KOSTITUZZJONITA’MALTA    1
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA 
ARRAN_GAMENT TA’ L-ARTIKOLI
KAPITOLU I 
Ir-Repubblika ta’ Malta 
Artikolu
l. Ir-Repubblika u t-territorji tag_hha. 
2. Reli_gjon.
3. Bandiera Nazzjonali. 
4. Innu Nazzjonali.
5. Ilsien.
6. Il-Kostituzzjoni tkun il-li_gi suprema. 
KAPITOLU II 
Dikjarazzjoni ta’ Prin_cipji 
7. Dritt g_hal xog_hol.
8. Tmexxija ’l quddiem ta’ kultura, e_c_c.
9. Salvagwardar ta’ paesa_g_g u patrimonju storiku u artistiku. 
10. Edukazzjoni primarja tkun obbligatorja u bla _hlas.
11. Interessi edukattivi. 
12. Protezzjoni ta’ xog_hol. 
13. _Hinijiet ta’ xog_hol.
14. Drittijiet ta’ _haddiema nisa. 
15. L-anqas et_a g_hal xog_hol bi _hlas.
16. Salvagwardar ta’ xog_hol ta’ minuri. 
17. G_hajnuna so_cjali u sigurt_a.
18. Inkora_g_giment ta’ intrapri_za ekonomika privata. 
19. Protezzjoni ta’ snajja arti_gjani.
20. Inkora_g_giment ta’ ko-operattivi.
21. Applikazzjoni tal-prin_cipji li hemm f’dan il-Kapitolu.
KAPITOLU III 
_Cittadinanza
22. Persuni li jsiru _cittadini fil-_gurnata stabbilita.
23. Persuni li jkollhom dritt li jkunu re_gistrati b_hala _cittadini. 
24. Persuni naturalizzati jew re_gistrati b_hala residenti qabel il-_gurnata
stabbilita.
25. Ksib ta’ _cittadinanza bi twelid jew dixxendenza minn persuni imwielda
fi jew wara l-_gurnata stabbilita.
 2 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
26. _Zwie_g ma’ _cittadin ta’ Malta. 
27. Doppja _cittadinanza.
28. _Cittadini tal-Commonwealth.
29. Responsabbilt_a kriminali ta’ _cittadini tal-Commonwealth. 
30. Setg_hat tal-Parlament.
31. Tifsir.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
32. Drittijiet u libertajiet fundamentali ta’ l-individwu.
33. Protezzjoni tad-dritt g_hall-_hajja.
34. Protezzjoni minn arrest jew detenzjoni arbitrarja. 
35. Protezzjoni minn xog_hol furzat.
36. Protezzjoni minn trattament inuman.
37. Protezzjoni minn privazzjoni ta’ proprjet_a bla kumpens. 
38. Protezzjoni g_hall-intimit_a tad-dar jew proprjet_a o_hra. 
39. Disposizzjonijiet biex ti_gi _zgurata protezzjoni tal-li_gi. 
40. Protezzjoni ta’ libert_a ta’ kuxjenza u qima.
41. Protezzjoni ta’ libert_a ta’ espressjoni.
42. Protezzjoni ta’ libert_a ta’ g_haqda u asso_cjazzjoni. 
43. Projbizzjoni ta’ deportazzjoni.
44. Protezzjoni ta’ libert_a ta’ moviment.
45. Protezzjoni minn diskriminazzjoni min_habba razza, e_c_c. 
46. Twettiq ta’ disposizzjonijiet protettivi.
47. Tifsir tal-Kapitolu IV.
KAPITOLU V 
Il-President 
48. Twaqqif tal-kariga ta’ President.
49. Qadi tal-funzjonijiet tal-President matul vakanza, e_c_c. 
50. _Gurament li g_handu jittie_hed mill-President. 
KAPITOLU VI 
Il-Parlament
TAQSIMA 1
G_hamla tal-Parlament 
51. Twaqqif ta’ Parlament.
52. G_hamla tal-Kamra tad-Deputati.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    3
53. Kwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
54. Skwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
55. Ti_zmim ta’ kariga ta’ membri.
56. Votazzjoni f’Elezzjonijiet.
57. Kwalifika ta’ eletturi.
58. Skwalifika ta’ eletturi.
59. Speaker u Deputy Speaker.
60. Twaqqif ta’ Kummissjoni Elettorali. 
61. Distretti elettorali.
62. Mili ta’ vakanzi.
63. De_ci_zjoni ta’ kwistjonijiet dwar membru.
64. Skrivan tal-Kamra tad-Deputati u persunal tieg_hu. 
TAQSIMA 2
Setg_hat u Pro_cedura tal-Parlament 
65. Setg_hat ta’ g_hemil ta’ li_gijiet.
66. Tibdil ta’ din il-Kostituzzjoni.
67. Regolar tal-pro_cedura fil-Kamra tad-Deputati.
68. _Gurament li g_handu jittie_hed mill-membri tal-Kamra tad-Deputati.
69. Min jippresjedi fil-Kamra tad-Deputati.
70. Quorum fil-Kamra tad-Deputati. 
71. Votazzjoni.
72. Mod ta’ e_zer_cizzju tas-setg_hat le_gislativi. 
73. Restrizzjoni ta’ _certi mi_zuri finanzjarji. 
74. Ilsien tal-Li_gijiet.
TAQSIMA 3
Sej_ha, proroga u xoljiment 
75. Sessjonijiet tal-Parlament.
76. Proroga u xoljiment tal-Parlament. 
77. Elezzjonijiet _generali.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
78. Awtorit_a esekuttiva ta’ Malta.
79. Il-Kabinett.
80. _Hatra ta’ Ministri.
81. Ti_zmim ta’ kariga ta’ Ministri.
82. Assenjazzjoni ta’ portafolji lill-Ministri. 
 4 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
83. A_gent Prim Ministru.
84. Ministri temporanji.
85. E_zer_cizzju tal-funzjonijiet tal-President.
86. E_zer_cizzju tal-funzjonijiet tal-Prim Ministru.
87. Il-President g_handu jkun informat dwar _hwejje_g ta’ gvern. 
88. Segretarji Parlamentari.
89. _Gurament li g_handu jittie_hed mill-Ministri. 
90. Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni.
91. Avukat _Generali.
92. Segretarji Permanenti u kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern. 
93. Prerogattiva ta’ ma_hfra.
94. Segretarju tal-Kabinett.
KAPITOLU VIII 
Il-_Gudizzjarju 
95. Qrati Superjuri.
96. _Hatra ta’ m_hallfin.
97. Ti_zmim ta’ kariga ta’ m_hallfin.
98. A_gent Prim Im_hallef u a_genti m_hallfin. 
99. Qrati Inferjuri.
100. Ma_gistrati.
101. _Guramenti li g_handhom jittie_hdu minn im_hallfin u ma_gistrati.
101A. Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni tal-_Gustizzja. 
KAPITOLU IX 
Finanzi 
102. Fond Konsolidat.
103. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa mill-Fond Konsolidat.
104. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa qabel approprjazzjoni. 
105. Fond ta’ Kontin_genzi.
106. Dejn pubbliku.
107. Rimunerazzjoni dwar _certi karigi. 
108. Awditur _Generali.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku 
109. Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
110. _Hatra, e_c_c., ta’ uffi_cjali pubbli_ci.
111. Rappre_zentanti prin_cipali ta’ Malta fl-esteru. 
KOSTITUZZJONITA’MALTA    5
112. _Hatra bi trasferiment dwar xi karigi.
113. Protezzjoni ta’ drittijiet ta’ pensjoni. 
114. G_hoti u ti_zmim ta’ pensjonijiet, e_c_c.
115. Protezzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku minn pro_ceduri
legali.
KAPITOLU XI 
Mixxellanji 
116. Azzjonijiet dwar validit_a ta’ li_gijiet.
117. Projbizzjoni ta’ _certi asso_cjazzjonijiet. 
118. Awtorit_a dwar ix-Xandir.
119. Funzjoni ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir. 
120. Kummissjoni dwar l-Impiegi.
121. Setg_hat u pro_cedura ta’ Kummissjonijiet. 
122. Ri_zenji.
123. _Hatriet mill-_gdid, e_c_c. 
124. Tifsir.
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
IT-TIENI SKEDA:  _Guramenti ta’ Kariga 
IT-TIELET SKEDA: _Gurament ta’ Lealt_a
IR-RABA’ SKEDA: Elenku ta’ Pajji_zi tal-Commonwealth minbarra Malta
 6 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA
L-Ordni ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta, kif emendata bl-Atti:
XLI ta’ l-1965, XXXVII ta’ l-1966, IX ta' l-1967, XXV1 ta’ l-1970, XLVII
ta’ l-1972, LVII, LVIII ta’ l-1974, XXXVIII ta’ l-1976, X ta’ l-1977,
XXIX ta’ l-1979, 1V ta’ l-1987, XXIII ta’ l-1989; bil-Prok1ami: Nri. II u
VI ta’ l-1990; bl-Atti XIX ta’ l-1991 u IX ta’ l-1994; bil-Prok1ami Nri.IV
ta' l-1995 u III ta’ l-1996, u bl-Atti: XI ta’ l-1996, XVII ta’ l-1997, III ta’ l-
2000, u XIII ta’ l-2001.
21 ta’ Settembru 1964*
KAPITOLU I
Sostitwit: 
LVIII. 1974.2. 
Ir-Repubblika ta’ Malta
Ir-Repubblika u t-
territorji tag_hha.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.3. 
Emendat:
IV. 1987.2.
1. (1) Malta hija repubblika demokratika bba_zata fuq ix-
xog_hol u fuq ir-rispett g_had-drittijiet u l-libertajiet fundamentali ta’
l-individwu.
(2) It-territorji ta’ Malta jikkonsistu f’dawk it-territorji
kompri_zi f’Malta minnufih qabel il-_gurnata stabbilita, mag_hduda l-
ib_hra territorjali tag_hhom, jew dawk it-territorji u ib_hra li l-
Parlament jista’ minn _zmien g_hal _zmien jistabbilixxi b’li_gi.
(3) Malta hija stat newtrali li jrid attivament jil_haq il-pa_ci, is-
si_gurt_a u l-progress so_cjali fost in-nazzjonijiet kollha billi j_haddan
politika ta’ non-allineament u jirrofta li jipparte_cipa f’kull alleanza
militari. Dan l-istatus jimplika b’mod partikolari, illi:
(a) l-ebda ba_zi militari barranija ma tit_halla fuq territorju
Malti;
(b) l-ebda fa_cilitajiet militari f’Malta ma jit_hallew ji_gu
w_zati minn xi forzi barranin _hlief fuq talba tal-Gvern
ta’ Malta, u biss fil-ka_zi li _gejjin:
(i) fl-e_zer_cizzju tal-jedd naturali ta’ difi_za le_gittima
f’ka_z ta’ vjolazzjoni armata ta’ l-area li fuqha r-
Repubblika ta’ Malta g_handha sovranit_a, jew
biex tie_hu mi_zuri jew azzjonijiet de_ci_zi mill-
Kunsill tas-Sigurt_a tal-_Gnus Mag_hquda; jew
(ii) kull meta jkun hemm theddida g_has-sovranit_a,
indipendenza, in-newtralit_a, l-unit_a jew l-
integrit_a territorjali tar-Repubblika ta’ Malta;
(_c) minbarra fil-ka_zi msemmija hawn fuq, l-ebda
fa_cilitajiet o_hra f’Malta ma jit_hallew jintu_zaw b’tali
mod u b’tali mi_zura li jwasslu g_hall-pre_zenza f’Malta
ta’ kon_centrazzjoni ta’ forzi barranin;
(d) minbarra fil-ka_zi msemmija hawn fuq, l-ebda persunal
militari barrani ma jit_halla fuq territorju Malti, _hlief
dak il-persunal militari li jkun qed jag_hmel, jew jg_hin
biex jitwettqu, xog_hlijiet jew attivitajiet _civili, u _hlief
g_hadd re_gonevoli ta’ persunal tekniku militari li jg_hin
*Ara L-Ordni tat-2 ta’ Settembru, 1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    7
fid-difi_za tar-Repubblika ta’ Malta;
(e) it-tarznari tar-Repubblika ta’ Malta jintu_zaw g_hal
skopijiet kummer_cjali _civili, i_zda jistg_hu wkoll
jintu_zaw, f’limiti ra_gonevoli ta’ _zmien u g_hadd, g_hat-
tiswija ta’ bastimenti militari li jkunu tpo_g_gew
f’qag_hda li ma jistg_hux ji_g_gieldu jew g_hall-bini ta’
vapuri; u skond il-prin_cipji ta’ non-allineament l-
imsemmija tarznari ji_gu m_ca_h_hda lill-bastimenti
militari ta_z-_zew_g superpotenzi.
Reli_gjon. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.4 
2. (1) Ir-reli_gjon ta’ Malta hija r-Reli_gjon Kattolika
Apostolika Rumana.
(2) L-awtoritajiet tal-Knisja Kattolika Apostolika Rumana
g_handhom id-dmir u l-jedd li jg_hallmu liema prin_cipji huma tajbin
u liema huma _h_ziena.
(3) It-tag_hlim reli_gju_z tal-fidi Kattolika Apostolika Rumana
g_handu jkun provdut fl-iskejjel kollha ta’ l-Istat b_hala parti mill-
edukazzjoni obbligatorja.
Bandiera 
Nazzjonali. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.5.
3. (1) Il-Bandiera Nazzjonali ta’ Malta tikkonsisti f’_zew_g
strixxi vertikali ndaqs, bajda ma’ l-arblu u _hamra n-na_ha ta’ barra. 
(2) Rappre_zentazzjoni tal-George Cross mog_hti lil Malta mill-
Maest_a Tieg_hu r-Re _Gor_g Sitta fil-15 ta’ April, 1942 tkun qieg_hda,
imberfla bl-a_hmar, fir-rokna ta’ l-istrixxa l-bajda.
Innu Nazzjonali. 
bil-kliem "Lil din l-Art _Helwa l-Omm li tatna isimha".
Ilsien. 
(2) L-ilsien Malti u l-ilsien Ingli_z u dawk l-ilsna l-o_hra li
jistg_hu ji_gu preskritti mill-Parlament (b’li_gi mg_hoddija b’mhux
anqas minn _zew_g terzi tal-membri kollha tal-Kamra tad-Deputati)
ikunu l-ilsna uffi_cjali ta’ Malta u l-Amministrazzjoni tista’ g_hall-
finijiet kollha uffi_cjali tu_za kull wie_hed minn dawk l-ilsna:
I_zda kull persuna tista’ tindirizza ru_hha lejn l-
Amministrazzjoni f’kull wie_hed mill-ilsna uffi_cjali u t-twe_giba ta’
l-Amministrazzjoni g_hal hekk tkun b’dak l-ilsien.
(3) L-ilsien tal-Qrati jkun l-ilsien Malti:
I_zda l-Parlament jista’ jag_hmel dak il-provvediment g_hall-
u_zu ta’ l-ilsien Ingli_z f’dawk il-ka_zijiet u ta_ht dawk il-
kondizzjonijiet li jista’ jippreskrivi.
(4) Il-Kamra tad-Deputati tista’, meta tirregola l-pro_cedura
tag_hha, tistabbilixxi l-ilsien jew l-ilsna li g_handhom ikunu w_zati fi
pro_ceduri u annotazzjonijiet parlamentari.
Il-Kostituzzjoni 
tkun il-li_gi 
suprema. 
Sostitwit:
LVII. 1974.2; 
LVIII. 1974.69.
6. Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (7) u (9) ta’
l-artikolu 47 u ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni, jekk xi li_gi
o_hra tkun inkonsistenti ma’ din il-Kostituzzjoni, din il-
Kostituzzjoni g_handha tipprevali u l-li_gi l-o_hra g_handha, safejn
tkun inkonsistenti, tkun bla effett.
 8 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU II
Dikjarazzjoni ta’ Prin_cipji
Dritt g_hal xog_hol.  7. L-Istat jirrikonoxxi d-dritt ta_c-_cittadini kollha g_hal xog_hol
u g_handu j_gib ’il quddiem dawk il-kondizzjonijiet li jag_hmlu dan
id-dritt effettiv.
Tmexxija ’l 
quddiem ta’ 
kultura, e_c_c. 
8. L-Istat g_handu j_gib ’il quddiem l-i_zvilupp tal-kultura u tat-
tfittix xjentifiku u tekniku.
Salvagwardar ta’ 
paesa_g_g u 
patrimonju storiku 
u artistiku. 
9. L-Istat g_handu jissalvagwardja l-paesa_g_g u l-patrimonju
storiku u artistiku tan-Nazzjon.
Edukazzjoni 
primarja tkun 
obbligatorja u bla 
_hlas. 
10. L-edukazzjoni primarja g_handha tkun obbligatorja u fl-
iskejjel ta’ l-Istat g_handha tkun bla _hlas.
Interessi 
edukattivi. 
11. (1) L-istudenti kapa_ci u meritevoli, ukoll jekk ming_hajr
risorsi finanzjarji, g_handhom dritt li jil_hqu l-og_hla gradi ta’
edukazzjoni.
(2) L-Istat g_handu jag_hti effett g_hal dan il-prin_cipju permezz
ta’ boro_z ta’ studju, ta’ kontribuzzjonijiet lill-familji ta’ l-istudenti
u provvedimenti o_hra fuq il-ba_zi ta’ e_zamijiet kompetittivi.
Protezzjoni ta’ 
xog_hol.
12. (1) L-Istat g_handu jipprote_g_gi x-xog_hol.
(2) Huwa g_handu jipprovdi g_hat-t_harri_g professjonali jew ta’
vokazzjoni u miljorament tal-_haddiema.
_Hinijiet ta’ xog_hol.  13. (1) L-akbar numru ta’ sieg_hat tax-xog_hol kull jum g_handu
jkun stabbilit mil-li_gi.
(2) Il-_haddiem g_handu dritt g_hal _gurnata mistrie_h fil-_gimg_ha u
g_hal btajjel annwali bi _hlas; huwa ma jistax jirrinunzja g_hal dan id-
dritt.
Drittijiet ugwali ta’ 
r_giel u nisa. 
Sostitwit: 
XIX. 1991.2. 
14. L-Istat g_handu jippromwovi dritt ugwali ta’ r_giel u nisa li
jgawdu d-drittijiet ekonomi_ci, so_cjali, kulturali, _civili u politi_ci
kollha u g_hal dan il-g_han g_handu jie_hu dawk il-mi_zuri li jkunu
ndikati biex jelimina kull forma ta’ diskriminazzjoni bejn is-sessi,
minn kull persuna, organizzazzjoni jew azjenda; l-Istat g_handu
b’mod partikolari jimmira li ji_zgura li l-_haddiema nisa jgawdu
drittijiet indaqs u l-istess pagi g_hall-istess xog_hol b_hal ir_giel.
L-anqas et_a g_hal 
xog_hol bi _hlas.
15. L-anqas et_a g_hal xog_hol bi _hlas g_handha tkun preskritta
b’li_gi.
Salvagwardar ta’ 
xog_hol ta’ minuri.
16. L-Istat g_handu jipprovdi biex ji_gi salvagwardat ix-xog_hol
ta’ minuri u ji_zguralhom id-dritt ta’ l-istess paga g_hall-istess
xog_hol. 
G_hajnuna so_cjali u 
sigurt_a.
17. (1) Kull _cittadin li ma jkunx kapa_ci g_hal xog_hol u li ma
jkunx provdut bir-risorsi me_htie_ga g_hall-g_hixien g_handu dritt g_hal
manteniment u g_hajnuna so_cjali.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    9
(2) Il-_haddiema g_handhom dritt g_hal assigurazzjoni xierqa fuq
ba_zi kontributorja g_hall-_hti_giet tag_hhom f’ka_z ta’ disgrazzja, mard,
inkapa_cit_a, xju_hija u disimpieg involontarju.
(3) Persuni inkapa_citati u persuni li ma jkunux kapa_ci g_hal
xog_hol g_handhom dritt g_hal edukazzjoni u t_harri_g ta’ vokazzjoni. 
Inkora_g_giment ta’ 
intrapri_za 
ekonomika privata. 
18. L-Istat g_handu jinkora_g_gixxi l-intrapri_za ekonomika
privata.
Protezzjoni ta’ 
snajja arti_gjani. 
19. L-Istat g_handu jipprovdi g_hall-protezzjoni u l-i_zvilupp tas-
snajja arti_gjani.
Inkora_g_giment ta’ 
ko-operattivi. 
20. L-Istat jirrikonoxxi l-funzjoni so_cjali ta’ ko-operattivi u
g_handu jinkora_g_gixxi l-i_zvilupp tag_hhom.
Applikazzjoni tal-
prin_cipji li hemm 
f’dan il-Kapitolu.
21. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu ma jkunux
esegwibbli f’xi qorti, i_zda l-prin_cipji li hemm fihom huma b’dan
kollu fondamentali g_hall-iggvernar tal-pajji_z u jkun l-iskop ta’ l-
Istat li japplika dawn il-prin_cipji fl-eg_hmil ta’ li_gijiet.
KAPITOLU III 
_Cittadinanza 
_Cittadinanza 
mitluba bil-li_gi.
Sostitwit:
III.2000.2. 
22. (1) Il-ksib, il-pussess, ir-rinunzja u t-telfien ta_c-
_cittadinanza Maltija g_handhom ji_gu regolati bil-li_gi.
(2) I_c-_cittadinanza doppja jew multipla hija permessa skond
li_gi li f’dak i_z-_zmien tkun fis-se_h_h f’Malta.
_Cittadini tal-
Commonwealth. 
Emendat: 
XLI. 1965.3;
IX. 1967;
XXIII. 1989.6.
Rinumerat:
III.2000.4.
23. (1) Kull min skond din il-Kostituzzjoni jew xi Att tal-
Parlament huwa _cittadin ta’ Malta jew skond xi li_gi li g_hal dak i_z-
_zmien tkun isse_h_h f’xi pajji_z li g_halih dan l-artikolu jg_hodd huwa
_cittadin ta’ dak il-pajji_z ikollu, bis-sa_h_ha ta’ dik i_c-_cittadinanza,
status ta’ _cittadin tal-Commonwealth.
(2) Kull min huwa sudditu Ingli_z ming_hajr _cittadinanza skond
il-British Nationality Act, 1948* jew ikompli jkun sudditu Ingli_z
skond l-artikolu 2 ta’ dak l-Att ikollu, bis-sa_h_ha ta’ dak l-istatus, l-
istatus ta’ _cittadin tal-Commonwealth.
(3) Il-pajji_zi li g_halihom jg_hodd dan l-artikolu huma dawk
elenkati fir-Raba’ Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
(4) Il-President jista’ bi Proklama jemenda, i_zid ma’, jirrevoka
jew jissostitwixxi l-elenku ta’ pajji_zi li hemm fir-Raba’ Skeda li
tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
Responsabbilt_a 
kriminali ta’ 
_cittadini tal-
Commonwealth. 
Rinumerat u 
emendat:
III.2000.5.
24. (1) _Cittadin tal-Commonwealth li ma jkunx _cittadin ta’
Malta jew _cittadin tar-Repubblika ta’ l-Irlanda li ma jkunx _cittadin
ta’ Malta ma jkunx _hati ta’ reat kontra xi li_gi li sse_h_h f’Malta
min_habba f’xi _ha_ga mag_hmula jew omessa f’xi parti tal-
Commonwealth li ma tkunx Malta jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda
jew f’xi pajji_z stran_gier kemm-il darba -
(a) l-att jew ommissjoni ma kienx ikun reat kieku kien
*11 & 12 Geo. 6.c.56.
 10 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
frustier; u
(b) fil-ka_z ta’ att jew ommissjoni f’xi parti tal-
Commonwealth  jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda, ma
kienx ikun reat jekk il-pajji_z li fih l-att ikun mag_hmul
jew l-ommissjoni tkun saret kien pajji_z stran_gier.
(2) F’dan l-artikolu -
"frustier" tfisser persuna li ma tkunx _cittadin tal-Commonwealth,
persuna protetta Ingli_za jew _cittadin tar-Republika ta’ l-Irlanda;
"pajji_z barrani" tfisser kull pajji_z (minbarra r-Repubblika ta’ l-
Irlanda) li ma jkunx parti mill-Commonwealth;
"Persuna Protetta Ingli_za" tfisser persuna li tkun persuna protetta
Ingli_za g_hall-finijiet tal-British Nationality Act, 1948 jew ta’ kull
li_gi o_hra tar-Renju Unit li tie_hu post dak l-Att.
Ksib ta’ 
_cittadinanza bi 
twelid jew 
dixxendenza minn 
persuni mwielda fi 
jew wara l-_gurnata 
stabbilita. 
Sostitwit: 
XXIII. 1989.3
25. Im_hassar bl-Att III ta’ l-2000.
_Zwie_g ma _cittadin 
ta’ Malta. 
Emendat: 
LVIII. 1974.8.
Sostitwit:
XXIII. 1989.4. 
26. Im_hassar bl-Att III ta’ l-2000.
Doppja 
_cittadinanza. 
Emendat: 
XXXVII. 1966.2;
LVIII. 1974.9;
XXIII. 1989.5.
27. Im_hassar bl-Att III ta’ l-2000.
28. u 29. _gew rinumerati bl-Att III taa’ l-2000. 
Setg_hat tal-
Parlament.
30. Im_hassar bl-Att III ta’ l-2000.
Tifsir. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 10; 
X. 1977.2; 
XXIII. 1989.7.
31. Im_hassar bl-Att III ta’ l-2000.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
Drittijiet u 
libertajiet 
fundamentali ta’ l-
individwu. 
32. Billi kull persuna f’Malta hija intitolata g_had-drittijiet u
libertajiet fundamentali ta’ l-individwu, ji_gifieri, id-dritt, tkun xi
tkun ir-razza, post ta’ ori_gini, fehmiet politi_ci, kulur, twemmin jew
sess tag_hha, i_zda su_g_gett g_har-rispett tad-drittijiet u l-libertajiet ta’
o_hrajn u ta’ l-interess pubbliku, g_hal kull wa_hda u kollha kemm
huma dawn li _gejjin, ji_gifieri-
(a) il-_hajja, libert_a, sigurt_a tal-persuna, it-tgawdija ta’
proprjet_a u l-protezzjoni tal-li_gi;
(b) il-libert_a ta’ kuxjenza, ta’ espressjoni u ta’ g_haqda u
asso_cjazzjoni pa_cifika; u
(_c) ir-rispett g_hall-_hajja privata u familjari tieg_hu, 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
id-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan il-Kapitolu jkollhom effett
sabiex jag_htu protezzjoni g_had-drittijiet u libertajiet imsemmija
qabel, salvi dawk il-limitazzjonijiet ta’ dik il-protezzjoni kif
jinsabu f’dawk id-disposizzjonijiet li huma limitazzjonijiet
ma_hsuba biex ji_zguraw illi t-tgawdija ta’ l-imsemmija drittijiet u
libertajiet minn xi individwu ma tippre_gudikax id-drittijiet u
libertajiet ta’ o_hrajn jew l-interess pubbliku.
Protezzjoni tad-
dritt g_hall-_hajja.
33. (1) _Hadd ma jista’ ji_gi pprivat mill-_hajja tieg_hu
intenzjonalment _hlief fl-esekuzzjoni tas-sentenza ta’ qorti dwar reat
kriminali skond il-li_gi ta’ Malta li tieg_hu jkun _gie misjub _hati.
(2) Ming_hajr _hsara g_hal xi responsabbilt_a g_hal ksur ta’ xi li_gi
o_hra dwar l-u_zu ta’ forza f’dawk il-ka_zijiet li huma hawnhekk i_zjed
’il quddiem imsemmija, persuna ma g_handhiex titqies li tkun _giet
ipprivata mill-_hajja tag_hha bi ksur ta’ dan l-artikolu jekk tmut
b’ri_zultat ta’ l-u_zu ta’ forza daqs kemm tkun ra_gonevolment
_gustifikabbli fi_c-_cirkostanzi tal-ka_z - 
(a) fid-difi_za ta’ xi persuna minn vjolenza jew fid-difi_za
ta’ proprjet_a;
(b) sabiex ji_gi effetwat arrest skond il-li_gi jew ti_gi evitata
l-_harba ta’ persuna detenuta skond il-li_gi;
(_c) sabiex ti_gi meg_hluba rewwixta, insurrezzjoni jew
ammutinament; jew
(d) sabiex ji_gi evitat l-eg_hmil minn dik il-persuna ta’ reat
kriminali,
jew jekk tmut min_habba att le_gittimu ta’ gwerra.
Protezzjoni minn 
arrest jew 
detenzjoni 
arbitrarja.
34. (1) _Hadd ma g_handu ji_gi pprivat mill-libert_a personali
tieg_hu _hlief kif jista’ jkun awtorizzat b’li_gi fil-ka_zijiet li _gejjin,
ji_gifieri -
(a) b_hala konsegwenza ta’ l-inkapa_cit_a tieg_hu li jwie_geb
g_hal akku_za kriminali;
(b) fl-esekuzzjoni tas-sentenza jew ordni ta’ qorti, sew
Malta sew band’o_hra dwar reat kriminali li tieg_hu ikun
_gie misjub _hati; 
(_c) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti li tikkundannah g_hal
disprezz lejn dik il-qorti jew lejn qorti jew tribunal
ie_hor jew fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni tal-Kamra tad-
Deputati li tikkundannah g_hal disprezz lejha stess jew
lejn il-membri tag_hha jew g_hal ksur ta’ privile_g_g;
(d) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti mag_hmul biex
ji_zgura twettiq ta’ xi obbligu impost lilu b’li_gi;
(e) sabiex jin_gieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti jew quddiem il-Kamra tad-Deputati fl-
esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ dik il-Kamra;
(f) fuq suspett ra_gonevoli li huwa jkun ikkommetta, jew
ikun sejjer jikkommetti, reat kriminali;
(g) fil-ka_z ta’ persuna li ma tkunx g_halqet l-et_a ta’
tmintax-il sena, g_hall-iskop ta’ l-edukazzjoni u _gid
tag_hha;
 12 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(h) sabiex ji_gi evitat it-tixrid ta’ marda infettiva jew
konta_g_gu_za;
(i) fil-ka_z ta’ persuna li tkun, jew tkun ra_gonevolment
suspetta li tkun, ta’ mo_h_h marid, mog_htija g_han-
narkoti_ci jew xorb, jew vagabonda, g_hall-iskop tal-
kura jew trattament tag_hha jew protezzjoni tal-
komunit_a; jew
(j) sabiex ji_gi evitat id-d_hul ille_gittimu ta’ dik il-persuna
f’Malta, jew sabiex ti_gi effettwata l-espulsjoni, l-
estradizzjoni jew it-tne_h_hija le_gittima o_hra ta’ dik il-
persuna minn Malta jew it-te_hid ta’ pro_ceduri dwar
hekk jew sabiex ti_gi mra_z_zna dik il-persuna waqt li
tkun qed ti_gi mg_hoddija minn Malta fil-kors ta’ l-
estradizzjoni jew tne_h_hija tag_hha b_hala pri_gunier
misjub _hati minn pajji_z g_hal ie_hor.
(2) Kull min ikun arrestat jew detenut g_handu ji_gi nformat, fil-
_hin ta’ l-arrest jew detenzjoni tieg_hu, f’ilsien li huwa jifhem, bir-
ra_gunijiet ta’ l-arrest jew detenzjoni tieg_hu:
I_zda jekk interpretu jkun me_htie_g u ma jkunx disponibbli
malajr jew jekk ikun xort’o_hra imprattikabbli li ji_gu m_harsa d-
disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu fil-_hin ta’ l-arrest jew
detenzjoni tieg_hu, dawn id-disposizzjonijiet g_handhom ji_gu m_harsa
kemm jista’ jkun malajr.
(3) Kull min ji_gi arrestat jew detenut - 
(a) sabiex jin_gieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti; jew
(b) fuq suspett ra_gonevoli li jkun ikkommetta, jew li jkun
sejjer jikkommetti, reat kriminali,
u li ma ji_gix me_hlus, g_handu jin_gieb quddiem qorti mhux aktar tard
minn tmienja u erbg_hin sieg_ha wara; u jekk xi _hadd arrestat jew
detenut f’xi ka_z b_hal dak li huwa msemmi fil-paragrafu (b) ta’ dan
is-subartikolu ma ji_gix i_g_gudikat fi _zmien ra_gonevoli, f’dak il-ka_z,
bla _hsara g_hal kull pro_ceduri o_hra li jistg_hu jin_giebu kontra tieg_hu,
huwa g_handu ji_gi me_hlus jew bla kondizzjoni jew b’kondizzjonijiet
ra_gonevoli, mag_hduda b’mod partikolari dawk il-kondizzjonijiet li
jkunu me_htie_ga ra_gonevolment biex ji_gi _zgurat li huwa jidher f’data
aktar tard g_hall-kaw_za jew g_hall-pro_ceduri preliminari g_hall-
kaw_za.
(4) Kull min ikun arrestat jew detenut illegalment minn xi
persuna o_hra jkollu dritt g_hal kumpens g_hal hekk minn dik il-
persuna.
(5) Ebda _ha_ga li hemm fi jew li tkun mag_hmula bl-awtorit_a ta’
xi li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-li_gi in kwistjoni tawtorizza t-te_hid matul dak
il-perijodu ta’ emer_genza pubblika skond ma hu msemmi fil-
paragrafu (a) jew (_c) tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 47 ta’ din il-
Kostituzzjoni ta’ mi_zuri li jkunu ra_gonevolment _gustifikabbli
sabiex ti_gi affrontata s-sitwazzjoni li te_zisti matul dak il-perijodu
ta’ emer_genza pubblika.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(6) Jekk xi _hadd li jkun detenut legalment bis-sa_h_ha biss ta’ li_gi
b_hal dik imsemmija fis-subartikolu li ja_hbat l-a_h_har qabel dan hekk
jitlob f’xi _zmien matul il-perijodu ta’ dik id-detenzjoni mhux qabel
sitt xhur wara li jkun g_hamel l-a_h_har talba b_hal dik matul dak il-
perijodu, il-ka_z tieg_hu ji_gi rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li_gi u mag_hmul minn persuna jew persuni li
kull wa_hda minnhom ikollha jew kellha kariga _gudizzjarja jew tkun
kwalifikata biex ti_gi ma_htura g_hal kariga b_hal dik f’Malta.
(7) Wara xi revi_zjoni minn tribunal skond is-subartikolu li
ja_hbat l-a_h_har qabel dan tal-ka_z ta’ xi persuna detenuta, it-tribunal
jista’ jag_hmel rakkomandazzjonijiet dwar il-_htie_ga jew espedjenza
tat-tkomplija tad-detenzjoni tag_hha lill-awtorit_a li minnha -kienet
_giet ordnata. i_zda. kemm-il darba ma jkunx provdut xort,o_hra
b’li_gi, dik l-awtorit_a ma tkunx obbligata ta_gixxi skond xi rak
komandazzjonijiet b_hal dawk.
Protezzjoni minn 
xog_hol furzat.
35. (1) _Hadd ma g_handu jkun me_htie_g jag_hmel xog_hol furzat. 
(2) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-fra_zi "xog_hol furzat" ma
tinkludix - 
(a) xi xog_hol me_htie_g b’konsegwenza tas-sentenza jew
ordni ta’ qorti;
(b) xog_hol me_htie_g ming_hand xi _hadd waqt li jkun
legalment detenut b’sentenza jew ordni ta’ qorti li,
g_halkemm ma jkunx me_htie_g b’konsegwenza ta’ dik
is- sentenza jew ordni, ikun me_htie_g ra_gonevolment fl-
interessi ta’ l-i_gjene jew g_hat-ti_zmim tal-post li fih
ikun detenut jew, jekk ikun detenut g_hall-iskop tal-
kura, trattament, edukazzjoni jew _gid tieg_hu, ikun
ra_gonevolment me_htie_g g_hal dak l-iskop;
(_c) xi xog_hol me_htie_g ming_hand membru ta’ korp
dixxiplinat min_habba d-dmirijiet tieg_hu b_hala tali jew,
fil-ka_z ta’ persuna li jkollha o_g_gezzjonijiet ta’
kuxjenza g_hal servizz b_hala membru ta’ forza navali,
militari jew ta’ l-ajru, xi xog_hol li dik il-persuna hija
me_htie_ga b’li_gi li taqdi minflok dak is-servizz;
(d) xi xog_hol me_htie_g matul perijodu ta’ emer_genza
pubblika jew fil-ka_z ta’ xi emer_genza o_hra jew
kalamit_a li thedded il-_hajja jew il-_gid tal-komunit_a.
Protezzjoni minn 
trattament inuman.
36. (1) _Hadd ma g_handu jkun asso_g_gettat g_hal piena jew
trattament inuman jew degradanti.
(2) Ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ xi
li_gi ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-
artikolu safejn il-li_gi in kwistjoni tawtorizza l-g_hoti ta’ xi
deskrizzjoni ta’ piena li kienet legali f’Malta minnufih qabel il-
_gurnata stabbilita.
(3) (a) Ebda li_gi ma g_handha tipprovdi g_hall-impo_zizzjoni ta’
pieni kollettivi.
(b) Ebda _ha_ga f’dan is-subartikolu ma tipprekludi l-
impo_zizzjoni ta’ pieni kollettivi fuq il-membri ta’ korp
 14 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dixxiplinat skond il-li_gi li tirregola d-dixxiplina ta’
dak il-korp.
Protezzjoni minn 
privazzjoni ta’ 
proprjet_a bla 
kumpens.
Emendat: 
LVIII. 1974.11.
37. (1) Ebda proprjet_a ta’ kull xorta li tkun ma g_handu
jittie_hed pussess tag_hha b’mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew
dritt fuq proprjet_a ta’ kull xorta li tkun ma g_handu ji_gi miksub
b’mod obbligatorju, _hlief meta hemm disposizzjoni ta’ li_gi
applikabbli g_hal dak it-te_hid ta’ pussess jew akkwist -
(a) g_hall-_hlas ta’ kumpens xieraq;
(b) li ti_zgura lil kull persuna li tippretendi dak il-kumpens
dritt ta’ a_c_cess lil qorti jew tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li_gi sabiex ji_gi de_ci_z l-interess
tag_hha fi jew dritt fuq il-proprjet_a u l-ammont ta’ kull
kumpens li g_halih tista’ tkun intitolata, u sabiex tikseb
_hlas ta’ dak il-kumpens; u
(_c) li ti_zgura lil kull parti fi pro_ceduri f’dik il-qorti jew
tribunal dwar pretensjoni b_hal dik dritt ta’ appell mid-
de_ci_zjoni tag_hha lill-Qorti ta’ l-Appell f’Malta:
I_zda f’ka_zijiet spe_cjali l-Parlament jista’, jekk hekk jidhirlu
xieraq li jag_hmel fl-interess nazzjonali, b’li_gi jistabbilixxi l-kriterji
li g_handhom jit_harsu, mag_hduda l-fatturi u _c-_cirkostanzi l-o_hra li
g_handhom jitqiesu, biex ji_gi stabbilit il-kumpens li g_handu jit_hallas
dwar proprjet_a li jittie_hed pussess tag_hha jew li ti_gi akkwistata
b’mod obbligatorju; u f’kull ka_z b_hal dak il-kumpens g_handu ji_gi
iffissat u g_handu jit_hallas skond hekk.
(2) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma g_handha tiftiehem li tolqot l-
eg_hmil jew _hdim ta’ xi li_gi safejn tipprovdi g_hat-te_hid ta’ pussess
jew akkwist ta’ proprjet_a -
(a) bi _hlas ta’ xi taxxa, rata jew drittijiet;
(b) b_hala penali g_hal, jew b_hala konsegwenza ta’, ksur tal-
li_gi, sew jekk bi pro_ceduri _civili jew wara
dikjarazzjoni ta’ _htija ta’ reat kriminali;
(_c) wara l-attentat ta’ tne_h_hija tal-proprjet_a barra minn
jew _gewwa Malta bi ksur ta’ xi li_gi;
(d) b_hala te_hid ta’ kampjun g_hall-finijiet ta’ xi li_gi;
(e) meta l-proprjet_a tikkonsisti f’annimal meta ji_gi misjub
f’art _haddie_hor jew mitluf;
(f) b_hala in_cidentali g_hal kirja, li_cenza, privile_g_g jew
ipoteka, mortgage, dritt, bill of sale, ple_g_g jew kuntratt
ie_hor;
(g) b_hala l-g_hoti jew l-amministrazzjoni ta’ proprjet_a
g_han-nom u g_hab-benefi_c_cju tal-persuna ntitolata
g_hall-interess benefi_cjarju fiha, proprjet_a fi  trust,
proprjet_a ta’ l-g_hadu jew il-proprjet_a ta’ persuni
dikjarati falluti b’sentenza jew xort’o_hra dikjarati
falluti jew insolventi, persuni ta’ mo_h_h marid, persuni
mejta, jew g_haqdiet korporati jew mhux korporati fil-
kors ta’ stral_c jew likwidazzjoni;
(h) fl-esekuzzjoni ta’ sentenzi jew ordnijiet ta’ qrati;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(i) min_habba li tkun fi stat perikolu_z jew ta’ _hsara g_has-
sa_h_ha tan-nies, annimali jew pjanti;
(j) b_hala konsegwenza ta’ xi li_gi dwar il-preskrizzjoni ta’
azzjonijiet, preskrizzjoni akkwi_zittiva, art
abbandunata, te_zor misjub, manumorta jew id-drittijiet
ta’ su_c_cessjoni kompetenti lill-Gvern ta’ Malta; jew
(k) g_hal dak i_z-_zmien biss sakemm ikun me_htie_g g_hall-
finijiet ta’ xi e_zami, investigazzjoni, kaw_za jew
inkjesta jew, fil-ka_z ta’ art, l-eg_hmil fuqha -
(i) ta’ xog_hol ta’ konservazzjoni ta’ _hamrija jew il-
konservazzjoni ta’ risorsi naturali o_hra ta’ kull
xorta jew ta’ rikostruzzjoni ta’ _hsara tal-gwerra;
jew
(ii) ta’ _zvilupp jew titjib agrikolu li s-sid jew
okkupant ta’ l-art ikun _gie mitlub, u jkun
ming_hajr sku_za ra_gonevoli u legali rrofta jew
naqas li jag_hmel.
(3) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma g_handha tiftiehem li tolqot l-
eg_hmil jew _hdim ta’ xi li_gi safejn tipprovdi g_hall-g_hoti lill-Gvern
tal-proprjet_a ta’ xi minerali, ilma jew antikitajiet ta’ ta_ht l-art.
(4) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma g_handha tiftiehem li tolqot l-
eg_hmil jew _hdim ta’ xi li_gi g_hat-te_hid ta’ pussess obbligatorju fl-
interess pubbliku ta’ xi proprjet_a, jew l-akkwist obbligatorju fl-
interess pubbliku u ta’ xi interess fi jew dritt fuq proprjet_a, meta
dik il-proprjet_a, interess jew dritt huwa mi_zmum minn g_haqda
korporata li hija mwaqqfa g_hal skopijiet pubbli_ci minn xi li_gi u li
fiha ebda flejjes ma _gew investiti barra minn flejjes provduti minn
xi le_gislatura f’Malta.
Protezzjoni g_hall-
intimit_a tad-dar 
jew proprjet_a o_hra.
38. (1) _Hief bil-kunsens tieg_hu stess jew b’dixxiplina tal-
_genituri, _hadd ma g_handu ji_gi asso_g_gettat g_hat-tfittix fuq il-persuna
tieg_hu jew proprjet_a tieg_hu jew g_had-d_hul minn o_hrajn fil-post
tieg_hu.
(2) Ebda _ha_ga li hemm fi jew li hija mag_hmula skond l-awtorit_a
ta’ xi li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur
ta’ dan l-artikolu safejn dik il-li_gi tag_hmel provvediment - 
(a) li jkun ra_gonevolment me_htie_g fl-interess tad-difi_za,
sigurt_a pubblika, ordni pubbliku, moralit_a jew de_cenza
pubblika, sa_h_ha pubblika, pjani regolaturi ta’ bliet u
r_hula, l-i_zvilupp u utilizzazzjoni ta’ risorsi minerali,
jew l-i_zvilupp u utilizzazzjoni ta’ xi proprjet_a b’dak il-
mod biex jin_gieb ’il quddiem il-benefi_c_cju pubbliku;
(b) li jkun ra_gonevolment me_htie_g sabiex jin_giebu ’l
quddiem id-drittijiet u l-libertajiet ta’ persuni o_hra;
(_c) li jawtorizza dipartiment tal-Gvern ta’ Malta, jew
awtorit_a tal-gvern lokali, jew g_haqda korporata
mwaqqfa b’li_gi g_hal skop pubbliku, li jid_hol fil-post
ta’ xi persuna sabiex jispezzjona dak il-post jew xi
_ha_ga li jkun hemm fih g_hall-fini ta’ xi taxxa, rata jew
drittijiet jew sabiex jag_hmel xog_hol li g_handu
 16 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
x’jaqsam ma’ xi proprjet_a jew xi installazzjoni li tkun
legalment f’dak il-post u li tkun ta’ dak il-Gvern, dik l-
awtorit_a, jew dik l-g_haqda korporata, skond il-ka_z; jew
(d) li jawtorizza, g_hall-fini ta’ esekuzzjoni ta’ sentenza
jew ordni ta’ qorti, it-tfittix ta’ xi persuna jew
proprjet_a b’ordni ta’ qorti jew d_hul f’xi post b’ordni
b_hal dak, jew li jkun me_htie_g sabiex ji_gu evitati jew
mikxufa reati kriminali,
u _hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga
mag_hmula skond l-awtorit_a tieg_hu, hija murija li ma tkunx
_gustifikabbli ra_gonevolment f’so_cjet_a demokratika.
Disposizzjonijiet 
biex ti_gi _zgurata 
protezzjoni tal-li_gi.
39. (1) Kull meta xi _hadd ikun akku_zat b’reat kriminali huwa
g_handu, kemm-il darba l-akku_za ma ti_gix irtirata, ji_gi mog_hti smig_h
xieraq g_heluq _zmien ra_gonevoli minn qorti indipendenti u
imparzjali mwaqqfa b’li_gi.
(2) Kull qorti jew awtorit_a o_hra _gudikanti mwaqqfa b’li_gi
g_had-de_ci_zjoni dwar l-e_zistenza jew l-estensjoni ta’ drittijiet jew
obbligi _civili g_handha tkun indipendenti u imparzjali; u meta l-
pro_ceduri g_hal de_ci_zjoni b_hal dik huma mibdija minn xi persuna
quddiem qorti jew awtorit_a o_hra _gudikanti b_hal dik, il-ka_z g_handu
ji_gi mog_hti smig_h xieraq g_heluq _zmien ra_gonevoli.
(3) _Hlief bil-ftehim tal-partijiet kollha, il-pro_ceduri kollha ta’
kull qorti u l-pro_ceduri dwar id-de_ci_zjoni ta’ l-e_zistenza jew l-
estensjoni tad-drittijiet jew obbligi _civili ta’ persuna quddiem xi
awtorit_a _gudikanti o_hra, mag_hdud il-pronunzjament tad-de_ci_zjoni
tal-qorti jew awtorit_a o_hra, g_handhom jin_zammu fil-pubbliku.
(4) Ebda _ha_ga fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu ma g_handha
timpedixxi lil xi qorti jew xi awtorit_a b_halma hija msemmija f’dak
is-subartikolu milli teskludi mill-pro_ceduri persuni li ma jkunux il-
partijiet tal-pro_ceduri u r-rappre_zentanti legali tag_hhom -
(a) fi pro_ceduri quddiem qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja
u pro_ceduri o_hra li, fil-prattika tal-Qrati f’Malta ji_gu,
jew huma ta’ l-istess xorta b_hal dawk li ji_gu, de_ci_zi in
camera;
(b) fi pro_ceduri skond xi li_gi dwar it-taxxa fuq l-income;
jew
(_c) safejn il-qorti jew awtorit_a o_hra - 
(i) tista’ tqis me_htie_g jew espedjenti f’_cirkostanzi li
fihom il-pubbli_cit_a tista’ tippre_gudika l-interessi
tal-_gustizzja; jew
(ii) jista’ jkollha setg_ha jew tkun me_htie_ga b’li_gi li
tag_hmel hekk fl-interess tad-difi_za, sigurt_a
pubblika, ordni pubbliku, moralit_a jew de_cenza
pubblika, il-_gid ta’ persuni ta_ht l-et_a ta’ tmintax-
il sena jew il-protezzjoni tal-_hajja privata ta’
persuni li jkollhom x’jaqsmu mal-pro_ceduri.
(5) Kull min ji_gi akku_zat b’reat kriminali g_handu ji_gi meqjus li
jkun inno_centi sakemm ji_gi pruvat jew ikun wie_geb li huwa _hati: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I_zda ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a
ta’ xi li_gi ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-
subartikolu safejn dik il-li_gi timponi fuq xi persuna akku_zata kif
intqal qabel il-pi_z tal-prova ta’ fatti partikolari.
(6) Kull min ikun akku_zat b’reat kriminali -
(a) g_handu ji_gi nformat bil-miktub, b’ilsien li huwa jifhem
u bid-dettalji, dwar ix-xorta tar-reat li bih ikun
akku_zat;
(b) g_handu ji_gi mog_hti _zmien u fa_cilitajiet xierqa g_hall-
preparazzjoni tad-difi_za tieg_hu;
(_c) g_handu jit_halla jiddefendi ru_hu personalment jew
permezz ta’ rappre_zentant legali u min ma jkunx jista’
j_hallas g_hal rappre_zentanza legali hekk kif tkun
me_htie_ga ra_gonevolment mi_c-_cirkostanzi tal-ka_z
tieg_hu jkollu dritt li jkollu dik ir-rappre_zentanza bi
spejje_z pubbli_ci;
(d) g_handu ji_gi mog_hti fa_cilitajiet biex je_zamina
personalment jew permezz tar-rappre_zentant legali
tieg_hu x-xhieda msej_ha mill-prosekuzzjoni quddiem
kull qorti u li jikseb l-attendenza ta’ xhieda su_g_gett
g_hall-_hlas ta’ l-ispejje_z ra_gonevoli tag_hhom, u jag_hmel
l-e_zami tax-xhieda li jkunu ser jixhdu g_halih quddiem
il-qorti bl-istess kondizzjonijiet b_hal dawk li jg_hoddu
g_hal xhieda msej_ha mill-prosekuzzjoni; u
(e) g_handu jit_halla li jkollu bla _hlas l-g_hajnuna ta’
interpretu jekk ma jkunx jista’ jifhem l-ilsien u_zat fil-
pro_ceduri dwar l-akku_za,
u _hlief bil-kunsens tieg_hu stess il-pro_ceduri ma jistg_hux jin_zammu
fl-assenza tieg_hu _hlief jekk huwa j_gib ru_hu hekk li jag_hmel it-
tkomplija tal-pro_ceduri fil-pre_zenza tieg_hu imprattikabbli u l-qorti
tkun ordnat li ji_gi mwarrab u li l-pro_ceduri jitkomplew fl-assenza
tieg_hu.
(7) Meta xi _hadd jg_haddi pro_ceduri dwar reat kriminali, il-
persuna akku_zata jew xi persuna awtorizzata minnha g_hal hekk
g_handha, jekk hekk te_htie_g u bi _hlas ta’ dak id-dritt ra_gonevoli li
jista’ jkun preskritt b’li_gi, ti_gi mog_htija fi _zmien ra_gonevoli wara s-
sentenza kopja g_hall-u_zu tal-persuna akku_zata ta’ kull inkartament
tal-pro_ceduri mag_hmula minn jew g_han-nom tal-qorti.
(8) _Hadd ma g_handu jitqies li jkun _hati ta’ reat kriminali
min_habba f’xi att jew omissjoni li, fil-_hin meta jkun sar, ma jkunx
jikkostitwixxi reat b_hal dak, u ebda piena ma g_handha ti_gi mposta
g_hal xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta mill-
og_hla piena li setg_het ti_gi mposta g_hal dak ir-reat fi_z-_zmien meta
jkun _gie mag_hmul.
(9) Ebda persuna li turi li tkun g_haddiet pro_ceduri quddiem xi
qorti kompetenti g_hal reat kriminali u jew tkun _giet misjuba _hatja
jew liberata ma g_handha ter_ga’ tg_haddi pro_ceduri g_hal dak ir-reat
jew g_hal xi reat kriminali ie_hor li g_halih setg_hat ti_gi misjuba _hatja
fil-pro_ceduri g_hal dak ir-reat _hlief wara ordni ta’ qorti superjuri
mog_hti matul il-kors ta’ appell jew pro_ceduri ta’ revi_zjoni dwar id-
 18 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dikjarazzjoni ta’ _htija jew liberazzjoni; u ebda persuna ma g_handha
tg_haddi pro_ceduri g_hal reat kriminali jekk turi li tkun _hadet il-
ma_hfra g_hal dak ir-reat:
I_zda ebda _ha_ga f’xi li_gi ma g_handha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-subartikolu min_habba biss
li tawtorizza xi qorti li tag_hmel pro_ceduri kontra membru ta’ korp
dixxiplinat g_hal reat kriminali nonostanti kull pro_ceduri u
dikjarazzjoni ta’ _htija jew liberazzjoni ta’ dak il-membru skond il-
li_gi dixxiplinarja ta’ dak il-korp, imma hekk illi kull qorti li tkun
hekk ti_g_gudika dak il-membru u li hekk issibu _hati g_handha meta
tikkundannah g_hal xi piena tie_hu kont ta’ kull piena mog_htija lilu
skond dik il-li_gi dixxiplinarja.
(10) Ebda persuna li tg_haddi pro_ceduri g_hal reat kriminali ma
g_handha tkun obbligata li tixhed fil-pro_ceduri kontra tag_hha. 
(11) F’dan l-artikolu "rappre_zentant legali" tfisser persuna
intitolata li te_zer_cita f’Malta b_hala avukat jew, _hlief dwar pro_ceduri
quddiem qorti fejn prokuratur legali ma g_handux dritt ta’ smig_h,
prokuratur legali.
Protezzjoni ta’ 
libert_a ta’ kuxjenza 
u qima. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 12. 
40. (1) Il-persuni kollha f’Malta g_handu jkollhom libert_a
s_hi_ha ta’ kuxjenza u jgawdu l-e_zer_cizzju liberu tal-mod rispettiv
tag_hhom ta’ qima reli_gju_za.
(2) Ebda persuna ma tkun me_htie_ga li tir_cievi tag_hlim fir-
reli_gjon jew li turi tag_hrif jew profi_cjenza fir-reli_gjon jekk, fil-ka_z
ta’ persuna li ma tkunx la_hqet l-et_a ta’ sittax-il sena, issir
o_g_gezzjoni g_hal din il-_htie_ga mill-persuna li skond il-li_gi jkollha
awtorit_a fuqha u, f’kull ka_z ie_hor, jekk il-persuna hekk me_htie_ga
to_g_gezzjona:
I_zda ebda _htie_ga b_hal dik ma g_handha titqies li tkun
inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’, dan l-artikolu safejn it-tag_hrif
ta’, jew il-profi_cjenza jew istruzzjoni fi, ir-reli_gjon ikunu me_htie_ga
g_hat-tag_hlim ta’ dik ir-reli_gjon, jew g_hal ammissjoni g_has-
sa_cerdozju jew g_hal ordni reli_gju_z, jew g_hal g_hanijiet o_hra relijju_zi,
u _hlief safejn dik il-_htie_ga ti_gi murija li ma tkunx ra_gonevolment
_gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika.
(3) Ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ xi
li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1), safejn dik il-li_gi tag_hmel provvediment li jkun
me_htie_g ra_gonevolment fl-interess tas-sigurt_a pubblika, ordni
pubbliku, moralit_a jew de_cenza pubblika, sa_h_ha pubblika, jew il-
protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’ o_hrajn, u _hlief safejn dak
il-provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga mag_hmula skond l-
awtorit_a  tieg_hu, hija murija li ma tkunx _gustifikabbli
ra_gonevolment f’so_cjet_a demokratika.
Protezzjoni ta’ 
libert_a ta’ 
espressjoni.
41. (1) _Hlief bil-kunsens tieg_hu stess jew b_hala dixxiplina tal-
_genituri, _hadd ma g_handu ji_gi mfixkel fit-tgawdija tal-libert_a tieg_hu
ta’ espressjoni, mag_hduda libert_a li jkollu fehmiet ming_hajr ind_hil,
libert_a li jir_cievi idejiet u tag_hrif ming_hajr ind_hil, libert_a li
jikkomunika idejiet u tag_hrif ming_hajr ind_hil (kemm jekk il-
komunikazzjoni tkun lill-pubbliku in _generali jew lil xi persuna jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
klassi ta’ persuni) u libert_a minn ind_hil dwar il-korrispondenza
tieg_hu.
(2) Ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ xi
li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu safejn dik il-li_gi tag_hmel
provvediment - 
(a) li jkun me_htie_g ra_gonevolment -
(i) fl-interess tad-difi_za, sigurt_a pubblika, ordni
pubbliku, moralit_a jew de_cenza pubblika, jew
sa_h_ha pubblika; jew
(ii) sabiex ji_gu protetti r-reputazzjonijiet, drittijiet u
libertajiet ta’ persuni o_hra, jew il-_hajja privata
ta’ persuni li jkollhom x’jaqsmu ma’ pro_ceduri
legali, ji_gi evitat il-kxif ta’ tag_hrif ri_cevut
sigriet, ti_gi mi_zmuma l-awtorit_a u l-
indipendenza tal-qrati, ji_gu protetti l-privile_g_gi
tal-Parlament, jew ji_gu regolati t-telefonu, it-
telegrafu, il-posta, ix-xandir bil-wireless, it-
televi_zjoni jew mezzi o_hra ta’ komunikazzjoni,
esibizzjonijiet pubbli_ci jew divertimenti
pubbli_ci; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq uffi_cjali pubbli_ci,
u _hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga
mag_hmula skond l-awtorit_a tieg_hu ti_gi murija li ma tkunx
ra_gonevolment _gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika.
(3) Kull min ikun residenti f’Malta jista’ jo_hro_g jew jistampa
gazzetta jew _gurnal pubblikat kull jum jew perjodikament:
I_zda jista’ jsir provvediment b’li_gi - 
(a) li jipprojbixxi jew jillimita l-_hru_g jew stampar ta’ xi
gazzetta jew _gurnal b_hal dak minn persuni ta_ht il-
wie_hed u g_hoxrin sena ta’ et_a; u
(b) li je_htie_g kull persuna li tkun l-editur jew stampatur ta’
xi gazzetta jew _gurnal b_hal dak li tinforma l-awtorit_a
preskritta b’hekk u dwar l-et_a tag_hha u li _z_zomm lill-
awtorit_a preskritta informata dwar il-post tar-residenza
tag_hha.
(4) Meta l-pulizija taqbad xi edizzjoni ta’ gazzetta b_hala li tkun
il-mezz li bih reat kriminali jkun _gie mag_hmul il-pulizija g_handha
fi _zmien erbg_ha u g_hoxrin sieg_ha mill-qbid i_g_gib il-qbid g_hak-
konjizzjoni tal-qorti kompetenti u jekk il-qorti ma tkunx sodisfatta
li jkun hemm prova prima facie ta’ dak ir-reat, dik l-edizzjoni
g_handha ti_gi mog_htija lura lill-persuna li minn g_handha tkun _giet
maqbuda.
(5) _Hadd ma jkun ipprivat mi_c-_cittadinanza tieg_hu skond xi
disposizzjonijiet mag_hmula ta_ht l-artikolu 30 (1) (b) ta’ din il-
Kostituzzjoni jew mill-kapa_cit_a _guridika tieg_hu min_habba biss l-
opinjoni politika tieg_hu.
 20 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
libert_a ta’ g_haqda u 
asso_cjazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1l974.13.
42. (1) _Hlief bil-kunsens tieg_hu stess jew b_hala dixxiplina tal-
_genituri _hadd ma g_handu ji_gi mfixkel fit-tgawdija tal-libert_a tieg_hu
ta’ g_haqda u asso_cjazzjoni pa_cifika, ji_gifieri, id-dritt tieg_hu li
jing_haqad pa_cifikament u liberament u jasso_cja ma’ persuni o_hra u
b’mod partikolari li jifforma jew jappartjeni lil trade union jew
unions jew asso_cjazzjonijiet o_hra g_hall-protezzjoni ta’ l-interessi
tieg_hu.
(2) Ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ xi
li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-li_gi tag_hmel provvediment- 
(a) li jkun me_htieg ra_gonevolment - 
(i) fl-interess tad-difi_za, sigurt_a pubblika, ordni
pubbliku, moralit_a jew de_cenza pubblika, jew
sa_h_ha pubblika; jew
(ii) sabiex ji_gu protetti d-drittijiet jew libertajiet ta’
persuni o_hra; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq uffi_cjali pubbli_ci,
u _hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga
mag_hmula skond l-awtorit_a tieg_hu hija murija li ma tkunx
_gustifikabbli ra_gonevolment f’so_cjet_a demokratika.
(3) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull disposizzjoni f’xi li_gi li
tipprojbixxi li jsiru meetings jew dimostrazzjonijiet pubbli_ci f’xi
belt jew ra_hal partikolari jew f’aktar minn belt wa_hda jew ra_hal
wie_hed partikolari g_handha titqies li hi disposizzjoni li m’hijiex
ra_gonevolment _gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika.
Projbizzjoni ta’ 
deportazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1974.14. 
43. (1) L-estradizzjoni hija permessa biss in esekuzzjoni ta’
arran_gamenti mag_hmula bi trattat u skond l-awtorit_a ta’ li_gi.
(2) _Hadd ma g_handu ji_gi estradett g_hal reat ta’ karattru
politiku.
(3) Ebda _cittadin ta’ Malta ma g_handu ji_gi mwarrab minn Malta
_hlief b_hala konsegwenza ta’ pro_ceduri ta’ estradizzjoni jew skond
xi li_gi b_halma hija msemmija fl-artikolu 44(3)(b) ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap. 276. 
(4) Id-disposizzjonijiet mag_hmula bi jew skond l-Att dwar l-
Estradizzjoni* li jkunu g_hal dak i_z-_zmien fis-se_h_h, g_hat-tne_h_hija ta’
persuni minn Malta g_hal pajji_z ie_hor tal-Commonwealth biex
jg_haddu pro_ceduri jew jiskuntaw piena f’dak il-pajji_z dwar reat
mag_hmul f’dak il-pajji_z u kull arran_gamenti _generali g_hall-
estradizzjoni ta’ persuni bejn pajji_zi tal-Commonwealth li
g_halihom Malta g_hal dak i_z-_zmien taderixxi g_handhom jitqiesu,
g_hall-finijiet tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, li jkunu
arran_gamenti mag_hmula bi trattat, u s-subartikolu (2) ma jg_hoddx
dwar it-tne_h_hija jew estradizzjoni ta’ persuna skond dawk id-
disposizzjonijiet jew arran_gamenti.
*Dan l-Att issostitwixxa l-Att ta’ l-1970 dwar l-Estradizzjoni  (Pajji_zi tal-
Commonwealth).
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Protezzjoni ta’ 
libert_a ta’ 
moviment.
Emendat:
XIII. 2001.2.
44. (1) Ebda _cittadin ta’ Malta ma g_handu ji_gi pprivat mil-
libert_a tieg_hu ta’ moviment, u g_hall-fini ta’ dan l-artikolu din il-
libert_a tfisser id-dritt ta’ moviment liberu _gewwa Malta, id-dritt li
jirrisjedi f’kull parti ta’ Malta, id-dritt li jo_hro_g minn Malta u d-
dritt li jid_hol Malta.
(2) Kull restrizzjoni tal-libert_a ta’ moviment ta’ _cittadin, li tkun
involuta fid-detenzjoni tieg_hu legali ma g_handhiex titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-artikolu.
(3) Ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ xi
li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-li_gi tag_hmel provvediment-
(a) g_hall-impo_zizzjoni ta’ restrizzjonijiet li jkunu
ra_gonevolment me_htie_ga fl-interess tad-difi_za, sigurt_a
pubblika, ordni pubbliku, moralit_a jew de_cenza
pubblika, jew sa_h_ha pubblika u _hlief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga mag_hmula
skond l-awtorit_a tieg_hu hija murija li ma tkunx
_gustifikabbli ra_gonevolment f’so_cjet_a demokratika;
(b) g_hall-impo_zizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-libert_a ta’
moviment ta’ xi _cittadin ta’ Malta li ma jkunx _cittadin
bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’
l-Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija kif ikun fis-se_h_h
mal-bidu fis-se_h_h ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att
dwar i_c-_Cittadinanza Maltija;
(_c) g_hall-impo_zizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-moviment
jew residenza _gewwa Malta ta’ uffi_cjali pubbli_ci; jew 
(d) g_hall-imposizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ xi
persuna li to_hro_g minn Malta li jkunu ra_gonevolment
me_htie_ga sabiex ji_gi _zgurat it-twettiq ta’ xi obbligu
impost fuq dik il-persuna b’li_gi u _hlief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-ka_z, il-_ha_ga mag_hmula
skond l-awtorit_a tieg_hu hija murija li ma tkunx
ra_gonevolment _gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika.
(4) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu kull persuna - 
(a) li tkun emigrat minn Malta (kemm jekk qabel, fi jew
wara l-_gurnata stabbilita) u, billi kienet _cittadin ta’
Malta bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu
5(1) ta’ l-Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija kif ikun fis-
se_h_h mal-bidu fis-se_h_h ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija, tkun temmet milli
tkun _cittadin b_hal dak; jew
(b) li emigrat minn Malta qabel il-_gurnata stabbilita u, li
ma kienx g_haliex tkun temmet milli tkun _cittadin tar-
Renju Unit u Kolonji qabel dik il-_gurnata, kienet issir
_cittadin ta’ Malta bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu 3(1) l-Att
dwar i_c-_Cittadinanza Maltija kif ikun fis-se_h_h mal-
bidu fis-se_h_h ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar
i_c-_Cittadinanza Maltija; jew
 22 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(_c)* li jkun il-konju_gi ta’ persuna msemmija fil-paragrafu
(a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu jew ta’ persuna li
tkun _cittadin ta’ Malta bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu 3(1) jew
ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i_c-_Cittadinanza
Maltija kif ikun fis-se_h_h mal-bidu fis-se_h_h ta’ l-Att ta’
l-2000 li jemenda l-Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija u
li tkun mi_z_zew_ga lil dik il-persuna g_hal mill-inqas
_hames snin u li tkun tg_hix ma’ dik il-persuna, jw tkun
l-iben jew il-bint ta_ht il-wie_hed u g_hoxrin sena ta’ et_a
ta’ dik il-persuna; jew,
(d) li tkun l-armla jew l-armel ta’ persuna msemmija fil-
paragrafu (a) jew fil-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu jew ta’ persuna li fil-waqt tal-mewt tieg_hu
jew tag_hha kienet _cittadin ta’ Malta bis-sa_h_ha ta’ l-
artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i_c-
_Cittadinanza Maltija kif ikun fis-se_h_h mal-bidu fis-
se_h_h ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar i_c-
_Cittadinanza Maltija, u li kienet g_hadha tg_hix mieg_hu
jew jg_hix mag_hha fil-waqt tal-mewt tieg_hu jew tag_hha
u li kienet ilha mi_z_zew_ga lil dik il-persuna  g_hal mill-
inqas _hames snin, jew li kieku kienet, li ma kienx
g_hall-mewt ta’ dik il-persuna, tkun ilha hekk
mi_z_zew_ga g_hal mill-inqas _hames snin, jew tkun l-iben
jew il-bint ta_ht l-et_a ta’ wie_hed u g_hoxrin sena ta’ dik
il-persuna,
g_handha titqies li tkun _cittadin ta’ Malta bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu
3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija
kif ikun fis-se_h_h mal-bidu fis-se_h_h ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar i_c-_Cittadinanza Maltija:
I_zda jekk il-Ministru responsabbli g_hall-_hwejje_g li
g_handhom x’jaqsmu ma_c-_cittadinanza Maltija f’xi _zmien b’ordni
jiddikjara li jkun kontra l-interess pubbliku li konju_gi kif hemm
imsemmi fil-paragrafu (_c), jew armla jew armel kif hemm imsemmi
fil-paragrafu (d), jew iben jew bint li jkollhom ’il fuq minn tmintax
il-sena ta’ et_a kif  hemm imsemmi fil-paragrafu (_c) jew (d)
g_handhom hekk jitqiesu, jew ikomplu hekk jitqiesu, dawk il-
konju_gi, armla, armel, iben jew bint, skond il-ka_z, g_handhom ma’
dan itemmu milli jitqiesu b_hala _cittadini ta’ Malta kif imsemmi
qabel:
I_zda wkoll, il-Ministru responsabbli g_hall-_hwejje_g li
g_handhom x’jaqsmu ma_c-_cittadinanza Maltija ma g_handux ikun
me_htie_g li jag_hti ebda ra_guni g_hall-_hru_g ta’ xi ordni msemmi fil-
proviso li ji_gi minnufih qabel, u d-de_ci_zjoni tal-Ministru dwar xi
ordni b_hal dan ma g_handha tkun su_g_getta g_hal appell jew st_harri_g
f’ebda qorti.
(5) Jekk xi _hadd li l-libert_a ta’ moviment tieg_hu tkun _giet
ristretta bis-sa_h_ha ta’ provvediment skond ma hu ma_hsub fis-
subartikolu (3)(a) ta’ dan l-artikolu hekk jitlob f’xi _zmien matul il-
perijodu ta’ dik ir-restrizzjoni mhux qabel sitt xhur wara li jkun sar
*Ara l-artikolu 5 ta’ l-Att XIII ta’ l-2001.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
l-ordni jew sitt xhur wara li jkun g_hamel l-a_h_har talba b_hal dik,
skond il-ka_z, il-ka_z tieg_hu ji_gi rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li_gi mag_hmul minn persuna jew persuni li
kull wa_hda minnhom ikollha jew kellha kariga _gudizzjarja jew tkun
kwalifikata biex tkun ma_htura g_hal kariga b_hal dik f’Malta:
I_zda persuna li l-libert_a ta’ moviment tag_hha tkun _giet
ristretta bis-sa_h_ha ta’ restrizzjoni li tkun applikabbli lil persuni
b’mod _generali jew lil gruppi _generali ta’ persuni ma g_handhiex
tag_hmel talba skond dan is-subartikolu jekk ma tkunx kisbet qabel
il-kunsens tal-Prim’Awla tal-Qorti _Civili.
(6) Wara revi_zjoni minn tribunal skond dan l-artikolu tal-ka_z
ta’ persuna li l-libert_a ta’ moviment tag_hha tkun _giet ristretta t-
tribunal jista’ jag_hmel rakkomandazzjonijiet dwar il-_htie_ga jew
espedjenza li titkompla r-restrizzjoni lill-awtorit_a li minnha tkun
_giet ordnata i_zda, jekk ma jkunx provdut xort’o_hra b’li_gi, dik l-
awtorit _a  ma tkunx obbligata li ta_gixxi skond xi
rakkomandazzjonijiet b_hal dawk.
Protezzjoni minn 
diskriminazzjoni 
min_habba razza, 
e_c_c.
Emendat: 
LVIII. 1974.15; 
XIX. 1991.3.
45. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (4), (5)
u (7) ta’ dan l-artikolu, ebda li_gi ma g_handha tag_hmel xi
disposizzjoni li tkun diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett
tag_hha.
(2) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6), (7) u
(8) ta’ dan l-artikolu, _hadd ma g_handu ji_gi trattat b’mod
diskriminatorju minn xi persuna li ta_gixxi bis-sa_h_ha ta’ xi li_gi
miktuba jew fil-qadi tal-funzjonijiet ta’ xi kariga pubblika jew xi
awtorit_a pubblika.
(3) F’dan l-artikolu, il-kelma "diskriminatorju" tfisser g_hoti ta’
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli g_hal kollox
jew prin_cipalment g_had-deskrizzjoni tag_hhom rispettiva skond ir-
razza, post ta’ ori_gini, opinjonijiet politi_ci, kulur, fidi jew sess li
min_habba fihom persuni ta’ deskrizzjoni wa_hda b_hal dawn ikunu
su_g_getti g_hal inkapa_citajiet jew restrizzjonijiet li persuni ta’
deskrizzjoni o_hra b_hal dawn ma jkunux su_g_getti g_halihom jew
ikunu mog_htija privile_g_gi jew vanta_g_gi li ma jkunux mog_htija lil
persuni ta’ deskrizzjoni o_hra b_hal dawn.
(4) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma g_handux jg_hodd
g_hal xi li_gi safejn dik il-li_gi tipprovdi - 
(a) g_hall-approprjazzjoni ta’ d_hul pubbliku jew fondi
pubbli_ci o_hra; jew
(b) dwar persuni li ma jkunux _cittadini ta’ Malta; jew
(_c) dwar adozzjoni, _zwie_g, xoljiment ta’ _zwie_g, dfin,
devoluzzjoni ta’ proprjet_a mal-mewt jew xi _hwejje_g ta’
li_gi personali mhux hawn qabel spe_cifikati; jew
(d) li biha persuni ta’ xi deskrizzjoni b_hal dik kif hija
msemmija fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistg_hu
ji_gu asso_g_gettati g_hal xi inkapa_cit_a jew restrizzjoni
jew jistg_hu ji_gu mog_htija xi privile_g_g jew vanta_g_g li,
meta jittie_hed kont tax-xorta ta’ dawn u ta’ _cirkostanzi
spe_cjali li jappartjenu lil dawk il-persuni jew lil
 24 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
persuni ta’ xi deskrizzjoni o_hra b_hal dik u ta’ kull
disposizzjoni o_hra ta’ din il-Kostituzzjoni, ikun
ra_gonevolment _gustifi-kabbli f’so_cjet_a demokratika;
jew
(e) g_hall-awtorizzazzjoni tat-te_hid matul perijodu ta’
emer_genza pubblika ta’ mi_zuri li jkunu ra_gonevolment
_gustifikabbli sabiex ti_gi milqug_ha s-sitwazzjoni li tkun
te_zisti matul dak il-perijodu ta’ emer_genza pubblika:
I_zda l-paragrafu (_c) ta’ dan is-subartikolu ma g_handux
japplika g_hal xi li_gi li tag_hmel xi disposizzjoni li tkun
diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett tag_hha, billi tag_hti
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli g_hal kollox
jew prin_cipalment g_had-deskrizzjoni tag_hhom skond is-sess.
(5) Ebda _ha_ga li jkun hemm f’xi li_gi ma g_handha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu
sa fejn tipprovdi:
(a) dwar kwalifiki g_hal servizz u kundizzjonijiet ta’
servizz f’xi korp dixxiplinat; jew
(b) dwar kwalifiki (li ma jkunux kwalifiki li jirrigwardaw
is-sess spe_cifikament) g_hal servizz b_hala uffi_cjal
pubbliku jew g_has-servizz ta’ awtorit_a ta’ gvern lokali
jew g_haqda korporata mwaqqfa g_hal skopijiet pubbli_ci
b’xi li_gi.
(6) Is-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma g_handux jg_hodd
g_hal xi _ha_ga li tkun espressament jew b’implikazzjoni me_htie_ga
awtorizzata li ssir minn xi disposizzjoni b_hal dik ta’ li_gi kif huwa
msemmi fis-subartikolu (4) jew (5) ta’ dan l-artikolu.
(7) Ebda _ha_ga li tkun hemm jew li tkun mag_hmula bl-awtorit_a
ta’ xi li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-li_gi in kwistjoni tag_hmel provvediment (li
ma jkunux provvedimenti li jirrigwardaw is-sess spe_cifikatament)
li li bih persuni ta’ xi deskrizzjoni b_hal dik kif hija msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistg_hu ji_gu asso_g_gettati g_hal xi
restrizzjoni fuq drittijiet u libertajiet garantiti bl-artikoli 38, 40, 41,
42 u 44 ta’ din il-Kostituzzjoni, li tkun restrizzjoni b_hal dik kif
awtorizzata bl-artikolu 38(2), 40(2), 41(2), 42(2) jew 44(3).
(8) Ebda _ha_ga fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma g_handha
tolqot xi diskrezzjoni dwar l-eg_hmil, tmexxija jew nuqqas ta’
tkomplija ta’ pro_ceduri _civili jew kriminali f’xi qorti li jkollha xi
persuna bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi li_gi o_hra.
(9) _Htie_ga, tkun mag_hmula kif tkun, li r-Reli_gjon Kattolika
Apostolika Rumana g_handha ti_gi mg_hallma minn persuna li tkun
tipprofessa dik ir-reli_gjon ma titqiesx li hi inkonsistenti ma’, jew bi
ksur ta’, dan l-artikolu.
(10) Sa tmiem ta’ perjodu ta’ sentejn li jibda fl-1 ta’ Lulju, 1991,
ebda _ha_ga li hemm f’xi li_gi mag_hmula qabel l-1 ta’ Lulju, 1991, ma
titqies li tkun inkonsistenti mad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
billi dik il-li_gi tkun tipprovdi g_hal trattament differenti lil persuni
differenti attribwibbli g_hal kollox jew prin_cipalment g_had-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
deskrizzjoni tag_hhom rispettiva skond is-sess.
(11) Ebda _ha_ga fid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma
g_handha tg_hodd g_hal xi li_gi, jew g_hal xi _ha_ga mag_hmula ta_ht l-
awtorit_a ta’ xi li_gi, jew g_hal xi pro_cedura jew arran_gament, sa fejn
dik il-li_gi, _ha_ga mag_hmula, pro_cedura jew arran_gament jipprovdu
g_hat-tehid ta’ mi_zuri spe_cjali bil-g_han li ti_gi a_c_cellerata l-
ugwaljanza de facto bejn ir_giel u nisa, u sa fejn biss dawk il-mi_zuri,
me_hud kont tat-tessut so_cjali ta’ Malta, ikunu murija li huma
ra_gjonevolment _gustifikati f’so_cjet_a demokratika.
Twettiq ta’ 
disposizzjonijiet 
protettivi. 
Emendat: 
LVIII. 1974.16.
46. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u
(7) ta’ dan l-artikolu, kull persuna li tallega li xi wa_hda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag_hdudin) ta’ din il-
Kostituzzjoni tkun _giet, tkun qed ti_gi jew tkun x’aktarx ser ti_gi
miksura dwarha, jew kull persuna o_hra li l-Prim’Awla tal-Qorti
_Civili f’Malta tista’ ta_htar ad istanza ta’ xi persuna li hekk tallega,
tista’, bla _hsara g_hal kull azzjoni o_hra dwar l-istess _ha_ga li tkun
tista’ ssir legalment, titlob lill-Prim’Awla tal-Qorti _Civili g_hal
rimedju.
(2) Il-Prim’Awla tal-Qorti _Civili g_handu jkollha _gurisdizzjoni
ori_ginali li tisma’ u tidde_cidi kull talba mag_hmula minn xi persuna
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, u tista’ tag_hmel dawk l-
ordnijiet, to_hro_g dawk l-atti u tag_hti dawk id-direttivi li tqis xierqa
sabiex twettaq, jew ti_zgura t-twettiq ta’ kull wa_hda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33 sa 45 (mag_hdudin) li
g_hall-protezzjoni tag_hhom tkun intitolata dik il-persuna:
I_zda l-Qorti tista’, jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk
tag_hmel, tirrifjuta li te_zer_cita s-setg_hat tag_hha skond dan is-
subartikolu f’kull ka_z meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta’
rimedju g_hall-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-
persuna skond xi li_gi o_hra.
(3) Jekk f’xi pro_ceduri f’xi qorti li ma tkunx il-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar il-
ksur ta’ xi wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33
sa 45 (mag_hdudin), dik il-qorti g_handha tibg_hat il-kwistjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti _Civili kemm-il darba fil-fehma
tag_hha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx sempli_cement frivola jew
vessatorja; u dik il-qorti g_handha tag_hti d-de_ci_zjoni tag_hha fuq kull
kwistjoni mibg_huta quddiemha skond dan is-subartikolu u, bla
_hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu,
il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni g_handha tiddisponi
mill-kwistjoni skond dik id-de_ci_zjoni.
(4) Kull parti fi pro_ceduri mi_gjuba quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili skond dan l-artikolu jkollha dritt ta’ appell quddiem il-
Qorti Kostituzzjonali.
(5) Ma jkunx hemm appell minn xi de_ci_zjoni skond dan l-
artikolu li xi talba jew it-tqanqil ta’ xi kwistjoni tkun sempli_cement
frivola jew vessatorja.
(6) Jista’ jsir provvediment bi jew skond Att tal-Parlament biex
ji_gu mog_htija lill-Prim’Awla tal-Qorti _Civili dawk is-setg_hat
b’_zieda g_hal dawk mog_htija b’dan l-artikolu li jkunu me_htie_ga jew
 26 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
mixtieqa sabiex il-Qorti tkun tista’ aktar effettivament te_zer_cita l-
_gurisdizzjoni mog_htija lilha b’dan l-artikolu.
(7) Regolamenti tal-qorti li jipprovdu dwar il-prattika u
pro_cedura tal-Qrati ta’ Malta g_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu jistg_hu
ji_gu mag_hmula mill-persuna jew awtorit_a li g_hal dak i_z-_zmien
ikollha setg_ha li tag_hmel regolamenti tal-qorti dwar il-prattika u
pro_cedura ta’ dawk il-Qrati, u g_handhom ikunu ma_hsuba biex ji_gi
_zgurat li l-pro_cedura g_handha tkun b’rikors u illi s-smig_h g_handu
jkun b’kull _heffa possibbli.
Tifsir tal-Kapitolu 
IV. 
Emendat: 
LVIII. 1974.17; 
XIX. 1991.4.
47. (1) F’dan il-Kapitolu, _hlief fejn ir-rabta tal-kliem ma
te_htie_gx xort’o_hra, il-kliem li _gejjin ikollhom it-tifsiriet li _gejjin
rispettivament, ji_gifieri - 
"korp dixxiplinat" tfisser - 
(a) korp navali, militari jew ta’ l-ajru tal-Gvern ta’ Malta; 
(b) il-Korp tal-Pulizija ta’ Malta;
(_c) kull korp ie_hor ta’ pulizija mwaqqaf b’li_gi f’Malta; 
(d) is-servizz tal-_habs ta’ Malta;
"ksur", dwar xi _htie_ga, tinkludi nuqqas ta’ t_haris ta’ dik il-_htie_ga,
u kliem simili g_handhom jiftehmu skond hekk;
"li_gi dixxiplinarja" tfisser li_gi li tirregola d-dixxiplina -
(a) ta’ xi korp dixxiplinat;
(b) ta’ persuni li jkunu qed jiskontaw kundanni ta’ _habs; 
"membru", dwar korp dixxiplinat, tinkludi kull persuna li, skond
il-li_gi li tirregola d-dixxiplina ta’ dak il-korp, tkun su_g_getta g_hal
dik id-dixxiplina;
"qorti" tfisser kull qorti f’Malta li ma tkunx qorti mwaqqfa bi
jew skond li_gi dixxiplinarja u fl-artikoli 33 u 35 ta’ din il-
Kostituzzjoni tinkludi, dwar reat kontra li_gi dixxiplinarja qorti
hekk imwaqqfa.
(2) F’dan il-Kapitolu "perijodu ta’ emer_genza pubblika" tfisser
kull perijodu li matulu - 
(a) Malta tkun qeg_hda f’xi gwerra; jew
(b) tkun isse_h_h proklama mill-President li tiddikjara li
je_zisti stat ta’ emer_genza pubblika; jew
(_c) tkun isse_h_h ri_zoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati li jkun
hemm jaqblu mag_hha l-voti ta’ m_hux anqas minn _zew_g
terzi tal-Membri kollha tal-Kamra li tiddikjara li l-
istituzzjonijiet demokrati_ci f’Malta huma mhedda
b’sovversjoni.
(3) (a)Meta tkun saret xi proklama ta’ emergenza, ir-ra_guni li
g_haliha tkun saret g_handha ti_gi komunikata minnufih lill-Kamra
tad-Deputati u, jekk il-Kamra ma tkunx f’dak i_z-_zmien ser tiltaqa’
b’dak l-a_g_gornament jew proroga li ma jtemmux g_heluq g_haxart
ijiem il-President g_handu bi proklama jsej_hilha biex tiltaqa’ fi
_zmien _hamest ijiem u g_handha hekk tiltaqa’ u _z_zomm seduta fil-
_gurnata stabbilita bil-proklama u tkompli tiltaqa’ u ta_gixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
b_hallikieku kienet a_g_gornata jew prorogata g_hal dik il-_gurnata.
(b) Proklama ta’ emer_genza g_handha, kemm-il darba ma ti_gix
im_hassra qabel mill-President, tispi_c_ca mis-se_h_h fit-tmiem ta’
perijodu ta’ erbatax-il _gurnata li jibda fid-data li fiha tkun saret jew
dak il-perijodu itwal kif jista’ jkun provdut skond il-paragrafu li _gej
minnufih wara dan, i_zda bla _hsara g_hall-eg_hmil ta’ proklama o_hra
ta’ emer_genza fil jew qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(_c) Jekk f’xi _zmien waqt li proklama ta’ emer_genza tkun isse_h_h
(mag_hdud kull _zmien waqt li tkun isse_h_h bis-sa_h_ha ta’ dan il-
paragrafu) ri_zoluzzjoni ti_gi mg_hoddija mill-Kamra tad-Deputati li
tapprova t-tkomplija fis-se_h_h tag_hha g_hal perijodu ie_hor, ta’ mhux
i_zjed minn tliet xhur, li jibda fid-data li fiha kieku kienet ittemm, il-
proklama g_handha, jekk ma ti_gix im_hassra qabel, tkompli sse_h_h
g_hal dak il-perijodu l-ie_hor.
(4) Ri_zoluzzjoni b_hal dik imsemmija fil-paragrafu (_c) tas-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu g_handha, kemm-il darba ma tkunx
im_hassra qabel mill-Kamra tad-Deputati, tispi_c_ca mis-se_h_h fit-
tmiem ta’ tnax-il xahar li jibdew fid-data li fiha tkun _giet
mg_hoddija jew f’dak il-perijodu aqsar kif jista’ jkun spe_cifikat fiha,
i_zda ming_hajr _hsara g_hall-mog_hdija ta’ ri_zoluzzjoni o_hra mill-
Kamra tad-Deputati bil-mod preskritt f’dak il-paragrafu fil jew
qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(5) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf skond xi li_gi li tkun isse_h_h f’Malta, ebda _ha_ga li hemm fi
jew mag_hmula skond l-awtorit_a tal-li_gi dixxiplinarja ta’ dak il-korp
ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi
wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu li ma jkunux l-
artikoli 33, 35 u 36.
(6) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf xort’o_hra milli kif intqal qabel u pre_zenti legalment
f’Malta, ebda _ha_ga li hemm fi jew mag_hmula skond l-awtorit_a tal-
li_gi dixxiplinarja ta’ dak il-korp ma g_handha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’
dan il-Kapitolu.
(7) Sa tmiem ta’ perijodu li jag_hlaq fit-30 ta’ _Gunju, l993, ebda
_ha_ga li hemm f’xi li_gi spe_cifikata fl-Ewwel Skeda li tinsab ma’ din
il-Kostituzzjoni u, sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tliet snin li jibda bil-
_gurnata stabbilita, ebda _ha_ga li hemm f’xi li_gi o_hra mag_hmula qabel
il-_gurnata stabbilita ma titqies li tkun inkonsistenti mad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag_hdudin) ta’ dan il-
Kapitolu u, salv kif intqal qabel, ebda _ha_ga mag_hmula skond l-
awtorit_a ta’ xi li_gi b_hal dik ma titqies li tkun saret bi ksur ta’ dawk
l-artikoli.
(8) Meta xi disposizzjoni ta’ li_gi ma_hru_ga qabel il-_gurnata
stabbilita titqies li tkun inkonsistenti ma’ xi wa_hda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag_hdudin) ta’ dan il-
Kapitolu, ebda persuna ma jkollha dritt g_hal kumpens dwar xi _ha_ga
mag_hmula skond l-awtorit_a ta’ dik id-disposizzjoni qabel ma kienet
hekk meqjusa b_hala inkonsistenti.
(9) Ebda _ha_ga fl-artikolu 37 ta’ din il-Kostituzzjoni ma
 28 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
g_handha tolqot il-_hdim ta’ xi li_gi fis-se_h_h minnufih qabel it-3 ta’
Marzu 1962 jew xi li_gi mag_hmula fi jew wara dik id-data li
temenda jew tissostitwixxi xi li_gi fis-se_h_h minnufih qabel dik id-
data (jew xi li_gi li minn _zmien g_hal _zmien tkun emendata jew
sostitwita bil-mod deskritt f’dan is-subartikolu) u li ma - 
(a) i_z_zidx max-xorta ta’ proprjet_a li jista’ jittie_hed pussess
tag_hha jew id-drittijiet fuq u interess fi proprjet_a li
jistg_hu ji_gu miksuba;
(b) i_z_zidx mal-finijiet li g_halihom jew _cirkostanzi li fihom
dik il-proprjet_a jista’ jittie_hed pussess tag_hha jew ti_gi
miksuba;
(_c) tag_hmilx il-kondizzjonijiet li jirregolaw id-dritt g_hal
kumpens jew l-ammont tieg_hu anqas favorevoli lil xi
persuna li jkollha jew li tkun interessata fil-proprjet_a;
jew
(d) tipprivax xi persuna minn xi dritt b_hal dak li huwa
msemmi fil-paragrafu (b) jew paragrafu (_c) ta’ l-
artikolu 37(1) ta’ din il-Kostituzzjoni.
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
KAPITOLU V 
Il-President 
Twaqqif ta’ kariga 
ta’ President. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18.
*48. (1) G_handu jkun hemm President ta’ Malta li ji_gi ma_htur
b’Ri_zoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Persuna ma tistax ti_gi ma_htura fil-kariga ta’ President
jekk-
(a) ma tkunx _cittadin ta’ Malta; jew
(b) ikollha jew kellha l-kariga ta’ Prim Im_hallef jew
im_hallef ie_hor tal-Qorti Superjuri; jew
(_c) ma tkunx eli_gibbli g_hal _hatra jew biex ta_gixxi f’xi
kariga pubblika skond l-artikoli 109, 118 u 120 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(3) Il-kariga ta’ President issir vakanti:
(a) fit-tmiem ta’ _hames snin mid-data tal-_hatra f’dik il-
kariga; jew
(b) jekk id-detentur tal-kariga jitne_h_ha mill-kariga
b’Ri_zoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati min_habba
inkapa_cit_a li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu
(kemm jekk min_habba mard mentali jew korporali jew
g_hal xi ra_guni o_hra) jew g_hal im_gieba _ha_zina.
Qadi tal-
funzjonijiet tal-
President matul 
vakanza, e_c_c.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18. 
49. Kull meta l-kariga ta’ President tkun temporanjament
vakanti, u sakemm ji_gi ma_htur President _gdid, u kull meta d-
detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew ikun bil-vakanzi
jew g_hal xi ra_guni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet mog_htija lilu
b’din il-Kostituzzjoni, dawk il-funzjonijiet g_handhom ji_gu moqdija
*Nota: Is-subartikolu  (4) ta’ dan l-artikolu _gie ommess g_haliex kellu l-effett
tieg_hu.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
minn dik il-persuna li l-Prim Ministru, wara konsultazzjoni mal-
Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni, jista’ ja_htar jew, jekk ma jkun hemm ebda
persuna f’Malta hekk ma_htura u li tkun tista’ taqdi dawk il-
funzjonijiet, mill-Prim Im_hallef.
_Gurament li 
g_handu jittie_hed 
mill-President. 
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
*50. Persuna ma_htura g_hal jew li tassumi l-funzjonijiet tal-
kariga ta’ President g_handha, qabel ma tid_hol f’dik il-kariga, tie_hu
u tiffirma l-_gurament tal-kariga muri fit-Tieni Skeda li tinsab ma’
din il-Kostituzzjoni. Kull persuna ma_htura fil-kariga ta’ President
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 48 ta’ din il-Kostituzzjoni
g_handha tie_hu l-_gurament tal-kariga quddiem il-Kamra.
KAPITOLU VI
Il-Parlament 
TAQSIMA I
G_hamla tal-Parlament
Twaqqif ta’ 
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.19. 
51. G_handu jkun hemm Parlament ta’ Malta li jkun mag_hmul
mill-President u minn Kamra tad-Deputati.
G_hamla tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
XXVI. 1970.2. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.20. 
Emendat: 
IV. 1987. 3;
XI. 1996.2.
52. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, il-
Kamra tad-Deputati tkun mag_hmula minn dak in-numru ta’
membri, li jkun numru fard u li jkun divi_zibbli bin-numru tad-
distretti elettorali, li l-Parlament jista’ minn _zmien g_hal _zmien
b’li_gi jistabbilixxi. Dawk il-membri ji_gu eletti bil-mod provdut
minn jew skond xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta bi
proporzjonijiet indaqs mid-distretti elettorali msemmija fl-artikolu
56 ta’ din il-Kostituzzjoni, billi kull distrett jele_g_gi dak in-numru
ta’ membri, li ma jkunx inqas minn _hamsa u mhux iktar minn
sebg_ha kif il-Parlament g_handu minn _zmien g_hal _zmien
jistabbilixxi; u dawk il-membri jkunu mag_hrufa b_hala "Membri tal-
Parlament":
I_zda meta -
(i) f’xi elezzjoni _generali, partit politiku wie_hed
jikseb fit-total kollu aktar minn _hamsin fil-mija
tal-voti validi kollha mitfug_hin f’dik l-elezzjoni,
kif akkreditati lill-kandidati tieg_hu mill-
Kummissjoni Elettorali fl-ewwel g_hadd tal-voti
kollha, i_zda n-numru tal-kandidati tieg_hu eletti
f’dik l-elezzjoni jkun anqas mit-total tal-
kandidati l-o_hra li ji_gu eletti; jew
(ii) f’elezzjoni _generali li tkun kontestata minn aktar
minn _zew_g partiti politi_ci u li fiha kandidati
minn tnejn biss minn dawn il-partiti ji_gu eletti,
partit politiku j_gib per_centwali tal-voti validi
kollha mitfug_hin f’dik l-ele_zzjoni, kif akkreditati
*Ir-riferenza g_has-subartikolu  (4) ta’ l-artikolu 48 _giet im_hollija barra billi dak
is-subartikolu _gie ommess.
 30 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
lill-kandidati ta’ dak il-partit mill-Kummissjoni
Elettorali fl-ewwel g_hadd tal-voti kollha, li tkun
aktar minn dik il-per_centwali li j_gib xi partit
wie_hed ie_hor, i_zda n-numru tal-kandidati eletti
g_hall-istess partit f’dik l-elezzjoni jkun anqas
min-numru tal-kandidati l-o_hra hekk eletti,
in-numru tal-membri tal-Kamra tad-Deputati g_handu ji_zdied bin-
numru ta’ membri li jkun me_htie_g biex il-partit li j_gib aktar minn
_hamsin fil-mija, jew il-per_centwali og_hla, tal-voti validi kollha, kif
ikun il-ka_z, ikollu membru wie_hed aktar mit-total tal-kandidati l-
o_hra eletti f’dik l-elezzjoni; u f’kull ka_z b_hal dan, dawk il-kandidati
g_handhom ji_gu dikjarati mill-Kummissjoni Elettorali b_hala eletti
biex jimlew il-postijiet addizzjonali mi_zjuda b’dan il-proviso illi,
billi jkunu kandidati tal-partit l-a_h_har imsemmi f’dik l-elezzjoni,
kienu _gew akkreditati mill-Kummissjoni Elettorali fl-a_h_har g_hadd
bl-og_hla jew l-eqreb og_hla numru ta’ voti ming_hajr ma jkunu _gew
eletti rrispettivament minn liema jkun id-distrett elettorali li fih
jirrikorri dak l-og_hla jew l-eqreb og_hla numru ta’ voti.
(2) Jekk xi persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati ti_gi eletta biex tkun Speaker tal-Kamra hija g_handha, bis-
sa_h_ha li tkun tiddetjeni l-kariga ta’ Speaker, tkun membru tal-
Kamra b’_zieda mal-membri l-o_hra:
I_zda f’kull ka_z b_hal dak l-iSpeaker  ma jitqiesx b_hala
membru tal-Kamra sabiex ji_gi stabbilit in-numru ta’ voti me_htie_ga
li jkunu favur abbozz g_hal xi wie_hed mill-finijiet ta’ l-artikolu 66
ta’ din il-Kostituzzjoni.
Kwalifiki ta’ 
Membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
53. Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 54 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun eletta b_hala
membru tal-Kamra tad-Deputati jekk ikollha, u ma tkunx
kwalifikata biex tkun hekk eletta kemm-il darba ma jkollhiex, il-
kwalifiki g_har-re_gistrazzjoni b_hala elettur g_hall-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati msemmija fl-artikolu 57 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Skwalifiki ta’ 
membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.21;
XXXVIII. 1976.2.
54. (1) _Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun elett b_hala membru
tal-Kamra tad-Deputati - 
(a) jekk ikun _cittadin ta’ pajji_z li ma jkunx Malta billi jkun
sar hekk _cittadin volontarjament jew ikun ta_ht
dikjarazzjoni ta’ lealt_a lejn pajji_z b_hal dak;
(b) _hlief kif ikun provdut xort’o_hra mill-Parlament, jekk
ikun jiddetjeni jew ikun qed ja_gixxi f’xi kariga
pubblika jew ikun membru tal-forzi armati tal-Gvern
ta’ Malta;
(_c) jekk ikun parti fi, jew ikun so_cju b’responsabbilt_a
illimitata f’so_cjet_a jew direttur jew  manager ta’
kumpannija li tkun parti fi, kuntratt mal-Gvern ta’
Malta li jkun kuntratt ta’ appalt g_hal xi xog_hol jew
kuntratt g_hall-provvista ta’ merkanzija biex ti_gi w_zata
fil-qadi tal-pubbliku u ma jkunx, g_heluq xahar qabel
id-data ta’ l-elezzjoni, ippubblika fil-Gazzetta avvi_z li
juri x-xorta ta’ xi kuntratt b_hal dak, u l-interess tieg_hu,
KOSTITUZZJONITA’MALTA
jew l-interess ta’ xi so_cjet_a jew kumpannija b_hal dik,
fih;
(d) ikun fallut mhux rijabilitat, billi jkun _gie dikjarat fallut
b’sentenza jew xort’o_hra dikjarat fallut skond xi li_gi li
tkun isse_h_h f’Malta;
(e) jekk ikun interdett jew inabilitat min_habba xi mard
mentali jew min_habba prodigalit_a minn qorti f’Malta,
jew ikun xort’o_hra de_ci_z f’Malta li jkun ta’ mo_h_h
marid;
(f) ikun ta_ht kundanna tal-mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
pri_gunerija (tkun kif tkun imsej_ha) ta’ aktar minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti b_hal dik jew
sostitwita minn awtorit_a kompetenti g_hal xi kundanna
o_hra imposta fuqu minn qorti b_hal dik, jew ikun ta_ht
kundanna b_hal dik ta’ pri_gunerija li l-esekuzzjoni
tag_hha tkun _giet sospi_za;
(g) jekk ikun jiddetjeni jew ikun ja_gixxi f’xi kariga li l-
funzjonijiet tag_hha jinvolvu xi responsabbilt_a g_hal,
jew dwar, it-tmexxija ta’ xi elezzjoni ta’ membri tal-
Kamra tad-Deputati jew il-kompilazzjoni jew revi_zjoni
ta’ xi re_gistru elettorali;
(h) jekk ikun skwalifikat milli jkun membru tal-Kamra
tad-Deputati bi jew skond xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien
tkun isse_h_h f’Malta min_habba li jkun _gie misjub _hati
ta’ xi reat dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati.
(2) G_hall-finijiet tal-paragrafu (f) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu - 
(a) _zew_g kundanni jew aktar li jkunu me_htie_ga li ji_gu
skuntati konsekuttivament g_handhom jitqiesu b_hala
kundanni separati jekk ebda wa_hda minnhom ma tkun
g_hal i_zjed minn tnax-il xahar, i_zda jekk wa_hda
minnhom tkun i_zjed minn dak it-terminu g_handhom
jitqiesu b_hala kundanna wa_hda; u
(b) ebda kont ma g_handu jittie_hed ta’ xi kundanna ta’
pri_gunerija imposta b_hala alternattiva g_hal, jew
min_habba nuqqas ta’, il-_hlas ta’ multa.
(3) Persuna ma g_handhiex ti_gi meqjusa b_hala li tiddetjeni, jew
li ta_gixxi fi, kariga pubblika g_hall-fini tal-paragrafu (b) tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu - 
(a) jekk tkun bil-permess ta’ assenza qabel it-tluq minn
kariga pubblika;
(b) jekk tkun surmast fl-Universit_a ta’ Malta li ma tkunx
skond il-kondizzjonijiet ta’ l-impieg tag_hha impeduta
mill-prattika privata tal-professjoni tag_hha jew mitluba
li tag_hti l-_hin kollu tag_hha g_had-disposizzjoni tal-
Gvern ta’ Malta.
 32 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Ti_zmim ta’ kariga 
ta’ membri. 
Emendat: 
XXXVIII. 1976.3.
55. (1) Il-post ta’ membru tal-Parlament isir vakanti - 
(a) max-xoljiment sussegwenti tal-Parlament wara l-
elezzjoni tieg_hu;
(b) jekk jirri_zenja mill-post tieg_hu b’kitba minn idejh
indirizzata lill-iSpeaker jew, jekk il-kariga ta’ Speaker
tkun vakanti jew l-iSpeaker  ikun assenti minn Malta,
lid-Deputy Speaker;
(_c) jekk huwa jsir parti f’xi kuntratt mal-Gvern ta’ Malta
li jkun kuntratt ta’ appalt g_hal xi xog_hol jew kuntratt
g_hall-provvista ta’ merkanzija biex ti_gi w_zata fil-qadi
tal-pubbliku, jew jekk xi so_cjet_a li fiha huwa jkun
so_cju b’responsabbilt_a illimitata jew kumpannija li
tag_hha huwa jkun direttur jew manager issir parti f’xi
kuntratt b_hal dak, jew jekk isir so_cju b’responsabbilt_a
illimitata f’so_cjet_a jew direttur jew  manager  ta’
kumpannija li tkun parti f’xi kuntratt b_hal dak:
I_zda huwa ma jivvakax il-post tieg_hu skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu jekk qabel ma jsir
parti fil-kuntratt jew qabel ma, jew kemm jista’ jkun
prattikabbli wara li, isir xort’o_hra nteressat fil-kuntratt
(kemm b_hala so_cju b’responsabbilt_a illimitata
f’so_cjet_a jew b_hala direttur jew  manager  ta’
kumpannija) huwa jikxef lill-iSpeaker ix-xorta tal-
kuntratt u l-interess tieg_hu jew l-interess tas-so_cjet_a
jew kumpannija fih u l-Kamra tad-Deputati
b’ri_zoluzzjoni te_zentah mid- disposizzjonijiet ta’ dan
il-paragrafu;
(d) jekk ikun assenti mis-seduti tal-Kamra tad-Deputati
g_hal dak il-perijodu u f’dawk i_c-_cirkostanzi li jistg_hu
jkunu preskritti mill-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra;
(e) jekk itemm milli jkun _cittadin ta’ Malta;
(f) jekk itemm milli jkun kwalifikat g_har-re_gistrazzjoni
b_hala elettur g_hall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati;
(g) bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
dan l-artikolu, jekk jinqalg_hu xi _cirkostanzi li, kieku
ma kienx membru tal-Kamra tad-Deputati, kienu
j_geg_hluh ikun skwalifikat g_hal elezzjoni g_haliha.
(2) (a)Jekk _cirkostanzi b_hal dawk li huma msemmija fil-
paragrafu (g) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu jin_holqu billi xi
membru tal-Kamra tad-Deputati jkun ta_ht kundanna tal-mewt jew
pri_gunerija, interdett jew inabilitat jew dikjarat b’sentenza li jkun
mo_h_hu marid, dikjarat b’sentenza jew dikjarat xort’o_hra fallut jew
misjub _hati ta’ reat dwar elezzjonijiet u jekk il-membru jkun jista’
jappella kontra d-de_ci_zjoni (sew bil-permess ta’ qorti jew awtorit_a
o_hra jew ming_hajr dak il-permess), huwa jtemm minnufih milli
jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala Membru tal-Kamra i_zda, bla _hsara
g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, huwa ma jivvakax il-post
tieg_hu sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tletin _gurnata wara dakinhar:
I_zda l-iSpeaker jista’, minn _zmien g_hal _zmien, jestendi dak
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-perijodu g_hal perijodi o_hra ta’ tletin _gurnata biex il-membru jkun
jista’ jkompli appell kontra d-de_ci_zjoni, hekk illi estensjonijiet ta’
_zmien li je_c_cedu fit-total globali mija u _hamsin _gurnata ma
g_handhomx jing_hataw ming_hajr l-approvazzjoni, murija
b’ri_zoluzzjoni, tal-Kamra.
(b) Jekk, mad-de_ci_zjoni ta’ xi appell, dawk i_c-_cirkostanzi
jkomplu je_zistu u ebda appell ie_hor ma jkun jista’ jsir mill-membru,
jew jekk, min_habba t-temm ta’ xi perijodu g_hall-eg_hmil ta’ appell
jew avvi_z dwaru jew i_c-_ca_hda ta’ permess g_hal appell jew g_hal xi
ra_guni o_hra, jispi_c_ca milli l-membru jkun jista’ jappella, huwa
g_handu minnufih jivvaka l-post tieg_hu.
(_c) Jekk f’xi _zmien qabel ma l-membru jivvaka l-post tieg_hu
dawk i_c-_cirkostanzi b_halma ntqal qabel itemmu milli je_zistu, il-post
tieg_hu ma jsirx vakanti mat-tmiem tal-perijodu msemmi fil-
paragrafu (a) ta’ dan is-subartikolu u huwa jkun jista’ jirre_zumi l-
qadi tal-funzjonijiet tieg_hu b_hala membru tal-Kamra tad-Deputati.
(d) G_hall-finijiet ta’ dan is-subartikolu "appell" tfisser, fil-ka_z
ta’ ordni minn qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja g_hall-interdizzjoni
jew inabilitazzjoni ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati, it-te_hid ta’
xi azzjoni g_har-revi_zjoni ta’ dak l-ordni quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili.
Votazzjoni 
f’elezzjonijiet. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.22. 
Emendat: 
IV. 1987.4.
56. (1) Il-membri tal-Kamra tad-Deputati g_handhom ji_gu
eletti fuq il-prin_cipju tar-rappre_zentanza proporzjonali permezz ta’
vot singlu trasferibbli minn dak in-numru ta’ distretti elettorali, li
jkun numru fard u li ma jkunx inqas minn disg_ha u mhux i_zjed
minn _hmistax, kif il-Parlament g_handu minn _zmien g_hal _zmien
jistabbilixxi.
(2) L-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati g_handha
tkun _hielsa minn attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni u ind_hil barrani. 
(3) Ikun id-dmir tal-Kummissjoni Elettorali li tissospendi l-
elezzjoni, jew fid-distretti elettorali kollha jew f’xi wie_hed jew
iktar minn dawk id-distretti, jekk ikollha ra_guni xierqa li temmen li
jkunu saru attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni jew reati o_hra li
g_handhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjonijiet jew kien hemm ind_hil
barrani u dawk l-attijiet, reati jew ind_hil ikunu pprevalew b’mod
hekk estensiv jew ikunu ta’ dik ix-xorta li ra_gonevo1ment ikunu
mistennija li jkollhom effett fuq ir-ri_zultat ta’ l-elezzjoni, fid-
distretti elettorali kollha jew f’xi wie_hed jew iktar minnhom.
(4) F’kull ka_z meta elezzjoni ti_gi sospi_za ta_ht is-subartikolu (3)
ta’ dan l-artikolu, il-Kummissjonarju Elettorali Prin_cipali g_handu
minnufih jirriferi l-kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali g_had-
de_ci_zjoni tag_hha.
(5) Meta tkun te_zisti xi wa_hda mir-ra_gunijiet li fuqha tista’ ti_gi
sospi_za elezzjoni ta_ht is-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu u l-
elezzjoni ma tkunx _giet sospi_za, jew jekk attijiet illegali jew ta’
korruzzjoni jew reati o_hra jew ind_hil barrani kif imsemmija f’dak
is-subartikolu jistg_hu ra_gonevolment jitqiesu li kellhom effett fuq
ir-ri_zultat ta’ elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wie_hed
jew aktar minnhom, kull persuna li g_handha l-jedd g_hall-vot f’dik l-
elezzjoni tista’, mhux aktar tard minn tlett ijiem wara l-
 34 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
pubblikazzjoni tar-ri_zultat uffi_cjali ta’ l-elezzjoni, tirreferi l-
kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali g_had-de_ci_zjoni tag_hha.
(6) Kull riferenza lill-Qorti Kostituzzjonali ta_ht jew is-
subartikolu (4) jew is-subartikolu (5) ta’ dan l-artikolu g_handha ssir
u g_handha ti_gi de_ci_za minn dik il-Qorti skond kull li_gi li f’dak i_z-
_zmien tkun isse_h_h f’Malta. Fuq kull riferenza b_hal dik il-Qorti
jkollha, bla _hsara g_hal kull setg_hat o_hra, is-setg_ha li tannulla l-
elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wie_hed jew aktar
minnhom, g_hal kull wa_hda mir-ra_gunijiet imsemmija f’dawk is-
subartikoli, u li tag_hti dawk id-direttivi u ordnijiet u li tag_hti dawk
ir-rimedji jew provvedimenti o_hra li jidhrilha xierqa fi_c-_cirkostanzi
u b’mod partikolari biex ti_zgura li elezzjoni _hielsa, minflok dik li
tkun _giet annullata, issir mill-aktar fis possibbli.
(7) Meta tkun _giet annullata elezzjoni ta_ht is-subartikolu (6) ta’
dan l-artikolu, ir-ri_zultat ta’ l-elezzjoni ma jkunx komplet qabel il-
pubblikazzjoni tar-ri_zultat uffi_cjali ta’ elezzjoni valida fid-distretti
elettorali kollha.
(8) _Hlief b’abbozz g_hal-Att tal-Parlament mg_hoddi bil-mod
spe_cifikat fis-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-
Kostituzzjoni, ma g_handu jsir ebda tibdil f’xi li_gi -
(a) li bih xi eg_hmil jew nuqqas ma jibqax att illegali jew
ta’ korruzzjoni jew reat ie_hor dwar l-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati jew ind_hil barrani; jew
(b) li jibdel jew i_zid i_c-_cirkostanzi jew il-kondizzjonijiet li
fihom jew ta_hthom l-eg_hmil jew in-nuqqas ikunu att
illegali jew ta’ korruzzjoni jew reat ie_hor jew ind_hil
barrani; jew
(_c) li jnaqqas il-piena li _hati jista’ minn _zmien g_hal _zmien
je_hel g_hal xi att jew reat ie_hor jew ind_hil b_hal dawk;
u g_hall-finijiet ta’ dan is-subartikolu d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni g_handhom
japplikaw b_hallikieku riferenzi g_hat-tibdil f’xi wa_hda mid-
disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni kienu riferenzi g_hat-tibdil
f’xi li_gi.
(9) _Hadd ma jivvota fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati g_hal xi distrett elettorali jekk ma jkunx re_gistrat skond xi
li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta b_hala elettur f’dak id-
distrett.
(10) Fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati -
(a) il-votazzjoni tkun bil-vot u g_handha ssir b’dak il-mod
li ma jikxifx kif il-vot ta’ xi elettur partikolari jkun
ing_hata; u
(b) _hadd ma jit_halla jivvota g_han-nom ta’ _haddie_hor:
I_zda jista’ jsir provvediment b’li_gi li bih, jekk
persuna ma tkunx tista’, min_habba g_hama, kaw_za
fi_zika o_hra jew analfabeti_zmu timmarka l-karta tal-vot
tag_hha, il-karta tal-vot tag_hha tista’ ti_gi immarkata
g_han-nom tag_hha u fuq direttivi tag_hha minn xi
persuna o_hra li tkun qieg_hda tissorvelja uffi_cjalment
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-votazzjoni fil-post tal-votazzjoni.
(11) Il-karti tal-vot g_handhom ikunu hekk mag_hmula sabiex
illitterati jkunu jistg_hu jiddistingwu bejn il-partiti politi_ci li
g_halihom jappartjenu l-kandidati.
(12) Il-kandidati u l-a_genti tag_hhom ji_gu mog_htija fa_cilitajiet
biex jaraw it-trasport tal-kaxxi tal-voti u s-si_gillar u t-tne_h_hija tas-
si_gill tag_hhom.
(13) Il-kliem "att illegali jew ta’ korruzzjoni", "reati li
g_handhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati" u "ind_hil barrani" g_handhom it-tifsir mog_hti lilhom b’li_gi
li f’dak i_z-_zmien tkun fis-se_h_h u li tkun tirregola t-tmexxija ta’
elezzjonijiet jew ind_hil barrani dwar elezzjonijiet, u xi li_gi b_hal dik
g_handha titqies g_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu u ta’ l-artikoli 32 sa
47 (mag_hdudin) ta’ din il-Kostituzzjoni li tkun me_htie_ga
ra_gonevolment fl-interess ta’ l-ordni pubbliku u ra_gonevolment
_gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika.
Kwalifika ta’ 
eletturi.
Emendat: 
LVIII. 1974.23. 
57. Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 58 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun re_gistrata b_hala
elettur g_hall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk
tkun, u ma tkunx kwalifikata biex tkun hekk re_gistrata jekk ma
tkunx - 
(a) _cittadin ta’ Malta;
(b) g_halqet l-et_a ta’ tmintax-il sena; u
(_c) residenti f’Malta u matul it-tmintax-il xahar minnufih
qabel ir-re_gistrazzjoni tag_hha hekk residenti g_hal
perijodu kontinwu ta’ sitt xhur jew g_hal perijodi li
jammontaw fit-total globali g_hal sitt xhur:
I_zda dan il-paragrafu ma japplikax g_hal persuna li
tkun ordinarjament tirrisjedi f’Malta i_zda ma tkunx
tirrisjedi f’Malta kif me_htie_g b’dan il-paragrafu
min_habba servizz barra minn Malta fis-servizz
pubbliku, mag_hdud servizz fil-karigi msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 124 ta’ din il-
Kostituzzjoni, jew min_habba servizz barra minn Malta
f’korp, jew b_hala membru ta’ korp, dixxiplinat kif
imfisser fl-artikolu 47 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Skwafifika ta’ 
eletturi.
58. _Hadd ma jkun kwalifikat li jkun re_gistrat b_hala elettur
g_hall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk - 
(a) ikun interdett jew inabilitat min_habba xi mard mentali
minn qorti f’Malta jew ikun xort’o_hra de_ci_z f’Malta li
jkun ta’ mo_h_h marid;
(b) ikun ta_ht kundanna ta’ mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
pri_gunerija (tkun kif tkun imsej_ha) ta’ i_zjed minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti b_hal dik jew
sostitwita minn awtorit_a kompetenti g_hal xi kundanna
o_hra imposta fuqu minn qorti b_hal dik, jew ikun ta_ht
kundanna b_hal dik ta’ pri_gunerija li l-esekuzzjoni
 36 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tag_hha tkun _giet sospi_za; jew
(_c) ikun skwalifikat minn re_gistrazzjoni b_hala elettur minn
jew skond xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h
f’Malta min_habba li jkun _gie misjub _hati ta’ xi reat
dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati.
Speaker u Deputy 
Speaker.
59. (1) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ g_hall-ewwel darba
wara xi elezzjoni _generali u qabel ma tippro_cedi g_hat-tmexxija ta’
xi xog_hol ie_hor, g_handha tele_g_gi persuna biex tkun l-iSpeaker tal-
Kamra; u jekk il-kariga ta’ Speaker issir vakanti f’xi _zmien qabel
ix-xoljiment sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra g_handha, kemm
jista’ jkun malajr, tele_g_gi persuna o_hra g_hal dik il-kariga.
(2) L-iSpeaker jista’ ji_gi elett jew - 
(a) minn fost persuni li jkunu membri tal-Kamra tad-
Deputati, imma li ma jkunux Ministri jew Segretarji
Parlamentari; jew
(b) minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra tad-
Deputati u jkunu kwalifikati g_hal elezzjoni b_hala
membri tag_hha.
(3) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
elezzjoni _generali u qabel ma tippro_cedi g_hat-tmexxija ta’ xi
xog_hol ie_hor _hlief l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker, il-Kamra g_handha
tele_g_gi membru tal-Kamra, li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari, biex ikun Deputy Speaker tal-Kamra; u jekk il-kariga
ta’ Deputy Speaker issir vakanti f’xi _zmien qabel ix-xoljiment
sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra g_handha, malli jkun
konvenjenti, tele_g_gi membru ie_hor b_hal dak g_hal dik il-kariga.
(4) Persuna g_handha tivvaka l-kariga ta’ Speaker  jew  Deputy
Speaker - 
(a) fil-ka_z ta’ Speaker elett minn fost il-membri tal-Kamra
tad-Deputati jew fil-ka_z tad-Deputy Speaker -
(i) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra:
I_zda l-iSpeaker ma g_handux jivvaka l-
kariga min_habba biss li jkun temm milli jkun
membru tal-Kamra max-xoljiment tal-
Parlament, sakemm il-Kamra tiltaqa’ g_hall-
ewwel darba wara dak ix-xoljiment;
(ii) jekk ji_gi ma_htur biex ikun Ministru jew
Segretarju Parlamentari;
(b) fil-ka_z ta’ Speaker elett minn fost persuni li ma jkunux
membri tal-Kamra tad-Deputati -
(i) meta l-Kamra tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
xoljiment tal-Parlament;
(ii) jekk jinqalg_hu xi _cirkostanzi li kienu j_geg_hluh li
jkun skwalifikat g_hal elezzjoni b_hala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(_c) jekk jav_za r-ri_zenja tieg_hu tal-kariga tieg_hu lill-Kamra
tad-Deputati jew jekk b’kitba ta_ht idejh indirizzata, fil-
ka_z ta’ l-iSpeaker lill-Iskrivan tal-Kamra u fil-ka_z tad-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Deputy Speaker  lill-iSpeaker (jew, jekk il-kariga ta’
Speaker tkun vakanti jew l-iSpeaker ikun assenti minn
Malta, lill-Iskrivan tal-Kamra) jirri_zenja dik il-kariga;
jew
(d) fil-ka_z tad-Deputy Speaker,  jekk ji_gi elett biex ikun
Speaker.
(5) (a) Jekk, bis-sa_h_ha tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’
din il-Kostituzzjoni, l-iSpeaker jew id-Deputy Speaker
ikun me_htie_g li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu
b_hala membru tal-Kamra tad-Deputati huwa g_handu
jtemm ukoll milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala
Speaker jew Deputy Speaker, skond il-ka_z, u dawk il-
funzjonijiet g_handhom sakemm huwa jivvaka l-post
tieg_hu fil-Kamra jew jirri_zumi l-qadi tal-funzjonijiet
tal-kariga tieg_hu, ji_gu moqdija -
(i) fil-ka_z ta’ l-iSpeaker, mid-Deputy Speaker  jew,
jekk il-kariga ta’ Deputy Speaker  tkun vakanti
jew id-Deputy  Speaker  ikun me_htie_g li jtemm
milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala membru
tal-Kamra tad-Deputati bis-sa_h_ha tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, minn dak il-membru tal-Kamra (li
ma jkunx Ministru jew Segretarju Parlamentari)
kif il-Kamra tista’ tele_g_gi g_hal dan l-iskop;
(ii) fil-ka_z tad-Deputy Speaker, minn dak il-membru
tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari) kif il-Kamra tista’ tele_g_gi g_hal dan
l-iskop.
(b) Jekk l-iSpeaker  jew  Deputy Speaker  jirre_zumi l-qadi tal-
funzjonijiet tieg_hu b_hala membru tal-Kamra, skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, huwa g_handu jirre_zumi wkoll il-qadi tal-funzjonijiet
tieg_hu ta’ Speaker jew Deputy Speaker, skond il-ka_z.
Twaqqif ta’ 
Kummissjoni 
Elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.24.
60. (1) G_handu jkun hemm Kummissjoni Elettorali g_hal
Malta.
(2) Il-Kummissjoni Elettorali tkun mag_hmula minn Chairman,
li jkun il-persuna li g_hal dak i_z-_zmien ikollha l-kariga ta’
Kummissjonarju Elettorali Prin_cipali u li tkun ma_htura g_hal dik il-
kariga mis-servizz pubbliku, u dak in-numru ta’ membri li ma
jkunx anqas minn erbg_ha li jista’ jkun preskritt b’xi li_gi li g_hal dak
i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
(3) Il-membri tal-Kummissjoni Elettorali g_handhom ji_gu
ma_htura mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
mog_hti wara li jikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni.
(4) _Hadd ma jkun kwalifikat li j_zomm kariga b_hala membru tal-
Kummissjoni Elettorali jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g_hall-elezzjoni g_hal, il-
Kamra tad-Deputati jew uffi_cjal pubbliku.
(5) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, membru
 38 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Kummissjoni Elettorali g_handu jivvaka l-kariga tieg_hu - 
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-_hatra tieg_hu jew
f’dak i_z-_zmien qabel li jista’ jkun spe_cifikat fid-
dokument li bih ikun _gie ma_htur; jew
(b) jekk jinqalg_hu xi _cirkostanzi li, kieku ma kienx
membru tal-Kummissjoni, kienu j_geg_hluh ikun
skwalifikat g_hall-_hatra b_hala tali.
(6) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (7) ta’ dan
l-artikolu, membru tal-Kummissjoni Elettorali jista’ jitne_h_ha mill-
kariga mill-President li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(7) Membru tal-Kummissjoni Elettorali ma g_handux jitne_h_ha
mill-kariga _hlief g_hal inkapa_cit_a li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga
tieg_hu (sew jekk min_habba mard mentali jew korporali jew g_hal xi
ra_guni o_hra) jew g_hal im_gieba _ha_zina.
(8) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni Elettorali tkun
vakanti jew jekk membru ma jkunx jista’ g_hal xi ra_guni jaqdi l-
funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President, li ja_gixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, mog_hti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni, jista’ ja_htar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
ma_htura b_hala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk ma_htura g_handha, bla _hsara
g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5), (6) u (7) ta’ dan l-
artikolu, ittemm milli tkun membru b_hal dak meta persuna ti_gi
ma_htura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka_z, meta l-membru li
ma kienx jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu jirre_zumi dawk
il-funzjonijiet.
(9) Fl-e_zer_cizzju tal-funzjonijiet tag_hha skond din il-
Kostituzzjoni l-Kummissjoni Elettorali ma tkunx su_g_getta g_had-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorit_a o_hra.
Distretti elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.25.
61. (1) Il-Kummissjoni Elettorali g_handha tirrivedi l-konfini
tad-distretti elettorali msemmija fl-artikolu 56(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni b’intervalli ta’ mhux anqas minn sentejn u mhux
i_zjed minn _hames snin u tista’, skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, tbiddel dawk il-konfini safejn tqis mixtieq skond ir-
ri_zultat tar-revi_zjoni:
I_zda l-Kummissjoni g_handha tag_hmel revi_zjoni b_hal dik u,
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tbiddel l-imsemmija
konfini kull meta l-Parlament ikun g_hamel provvediment li jibdel
in-numru ta’ distretti elettorali; u b’_zieda l-Kummissjoni tista’
f’kull _zmien tag_hmel revi_zjoni b_hal dik u, skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tibdel l-imsemmija konfini
safejn tqis desiderabbli b_hala konsegwenza tat-ti_zmim ta’
_censiment tal-popolazzjoni bis-sa_h_ha ta’ xi li_gi.
(2) Kull provvediment tal-Parlament li jibdel in-numru tad-
distretti elettorali g_handu jibda jse_h_h meta t-tibdil tal-konfini tad-
distretti elettorali li, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu, huwa konsegwenzjali g_halih ji_gi fis-se_h_h.
(3) Kull meta jsir tibdil tal-konfini mill-Kummissjoni skond
dan l-artikolu g_handu jkollhom effett id-disposizzjonijiet li _gejjin: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-Kummissjonarju Elettorali Prin_cipali g_handu
jg_harraf bit-tibdil, malajr kemm jista’ jkun wara li jsir,
lill-Prim Ministru u lill-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni;
(b) mhux aktar tard minn xahrejn wara li jir_cievi dak it-
tag_hrif, il-Prim Ministru g_handu jara li t-tibdil
jitqieg_hed quddiem il-Kamra tad-Deputati biex ji_gi
kunsidrat minnha;
(_c) mhux aktar tard minn _hames xhur wara li l-Prim
Ministru jir_cievi dak it-tag_hrif, il-Kamra tista’,
b’ri_zoluzzjoni, jew tapprova t-tibdil jew tibag_htu lura
lill-Kummissjoni biex ter_ga’ tikkunsidrah mill-_gdid;
(d) wara li jg_haddu sitt xhur mid-data li fiha t-tibdil ikun
_gie mg_harraf lill-Prim Ministru, jew, jekk it-tibdil ikun
_gie approvat mill-Kamra, malli ji_gi hekk approvat,
jew, jekk it-tibdil jintbag_hat lura lill-Kummissjoni,
wara li jg_haddu xahrejn minn meta hekk jintbag_hat
lura, il-Kummissjonarju Elettorali Prin_cipali g_handu
jie_hu _hsieb li t-tibdil ji_gi pubblikat fil-Gazzetta jew fil-
forma ori_ginali tieg_hu jew, jekk ikun _gie modifikat
mill-Kummissjoni, kif hekk modifikat; u
(e) kull tibdil b_hal dak g_handu jibda jse_h_h ma’ l-ewwel
xoljiment tal-Parlament wara li t-tibdil ikun _gie
pubblikat fil-Gazzetta skond il-paragrafu (d) ta’ dan
is- subartikolu:
I_zda ebda _ha_ga f’dan il-paragrafu ma g_handha
tiftiehem li timpedixxi l-pubblikazzjoni ta’ xi re_gistru
elettorali jew xi _htie_ga o_hra li g_handha x’taqsam mar-
re_gistrazzjoni ta’ eletturi milli ji_gu esegwiti skond it-
tibdil, ta_ht xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h
f’Malta, qabel dak ix-xoljiment.
(4) Kull tibdil tal-konfini ta’ xi distrett elettorali skond dan l-
artikolu g_handu jsir b’dak il-mod li ji_zgura li, fi_z-_zmien meta l-
Kummissjoni tag_hmel ir-revi_zjoni tag_hha, in-numru miksub bid-
divi_zjoni ta’ l-elettorat totali fid-distrett (kif _zgurat b’riferenza
g_har-re_gistru elettorali fis-se_h_h dak i_z-_zmien) bin-numru ta’
membri li g_handhom ji_gu eletti g_hall-Kamra tad-Deputati minn dak
id-distrett ikun kemm jista’ jkun daqs il-kwota elettorali kemm
ikun ra_gonevolment prattikabbli:
I_zda kull tibdil b_hal dak jista’ jsir b’dak il-mod li n-numru
ta’ eletturi f’dak id-distrett ikun, fi_z-_zmien meta l-Kummissjoni
tag_hmel ir-revi_zjoni tag_hha, akbar jew anqas mill-kwota elettorali
moltiplikata bin-numru ta’ membri li g_handhom ikunu hekk eletti,
i_zda f’ebda ka_z b’aktar minn _hamsa fil-mija, sabiex jittie_hed kont
tal-vi_cinanza _geografika, differenzi fid-densit_a ta’ popolazzjoni u
fatturi o_hra rilevanti.
(5) G_hall-finijiet ta’ kull revi_zjoni mag_hmula skond dan l-
artikolu, "kwota elettorali" tfisser in-numru miksub bid-divi_zjoni
ta’ l-elettorat totali ta’ Malta (kif _zgurat mir-re_gistru elettorali fis-
se_h_h fi_z-_zmien meta l-Kummissjoni tag_hmel dik ir-revi_zjoni) bin-
numru totali ta’ membri li g_handhom ikunu eletti g_hall-Kamra tad-
Deputati fl-elezzjoni _generali li ssir wara x-xoljiment sussegwenti
 40 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Parlament.
(6) It-tmexxija ta’ elezzjonijiet f’kull distrett elettorali u ta’
kull votazzjoni me_huda skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
66(3) ta’ din il-Kostituzzjoni tkun su_g_getta g_had-direzzjoni u
sorveljanza tal-Kummissjoni Elettorali.
Mili ta’ vakanzi.  62. Kull meta l-post ta’ xi membru tal-Kamra tad-Deputati jsir
vakanti l-vakanza g_handha timtela bil-mod provdut bi jew skond xi
li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
De_ci_zjoni ta’ 
kwistjonijiet dwar 
membru. 
Emendat: 
XLVII. 1972.2. 
63. Kull kwistjoni jekk - 
(a) xi persuna tkunx _giet eletta validament b_hala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(b) xi membru tal-Kamra jkunx ivvaka l-post tieg_hu fiha
jew ikunx me_htie_g, skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu
b_hala membru; jew
(_c) xi persuna tkunx _giet eletta validament b_hala Speaker
minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra u,
wara li tkun _giet hekk eletta, tkunx ivvakat il-kariga
ta’ Speaker,
g_handha ti_gi mressqa quddiem u de_ci_za mill-Qorti Kostituzzjonali
skond id-disposizzjonijiet ta’ xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun
isse_h_h f’Malta.
Skrivan tal-Kamra 
tad-Deputati u 
persunal tieg_hu.
64. (1) G_handu jkun hemm Skrivan tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Il-kariga ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati u l-karigi
tal-membri tal-persunal tieg_hu jkunu karigi pubbli_ci.
TAQSIMA 2
Setg_hat u Pro_cedura tal-Parlament
Setg_ha ta’ g_hemil 
ta’ li_gijiet. 
65. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjoriijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Parlament jista’ jag_hmel li_gijiet g_hall-pa_ci, ordni
u gvernar tajjeb ta’ Malta.
(2) Bla _hsara g_hall-_generalit_a tas-subartikolu (1) u su_g_getti
g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (3), (4) u (5) ta’ dan l-
artikolu, il-Parlament jista’ b’li_gi jistabbilixxi l-privile_g_gi,
immunitajiet u setg_hat tal-Kamra tad-Deputati u l-membri tag_hha.
(3) Ma jistg_hu jittie_hdu ebda pro_ceduri _civili jew kriminali
kontra xi membru tal-Kamra tad-Deputati g_hal kliem li jkunu
ntqalu quddiem, jew miktuba f’rapport lil, il-Kamra jew kumitat
tag_hha jew min_habba xi kwistjoni jew _ha_ga mi_gjuba hemm minnu
b’petizzjoni, abbozz, ri_zoluzzjoni, mozzjoni jew xort’o_hra.
(4) Matul kull sessjoni l-membri tal-Kamra tad-Deputati
g_handhom igawdu libert_a minn arrest g_hal kull dejn _civili _hlief dejn
li l-eg_hmil tieg_hu jikkostitwixxi reat kriminali.
(5) Ebda pro_cediment ma_hru_g minn xi qorti fl-e_zer_cizzju _civili
tag_hha ma g_handu ji_gi notifikat jew esegwit _gewwa r-re_cinti tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kamra tad-Deputati waqt li l-Kamra tkun f’seduta jew permezz ta’
l-iSpeaker, l-Iskrivan jew xi uffi_cjal tal-Kamra.
Tibdil ta’ din il-
Kostituzzjoni. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.26. 
Emendat:
IV. 1987.5;
XIII. 2001.3.
66. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-
Parlament jista’ jibdel kull wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni u (safejn tag_hmel parti mil-li_gi ta’ Malta) kull wa_hda
mid-disposizzjonijiet ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’
Malta.
(2) Safejn jibdel - 
(a) dan l-artikolu; jew
(b) l-artikolu 1, is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 2, is-
subartikolu (1) ta’ l-artikolu 3, is-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 5, l-artikolu 6, l-artikoli minn 32 sa 48 (it-
tnejn inklu_zi), l-artikoli 51, 52, 56, 57, 60 u 61, is-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 65, is-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 75, l-artikolu 76 (barra mis-subartikolu (2)
tieg_hu), l-artikoli 77 u 78, l-artikolu 80, l-artikolu 91,
l-artikoli minn 95 sa 100 (it-tnejn inklu_zi), l-artikoli
minn 102 sa 110 (it-tnejn inklu_zi), l-artikoli 113, 114,
115A, 118, 119 jew 120 ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(_c) l-artikolu 124 ta’ din il-Kostituzzjoni fl-applikazzjoni
tieg_hu g_hal xi wa_hda mid-disposizzjonijiet spe_cifikati
fil-paragrafu (a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu,
abbozz g_hal Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma g_handux ji_gi
mg_hoddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-il darba fil-votazzjoni
finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur tieg_hu l-voti ta’ mhux
anqas minn _zew_g terzi tal-membri kollha tal-Kamra.
(3) Safejn jibdel - 
(a) dan is-subartikolu jew is-subartikolu (4) ta’ dan l-
artikolu; jew
(b) is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni,
abbozz g_hal Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma g_handux ji_gi
ppre_zentat lill-President g_hall-kunsens tieg_hu kemm-il darba mhux
inqas minn tliet xhur u mhux iktar minn sitt xhur wara li jkun
g_hadda mill-Kamra hekk kif spe_cifikat fis-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu ma jkunx _gie mqieg_hed quddiem l-eletturi kwalifikati li
jivvotaw g_hall-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati u l-
ma_g_goranza ta’ l-eletturi li jivvotaw ma jkunux approvaw l-abbozz.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (10) ta’ l-artikolu 56 ta’
din il-Kostituzzjoni g_handhom japplikaw g_hall-votazzjoni fuq
abbozz imqieg_hed quddiem l-eletturi skond is-subartikolu (3) ta’
dan l-artikolu kif japplikaw g_hall-votazzjoni fl-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati, u bla _hsara g_hal dak li ntqal qabel
il-vot fuq dak l-abbozz g_handu jittie_hed b’dak il-mod kif
jippreskrivi l-Parlament.
(5) Safejn jibdel xi wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni barra minn dawk spe_cifikati fis-subartikoli (2) u (3)
ta’ dan l-artikolu, abbozz g_hal Att tal-Parlament skond dan l-
 42 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
artikolu ma g_handux ji_gi mg_hoddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-
il darba fil-votazzjoni finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur
tieg_hu l-voti ta’ ma_g_goranza tal-membri kollha tal-Kamra.
(6) Att tal-Parlament li jibdel in-numru tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati ma g_handux jolqot in-numru tal-membri tal-Kamra
qabel ix-xoljiment tal-Parlament li ja_hbat wara l-_hru_g tieg_hu b’li_gi.
(7) F’dan l-artikolu -
(a) riferenzi g_hal xi wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi g_hal kull li_gi
li ti_gi emendata jew tissostitwixxi dik id-disposizzjoni;
u
(b) riferenzi g_hat-tibdil ta’ xi wa_hda mid-disposizzjonijiet
ta’ din il-Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi g_hall-
emendar, modifika jew _hru_g b’li_gi mill-_gdid b’emenda
jew modifika jew ming_hajrhom, ta’ dik id-
disposizzjoni, is-sospensjoni jew t_hassir ta’ dik id-
disposizzjoni u l-eg_hmil ta’ disposizzjoni differenti
minflok dik id-disposizzjoni.
Regolar tal-
pro_cedura fil-
Kamra tad-
Deputati.
67. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Kamra tad-Deputati tista’ tirregola l-pro_cedura
tag_hha stess.
(2) Il-Kamra tad-Deputati tista’ ta_gixxi nonostanti xi vakanzi
fost il-membri tag_hha (mag_hduda kull vakanza mhux mimlija meta
l-Kamra tiltaqa’ g_hall-ewwel darba fil jew wara l-_gurnata stabbilita
jew wara xi xoljiment tal-Parlament) u l-pre_zenza jew
parte_cipazzjoni ta’ xi persuna mhux intitolata li tkun pre_zenti jew li
tipparte_cipa fil-pro_ceduri tal-Kamra ma tne_h_hix il-validit_a ta’ dawk
il-pro_ceduri.
(3) Kull disposizzjoni mag_hmula bis-sa_h_ha tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu g_hat-twaqqif ta’ Kumitati tal-Kamra biex
jinvestigaw _hwejje_g ta’ importanza pubblika _generali g_handha tkun
hekk mag_hmula biex ti_zgura illi, safejn ikun jidher prattikabbli lill-
Kamra, kull Kumitat b_hal dak ikun hekk mag_hmul li jkun
jirrappre_zenta b’mod xieraq lill-Kamra.
_Gurament li 
g_handu jittie_hed 
mill-membri tal-
Kamra tad-
Deputati. 
68. Ebda membru tal-Kamra tad-Deputati ma jit_halla jie_hu
parti fil-pro_ceduri tal-Kamra (barra minn pro_ceduri me_htie_ga g_hall-
finijiet ta’ dan l-artikolu) sakemm ma jkunx _ha u ffirma quddiem il-
Kamra l-_gurament ta’ lealt_a:
I_zda l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker u Deputy Speaker tista’ ssir
qabel ma l-membri tal-Kamra jkunu _hadu u ffirmaw dak il-
_gurament.
Min jippresjedi fil-
Kamra tad-
Deputati.
69. (1) G_handu jippresjedi f’kull seduta tal-Kamra tad-
Deputati -
(a) l-iSpeaker; jew
(b) fl-assenza ta’ l-iSpeaker, id-Deputy Speaker; jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(_c) fl-assenza ta’ l-iSpeaker u tad-Deputy Speaker, dak il-
membru tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew
Segretarju Parlamentari) li l-Kamra tista’ tele_g_gi g_hal
dak l-iskop.
(2) Riferenzi f’dan l-artikolu g_hal _cirkostanzi li fihom l-
iSpeaker jew id-Deputy Speaker ikun assenti jinkludu riferenzi
g_hal _cirkostanzi li fihom il-kariga ta’ Speaker jew Deputy Speaker
tkun vakanti.
Quorum fil-Kamra 
tad-Deputati. 
70. (1) Jekk f’xi seduta tal-Kamra tad-Deputati xi membru li
jkun pre_zenti ji_gbed l-attenzjoni tal-persuna li tkun qed tippresjedi
fis-seduta g_hall-assenza ta’ quorum u, wara dak l-intervall li jista’
jkun preskritt fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, il-persuna li tkun
qed tippresjedi f’dik is-seduta ti_zgura li quorum tal-Kamra jkun
g_hadu mhux pre_zenti, il-Kamra g_handha ti_gi a_g_gornata.
(2) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu - 
(a) quorum  tal-Kamra tad-Deputati jkun mag_hmul minn
_hmistax-il membru; u
(b) il-persuna li tkun tippresjedi fis-seduta tal-Kamra ma
tkunx mag_hduda fil-kalkolu jekk hemmx  quorum
pre_zenti.
Votazzjoni.
Kostituzzjoni, kull kwistjoni proposta g_hal de_ci_zjoni fil-Kamra tad-
Deputati g_handha ti_gi de_ci_za b’ma_g_goranza tal-voti tal-membri
tag_hha pre_zenti u li jivvotaw.
(2) L-iSpeaker  ma g_handux jivvota dwar xi kwistjoni jekk
mhux meta l-voti jkunu ndaqs, f’liema ka_z huwa jkollu u je_zer_cita
vot de_ci_ziv.
(3) Kull persuna o_hra g_handha, meta tippresjedi fil-Kamra tad-
Deputati, i_z_zomm il-vot tag_hha ori_ginali b_hala membru u, jekk
dwar xi kwistjoni, il-voti jkunu ndaqs, ikollha wkoll u te_zer_cita vot
de_ci_ziv.
Mod ta’ e_zer_cizzju 
tas-setg_hat 
le_gislativi.
Emendat: 
LVIII.1974.27. 
72. (1) Is-setg_ha tal-Parlament li jag_hmel li_gijiet g_handha ti_gi
e_zer_citata b’abbozzi mg_hoddija mill-Kamra tad-Deputati, u bil-
kunsens mog_hti g_halihom mill-President.
(2) Meta abbozz ji_gi pre_zentat lill-President g_hall-kunsens,
huwa g_handu ming_hajr dewmien juri li jag_hti l-kunsens.
(3) Abbozz ma g_handux isir li_gi kemm-il darba ma jkunx _gie
mg_hoddi kif imiss u ma jkunx _gie mog_hti l-kunsens g_halih skond
din il-Kostituzzjoni.
(4) Meta li_gi jkun _gie mog_hti l-kunsens g_haliha mill-President
din g_handha bla dewmien ti_gi pubblikata fil-Gazzetta u ma
g_handhiex tibda sse_h_h sakemm ma tkunx hekk pubblikata, i_zda l-
Parlament jista’ jipposponi l-bidu fis-se_h_h ta’ xi li_gi b_hal dik u
jista’ jag_hmel li_gijiet b’effett retroattiv.
 44 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Restrizzjoni dwar 
_certi mi_zuri 
finanzjarji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.28. 
73. _Hlief wara rakkomandazzjoni tal-President murija minn
Ministru, il-Kamra tad-Deputati ma g_handhiex -
(a) tippro_cedi dwar xi abbozz (mag_hduda kull emenda
g_hal abbozz) li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, jipprovdi g_hal xi wie_hed mill-iskopijiet li
_gejjin, ji_gifieri, biex jimponi jew i_zid xi taxxa, biex
jimponi jew i_zid xi pi_z fuq id-d_hul jew fondi o_hra ta’
Malta jew biex jibdel xi pi_z b_hal dak xort’o_hra milli
billi jnaqqsu, jew biex isir ftehim jew ma_hfra dwar xi
dejn dovut lil Malta;
(b) tippro_cedi dwar xi mozzjoni (mag_hduda kull emenda
g_hal mozzjoni) li l-effett tag_hha, fil-fehma tal-persuna
li tkun tippresjedi, ikun li tipprovdi g_hal xi wie_hed
mill-iskopijiet imsemmija qabel; jew
(_c) tir_cievi xi petizzjoni li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, te_htie_g li jsir provvediment g_hal xi wie_hed
mill-iskopijiet imsemmija qabel.
Ilsien tal-Li_gijiet. 74. _Hlief kif provdut xort’o_hra mill-Parlament, kull li_gi
g_handha ssir kemm bl-ilsien Malti kif ukoll bl-ilsien Ingli_z u, jekk
ikun hemm xi konflitt bejn it-test Malti u t-test Ingli_z ta’ xi li_gi, it-
test Malti g_handu jipprevali.
TAQSIMA 3
Sej_ha, Proroga u Xoljiment
Sessjonijiet tal-
Parlament.
Emendat: 
LVIII. 1974.29. 
75. (1) Kull sessjoni tal-Parlament g_handha tibda f’dak i_z-
_zmien li l-President jista’ bi proklama jistabbilixxi u g_handha
tin_zamm f’dak il-post jew f’dawk il-postijiet li l-President bi
proklama, jew li l-Kamra tad-Deputati b’kull mod li jidhrilha
xieraq, jistg_hu minn _zmien g_hal _zmien jistabbilixxu.
(2) G_handu jkun hemm sessjoni tal-Parlament g_hall-inqas
darba kull sena, hekk illi perijodu ta’ tnax-il xahar ma jg_haddix
bejn l-a_h_har seduta tal-Parlament f’sessjoni wa_hda u l-ewwel
seduta tieg_hu fis-sessjoni sussegwenti.
(3) Il-Kamra tad-Deputati g_handha tiltaqa’ mhux aktar tard
minn xahrejn wara l-pubblikazzjoni tar-ri_zultat uffi_cjali ta’ xi
elezzjoni _generali mill-Kummissjoni Elettorali f’_gurnata stabbilita
mill-President.
Proroga u 
xoljiment tal-
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.30.
76. (1) Il-President jista’ f’kull _zmien bi proklama jipproroga
jew ixolji l-Parlament.
(2) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu, il-Parlament, jekk ma jkunx xolt aktar kmieni, g_handu
jkompli g_hal _hames snin mid-data ta’ l-ewwel seduta tieg_hu wara xi
xoljiment u g_handu wara dan ixolji.
(3) F’kull _zmien meta Malta tkun fi gwerra, il-Parlament jista’
minn _zmien g_hal _zmien jestendi l-perijodu ta’ _hames snin spe_cifikat
fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu g_hal mhux i_zjed minn tnax-il
xahar kull darba:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I_zda l-_hajja tal-Parlament ma g_handhiex ti_gi esti_za skond
dan is-subartikolu g_hal aktar minn _hames snin.
(4) Jekk bejn xoljiment tal-Parlament u l-elezzjoni _generali
sussegwenti ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati tin_holoq
emer_genza ta’ dik ix-xorta li, fil-fehma tal-Prim Ministru jkun
je_htie_g li jer_ga’ jissejja_h il-Parlament, il-President jista’ bi
proklama jsejja_h il-Parlament li jkun _gie xolt biex jiltaqa’, u dak il-
Parlament g_handu wara dan jitqies (_hlief g_hall-fini ta’ l-artikolu 77
u, dwar l-elezzjoni _generali sussegwenti, l-artikoli 61(3) u 66(6) ta’
din il-Kostituzzjoni) li ma jkunx _gie xolt i_zda g_handu jitqies (_hlief
kif ing_had qabel) li ji_gi xolt fid-data li fiha l-votazzjoni tkun
konklu_za fl-elezzjoni _generali sussegwenti.
(5) Fl-e_zer_cizzju tas-setg_hat tieg_hu skond dan l-artikolu l-
President g_handu ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
I_zda - 
(a) jekk il-Kamra tad-Deputati tg_haddi ri_zoluzzjoni, li
jkollha voti favur tag_hha ta’ ma_g_goranza tal-membri
kollha tag_hha, li ma g_handhiex fidu_cja fil-Gvern, u l-
Prim Ministru fi _zmien tliet ijiem la ma jirri_zenja mill-
kariga tieg_hu u l-anqas jag_hti parir g_hal xoljiment, il-
President jista’ jxolji l-Parlament;
(b) jekk il-kariga ta’ Prim Ministru tkun vakanti u l-
President iqis li x’aktarx ma jkunx jista’ fi _zmien
ra_gonevoli ja_htar g_hal dik il-kariga persuna li jista’
jkollha l-appo_g_g ta’ ma_g_goranza tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati, il-President jista’ jxolji l-Parlament; u
(_c) jekk il-Prim Ministru jirrakkomanda xoljiment u l-
President iqis li l-Gvern ta’ Malta jista’ jitkompla
ming_hajr xoljiment u illi xoljiment ma jkunx fl-
interess ta’ Malta, il-President jista’ jirrifjuta li jxolji
l-Parlament.
Elezzjonijiet 
_generali.
Emendat: 
LVIII. 1974.31. 
77. Elezzjoni _generali tal-membri tal-Kamra tad-Deputati
g_handha tin_zamm f’dak i_z-_zmien g_heluq tliet xhur wara kull
xoljiment tal-Parlament kif il-President, li ja_gixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, g_handu jistabbilixxi bi proklama.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
Awtorit_a 
esekuttiva ta’ 
Malta.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.32. 
78. (1) L-awtorit_a esekuttiva ta’ Malta hija fil-President.
(2) L-awtorit_a esekuttiva ta’ Malta g_handha ti_gi e_zer_citata mill-
President, jew direttament jew permezz ta’ uffi_cjali subordinati
g_halih, skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(3) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma timpedixxi lill-Parlament
milli jikkonferixxi funzjonijiet fuq persuni jew awtoritajiet li ma
jkunux il-President.
Il-Kabinett.
mag_hmul mill-Prim Ministru u dak in-numru ta’ Ministri o_hra li
 46 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jistg_hu ji_gu ma_htura skond l-artikolu 80 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kabinett ikollu d-direzzjoni _generali u l-kontroll tal-
Gvern ta’ Malta u jkun responsabbli kollettivament dwar hekk lejn
il-Parlament.
_Hatra ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.33.
80. Kull meta jkun hemm lok g_hall-_hatra ta’ Prim Ministru, il-
President g_handu ja_htar b_hala Prim Ministru l-membru tal-Kamra
tad-Deputati li, fil-_gudizzju tieg_hu, ikun l-a_hjar li jkun jista’ jgawdi
l-appo_g_g tal-ma_g_goranza tal-membri tal-Kamra u g_handu, waqt li
ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, ja_htar lill-Ministri l-o_hra
minn fost il-membri tal-Kamra tad-Deputati:
I_zda jekk ikun hemm lok g_hall-eg_hmil ta’ _hatra g_hall-kariga
ta’ Prim Ministru jew xi Ministru ie_hor waqt li l-Parlament ikun
xolt, persuna li kienet membru tal-Kamra tad-Deputati minnufih
qabel ix-xoljiment tista’ ti_gi ma_htura b_hala Prim Ministru jew xi
Ministru ie_hor b_hallikieku, f’kull ka_z, dik il-persuna kienet g_hadha
membru tal-Kamra tad-Deputati, i_zda kull persuna hekk ma_htura
g_handha tivvaka l-kariga fil-bidu tas-sessjoni sussegwenti tal-
Parlament jekk ma tkunx f’dak i_z-_zmien membru tag_hha.
Ti_zmim ta’ kariga 
ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.34. 
81. (1) Jekk il-Kamra tad-Deputati tg_haddi ri_zoluzzjoni, li
jkollha favur tag_hha l-voti ta’ ma_g_goranza tal-membri kollha
tag_hha, li ma jkollhiex fidu_cja fil-Gvern, il-President jista’ jne_h_hi l-
Prim Ministru mill-kariga:
I_zda l-President ma g_handux jag_hmel hekk jekk ma jkunux
g_haddew tliet ijiem u jkun idde_cida li ma jxoljix il-Parlament skond
l-artikolu 76 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-kariga ta’ Prim Ministru ssir ukoll vakanti -
(a) meta, wara xi xoljiment tal-Parlament, il-Prim
Ministru jkun informat mill-President li l-President
ikun sejjer ja_htru mill-_gdid b_hala Prim Ministru jew
sejjer ja_htar persuna o_hra b_hala Prim Ministru;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o_hra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(_c) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
me_htie_g li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
(3) Il-kariga ta’ Ministru, minbarra dik ta’ Prim Ministru,
g_handha ssir vakanti-
(a) mal-_hatra jew _hatra mill-_gdid ta’ xi persuna g_hall-
kariga ta’ Prim Ministru;
(b) jekk il-_hatra tieg_hu g_hall-kariga tieg_hu ti_gi m_hassra
mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru;
(_c) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o_hra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(d) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
KOSTITUZZJONITA’MALTA
me_htie_g li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
Assenjazzjoni ta’ 
portafolji lill-
Ministri. 
Emendat: 
LVIII.1974.35. 
82. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’, b’direttivi bil-miktub, jassenja lill-Prim Ministru
jew kull Ministru ie_hor responsabbilt_a ta’ kull xog_hol tal-Gvern ta’
Malta mag_hduda l-amministrazzjoni ta’ xi dipartiment tal-gvern.
(2) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma tag_hti setg_ha lill-President li
jag_hti lil xi Ministru awtorit_a biex je_zer_cit_a xi setg_ha jew jaqdi xi
dmir li hija mog_htija jew huwa impost minn din il-Kostituzzjoni
jew xi li_gi o_hra fuq xi persuna jew awtorit_a li ma tkunx dak il-
Ministru.
A_gent Prim 
Ministru. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.36.
83. (1) Kull meta l-Prim Ministru jkun assenti minn Malta jew
bil-vaganzi, jew ma jkunx jista’ min_habba mard jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieg_hu, il-President jista’ jawtorizza xi membru ie_hor tal-
Kabinett biex jaqdi dawk il-funzjonijiet (li ma jkunux dawk il-
funzjonijiet mog_htija b’dan l-artikolu) u dak il-membru jkun jista’
jaqdi dawk il-funzjonijiet sakemm l-awtorit_a tieg_hu ti_gi revokata
mill-President.
(2) Is-setg_hat tal-President skond dan l-artikolu g_handhom ji_gu
e_zer_citati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru:
I_zda jekk il-President iqis li ma jkunx prattikabbli li jikseb
il-parir tal-Prim Ministru min_habba l-assenza jew mard tieg_hu
huwa jkun jista’ je_zer_cit_a dawk is-setg_hat ming_hajr dak il-parir.
Ministri 
temporanji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.37. 
84. (1) Kull meta Ministru li ma jkunx il-Prim Ministru ma
jkunx jista’, min_habba mard jew assenza tieg_hu minn Malta, jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President jkun jista’ ja_htar
membru ie_hor tal-Kamra tad-Deputati biex ikun Ministru
temporanju:
I_zda jekk ikun hemm lok g_hall-eg_hmil ta’ _hatra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li, minnufih qabel ix-xoljiment, kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ ti_gi ma_htura b_hala Ministru
temporanju b_hallikieku kienet g_hadha membru ta’ dik il-Kamra,
i_zda kull persuna hekk ma_htura g_handha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx f’dak i_z-
_zmien membru tag_hha.
(2) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 ta’ din il-
Kostituzzjoni, Ministru temporanju g_handu j_zomm il-kariga
sakemm ji_gi notifikat mill-President li l-Ministru, li min_habba l-
inkapa_cit_a tieg_hu li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu huwa _gie
ma_htur, re_ga’ sar kapa_ci li jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu jew sakemm
dak il-Ministru jivvaka l-kariga tieg_hu.
(3) Is-setg_hat tal-President skond dan l-artikolu g_handhom ji_gu
e_zer_citati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru.
E_zer_cizzju tal-
funzjonijiet tal-
President. 
Emendat: 
LVIII. 1974.38.
85. (1) Fl-e_zer_cizzju tal-funzjonijiet tieg_hu l-President g_handu
ja_gixxi skond il-parir tal-Kabinett jew ta’ Ministru li ja_gixxi skond
l-awtorit_a _generali tal-Kabinett _hlief fil-ka_zijiet meta huwa me_htie_g
 48 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi li_gi o_hra li ja_gixxi skond il-parir ta’
xi persuna jew awtorit_a li ma tkunx il-Kabinett:
I_zda l-President g_handu ja_gixxi skond il-_gudizzju deliberat
tieg_hu stess fl-esekuzzjoni tal-funzjonijiet li _gejjin -
(a) fl-e_zer_cizzju tas-setg_hat dwar ix-xoljiment tal-
Parlament mog_htija lilu skond il-proviso li hemm mas-
subartikolu (5) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(b) fl-e_zer_cizzju tas-setg_ha li ja_htar il-Prim Ministru jew
ine_h_hi l-Prim Ministru mill-kariga mog_htija lilu bl-
artikolu 80 u bis-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni;
(_c) fl-e_zer_cizzju tas-setg_hat mog_htija lilu bl-artikolu 83 ta’
din il-Kostituzzjoni (li jirriferixxi g_hall-qadi tal-
funzjonijiet tal-Prim Ministru matul assenza, vaganzi
jew mard) fi_c-_cirkostanzi msemmija fil-proviso li
hemm mas-subartikolu (2) ta’ dak l-artikolu;
(d) fl-e_zer_cizzju tas-setg_ha li ja_htar il-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni u li j_hassar kull _hatra b_hal dik mog_htija
lilu bl-artikolu 90 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(e) meta juri l-approvazzjoni tieg_hu g_hall-finijiet tas-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 110 ta’ din il-
Kostituzzjoni dwar _hatra g_hal kariga fil-persunal
tieg_hu.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-President huwa me_htie_g li
ja_gixxi skond il-parir ta’ xi persuna jew awtorit_a, il-kwistjoni jekk
ikunx f’xi ka_z ir_cieva, jew ikunx a_gixxa skond, dak il-parir ma
g_handhiex ti_gi e_zaminata minn ebda qorti.
(3) Ir-riferenza fis-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu g_hall-
funzjonijiet tal-President g_handha tiftiehem b_hala riferenza g_has-
setg_hat u dmirijiet tieg_hu fl-e_zer_cizzju ta’ l-awtorit_a esekuttiva ta’
Malta u g_hal kull setg_hat u dmirijiet o_hra mog_htija lilu jew imposti
fuqu b_hala President bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi li_gi
o_hra.
E_zer_cizzju tal-
funzjonijiet tal-
Prim Ministru. 
86. (1) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me_htie_g li je_zer_cita xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’ xi
persuna jew awtorit_a huwa g_handu je_zer_cita dik il-funzjoni skond
dik ir-rakkomandazzjoni:
I_zda - 
(a) qabel ma ja_gixxi skond hekk huwa jista’ jirriferixxi
lura g_hal darba wa_hda dik ir-rakkomandazzjoni g_hal
konsiderazzjoni mill-_gdid minn dik il-persuna jew
awtorit_a; u
(b) jekk dik il-persuna jew awtorit_a, wara li tkun
ikkunsidrat mill-_gdid ir-rakkomandazzjoni ori_ginali
skond il-paragrafu ta’ qabel dan, tissostitwixxi
rakkomandazzjoni differenti, id-disposizzjonijiet ta’
dan is-subartikolu g_handhom jg_hoddu g_hal dik ir-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
rakkomandazzjoni differenti b_halma jg_hoddu g_har-
rakkomandazzjoni ori_ginali.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me_htie_g li jaqdi xi funzjoni wara konsultazzjoni ma’ xi persuna jew
awtorit_a, huwa ma jkunx obbligat li jaqdi dik il-funzjoni skond il-
parir ta’ dik il-persuna jew awtorit_a.
(3) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me_htie_g li jaqdi xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’, jew
wara konsultazzjoni ma’, xi persuna jew awtorit_a, il-kwistjoni jekk
huwa jkunx f’xi ka_z ir_cieva, jew ikunx a_gixxa skond dik ir-
rakkomandazzjoni jew jekk ikunx ikkonsulta ma’ dik il-persuna
jew awtorit_a ma g_handhiex ti_gi e_zaminata minn ebda qorti.
Il-President 
g_handu jkun 
informat dwar 
_hwejje_g ta’ gvern.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.39.
87. Il-Prim Ministru g_handu j_zomm lill-President informat
g_hal kollox dwar it-tmexxija _generali tal-Gvern ta’ Malta u g_handu
jag_hti lill-President dak it-tag_hrif li huwa jista’ jitlob dwar xi _ha_ga
partikolari li g_handha x’taqsam mal-Gvern ta’ Malta.
Segretarji 
Parlamentari. 
Emendat: 
LVIII. 1974.40. 
88. (1) Il-President, li g_handu ja_gixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’ ja_htar Segretarji Parlamentari minn fost il-membri
tal-Kamra tad-Deputati biex jg_hinu lill-Ministri fil-qadi tad-
dmirijiet tag_hhom:
I_zda jekk jinqala’ lok g_hall-eg_hmil ta’ _hatra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li minnufih qabel ix-xoljiment kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ ti_gi ma_htura b_hala Segretarju
Parlamentari b_hallikieku kienet g_hadha membru ta’ dik il-Kamra,
imma kull persuna hekk ma_htura g_handha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx dak i_z-_zmien
membru tag_hha.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni g_handhom jg_hoddu g_has-Segretarji
Parlamentari b_halma jg_hoddu g_hall-Ministri.
_Gurament li 
g_handu jittie_hed 
mill-Ministri. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.41. 
89. Ministru jew Segretarju Parlamentari ma g_handux jid_hol
g_had-dmirijiet tal-kariga tieg_hu jekk ma jkunx _ha u ffirma l-
_gurament ta’ lealt_a u l-_gurament g_hall-qadi xieraq tal-kariga tieg_hu
murija fit-Tielet u fit-Tieni Skeda li jinsabu ma’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni.
Emendat: 
LVIII. 1974.42.
90. (1) G_handu jkun hemm Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni li jkun
ma_htur mill-President.
(2) Kull meta jkun hemm lok g_hall-_hatra ta’ Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni, il-President g_handu ja_htar -
(a) jekk ikun hemm partit ta’ oppo_zizzjoni wie_hed li l-
forza numerika tieg_hu fil-Kamra tad-Deputati tkun
akbar mill-forza ta’ kull partit ie_hor ta’ oppo_zizzjoni,
il-membru tal-Kamra tad-Deputati li jkun il-Kap ta’
dak il-partit; jew
(b) jekk, min_habba egwaljanza fil-forza numerika tal-
partiti ta’ oppo_zizzjoni fil-Kamra jew min_habba li ma
jkunx hemm partit ta’ oppo_zizzjoni, ebda persuna ma
 50 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tkun kwalifikata g_hall-_hatra skond il-paragrafu (a) ta’
dan is-subartikolu, il-membru tal-Kamra li, fil-
_gudizzju tal-President, ikollu l-appo_g_g ta’ l-akbar
grupp singlu ta’ membri tal-Kamra f’oppo_zizzjoni
g_hall-Gvern li jkunu lesti biex jappo_g_gaw kap wie_hed.
(3) Il-kariga ta’ Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni g_handha ssir vakanti -
(a) jekk wara xi xoljiment tal-Parlament, huwa ji_gi
nformat mill-President illi l-President ikun sejjer
ja_htar persuna o_hra b_hala Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o_hra milli b’xoljiment tal-Parlament; 
(_c) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
me_htie_g li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg_hu b_hala
membru tal-Kamra tad-Deputati; jew
(d) jekk il-_hatra tieg_hu ti_gi m_hassra skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu.
(4) Jekk, fil-_gudizzju tal-President, membru tal-Kamra tad-
Deputati li ma jkunx il-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni, ikun sar il-Kap fil-
Kamra tal-partit fl-oppo_zizzjoni li jkollu l-akbar forza numerika fil-
Kamra jew, skond il-ka_z, il-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni jkun temm milli
jkollu l-appo_g_g ta’ l-akbar grupp singlu ta’ membri f’oppo_zizzjoni
g_hall-Gvern, il-President g_handu j_hassar il-_hatra tal-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni.
(5) Is-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu ma jkollux se_h_h waqt li
l-Parlament ikun xolt.
Avukat _Generali.
Emendat: 
LVIII. 1974.43. 
91. (1) G_handu jkun hemm Avukat _Generali li l-kariga tieg_hu
tkun kariga pubblika u li jkun ma_htur mill-President li g_handu
ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) _Hadd ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ Avukat
_Generali jekk ma jkunx kwalifikat g_hal _hatra b_hala m_hallef tal-
Qrati Superjuri.
(3) Fl-e_zer_cizzju tas-setg_hat tieg_hu biex jistitwixxi, jag_hmel u
jwaqqaf pro_ceduri kriminali u ta’ kull setg_hat o_hra mog_htija lilu
b’xi li_gi f’termini li jawtorizzawh li je_zer_cita dik is-setg_ha fil-
_gudizzju individwali tieg_hu l-Avukat _Generali ma jkunx su_g_gett
g_had-direzzjoni jew kontroll ta’ ebda persuna jew awtorit_a o_hra.
(4) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (5) ta’ dan
l-artikolu, l-Avukat _Generali g_handu jivvaka l-kariga tieg_hu meta
jag_hlaq l-et_a ta’ sittin sena.
(5) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97 ta’ din il-
Kostituzzjoni g_handhom jg_hoddu g_hall-Avukat _Generali.
Segretarji 
Permanenti u 
kapijiet ta’ 
dipartimenti tal-
gvern.
Emendat: 
LVIII. 1974.44.
92. (1) Meta lil xi Ministru tkun _giet mog_htija r-
responsabbilt_a g_hal xi dipartiment tal-gvern, huwa g_handu je_zer_cita
direzzjoni _generali u kontroll fuq dak id-dipartiment; u, bla _hsara
g_hal dik id-direzzjoni u kontroll, id-dipartiment jista’ jkun ta_ht is-
sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I_zda _zew_g dipartimenti tal-gvern jew i_zjed jistg_hu jitqeg_hdu
ta_ht is-sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti wie_hed.
(2) Il-Prim Ministru jkun responsabbli g_hall-assennjazzjoni ta’
dipartimenti tal-gvern lil Segretarji Permanenti.
(3) Is-setg_ha ta’ _hatra ta’ uffi_cjali pubbli_ci biex i_zommu jew
ja_gixxu fil-kariga ta’ Segretarju Permanenti u ta’ tne_h_hija mill-
kariga ta’ persuni li jkunu j_zommu jew ikunu qed ja_gixxu f’dik il-
kariga tkun fil-President li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
mog_hti wara li l-Prim Ministru jkun ikkonsulta mal-Kummissjoni
dwar is-Servizz Pubbliku.
(4) Il-kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern li ma jkunux dawk li l-
mod ta’ _hatra tag_hhom huwa spe_cifikatament provdut f’din il-
Kostituzzjoni g_handhom ikunu ma_htura minn fost l-uffi_cjali
pubbli_ci anzjani mill-Prim Ministru wara konsultazzjoni mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
Prerogattiva ta’ 
ma_hfra.
Emendat: 
LVIII. 1974.45. 
93. (1) Il-President ikollu s-setg_ha li - 
(a) jag_hti lil xi persuna li jkollha x’taqsam fi jew tkun _giet
misjuba _hatja ta’ xi reat ma_hfra, sew _hielsa jew
su_g_getta g_hal kondizzjonijiet skond il-li_gi;
(b) jag_hti lil xi persuna sospensjoni, sew indefinita jew
g_hal perijodu spe_cifikat, dwar l-esekuzzjoni ta’ xi
kundanna mog_htija lil dik il-persuna g_hal xi reat;
(_c) jissostitwixxi forma ta’ piena anqas _harxa minflok xi
piena imposta fuq xi persuna g_hal xi reat; jew
(d) ja_hfer fl-intier tag_hha jew f’parti minnha kull
kundanna mog_htija lil xi persuna g_hal reat jew g_hal xi
penali jew konfiska li xort’o_hra tkun dovuta lill-Istat
min_habba f’xi reat.
(2) (a) Meta xi persuna tkun _giet kundannata g_hal mewt minn
xi qorti f’Malta, il-President g_handu jara li rapport bil-
miktub tal-ka_z mill-im_hallef _gudikant, jew, fil-ka_z ta’
qorti marzjali mill-persuna li tkun ippresjediet, u dak
it-tag_hrif l-ie_hor miksub mill-inkartament tal-ka_z jew
minn band’o_hra kif il-President jista’ je_htie_g, ji_gi
mibg_hut lill-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja.
(b) L-imsemmi Ministru g_handu jibg_hat dak ir-rapport
miktub u tag_hrif (jekk ikun hemm) lill-Kabinett, u l-
Kabinett g_handu jag_hti parir lill-President jekk
g_handux jag_hti lill-_hati ma_hfra jew sospensjoni fl-
e_zer_cizzju tas-setg_hat mog_htija lilu b’dan l-artikolu.
Segretarju tal-
Kabinett. 
94. (1) G_handu jkun hemm Segretarju tal-Kabinett li g_handu
jkun uffi_cjal pubbliku hekk nominat mill-Prim Ministru.
(2) Is-Segretarju tal-Kabinett ikun responsabbli, skond dawk l-
istruzzjonijiet li jistg_hu ji_gu mog_htija lilu mill-Prim Ministru, biex
jipprepara x-xog_hol g_hal, u biex i_zomm il-minuti ta’, il-laqg_hat tal-
Kabinett u biex iwassal id-de_ci_zjonijiet tal-Kabinett lill-persuna
jew awtorit_a xierqa, u jkollu dawk il-funzjonijiet l-o_hra li l-Prim
Ministru jista’ minn _zmien g_hal _zmien jordna.
 52 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU VIII
Il-_Gudizzjarju 
Qrati Superjuri.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.46.
95. (1) G_handu jkun hemm f’MaIta u g_hal Malta dawk il-Qrati
Superjuri li jkollhom dawk is-setg_hat u _gurisdizzjoni kif ikun
provdut b’xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
(2) Wa_hda mill-Qrati Superjuri, mag_hmula minn tlieta mill-
im_hallfin li jkunu jistg_hu, skond xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun
isse_h_h f’Malta, joqg_hodu fil-Qorti ta’ l-Appell, g_handha tkun
mag_hrufa b_hala l-Qorti Kostituzzjonali u jkollha _gurisdizzjoni li
tisma’ u tidde_cidi - 
(a) dawk il-kwistjonijiet li huma msemmija fl-artikolu 63
tal-Kostituzzjoni;
(b) kull _ha_ga riferita lilha skond l-artikolu 56 ta’ din il-
Kostituzzjoni u kull _ha_ga riferita lilha skond kull li_gi
dwar l-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati;
(_c) appelli minn de_ci_zjonijiet tal-Prim’Awla tal-Qorti
_Civili skond l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) appelli minn de_ci_zjonijiet ta’ xi qorti ta’ _gurisdizzjoni
ori_ginali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni li ma jkunux
dawk li jistg_hu jaqg_hu ta_ht l-artikolu 46 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(e) appelli minn de_ci_zjonijiet ta’ xi qorti ta’ _gurisdizzjoni
ori_ginali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar il-validit_a ta’
li_gijiet li ma jkunux dawk li jistg_hu jaqg_hu ta_ht l-
artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(f) kull kwistjoni de_ci_za minn qorti ta’ _gurisdizzjoni
ori_ginali f’Malta flimkien ma’ xi wa_hda mill-
kwistjonijiet imsemmija fil-paragrafi ta’ qabel ta’ dan
is-subartikolu li minnha jkun sar appell lill-Qorti
Kostituzzjonali:
I_zda ebda _ha_ga li tinsab f’dan il-paragrafu ma
ttellef li appell jin_gieb separatament quddiem il-Qorti
ta’ l-Appell skond xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien ikun
hemm isse_h_h f’Malta.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, jekk xi kwistjoni b_halma hija msemmija fil-paragrafu (d)
jew (e) ta’ dak is-subartikolu tqum g_hall-ewwel darba fi pro_ceduri
f’qorti ta’ _gurisdizzjoni ta’ appell, dik il-qorti g_handha tibg_hat il-
kwistjoni quddiem il-qorti li tkun tat id-de_ci_zjoni ori_ginali, kemm-
il darba fil-fehma tag_hha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx
sempli_cement frivola jew vessatorja, u dik il-qorti g_handha tag_hti
d-de_ci_zjoni tag_hha fuq kull kwistjoni b_hal dik u, bla _hsara g_hal kull
appell skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni g_handha
tiddisponi mill-kwistjoni skond dik id-de_ci_zjoni.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ta’ l-artikolu 46
ta’ din il-Kostituzzjoni g_handhom jg_hoddu g_hall-Qorti
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kostituzzjonali u g_hal dak l-iskop riferenzi g_hal dak l-artikolu fl-
imsemmija subartikoli g_handhom jiftehmu b_hala riferenzi g_hal dan
l-artikolu.
(5) Jekk f’xi _zmien matul l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati u matul it-tletin _gurnata li ji_gu wara dik l-elezzjoni, il-
Qorti Kostituzzjonali ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-
artikolu, dik il-Qorti g_handha minnufih u sakemm tkun xort’o_hra
kostitwita skond il-li_gi, tkun kostitwita bis-sa_h_ha ta’ dan is-
subartikolu u tkun mag_hmula mit-tliet im_hallfin l-aktar anzjani li
jkunu fil-kariga f’dak i_z-_zmien, mag_hdud, jekk ikun hemm f’dik il-
kariga, il-Prim Im_hallef jew im_hallef ie_hor li jkun qed jaqdi l-
funzjonijiet ta’ Prim Im_hallef; u jekk f’xi _zmien ie_hor l-imsemmija
Qorti ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-artikolu g_hal iktar
minn _hmistax-il _gurnata, dik il-Qorti g_handha, malli jg_haddi l-
imsemmi _zmien ta’ _hmistax-il _gurnata u sakemm tkun xort’o_hra
kostitwita skond il-li_gi, tkun kostitwita bis-sa_h_ha ta’ dan is-
subartikolu u tkun mag_hmula mit-tliet im_hallfin l-aktar anzjani kif
imsemmi qabel.
(6) L-im_hallfin tal-Qrati Superjuri g_handhom ikunu Prim
Im_hallef u dak in-numru ta’ im_hallfin o_hra kif jista’ jkun preskritt
b’xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta:
I_zda l-kariga ta’ im_hallef tal-Qrati Superjuri ma g_handhiex,
ming_hajr il-kunsens tieg_hu, ti_gi abolita waqt li huwa jkun fil-
kariga.
_Hatra ta’ im_hallfin.
Emendat: 
LVIII. 1974.47. 
96. (1) L-Im_hallfin tal-Qrati Superjuri g_handhom ji_gu
ma_htura mill-President li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) _Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun ma_htur im_hallef tal-
Qrati Superjuri kemm-il darba g_hal perijodu ta’, jew perijodi li
jammontaw b’kollox g_hal, mhux anqas minn tnax-il sena ma jkunx
jew e_zer_cita b_hala avukat f’Malta jew serva b_hala ma_gistrat
f’Malta, jew f’parti hekk e_zer_cita u f’parti hekk serva.
Ti_zmim ta’ kariga 
ta’ im_hallfin. 
Emendat: 
LVIII.1974.48. 
97. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
im_hallef tal-Qrati Superjuri g_handu jivvaka l-kariga tieg_hu meta
jag_hlaq l-et_a ta’ _hamsa u sittin sena.
(2) Im_hallef tal-Qrati Superjuri ma g_handux jitne_h_ha mill-
kariga tieg_hu _hlief mill-President wara indirizz mill-Kamra tad-
Deputati li jkollu favur tieg_hu l-vot ta’ mhux anqas minn _zew_g terzi
tal-membri tag_hha u li jitlob g_hal dik it-tne_h_hija min_habba
inkapa_cit_a ippruvata li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu (kemm
jekk g_hal mard korporali jew mentali jew g_hal xi ra_guni o_hra) jew
im_gieba _ha_zina ippruvata.
(3) Il-Parlament jista’ b’li_gi jirregola l-pro_cedura g_hall-
pre_zentata ta’ indirizz u g_hall-investigazzjoni u prova dwar l-
inkapa_cit_a jew im_gieba _ha_zina ta’ m_hallef tal-Qrati Superjuri skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har subartikolu qabel dan.
 54 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
A_gent Prim 
Im_hallef u a_genti 
im_hallfin. 
Emendat:
LVIII. 1974.49
98. (1) Jekk il-kariga ta’ Prim Im_hallef tkun vakanti jew jekk
il-Prim Im_hallef g_hal xi ra_guni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieg_hu, f’dak il-ka_z, sakemm persuna tkun ma_htura g_hal
u tkun assumiet il-funzjonijiet ta’ dik il-kariga jew sakemm il-Prim
Im_hallef ikun irre_zuma dawk il-funzjonijiet, skond il-ka_z, dawk il-
funzjonijiet g_handhom (_hlief safejn, u fil-ka_z, isir provvediment
ie_hor b’li_gi) ji_gu moqdija minn dak il-wie_hed mill-im_hallfin l-o_hra
tal-Qrati Superjuri li jista’ jkun nominat g_hal hekk mill-President,
li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Jekk il-kariga ta xi m_hallef tal-Qrati Superjuri (li ma jkunx
il-Prim Im_hallef) tkun vakanti jew jekk xi m_hallef b_hal dak ikun
ma_htur biex ja_gixxi b_hala Prim Im_hallef jew ikun g_hal xi ra_guni
inkapa_ci li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President, li
ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, jista’ ja_htar persuna
kwalifikata g_hal _hatra b_hala m_hallef tal-Qrati Superjuri biex ta_gixxi
b_hala m_hallef ta’ dawk il-Qrati:
I_zda persuna tista’ ti_gi hekk ma_htura g_halkemm tkun
g_halqet l-et_a ta’ _hamsa u sittin sena.
(3) Kull persuna ma_htura skond is-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu biex ta_gixxi b_hala m_hallef tal-Qrati Superjuri g_handha
tkompli hekk ta_gixxi g_hal perijodu tal-_hatra tag_hha jew, jekk ebda
perijodu b_hal dak ma jkun spe_cifikat, sakemm il-_hatra tag_hha ti_gi
m_hassra mill-President li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
Qrati Inferjuri.  99. G_handu jkun hemm f’Malta u g_hal Malta dawk il-qrati
inferjuri li jkollhom dawk is-setg_hat u _gurisdizzjoni kif jista’ jkun
provdut b’xi li_gi li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
Ma_gistrati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.50. 
100. (1) Il-ma_gistrati tal-qrati inferjuri g_handhom ji_gu
ma_htura mill-President li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) _Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun ma_htur g_hal jew biex
ja_gixxi fil-kariga ta’ ma_gistrat tal-qrati inferjuri kemm-il darba ma
jkunx e_zer_cita b_hala avukat f’Malta g_hal perijodu ta’, jew perijodi
li jammontaw b’kollox g_hal, mhux anqas minn seba’ snin.
(3) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan
l-artikolu, ma_gistrat tal-qrati inferjuri g_handu jivvaka l-kariga
tieg_hu meta jag_hlaq l-et_a ta’ sittin sena.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97
ta’ din il-Kostituzzjoni g_handhom jg_hoddu g_hall-ma_gistrati tal-
qrati inferjuri.
_Guramenti li 
g_handhom jittie_hdu 
minn im_hallfin u 
ma_gistrati. 
101. Im_hallef tal-Qrati Superjuri jew ma_gistrat tal-qrati inferjuri
ma g_handux jid_hol g_had-dmirijiet tal-kariga tieg_hu sakemm ma
jkunx _ha u iffirma l-_gurament ta’ lealt_a u dak il-_gurament g_hall-
qadi xieraq tal-kariga tieg_hu kif jista’ jkun preskritt b’xi li_gi li g_hal
dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
Kummissjoni 
g_hall-
Amministrazzjoni 
tal-_Gustizzja.
Mi_zjud: 
IX. 1994.2.
101A. (1) G_handu jkun hemm Kummissjoni g_hall-
Amministrazzjoni tal-_Gustizzja li tkun mag_hmula mill-President, li
jkun Chairman, u minn disa’ membri o_hra kif _gej:
(a) il-Prim Im_hallef li jkun Deputy Chairman u jippresjedi
l-Kummissjoni fin-nuqqas ta_c-Chairman;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(b) l-Avukat _Generali, ex officio;
(_c) _zew_g membri eletti g_hal _zmien erba’ snin mill-
im_hallfin tal-Qrati Superjuri minn fosthom stess;
(d) _zew_g membri eletti g_hal _zmien erba’ snin mill-
ma_gistrati tal-Qrati Inferjuri minn fosthom stess;
(e) _zew_g membri ma_hturin g_hal _zmien erba’ snin, wie_hed
mill-Prim Ministru u l-ie_hor mill-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni li f’kull ka_z ikunu persuna li mill-inqas
ikollha l-et_a ta’ _hamsa u erbg_hin sena, u li tkun tgawdi
r-rispett _generali tal-pubbliku u tkun mag_hrufa g_hall-
integrit_a u onest_a tag_hha;
(f) il-President tal-Kamra ta’ l-Avukati, ex officio.
(2) Il-President g_handu jkollu biss il-vot de_ci_ziv; meta d-
Deputy Chairman jippresiedi fuq xi laqg_ha tal-Kummissjoni,
g_handu j_zomm il-vot ori_ginali flimkien mal-vot de_ci_ziv.
(3) Il-membri eletti fil-Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni
tal-_Gustizzja g_handhom ji_gu eletti skond dawk ir-Regoli li jistg_hu
ji_gu stabbiliti mill-persuna jew awtorit_a kif imsemmi fis-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(4) (a) Persuna ma tkunx kwalifikata li tin_hatar jew tkompli
_z_zomm il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni g_hall-
Amministrazzjoni tal-_Gustizzja:
(i) jekk tkun Ministru, Segretarju Parlamentari,
Membru tal-Kamra tad-Deputati jew membru ta’
awtorit_a ta’ gvern lokali; jew
(ii) jekk ikun instab _hati ta’ reat punibbli bi
pri_gunerija g_hal kull _zmien li jkun; jew
(iii) jekk ikun skwalifikat milli ji_gi elett b_hala
membru tal-Kamra tad-Deputati g_hal xi wa_hda
mir-ra_gunijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (_c),
(d), (e), (f), (g) jew (h) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 54 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(b) Il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni g_hall-Amministraz-
zjoni tal-_Gustizzja ssir vakanti jekk jin_holqu _cirkostanzi li, kieku
dik il-persuna ma kenitx membru tal-Kummissjoni, hi ma kenitx
tikkwalifika biex issir membru, u membru tal-Kummissjoni g_handu
jastjeni u jista’ ji_gi riku_zat fl-istess _cirkostanzi b_hal im_hallef tal-
Qrati Superjuri.
(5) (a)Meta persuna timla’ vakanza ma_hluqa minn membru tal-
Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni tal-_Gustizzja li ma jibqax
membru g_hal xi ra_guni, _hlief dik ta’ l-iskadenza tal-perjodu tal-
kariga tieg_hu, dik il-persuna g_handha tokkupa l-kariga g_ha_z-_zmien
mhux skadut tal-kariga ta’ dak il-membru li jkun issostitwixxa.
(b) Meta membru jkun _gie riku_zat jew ikun astjena, il-President
li ja_gixxi skond il-_gudizzju tieg_hu innifsu biss, ja_htar b_hala
membru sostitwit biex joqg_hod fil-Kummissjoni g_hall-
Amministrazzjoni tal-_Gustizzja kull fejn hu possibbli, persuna li
fil-fehma tieg_hu jkollha kemm jista’ jkun l-istess kwalitajiet u
kwalifiki daqs il-membru li jkun qieg_hed ji_gi sostitwit.
 56 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(_c) Meta l-membri li g_handhom ji_gu eletti ta_ht il-paragrafi (_c) u
(d) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, jew ma_htura ta_ht il-
paragrafu (e) ta’ l-istess subartikolu, ma ji_gux hekk eletti jew
ma_htura fi _zmien _gimg_hatejn minn meta ssir sej_ha g_halhekk mill-
President, il-President li fl-g_hemil ta’ dik il-_hatra ja_gixxi skond il-
_gudizzju tieg_hu biss g_handu hu stess ja_htar membri minflokhom li
kull fejn hu possibbli fil-fehma tieg_hu jkollhom l-istess kwalitajiet
u kwalifiki li g_handu jkollhom dawk il-membri.
(6) (a)  Il-Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni tal-_Gustizzja
g_handha f’kull _zmien ikollha Kumitat g_hall-Avukati u Prokuraturi
Legali li jkollu dik il-kompo_zizzjoni, u dawk il-funzjonijiet, dawk
is-setg_hat u dmirijiet li jistg_hu ji_gu assenjati lilu b’li_gi. Il-
Kummissjoni g_handha fl-e_zer_cizzju ta’ kull funzjoni tag_hha
relattiva g_hal professjonijiet ta’ Avukati u Prokuraturi Legali,
ta_gixxi permezz ta’ l-imsemmi kumitat b’dak il-mod, u su_g_gett g_hal
dik ir-revi_zjoni kif dik il-li_gi tista’ tipprovdi.
(b) Minkejja d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu, il-Kummissjoni g_handha tirreferi lill-Kumitat g_hall-
Avukati u Prokuraturi Legali (hawn aktar ’il quddiem f’dan is-
subparagrafu msejja_h "il-Kumitat") kull kwistjoni li tirrigwarda l-
im_gieba _ha_zina ta’ avukat jew prokuratur legali fl-e_zer_cizzju tal-
professjoni tag_hhom, u, _hlief f’ka_z ta’ appell, il-Kummissjoni ma
g_handhiex ta_gixxi xort’o_hra fuq dik il-kwistjoni _hlief wara li tkun
ir_ceviet u skond il-konklu_zjonijiet tal-Kumitat f’dik il-materja.
B’dana illi meta rapport tal-konklu_zjonijiet tal-Kumitat ma jkunx
g_hadu _gie ppre_zentat lill-Kummissjoni fi _zmien xahrejn mill-jum
meta l-kwistjoni tkun tressqet l-ewwel darba quddiem il-Kumitat,
jew f’dak il-perjodu ie_hor jew perjodi o_hrajn li l-Kummissjoni
tista’ tippermetti, li fl-ebda ka_z, _hlief g_hal ra_gunijiet e_c_cezzjonali
_hafna, ma g_handhom jissuperaw l-erba’ xhur, il-Kummissjoni
g_handha minnufih tinvestiga l-kwistjoni u taqtag_hha hi nnifisha.
(_c) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tal-paragrafu ta’ qabel dan,
il-Kummissjoni tista’ ta_htar dawk il-kumitati l-o_hra biex jg_hinuha
fuq kull _ha_ga li ti_gi fil-funzjonijiet tag_hha, kif jidhrilha xieraq.
(7) Fit-twettiq ta’ dmirijiethom il-membri tal-Kummissjoni u
ta’ xi wie_hed mill-kumitati tag_hha g_handhom ja_gixxu skond il-
_gudizzju individwali tag_hhom u ma jkunux su_g_getti g_had-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorit_a o_hra.
(8) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 121 ta’ din il-
Kostituzzjoni g_handhom japplikaw g_hal kull kumitat tal-
Kummissjoni.
(9) G_handu jkun hemm Segretarju tal-Kummissjoni g_hall-
Amministrazzjoni tal-_Gustizzja li g_handu ja_gixxi wkoll b_hala
Segretarju g_hal kull kumitat tal-Kummissjoni. Is-Segretarju tal-
Kummissjoni g_handu jin_hatar mill-istess Kummissjoni minn fost l-
uffi_cjali pubbli_ci li jkunu assenjati fil-Qrati jew minn fost membri
tal-professjonijiet legali. Is-Segretarju g_handu jibqa’ fil-kariga sa
dak i_z-_zmien li l-Kummissjoni ttemmlu l-_hatra tieg_hu.
(10) Min jin_hatar membru tal-Kummissjoni g_hall-
Amministrazzjoni tal-_Gustizzja jew ta’ xi wie_hed mill-kumitati
tag_hha jista’ jitne_h_ha mill-kariga tieg_hu mill-President, li ja_gixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
skond il-parir tal-korp jew persuna li ta_htar dak il-membru, i_zda
dak il-membru jista’ biss jitne_h_ha min_habba f’inkapa_cit_a li jwettaq
id-dmirijiet tal-kariga tieg_hu (kemm jekk g_hal mard korporali jew
mentali jew g_hal xi ra_guni o_hra) jew im_gieba _ha_zina.
(11) Il-funzjonijiet tal-Kummissjoni g_hall-Amministraz-zjoni
tal-_Gustizzja huma:
(a) li tissorvelja l-_hidma tal-qrati superjuri u inferjuri
kollha u li tag_hmel dawk ir-rakkomandazzjonijiet
me_htie_ga lill-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja
dwar ir-rimedji li fil-fehma tag_hha jistg_hu jwasslu g_hal
_hidma aktar effi_cjenti ta’ dawk il-qrati;
(b) li tag_hti parir lill-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja
dwar kull _ha_ga li g_handha x’taqsam ma’ l-
organizzazzjoni ta’ l-amministrazzjoni tal-_gustizzja;
(_c) meta hekk mitluba mill-Prim Ministru li tag_hti parir
fuq kull _hatra li g_handha ssir skond l-artikoli 96, 98 u
100 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) li tifformula kodi_ci jew kodi_cijiet ta’ etika li
jirregolaw l-im_gieba tal-membri tal-_gudikatura;
(e) fuq il-parir tal-Kumitat g_hall-Avukati u Prokuraturi
Legali, li tifformula kodi_ci jew kodi_cijiet ta’ etika li
jirregolaw l-im_gieba professjonali ta’ membri ta’ dawk
il-professjonijiet:
I_zda meta dak il-parir ma jing_hatax f’dak i_z-
_zmien li l-Kummissjoni tista’ tistabbilixxi, il-
Kummissjoni tista’ tifformula dak il-kodi_ci jew dawk
il-kodi_cijiet ming_hajr il-_htie_ga ta’ dak il-parir;
(f) li ti_gbed l-attenzjoni ta’ kull im_hallef jew ma_gistrat
fuq kull _ha_ga, fil-qorti li fiha hu jkun ipo_g_gi, li ma
tkunx kondu_centi g_hal funzjonament effi_cjenti u xieraq
ta’ dik il-Qorti, u li ti_gbed l-attenzjoni ta’ kull im_hallef
jew ma_gistrat g_hal xi a_gir li jista’ jolqot il-fidu_cja li
g_handu min_habba l-kariga tieg_hu, jew g_hal xi nuqqas
minn na_ha tieg_hu li jimxi skond xi kodi_ci jew
kodi_cijiet ta’ etika li jkun japplika g_haliha;
(g) li te_zer_cita, skond kull li_gi, dixxiplina fuq avukati u
prokuraturi legali fit-twettiq tal-professjoni tag_hhom;
u
(h) dawk il-funzjonijiet l-o_hra li jistg_hu jing_hatawlha
b’kull li_gi.
(12) Il-Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni tal-_Gustizzja
g_handha ta’ kull sena tag_hmel rapport lill-Ministru responsabbli
g_hall-_gustizzja dwar l-attivitajiet tag_hha matul is-sena kalendarja
ta’ qabel, u g_handha f’kull _zmien meta hekk jidhrilha xieraq jew kif
jista’ jitlob l-istess Ministru, tag_hmel rapport lill-imsemmi
Ministru fuq xi materja partikolari.
(13) Is-setg_hat tal-President ta_ht kull li_gi, dwar is-surroga ta’ l-
im_hallfin u l-magistrati u dwar tqassim ta’ dmirijet ta’ l-im_hallfin u
l-ma_gistrati, g_handhom jitwettqu fuq il-parir tal-Ministru
 58 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
responsabbli g_hall-_gustizzja, b’dan illi l-Ministru g_handu, fl-g_hoti
ta’ dak il-parir lill-President, ja_gixxi skond ir-rakkomandazzjoni li
tkun saritlu mill-Prim Im_hallef:
I_zda meta l-Prim Im_hallef jonqos milli jag_hmel
rakkomandazzjoni lill-Ministru, u f’kull ka_z, meta l-Ministru jqis li
jkun hekk xieraq, il-Ministru jista’ jag_hti parir lill-President, b’dak
il-mod li, fi_c-_cirkostanzi, hu jidhirlu xieraq:
I_zda wkoll, f’dak il-ka_z il-Ministru g_handu jippubblika
minnufih fil-Gazzetta avvi_z dwar dak il-fatt li fih jag_hti r-ra_gunijiet
tieg_hu g_hal dik l-azzjoni, u g_handu jag_hmel stqarrija dwar dak il-
fatt fil-Kamra tad-Deputati mhux aktar tard mit-tieni seduta li ti_gi
minnufih wara li jkun ta dak il-parir lill-President.
(14) Il-kwistjoni jekk il-Kummissjoni g_hall-Amministrazzjoni
tal-_Gustizzja tkunx qdiet validament xi funzjoni mog_htija lilha bi
jew skond din il-Kostituzzjoni ma g_handhiex ti_gi e_zaminata minn
ebda qorti.
KAPITOLU IX 
Finanzi 
Fond Konsolidat. 102. (1) Id-d_hul kollu u l-flejjes l-o_hra kollha mi_gbura jew
imda_h_hla minn Malta (li ma jkunux d_hul jew flejjes o_hra li jit_hallsu
f’xi fond ie_hor, li jkun fond imwaqqaf minn jew skond xi li_gi li
g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta g_hal skop spe_cifiku)
g_handhom, kemm-il darba l-Parlament ma jipprovdix xort’o_hra,
jit_hallsu fi u jifformaw Fond Konsolidat wie_hed.
(2) Ebda flejjes ma g_handhom ji_gu rtirati mill-Fond Konsolidat
_hlief biex tit_hallas l-ispi_za li hija addebitata lill-Fond b’din il-
Kostituzzjoni jew xi li_gi o_hra li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h
f’Malta jew meta l-_hru_g ta’ dawk il-flejjes ikun _gie awtorizzat
b’Att ta’ Approprjazzjoni jew skond l-artikolu 104 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
(3) Ebda flejjes ma g_handhom ji_gu rtirati minn xi fond
pubbliku li ma jkunx il-Fond Konsolidat kemm-il darba l-_hru_g ta’
dawk il-flejjes ma jkunx _gie awtorizzat bi jew skond xi li_gi li g_hal
dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
(4) Ebda flejjes ma g_handhom ji_gu rtirati mill-Fond Konsolidat
jew minn xi fond pubbliku ie_hor _hlief bil-mod preskritt bi jew
skond xi li_gi.
(5) In-nefqat, pi_zijiet u spejje_z in_cidentali g_hall-_gbir u
amministrazzjoni tal-Fond Konsolidat g_handhom ji_gu addebitati
lill-Fond.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa mill-Fond 
Konsolidat.
103. (1) Il-Ministru responsabbli g_hall-finanzi g_handu jara li
ti_gi preparata u mqeg_hda quddiem il-Kamra tad-Deputati qabel, jew
mhux aktar tard minn tletin _gurnata wara, il-bidu ta’ kull sena
finanzjarja estimi tad-d_hul u _hru_g ta’ Malta g_hal dik is-sena.
(2) Il-kapi tan-nefqa li jkun hemm fl-estimi (li ma tkunx nefqa
addebitata lill-Fond Konsolidat b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi li_gi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
o_hra li g_hal dak i_z-_zmien tkun isse_h_h f’Malta) g_handhom ji_gu
mda_h_hla f’abbozz ta’ li_gi, li jkun imsejja_h b_hala abbozz ta’ li_gi ta’
approprjazzjoni, li jipprovdi g_hall-_hru_g mill-Fond Konsolidat tas-
somom me_htie_ga biex tit_hallas dik l-ispi_za u l-approprjazzjoni ta’
dawk is-somom g_hall-iskopijiet spe_cifikati fih.
(3) Jekk dwar xi sena finanzjarja jinsab - 
(a) li l-ammont approprjat bl-Att ta’ Approprjazzjoni g_hal
xi skop ikun insuffi_cjenti, jew li tkun qamet _htie_ga ta’
spi_za g_hal skop li g_halih ebda ammont ma jkun _gie
approprjat b’dak l-Att; jew
(b) li xi flejjes ikunu _gew minfuqa g_hal xi skop b’e_c_cess
ta’ l-ammont (jekk ikun hemm) approprjat g_hal dak l-
iskop b’dak l-Att,
estimu supplementari li juri s-somom me_htie_ga jew minfuqa
g_handu jitqieg_hed quddiem il-Kamra tad-Deputati u l-kapi ta’ kull
nefqa b_hal dik g_handhom ji_gu mda_h_hla f’abbozz ta’ li_gi ta’
approprjazzjoni supplementari.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa qabel 
approprjazzjoni.
104. Il-Parlament jista’ jag_hmel provvediment li bis-sa_h_ha
tieg_hu, jekk l-Att ta’ Approprjazzjoni dwar xi sena finanzjarja ma
jkunx beda jse_h_h mal-bidu ta’ dik is-sena finanzjarja, il-Ministru
responsabbli g_hall-finanzi jista’ jawtorizza l-irtir ta’ flejjes mill-
Fond Konsolidat sabiex tit_hallas dik l-ispi_za li jista’ jqis me_htie_ga
biex jitmexxa l-Gvern ta’ Malta sat-tmiem ta’ erba’ xhur mill-bidu
ta’ dik is-sena finanzjarja jew sa meta jibda jse_h_h dak l-Att, liema
jkun l-ewwel.
Fond ta’ 
Kontin_genzi.
105. (1) Il-Parlament jista’ jipprovdi g_hat-twaqqif ta’ Fond ta’
Kontin_genzi u biex jawtorizza lill-Ministru responsabbli g_hall-
finanzi, jekk ikun sodisfatt li tkun qamet _htie_ga ur_genti u
mprevvista g_hal nefqa li g_haliha ma jkunx hemm provvediment
ie_hor, biex jag_hmel avvanzi minn dak il-Fond biex jilqa’ dik il-
_htie_ga.
(2) Meta jsir xi avvanz skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu g_handu ji_gi pre_zentat estimu supplementari u g_handu ji_gi
mressaq kemm jista’ jkun malajr abbozz ta’ li_gi ta’ approprjazzjoni
supplementari sabiex ji_gi mqieg_hed lura l-ammont hekk avvanzat.
Dejn pubbliku. 
Fond Konsolidat u fondi o_hra pubbli_ci ta’ Malta.
(2) F’dan l-artikolu riferenzi g_had-dejn pubbliku ta’ Malta
jinkludu riferenzi g_hall-img_hax fuq dak id-dejn, _hlasijiet ta’ fond
ta’ ammortizzament u flejjes ta’ fidwa dwar dak id-dejn u n-nefqat,
pi_zijiet u spejje_z in_cidentali g_hall-amministrazzjoni ta’ dak id-dejn.
Rimunerazzjoni 
dwar _certi karigi.
Emendat: 
LVIII. 1974.52;
XVII. 1997.2.
107. (1) G_handu ji_gi m_hallas lid-detenturi tal-karigi li
g_halihom jg_hodd dan l-artikolu dawk is-salarji li jistg_hu jkunu
preskritti bi jew skond xi li_gi.
(2) Is-salarji u kull allowance li jit_hallsu lid-detenturi tal-karigi
li g_halihom jg_hodd dan l-artikolu g_handhom ji_gu addebitati lill-
Fond Konsolidat.
(3) Is-salarju li jit_hallas lid-detentur ta’ xi kariga li g_halih
 60 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jg_hodd dan l-artikolu u l-kondizzjonijiet tieg_hu ta’ kariga, _hlief
allowances, ma g_handhomx ji_gu mibdula bi _zvanta_g_g tieg_hu wara l-
_hatra tieg_hu, u, g_hall-finijiet ta’ dan is-subartikolu, safejn is-salarju
jew il-kondizzjonijiet ta’ servizz ta’ xi persuna jiddependu fuq l-
g_ha_zla minn dik il-persuna, is-salarju jew il-kondizzjonijiet li
g_halihom tag_hmel l-g_ha_zla g_handhom jitqiesu li jkunu aktar
vanta_g_gu_zi g_haliha minn kull o_hrajn li g_halihom setg_hat tag_hmel l-
g_ha_zla.
(4) Dan l-artikolu jg_hodd g_hall-karigi msemmija fl-artikoli 48,
91, 95(6), 100, 109, 118 u 120 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Awditur _Generali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.53.
Sostitwit:
XVII. 1997.3.
108. (1) G_handu jkun hemm Awditur _Generali li 1-kariga
tieg_hu tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-funzjonijiet skond
ma hemm provdut fid-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan l-artikolu.
(2) L-Awditur _Generali jkun uffi_cjal tal-Kamra tad-Deputati u
jin_hatar mill-President li ja_gixxi skond ri_zoluzzjoni tal-Kamra tad-
Deputati li tg_haddi bis-sa_h_ha tal-voti ta’ mhux anqas minn _zew_g-
terzi tal-membri kollha tal-Kamra:
I_zda meta persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati ti_gi eletta b_hala Speaker tal-Kamra tad-Deputati, dik il-
persuna ma g_handhiex titqies li tkun membru tal-Kamra g_hall-g_han
li ti_gi stabbilita l-ma_g_goranza me_htie_ga b’dan is-subartikolu.
(3) (a) Bla hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’
dan l-artikolu l-Awditur _Generali g_handu jibqa’ fil-
kariga g_hal perijodu ta’ _hames snin mid-data tal-_hatra
tieg_hu u jkun eli_gibbli li jer_ga’ jin_hatar g_hal perijodu
wie_hed ie_hor ta’ _hames snin.
(b) Meta l-Awditur _Generali jkun in_hatar minn fost
uffi_cjali pubbli_ci u meta tintemm il-_hatra jkun ta’ et_a
i_zg_har mill-et_a ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun _giet hekk ma_htura g_handha ter_ga’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija fis-subartikolu (6).
(_c) L-Awditur _Generali ma jkunx jista’, filwaqt li huwa
jkun qed jokkupa dik il-kariga, ikollu xi kariga bi qlig_h
o_hra, jew mod ie_hor mal-Gvern ta’ Malta jew ma’ xi
intrapri_za kummer_cjali jew professjonali, tkun xi tkun.
(4) (a) L-Awditur _Generali jista’ f’kull _zmien jitne_h_ha jew ji_gi
sospi_z mill-kariga tieg_hu mill-President, meta jsirlu
indirizz mill-Kamra tad-Deputati li jsir bis-sa_h_ha tal-
voti ta’ mhux anqas minn _zew_g-terzi tal-membri kollha
tal-Kamra, li fih jintalab biex ine_h_hih mill-kariga
min_habba f’inkapa_cit_a  ppruvata li jwettaq il-
funzjonijiet tal-kariga tieg_hu (sew jekk din tkun
min_habba nuqqas ta’ sa_h_ha fi_zika jew mentali jew
min_habba xi ra_guni o_hra) jew min_habba f’im_gieba
ha_zina ppruvata, u d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a)
tal-proviso li hemm mas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu g_handhom japplikaw ukoll g_hall-g_han li ti_gi
stabbilita l-ma_g_goranza me_htie_ga b’dan is-subartikolu.
(b) F’kull _zmien meta ma jkunx hemm sessjoni tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Parlament, l-Awditur _Generali jkun jista’ ji_gi sospi_z
mill-kariga tieg_hu mill-President, li ja_gixxi skond il-
_gudizzju deliberat tieg_hu stess, dwar l-inkapa_cit_a li
jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tieg_hu jew im_gieba
_ha_zina li dwarha tin_gieb prova li tissodisfa lill-
President; i_zda kull sospensjoni bhal dik ma g_handhiex
tkompli sse_h_h g_hal aktar minn xahrejn wara li tibda s-
sessjoni tal-Parlament li jkun imiss minnufih wara.
(5) Il-kontijiet:
(a) tad-dipartimenti u uffi_c_cji tal-Gvern ta’ Malta,
mag_hdud l-Uffi_c_cju tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku, u l-uffi_c_cju ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-
Deputati, u tal-qrati kollha Superjuri u Inferjuri
f’Malta, u
(b) ta’ dawk l-awtoritajiet pubbli_ci l-o_hra jew korpi o_hra li
jamministraw, ikollhom f’idejhom, jew ju_zaw fondi li
jappartjenu direttament jew indirettament lill-Gvern
ta’ Malta kif jista’ ji_gi preskritt minn xi li_gi jew bis-
sa_h_ha tag_hha li f’dak i_z-_zmien tkun fis-se_h_h f’Malta, 
g_handhom ji_gu verifikati u jsir rapport dwarhom kull sena mill-
Awditur _Generali lill-Kamra tad-Deputati u g_hal dak l-iskop l-
Awditur _Generali jew kull persuna awtorizzata minnu g_hal hekk
ikollu a_c_cess g_hall-kotba, notamenti, re_zokonti u dokumenti o_hra
kollha li jirriferixxu g_hal dawk il-kontijiet.
(6) (a) L-Awditur _Generali g_handu jing_hata dak is-salarju u
dawk l-allowances li jistg_hu minn _zmien g_hal _zmien
ji_gu preskritti jew permessi g_hal Im_hallef tal-Qrati
Superjuri.
(b) Dak is-salarju u  allowances jin_har_gu mill-Fond
Konsolidat u d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’
l-artikolu 107 tal-Kostituzzjoni ikunu japplikaw g_hal
dak is-salarju.
(7) L-Awditur _Generali ma jibdiex iwettaq id-dmirijiet tal-
kariga tieg_hu qabel ma jie_hu u jiffirma quddiem il-President il-
_gurament ta’ lealt_a u dak il-_gurament li jirrigwarda l-e_zekuzzjoni
sew tal-kariga tieg_hu hekk kif jista’ ji_gi preskritt b’li_gi li f’dak i_z-
_zmien tkun isse_h_h f’Malta.
(8) Il-Parlament jista’ minn _zmien g_hal _zmien jipprovdi
permezz ta’ li_gi dwar il-mod kif ir-rapporti li jsiru mill-Awditur
_Generali g_hand_hom jintg_hamlu.
Deputat Awditur 
_Generali.
(9) (a) G_handu jkun hemm ukoll Deputat Awditur _Generali li
l-kariga tieg_hu tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-
funzjonijiet li l-Awditur _Generali jista’ minn _zmien
g_hal _zmien lilu jiddelega u li, kull meta l-kariga ta’
Awditur _Generali tkun temporanjament vakanti, u
sakemm ji_gi ma_htur Awditur _Generali _gdid, u kull
meta d-detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew
ikun bil-vaganza jew g_hal xi ra_guni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, iwettaq il-
funzjonijiet ta’ Awditur _Generali.
 62 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(b) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), tal-paragrafi
(a) u (_c) tas-subartikolu (3), tas-subartikolu (4), tal-
paragrafu (b) tas-subartikolu (6) u tas-subartikolu (7)
ta’ dan l-artikolu g_handhom ikunu japplikaw g_had-
Deputat Awditur _Generali.
(_c) Id-Deputat Awditur _Generali g_handu jing_hata dak is-
salarju u dawk l-allowances li jistg_hu minn _zmien g_hal
_zmien ji_gu preskritti g_hal jew jing_hataw lil Ma_gistrat
tal-Qrati Inferjuri.
(d) Meta d-Deputat Awditur _Generali jkun ma_htur min
fost uffi_cjali pubbli_ci u meta tintemm il-_hatra jkun ta’
et_a i_zg_har mill-et_a ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun _giet hekk ma_htura g_handha ter_ga’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija f’dan is-subartikolu.
Uffi_c_cju 
Nazzjonali tal-
Verifika.
(10) (a) G_handu jkun hemm Uffi_c_cju Nazzjonali tal-Verifika li
jkun mag_hmul mill-Awditur _Generali, li jkun imexxi
dak l-uffi_c_cju, id-Deputat Awditur _Generali u dawk il-
funzjonarji l-o_hra, li jin_hatru mill-Awditur _Generali,
hekk kif l-Awditur _Generali jista’ jqis li jkun me_htie_g
sabiex jassistuh fit-twettiq sew tal-kariga tieg_hu, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 110 tal-Kostituzzjoni ma
g_handhomx ikunu japplikaw g_hall-uffi_cjali li jin_hatru
fl-Uffi_c_cju Nazzjonali tal-Verifika.
(b) Il-Parlament jista’ minn _zmien g_hal _zmien jipprovdi
permezz ta’ li_gi dwar il-mod kif ji_gu allokati flejjes
lill-Uffi_c_cju Nazzjonali tal-Verifika u dwar il-mod kif
il-kontijiet ta’ l-Uffi_c_cju Nazzjonali tal-Verifika ji_gu
verifikati u jsir rapport dwarhom.
(11) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma g_handha tiftiehem b_hala li
tipprekludi lill-Awditur _Generali jew lill-Uffi_c_cju Nazzjonali tal-
Verifika milli jing_hataw xi funzjonijiet jew setg_hat o_hra ta_ht jew
skond xi li_gi li tkun fis-se_h_h.
(12) Fit-twettiq tal-funzjonijiet tag_hhom ta_ht il-Kostituzzjoni, l-
Awditur _Generali u d-Deputat Awditur _Generali ma jkunux su_g_getti
g_hall-awtorit_a jew kontroll ta’ ebda persuna o_hra.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku. 
Emendat: 
LVIII. 1974.54.
109. (1) G_handu jkun hemm Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku g_hal Malta li tkun mag_hmula minn chairman, deputy
chairman u minn membru wie_hed sa tliet membri o_hra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
g_handhom ikunu ma_htura mill-President, li ja_gixxi skond il-parir
KOSTITUZZJONITA’MALTA
tal-Prim Ministru mog_hti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni.
(3) _Hadd ma jkun kwalifikat biex i_zomm kariga b_hala membru
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jekk ikun Ministru,
Segretarju Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g_hal elezzjoni
ta’, il-Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorit_a ta’ gvern lokali jew
jekk ikun uffi_cjal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma
g_handux, g_heluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-_gurnata li fiha
kellu kariga l-a_h_har b_hala membru, ikun eli_gibbli g_hal _hatra jew
biex ja_gixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku g_handha
ssir vakanti - 
(a) fit-tmiem ta’ _hames snin mid-data tal-_hatra tieg_hu jew
f’dik id-data qabel kif jista’ jkun spe_cifikat fid-
dokument li bih huwa jkun _gie ma_htur; jew
(b) jekk jin_holqu xi _cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu j_gag_hluh ikun skwalifikat g_hal
_hatra b_hala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jista’
jitne_h_ha mill-kariga mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-
Prim Ministru, i_zda jista’ ji_gi mne_h_hi biss min_habba inkapa_cit_a li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu (kemm jekk min_habba mard
mentali jew korporali jew g_hal xi ra_guni o_hra) jew g_hal im_gieba
_ha_zina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku tkun vakanti jew jekk xi membru g_hal xi ra_guni ma jkunx
jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President, li ja_gixxi
skond il-parir tal-Prim Ministru, mog_hti wara li jkun ikkonsulta
lill-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni, jista’ ja_htar persuna li tkun kwalifikata
biex tkun ma_htura b_hala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk ma_htura g_handha, bla _hsara
g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu,
tispi_c_ca milli tkun membru b_hal dak meta persuna tkun _giet
ma_htura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka_z, meta l-membru li
ma setg_hax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu jirre_zumi dawk il-
funzjonijiet.
_Hatra e_c_c., ta’ 
uffi_cjali pubbli_ci. 
Emendat: 
LVIII. 1974.55.
110. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, is-setg_ha li jag_hmel _hatriet g_hall-karigi uffi_cjali u li
jne_h_hi, u li je_zer_cita kontroll dixxiplinari fuq, persuni li jkollhom
jew ikunu ja_gixxu f’xi karigi b_hal dawk tkun fil-Prim Ministru, li
ja_gixxi fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
I_zda l-Prim Ministru jista’, billi ja_gixxi fuq ir-
rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
jiddelega bil-miktub, salvi dawk il-kondizzjonijiet li jistg_hu jkunu
spe_cifikati fid-dokument ta’ delega, kull wa_hda mis-setg_hat
imsemmija f’dan is-subartikolu lil dak l-uffi_cjal pubbliku jew
 64 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
awtorit_a o_hra kif jista’ jkun spe_cifikat fid-dokument.
(2) Delega ta’ setg_ha skond dan l-artikolu - 
(a) tkun ming_hajr _hsara g_hall-e_zer_cizzju ta’ dik is-setg_ha
mill-Prim Ministru li ja_gixxi fuq ir-rakkomandazzjoni
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku;
(b) tista’ tawtorizza lill-uffi_cjal pubbliku jew awtorit_a
o_hra kon_cernata li je_zer_cita dik is-setg_ha sew
b’riferenza lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew ming_hajrha; u
(_c) dwar l-impieg ta’ uffi_cjali pubbli_ci minn barra s-
servizz pubbliku, g_handha, kemm-il darba dak l-
impieg ma jsirx wara e_zami pubbliku li ji_gi av_zat fil-
Gazzetta, ti_gi e_zer_citata biss permezz ta’ servizz g_hall-
impjegar provdut minn fondi pubbli_ci li ji_zgura li ebda
distinzjoni, esklu_zjoni jew preferenza ma jsiru jew
jing_hataw favur jew kontra xi persuna min_hahba l-
fehma politika tag_hha u liema servizz jipprovdi
opportunit_a g_hall-impiegi biss fl-a_hjar interessi tas-
servizz pubbliku u tan-nazzjon in _generali.
(3) (a) G_handu jkun hemm appell lill-Prim Ministru, li ja_gixxi
skond ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, minn kull de_ci_zjoni ta’ uffi_cjal
pubbliku jew awtorit_a g_hat-tne_h_hija ta’ xi persuna
minn kariga uffi_cjali b’e_zer_cizzju ta’ setg_ha delegata
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu:
I_zda dak id-dritt ta’ appell ikun ming_hajr _hsara
g_hal kull dritt ie_hor ta’ appell li jista’ jkun provdut
skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-Kostituzzjoni dwar l-
e_zer_cizzju ta’ kull setg_ha o_hra delegata skond is-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu.
(b) Dritt ta’ appell skond dan l-artikolu g_handu ji_gi
e_zer_citat skond dak il-provvediment dwar pro_cedura
kif jista’ jkun preskritt mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni:
I_zda kull pro_cedura hekk preskritta tkun l-istess
g_hal kull klassi ta’ uffi_cjali pubbli_ci.
(_c) Meta jin_gieb appell skond il-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu minn xi uffi_cjal pubbliku huwa g_handu,
meta ji_gi kunsidrat l-appell mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, ikollu dritt li ji_gi mismug_h
personalment mill-Kummissjoni u li jkun mg_hejjun
minn rappre_zentant ta’ xi trade union li lilha jkun
jappartjeni.
(4) Ebda persuna ma tkun ma_htura skond dan l-artikolu g_hal
jew biex ta_gixxi f’xi kariga tal-persunal tal-President _hlief bl-
approvazzjoni tal-President.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma g_handhomx
jg_hoddu relattivament g_hal - 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-karigi msemmija fl-artikoli 91, 92 (barra mis-
subartikolu (4) tieg_hu), 94, 95(6), 100, 108 u 111 ta’
din il-Kostituzzjoni; jew
(b) _hatriet biex ja_gixxi f’xi kariga uffi_cjali g_hal xahrejn
jew anqas safejn ir-rakkomandazzjoni tal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku hija me_htie_ga
g_hal xi _hatra b_hal dik; jew
(_c) _hatriet g_hall-karigi msemmija fl-artikolu 92(4), u
_hatriet bi trasferiment g_hall-karigi jew mill-karigi
msemmija fl-artikolu 112 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(6) D_hul f’impiegi ma’ kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew
b’xi li_gi jew ta_ht xi li_gi o_hra, u ma’ kull so_cjet_a jew korp ie_hor li
fih il-Gvern ta’ Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem
bi_z_zejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv,
g_handu, kemm-il darba dak id-d_hul ma jkunx sar wara e_zami
pubbliku li jkun _gie av_zat kif imiss, isir permezz tas-servizz g_hall-
impjegar kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu.
Rappre_zentanti 
prin_cipali ta’ Malta 
fl-esteru. 
Emendat: 
LVIII. 1974.56.
111. (1) Is-setg_ha ta’ _hatra ta’ persuni biex i_zommu jew
ja_gixxu fil-karigi li g_halihom dan l-artikolu jg_hodd u g_hat-tne_h_hija
ta’ persuni hekk ma_htura minn xi kariga b_hal dik tkun fil-President,
li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
I_zda dwar kull persuna mag_h_zula g_hall-_hatra mis-servizz
pubbliku l-Prim Ministru g_handu, qabel ma jag_hti l-parir tieg_hu
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jikkonsulta mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u, meta ti_gi mne_h_hija mill-
kariga li fiha tkun _giet ma_htura skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, il-persuna hekk ma_htura g_handha tirritorna fil-grad li
kellha fis-servizz pubbliku minnufih qabel dik il-_hatra.
(2) Il-karigi li g_halihom jg_hodd dan l-artikolu huma l-karigi ta’
kull Ambaxxatur, Kummissarju G_holi jew rappre_zentant ie_hor
prin_cipali ta’ Malta f’xi pajji_z ie_hor.
_Hatra bi 
trasferiment dwar 
xi karigi.
112. (1) Is-setg_ha li jag_hmel _hatriet bi trasferiment lil u mill-
karigi li g_halihom dan l-artikolu jg_hodd tkun fil-Prim Ministru li
ja_gixxi wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
I_zda l-persuna ma_htura g_hal xi kariga b_hal dik skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g_handha, meta ti_gi trasferita
minn dik il-kariga, tirritorna fil-grad li kellha fis-servizz pubbliku
minnufih qabel il-_hatra tag_hha f’dik il-kariga.
(2) Il-karigi li g_halihom dan l-artikolu jg_hodd huma - 
(a) karigi li d-detenturi tag_hhom ikunu me_htie_ga jirrisjedu
barra minn Malta g_hall-qadi xieraq tal-funzjonijiet
tag_hhom; u
(b) dawk il-karigi fil-Ministeru responsabbli g_hall-
affarijiet barranin ta’ Malta kif jistg_hu, minn _zmien
g_hal _zmien, ji_gu spe_cifikati mill-Prim Ministru.
 66 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
drittijiet ta’ 
pensjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 57.
113. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114 ta’
din il-Kostituzzjoni, il-li_gi applikabbli g_hal kull benefi_c_cju li
g_halih dan l-artikolu jg_hodd g_handha, dwar kull persuna li tkun _giet
mog_htija, jew li tkun eli_gibbli g_hall-g_hoti ta’ xi benefi_c_cji b_hal
dawk, tkun dik li tkun fis-se_h_h fid-data relattiva jew xi li_gi o_hra
sussegwenti u li ma tkunx anqas favorevoli g_hal dik il-persuna.
(2) F’dan l-artikolu "id-data relattiva" tfisser - 
(a) dwar kull benefi_c_cju mog_hti qabel il-_gurnata
stabbilita, id-data li fiha dawk il-benefi_c_cji kienu
mog_htija;
(b) dwar kull benefi_c_cju mog_hti jew li g_handu jing_hata fi
jew wara l-_gurnata stabbilita lil jew dwar xi persuna li
kienet uffi_cjal pubbliku qabel dik id-data, il-_gurnata
qabel il-_gurnata stabbilita; u
(_c) dwar kull benefi_c_cju mog_hti jew li g_handu jing_hata lil
jew dwar xi persuna li ssir uffi_cjal pubbliku fi jew
wara l-_gurnata stabbilita, id-data li fiha hija ssir
uffi_cjal pubbliku.
(3) Meta persuna jkollha dritt te_zer_cita g_ha_zla dwar liema minn
_zew_g li_gijiet jew i_zjed g_handha tapplika g_hall-ka_z tag_hha, il-li_gi li
hija tag_h_zel g_handha, g_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, titqies li tkun
aktar favorevoli g_haliha mil-li_gi jew li_gijiet l-o_hra.
(4) Kull benefi_c_cju li g_halih jg_hodd dan l-artikolu (li ma jkunx
benefi_c_cju li g_handu ji_gi addebitat lil xi fond pubbliku ie_hor ta’
Malta) g_handu jkun addebitat lill-Fond Konsolidat.
(5) Dan l-artikolu jg_hodd g_hal kull benefi_c_cju li jit_hallas skond
xi li_gi li tipprovdi g_hall-g_hoti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew li kienu uffi_cjali pubbli_ci dwar
is-servizz tag_hhom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rappre_zentanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
(6) Riferenzi g_hal-li_gi applikabbli g_hal xi benefi_c_cji li
g_halihom dan l-artikolu jg_hodd jinkludu (ming_hajr _hsara g_hall-
_generalit_a tag_hhom) riferenzi g_hal kull li_gi dwar i_z-_zmien li fih u l-
mod li bih xi persuna tista’ tirtira sabiex tkun eli_gibbli g_hal dawk
il-benefi_c_cji.
(7) Ebda _ha_ga li tinsab fi, jew mag_hmula ta_ht l-awtorit_a ta’, xi
li_gi ma g_handha titqies li tkun inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’,
dan l-artikolu safejn dik il-li_gi tag_hmel provvediment li bih xi
benefi_c_cji li g_halihom ig_hodd dan l-artikolu jistg_hu jitnaqqsu jew
jin_zammu - 
(a) sakemm il-persuna li tkun eli_gibbli g_halihom til_haq is-
sittin sena, jew dik l-et_a aktar baxxa li tista’ ti_gi
stabbilita minn jew ta_ht li_gi, jekk dik il-persuna tkun
qed tir_cievi xi income  li g_halih japplika dan is-
subartikolu u dik id-disposizzjoni ssir sabiex kull
income b_hal dak flimkien ma’ kull benefi_c_cji kif intqal
mhux imnaqqsa ma jkunux iktar fit-total minn dak l-
ammont li jista’ ji_gi stabbilit minn, jew ta_ht jew skond
KOSTITUZZJONITA’MALTA
xi li_gi, li jkun ammont li ma jkunx inqas mis-salarju li
minn _zmien g_hal _zmien jit_hallas dwar il-kariga
mi_zmuma minn dik il-persuna meta tirtira, billi
jitqiesu biss, jekk dak is-salarju jkun b’_zidiet
inkrimentali, dawk i_z-_zidiet korrispondenti li jkunu
ttie_hdu qabel l-irtir; jew
(b) sabiex ji_gi _zgurat it-t_haris ta’ xi _htie_ga legali dwar xi
wie_hed mill-g_hanijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu; jew
(_c) jekk il-persuna li tkun eli_gibbli g_halihom ma tibqax
_cittadin ta’ Malta.
(8) L-income li g_halih japplika s-subartikolu (7) ta’ dan l-
artikolu hu kull remunerazzjoni dwar, jew income ie_hor li jinkiseb
minn, xi mpieg, xog_hol, servizz, kariga, kummer_c, negozju,
professjoni jew vokazzjoni, jew minn xi pensjoni, allowance,
gratifikazzjoni jew _hlas ie_hor b_hal dan dwar xi mpieg b_hal dak jew
xi g_hajn o_hra ta’ income.
G_hoti u ti_zmim ta’ 
pensjonijiet, e_c_c.
Emendat: 
LVIII. 1974.58.
114. (1) Meta xi benefi_c_cji li g_halihom dan l-artikolu jg_hodd
jistg_hu ji_gu mi_zmuma, imnaqqsa fl-ammont jew sospi_zi minn xi
persuna jew awtorit_a skond xi li_gi dawk il-benefi_c_cji ma
g_handhomx ji_gu hekk mi_zmuma, imnaqqsa fl-ammont jew sospi_zi
ming_hajr ma tkun taqbel il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
kemm-il darba dawk il-benefi_c_cji ma jitnaqqsux jew ma jin_zammux
skond xi li_gi msemmija fis-subartikolu (7) ta’ l-artikolu 113 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma g_handhiex
taqbel skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu f’azzjoni me_huda
g_har-ra_guni li xi persuna li g_handha jew kellha xi wa_hda mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 u 108 ta’ din il-Kostituzzjoni
kienet _hatja ta’ m_gieba _ha_zina kemm-il darba ma tkunx _giet
imne_h_hija mill-kariga min_habba dik l-im_gieba _ha_zina.
(3) Dan l-artikolu jg_hodd g_hal kull benefi_c_cju li jit_hallas skond
xi li_gi li tipprovdi g_hall-g_hoti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew kienu uffi_cjali pubbli_ci dwar
is-servizz tag_hhom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rappre_zentanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
Protezzjoni tal-
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku minn 
pro_ceduri legali.
115. Il-kwistjoni jekk - 
(a) il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku tkunx qdiet
validament xi funzjoni mog_htija lilha bi jew skond din
il-Kostituzzjoni;
(b) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi uffi_cjal pubbliku jew awtorit_a o_hra tkunx qdiet
validament xi funzjoni delegata lil dak il-membru,
uffi_cjal pubbliku jew awtorit_a bis-sa_h_ha tad-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 110
ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(_c) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi uffi_cjal pubbliku jew awtorit_a o_hra tkunx qdiet
 68 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
validament xi funzjoni o_hra dwar ix-xog_hol tal-
Kummissjoni jew dwar xi funzjoni b_hal dik kif hija
msemmija fil-paragrafu ta’ qabel dan,
ma g_handhiex ti_gi e_zaminata minn ebda qorti. 
Mi_zjud:
XIII. 2001.4.
KAPITOLU  XA
Kunsilli Lokali
Kunsilli Lokali. 115A. L-Istat, g_handu jadotta sistema ta’ gvern lokali li biha t-
territorju ta’ Malta jinqasam f’dak l-g_hadd ta’ lokalitajiet hekk kif
jista’ minn _zmien g_hal _zmien ji_gi stabbilit b’li_gi, b’dan li kull
lokalit_a tkun amministrata minn Kunsill Lokali elett mir-residenti
tal-lokalit_a u li jitwaqqaf u jit_haddem skond dik il-li_gi li tista’ minn
_zmien g_hal _zmien tkun fis-se_h_h.
KAPITOLU XI 
Mixxellanji
Azzjonijiet dwar 
validit_a ta’ li_gijiet.
116. Dritt ta’ azzjoni g_hal dikjarazzjoni li xi li_gi tkun invalida
g_hal xi ra_gunijiet _hlief inkonsistenza mad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 33 sa 45 ta’ din il-Kostituzzjoni tkun tappartjeni lill-
persuni kollha ming_hajr distinzjoni u persuna li _g_gib azzjoni b_hal
dik ma tkunx me_htie_ga turi xi interess persunali b’appo_g_g g_hall-
azzjoni tag_hha.
Projbizzjoni ta’ 
_certi 
asso_cjazzjonijiet. 
117. (1) Ikun illegali li twaqqaf, i_z_zomm jew tag_hmel parti
minn xi asso_cjazzjoni ta’ persuni li jkunu organizzati u m_harr_ga
jew organizzati u mg_hammra sabiex ikunu jistg_hu ji_gu w_zati g_hall-
u_zu jew wiri ta’ forza fi_zika fit-tmexxija ’l quddiem ta’ xi skop
politiku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g_handhom ji_gu
mwettqa b’dak il-mod kif jista’ jkun provdut mill-Parlament.
Awtorit_a dwar ix-
Xandir. 
Emendat:
LVIII. 1974.59.
118. (1) G_handu jkun hemm Awtorit_a dwar ix-Xandir g_hal
Malta li tkun mag_hmula minn chairman u dak in-numru ta’ membri
o_hra li ma jkunx anqas minn erbg_ha kif jista’ jkun preskritt minn xi
li_gi li tkun dak i_z-_zmien isse_h_h f’Malta.
(2) Il-membri ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir g_handhom ji_gu
ma_htura mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
mog_hti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppo_zizzjoni.
(3) _Hadd ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ membru ta’ l-
Awtorit_a  dwar ix-Xandir jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g_hall-elezzjoni ta’, il-
Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorit_a ta’ gvern lokali jew jekk
ikun uffi_cjal pubbliku.
(4) Membru ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir ma g_handux, g_heluq
perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-_gurnata li fiha l-a_h_har kellu
kariga jew a_gixxa b_hala membru, ikun eli_gibbli g_hal _hatra jew biex
ja_gixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir issir vakanti- 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) fit-tmiem ta’ _hames snin mid-data tal-_hatra tieg_hu jew
f’dak i_z-_zmien qabel kif jista’ jkun spe_cifikat fid-
dokument li bih kien ma_htur; jew
(b) jekk jin_holqu xi _cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
ta’ l-Awtorit_a, kienu j_geg_hluh ikun skwalifikat g_hal
_hatra b_hala hekk.
(6) Membru ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir jista’ jitne_h_ha mill-
kariga mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
i_zda jista’ jitne_h_ha biss g_hal inkapa_cit_a li jaqdi d-dmirijiet tal-
kariga tieg_hu (sew min_habba mard mentali jew korporali jew g_hal
xi ra_guni o_hra) jew g_hal im_gieba _ha_zina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir
tkun vakanti jew jekk membru g_hal xi ra_guni ma jkunx jista’ jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President, li ja_gixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, mog_hti wara li jkun ikkonsulta lill-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni, jista’ ja_htar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
ma_htura b_hala membru biex tkun membru temporanju ta’ l-
Awtorit_a; u kull persuna hekk ma_htura g_handha, bla _hsara g_had-
disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu, tispi_c_ca
milli tkun membru b_hal dak meta persuna tkun _giet ma_htura biex
timla l-vakanza jew, skond il-ka_z, meta l-membru li ma setg_hax
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu jirre_zumi dawk il-funzjonijiet.
(8) Fl-e_zer_cizzju tal-kariga tag_hha skond l-artikolu 119(1) ta’
din il-Kostituzzjoni l-Awtorit_a dwar ix-Xandir ma g_handhiex tkun
su_g_getta g_had-direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorit_a
o_hra.
Funzjoni ta’ l-
Awtorit_a dwar ix-
Xandir.
119. (1) Tkun funzjoni ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir li ti_zgura
illi, safejn ikun possibbli, f’dawk is-servizzi ta’ xandir ta’ smig_h u
televi_zjoni li jistg_hu jkunu provduti f’Malta, ti_gi mi_zmuma
imparzjalit_a xierqa dwar _hwejje_g ta’ kontroversja politika jew
industrjali jew li jirriferixxu g_hal policy pubblika korrenti u illi l-
fa_cilitajiet u l-_hin ta’ xandir huma mqassma b’mod xieraq bejn
persuni li jkunu ta’ partiti politi_ci differenti.
(2) Il-funzjoni ta’ l-Awtorit_a dwar ix-Xandir imsemmija fis-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu tkun bla _hsara g_hal dawk il-
funzjonijiet u dmirijiet l-o_hra li jistg_hu ji_gu mog_htija lilha b’xi li_gi
li tkun dak i_z-_zmien isse_h_h f’Malta.
Kummissjoni dwar 
l-Impiegi.
Mi_zjud: 
LVIII. 1974.60.
120. (1) G_handu jkun hemm Kummissjoni dwar l-Impiegi g_hal
Malta li tkun mag_hmula minn chairman u minn erba’ membri o_hra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jkunu ma_htura
mill-President li, fil-_hatra ta_c-chairman g_handu ja_gixxi skond il-
parir tal-Prim Ministru mog_hti wara li dan ikun ikkonsulta l-Kap ta’
l-Oppo_zizzjoni, fil-_hatra ta’ tnejn mill-erba’ membri o_hra g_handu
ja_gixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, u fil-_hatra ta_z-_zew_g
membri l-o_hra g_handu ja_gixxi skond il-parir tal-Kap ta’ l-
Oppo_zizzjoni.
(3) _Hadd ma jkun kwalifikat biex i_zomm kariga b_hala membru
tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g_hal elezzjoni ta’, il-Kamra
 70 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tad-Deputati, membru ta’ awtorit_a ta’ gvern lokali, jew ikun
uffi_cjal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi ma g_handux,
g_heluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-_gurnata li fiha kellu
kariga jew a_gixxa l-a_h_har b_hala membru, ikun eli_gibbli g_hal _hatra
jew biex ja_gixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi g_handha ssir vakanti -
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-_hatra tieg_hu; jew 
(b) jekk jin_holqu _cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu j_gag_hluh ikun skwalifikat g_hal
_hatra b_hala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jista’ jitne_h_ha
mill-kariga mill-President, li ja_gixxi skond il-parir tad-detentur tal-
kariga li fuq il-parir tieg_hu jkun _gie ma_htur dak il-membru, mog_hti,
meta jkun il-ka_z, kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu,
i_zda dak il-membru jista’ ji_gi mne_h_hi biss min_habba inkapa_cit_a li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu (kemm jekk min_habba mard
mentali jew korporali jew g_hal xi ra_guni o_hra) jew g_hal im_gieba
_ha_zina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi
tkun vakanti jew jekk xi membru g_hal xi ra_guni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu, il-President, li ja_gixxi skond
il-parir tad-detentur tal-kariga li fuq il-parir tieg_hu dak il-membru
jkun _gie ma_htur, mog_hti, meta jkun il-ka_z, kif provdut fis-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu, jista’ ja_htar persuna li tkun
kwalifikata biex tkun ma_htura b_hala membru biex tkun membru
temporanju tal-Kummissjoni; u kull persuna hekk ma_htura
g_handha, bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6)
ta’ dan l-artikolu, tispi_c_ca milli tkun membru b_hal dak malli
persuna tkun _giet ma_htura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka_z,
malli l-membru li ma setax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg_hu
jirre_zumi dawk il-funzjonijiet.
(8) Tkun il-funzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi li ti_zgura
li, dwar l-impiegi, ebda distinzjoni, esklu_zjoni jew preferenza li ma
tkunx _gustifikabbli f’so_cjet_a demokratika ma g_handha ssir jew
ting_hata favur jew kontra xi persuna min_habba l-opinjoni politika
tag_hha.
(9) Kull persuna li tallega li tkun saret jew ing_hatat bi _hsara
g_haliha xi distinzjoni, esklu_zjoni jew preferenza kif intqal qabel
tista’ titlob lill-Kummissjoni dwar l-Impiegi, b’dak il-mod u f’dak
i_z-_zmien li jista’ ji_gi preskritt, g_har-rimedju.
(10) Il-Parlament g_handu jipprovdi biex jing_hataw lill-
Kummissjoni dwar l-Impiegi dawk is-setg_hat li jkunu me_htie_ga jew
mixtieqa sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ effika_cement tag_hti
rimedju xieraq u b’mod _generali biex taqdi l-funzjonijiet tag_hha
ta_ht din il-Kostituzzjoni.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Setg_hat u 
pro_cedura ta’ 
Kummissjonijiet.
121. (1) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni
tista’, bil-kunsens tal-Prim Ministru jew ta’ dak il-Ministru l-ie_hor
li jista’ jkun awtorizzat g_hal hekk mill-Prim Ministru, b’regolament
jew xort’o_hra tirregola l-pro_cedura tag_hha stess u tag_hti setg_hat u
timponi dmirijiet fuq kull uffi_cjal pubbliku jew awtorit_a tal-Gvern
ta’ Malta g_hall-fini tal-qadi tal-funzjonijiet tag_hha.
(2) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni tista’
ta_gixxi nonostanti kull vakanza fost il-membri tag_hha jew l-assenza
ta’ xi membru u kull pro_cedura tag_hha tkun valida g_halkemm xi
persuna li ma kellhiex dritt tag_hmel hekk tkun _hadet parti fiha.
(3) Kull kwistjoni mressqa g_hal de_ci_zjoni f’xi laqg_ha ta’ xi
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni g_handha ti_gi de_ci_za
b’ma_g_goranza tal-voti tal-membri kollha tag_hha, u jekk fuq xi
kwistjoni b_hal dik il-voti jkunu maqsuma ndaqs il-membru li jkun
jippresjedi g_handu jkollu u g_handu je_zer_cita vot de_ci_ziv.
(4) G_hall-finijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu, ir-
riferenzi g_hal membru tal-Kummissjoni Elettorali g_handhom
jiftehmu b_hala li jinkludu riferenza g_ha_c-Chairman ta’ dik il-
Kummissjoni.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g_handhom jg_hoddu
g_hall-Awtorit_a dwar ix-Xandir imwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni. 
Ri_zenji.
g_hal xi kariga mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni (mag_hduda l-kariga
ta’ Prim Ministru jew Ministru ie_hor jew Segretarju Parlamentari)
jista’ jirri_zenja minn dik il-kariga b’kitba minn ta_ht idejh
indirizzata lill-persuna jew awtorit_a li minnha kien ma_htur, elett
jew mag_h_zul.
(2) Ir-ri_zenja ta’ xi persuna minn xi kariga b_hal dik kif intqal
qabel tibda sse_h_h meta l-kitba li turi r-ri_zenja ti_gi ri_cevuta mill-
persuna jew awtorit_a li lilha tkun indirizzata jew minn xi persuna
awtorizzata minn dik il-persuna jew awtorit_a biex tir_ceviha.
_Hatriet mill-_gdid, 
e_c_c. 
Emendat: 
LVIII. 1974.61;
XXIII. 1989.8;
XVII. 1997.4.
123. (1) Salv kif mod ie_hor provdut f’din il-Kostituzzjoni,
meta xi persuna tkun ivvakat xi kariga mwaqqfa b’din il-
Kostituzzjoni mag_hduda l-kariga ta’ Prim Ministru jew Ministru
ie_hor jew Segretarju Parlamentari, hija tista’, jekk kwalifikata,
ter_ga ti_gi ma_htura, eletta jew xort’o_hra mag_h_zula biex i_z_zomm dik
il-kariga skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma g_handux japplika
g_hall-kariga ta’ President, i_zda g_handu japplika g_hal persuna li tkun
in_hatret sabiex taqdi l-funzjonijiet ta’ President skond l-artikolu 49
tal-Kostituzzjoni.
(3) Meta b’din il-Kostituzzjoni hija mog_htija setg_ha lil xi
persuna jew awtorit_a li tag_hmel xi _hatra g_hal xi kariga pubblika,
persuna tista’ ti_gi ma_htura g_hal dik il-kariga g_halkemm xi persuna
o_hra jista’ jkollha dik il-kariga, meta dik il-persuna l-o_hra tkun bil-
permess ta’ assenza qabel tluq mill-kariga; u meta _zew_g persuni
jew i_zjed ikollhom l-istess kariga min_habba f’_hatra mag_hmula bis-
sa_h_ha ta’ dan is-subartikolu, f’dak il-ka_z g_hall-finijiet ta’ xi
funzjoni mog_htija lid-detentur ta’ dik il-kariga l-persuna li tkun
 72 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
ma_htura l-a_h_har g_handha titqies li tkun l-unika detentri_ci tal-kariga.
Tifsir.
Emendat: 
LVIII. 1974.62;
XXIX. 1979.2;
XVII. 1997.5.
124. (1) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma te_htiegx xort’o_hra -
"Att tal-Parlament" tfisser li_gi mag_hmula mill-Parlament;
"il-Commonwealth" tfisser Malta, kull pajji_z li g_halih l-artikolu
23 ta’ din il-Kostituzzjoni jg_hodd u kull dipendenza ta’ xi pajji_z
b_hal dak;
"il-Fond Konsolidat" tfisser il-Fond Konsolidat imwaqqaf bl-
artikolu 102 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"Gazzetta" tfisser il-Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta jew kull _gurnal
uffi_cjali ie_hor sostitwit g_haliha pubblikat b’ordni tal-Gvern ta’
Malta;
"_gurament ta’ lealt_a" tfisser il-_gurament ta’ lealt_a muri fit-Tielet
Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni jew dak il-_gurament l-ie_hor
li jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"il-_gurnata stabbilita" tfisser il-21 ta’ Settembru 1964; 
"il-Kabinett" tfisser il-Kabinett imwaqqaf bl-artikolu 79 ta’ din
il-Kostituzzjoni;
"Kamra" tfisser il-Kamra tad-Deputati mwaqqfa bl-artikolu 5l ta’
din il-Kostituzzjoni;
"kariga pubblika" tfisser kariga bi _hlas fis-servizz pubbliku;
"li_gi" tinkludi kull dokument li jkollu l-forza ta’ li_gi u kull regola
ta’ li_gi mhux miktuba u "skond il-li_gi" u "legalment" g_handhom
jiftehmu skond hekk;
"Malta" tfisser il-G_zira ta’ Malta, il-G_zira ta’ G_hawdex u l-
g_zejjer l-o_hra ta’ l-Ar_cipelagu Malti, mag_hduda l-ib_hra territorjali
tag_hhom;
"Parlament" tfisser il-Parlament ta’ Malta;
"Qorti Kostituzzjonali" tfisser il-Qorti Kostituzzjonali mwaqqfa
bl-artikolu 95 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"seduta" tfisser perijodu li matulu l-Kamra tad-Deputati tkun
f’seduta kontinwa ming_hajr a_g_gornament u tinkludi kull perijodu li
matulu l-Kamra tkun f’kumitat;
"sena finanzjarja" tfisser il-perijodu ta’ tnax-il xahar li jtemmu
fil-wie_hed u tletin _gurnata ta’ Di_cembru ta’ xi sena jew f’dik id-
data l-o_hra kif jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"is-servizz pubbliku" tfisser, bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-
subartikoli (2) u (3) ta’ dan l-artikolu, is-servizz tal-Gvern ta’
Malta f’kariga _civili;
"sessjoni" tfisser is-seduti tal-Kamra tad-Deputati li jibdew meta
tiltaqa’ l-ewwel darba wara li tibda sse_h_h din il-Kostituzzjoni jew
wara l-proroga jew xoljiment tal-Parlament f’kull _zmien u
jispi_c_caw meta l-Parlament ji_gi prorogat jew xolt ming_hajr ma jkun
_gie prorogat;
"l-iSpeaker" u "id-Deputy Speaker" ifissru rispettivament l-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
iSpeaker u d-Deputy Speaker eletti skond l-artikolu 59 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
"uffi_cjal pubbliku" tfisser id-detentur ta’ xi kariga pubblika jew
persuna ma_htura biex ta_gixxi f’xi kariga b_hal dik.
(2) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tfissirx xort’o_hra, "is-servizz pubbliku" tinkludi servizz fil-kariga
ta’ m_hallef tal-Qrati Superjuri, servizz fil-kariga ta’ Awditur
_Generali u Deputat Awditur _Generali, servizz fil-kariga ta’
ma_gistrat tal-Qrati Inferjuri u servizz fil-kariga ta’ membru fil-
Korp tal-Pulizija ta’ Malta.
(3) F’din il-Kostituzzjoni "is-servizz pubbliku" ma tinkludix
servizz fil-kariga ta’ -
(i) Prim Ministru jew Ministru ie_hor, Segretarju
Parlamentari, Speaker, Deputy Speaker, membru
tal-Kamra tad-Deputati, membru ta’
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni;
(ii) _hlief meta d-detentur tal-kariga jkun mag_h_zul
mis-servizz pubbliku, Ambaxxatur,
Kummissarju G_holi jew rappre_zentant ie_hor
prin_cipali ta’ Malta f’xi pajji_z ie_hor; jew
(iii) _hlief safejn jista’ jkun preskritt mill-Parlament,
membru ta’ xi kunsill, bord, lista, kumitat jew
korp ie_hor simili mwaqqaf bi jew skond xi li_gi.
(4) G_hall-finijiet ta’ din il-Kostituzzjoni persuna ma g_handhiex
titqies li jkollha kariga pubblika min_habba biss il-fatt li tkun qed
tir_cievi pensjoni jew allowance ie_hor b_halha dwar servizz pubbliku.
(5) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
te_htie_gx xort’o_hra - 
(a) riferenza g_hal _hatra f’xi kariga g_handha tiftiehem
b_hala li tinkludi riferenza g_hal _hatra bi promozzjoni
jew trasferiment g_hal dik il-kariga u g_hall-_hatra ta’
persuna biex taqdi funzjonijiet ta’ dik il-kariga matul
xi perijodu li tkun vakanti jew li matulu d-detentur
tag_hha ikun bil-vaganzi jew ma jkunx jista’ (sew
min_habba assenza jew mard korporali jew mentali jew
g_hal xi ra_guni o_hra) jaqdi dawk il-funzjonijiet; u
(b) riferenza g_had-detentur ta’ kariga bl-isem li jispe_cifika
l-kariga tieg_hu jew b’riferenza g_had-disposizzjoni ta’
din il-Kostituzzjoni li twaqqaf dik il-kariga g_handha
tiftiehem li tinkludi riferenza g_hal kull persuna li g_hal
dak i_z-_zmien tkun taqdi skond il-li_gi l-funzjonijiet ta’
dik il-kariga.
(6) Meta hija mog_htija setg_ha b’din il-Kostituzzjoni lil xi
persuna jew awtorit_a li ta_htar xi persuna biex ta_gixxi fi jew taqdi l-
funzjonijiet ta’ xi kariga jekk id-detentur tag_hha jkun huwa stess
inkapa_ci li jaqdi dawk il-funzjonijiet, ebda _hatra b_hal dik ma
g_handha ti_gi attakkata g_har-ra_guni li d-detentur tal-kariga ma kienx
inkapa_ci li jaqdi dawk il-funzjonijiet.
(7) Riferenzi f’din il-Kostituzzjoni g_has-setg_ha ta’ tne_h_hija ta’
 74 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
uffi_cjal pubbliku mill-kariga tieg_hu g_handhom jiftehmu b_hala li
jinkludu riferenzi g_hal kull setg_ha mog_htija b’xi li_gi li te_htie_g jew
tippermetti lil dak l-uffi_cjal li jirtira mis-servizz pubbliku:
I_zda - 
(a) ebda _ha_ga f’dan is-subartikolu ma g_handha tiftiehem
b_hala li tag_hti lil xi persuna jew awtorit_a setg_ha li
te_htie_g xi persuna li jkollha xi wa_hda mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 jew 108(1) jew (9)
ta’ din il-Kostituzzjoni li tirtira mis-servizz pubbliku;
u
(b) id-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu ma
g_handhomx jg_hoddu g_hal xi setg_ha mog_htija b’xi li_gi li
tippermetti persuna li tirtira mis-servizz pubbliku meta
dik il-persuna tkun talbet permess biex tirtira mis-
servizz pubbliku g_hal ra_gunijiet medi_ci pprovati.
(8) Kull disposizzjoni f’din il-Kostituzzjoni li tag_hti lil xi
persuna jew awtorit_a setg_ha ta’ tne_h_hija ta’ xi uffi_cjal pubbliku
mill-kariga tieg_hu tkun ming_hajr _hsara g_has-setg_ha ta’ xi persuna
jew awtorit_a li tabolixxi xi kariga jew g_hal xi li_gi li tipprovdi g_hall-
irtir obbligatorju ta’ uffi_cjali pubbli_ci b’mod _generali jew xi klassi
ta’ uffi_cjali pubbli_ci meta jag_hlqu l-et_a spe_cifikata fiha.
(9) Meta xi setg_ha hija mog_htija b’din il-Kostituzzjoni g_hall-
eg_hmil ta’ xi proklama, ordni, regoli jew regolamenti jew g_hall-
g_hoti ta’ xi direttivi jew g_hall-eg_hmil ta’ xi nomina, is-setg_ha
g_handha tiftiehem b_hala li tinkludi setg_ha, e_zer_citabbli bl-istess
mod, biex temenda jew t_hassar xi proklama, ordni, regoli,
regolamenti, direttivi jew nomina b_hal dawk.
(10) Ebda disposizzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni illi xi persuna
jew awtorit_a ma tkunx su_g_getta g_had-direzzjoni jew kontroll minn
xi persuna jew awtorit_a o_hra fl-e_zer_cizzju ta’ xi funzjonijiet skond
din il-Kostituzzjoni ma g_handha tiftiehem b_hala li tipprekludi qorti
milli te_zer_cita _gurisdizzjoni dwar xi kwistjoni jekk dik il-persuna
jew awtorit_a tkunx qdiet dawk il-funzjonijiet skond din il-
Kostituzzjoni jew xi li_gi o_hra.
(11) Meta persuna hija me_htie_ga b’din il-Kostituzzjoni li tie_hu
_gurament hija tkun tista’, jekk tkun hekk tixtieq, t_hares dik il-_htie_ga
billi tag_hmel dikjarazzjoni.
(12) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni g_hal li_gi mag_hmula
qabel ma tibda sse_h_h din il-Kostituzzjoni g_handha, kemm-il darba
r-rabta tal-kliem ma te_htie_gx xort’o_hra, tiftiehem b_hala riferenza
g_hal dik il-li_gi kif tkun isse_h_h minnufih qabel il-_gurnata stabbilita.
(13) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni g_hal li_gi li temenda
jew tissostitwixxi xi li_gi o_hra g_handha tiftiehem li tinkludi
riferenza g_hal li_gi li timmodifika, to_hro_g b’li_gi mill-_gdid, b’emenda
jew modifika jew ming_hajrhom, jew tag_hmel disposizzjonijiet
differenti minflok dik il-li_gi l-o_hra.
(14) Meta l-Parlament ikun b’li_gi ipprovda g_hall-
interpretazzjoni ta’ Atti tal-Parlament, id-disposizzjonijiet ta’ kull
li_gi b_hal dik, ukoll jekk imfissra li jg_hoddu g_hal li_gijiet mg_hoddija
KOSTITUZZJONITA’MALTA
wara l-bidu fis-se_h_h tag_hha, g_handhom ig_hoddu g_hall-finijiet ta’ l-
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni, u xort’o_hra relattivament
g_haliha, kif ig_hoddu g_hall-fini ta’ l-interpretazzjoni u xort’o_hra
relattivament g_hal Atti tal-Parlament b_hallikieku din il-
Kostituzzjoni kienet Att tal-Parlament mg_hoddi wara l-bidu fis-
se_h_h ta’ kull li_gi b_hal dik:
I_zda, sa dak i_z-_zmien li l-Parlament ikun ipprovda kif intqal
qabel, il-li_gi li tg_hodd g_hall-interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni
u xort’o_hra relattivament g_haliha tkun il-li_gi li kienet tg_hodd g_hal
hekk fil-_gurnata stabbilita. 
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
(Artikolu 47(7))
Kodi_ci Kriminali (Kapitolu 9)
Kodi_ci tal-Li_gijiet tal-Pulizija (Kapitolu 10)
Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili (Kapitolu 12) 
Kodi_ci tal-Kummer_c (Kapitolu 13)
Kodi_ci _Civili (Kapitolu 16)
Sostitwita: 
LVIII. 1974.63.
IT-TIENI SKEDA 
(Artikoli 50 u 89)
_Guramenti ta’ Kariga
(a) _Gurament g_hall-qadi xieraq tal-kariga ta’ President.
Jiena ..............................................., solennement na_hlef/
niddikjara li naqdi fedelment il-kariga ta’ President (li naqdi
fedelment il-funzjonijiet tal-President) ta’ Malta, u li, skond l-a_hjar
_hila tieg_hi nikkonserva, in_hares u niddefendi l-Kostituzzjoni ta’
Malta. (Hekk Alla jg_hini).
(b) _Gurament g_hall-qadi xieraq tal-kariga ta’ Prim Ministru jew
Ministru ie_hor jew Segretarju Parlamentari.
Jiena ................................................ solennement na_hlef/
niddikjara li naqdi fedelment u skond il-kuxjenza d-dmirijiet tieg_hi
b_hala (Prim Ministru/Ministru/Segretarju Parlamentari) skond il-
Kostituzzjoni u l-li_gijiet ta’ Malta, ming_hajr bi_za’ jew favur. (
Hekk Alla jg_hini).
Mi_zjuda: 
LVIII.1974.64. 
IT-TIELET SKEDA 
(Artikolu 124(1))
 76 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
_Gurament ta’ Lealt_a
Jiena ................................................ solennement na_hlef/
niddikjara li nkun tassew fidili u leali lejn il-Poplu u r- Repubblika
ta’ Malta u l-Kostituzzjoni tag_hha. (Hekk Alla jg_hini).
Mi_zjuda: 
XXIII. 1989.9. 
Emendata: 
Proklama II ta’ l-
1990;
Proklama VI ta’ l-
1990;
Proklama IV ta’ l-
1995;
Proklama III ta’ l-
1996;
III.2000.6.
IR-RABA’ SKEDA
(Artikolu 23)
Elenku ta’ Pajji_zi tal-Commonwealth minbarra Malta 
Afrika ta’ Isfel
Antigua u Barbuda 
Awstralja
Bahamas 
Bangladesh 
Barbados 
Belize 
Botswana 
Brunei Darussalam 
_Cipru
Dominica
Il-Gambia 
Ghana 
Grenada 
Guyana 
Indja 
Jamaica 
Kameroon 
Kanada 
Kenya 
Kiribati 
Lesotho 
Malawi 
Malaysia 
Maldives 
Mauritius 
Mozambique 
Namibia 
Nauru
New Zealand 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Nigerja 
Pakistan 
Papua New Guinea
Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq u Kolonji
St. Kitts u Nevis
St. Lucia
St. Vincent u l-Grenadines 
Seychelles
Sierra Leone 
Singapore 
Solomon Islands 
Sri Lanka 
Swaziland 
Tanzania 
Tonga
Trinidad u Tobago 
Tuvalu
Uganda 
Vanuatu 
Western Samoa 
Zambja
Zimbabwe
 78 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
