TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL _g L.S.231.45 1
LE_GISLAZZJONI SUSSIDJARJA 231.45
REGOLAMENTI DWAR IT-TRATTAMENT
BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL
16 ta’ April, 2001
L-AVVI_Z LEGALI 61 ta’ l-2001.
Titolu.
Trattament bir-Radjazzjoni ta’ _Hwejje_g ta’ l-Ikel.
Skop.
manifattura, tqeghid fis-suq u importazzjoni ta’ ikel u ingredjenti
ta’ l-ikel, hawn iktar ’il quddiem imsejj_ha "o_g_getti ta’ l-ikel",
ittrattati b’radjazzjoni jonizzanti.
2.2 Dawn ir-regolamenti ma japplikawx g_hal:
(a) o_g_getti ta’ l-ikel esposti g_hal radjazzjoni jonizzanti
_g_generata minn tag_hmir ta’ tikjil jew spezzjon,
sakemm id-do_za assorbita ma tkunx aktar minn 0.01
Gy fil-ka_z ta' tag_hmir ta’ spezzjon li ju_za n-newtroni u
0.5 Gy f’ka_zijiet o_hra, b’massimu ta’ livell ta’ ener_gija
ta’ radjazzjoni ta’ 10 MeV fil-ka_z ta’ X-rays, 14 MeV
fil-ka_z ta’ newtroni u 5 MeV f’ka_zijiet o_hra;
(b) trattament bir-radjazzjoni ta’ o_g_getti ta’ l-ikel
im_hejjija g_hal pazjenti li jkunu je_htie_gu dieti sterili
ta_ht supervi_zjoni medika.
Projbizzjoni ta’ 
tqeg_hid fis-suq.
3.1 O_g_getti ta’ l-ikel ittrattati bir-radjazzjoni jistg_hu jitqeg_hdu
fis-suq biss jekk ikunu jikkonformaw mal-provvedimenti ta’ dawn
ir-regolamenti.
Kondizzjonijiet li 
jridu jit_hassru.
4.1 Il-kondizzjonijiet li jridu jit_harsu biex ting_hata
awtorizzazzjoni g_hat-trattament ta’ o_g_getti ta’ l-ikel b’radjazzjoni
jonizzanti huma mni_z_zla fl-Ewwel Skeda. Fil-mument tat-
trattament, dawk l-o_g_getti ta’ l-ikel g_handhom ikunu fi stat adattat
tajjeb g_has-sa_h_ha.
4.2 Trattament bir-radjazzjoni jista’ jsir biss permezz ta’ l-
g_hejun imni_z_zlin fit-Tieni Skeda u skond il-_hti_giet tal-Kodi_ci ta’
Prattika msemmi fir-regolament 7.2. Il-medja _generali ta’ do_za
assorbita g_handha tkun kalkulata skond it-Tielet Skeda.
4.3 L-og_hla do_za ta’ radjazzjoni fil-ka_z ta’ o_g_getti ta’ l-ikel
tista’ ting_hata f’do_zi parzjali; madankollu, ma tistax tinqabe_z l-
og_hla do_za ta’ radjazzjoni.
4.4 It-trattament bir-radjazzjoni ma jistax jintu_za flimkien ma’
xi trattament kimiku li jkollu l-istess skop b_hal dak it-trattament.
O_g_getti ta’ l-ikel li 
jistg_hu jing_hataw 
radjazzjoni.
5.1 L-o_g_getti ta’ l-ikel li jistg_hu ji_gu trattati b’radjazzjoni
jonizzanti u l-og_hla do_za medja totali li tista’ ting_hata jinsabu
mni_z_zlin fir-Raba’ Skeda. Huma biss dawk l-o_g_getti ta’ l-ikel
hemm imni_z_zlin li jistg_hu ji_gu tttattati b’radjazzjoni jonizzanti.
Twa_h_hil ta’ tikketti 
fuq ikel trattat bir-
radjazzjoni.
6.1 It-twa_h_hil ta’ tikketti fuq ikel ittrattat bir-radjazzjoni
jonizzanti g_handu jkun regolat bil-provvedimenti li _gejjin:
2 L.S.231.45 _h TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL
6.1.1 fil-ka_z ta’ prodotti ma_hsubin g_hall-konsumatur
a_h_hari u provdituri ta’ l-ikel g_hall-massa:
L.S.231.27
(a) jekk il-prodotti jinbieg_hu wie_hed wie_hed, il-
kliem "ittrattat bir-radjazzjoni" jew "ittrattat
b’radjazzjoni jonizzanti" ghandhom jidhru fuq
it-tikketta kif provdut fir-Regolamenti dwar
Twa_h_hil ta’ Tikketti, Pre_zentazzjoni u Riklamar
ta’ O_g_getti ta’ l-Ikel. Fil-ka_z ta’ prodotti
mibjug_hin bl-ingrossa, dan il-kliem g_handu
jidher flimkien ma’ l-isem tal-prodott fuq
kartellun tal-wiri jew avvi_z fuq jew _hdejn il-
kontenitur li fih ikun hemm il-prodotti;
(b) jekk prodott ittrattat bir-radjazzjoni jintu_za
b_hala ingredjent, g_handu jkun hemm l-istess
kliem li jsie_heb it-tismija tieg_hu fil-lista ta’
ingredjenti. Fil-ka_z ta’ prodotti mibjug_hin bl-
ingrossa, dawn il-kliem g_handhom jidhru
flimkien ma’ l-isem tal-prodott fuq kattellun tal-
wiri jew avviz fuq jew _hdejn il-kontenitur li fih
ikun hemm il-prodotti;
(_c) b’mod ta’ deroga mir-Regolamenti dwar it-
Tikkettjar u l-Pre_zentazzjoni ta’ _Hwejje_g ta’ l-
Ikel, dawn l-istess kliem huma me_htie_ga biex
juri liema jkunu l-ingredjenti ttrattati bir-
radjazzjoni u_zati f’ingredjenti komposti
f’o_g_getti ta’ l-ikel, ukoll jekk dawn ikunu
jag_hmlu inqas minn 25% tal-prodott lest;
6.1.2 fil-ka_z ta’ prodotti mhux ma_hsubin g_hall-konsumatur
a_h_hari u g_hal provdituri ta’ ikel g_hall-massa:
(a) il-kliem imsemmija fir-regolament 6.1.1
g_handhom jintu_zaw biex juru trattament kemm
ta’ l-ikel u kemm ta’ l-ingredjenti li jkun hemm
f’o_g_gett ta’ l-ikel ittrattat bir-radjazzjoni;
(b) g_handha tkun indikata jew l-identit_a  u l-indirizz
ta’ l-installazzjoni li tkun g_hamlet it-trattament
bir-radjazzjoni jew in-numru ta’ referenza
tag_hha kif mitlub f’dawn ir-regolamenti;
6.1.3 l-indikazzjoni tat-trattament g_handha f’kull ka_z
ting_hata fuq id-dokumenti li jkunu ma’ o_g_getti ta’ l-
ikel ittrattati bir-radjazzjoni jew li jirreferu
g_halihom.
Approvazzjoni ta’ 
istallazzjonijiet 
g_hal trattament bir-
radjazzjojni.
7.1 Is-Suprintendent tas-Sa_h_ha Pubblika g_handu jkun
responsabbli:
- g_hall-approvazzjoni minn qabel ta’ l-istallazzjonijiet
g_hal trattament bir-radjazzjoni kollha f’Malta,
- g_hall-allokazzjoni ta’ numru ta’ referenza uffi_cjali
ghal istallazzjonijiet g_hal trattament bir-radjazzjoni
approvati,
- g_hall-kontroll u spezzjon uffi_cjali,
- g_hall-irtirar jew il-modifika ta’ l-approvazzjoni.
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL _g L.S.231.45 3
7.2 L-approvazzjoni ting_hata biss jekk l-istallazzjoni:
- tkun tissodisfa l-_hti_giet tal-Kodi_ci ta’ Prattika
Internazzjonali Rakkomandat tal-Kummissjoni
Kon_gunta Codex Alimentarius FAO/WHO g_hat-
t_haddim ta’ istallazzjonijiet li fihom tintu_za r-
radjazzjoni fit-trattament ta’ _hwejje_g ta’ l-ikel
(referenza FAO/WHO/CAC, vol. XV. l-ewwel
edizzjoni), u kull _hti_giet supplementari li jistg_hu jkunu
adottati skond il-pro_cedura mni_z_zla fl-Artiklu 12 tad-
Direttiva 1999/2/EC tal-Parlament Ewropew u tal-
Kunsill,
- tinnomina persuna responsabbli g_hall-konformit_a  mal-
kondizzjonijiet me_htie_ga g_hall-applikazzjoni tal-
pro_cess.
7.3 Is-Suprintendent tas-Sa_h_ha Pubblika g_handu j_zomm
registrazzjoni dettaljata g_hal kull istallazzjoni ta’ trattament bir-
radjazzjoni approvat, li jkun fih:
- l-isem, l-indirizz u n-numru ta’ referenza ta’ l-
istallazzjoni, kopja tat-test tad-dokument ta’
approvazzjoni u ta’ kull de_ci_zjoni li tissospendi jew
tirtira l-approvazzjoni;
- ir-ri_zultati tal-kontrolli li jkunu saru tul l-istadju tat-
tqeg_hid fis-suq tal-prodott. Il-metodi u_zati biex wie_hed
jara kienx hemm trattament b’radjazzjoni jonizzanti
g_handhom jikkonformaw mal-paragrafi 1 u 2 ta’ l-
Anness mad-Direttiva 85/591/EEC* u g_handhom ikunu
standardizzati jew validati mhux aktar tard mill-1 ta’
Jannar, 2003.
7.4 L-istallazzjonijiet g_hal trattament bir-radjazzjoni li jkunu
approvati g_handhom, g_hal kull g_hajn ta’ radjazzjoni jonizzanti
u_zata, j_zommu re_gistrazzjoni li tkun turi g_hal kull grupp ta’ o_g_getti
ta’ l-ikel ittrattat:
(a) ix-xorta u l-kwantit_a  ta’ o_g_getti ta’ l-ikel ittrattati bir-
radjazzjoni;
(b) in-numru tal-grupp;
(_c) il-persuna li tkun qed tordna t-trattament bir-
radjazzjoni;
(d) min ikun ir_cieva l-o_g_getti ta’ l-ikel ittrattati;
(e) id-data tat-trattament bir-radjazzjoni;
(f) il-materjal ta’ ppakkjar u_zat waqt it-trattament;
(g) l-informazzjoni g_hall-kontroll tal-pro_cess tat-
trattament bir-radjazzjoni kif provdut fit-Tielet Skeda,
il-kontrolli li saru g_hat-tikjil tad-do_zi u r-ri_zultati
miksubin, b’dettalji b’mod partikolari dwar il-limiti ta’
fuq u t’isfel tad-do_za assorbita u tat-tip ta’ radjazzjoni
jonizzanti;
*OJ L372, 31.12.1985, p.50
4 L.S.231.45 _h TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL
(h) referenza g_hall-qisien tar-ratifika tad-do_za inizjali.
7.5 Ir-registrazzjonijiet imsemmija fir-regolament 7.3
g_handhom jin_zammu g_hal perijodu ta’ _hames snin.
Importazzjoni ta’ 
ikel ittrattat bir-
radjazzjoni.
8.1 Ma jistax ikun importat minn pajji_z barra mill-Komunit_a
Ewropea o_g_gett ta’ l-ikel ittrattat b’radjazzjoni jonizzanti kemm-il
darba dan:
- ma jkunx jikkonforma mal-kondizzjonijiet li japplikaw
g_hal dawk l-o_g_getti ta’ l-ikel,
- ma jkollux mieg_hu dokumenti li juru l-isem u l-
indirizz ta’ l-istallazzjoni li jkun g_hamel it-trattament
bir-radjazzjoni u li jag_htu l-informazzjoni li hemm
referenza g_haliha fir-regolament 7.3,
- ma kienx ittrattat f’istallazzjoni g_hal trattament bir-
radjazzjoni approvat mill-Komunit_a  Ewropea kif
jidher fil-lista ppubblikata fl-Official Journal of the
European Communities skond l-Artiklu 9 tad-Direttiva
1999/2/EC.
Materjal ta’ 
ippakkjar.
9.1 Kull materjal li jintu_za g_hall-ippakkjar ta’ o_g_getti ta’ l-ikel
li se jkunu ttrattati bir-radjazzjoni g_handu jkun adattat g_hal dak l-
iskop.
L-EWWEL SKEDA
Kondizzjonijiet biex ikun awtorizzat Trattament bir-Radjazzjoni
1. It-trattament bir-radjazzjoni ta’ l-ikel jista’ jkun awtorizzat
biss jekk:
- ikun hemm _htie_ga teknolo_gika ra_gonevoli,
- ma jkun jippre_zenta ebda periklu g_has-sa_h_ha u jsir ta_ht
il-kondizzjonijiet proposti,
- ikun ta’ benefi_c_cju g_hall-konsumatur,
- ma jintu_zax b_hala sostitut g_hal xi pratka ta’ i_gjene u
tas-sa_h_ha jew g_hal xi pratka adatta ta’ manifattura jew
agrikoltura.
2. It-trattament bir-radjazzjoni ta’ ikel jista’ jintu_za biss g_hal
dawn l-iskopijiet li _gejjin:
- biex inaqqas l-in_cidenza ta’ mard li jinfirex mill-ikel
billi jeqred organi_zmi pato_geni_ci,
- biex inaqqas it-ta_hsir ta’ o_g_getti ta’ l-ikel billi
jirritardja jew iwaqqaf pro_cessi ta’ ta_hsir u jeqred l-
organi_zmi li j_gibu t-ta_hsir,
- biex inaqqas t-telf ta’ o_g_getti ta’ l-ikel li ji_gi minn
maturazzjoni qabel i_z-_zmien, _gelbin jew _hru_g tan-
nebbieta,
- biex ine_h_hi minn o_g_getti ta’ l-ikel organi_zmi li
jag_hmlu _hsara lill-pjanti jew prodotti tal-pjanti.
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL _g L.S.231.45 5
IT-TIENI SKEDA
G_hejun ta’ Radjazzjoni Jonizzanti
1. O_g_getti ta’ l-ikel jistg_hu ji_gu ttrattati biss b’dawn l-g_hejun
ta’ radjazzjoni jonizzanti li _gejjin:
(a) ra_g_gi gamma minn radjonuklidi 60Co jew 137Cs;
(b) X-rays _generati minn g_hejun ta’ magni m_haddmin
f’livell ta’ ener_gija nominali (maximum  quantum
energy) ta’ 5MeV jew inqas;
(_c) elettroni _generati minn g_hejun ta’ magni m_haddmin
f’livell ta’ ener_gija nominali (maximum  quantum
energy) ta’ 10MeV jew inqas.
IT-TIELET SKEDA
1. Tikjil tad-do_zi
Medja totali ta’ do_za assorbita
Jista’ jitqies g_hall-fini li ti_gi stabbilita kemm ikunu tajbin
g_has-sa_h_ha o_g_getti ta’ l-ikel ittrattati b’do_za li jkollha medja totali
ta’ 10 kGy jew inqas, li l-effetti kimi_ci kollha ta’ radjazzjoni f’dik
il-mar_gni ta’ do_za partikolari ikunu proporzjonali g_had-do_za.
Id-do_za medja totali, D, hija definita b’dan in-numru
integrali li _gej divi_z bil-volum totali ta’ l-o_g_getti:
fejn, M = il-massa totali tal-kampjun ittrattat
p = id-densit_a  totali fil-punt (x,y,z)
d = id-do_za assorbita lokalment fit-punt (x,y,z)
dV = dx dy dz, l-lement tal-volum infinite_zimali li
f’ka_zijiet reali jkun rappre_zentat mill-frazzjonijiet
tal-volum.
Id-do_za medja totali assorbita tista’ tigi stabbilita
direttament fil-ka_z ta’ prodotti omo_genei jew fil-ka_z ta’ o_g_getti bl-
ingrossa ta’ densit_a  apparenti omo_genea bid-distribuzzjoni ta’
g_hadd adegwat ta’ mezzi ta’ tikjil tad-do_za mqeg_hdin b’mod
strate_giku u kif jinserta fost il-volum kollu ta’ l-o_g_getti. Mid-
distribuzzjoni tad-do_za li tigi stabbilita b’dan il-mod, tista’ tin_hare_g
medja li tkun id-do_za medja totali assorbita.
Jekk l-g_hamla tal-kurva tad-distribuzzjoni tad-do_za ma fil-
prodott kollu tkun giet stabbilita sew, isiru mag_hrufa il-
po_zizzjonijiet ta’ l-inqas u l-og_hla do_za. It-tikjil tad-distribuzzjoni
tad-do_za f’dawn i_z-_zew_g po_zizzjonijiet f’sensiela ta’ kampjuni tal-
prodotti jista’ jintu_za biex jag_hti stima tad-do_za medja totali.
1
MD = fp(x,y,z)d(x,y,z)dV
6 L.S.231.45 _h TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL
F'xi ka_zijiet, il-valur medju tal-valuri medji ta’ l-inqas
do_za (D min) u ta’ l-og_hla do_za (D max) ikun stima tajba tad-do_za
totali: ji_gifieri, f’dawn il-ka_zijiet,
2. Pro_ceduri
2.1 Qabel ma jinbeda t-trattament bir-radjazzjoni ta’ rutina ta’
kategorija spe_cifika ta’ xi o_g_gett ta’ l-ikel fi istallazzjoni g_hat-
trattament bir-radjazzjoni, il-lokazzjonijiet ta’ l-inqas u l-og_hla
do_zi ji_gu stabbiliti billi jitkejjlu d-do_zi fil-volum tal-prodott kollu.
Dawn il-qisien g_hall-validazzjoni g_handhom jittie_hdu g_hal g_hadd
bi_z_zejjed ta’ drabi (daqs 3-5) biex jing_hata ka_z ta’ varjazzjonijiet
fid-densit_a  jew il-_geometrija tal-prodott.
2.2 It-tikjil g_handu jigi ripetut kull meta jinbidel il-prodott, il-
_geometrija tieg_hu jew il-kondizzjonijiet tat-trattament bir-
radjazzjoni.
2.3 Matul il-pro_cess jittie_hdu kejlijiet ta’ rutina tad-do_zi biex
ikun _zgurat li ma jinqab_zux l-limiti tad-do_zi. It-tikjil irid isir bit-
tqeg_hid ta’ apparat li jkejjel id-do_zi fil-po_zizzjonijiet ta’ l-inqas
jew l-og_hla do_za, jew f’po_zizzjoni ta’ referenza. Id-do_za
f’po_zizzjoni ta’ referenza g_handha tkun marbuta kwantitattivament
ma’ l-og_hla u l-inqas do_za. Il-po_zizzjoni ta’ referenza g_handha tkun
lokalizzata f’punt konvenjenti fil-prodott jew fuqu, meta l-
varjazzjonijiet fid-do_za jkunu baxxi.
2.4 It-tikjil ta’ rutina tad-do_za g_handu jsir fuq kull grupp u
f’intervalli regolari waqt il-produzzjoni.
2.5 F’ka_zi fejn o_g_getti sfu_zi u mhux ippakkjati jing_hataw
trattament bir-radjazzjoni, il-lokazzjonijiet ta’ l-inqas u l-og_hla
do_zi ma jkunux jistg_hu ji_gu stabbiliti. F’dawn il-ka_zijiet jkun wisq
a_hjar li jittie_hdu kampjuni kif jinsertaw b’apparat li jkejjel id-do_zi
sabiex jinstabu l-valuri ta’ dawn l-estremitajiet ta’ do_za.
2.6 It-tikjil ta’ do_zi g_handu jsir bl-u_zu ta’ sistemi ta’ tikjil ta’
do_zi rikonoxxuti, u t-tikjil irid ikun jista’ jigi mwassal lura g_hal
standards primarji.
2.7 Waqt it-trattament bir-radjazzjoni, _certi parametri fl-
istallazzjoni g_handhom ikunu kkontrollati u rregistrati l-_hin kollu.
Fil-ka_z ta’ istallazzjonijiet radjunuklidi_ci, il-parametri jinkludu l-
velo_cit_a  tat-trasport u l-livell ta’ ener_gija tal-prodott, il-kurrent ta’
l-elettroni u l-wisa’ ta’ skannjar ta’ l-istallazzjoni.
do_za medja totali = D max + D min2
Il-proporzjon ta’ D max m’g_handux jaqbe_z 3.D min
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ _HWEJJE_G TA’ L-IKEL _g L.S.231.45 7
IR-RABA’ SKEDA
O_g_getti ta’ l-Ikel awtorizzati g_hal Trattament bir-Radjazzjoni
u l-Og_hla Do_zi ta’ Radjazzjoni
Kategorija ta’ l-o_g_gett ta’ l-ikel L-og_hla medja totali ta’ do_za ta’ radjazzjoni assorbita (kGy)
_Hxejjex aromati_ci mnixxfin, 
_hwawar u ta_hwir ta’ _hxejjex ta’ l-
ikel 10
