KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    1
KAPITOLU 319
ATT DWAR IL-KONVENZJONI EWROPEA 
Biex jipprovdi sabiex l-Artikoli sostantivi tal-Konvenzjoni Ewropea
g_hall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali,
isiru u jkunu esegwibbli b_hala, parti mil-Li_gi ta’ Malta.
19 ta’ Awissu, 1987
L-ATT XIV ta’ l-1987, kif emendat bl-Att XXI ta’ l-2002.
Titolu fil-qosor. 
Konvenzjoni Ewropea. 
Tifsir.
Emendat:
XXI. 2002.2.
2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma te_htie_gx
xort’o_hra - 
"Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fondamentali" tfisser dawk
id-drittijiet u libertajiet elenkati fl-artikoli 2 sa 18 (inklu_zi) tal-
Konvenzjoni u l-artikoli 1 sa 3 (inklu_zi) ta’ l-Ewwel Protokoll, l-
artikoli 1 sa 4 (inklu_zi) tar-Raba’ Protokoll, l-artikoli 1 u 2 tas-Sitt
Protokoll u l-artikoli 1 sa 5 (inklu_zi) tas-Seba’ Protokoll li hemm
mal-Konvenzjoni, liema artikoli qeg_hdin jin_giebu fl-Ewwel Skeda;
"Konvenzjoni" tfisser il-Konvenzjoni g_hall-Protezzjoni tad-
Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali ffirmata
f’Ruma fl-4 ta’ Novembru, 1950 u l-Ewwel, it-Tieni, t-Tielet, ir-
Raba’, l-_Hames, is-Sitt u s-Seba’ Protokolli li _hemm mag_hha
ffirmati f’Pari_gi fl-20 ta’ Marzu 1952, u fi Strasbourg fis-6 ta’
Mejju 1963, 6 ta’ Mejju 1963, 16 ta’ Settembru 1963, 20 ta’ Jannar
1966, 18 ta’ April 1983 u 22 ta’ Novembru 1984, rispettivament;
"li_gi ordinarja" tfisser kull dokument li g_handu s-sa_h_ha ta’ li_gi u
kull regola ta’ li_gi mhux miktuba, minbarra l-Kostituzzjoni ta’
Malta;
"persuna" tinkludi kull persuna fi_zika, organizzazzjoni li ma
tkunx governattiva, jew grupp ta’ individwi.
Esegwibbilt_a  tal-
Konvenzjoni.
3. (1) Id-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali
g_handhom isiru, u jkunu esegwibbli b_hala, parti mil-Li_gi ta’ Malta. 
(2) Fejn ikun hemm xi li_gi ordinarja li tkun inkonsistenti mad-
Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali, l-imsemmija
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali g_handhom jipprevalu, u dik il-
li_gi ordinarja g_handha, safejn tkun inkonsistenti, tkun bla effett.
(3) Id-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali
g_handhom ikunu esegwibbli skond id-Dikjarazzjoni u Ri_zervi
mag_hmulin mill-Gvern ta’ Malta meta _giet iffirmata il-Konvenzjoni
fit-12 ta’ Di_cembru, 1966, liema Dikjarazzjoni u Konvenzjoni
qeg_hdin jin_giebu fit-Tieni Skeda li tinsab ma’ dan l-Att.
(4) Il-Qorti Kostituzzjonali g_handha b’_zieda mal-_gurisdizzjoni
mog_htija lilha mill-artikolu 95 tal-Kostituzzjoni, ikollha
_gurisdizzjoni li tisma’ u tidde_ciedi l-appelli kollha mag_hmula ta_ht
dan l-Att u li te_zer_cita dawk is-setg_hat mog_htija lilha b’dan l-Att.
  2      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
Pro_cedura g_hall-
esekuzzjoni tad-
Drittijiet tal-
Bniedem u 
Libertajiet 
Fundamentali.
4. (1) Kull persuna li tallega li xi wie_hed mid-Drittijiet tal-
Bniedem u Libertajiet Fundamentali jkun _gie, ikun qed ji_gi jew
ikun x’aktarx ser ji_gi miksur dwarha, jew kull persuna o_hra li l-
Prim’Awla tal-Qorti _Civili f’Malta tista’ ta_htar ad istanza ta’ xi
persuna li hekk tallega, tista’, bla _hsara g_hal kull azzjoni o_hra dwar
l-istess _ha_ga li tkun tista’ ssir legalment, titlob lill-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili g_hal rimedju.
(2) Il-Prim’Awla tal-Qorti _Civili g_handu jkollha _gurisdizzjoni
ori_ginali li tisma’ u tidde_ciedi kull talba mag_hmula minn xi persuna
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, u tista’ tag_hmel dawk l-
ordnijiet, to_hro_g dawk l-atti u tag_hti dawk id-direttivi li tqis xierqa
sabiex twettaq, jew ti_zgura t-twettiq tad-Drittijiet tal-Bniedem u
Libertajiet Fundamentali li g_hat-tgawdija tag_hhom tkun intitolata
dik il-persuna:
I_zda l-qorti tista’, jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk
tag_hmel, tirrifjuta li te_zer_cita s-setg_hat tag_hha skond dan is-
subartikolu f’kull ka_z meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta’
rimedju g_hall-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-
persuna skond xi li_gi ordinarja o_hra.
(3) Jekk f’xi pro_cedimenti f’xi qorti li ma tkunx il-Prim’Awla
tal-Qorti _Civili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar
il-ksur ta’ xi wie_hed mid-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet
Fundamentali, dik il-qorti g_handha tibg_hat il-kwistjoni quddiem il-
Prim’ Awla tal-Qorti _Civili kemm-il darba fil-fehma tag_hha t-
tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx sempli_cement frivola jew vessatorja;
u dik il-qorti g_handha tag_hti d-de_ci_zjoni tag_hha fuq kull kwistjoni
mibg_huta quddiemha skond dan is-subartikolu u, bla _hsara g_had-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (4), il-qorti li quddiemha tkun
qamet il-kwistjoni g_handha tiddisponi mill-kwistjoni skond dik id-
de_ci_zjoni.
(4) Kull parti fi pro_cedimenti mi_gjuba quddiem il-Prim’Awla
tal-Qorti _Civili skond dan l-artikolu jkollha dritt ta’ appell quddiem
il-Qorti Kostituzzjonali.
(5) Ma jkunx hemm appell minn xi de_ci_zjoni skond dan l-
artikolu li xi talba jew it-tqanqil ta’ xi kwistjoni tkun sempli_cement
frivola jew vessatorja.
(6) Ir-Regolamenti tal-Qorti mag_hmula skond is-subartikolu
(7) ta’ l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni kif minn _zmien g_hal _zmien
fis-se_h_h, g_handhom japplikaw mutatis mutandis dwar il-prattika u
pro_cedura tal-qrati g_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu daqs li kieku l-
pro_cedimenti mag_hmulin ta_ht dan l-artikolu kienu pro_cedimenti
mag_hmulin ta_ht l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni.
(7) Meta ji_gi allegat illi xi wie_hed mid-Drittijiet tal-Bniedem u
Libertajiet Fundamentali u xi wie_hed mid-disposizzjonijiet tal-
artikolu 33 sa 45 (mag_hdudin) tal-Kositituzzjoni _gie, ikun qed ji_gi
jew x’aktarx ser ji_gi miksur, it-talba g_har-rimedju jew ir-riferenza
lill-Prim’Awla tal-Qorti _Civili skond l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni
u dan l-artikolu, tista’ ssir fl-istess rikors jew riferenza.
(8) Meta rikors g_hal rimedju jew riferenza lill-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili mag_hmula wara t-30 ta’ April, l987 tkun mag_hmula
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    3
biss jew ta_ht l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni jew ta_ht dan l-artikolu u
tkun g_hadha pendenti quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti _Civili jew il-
Qorti Kostituzzjonali, il-qorti tista’ te_zamina jekk il-fatti allegati
jkunux jew le, jivvjolaw id-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet
Fundamentali li jikkorrispondu g_halihom fl-ewwel ka_z, jew id-
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu esegwibbli ta_ht
il-Kostituzzjoni, fit-tieni ka_z; u jekk il-qorti hekk issib tkun tista’
tag_hti r-rimedju li jidrilha xieraq skond il-ka_z ta_ht wa_hda mil-
li_gijiet imsemmija.
Regoli spe_cjali li 
japplikaw 
f’konnessjoni ma’ 
l__artikolu 3 tas-
Seba’ Protokoll li 
hemm mal-
Konvenzjoni.
Mi_zjud:
XXI. 2002.3.
4A. (1) Id-disposizzjonijiet tal-paragrafi 22 sa 25 (inklu_zi) tar-
Rapport Spjegattiv fuq is-Seba’ Protokoll g_hall-Konvenzjoni hawn
mi_gjub fit-Tielet Skeda g_handhom japplikaw g_hall-interpretazzjoni
tad-disposizzjonijiet ta’ dawn id-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan l-
artikolu u ta’ l-Artikolu 3 tas-Seba’ Protokoll li hemm mal-
Konvenzjoni.
(2) L-og_hla kumpens li jit_hallas ta_ht l-artikolu 3 tas-Seba’
Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni g_handu jkun ta’ g_haxart elef
lira. Dak il-kumpens g_handu ji_gi stabbilit permezz ta’ ftehim bejn
il-parti li tkun qed titlob dak il-kumpens jew jekk ma jkunx hemm
ftehim b_hal dak mill-Qorti _Civili, Prim’ Awla, wara li jsir rikors
minn min ikun qed jitlob il-kumpens u li g_handu jsir fi _zmien sitt
xhur mid-data meta s-sejbien ta’ _htija ta’ dik il-persuna jkun _gie
rivertit jew minn meta dik il-persuna tkun ing_hatatilha ma_hfra.
(3) Appell minn kif ji_gi stabbilit il-kumpens mill-Qorti _Civili,
Prim’ Awla, g_handu jsir quddiem il-Qorti ta’ l-Appell b’rikors li
ji_gi ppre_zentat fi _zmien g_hoxrin _gumata minn meta jinqata’ r-rikors
mill-Qorti _Civili, Prim’ Awla.
Dritt ta’ petizzjoni 
individwali. 
5. L-ebda persuna ma g_handha ti_gi mfixkla fl-e_zer_cizzju tad-
dritt tag_hha li tag_hmel petizzjoni lis-Segretarju-_Generali tal-
Kunsill ta’ l-Ewropa skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 25
tal-Konvenzjoni u ta’ l-Artikoli kollha ta’ l-istess Konvenzjoni li
g_handhom x’jaqsmu.
Esegwibbilt_a  tad-
de_ci_zjonijiet tal-
Qorti Ewropea tad-
Drittijiet tal-
Bniedem. 
6. (1) Kull de_ci_zjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-
Bniedem li g_haliha tkun tapplika dikjarazzjoni mag_hmula mill-
Gvern ta’ Malta skond l-Artikolu 46 tal-Konvenzjoni, tista’ ti_gi
esegwita mill-Qorti Kostituzzjonali f’Malta, bl-istess mod b_hal
de_ci_zjonijiet mog_htija minn dik il-qorti u ji_gu esegwiti minnha,
b’rikors li jsir fil-Qorti Kostituzzjonali u notifikat lill-Avukat
_Generali, li jkun fih talba li ti_gi ordnata l-esegwibbilt_a  ta’ dik id-
de_ci_zjoni.
(2) Qabel ma l-Qorti Kostituzzjonali tidde_ciedi talba b_hal dik,
hija g_handha te_zamina jekk id-de_ci_zjoni tal-Qorti Ewropea tad-
Drittijiet tal-Bniedem li jkun qed jintalab li ti_gi esegwita, hijiex
wa_hda li g_haliha tkun tapplika dikjarazzjoni b_hal dik imsemmija
fis-subartikolu (1).
(3) Il-Qorti Kostituzzjonali g_handha tordna l-esekuzzjoni ta’
de_ci_zjoni kif imsemmi f’dan l-artikolu jekk issib li din id-de_ci_zjoni
tkun wa_hda li g_haliha tkun tapplika dikjarazzjoni msemmija fis-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu.
  4      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
Disposizzjoni 
tran_zitorja.
Sostitwit:
XXI. 2002.4.
7. Ebda ksur ta’ l-Artikoli 2 sa 18 (inklu_zi) tal-Konvenzjoni
jew ta’ l-Artikoli 1 sa 3 (inklu_zi) ta’ l-Ewwel Protokoll li jsir qabel
it-30 ta’ April 1987 jew ta’ l-Artikoli 1 sa 4 (inklu_zi) tar-Raba’
Protokoll, l-Artikoli 1 u 2 tas-Sitt Protokoll jew ta’ l-Artikoli 1 sa 5
(inklu_zi) tas-Seba’ Protokoll li jsir qabel l-1 ta’ April 2002, ma
g_handu jag_hti lok g_hal xi azzjoni ta_ht l-artikolu 4.
Emendata:
XXI. 2002.5.
L-EWWEL SKEDA 
(Artikolu 2)
L-Artikoli 2 sa 18 tal-Konvenzjoni g_hall-Protezzjoni tad-
Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali.
ARTIKOLU 2
(1) Id-dritt g_hall-_hajja ta’ kul_hadd g_handu ji_gi protett b’li_gi.
_Hadd ma g_handu ji_gi ipprivat mill-_hajja tieg_hu intenzjonalment
_hlief fl-esekuzzjoni tas-sentenza ta’ qorti wara li ji_gi misjub _hati ta’
delitt li dwaru tkun provduta mil-li_gi din il-piena.
(2) Il-privazzjoni tal-_hajja ma g_handhiex titqies b_hala
mag_hmula bi ksur ta’ dan l-Artikolu meta jirri_zulta mill-u_zu ta’
forza li ma jkunx aktar minn dak li jkun assolutament me_htie_g:
(a) fid-difi_za ta’ xi persuna minn vjolenza illegali;
(b) sabiex ji_gi effettwat arrest skond il-li_gi jew ti_gi evitata
l-_harba ta’ xi persuna detenuta skond il-li_gi;
(_c) f’azzjoni me_huda skond il-li_gi sabiex ti_gi meg_hluba
rewwixta jew insurrezzjoni.
ARTIKOLU 3
_Hadd ma g_handu jkun asso_g_gettat g_hal tortura jew g_hal
trattament jew piena inumana jew degradanti.
ARTIKOLU 4
(1) _Hadd ma g_handu jin_zamm fi skjavitù  jew f’servitù .
(2) _Hadd ma g_handu jkun im_gieg_hel jag_hmel xog_hol forzat jew
obbligatorju.
(3) G_hall-fini ta’ dan l-Artikolu l-fra_zi "xog_hol forzat jew
obbligatorju" ma tinkludix:
(a) xog_hol me_htie_g li jsir fil-kors ordinarju ta’ detenzjoni
imposta skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 5 ta’
din il-Konvenzjoni jew waqt il-libert_a  kondizzjonata
minn dik id-detenzjoni;
(b) servizz ta’ karattru militari jew, f’ka_z ta’ persuni
o_g_gezzjonanti min_habba l-kuxjenza f’pajji_zi fejn huwa
hekk rikonoxxut, servizz im_gieg_hel minflok servizz
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    5
militari obbligatorju;
(_c) servizz im_gieg_hel f’ka_z ta’ emer_genza jew ta’ kalamit_a
li thedded il-_hajja jew il-_gid tal-komunit_a ;
(d) xog_hol jew servizz li jifforma parti mill-obbligi _civi_ci
normali.
ARTIKOLU 5
(1) Kul_hadd g_handu d-dritt g_hal-libert_a  u g_has-sigurt_a  tal-
persuna.
_Hadd ma g_handu ji_gi ipprivat mil-libert_a  tieg_hu _hlief fil-ka_zijiet
li _gejjin u skond il-pro_cedura preskritta bil-li_gi:
(a) id-detenzjoni skond il-li_gi ta’ persuna wara li tinsab
_hatja minn qorti kompetenti;
(b) l-arrest jew id-detenzjoni skond il-li_gi ta’ persuna g_hal
nuqqas ta’ t_haris ta’ ordni skond il-li_gi ta’ qorti jew
sabiex ji_gi _zgurat it-twettiq ta’ xi obbligu preskritt mil-
li_gi;
(_c) l-arrest jew detenzjoni skond il-li_gi ta’ persuna
effettwata sabiex ti_gi mi_gjuba quddiem l-awtorit_a
legali kompetenti fuq suspett ra_gonevoli li tkun
ikommettiet reat jew meta jkun meqjus ra_gonevolment
me_htie_g biex ji_gi evitat li tikkommetti reat jew li
ta_hrab wara li tkun g_hamlet reat;
(d) id-detenzjoni ta’ minuri b’ordni skond il-li_gi g_hall-
iskop ta’ sorveljanza edukattiva jew id-detenzjoni
tieg_hu skond il-li_gi sabiex ji_gi mi_gjub quddiem l-
awtorit_a  legali kompetenti;
(e) id-detenzjoni skond il-li_gi ta’ persuni biex ji_gi evitat
it-tixrid ta’ mard infettiv, ta’ persuni mhux f’sensihom,
addetti g_hall-alkohol jew g_had-drogi jew vagabondi;
(f) l-arrest jew id-detenzjoni skond il-li_gi ta’ persuna biex
ji_gi evitat li tid_hol ming_hajr awtorit_a  fil-pajji_z jew ta’
persuna li kontra tag_hha tkun qed issir kaw_za g_had
deportazzjoni jew g_hall-estradizzjoni.
(2) Kull min ikun arrestat g_handu ji_gi nfurmat minnufih,
f’lingwa li jifhem, dwar ir-ra_gunijiet ta’ l-arrest tieg_hu u dwar kull
akku_za kontra tieg_hu.
(3) Kull min ikun arrestat jew detenut skond id-
disposizzjonijiet tal-paragrafu (1) (_c) ta’ dan l-Artikolu g_handu
jin_gieb minnufih quddiem im_hallef jew funzjonarju ie_hor
awtorizzat b’li_gi biex je_zer_cita setg_ha _gudizzjarja u jkollu dritt g_hal
pro_ceduri fi _zmien ra_gonevoli jew g_hal _helsien waqt pendenza tal-
pro_ceduri. Il-_helsien jista’ jkun ta_ht kundizzjoni ta’ garanziji biex
jidher g_hall-pro_ceduri.
(4) Kull min ikun ipprivat mil-libert_a  tieg_hu b’arrest jew
detenzjoni jkollu dritt li jag_hmel pro_ceduri biex il-legalit_a  tad-
detenzjoni tieg_hu ti_gi de_ci_za malajr minn qorti u l-libert_a  tieg_hu ti_gi
ordnata jekk id-detenzjoni ma tkunx skond il-li_gi.
  6      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
(5) Kull min ikun vittma ta’ arrest jew detenzjoni bi ksur tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu jkollu dritt esegwibbli g_hal
kumpens.
ARTIKOLU 6
(1) Fid-de_ci_zjoni tad-drittijiet _civili u ta’ l-obbligi tieg_hu jew
ta’ xi akku_za kriminali kontra tieg_hu, kul_hadd huwa ntitolat g_hal
smig_h imparzjali u pubbliku fi _zmien ra_gonevoli minn tribunal
indipendenti u imparzjali mwaqqaf b’li_gi. Is-sentenza g_handha
ting_hata pubblikament i_zda l-istampa u l-pubbliku jista’ ji_gi esklu_z
mill-pro_ceduri kollha jew minn parti minnhom fl-interess tal-
morali, ta’ l-ordni pubbliku jew tas-sigurt_a  nazzjonali f’so_cjet_a
demokratika, meta l-interessi tal-minuri jew il-protezzjoni tal-_hajja
privata tal-partijiet hekk te_htie_g, jew safejn ikun rigoro_zament
me_htie_g fil-fehma tal-qorti f’_cirkostanzi spe_cjali meta l-pubbli_cit_a
tista’ tippre_gudika l-interessi tal-_gustizzja.
(2) Kull min ikun akku_zat b’reat kriminali g_handu ji_gi meqjus
li jkun inno_centi sakemm ma ji_gix pruvat _hati skond il-li_gi.
(3) Kull min ikun akku_zat b’reat kriminali g_handu d-drittijiet
minimi li _gejjin:
(a) li jkun infurmat minnufih, b’lingwa li jifhem u bid-
dettal, dwar in-natura u r-ra_guni ta’ l-akku_za kontra
tieg_hu;
(b) li jkollu _zmien u fa_cilitajiet xierqa g_hall-preparazzjoni
tad-difi_za tieg_hu;
(_c) li jiddefendi ru_hu persunalment jew permezz ta’
assistenza legali mag_h_zula minnu stess jew, jekk ma
jkollux mezzi bi_z_zejjed li j_hallas l-assistenza legali,
din g_handha ting_hata lilu b’xejn meta l-interessi tal-
_gustizzja je_htie_gu hekk;
(d) li je_zamina jew li jara li ji_gu e_zaminati xhieda kontra
tieg_hu u li jottjeni l-attendenza u l-e_zami ta’ xhieda
favur tieg_hu ta_ht l-istess kundizzjonijiet b_hax-xhieda
kontra tieg_hu;
(e) li jkollu assistenza b’xejn ta’ interpretu jekk ma jkunx
jifhem jew jitkellem il-lingwa u_zata fil-qorti.
ARTIKOLU 7
(1) _Hadd ma g_handu jitqies li jkun _hati ta’ reat kriminali
min_habba f’xi att jew ommissjoni li ma kinux jikkostitwixxu reat
kriminali skond li_gi nazzjonali jew internazzjonali fil-_hin meta
jkun sar. Lanqas ma g_handha ting_hata piena akbar minn dik li
kienet applikabbli fi_z-_zmien meta r-reat kriminali jkun sar.
(2) Dan l-Artikolu ma g_handux jippre_gudika l-pro_ceduri u l-
applikazzjoni tal-piena ta’ xi persuna g_hal xi att jew ommissjoni li,
fi_z-_zmien meta jkun sar, kien kriminali skond il-prin_cipji _generali
tal-li_gi rikonoxxuti min-nazzjonijiet _civilizzati.
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    7
ARTIKOLU 8
(1) Kul_hadd g_handu d-dritt g_har-rispett tal-_hajja privata tieg_hu
u tal-familja tieg_hu, ta’ daru u tal-korrispondenza tieg_hu.
(2) Ma g_handux ikun hemm ind_hil minn awtorit_a  pubblika
dwar l-e_zer_cizzju ta’ dan id-dritt _hlief dak li jkun skond il-li_gi u li
jkun me_htie_g f’so_cjet_a  demokratika fl-interessi tas-sigurt_a
nazzjonali, sigurt_a  pubblika jew il-_gid ekonomiku tal-pajji_z, biex
ji_gi evitat id-di_zordni jew l-eg_hmil ta’ delitti, g_hall-protezzjoni tas-
sa_h_ha jew tal-morali, jew g_hall-protezzjoni tad-drittijiet u
libertajiet ta’ _haddie_hor.
ARTIKOLU 9
(1) Kul_hadd g_handu d-dritt g_hal-libert_a  tal-_hsieb, kuxjenza u
reli_gjon; dan id-dritt jinkludi l-libert_a  li jbiddel ir-reli_gjon jew
twemmin tieg_hu u l-libert_a , sew wa_hdu kemm ma’ o_hrajn u
pubblikament jew privatament, li juri r-reli_gjon jew it-twemmin
tieg_hu, fil-qima, tag_hlim, prattika u osservanza.
(2) Il-libert_a  li wie_hed juri r-reli_gjon jew it-twemmin tieg_hu
tkun su_g_getta biss g_hal dawk il-limitazzjonijiet li jkunu preskritti
b’li_gi u li jkunu me_htie_ga f’so_cjet_a  demokratika fl-interessi tas-
sigurt_a  pubblika, g_hall-protezzjoni ta’ l-ordni pubblika, tas-sa_h_ha
jew tal-morali, jew g_hall-protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’
_haddie_hor.
ARTIKOLU 10
(1) Kul_hadd g_handu d-dritt g_hal-libert_a  ta’ espressjoni. Dan id-
dritt jinkludi l-libert_a  li jkollu opinjonijiet u li jir_cievi u jag_hti
informazzjoni u ideat ming_hajr ind_hil mill-awtorit_a  pubblika u
ming_hajr ma jittie_hed kont ta’ fruntieri. Dan l-Artikolu ma g_handux
jimpedixxi Stati milli je_htie_gu li_cenzi g_hax-xandir, televi_zjoni jew
impri_zi _cinematografi_ci.
(2) L-e_zer_cizzju ta’ dawn il-libertajiet, billi j_gib mieg_hu
dmirijiet u responsabbiltajiet, jista’ jkun su_g_gett g_hal dawk il-
formalitajiet, kundizzjonijiet, restrizzjonijiet jew penali kif
preskritti b’li_gi u li jkunu me_htie_ga f’so_cjet_a  demokratika, fl-
interessi tas-sigurt_a  nazzjonali, integrit_a  territorjali jew sigurt_a
pubblika, biex ji_gi evitat id-di_zordni jew l-eg_hmil ta’ delitti, g_hall-
protezzjoni tas-sa_h_ha jew tal-morali, g_hall-protezzjoni tar-
reputazzjoni jew drittijiet ta’ _haddie_hor, biex ji_gi evitat il-kxif ta’
informazzjoni ri_cevuta b’sigriet, jew biex ti_gi mi_zmuma l-awtorit_a
u l-imparzjalit_a  tal-_gudikatura.
ARTIKOLU 11
(1) Kul_hadd g_handu d-dritt g_hal-libert_a  ta’ g_haqda pa_cifika u
g_hal-libert_a  ta’ asso_cjazzjoni ma’ o_hrajn, inklu_z id-dritt li wie_hed
jifforma u jid_hol fi trade unions g_hall-protezzjoni ta’ l-interessi
tieg_hu.
  8      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
(2) Ma g_handu jkun hemm ebda restrizzjonijiet fuq l-
e_zer_cizzju ta’ dawn id-drittijiet _hlief dawk li jkunu preskritti b’li_gi
u li jkunu me_htie_ga f’so_cjet_a  demokratika fl-interessi tas-sigurt_a
nazzjonali jew tas-sigurt_a  pubblika, biex ji_gi evitat id-di_zordni jew
l-eg_hmil ta’ delitti, g_hall-protezzjoni tas-sa_h_ha jew tal-morali jew
g_hall-protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’ _haddie_hor. Dan l-
Artikolu ma g_handux jimpedixxi l-imposizzjoni ta’ restrizzjonijiet
skond il-li_gi fuq l-e_zer_cizzju ta’ dawn id-drittijiet minn membri tal-
Forzi Armati, tal-Pulizija jew ta’ l-amministrazzjoni ta’ l-Istat.
ARTIKOLU 12
L-ir_giel u n-nisa ta’ et_a  ta’ _zwie_g g_handhom id-dritt li ji_z_zew_gu u
li jkollhom familja, skond il-li_gijiet nazzjonali li jirregolaw l-
e_zer_cizzju ta’ dan id-dritt.
ARTIKOLU 13
Kull min ikollu miksura d-drittijiet u l-libertajiet tieg_hu
kontemplati f’din il-Konvenzjoni g_handu jkollu rimedju effettiv
quddiem awtorit_a  nazzjonali g_halkemm dak il-ksur ikun sar minn
persuni li jkunu qed ja_gixxu f’kariga uffi_cjali.
ARTIKOLU 14
It-tgawdija tad-drittijiet u libertajiet kontemplati f’din il-
Konvenzjoni g_handha ti_gi assigurata ming_hajr diskriminazzjoni
g_hal kull ra_guni b_halma huma s-sess, razza, kulur, lingwa, reli_gjon,
opinjoni politika jew opinjoni o_hra, ori_gini nazzjonali jew so_cjali,
asso_cjazzjoni ma’ minoranza nazzjonali, proprjet_a , twelid jew
status ie_hor.
ARTIKOLU 15
(1) Fi _zmien ta’ gwerra jew ta’ emer_genza o_hra pubblika li
thedded il-_hajja tan-nazzjon kull Parti G_holja Kontraenti tista’
tie_hu mi_zuri li jnaqqsu l-obbligi tag_hha skond il-Konvenzjoni
safejn ikun rigoro_zament me_htie_g mill-esi_genzi tas-sitwazzjoni,
basta li dawk il-mi_zuri ma jkunux inkonsistenti ma’ l-obbligi l-o_hra
tag_hha skond il-li_gi internazzjonali.
(2) Ma g_handha ssir bis-sa_h_ha ta’ din id-disposizzjoni ebda
deroga mill-Artikolu 2 _hlief dwar imwiet li jirri_zultaw minn atti
le_gittimi ta’ gwerra, jew mill-Artikoli 3, 4 (paragrafu 1) u 7.
(3) Kull Parti G_holja Kontraenti li tag_hmel u_zu minn dan id-
dritt ta’ deroga g_handha tinforma b’kollox lis-Segretarju _Generali
tal-Kunsill ta’ l-Ewropa dwar il-mi_zuri li tkun _hadet u r ra_gunijiet
tag_hhom. G_handha wkoll tinforma lis-Segretarju _Generali tal-
Kunsill ta’ l-Ewropa meta dawk il-mi_zuri jkunu spi_c_caw li joperaw
u d-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni jkunu qeg_hdin jer_gg_hu ji_gu
esegwiti kompletament.
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    9
ARTIKOLU 16
Ebda _ha_ga li hemm fl-Artikoli 10, 11 u 14 ma g_handha tiftiehem
li timpedixxi lill-Partijiet G_holja Kontraenti milli jimponu
restrizzjonijiet fuq l-attivit_a  politika ta’ barranin.
ARTIKOLU 17
Ebda _ha_ga li hemm f’din il-Konvenzjoni ma g_handha ti_gi
interpretata li xi Stat, grupp jew persuna g_handha xi dritt li tid_hol
f’xi attivit_a  jew tag_hmel xi att ma_hsub biex jeqred xi wie_hed mid-
drittijiet u mil-libertajiet kontemplati f’din il-Konvenzjoni jew biex
tillimitahom aktar minn dak provdut fil-Konvenzjoni.
ARTIKOLU 18
Ir-restrizzjonijiet permessi skond din il-Konvenzjoni g_hall-
imsemmija drittijiet u libertajiet ma g_handhomx ji_gu applikati g_hal
xi skop ie_hor _hlief dawk li g_halihom huma jkunu _gew preskritti.
L-Artikoli minn 1 sa 3 ta’ l-Ewwel Protokoll li hemm mal-
Konvenzjoni g_hall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-
Libertajiet Fundamentali.
ARTIKOLU 1
Kull persuna naturali jew persuna morali g_handha dritt g_hat-
tgawdija pa_cifika tal-possedimenti tag_hha. _Hadd ma g_handu ji_gi
ipprivat mill-possedimenti tieg_hu _hlief fl-interess pubbliku u bla
_hsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-li_gi u bil-prin_cipji _generali
tal-li_gi internazzjonali.
I_zda d-disposizzjonijiet ta’ qabel ma g_handhom b’ebda mod
inaqqsu d-dritt ta’ Stat li jwettaq dawk il-li_gijiet li jidhrulu xierqa
biex jikkontrolla l-u_zu ta’ proprjet_a  skond l-interess _generali jew
biex ji_zgura l-_hlas ta’ taxxi jew kontribuzzjonijiet o_hra jew pieni.
ARTIKOLU 2
_Hadd ma g_handu ji_gi ipprivat mid-dritt g_hall-edukazzjoni. Fl-
e_zer_cizzju ta’ kull funzjonijiet li jassumi dwar edukazzjoni u
tag_hlim, l-Istat g_handu jirrispetta d-dritt tal-_genituri li ji_zguraw dik
l-edukazzjoni u dak it-tag_hlim in konformit_a  mal-konvinzjonijiet
tag_hhom reli_gju_zi u filosofi_ci.
ARTIKOLU 3
Il-Partijiet G_holja Kontraenti jobbligaw ru_hhom li j_zommu
elezzjonijiet liberi f’intervalli xierqa b’votazzjoni sigrieta, ta_ht
kundizzjonijiet li ji_zguraw l-espressjoni libera ta’ l-opinjoni tal-
poplu fl-g_ha_zla tal-le_gislatura.
  10      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
Artikoli 1 sa 4 tar-Raba’ Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni 
g_hall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet 
Fondamentali.
Artikolu 1 - Projbizzjoni ta’ pri_gunerija g_hal dejn
_Hadd ma g_handu ji_gi ipprivat mil-libert_a  tieg_hu unikament
minhabba fl-inkapa_cit_a  tieg_hu li jwettaq obbligazzjoni kuntrattwali.
Artikolu 2 - Libert_a  ta’ moviment
1. Kull min ikun b’mod le_gittimu fil-limiti tat-territorju ta’ xi
Stat g_handu, fil-limiti ta’ dak it-territorju, ikollu d-dritt g_hal-libert_a
ta’ moviment u l-libert_a  li jag_h_zel ir-residenza tieg_hu.
2. Kul_hadd ikun liberu li jitlaq minn xi pajji_z, inklu_z dak
tieg_hu nnifsu.
3. Ma g_handhom jitqeg_hdu ebda restrizzjonijiet fuq l-
eser_cizzju ta’ dawn id-drittijiet _hlief dawk li jkunu skond il-li_gi u li
jkunu me_htie_ga f’so_cjet_a  demokratika f’kull interess tas-sigurt_a
nazzjonali jew tas-sigurezza pubblika, g_ha_z-_zamma ta’ l-ordni
pubbliku, g_hall-prevenzjoni ta’ reati, g_hall-protezzjoni tas-sa_h_ha
jew tal-morali, jew g_hall-protezzjoni tad-drittijiet u l-libertajiet ta’
l-o_hrajn.
4. Id-drittijiet stipulati fil-paragrafu 1 jistg_hu jkunu wkoll
su_g_getti, f’arei partikolari, g_hal restrizzjonijiet imposti skond il-li_gi
u li jkunu _gustifikati bl-interess pubbliku f’so_cjet_a  demokratika.
Artikolu 3 - Projbizzjoni ta’ tke_c_cija ta’ _cittadini
1. _Hadd ma g_handu ji_gi mke_c_ci, min_habba jew xi mi_zura
individwali jew xi wa_hda kollettiva, mit-territorju ta’ L-Istat li jkun
_cittadin tieg_hu.
2. _Hadd ma g_handu ji_gi pprivat mid-dritt li jid_hol fit-territorju
ta’ L-Istat li jkun _cittadin tieg_hu.
Artikolu 4 - Projbizzjoni ta’ tke_c_cija kollettiva ta’ frustieri
It-tke_c_cija kollettiva ta’ frustieri hija pprojbita.
Artikoli 1 u 2 tas-Sitt Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni 
g_hall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet 
Fondamentali.
Artikolu 1 - Abolizzjoni tal-piena tal-mewt
Il-piena tal-mewt g_handha tkun abolita. _Hadd ma g_handu
ji_gi kkundannat g_hal dik il-piena jew titne_h_hilu _hajtu.
Artikolu 2 - Piena tal-mewt fi _zmien il-gwerra
Stat jista’ jipprovdi fil-li_gi tieg_hu li jkun hemm il-piena
tal-mewt dwar dawk L-attijiet li jsiru fi _zmien il-gwerra jew ta’
theddida imminenti ta’ gwerra; dik il-piena g_handha ting_hata biss
fl-istanzi stipulati fil-li_gi u skond id-disposizzjonijiet relattivi. L-
Istat g_handu jikkomunika lis-Segretarju _Generali tal-Kunsill ta’ l-
Ewropa d-disposizzjonijiet rilevanti ta’ dik il-li_gi.
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    11
Artikoli 1 sa 5 tas-Seba’ Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni 
g_hall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet 
Fondamentali
Artikolu 1 - Salvagwardji pro_cedurali li g_handhom
x’jaqsmu mat-tke_c_cija ta’ frustieri
1. Frustier li jkun b’mod le_gittimu residenti fit-territorju ta’
xi Stat ma g_handux ji_gi mke_c_ci minn dak l-Istat _hlief
b’konsegwenza ta’ xi de_ci_zjoni mag_hmula skond il-li_gi u g_handu
jkun permess:
a. li jippre_zenta r-ra_gunijiet tieg_hu g_haliex ma g_handux
jitke_c_ca,
b. li jkollu l-ka_z tieg_hu rivedut, u
_c. li jkun rappre_zentat g_hal dawn ir-ra_gunijiet quddiem l-
awtorit_a  kompetenti jew xi persuna jew persuni li ji_gu
msemmija minn dik l-awtorit_a .
2. Frustier jista’ ji_gi mke_c_ci qabel ma jwettaq id-drittijiet
tieg_hu ta_ht paragrafu 1 a, b u _c ta’ dan l-artikolu, meta dik it-
tke_c_cija tkun me_htie_ga fl-interess ta’ l-ordni pubbliku jew tkun
imsejjsa fuq ra_gunijiet ta’ sigurt_a  nazzjonali.
Artikolu 2 - Dritt ta’ appell f’materja kriminali
1. Kull min jinsab _hati ta’ reat kriminali minn xi tribunal
ikollu d-dritt li dak is-sejbien ta’ _htija jew dik is-sentenza ji_gu
rivisti minn tribunal og_hla. L-eser_cizzju ta’ dan id-dritt, inklu_zi r-
ra_gunijiet abba_zi ta’ dak l-eser_cizzju, g_handhom ikunu regolati bil-
li_gi.
2. Dan id-dritt jista’ jkun su_g_gett g_hal e_c_cezzjonijiet dwar
reati ta’ xorta mhux kontravvenzjonali, skond ma jkunu preskritti
bil-li_gi, jew f’ka_zijiet li fihom il-persuna involuta tkun _giet
ippro_cessata fl-ewwel istanza mill-og_hla tribunal jew tkun insabet
_hatja wara appell kontra l-liberazzjoni.
Artikolu 3 - Kumpens g_hal sejbien ta’ _htija mhux kif imiss
Meta persuna tkun b’de_ci_zjoni finali insabet _hatja ta’ reat
kriminali u meta sussegwentement s-sejbien tag_hha ta’ _htija jkun
_gie rivertit, jew tkun ing_hatat il-ma_hfra, min_habba f’li xi fatt _gdid
jew li jkun g_hadu kemm _gie mikxuf ikun juri konklu_zivament li
kien hemm nuqqas ta’ _gustizzja mag_hmula mill-qorti, il-persuna li
tkun _garrbet il-piena b_hala ri_zultat ta’ dak is-sejbien ta’ _htija
g_handha ting_hata kumpens skond il-li_gi jew il-prattika ta’ l-Istat
inkwistjoni, kemm-il darba ma tin_giebx prova li n-nuqqas ta’ _zvelar
tal-fatt mhux konoxxut fil-_hin ikun g_halkollox jew f’parti minnu
attribwibbli g_hal dik l-istess persuna.
Artikolu 4 - Id-dritt li persuna ma ti_gix ippro_cessata jew
ikkastigata darbtejn
1. _Hadd ma jista’ jkun ippro_cessat jew jer_ga’ ji_gi kkastigat
g_hal darb’o_hra fi pro_cedimenti kriminali ta_ht il-_gurisdizzjoni ta’ l-
Istess Stat g_hal xi reat li dwaru jkun di_g_a  _gie finalment liberat jew
misjub _hati skond il-li_gi u l-pro_cedura penali ta’ dak l-Istat.
2. Id-disposizzjonijiet tal-paragrafu pre_cedenti ma
  12      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
g_handhomx i_zommu milli l-ka_z jer_ga’ jinfeta_h skond il-li_gi u l-
pro_cedura penali ta’ l-Istat inwistjoni, jekk ikun hemm provi ta’ xi
fatti _godda jew li jkunu g_hadhom kif _gew _zvelati, jew inkella jekk
ikun _hemm xi vizzju fondamentali fil-pro_cedimenti ta’ qabel, li
jista’ jkollhom effett fuq kif ji_zvol_gi l-ka_z.
3. Ebda deroga minn dan l-artikolu ma g_handha ssir ta_ht l-
artikolu 15 tal-Konvenzjoni.
Artikolu 5 - Egwaljanza bejn il-konju_gi
Il-konju_gi g_handhom igawdu egwaljanza fid-drittijiet u r-
responsabbiltajiet ta’ xorta tad-dritt privat bejniethom, u fir-
relazzjonijiet tag_hhom ma’ uliedhom, qabel i_z-_zwie_g, matul i_z-
_zwie_g u fil-ka_z tax-xoljiment tieg_hu. Dan l-artikolu ma j_zommx
lill-Istati milli jie_hdu dawk il-mi_zuri li huma me_htie_ga fl-interess
ta’ l-ulied.
IT-TIENI SKEDA 
(Artikolu 3)
DIKJARAZZJONI U RI_ZERVI 
MAG_HMULIN MILL-GVERN TA’ MALTA META
_GEW IFFIRMATI L-KONVENZJONI U L-PROTOKOLL 
(12 TA’ DI_CEMBRU 1966) 
1. Dikjarazzjoni ta’ interpretazzjoni
Il-Gvern ta’ Malta jiddikjara li qieg_hed jinterpreta l-paragrafu 2
ta’ l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni fis-sens illi ma tipprekludix xi li_gi
partikulari milli timponi fuq xi persuna akku_zata ta_ht dik il-li_gi l-
pi_z tal-prova ta’ fatti partikolari.
2. Il-Gvern ta’ Malta, b’riferenza g_hall-Artikolu 64 tal-
Konvenzjoni, u xewqan li jevita kull in_certezza dwar l-
applikazzjoni ta’ l-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni jiddikjara li l-
Kositituzzjoni ta’ Malta tippermetti li dawn ir-restrizzjonijiet ji_gu
imposti fuq uffi_cjali pubbli_ci dwar il-libert_a  ta’ espressjoni
tag_hhom hekk kif ikunu ra_gonevolment _gustifikabbli f’so_cjet_a
demokratika. Ir-regolamenti dwar il-kondotta ta’ uffi_cjali pubbli_ci
f’Malta tipprekludihom milli jie_hdu parti attiva f’diskussjonijiet
politi_ci jew f’xi attivit_a  politika o_hra matul _hinijiet tax-xog_hol jew
f’postijiet uffi_cjali.
3. Il-Gvern ta’ Malta, b’riferenza g_hal-Artikolu 64 tal-
Konvenzjoni, jiddikjara li l-prin_cipju ta’ difi_za le_gittima ammess
ta_ht is-sub-paragrafu (a) tal-paragrafu (2) ta’ l-Artikolu 2 tal-
Konvenzjoni g_handu wkoll ikun japplika f’Malta g_had-difi_za tal-
proprjet_a  sal-limitu me_htie_g bid-disposizzjonijiet tal-paragrafi (a) u
(b) ta’ l-artikolu *224 tal-Kodi_ci Kriminali ta’ Malta, li t-test
*L-artikoli rilevanti 223 u 224 tal-Kodi_ci Kriminali (Kap. 9), mag_hrufa
ori_ginarjament fit-test b_hala l-artikoli 237 u 238 rispettivament, _gew rinumerati
bis-sa_h_ha ta’ l-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revi_zjoni tal-Li_gijiet Statutarji.
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    13
tieg_hu, flimkien ma’ t-test ta’ l-artikolu *223 pre_cedenti, huwa dan
li _gej:
"*223. Ma hemmx reat meta l-omi_cidju jew l-offi_za fuq il-
persuna huma ordnati jew permessi mil-li_gi jew mill-awtorit_a
le_gittima, jew me_htie_ga mill-b_zonn attwali tad-difi_za le_gittima ta’
wie_hed innifsu jew ta’ _haddie_hor.
*224. Jid_hlu ta_ht il-ka_zijiet ta’ b_zonn attwali tad-difi_za
le_gittima, dawn li _gejjin:
(a) jekk l-omi_cidju jew l-offi_zi fuq il-persuna jsiru fil-
waqt li wie_hed, bil-lejl, ikun qieg_hed jirre_zisti biex ma
j_hallix l-iskalata jew il-ksur ta’ re_cinti, ta’ _hitan, jew
ta’ bibien li minnhom tid_hol g_hal dar jew appartament
abitat, jew ta’ post li jag_hmel mag_hhom, illi jkun
jinfed, direttament jew indirettament, ma’ dik id-dar
jew ma’ dak l-appartament;
(b) jekk l-omi_cidju jew l-offi_zi fuq il-persuna jsiru fil-
waqt tad-difi_za kontra persuna li tkun tag_hmel serq bi
vjolenza jew sakke_g_g bi vjolenza, jew li tittanta
tag_hmel dak is-serq jew sakke_g_g;
(_c) jekk l-omi_cidju jew l-offi_zi fuq il-persuna jkunu
me_htie_ga mill-b_zonn attwali tad-difi_za tal-kastit_a  ta’
persuna nnifisha, jew ta’ persuna o_hra."
4. Il-Gvern ta’ Malta, b’riferenza g_hall-Artikolu 64 tal-
Konvenzjoni, jiddikjara li l-prin_cipju affermat fit-tieni sentenza ta’
l-Artikolu 2 tal-Protokoll qieg_hed ji_gi a_c_cettat minn Malta sakemm
biss dan ikun kompatibbli ma’ l-g_hoti ta’ istruzzjoni u ta_hri_g
effi_cjenti, u li ti_gi evitata kull spi_za pubblika irra_gonevoli,
b’riferenza g_hall-fatt li l-popolazzjoni ta’ Malta hija fl-ikbar numru
tag_hha wa_hda Kattolika Rumana.
Mi_zjuda:
XXI. 2002.6.
IT-TIELET SKEDA
(Artikolu 4A)
Paragrafi 22 sa 25 tar-Rapport Spjegattiv g_has-Seba’ Protokoll 
li hemm mal-Konvenzjoni
22. Dan l-artikolu jipprovdi li l-kumpens g_handu jit_hallas lil
vittma ta’ nuqqas ta’ _gustizzja mag_hmula mill-qorti, ta_ht _certu
kondizzjonijiet.
Fl-ewwel lok, li l-persuna involuta kellha tkun insabet
_hatja ta’ reat kriminali b’de_ci_zjoni finali u tkun _garrbet piena b_hala
ri_zultat ta’ dak is-sejbien ta’ _htija. Skond it-tifsira li hemm fir-
Rapport Spjegattiv tal-Konvenzjoni Ewropea fuq il-Validit_a
Internazzjonali ta’ Sentenzi Kriminali, de_ci_zjoni tkun finali "jekk,
skond il-fra_zi tradizzjonali, tkun da_hlet f’_gudikat b_hala res
judicata. Dan huwa l-ka_z meta din tkun irrevokabbli, ji_gifieri meta
ebda rimedju ie_hor ulterjuri ma jkunu disponibbli jew meta l-
partijiet ikunu g_hamlu u_zu s_hi_h minn dawk ir-rimedji jew ikunu
ppermettew li t-terminu ta’ _zmien jiskadi ming_hajr ma jag_hmlu u_zu
  14      KAP. 319. _h            KONVENZJONIEWROPEA
minnhom*. Isegwi g_haldaqstant li sentenza li ma tkunx ta’ din ix-
xorta ma titqiesx b_hala wa_hda finali sakemm il-li_gi domestika tkun
tippermetti li l-pro_cedimenti jkunu jistg_hu jer_gg_hu jinbdew. Fl-
istess mod, dan l-artikolu ma japplikax g_hal ka_zijiet fejn l-akku_za
ti_gi mi_c_huda jew il-persuna akku_zata tin_heles jew mill-qorti ta’ l-
ewwel istanza jew fl-appell, minn tribunal og_hla. Jekk,
madankollu, f’xi wie_hed mill-Istati fejn ikun hemm provdut dwar
xi possibilit_a  b_hal dik# il-persuna tkun t_halliet tappella wara li jkun
skada _z-_zmien normali li fih jista’ jsir l-appell, u s-sejbien ta’ _htija
tieg_hu mbag_had ti_gi rivertita fl-appell, g_haldaqshekk u bla _hsara
g_hall-kondizzjonijiet l-o_hra ta’ l-artikolu, b’mod partikolari l-
kondizzjonijiet deskritti f’paragrafu 24 hawn iktar ’l isfel, jista’
japplika l-artikolu.
23. Fit-tieni lok, l-artikolu japplika biss meta s-sejbien ta’ _htija
ta’ xi persuna jkun _gie rivertit jew inkella dik il-persuna tkun
ing_hatatilha l-ma_hfra, f’kull ka_z min_habba li xi fatt _gdid jew xi fatt
li jkun g_hadu kif _gie mikxuf ikun juri b’mod konklu_ziv li kien
hemm xi nuqqas ta’ _gustizzja mag_hmula mill-qorti - ji_gifieri, xi
nuqqas gravi fil-pro_cess _gudizzjarju li kien jinvolvi xi pre_gudizzju
gravi g_hall-persuna li tkun insabet _hatja. G_haldaqstant, ma hemm
ebda _htie_ga ta_ht l-artikolu li jit_hallas xi kumpens jekk dak is-
sejbien ta’ _htija jkun _gie rivertit jew tkun ing_hatat ma_hfra g_hal xi
ra_guni o_hra. Lanqas mhu l-ka_z li l-artikolu jipprova jistabbilixxi xi
regoli dwar ix-xorta tal-pro_cedura li g_handha ti_gi applikata sabiex
ji_gi stabbilit li kien hemm xi nuqqas ta’ _gustizzja mag_hmula mill-
qorti. Din hija materja li g_handha ti_gi ttrattata skond il-li_gi
domestika jew mill-prattika ta’ l-istat inkwistjoni. Il-kliem "jew
inkella dik il-persuna tkun ing_hatatilha l-ma_hfra" _gew inklu_zi
g_haliex ta_ht xi sistemi legali l-ma_hfra, pjuttost minn pro_cedimenti
legali li jwasslu g_har-river_zjoni ta’ sejbien ta’ _htija, tista’ f’_certi
ka_zijiet tkun ir-rimedju adattat wara li jkun hemm de_ci_zjoni finali.
24. Finalment, ma hemm ebda dritt g_hal kumpens ta_ht din id-
disposizzjoni jekk ikun jista’ jintwera li n-nuqqas ta’ kxif tal-fatt
mhux mag_hruf fil-_hin kien g_halkollox jew f’parti minnu
attribwibbli g_hall-persuna li tkun insabet _hatja.
25. Fil-ka_zijiet kollha li fihom dawn il-prekondizzjonijiet ji_gu
sodisfatti, jithallas kumpens skond il-li_gi domestika jew mill-
prattika ta’ l-istat inkwistjoni": Dan ma jfissirx li ma jit_hallas ebda
kumpens jekk il-li_gi jew il-prattika ma jkunux jipprovdu g_hal
kumpens b_hal dak. Ifisser li l-li_gi jew il-prattika ta’ l-Istat
g_handhom jipprovdu g_hall-_hlas ta’ kumpens f’kull ka_z fejn l-
artikolu jkun japplika. L-intenzjoni hi li l-istati jkunu obbligati
jikkompensaw lil persuni biss f’ka_zijiet _cari ta’ nuqqas ta’ _gustizzja
mag_hmula mill-qorti, fis-sens li jkun hemm rikonoxximent li l-
persuna involuta kienet manifestament inno_centi. L-artikolu
*Kummentarju fuq l-Artikolu 1a: Rapport Spjegattiv tal-Konvenzjoni Ewropea
fuq il-Validit_a  Internazzjonali ta’ Sentenzi Kriminali, pubblikazzjoni tal-Kunsill
ta’ l-Ewropa, 1970, p.22.
#Ara l-paragrafu 19 ta’ l-istess Rapport Spjegattiv li jg_hid dan li _gej:
"19. F’xi stati, persuna li tkun tixtieq tappella quddiem tribunal og_hla g_handha
f’_certu ka_zijiet tapplika biex tit_halla tappella. Id-dritt li tirrikorri quddiem
tribunal jew xi awtorit_a  amministrattiva biex tit_halla tappella g_handu fih innifsu
jitqies b_hala g_hamla ta’ revi_zjoni fil-kuntest tat-tifsira ta’ dan l-artikolu".
KONVENZJONIEWROPEA         _g K AP. 319.    15
m_huwiex mahsub li jag_hti d-dritt ta’ kumpens meta kull
prekondizzjoni ma tkunx sodisfatta, per e_zempju, meta qorti ta’ l-
appell tkun invalidat sejbien ta’ _htija g_haliex kienet kixfet xi fatt li
jkun da_h_hal dubju ra_gonevoli dwar il-_htija ta’ l-akku_zat u li l-
im_hallef li kien g_hamel il-_guri ma kienx ta ka_zha.
