TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     1
KAPITOLU 199
ATT DWAR IT-TI_GDID TA’ KIRI TA’ RABA’ 
Biex jirregola l-kiri mill-_gdid ta’ raba’ u biex jipprovdi g_hall-_hwejje_g
konnessi u an_cillari.
20 ta’ _Gunju, 1967
L-ATT XVI ta’ l-1967, kif emendat bl-Atti: XXVIII ta’ l-1969, IX ta’ l-
1972, V ta’ l-1973, LVIII ta’ l-1974, V ta’ l-1975; bl-Avvi_z Legali 148 ta’ l-
1975; u bl-Atti XIX ta’ l-1979, VIII ta’ l-1990, XIX ta’ l-1993, XXIV ta’ l-
1995, VI ta’ l-2001 u XXXI ta’ l-2002.
Titolu fil-qosor. 
Kiri ta’ Raba’.
Tifsir.
xort’o_hra -
"Bord" tfisser il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri ta’ Raba’
mwaqqaf skond l-artikolu 5;
"_cessjonarju tal-kirja" tinkludi sub-konduttur u, meta ma jkun
hemm la persuna li lilha tkun _giet _ceduta l-kirja u l-anqas sub-
konduttur, il-persuna li tkun attwalment tgawdi l-kirja bil-kunsens
espress jew ta_citu tal-kerrej, u "_cessjoni" g_handha tiftiehem skond
hekk;
"data ta’ terminazzjoni" tfisser l-a_h_har _gurnata li fiha l-perijodu
tal-kirja li sid il-kera jipproponi li jbiddel il-kondizzjonijiet tag_hha
jew li sid il-kera ma hux fi _hsiebu j_gedded jiskadi;
"kerrej" tinkludi kull membru tal-familja li jkun _cessjonarju tal-
kirja u, wara l-mewt tal-kerrej, meta ma jkun hemm ebda membru
b_hal dak, tinkludi f’ordni ta’ preferenza kull membru tal-familja li
jkun legatarju tal-kirja jew li, matul l-a_h_har sena minnufih qabel il-
mewt tal-kerrej, kien jg_hix mal-kerrej jew kien qed ja_hdem ir-raba’
mieg_hu jew g_halih jew ikun il-werriet tal-kerrej; tinkludi wkoll,
relattivament g_hal sullokatur, sub-konduttur, liema kelma g_handha
titqies f’dik ir-relazzjoni b_hala li jkollha l-istess tifsir b_hal kerrej
fl-estensjoni s_hi_ha tieg_hu;
"kirja" tfisser kirja g_hal _zmien totali miftiehem ta’ mhux i_zjed
minn sittax-il sena g_hal kera, bi flus jew b’kumpens ie_hor, li
jit_hallas bis-sena b’rata wa_hda jew i_zjed u tinkludi kirja ta_citament
im_gedda minn sena g_hal sena jew im_gedda b’de_ci_zjoni tal-Bord
skond dan l-Att, i_zda ma tinkludix la enfitewsi u lanqas ftehim ta’
kirja li bis-sa_h_ha tieg_hu l-prodott g_handu jinqasam bejn sid il-kera
u l-kerrej; tinkludi wkoll "sullokazzjoni" relattivament g_hal
sullokatur u sub- konduttur;
"kondizzjonijiet" tinkludi l-kera li jit_hallas relattivament g_hal
kirja;
"Malta" tfisser il-G_zira ta’ Malta u l-G_zejjer ta’ G_hawdex u
Kemmuna;
  2      KAP. 199. _h       TI_GDIDTA’KIRITA’RABA
"membru tal-familja" tfisser axxendent lineari, dixxendent
lineari, armla jew armel, ra_gel tat-tifla, u l-armla tat-tifel sakemm
ma ter_gax ti_z_zewwe_g, tal-kerrej;
"raba" tfisser kull art li tkun prin_cipalment mikrija g_hall-
koltivazzjoni ta’ prodotti agrikoli, fjuri, si_gar tal-frott jew dwieli u
g_hal skopijiet li g_handhom x’jaqsmu ma’ l-agrikoltura, inklu_z it-
twaqqif ta’ serer, cloches jew cold frames, i_zda ma tinkludix art
inti_za biex jirg_hu l-annimali;
"sid il-kera" tinkludi sullokatur relattivament g_hal sub-konduttur.
Tibdil ta’ 
kondizzjonijiet ta’ 
kirja. 
Emendat: 
IX. 1972.2.
3. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, meta sid
il-kera jkun irid jag_hmel xi tibdil fil-kondizzjonijiet ta’ kirja
f’eg_hluq it-terminu tag_hha, jekk ma jkunx sar ftehim bil-miktub
mal-kerrej, hu g_handu japplika lill-Bord permezz ta’ rikors li jkun
fih dettalji tat-tibdil propost, ippre_zentat mhux aktar tard minn tliet
xhur qabel id-data li fiha t-terminu jag_hlaq.
(2) Il-Bord ma g_handu japprova ebda kondizzjonijiet _godda li
jkunu jinsabu f’xi rikors jekk ji_gi ipprovat li -
(a) dawk il-kondizzjonijiet _godda jkunu _gustifikati biss
min_habba benefikati ta’ natura permanenti li jkunu
saru fir-raba’, waqt il-perijodu ta’ tmien snin minnufih
qabel id-data tat-terminazzjoni, mill-kerrej stess jew
minn membru tal-familja, ming_hajr ma huma kienu
ta_ht xi obbligu li jeffettwaw dawk il-benefikati; jew
(b) dawk il-kondizzjonijiet _godda jkunu _gustifikati biss
min_habba benefikati ta’ natura permanenti li jkunu
saru fir-raba’ bl-u_zu ta’ fondi provduti mill-Gvern jew
f’isem il-Gvern fil-forma ta’ g_hotja jew f’xi forma
o_hra li, salv it-t_haris tal-kondizzjonijiet li jirregolaw
il-provvista ta’ dawk il-fondi, ma timplikax _hlas lura;
jew
(_c) dawk il-kondizzjonijiet _godda ma jkunux ekwi g_hal
paragun ma’ kondizzjonijiet ta’ kiri li jkunu je_zistu
f’eg_hlieqi paragunabbli fl-istess parti tal-G_zira, wara li
jittie_hed kont prin_cipalment tal-kwalit_a  u profondit_a
medja tal-_hamrija, tan-natura ta’ l-art ta’ ta_ht il-
_hamrija, tad-direzzjoni li fiha r-raba’ m_zer_zaq ikun
qieg_hed fa_c_cata, ta’ l-a_c_cessibilt_a  g_hat-triq u d-
distanza tieg_hu mill-eqreb ra_hal.
(3) Il-Bord jista’, minflok ma ji_c_had il-kondizzjonijiet _godda
proposti minn sid il-kera, jimmodifikahom u japprovahom safejn
ikunu _gustifikati bl-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet li hemm fil-
paragrafi (a), (b) u (_c) ta’ l-a_h_har subartikolu qabel dan:
I_zda f’ebda ka_z ma g_handhom dawk il-kondizzjonijiet
ikunu anqas favorevoli g_hal sid il-kera minn dawk ta’ l-a_h_har kirja
pre_cedenti.
Nuqqas ta’ ti_gdid 
ta’ kirja. 
Emendat: 
XXVIII. 1969.2;
IX. 1972.3.
4. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, meta sid
il-kera jkun irid jie_hu lura l-pussess ta’ xi raba’, jekk il-kerrej ma
jkunx ftiehem bil-miktub kemm dwar it-tmiem tal-lokazzjoni u
TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     3
kemm dwar il-kumpens dovut, huwa g_handu japplika lill-Bord
permezz ta’ rikors li jkun fih -
(a) ra_gunijiet dettaljati l-g_hala jrid jie_hu lura l-pussess, u
(b) talba g_hal-likwidazzjoni ta’ kull kumpens li jkollu
jit_hallas skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
u ji_gi ippre_zentat mhux aktar tard minn tliet xhur qabel id-data li
fiha tag_hlaq il-kirja:
I_zda, meta xi kirja b_hal dik ma tag_hlaqx fil-15 ta’ Awissu
ta’ xi sena, ebda de_ci_zjoni li tapprova dak it-te_hid lura ta’ pussess
ma g_handha sse_h_h qabel il-15 ta’ Awissu li ji_gi wara d-data tat-
terminazzjoni tal-kirja korrenti.
(2) Il-Bord jilqa’ r-rikors ta’ sid il-kera jekk sid il-kera
jipprova li -
(a) je_htie_g ir-raba’ biex ji_gi w_zat g_hal skopijiet agrikoli
minnu personalment jew minn xi membru tal-familja
personalment g_hal perijodu ta’ mhux anqas minn erba’
snin konsekuttivi li jibdew minnufih wara d-data tat-
terminazzjoni; jew
(b) je_htie_g ir-raba’, basta ma jkunx raba’ saqwi, g_hall-
kostruzzjoni fuqu ta’ bini g_hal skopijiet ta’ residenza,
negozju jew industrjali; jew
(_c) ir-raba’ jkun _gie sullokat jew il-kirja tieg_hu tkun _giet
trasferita ming_hajr il-kunsens ta’ sid il-kera lil xi
persuna o_hra li ma tkunx xi kerrej ie_hor ta’ l-istess
raba’ jew membru tal-familja; jew
(d) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, l-g_halqa t_halliet ma tin_hadimx g_hal
mill-anqas tnax-il xahar konsekuttivi skond il-
kalendarju; jew
(e) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, il-kerrej ikun naqas, relattivament g_hal
_zew_g perijodi jew i_zjed, li j_hallas il-kera, f’kull
okka_zjoni, fi _zmien _hmistax-il _gurnata mill-_gurnata li
fiha sid il-kera jkun talbu bil-miktub biex i_hallas; jew
(f) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, il-kerrej, li jkun marbut li jsewwi u
j_zomm fi stat tajjeb il-_hitan tar-raba’, naqas li jwettaq
dak l-obbligu jew abitwalment naqas li j_hares xi
kondizzjoni o_hra tal-kirja jew deliberatament jew bi
traskura_gni kka_guna jew _halla li ti_gi ka_gunata _hsara,
_hlief _hsara ta’ importanza _zg_hira, f’xi si_gar tal-frott
fir-raba’:
I_zda _c-_cirkostanza msemmija fil-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu ma tkunx ra_guni bi_z_zejjed biex ji_gi milqug_h ir-rikors
ta’ sid il-kera, jekk il-kerrej jipprova li r-raba’ in kwistjoni jkun
fonti importanti ta’ l-g_hajxien tieg_hu u tal-familja tieg_hu u jekk il-
Bord ikun sodisfatt li l-kerrej ibati aktar minn sid il-kera jekk ir-
rikors ji_gi milqug_h:
  4      KAP. 199. _h       TI_GDIDTA’KIRITA’RABA
I_zda wkoll, meta r-raba’ jinkludi razzett li jkun u_zat mill-
kerrej b_hala l-uniku post ta’ residenza tieg_hu u tal-familja tieg_hu,
i_c-_cirkostanza msemmija ta_ht il-paragrafu (b) ta’ dan is-subartikolu
ma tkunx ra_guni bi_z_zejjed biex ji_gi milqug_h ir-rikors ta’ sid il-kera
jekk il-kerrej ma jit_hallix i_zomm dak ir-razzett bil-kera u ta_ht il-
kondizzjonijiet li ji_gu stabbiliti mill-Bord jew jekk ma jkunx
provdut minn sid il-kera dar o_hra fejn joqg_hod, ra_gonevolment
tajba g_hall-mezzi tieg_hu u g_hall-mezzi tal-familja tieg_hu u g_hall-
b_zonnijiet tag_hhom dwar il-kobor.
(3) Meta parti biss mir-raba’ tkun me_htie_ga g_hal xi wie_hed
mill-iskopijiet imemmija fis-subartikolu (2)(a) jew (b) u l-kejl tal-
bqija ta’ dik l-art te_c_cedi 124 metru kwadru, il-kerrej jista’ jitlob
lill-Bord u l-Bord g_handu jordna illi l-kirja ti_gi m_gedda
relattivament g_hal bqija tar-raba’, ta_ht dawk il-kondizzjonijiet kif
il-Bord, wara li jie_hu kont tal-kondizzjonijiet ta’ l-a_h_har kirja ta’
qabel, jista’ jidhirlu xieraq li jistabbilixxi.
(4) Meta sid il-kera jie_hu pussess lura tar-raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa_h_ha ta’ de_ci_zjoni tal-Bord ba_zata fuq is-subartikolu
(2)(a), huwa g_handu j_hallas lill-kerrej kumpens xieraq g_hal kull
benefikat agrikolu li jkun sar mill-kerrej jew minn membru tal-
familja fl-imsemmi raba’ jew parti minnu matul il-perijodu ta’
tmien snin konsekuttivi minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni.
(5) Meta sid il-kera jie_hu pussess lura tar-raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa_h_ha ta’ de_ci_zjoni tal-Bord ba_zata fuq is-subartikolu
(2)(b), huwa g_handu j_hallas lill-kerrej kumpens xieraq kif provdut
fl-a_h_har subartikolu qabel dan u, barra minn dan, ammont daqs il-
valur tal-prodotti mi_gbura mill-kerrej jew minn membru tal-familja
mill-imsemmi raba’ jew parti minnu, wara li jitnaqqsu l-ispejje_z li
jkunu saru g_hall-koltivazzjoni tieg_hu, fl-a_h_har erba’ snin minnufih
qabel id-data tat-terminazzjoni:
I_zda ma g_handhomx jitnaqqsu b_hala parti minn dawk l-
ispejje_z il-prezz tax-xog_hol tal-kerrej stess jew tax-xog_hol ta’ xi
membru tal-familja fir-raba’ jew parti minnu.
(6) L-ammont li g_handu jit_hallas skond is-subartikolu (4) jew
(5) g_handu ji_gi stabbilit mill-Bord, su_g_gett g_hal appell kif provdut
skond l-artikolu 10. Dak l-ammont g_handu jit_hallas lill-kerrej fi
_zmien xahar mid-data li fiha d-de_ci_zjoni li tawtorizza t-te_hid lura
tal-pussess tkun finali fil-partijiet kollha tag_hha. Fin-nuqqas ta’ dak
il-_hlas f’dak i_z-_zmien l-imsemmija de_ci_zjoni tkun ming_hajr ebda
effett.
(7) Jekk il-kerrej jer_ga’ jie_hu l-pussess ta’ xi raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa_h_ha ta’ de_ci_zjoni tal-Bord skond l-artikolu 13, huwa
g_handu j_hallas lura lill-sid il-kera kull ammont ri_cevut
relattivament g_har-raba’ jew parti minnu skond is-subartikolu (4)
jew (5).
TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     5
Kif inhu kostitwit 
il-Bord u _hatra ta’ 
_zew_g Listi.
Emendat:
IX. 1972.4; 
V. 1973.2; 
LVIII. 1974.68.
Sostitwit:
XIX. 1993.2.
5. (1) G_handu jkun hemm Bord li jkun mag_hruf b_hala l-Bord
dwar il-Kontroll tal-Kiri ta’ Raba’.
(2) Il-Bord ikun mag_hmul minn chairman li jkun ma_gistrat jew
persuna li tkun _hadmet ta’ avukat f’Malta g_hal perijodu, jew
perijodi, li b’kollox jammontaw g_hal mhux anqas minn seba’ snin,
ma_htur mill-Prim Ministru.
(3) Il-Prim Ministru jista’ ja_htar diversi ma_gistrati jew persuni
li jkollhom il-kwalifiki me_htie_ga skond kif hemm fis-subartikolu
(2) biex joqog_hdu fuq il-Bord, i_zda g_handu joqg_hod ma_gistrat
wie_hed biss jew persuna o_hra bil-kwalifiki kif imsemmi wa_hda biss
f’kull ka_z partikolari.
(4) Il-Prim Ministru g_handu wkoll ja_htar _zew_g listi kif _gej:
Kap. 44. 
(a) lista ta’ Arkitetti u In_ginieri _Civili minn fost persuni li
jkollhom il-warrant biex ja_hdmu ta’ Arkitett u In_ginier
_Civili skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza dwar
l-Arkitetti u li jkunu ilhom fil-prattika ta’ dik il-
professjoni g_hal mhux inqas minn seba’ snin; u
(b) lista ta’ persuni (sew mis-servizz pubbliku sew jekk le)
li jkunu kompetenti u jifhmu f’affarijiet tar-raba’.
Kap. 12.
(5) I_c-chairman jew kull membru li jinsab fuq il-lista jista’
jastjeni ru_hu jew jista’ ji_gi riku_zat minn kull wa_hda mill-partijiet
kontendenti g_hal kull wa_hda mir-ra_gunijiet imsemmija fl-artikolu
739 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili u kull
kwistjoni li tinqala’ dwar jew in konnessjoni ma’ xi ra_guni ta’
riku_za jew astensjoni g_handha ti_gi de_ci_za mi_c-chairman.
(6) (a) Meta _c-chairman ma jkunx ma_gistrat huwa ma
g_handux jibda jaqdi d-dmirijiet tal-kariga tieg_hu qabel
ma jie_hu quddiem l-Avukat _Generali _gurament li
jwettaq il-funzjonijiet tieg_hu u li jittratta u jidde_ciedi
kull kwistjoni li tin_gieb quddiemu bil-_haqq u
imparzjalit_a .
(b) Il-membri li jinsabu fuq il-listi ma g_handhomx jibdew
iwettqu d-dmirijiet tal-kariga tag_hhom sakemm ma
jkunux _hadu _gurament quddiem i_c-chairman li jwettqu
l-funzjonijiet tag_hhom ta_ht dan l-Att bl-imparzjalit_a  u
skond il-li_gi.
(7) Il-membri tal-listi jistg_hu jin_hatru g_hal _zmien sentejn u
jistg_hu jer_gg_hu jin_hatru mill-_gdid.
(8) Kull meta jkun hemm kwistjoni quddiem il-Bord li tkun
te_htie_g l-istima ta’ xi raba’ jew kull fehma teknika o_hra dwar ka_z li
jkun qed jittratta l-Bord, i_c-chairman g_handu jassenja membru
minn fuq kull lista sabiex je_zaminaw ir-raba’ relattiva, jew sabiex
jaraw dik il-parti tal-pro_cess li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni li
dwarha tin_htie_g il-fehma teknika, u dawk i_z-_zew_g membri
g_handhom jippre_zentaw ir-rapport tag_hhom li_c-chairman waqt is-
seduta jew jippre_zentaw dak ir-rapport fir-Re_gistru tal-Bord hekk
kif i_c-chairman jista’ jordna.
(9) I_c-chairman jista’ wkoll je_htie_g lil dawk i_z-_zew_g membri li
jattendu g_has-seduta tal-Bord meta dak il-ka_z ikun qieg_hed
  6      KAP. 199. _h       TI_GDIDTA’KIRITA’RABA
jinstema’ mill-Bord jekk xi wie_hed mill-imsemmija _zew_g membri
jkun je_htie_g tag_hrif iktar mill-partijiet jew je_htie_g li jisma’ xi
xhieda partikolari.
Setg_ha tal-Bord. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
Kap. 12. 
6. (1) Il-Bord g_handu jkollu dawk is-setg_hat kollha li huma
mog_htija lill-Prim Awla tal-Qorti _Civili mill-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Kull mandat jew ordni ma_hru_g mill-Bord g_handu jkun
iffirmat mi_c-chairman u awtentikat mir-re_gistratur.
Kap. 12. 
(3) It-twettiq tad-de_ci_zjonijiet tal-Bord, bil-mod preskritt fil-
Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, g_handu jkun fil-
Bord stess.
Re_gistru tal-Bord u 
post fejn isiru s-
seduti. 
Emendat: 
VIII. 1990.3. 
7. (1) Relattivament g_hal kull pro_ceduri li jkollhom x’jaqsmu
ma’ art li tkun fil-G_zira ta’ Malta, il-Bord g_handu j_zomm is-seduti
tieg_hu fil-qrati superjuri ta’ Malta u r-re_gistru ta’ dawk il-qrati jkun
ir-Re_gistru tal-Bord.
(2) Relattivament g_hal kull pro_ceduri li jkollhom x’jaqsmu ma’
art li tkun fil-G_zira ta’ G_hawdex jew ta’ Kemmuna, il-Bord g_handu
j_zomm is-seduti tieg_hu fil-Qorti tal-Ma_gistrati (G_hawdex) u r-
re_gistru ta’ dik il-qorti jkun ir-Re_gistru tal-Bord.
Dehra quddiem il-
Bord.
8. Il-partijiet jistg_hu jidhru quddiem il-Bord kemm
personalment kemm permezz ta’ avukat jew prokuratur legali u
jistg_hu ji_gu assistiti minn avukat jew prokuratur legali.
De_ci_zjonijiet tal-
Bord.
Emendat: 
XIX. 1993.2. 
9. (1) Id-de_ci_zjonijiet tal-Bord g_handhom ji_gu mog_htija
f’seduta pubblika.
(2) Im_hassar bl-artikolu 2 ta’ l-Att XIX ta’ l-1993.
(3) I_c-chairman ikun biss obbligat li joqg_hod fuq ir-rapporti
ta_z-_zew_g membri li jinsabu fuq i_z-_zew_g listi li jkunu _gew assenjati
ka_z partikolari skond l-artikolu 5(8) kull meta r-rapporti jkunu
unanimi; meta dawk i_z-_zew_g membri ma jkunux unanimi, i_c-
chairman g_handu fuq il-ba_zi tar-rapporti mag_hmulin mi_z-_zew_g
membri imsemmija, jidde_ciedi l-kwistjoni hu nnifsu.
Dritt ta’ appell. 
Emendat:
IX. 1972.5; 
A.L. 148 ta’ l-
1975;
XIX. 1993.2;
XXXI. 2002.259. 
10. (1) G_handu jkun hemm appell minn de_ci_zjoni tal-Bord
biss -
(a) fil-ka_zijiet kollha meta d-de_ci_zjoni ting_hata fuq rikors
mag_hmul skond l-artikolu 4 jew skond l-artikolu 25;
(b) fil-ka_zijiet l-o_hra kollha, fuq punt ta’ li_gi biss.
Kap. 12. 
(2) L-appell jin_gieb quddiem il-Qorti ta’ l-Appell kif kostitwita
skond l-artikolu 41(6) tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura
_Civili permezz ta’ rikors pre_zentat fir-re_gistru ta’ dik il-qorti fi
_zmien g_hoxrin _gurnata mill-_gurnata li fiha ting_hata d-de_ci_zjoni tal-
Bord.
Kap. 12.  (3) Il-Bord imwaqqaf skond l-artikolu 29 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili jista’ jag_hmel regoli dwar
appelli lill-Qorti ta’ l-Appell li jsiru skond dan l-artikolu.
TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     7
Notifika ta’ ittra 
uffi_cjali u 
pro_ceduri quddiem 
il-Bord.
Emendat: 
IX. 1972.6. 
11. (1) Kull rikors kif imsemmi fl-artikoli 3 u 4 g_handu ji_gi
ippre_zentat kontra u notifikat lill-kerrej li ming_handu s-sid ikun
ir_cieva l-a_h_har kera qabel ma r-rikors ikun _gie ippre_zentat fir-
Re_gistru tal-Bord jew, fil-ka_z ta’ _cessjoni li tkun _giet notifikata bil-
miktub mill-kerrej lis-sid qabel il-pre_zentata tar-rikors, g_handu ji_gi
ippre_zentat kontra u notifikat li_c-_cessjonarju.
(2) Il-Bord jista’ f’kull _zmien jippermetti li ssir kull
korrezzjoni fir-rikors bil-_hsieb li tag_hmlu aktar _car.
(3) Jekk ir-rikorrent personalment jew permezz ta’ avukat jew
prokuratur legali jonqos milli jidher g_has-smig_h tar-rikors, il-Bord,
_hlief jekk ikun sodisfatt li hemm ra_guni tajba g_hal dak in-nuqqas,
g_handu ji_c_had ir-rikors u jordna li l-ispejje_z jit_hallsu mir-rikorrent:
I_zda r-rikorrent jista’, fi_z-_zmien g_haxart ijiem minn dik id-
de_ci_zjoni, japplika lill-Bord g_hal smig_h mill-_gdid tar-rikors tieg_hu
u l-Bord g_handu jilqa’ dak ir-rikors jekk ji_g_gustifika n-nuqqas
tieg_hu g_has-sodisfazzjon tal-Bord.
Spejjez tal-
pro_ceduri quddiem 
il-Bord. 
12. L-ispejje_z tal-pro_ceduri quddiem il-Bord g_handhom
jit_hallsu mill-partijiet jew minn xi wa_hda mill-partijiet kif
jidde_ciedi l-Bord.
Ritratazzjoni. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
13. (1) Kull parti fi pro_ceduri mi_zmuma skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att tista’, b’rikors, titlob lill-Bord li ssir
ritrattazzjoni, u l-Bord g_handu jilqa’ t-talba, jekk - 
(a) ir-rikorrent jipprova g_has-sodisfazzjon tal-Bord illi d-
de_ci_zjoni tieg_hu fil-pro_ceduri tkun _giet determinata
minn rappre_zentazzjoni _ha_zina ta’ fatti jew minn
dikjarazzjoni falza mag_hmula mill-parti l-o_hra fil-
pro_ceduri; jew
(b) ir-rikorrent jipprova g_has-sodisfazzjon tal-Bord li sid
il-kera, wara li jkun _ha lura l-pussess tar-raba’ jew
parti minnu bis-sa_h_ha ta’ de_ci_zjoni tal-Bord ba_zata fuq
l-artikolu 4(2)(a) jew (b), naqas li ju_zah g_hall-iskop li
jkun iddetermina d-de_ci_zjoni tal-Bord.
(2) Jekk il-Bord ibiddel id-de_ci_zjoni li tkun ifformat l-o_g_gett
tar-ritrattazzjoni, il-parti li favur tag_hha tkun _giet mibdula dik id-
de_ci_zjoni jkollha azzjoni quddiem il-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili
g_har-rifuzjoni ta’ danni ming_hand il-parti l-o_hra u g_hall-_hlas minn
dik il-parti l-o_hra ta’ penali li ti_gi stabbilita mill-qorti f’somma ta’
mhux i_zjed minn _hames mitt lira:
I_zda meta sid il-kera, billi jkun iddispona mir-raba’ jew
xort’o_hra, ikun qieg_hed lilu nnifsu f’posizzjoni li ma jkunx jista’
jikkonforma ru_hu mad-de_ci_zjoni tal-bord fir-ritrazzjoni, l-
imsemmija penali ma g_handhiex tkun anqas minn mitejn lira.
Kap. 12.
(3) Il-Bord g_handu jag_hti wkoll ritrattazzjoni f’kull wie_hed
mill-ka_zijiet imsemmija fl-artikolu 811 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, i_zda d-disposizzjoni ta’ l-a_h_har
subartikolu qabel dan ma g_handhiex tapplika _hlief relattivament
g_hal ka_z li jaqa’ ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmi artikolu
811(a).
(4) Ma tistax tintalab ritrattazzjoni f’ka_z li fih id-de_ci_zjoni
  8      KAP. 199. _h       TI_GDIDTA’KIRITA’RABA
tkun su_g_getta g_hal appell skond l-artikolu 10 u meta l-fatti li
jikkostitwixxu r-ra_gunijiet g_hal dik ir-ritrattazzjoni jkunu _gew
g_hall-konjizzjoni tal-parti li tallegahom qabel l-iskadenza tat-
terminu preskritt g_hall-appell.
Klawsola jew 
kondizzjoni li 
tippriva lill-kerrej 
minn xi benefi_c_cju 
mog_hti b’dan l-Att.
14. Kull klawsola jew kondizzjoni li tippriva lill-kerrej minn xi
benefi_c_cju mog_hti b’dan l-Att, sew jekk dik il-klawsola jew
kondizzjoni tkun _giet stipulata qabel ma jibda jse_h_h dan l-Att sew
wara, tkun nulla u bla effett.
Disposizzjonijiet 
dwar il-lingwa. 
Kap. 189. 
15. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 2, 4, 5, 6 u 7 ta’ l-Att dwar
Pro_ceduri _Gudizzjarji (U_zu ta’ l-Ilsien Ingli_z) g_handhom japplikaw
relattivament g_hal kull att _gudizzjarju pre_zentat g_hall-finijiet ta’
dan l-Att u g_hal kull pro_cedura tal-Bord, u kull riferenza f’xi wa_hda
minn dawk id-disposizzjonijiet g_hall-qorti g_handha tiftiehem b_hala
riferenza g_hall-Bord.
G_hajnuna legali bla 
_hlas. 
Sostitwit: 
IX. 1972.7;
XXIV. 1995.360. 
Kap. 12. 
16. Id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili dwar il-benefi_c_cju ta’ g_hajnuna legali g_handhom
japplikaw g_hall-partijiet fi pro_ceduri quddiem il-Bord, li jkunu
persuni li jkollhom dritt g_hal dak il-benefi_c_cju skond kif imfisser
f’dawk id-disposizzjonijiet.
Drittijiet dovuti 
lill-membri li 
jinsabu fuq il-listi.
Mi_zjud: 
V. 1975.2. 
Emendat: 
XIX. 1979.2. 
Sostitwit: 
XIX. 1993.2. 
Emendat:
VI. 2001.11.
17. Il-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja jista’ b’avvi_z
jippreskrivi d-drittijiet li jit_hallsu li_c-chairman u lill-membri li
jinsabu fuq i_z-_zew_g listi.
Nefqa ta’ l-
amministrazzjoni 
tal-Bord. 
Sostitwit:
XIX. 1993.2.
18. L-ispejje_z in konnessjoni ma’ l-amministrazzjoni tal-Bord,
inklu_zi d-drittijiet li jit_hallsu skond regolamenti mag_hmulin ta_ht l-
artikolu 19, jit_hallsu mill-Fond Konsolidat ming_hajr il-_htie_ga ta’
ebda approprjazzjoni o_hra.
Regolamenti.
Emendat:
VI. 2001.11.
19. (1) Il-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja jista’ jag_hmel
regolamenti li jirregolaw il-pro_ceduri tal-Bord u, ming_hajr _hsara
g_hall-_generalit_a  ta’ hawn fuq, jista’ jag_hmel regolamenti -
(a) li jippreskrivu l-kontenut ta’ rikors lill-Bord u l-
pro_cedura g_han-notifika tieg_hu lill-parti li jkollha
interess li topponi r-rikors;
(b) li jippreskrivu l-pro_cedura biex il-Bord jistabbilixxi d-
data tas-smig_h ta’ rikors u biex jing_hata avvi_z dwar dik
id-data lill-partijiet interessati;
(_c) li jippreskrivu l-_hlasijiet, inklu_z il-_hlas ta’ dritt tar-
re_gistru li ji_gi stabbilit mill-imsemmi Ministru, li
g_handhom isiru mal-pre_zentata tar-rikors lill-Bord;
(d) li jippreskrivu liema parti tad-dritt tar-Re_gistru
g_handha ti_gi mog_htija lura jekk ir-rikors ikun
abbandunat u l-pro_cedura dwar rifu_zjoni;
(e) li jippreskrivu d-dritt li g_handu jit_hallas lill-avukat jew
lill-prokuratur legali g_hal rikors quddiem il-Bord u
biex il-Bord ikun jista’ jiffissa, fil-limiti stabbiliti
TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     9
mill-imsemmi Ministru, id-dritt li jit_hallas lill-avukat
jew lill-prokuratur legali dwar pro_ceduri quddiem il-
Bord;
(f) li jippreskrivu kull _ha_g‘o_hra li tista’ tkun me_htie_ga
g_hall-esekuzzjoni a_hjar tal-funzjonijiet tal-Bord:
Kap. 12.
I_zda sakemm ji_gu preskritti d-drittijiet skond il-paragrafi
(_c), (d) jew (e), g_handhom japplikaw id-drittijiet li hemm fl-Iskeda
A li tinsab mal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Kull regolamenti mag_hmula skond dan l-artikolu g_handhom
jitqieg_hdu quddiem il-Kamra tad-Deputati kemm jista’ jkun malajr
wara li jsiru, u jekk, fi _zmien l-g_hoxrin _gurnata ta’ wara li jibdew
mill-_gurnata li fiha xi regolamenti tali jkunu _gew hekk imqieg_hda
quddiemha, il-Kamra tad-Deputati tirri_zolvi illi r-regolamenti ji_gu
annullati, g_handhom minn dik inhar ikunu nulli, i_zda ming_hajr
_hsara ta’ xi _ha_ga li tkun saret qabel bis-sa_h_ha tag_hhom jew ta’ l-
eg_hmil ta’ xi regolamenti o_hra _godda:
I_zda fil-kalkolu ta’ l-imsemmija g_hoxrin _gurnata ma g_handu
ji_gi nklu_z ebda perijodu ta’ erbat ijiem konsekuttivi jew i_zjed li
jkun hemm bejn xi _zew_g seduti konsekuttivi tal-Kamra tad-
Deputati.
Nuqqas ta’ ti_gdid 
ta’ kirja ta’ raba li 
jappartjeni lil jew 
huwa amministrat 
mill-Gvern. 
Mi_zjud: 
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
20. B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4 u
d-disposizzjonijiet ta’ kull li_gi o_hra, il-Gvern jista’ fit-
terminazzjoni ta’ kirja jie_hu lura l-pussess tar-raba’ li jappartjeni lil
jew huwa amministrat mill-Gvern li dwaru tkun saret dikjarazzjoni
tal-President ta’ Malta li huwa me_htie_g g_hal skop pubbliku.
Dikjarazzjoni tal-
President ta’ 
Malta.
Mi_zjud: 
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
21. (1) Il-President ta’ Malta jista’ jiddikjara b’dikjaraz-zjoni
ffirmata minnu illi xi raba’ li jappartjeni lil jew huwa amministrat
mill-Gvern huwa me_htie_g g_hal skop pubbliku.
(2) _Hadd ma jista’ jitlob prova o_hra ta’ l-iskop pubbliku
msemmi fis-subartikolu (1) minbarra d-dikjarazzjoni tal-President
ta’ Malta.
(3) Il-Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’ jittratta dwar u
jiddisponi minn raba’ li dwaru tkun saret dikjarazzjoni ta_ht is-
subartikolu (1) b’dak il-mod u su_g_gett g_hal dawk il-kondizzjonijiet
kif jidhirlu xieraq wara li jie_hu kont ta’ l-interess jew qadi tal-
pubbliku.
Mod kif il-
Kummissarju ta’ l-
Artijiet jista’ ma 
j_hallix li ti_gi 
m_gedda kirja. 
Mi_zjud:
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68; 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
22. (1) Meta l-President ta’ Malta jag_hmel dikjarazzjoni
skond l-a_h_har artikolu qabel dan, il-Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’
ma j_hallix li ti_gi m_gedda kirja tar-raba’ li dwaru tkun saret dik id-
dikjarazzjoni, billi jie_hu _hsieb li kopja tad-dikjarazzjoni, flimkien
mal-partikolaritajiet bi_z_zejjed sabiex ji_gi identifikat ir-raba’ u ma’
l-indikazzjoni tal-kirja li l-Gvern mhux qed i_halli li ti_g_gedded, ti_gi
pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern u fuq il-bord ta’ l-avvi_zi ta’ l-
G_hassa tal-Pulizija, jew, skond il-ka_z, ta’ kull G_hassa tal-Pulizija
tal-belt jew ra_hal fejn jew li fil-limiti tag_hhom ikun qieg_hed ir-
raba’.
(2) Il-Kummissarju ta’ l-Artijiet g_handu wkoll, kemm jista’
  10      KAP. 199. _h       TI_GDIDTA’KIRITA’RABA
jkun malajr wara l-imsemmija pubblikazzjoni, jie_hu _hsieb li kopja
tad-dikjarazzjoni, partikolaritajiet u indikazzjoni msemmija fis-
subartikolu (1) ti_gi notifikata permezz ta’ ittra uffi_cjali pre_zentata
fil-Qorti _Civili, Prim’Awla, lill-kerrej tar-raba’ li g_halih tirreferixxi
d-dikjarazzjoni:
I_zda t-t_haris g_hal kollox tas-subartikolu (1) jkun bi_z_zejjed
biex ma tit_hallix ti_g_gedded kirja li tkun fis-se_h_h. 
Tehid ta’ pussess 
tar-raba’. 
Mi_zjud:
XXVIII. 1969.4. 
23. (1) Salv li d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta’ l-
a_h_har artikolu qabel dan ikunu _gew im_harsa g_hal kollox, dwar
dikjarazzjoni mag_hmula skond l-artikolu 21, mhux inqas minn
xahar qabel id-data tat-terminazzjoni tal-kirja li tkun fis-se_h_h fi_z-
_zmien tad-dikjarazzjoni, il-kerrej jew kull okkupant ie_hor tar-raba’
li dwaru tkun saret id-dikjarazzjoni g_handu f’dik id-data tat-
terminazzjoni jag_hti l-pussess ta’ dak ir-raba’ lill-Kummissarju ta’
l-Artijiet u mill-_gurnata li ti_gi minnufih wara dik id-data l-
Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’ ming_hajr ebda formalit_a  o_hra
jid_hol fi u jie_hu pussess tar-raba’ jew jawtorizza lil kull persuna
biex tid_hol fi u tie_hu pussess tar-raba’ u li tag_hmel jew i_g_gieg_hel li
jsir fuqu kull xog_hlijiet.
(2) Qabel ma jinbdew xi xog_hlijiet fuq ir-raba’ skond is-
subartikolu (1), rappre_zentant tal-Kummissarju ta’ l-Artijiet
g_handu jag_hmel, meta jkun prattikabbli fil-pre_zenza tal-kerrej,
deskrizzjoni bil-miktub tal-kondizzjoni tar-raba’ u ta’ kull
miljoramenti fuqu u, jekk il-kerrej ikun pre_zenti u jkun irid jiffirma
dik id-deskrizzjoni, hu g_handu jiffirmaha.
Kumpens g_hal 
nuqqas ta’ ti_gdid 
ta’ kirja.
Mi_zjud: 
XXVIII. 1969.4. 
24. Meta l-Kummissarju ta’ l-Artijiet jie_hu pussess lura tar-
raba’ min_habba nuqqas ta’ ti_gdid ta’ kirja skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-kerrej ikollu dritt dwar dak ir-
raba’ g_hall-_hlas ta’ l-istess kumpens xieraq u ta’ l-istess ammont
kif g_handu jit_hallas lil kerrej skond l-artikolu 4(5).
Kif ji_gi stabbilit 
kumpens. 
Mi_zjud:
XXVIII. 1969.4. 
Emendat:
IX. 1972.8. 
25. Jekk il-Kummissarju ta’ l-Artijiet u l-kerrej ma jaslux g_hal
ftehim fuq xi ammont li g_handu jit_hallas skond l-artikolu 24, dak l-
ammont g_handu ji_gi stabbilit mill-Bord, fuq rikors jew tal-
Kummissarju ta’ l-Artijiet jew tal-kerrej, u d-de_ci_zjoni tieg_hu tkun
su_g_getta g_hal appell skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 10.
Meta dikjarazzjoni 
ssir dwar parti biss 
tar-raba’ mikri.
Mi_zjud:
XXVIII. 1969.4.
26. (1) Meta dikjarazzjoni skond l-artikolu 21(1) issir dwar
parti biss mir-raba’ li jkun o_g_gett ta’ kirja, il-kerrej tar-raba’ jkollu
d-dritt, li jista’ je_zer_cita fi _zmien sena minn meta l-Gvern jid_hol fuq
dik il-parti tar-raba’ skond l-artikolu 23(1), li jittermina l-kirja
rigward ukoll il-parti li tibqa’ mir-raba’:
I_zda kumpens dwar terminazzjoni tali tal-kirja g_hall-parti li
tibqa’ mir-raba’ g_handu jit_hallas lill-kerrej skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att biss jekk hu jipprova li ma jkunx
ekonomikament konvenjenti g_halih li jkompli l-kirja ta’ dik il-
parti.
(2) Meta, fil-ka_z ta’ dikjarazzjoni kif imsemmija fl-a_h_har
subartikolu qabel dan, il-kerrej ma je_zer_citax id-dritt imsemmi fih,
il-kirja tal-parti li tibqa’ tar-raba’ g_handha ti_g_gedded ta_ht dawk il-
kondizzjonijiet kif il-Bord, fuq rikors tal-Kummissarju ta’ l-
TI_GDIDTA’KIRITA’RABA_g K AP. 199.     11
Artijiet, jidhirlu xieraq li jistabbilixxi meta jie_hu in konsiderazzjoni
l-kondizzjonijiet tal-kirja tar-raba’ kollu li _gie maqsum.
Inapplikabbilit_a  ta’ 
l-artikolu 1591 tal-
Kodi_ci _Civili.
Emendat: 
XXVIII. 1969.3. 
Kap. 16.
27. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1591 tal-Kodi_ci _Civili ma
g_handhiex tapplika dwar it-ti_gdid ta’ kiri ta’ raba’.
