 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        1
KAPITOLU 13
KODI_CI TAL-KUMMER_C
Biex jemenda u jikkonsolida l-li_gijiet dwar il-Kummer_c.
L-ORDlNANZI XIII ta’ l-1857, XV, XVI, XVII, XVIII u XIX ta’ l-1858 u II ta’ l-1898, u l-
ATTI XIV u XXIX ta’ l-1933* kif emendati bl-Ordinanzi: III ta’ l-1863, VII ta’ l-1868, V ta’ l-
1904; bl-Atti: XV ta’ l-1924, XXX ta’l-1927, XII ta’ l-1929; bl-Ordinanzi: XXX ta’ l-1931,
XXXVII ta’ l-1939 u VII ta’ l-1941 - ikkonsolidati.
Il-Kodi_ci _gie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: XVIII ta’ l-1944, XIII ta’ l-1946, X u
XXV ta’ l-1962; bl-Avvi_zi Legali 4 ta’ l-1963 u 46 ta’ l-1965; bl-Atti: XXXI ta’ l-1966, XI u
XLVI ta’ l-1973; bl-Att LVIII ta’ l-1974; bl-Avvi_z Legali 148 ta’ l-1975; bl-Atti: XXII ta' l-
1976, XLlX ta’ l-1981, IX u XVI ta’ l-1982, XIII ta’ l-1983, XXXVII ta’ l-1988, VIII u XXXIII
ta’ l-1990, XXIV ta’ l-1995, XVI ta’ l-2000 u XXXI ta’ l-2002.
*(2 ta’ Ottubru, 1857)*
(21 ta’ Di_cembru, 1859)#
(26 ta’ April, 1898) +
(12 ta’ Mejju, 1939)¢
(3 ta’ Awissu, 1933)**
*Ara l-Proklama Nru. XXI tat-2 ta’ Ottubru, 1857.
#Ara l-Proklama Nru. XII tal-21 ta’ Di_cembru, 1859.
+Ara l-Proklama Nru. II tas-26 ta’ April, 1898.
¢Ara l-Proklama Nru. XXV tat-12 ta’ Mejju, 1939.
**Ara l-Att Nru. V ta’ l-1927 li _gie m_holli barra ta_ht l-Ordinanza ta’ l-1936 dwar ir-Revi_zjoni tal-
Li_gijiet Statutarji u n-Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 266 tat-18 ta’ Lulju, 1933.
  2      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
TAQSIM TAL-KODI_CI
Artikoli
Titolu fil-qosor 1
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMER_C IN _GENERALI
Disposizzjonijiet Preliminari 2-3
Titolu I. Fuq il-Kummer_cjanti u l-Atti tal-Kummer_c 4-12
Titolu II. Fuq l-Obbligi tal-Kummer_cjanti 13-37
Sub-titolu I. Fuq il-Kotba tal-Kummer_c 13-26
Sub-titolu II. Fuq Pubblikazzjoni tal-Kitbiet ta_z-_Zwie_g 27-31
Sub-titolu III. Fuq il-Limiti tal-Konkorrenza 32-37 
Titolu III. Fuq ir-Re_gistru tal-Kummer_cjanti 38-48 
Titolu IV. Fuq il-Persuni Aw_ziljari tal-Kummer_cjanti  49-109
Sub-titolu I. Fuq ir-Rappre_zentanza in _generali  49-56 
Sub-titolu II. Fuq l-Instituri 57-66
Sub-titolu III. Fuq il-Vja_g_gaturi tal-Kummer_c u l-Impjegati
tal-_Hwienet  67-69
Sub-titolu IV. Fuq l-A_genti tal-Kummer_c 70-78
Sub-titolu V. Fuq is-Sensala 79-95 
Sub-titolu VI. Fuq il-Kummer_cjanti Kummissjonanti 96-109
Titolu V. Fuq l-Obbligazzjonijiet Kummer_cjali 110-118
Titolu VI. Fuq il-Kamra tal-Kummer_c 119-122
Titolu VII. Fuq il-Kambjali, Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 123-263 
Sub-titolu I. Fuq il-Kambjali 123-259
Fuq il-Forma tal-Kambjala 123-129
Fuq id-Dmirijiet tat-Traent 130-135
Fuq il-_Gî ra tal-Kambjala 136-147 
Fuq l-A_c_cettazzjoni 148 -157 
Fuq l-A_c_cettazzjoni g_hall-Unur tal-Firma jew 
b'Intervent 158-167
Fuq il-Solidarjet_a 168
Fuq l-Avall 169-171 
Fuq l-Iskadenza u l-_Hlas tal-Kambjala 172-208
Fuq il-_Hlas g_hall-Unur tal-Firma jew b’Intervent 209-217
Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tal-Pussessur 218-246
Fuq il-Protest 247-251 
Fuq ir-Rikambju 252- 259 
Sub-titolu II. Fuq il-Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 260-263
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        3
 Artikoli
Titolu VIII. Fuq il-Kuntratt ta’ Kont Kurrent 264-272 
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMER_C MARITTIMU 
U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I. Fuq il-Kuntratt ta’ Nole_g_g 273-337
Sub-titolu I. Disposizzjonijiet _Generali 273-281
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tan-Nole_g_gant u 
tan-Nole_g_gatur 282-311
Sub-titolu III. Fuq kif jin_hallu l-Kuntratti ta’ Nole_g_g 312-320
Sub-titolu IV. Fuq il-Poloz ta' Kargu 321-327 
Sub-titolu V. Fuq il-Passi_g_gieri 328-337
Titolu II.* Fuq il-Kuntratti ta’ Self b'Kambju Marittimu 338-360
Titolu III. Fuq l-Assigurazzjonijiet Marittimi 361-440
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Assigurazzjoni Marittima 361-385
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ l-Assiguratur u 
ta’ l-Assigurat 386-412
Sub-titolu III. Fuq l-Abbandun 413-440
Titolu IV. Fuq l-Avariji u l-_Gettu u Kontribuzzjoni 
g_hall-Avariji 441-468
Sub-titolu I. Fuq l-Avariji 441-451
Sub-titolu II. Fuq il-_Gettu u Kontribuzzjuni g_hall-Avarija 452-468
Titolu V.*  Fuq il-Krediti Privile_g_gjati fuq Bastimenti 
u b_cejje_c o_hra tal-ba_har 469-476 
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I. Fuq id-Dikjarazzjoni ta’ Falliment  477-487 
Titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kuraturi tal-
Fallut 488-504
Titolu III. Fuq ir-Rivendikazzjoni 505-509
Titolu IV. Fuq il-Verifika tal-Krediti kontral-Fallut 510-516
Titolu V. Fuq l-Akkordju  517-527
Titolu VI. Fuq il-Gradwazzjoni tal-Kredituri 528-537
Titolu VII.  Fuq ir-Rijabilitazzjoni 538-540
*Im_hassar bl-Att XXXVII ta’ l-1988.
  4      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
TAQSIMA IV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-
RA_GUNIJIET LI G_HALIHOM M’HEMMX 
JEDD TA’ AZZJONI F’XI _HWEJJE_G 
KUMMER_CJALI, FUQ IL-
_GURISDIZZJONI TAL-QORTI _CIVILI, 
PRIM’AWLA, U FUQ ID-DRITTIJIET 
KUMMER_CJALI
 Artikoli
Titolu I.  Fuq il-Preskrizzjoni u fuq ir-Ra_gunijiet li 
g_halihom m’hemmx jedd ta’ Azzjoni f'xi 
_Hwejje_g Kummer_cjali 541-546
Titolu II. Fuq il-_Gurisdizzjoni tal-Qorti _Civili, Prim’Awla 547-549
Titolu III. Fuq id-Drittijiet Kummer_cjali 550-551 
Disposizzjoni _Generali 552 
SKEDA
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        5
Titolu fil-qosor.
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMER_C IN _GENERALI
Id-disposizzjonijiet 
preliminari _gew 
mi_zjuda bl-Att XXX 
ta’ l-1927.
DISPOSIZZJONIJIET PRELIMINARI
Liema persuni u 
atti jaqg_hu ta_ht il-
li_gi tal-kummer_c.
2. Ta_ht il-li_gi tal-kummer_c jaqg_hu l-kummer_cjanti u l-atti tal-
kummer_c mag_hmulin minn kull persuna, ukoll jekk ma tkunx
tikkummer_cja.
Li_gijiet li jg_hoddu.
I_zda, fejn din il-li_gi ma tiddisponix, ig_hodd l-u_zu tal-
kummer_c, u, fin-nuqqas ta’ dan l-u_zu, tg_hodd il-li_gi _civili.
Titolu I
Id-disposizzjonijiet 
ta' dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ 
l-1927.
FUQ IL-KUMMER_CJANTI U L-ATTI TAL-KUMMER_C
Tifsir ta' 
"kummer_cjant".
4. Kummer_cjanti huma dawk li, bi professjoni, jag_hmlu
f’isimhom atti tal-kummer_c, kif ukoll is-so_cjetajiet kummer_cjali.
Atti tal-kummer_c.
(a) ix-xiri ta’ _hwejje_g mobbli sabiex jer_gg_hu jinbieg_hu
jew sabiex jing_hataw b’kiri, sew in natura jew wara li
jin_hadmu jew ji_gu manifatturati; il-bejg_h jew il-kiri ta’
_hwejje_g mobbli, in natura jew wara li jin_hadmu jew
ji_gu manifatturati, meta x-xiri tag_hhom ikun sar sabiex
jer_gg_hu jinbieg_hu jew sabiex jing_hataw b’kiri;
(b) kull operazzjoni bankarja;
(_c) kull operazzjoni dwar kambjali;
(d) kull operazzjoni ta’ xiri jew bejg_h ta’ titoli ta’ kreditu
bi _zmien g_hal kunsinna;
(e) kull operazzjoni li g_handha x’taqsam ma’ so_cjetajiet
kummer_cjali jew ma’ l-azzjonijiet tag_hhom;
(f) kull operazzjoni dwar bastimenti u navigazzjoni;
(g) kull intrapri_za ta’ provvisti, manifattura, bini, _garr,
sigurt_a,  depo_ziti, spettakoli pubbli_ci u ta’ reklam;
(h) ix-xiri u l-bejg_h mill-_gdid ta’immobbli, meta jsiru bi
spekulazzjoni kummer_cjali, u l-intrapri_zi tal-bini;
  6      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
(i) kull operazzjoni dipendenti jew li g_handha x’taqsam
ma’ l-atti hawn fuq imsemmija.
Affarijiet o_hra ta' 
kummer_c.
6. L-obligazzjonijiet li jitnisslu minn kolli_zjoni ta’
bastimenti, minn g_hajnuna jew salvata_g_g f’ka_z ta’ g_harqa, minn
bastiment li jinkalja, minn abbandun, minn _gettu jew avarija, huma
wkoll affarijiet ta’ kummer_c.
Pre_zunzjoni dwar 
in-natura ta’ att 
mag_hmul minn 
kummer_cjant.
7. Kull att ta’ kummer_cjant jitqies li hu att kummer_cjali, _hlief
meta mill-att stess ikun jidher li hu m’g_handux x’jaqsam mal-
kummer_c.
Persuni li jistg_hu 
jikkummer_cjaw.
8. Kull persuna kapa_ci li tikkuntratta, tista’ tikkummer_cja,
jekk ma tkunx mil-li_gi impeduta li tikkummer_cja.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
9. Kull minuri, meta jag_hlaq is-sittax-il sena, jista’
jikkummer_cja u jitqies b_hala li hu ta’ l-et_a  g_hall-obbligazzjonijiet li
bihom jintrabat f’affarijiet tal-kummer_c, kemm-il darba - 
(a) ikun qabel _gie awtorizzat g_haldaqshekk mill-_genitur li
g_has-setg_ha tieg_hu jkun su_g_gett, bil-mezz ta’ att
pubbliku irre_gistrat fil-Prim’Awla tal-Qorti _Civili; jew,
jekk i_z-_zew_g _genituri jkunu mejtin, interdetti jew
assenti, ikun _gie awtorizzat mill-im_hallef tal-
Prim’Awla tal-Qorti _Civili; u
(b) sunt ta’ l-att ta’ awtorizzazzjoni jew tad-digriet hawn
fuq imsemmijin ikun _gie mxandar, b’avvi_z, fil-Bor_za
tal-Kummer_c, fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o_hra. 
Setg_hat tal-minuri 
kummer_cjanti.
10. Il-minuri, li huma kummer_cjanti awtorizzati kif jing_had
hawn fuq, jistg_hu g_hall-kummer_c tag_hhom jobbligaw, jipotekaw u
wkoll jittrasferixxu l-beni tag_hhom, ming_hajr ebda formalit_a
me_htie_ga mil-li_gi _civili.
L-artikoli 9 u 10 
jg_hoddu g_hall-
minuri mhux 
kummer_cjanti.
11. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 9 u 10 jg_hoddu g_hall-
minuri li ma jkunux kummer_cjanti, kwantu g_hal atti iddikjarati li
huma atti ta’ kummer_c.
Revoka ta’ l-
awtorit_a  mill-
_genituri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
12. (1) L-awtorit_a  biex jikkummer_cja mog_htija lill-minuri
mill-_genitur li g_handu s-setg_ha tal-_genituri tista’, f’kull _zmien, ti_gi
mne_h_hija mill-_genitur li jkun qed je_zer_cita dik is-setg_ha b’att
pubbliku li g_handu ji_gi nnotifikat lill-minuri.
(2) L-att tar-revoka g_handu ji_gi rre_gistrat fil-Prim’Awla tal-
Qorti _Civili u mxandar b’avvi_z fil-Bor_za tal-Kummer_c, fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta o_hra.
(3) F’ebda ka_z din ir-revoka m’g_handha tkun ta’ _hsara g_hall-
jeddijiet akkwistati minn terzi, lanqas g_hall-operazzjonijiet li jkunu
g_hadhom fil-kors tan-negozju.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        7
Titolu II
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan it-
Titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXX ta’ l-1927.
FUQ L-OBBLIGI TAL-KUMMER_CJANTI
Sub-titolu I
FUQ IL-KOTBA TAL-KUMMER_C
Kotba tal-kummer_c 
obbligatorji. 
Emendat: 
XIII.1946.2.
13. Kull kummer_cjant g_handu j_zomm dawn il-kotba:
(a) l-iskartafa_c_c jew ktieb primi noti;
(b) il-_gurnal;
(_c) il-libro-kassa;
(d) il-ktieb ta’ l-inventarju;
(e) il-le_ger.
Skartafa_c_c.
jew ktieb primi noti kull operazzjoni kummer_cjali li jag_hmel, billi
juri l-kondizzjonijiet jew il-pattijiet kollha li g_halihom tkun
su_g_getta.
_Gurnal.
kollha li l-kummer_cjant jag_hmel, id-djun u krediti tieg_hu, in-
negozji tieg_hu, l-a_c_cettazzjonijiet u l-_gî ri ta’ kambjali, u, in
_generali, dak kollu li hu jir_cievi jew i_hallas g_hal kull ra_guni tkun li
tkun; u g_handu juri xahar b’xahar is-somom li hu jonfoq g_hall-
ispejje_z tad-dar.
Il-libro-kassa.
is-somom kollha li l-kummer_cjant ida_h_hal u dawk li j_hallas,
imqabblin mal-_gurnal; dan il-ktieb g_handu ji_gi ibbilan_cjat g_hall-
anqas darba fix-xahar.
Il-ktieb ta’ l-
inventarju.
17. (1) Il-kummer_cjant g_handu jag_hmel kull sena inventarju li
jkun fih deskrizzjoni u stima tal-patrimonju kollu tal-kummer_cjant,
attiv u passiv, tkun xi tkun ix-xorta u l-ori_gini tieg_hu.
(2) L-inventarju ta’ kull sena g_handu jing_halaq b’bilan_c u
b’turija tal-qlig_h u tat-telf, u g_handu jigi ikkupjat sena b’sena fil-
ktieb ta’ l-inventarju hawn fuq imsemmi.
Il-le_ger. 
Mi_zjud: 
XIII.1946.3.
18. Il-le_ger g_handu juri notament bir-reqqa u a_g_gornat ta’ l-
operazzjonijiet kollha, imqassmin b_hala kontijiet persunali u
impersunali, u hekk mi_zmum illi f’kull _zmien wie_hed ikun jista’
jo_hrog xbieha _cara u sewwa ta’ kif jinsabu l-affarijiet tan-negozju
jew kummer_c.
Kotba mhux 
obbligatorji.
19. Barra mill-kotba msemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-
sub-titolu, il-kummer_cjanti jistg_hu j_zommu kotba o_hra u karti o_hra,
li minnhom ikun jidher b’aktar dettalji fiex jikkonsisti u kif hu
miexi n-negozju tag_hhom.
Dmir tal-
kummer_cjant li 
j_zomm ittri, e_c_c., li 
jir_cievi jew jibg_hat.
20. Il-kummer_cjant g_handu j_zomm, wara xulxin skond id-data,
l-ori_ginali kollha ta’ l-ittri, fatturi u telegrammi li jir_cievi, u kopja,
mag_hmula bl-id jew bit-typewriter jew bil-pressa, ta’ l-ittri, fatturi
u telegrammi kollha li hu jibg_hat.
  8      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Kif g_handhom 
jin_zammu l-kotba. 
Emendat: 
XXXVII.1939.2.
21. (1) Il-kotba kollha li l-kummer_cjanti huma obbligati
j_zommu, minbarra l-iskartafa_c_c, g_handhom ikunu innumerati u
mi_zmuma, skond l-ordni tad-data, ming_hajr spazji in bjank jew noti
fil-_gnub.
(2) Kull meta jkun me_htie_g li ssir xi t_hassira, din g_handha ssir
b’mod li l-kelmiet im_hassrin jibqg_hu li jistg_hu jinqraw.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hal
dawk il-kotba li kienu _g_a  fl-u_zu qabel l-ewwel ta’ Jannar ta’ l-elf
disa’ mija u tmienja u g_hoxrin.
Prova bil-kotba.
Kap. 12.
22. (1) Il-kotba tal-kummer_c, obbligatorji jew le, jag_hmlu
prova skond il-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) I_zda, wie_hed ma jistax jifred bi_c_ca minn o_hra milli jkun
fihom dawn il-kotba.
Setg_ha tal-qorti li 
tordna li tin_gieb il-
korrispondenza, 
e_c_c.
23. (1) Fil-kors tal-kaw_za, il-qorti tista’ tordna, fuq talba ta’
wa_hda mill-partijiet jew ex officio, li tin_gieb il-korrispondenza
kollha li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni fil-kaw_za u li ji_gu esibiti l-
kotba tal-kummer_c sabiex tittie_hed minnhom kopja ta’ dik il-bi_c_ca
biss li jkollha x’taqsam mal-kaw_za.
(2) F’dan il-ka_z, accountant kwalifikat mag_h_zul mill-partijiet
jew, jekk il-partijiet ma jaqblux, mill-qorti ex officio, jista’ ji_gi
ma_htur sabiex, ming_hajr ma jie_hu barra l-kotba u quddiem il-
persuna li tkun esibithom, je_zamina r-regolarit_a  ta’ dawk il-kotba u
jie_hu minnhom kopja ta’ dawk il-partiti li jkollhom x’jaqsmu mal-
kaw_za.
(3) Il-parti kuntrarja tista’ b_hala kontro-prova _g_gib il-kotba
tag_hha mi_zmuma skond il-li_gi.
E_zami _generali tal-
kotba.
24. Fil-ka_zijiet ta’ stral_c jew ta’ likwidazzjoni ta’ so_cjet_a , jew
ta’ komunjoni ta’ beni jew ta’ su_c_cessjoni, il-qorti tista’ tag_hti li
jsir l-e_zami tal-kotba kollha, ta_ht dawk il-kondizzjonijiet u
formalitajiet li l-qorti tordna g_hal kull ka_z.
Kummer_cjanti bl-
imnut.
25. Il-kummer_cjanti bl-imnut mhumiex obbligati jni_z_zlu fil-
kotba tag_hhom il-bejg_h mag_hmul bi flus kuntanti: hu bi_z_zejjed li
huma jni_z_zlu kuljum is-somma f’daqqa tal-bejg_h kollu tal-_gurnata. 
G_hal kemm _zmien 
g_handhom 
jintrefg_hu l-kotba, 
e_c_c.
26. Il-kummer_cjanti huma obbligati jerfg_hu l-kotba tag_hhom
tal-kummer_c, l-ittri, il-fatturi u t-telegrammi li jir_cievu, g_hal _zmien
_hames snin li, fil-ka_z tal-kotba, jibdew ig_hoddu mid-data ta’ l-
a_h_har partita mda_h_hla f’kull ktieb.
Sub-titolu II
FUQ IL-PUBBLIKAZZJONI TAL-KITBIET TA_Z-_ZWIE_G
Pubblikazzjoni tal-
kitbiet ta_z-_zwie_g. 
Emendat: 
XXXVII.1939.3; 
XXIV.1995.362.
27. (1) Kull nutar li jir_cievi kitba ta_z-_zwie_g jew att ie_hor li
jbiddel dik il-kitba bejn persuni li wa_hda minnhom tidher fl-att
b_hala kummer_cjanti, g_handu, fi _zmien _hmistax-il _gurnata mid-data
ta’ dik il-kitba jew att, jippre_zenta lir-Re_gistratur tal-Qrati ta’
Malta jew lir-re_gistratur tal-qrati ta’ G_hawdex, skond fejn tkun
toqg_hod il-parti li tidher b_hala kummer_cjanti, nota li jkun fiha dawn
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        9
il-partikularitajiet:
(a) id-data tal-kitba jew att u l-isem tan-nutar li jir_cievi
dik il-kitba jew att;
(b) l-isem tal-parti li tidher b_hala kummer_cjanti;
(_c) l-ammont tad-dota u tad-dotarju.
(2) Ir-re_gistratur g_handu jie_hu _hsieb li kopja tan-nota hawn fuq
imsemmija ti_gi mwa_h_hla l-Bor_za u ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern.
Ir-re_gistratur 
g_handu j_zomm 
indi_ci tan-noti. 
Mi_zjud: 
XXXVII.1939.4. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
28. (1) Ir-Re_gistratur tal-Qrati ta’ Malta u r-re_gistratur tal-
qrati ta’ G_hawdex u Kemmuna g_handhom i_zommu indi_ci, f’ordni
alfabetiku, tan-noti ippre_zentati lilhom rispettivament ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan.
(2) Il-pubbliku jista’ jara l-indi_ci.
Penali. 
Emendat: XXXV11. 
1939.5; A.L. 46 ta’ 
l-1965; LVIII. 
1974.68; 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
29. Kull nutar li ma josservax id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
27 je_hel, meta jinsab _hati, penali mhux i_zjed minn g_haxar liri, fuq
talba ta’ parti interessata, jew ta’ l-Avukat _Generali, b’_citazzjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti _Civili, jew quddiem il-Qorti tal-
Ma_gistrati (G_hawdex) fil-_gurisdizzjoni superjuri kummer_cjali
tag_hha, skond il-ka_z.
Meta l-persuna 
mi_z_zew_ga tibda 
tikkummer_cja wara 
_z-_zwie_g. Emendat: 
XXXV1I. 1939.6.
30. (1) Meta wa_hda mi_z-_zew_g persuni mi_z_zew_gin flimkien
tibda tikkummer_cja wara _z-_zwie_g, jew g_halkemm tkun _g_a
tikkummer_cja ma tkunx hekk dehret fil-kitba ta_z-_zwie_g, l-obbligi
msemmijin fl-artikolu 27 imissu lilha.
(2) Jekk dik il-persuna tonqos li tesegwixxi l-obbligi hawn fuq
imsemmija, te_hel il-penali stabbilita fl-a_h_har artikolu qabel dan u,
barra minn hekk, f’ka_z ta’ falliment, tista’ ti_gi iddikjarata _hatja ta’
falliment dolu_z.
Dmir tar-
re_gistratur meta 
ssir talba g_hall-
firda tal-beni bejn 
il-mi_z_zew_gin. 
Emendat: 
XXXVII.1939.7.
31. (1) Ir-re_gistratur g_handu jie_hu _hsieb li kull talba g_hall-
firda tal-beni bejn ir-ra_gel u l-mara, meta l-wie_hed jew l-o_hra
jidhru b_hala kummer_cjanti fl-indi_ci msemmi fl-artikolu 28, ti_gi
ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern.
(2) Ir-re_gistratur g_handu jie_hu _hsieb ukoll li s-sentenza fuq it-
talba hawn fuq imsemmija ti_gi ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern, u
g_handu jag_hmel riferenza g_hal dik is-sentenza fl-indi_ci fuq
imsemmi. 
Sub-titolu III
FUQ IL-LIMITI TAL-KONKORRENZA
Abbu_z ta’ u_zu ta’ 
ismijiet, marki jew 
sinjali distintivi. 
Emendat:
XVI. 2000.103.
Kap. 416.
32. Il-kummer_cjanti ma jistg_hux jag_hmlu u_zu ta’ ebda isem,
marka jew sinjal distintiv li jistg_hu j_gibu ta_hwid ma’ isem, marka
jew sinjal distintiv ie_hor u_zati skond il-li_gi minn _haddie_hor, ukoll
jekk dan l-isem, marka jew sinjal distintiv ta’ _haddie_hor ma jkunux
irre_gistrati skond l-Att dwar it-Trademarks, lanqas ma jistg_hu
jag_hmlu u_zu ta’ ismijiet ta’ ditti jew ta’ ismijiet fittizji li jistg_hu
jqarrqu lil _haddie_hor fuq il-vera importanza tad-ditta.
  10      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Indikazzjoni falza 
ta’ l-ori_gini tal-
merkanzija.
33. Il-kummer_cjanti ma jistg_hux jag_hmlu u_zu ta’ indikazzjoni
falza ta’ l-ori_gini tal-merkanzija:
I_zda indikazzjoni li, fl-u_zu tal-kummer_c, hija ikkonsidrata
b_hala indikazzjoni komuni, ma titqiesx li hija indikazzjoni falza.
Tixrid ta’ notizzji 
bi _hsara ta’ 
kummer_cjanti 
o_hra.
34. (1) Il-kummer_cjanti ma jistg_hux, g_hal skop ta’
konkorrenza, ixerrdu notizzji li jistg_hu jag_hmlu _hsara lill-industrja
jew kummer_c ta’ kummer_cjanti o_hra.
(2) Lanqas ma jistg_hu jag_hmlu u_zu ta’ onorifi_cenzi, warrants
ta’ privattivi, medalji, premjijiet jew distinzjonijiet o_hra li
g_halihom ma jkollhomx jedd jew li jkunu qalg_huhom g_hal xi linja
o_hra ta’ industrja jew ta’ kummer_c.
Korruzzjoni ta’ 
impjegati ta’ 
_haddie_hor.
35. Il-kummer_cjanti ma jistg_hux jikkorrompu persuni
impjegati fl-industrja jew kummer_c ta’ konkorrent sabiex ikunu
jafu jew jisfruttaw il-parru_c_cani tieg_hu.
_Certifikati ta’ 
onest_a  jew _hila 
kuntrarji g_hall-
fatti.
36. Il-kummer_cjant ma jistax, fl-e_zer_cizzju tal-kummer_c jew
industrija tieg_hu, jag_hti _certifikati ta’ onest_a  jew ta’ _hila kuntrarji
g_hall-fatti kif mag_hrufin minnu u li jistg_hu jqarrqu l-bona fidi ta’
_haddie_hor.
Penali. 
Emendat: 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
37. (1) Il-kummer_cjant li jikser xi wa_hda mill-projbizzjonijiet
imsemmija fl-artikoli 32 sas-36, inklu_zivament, hu su_g_gett g_hall-
azzjoni tad-danni u l-img_haxijiet jew, kif jag_h_zel il-kummer_cjant
danne_g_gjat, g_hal penali. Barra minn dan, il-kummer_cjant
danne_g_gjat jista’ jitlob li dak kollu li jkun sar kontra l-
projbizzjonijiet hawn fuq imsemmija ji_gi meqrud, jew li ji_gi ordnat
kull rimedju ie_hor illi jista’, skond ma jkunu _c-_cirkostanzi, ine_h_hi l-
att li bih tkun saret il-konkorrenza mhux le_cita.
(2) L-azzjoni g_had-danni u l-img_haxijiet ta_ht dan l-artikolu
titmexxa skond ir-regoli tal-li_gi _civili.
(3) I_zda, il-penali ti_gi stabbilita mill-Prim’Awla tal-Qorti
_Civili, jew mill-Qorti tal-Ma_gistrati (G_hawdex) fil-_gurisdizzjoni
superjuri tag_hha b_hala Qorti _Civili, Prim’Awla, fuq talba tal-
kummer_cjant danne_g_gjat, u ma tkunx anqas minn g_haxar liri u
lanqas i_zjed minn _hames mitt lira, skond ma jkun il-kobor tal-fatt,
i_z-_zmien li dam sejjer, il-mala fidi tal-kontravventur u _c-_cirkostanzi
partikulari l-o_hra kollha ta’ kull ka_z. Dik il-penali tit_hallas lill-
kummer_cjant danne_g_gjat b’saldu ta’ kull pretensjoni tieg_hu g_had-
danni u l-img_haxijiet.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        11
Titolu III
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IR-RE_GISTRU TAL-KUMMER_CJANTI
Re_gistru tal-
kummer_cjanti. 
Emendat: 
VIII. 1990.3; 
XXIV.1995.362.
38. (1) Kull kummer_cjant u kull so_cjet_a  kummer_cjali jistg_hu,
jekk iridu, ji_gu irre_gistrati fi ktieb li qieg_hed g_haldaqshekk,
imsejja_h "Re_gistru tal-Kummer_cjanti", li ji_gi mi_zmum ta_ht is-
setg_ha tal-Prim’Awla tal-Qorti _Civili.
(2) Ta_ht is-setg_ha tal-Qorti tal-Ma_gistrati (G_hawdex) fil-
_gurisdizzjoni superjuri tag_hha b_hala Prim’Awla tal-Qorti _Civili,
jin_zamm re_gistru ie_hor g_hall-kummer_cjanti li joqog_hdu G_hawdex u
g_has-so_cjetajiet kummer_cjali li g_handhom hemm il-post tal-
kummer_c tag_hhom; i_zda, dak ir-re_gistru jitqies b_hala _ha_ga wa_hda
ma’ dak li jin_zamm ta_ht is-setg_ha tal-Prim’Awla tal-Qorti _Civili.
Kwalifiki g_har-
re_gistrazzjoni.
39. (1) Kull persuna g_handha jedd li ti_gi mni_z_zla fir-re_gistru
msemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, kemm-il darba-
(a) f’dak i_z-_zmien tkun te_zer_cita l-kummer_c jew xi linja
ta’ kummer_c;
(b) tkun rijabilitata, jekk qabel tkun _giet iddikjarata
falluta;
Kap. 9.
(_c) ma tkunx _giet misjuba _hatja ta’ xi wie_hed mid-delitti
kontra l-fidu_cja pubblika jew kontra l-proprjet_a ,
imsemmijin fil-Kodi_ci Kriminali;
(d) i_g_gib _certifikat mill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer_c li
jwettaq dwaru il-kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (a),
(b) u (_c).
(2) Jekk ir-re_gistrazzjoni tkun ta’ so_cjet_a  kummer_cjali, il-
kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (b), (_c) u (d) tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu jin_htie_g li jkunu je_zistu f’kull wie_hed mis-so_cji
b’responsabbilit_a  illimitata.
Pro_cedura g_har-
re_gistrazzjoni. 
Emendat: 
XVI. 1982.2.
Kap. 168.
40. Kull min irid ji_gi mni_z_zel f’dak ir-re_gistru g_handu jag_hmel
talba b’rikors quddiem wa_hda mill-qrati msemmijin fl-artikolu 38,
skond ma jkun il-ka_z, u jda_h_hal mag_hha d-dokumenti kollha
me_htie_ga, u, fil-ka_z ta’ so_cjet_a  kummer_cjali, g_handha ti_gi mda_h_hla
wkoll kopja tad-dikjarazzjoni pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
So_cjetajiet Kummer_cjali*, li turi d-data tar-re_gistrazzjoni tas-
so_cjet_a  u d-data li fiha _c-_certifikat tar-re_gistrazzjoni relattiv ikun
in_hare_g. 
Digriet li jilqa’ jew 
ji_c_had it-talba 
g_har-re_gistrazzjoni.
41. (1) L-im_hallef jew ma_gistrat, skond ma jkun il-ka_z, jilqa’
jew ji_c_had it-talba b’digriet in camera, u jordna, fl-ewwel ka_z, lir-
re_gistratur li jni_z_zel l-isem tar-rikorrent fir-re_gistru hawn fuq
imsemmi u, fit-tieni ka_z, li r-rikorrent ji_gi innotifikat b’kopja tad-
digriet.
*Im_hassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  12      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
(2) Fid-digriet li ji_c_had it-talba g_handu jkun hemm ir-ra_gunijiet
ta’ dik id-de_ci_zjoni u jista’ jsir appell minnu, b’_citazzjoni quddiem
il-Qorti ta’ l-Appell fi_z-_zmien ta’ tmint ijiem minn dak in-nhar tan-
notifika fuq imsemmija.
Setg_hat tal-qorti. 42. Il-qorti, sew ta’ l-ewwel kemm tat-tieni grad, tista’
te_zamina lir-rikorrent bil-_gurament u tordnalu j_gib dawk il-provi
kollha li jidhrilha me_htie_ga g_had-de_ci_zjoni tat-talba.
T_hassir mir-
re_gistru.
43. (1) L-isem ta’ kummer_cjant jew ta’ so_cjet_a  kummer_cjali,
wara li jkun _gie mni_z_zel kif imiss fir-re_gistru hawn fuq imsemmi,
jista’ ji_gi m_hassar jekk il-kummer_cjant imut jew jirtira mill-
kummer_c jew jekk is-so_cjet_a  tin_hall, inkella jekk il-wie_hed jew l-
o_hra ji_gu iddikjarati falluti, jew jekk il-kummer_cjant jew wie_hed
mis-so_cji b’responsabbilt_a  illimitata ji_gi misjub _hati ta’ xi wie_hed
mid-delitti msemmijin fil-paragrafu (_c) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 39.
(2) It-talba g_hat-t_hassir g_handha ti_gi mag_hmula quddiem il-
qorti kompetenti b’rikors ippre_zentat mill-parti interessata jew
mill-President tal-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer_c, kontra l-
persuna jew is-so_cjet_a  interessata jew ir-rappre_zentant le_gittimu
tag_hhom.
(3) Mid-digriet mog_hti fuq dik it-talba jista’ jsir ukoll appell fl-
istess _zmien u bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 41.
X’g_handu jkun fih 
ir-re_gistru tal-
kummer_cjanti.
Emendat: 
XXIV.1995.362;
XXXI. 2002.256.
44. (1) Kull re_gistrazzjoni fir-re_gistru hawn fuq imsemmi
g_handha _g_gib numru progressiv u turi l-isem u l-kunjom tal-
kummer_cjant jew ta’ kull so_cju b’responsabbilt_a  illimitata, skond
il-ka_z, l-isem kummer_cjali, id-ditta jew l-isem tas-so_cjet_a  li ta_htu l-
kummer_c hu e_zer_citat, fejn joqog_hdu u l-kummer_c jew in-negozju
partikolari li je_zer_citaw.
(2) Kull re_gistrazzjoni mag_hmula f’G_hawdex g_handha, ming_hajr
dewmien, ti_gi mibg_huta, b’kopja legali, lir-re_gistratur f’Malta, u dan
g_handu jni_z_zel dik ir-re_gistrazzjoni fir-re_gistru tal-kummer_cjanti, u
jag_htiha n-numru li jmissha. Dak in-numru g_handu ji_gi, ming_hajr
dewmien, ikkomunikat lir-re_gistratur f’G_hawdex sabiex minnufih
ini_z_zlu fir-re_gistru mi_zmum ta_ht l- awtorit_a  ta’ dik il-qorti.
_Certifikat ta’ 
re_gistrazzjoni.
45. Kull kummer_cjant jew so_cjet_a  kummer_cjali jistg_hu, bi
spejje_z tag_hhom, jitolbu lir-re_gistatur _certifikat tar-re_gistrazzjoni
tag_hhom.
Ir-re_gistru jista’ 
jarah kul_hadd.
46. Ir-re_gistru tal-kummer_cjanti jista’ jarah kul_hadd bla _hlas.
In-nuqqas ta’ 
re_gistrazzjoni ma 
jne_h_hix il-jedd ta’ 
persuna li 
tikkummer_cja. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.360.
47. (1) In-nuqqas ta’ re_gistrazzjoni ma jne_h_hix il-jedd li
persuna tista’ tikkummer_cja.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        13
Penali g_hal min 
juri li hu irre_gistrat 
bla ma jkun.
(2) I_zda, kull min, ming_hajr ma jkun _gie irre_gistrat kif imiss
jew wara li l-isem tieg_hu jkun _gie m_hassar mir-re_gistru tal-
kummer_cjanti, jag_hmel u_zu, fil-korrispondenza tieg_hu jew f’karti
o_hra li g_handhom x’jaqsmu mal-kummer_c tieg_hu, ta’ xi
indikazzjoni li tista’ _g_gieg_hel lil xi _hadd ja_hseb li hu irre_gistrat kif
imiss, je_hel penali ta’ mhux anqas minn _hames liri u mhux i_zjed
minn mitt lira, fuq talba ta’ l-Avukat _Generali, b’_citazzjoni
quddiem il-qorti kompetenti ta’ _gurisdizzjoni kummer_cjali.
Taqsimiet g_has-
sensala pubbli_ci u 
a_genti tal-
kummer_c.
48. Fir-re_gistru tal-kummer_cjanti, g_handu jkun hemm taqsima
spe_cjali g_has-sensala pubbli_ci u o_hra g_hall-a_genti tal-kummer_c.
Titolu IV
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
b/-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IL-PERSUNI AW_ZILJARJI TAL-KUMMER_CJANTI
Sub-titolu I
FUQ IR-RAPPRE_ZENTANZA IN _GENERALI
Li_gi dwar ir-
rappre_zentanza 
kummer_cjali. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6. 
Kap. 16. 
Kap. 452.
49. Fin-nuqqas ta’ patt, ta’ li_gi jew ta’ u_zu kuntrarju, ir-
rappre_zentanza kummer_cjali hija regolata mid-disposizzjonijiet tat-
Titolu XVIII tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodi_ci _Civili sa fejn
jistg_hu jg_hoddu, barra mid-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1861:
I_zda, meta r-rappre_zentanza kummer_cjali _g_gib ukoll l-
obbligu min-na_ha tar-rappre_zentant li jag_hmel xi servizzi
partikolari, f’dak il-ka_z hija wkoll regolata mid-disposizzjonijiet
ta’ l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali, sa fejn
applikabbli.
Effett ta’ atti 
mag_hmulin mir-
rappre_zentant fil-
limiti tas-setg_hat 
tieg_hu.
50. L-atti kollha mag_hmulin mir-rappre_zentant g_hall-prin_cipal,
fil-limiti tas-setg_hat tieg_hu, i_gibu direttament l-effett tag_hhom
favur jew kontra l-prin_cipal.
Regoli dwar il-
validit_a  u l-effetti 
ta’ atti mag_hmulin 
mir-rappre_zentant.
51. Sabiex wie_hed jista’ jistabbilixxi l-validit_a  u l-effetti ta’ l-
att mag_hmul mir-rappre_zentant, g_handu jie_hu qies tal-kapa_cit_a  tal-
prin_cipal u tal-volont_a  tar-rappre_zentant:
I_zda, jekk fi_z-_zmien li tg_haqqad in-negozju l-prin_cipal kien
miexi b’mala fidi, hu ma jistax jinqeda bil-bona fidi tar-
rappre_zentant.
Forma tas-setg_hat 
mog_htija lir-
rappre_zentant.
52. Meta l-li_gi trid li att isir bil-miktub, is-setg_ha mog_htija lir-
rappre_zentant sabiex jag_hmel dak l-att g_handha ting_hata bil-miktub.
Setg_hat tar-
rappre_zentant.
53. Bla _hsara ta’ kull u_zu jew patt kuntrarju, fis-setg_ha g_hax-
xiri ma titqiesx li tid_hol is-setg_ha g_hax-xiri bid-dejn, u fis-setg_ha
g_hall-bejg_h ma titqiesx 1i tid_hol is-setg_ha g_hall-bejg_h bil-kreditu. 
Dmirijiet tar-
rappre_zentant lejn 
it-terzi. 
54. (1) Ir-rappre_zentant g_handu jag_hti lit-terzi kull
informazzjoni dwar sa fejn jaslu s-setg_hat mog_htija lilu mill-
prin_cipal, u, jekk it-terzi hekk ikunu jridu, g_handu wkoll jag_htihom
  14      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
dikjarazzjoni iffirmata minnu kif imiss sabiex juri li dik l-
operazzjoni li jkun jag_hmel tid_hol fis-setg_hat tieg_hu fuq
imsemmija.
Kap. 9.
(2) Kull dikjarazzjoni falza li r-rappre_zentant jag_hmel
dolo_zament fid-dikjarazzjoni fuq imsemmija hija meqjusa b_hala
falsifikazzjoni ta’ skrittura tal-kummer_c, fis-sens ta’ l-artikolu 183
tal-Kodi_ci Kriminali, u taqa’ ta_ht il-pieni f’dak l-artikolu
msemmija, bla _hsara ta’ kull azzjoni g_had-danni u l-img_haxijiet.
Kif il-prin_cipal li 
jne_h_hi r-
rappre_zentanza 
jista’ je_hles mir-
responsabbilt_a  lejn 
it-terzi. 
Emendat:
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
55. Meta tkun _giet mog_htija rappre_zentanza _generali, il-
prin_cipal, li jne_h_hi dik ir-rappre_zentanza, jista’ je_hles minn kull
responsabbilt_a  lejn it-terzi g_hall-operazzjonijiet li jsiru wara mir-
rappre_zentant, billi jag_hti avvi_z ta’ dik it-tne_h_hija b’nota
ippre_zentata fil-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili, jew fil-Qorti tal-
Ma_gistrati (G_hawdex) fil-_gurisdizzjoni superjuri kummer_cjali
tag_hha, skond ma jkun il-ka_z, u billi jfittex li dik in-nota ti_gi
ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o_hra, u ti_gi mwa_h_hla
fil-Bor_za tal-Kummer_c.
Negozju mir-
rappre_zentant 
mieg_hu nnifsu.
56. Ir-rappre_zentant ma jistax ig_haqqad mieg_hu nnifsu negozju
tal-prin_cipal tieg_hu, la akkont tieg_hu nnifsu u lanqas ta’ _haddie_hor,
u la direttament u lanqas bil-mezz ta’ terza persuna, ming_hajr is-
setg_ha jew it-twettiq tal-prin_cipal.
Sub-titolu II
FUQ L-INSTITURI
Min hu institur. 57. L-institur hu dak li ji_gi inkarigat, persunalment u fil-fiss,
mill-kummer_c jew minn linja ta’ kummer_c tal-prin_cipal f’post jew
f’postijiet partikolari.
Min jista’ jkun 
institur. 
Emendat: 
XLVI.1973.108.
58. Kull persuna, tkun xi tkun l-et_a  tag_hha, tista’ tkun institur.
L-inkarigu mog_hti 
lill-institur jista’ 
jkun espress jew 
ta_citu.
59. (1) L-inkarigu mog_hti lil wie_hed biex ja_gixxi ta’ institur
jista’ jkun espress jew ta_citu.
(2) Fl-ewwel ka_z, jekk il-prin_cipal ikun irid jag_hmel limiti
g_has-setg_hat mog_htija lill-institur b’mod li titnissel pre_zunzjoni li
dawk il-limiti huma mag_hrufa mit-terzi, hu g_handu jippre_zenta fil-
qorti l-wa_hda jew l-o_hra msemmija fl-artikolu 55 nota li turi _ha_ga
b’_ha_ga x’inhuma dawk il-limiti kollha u jfittex li dik in-nota ti_gi
mwa_h_hla fil-Bor_za tal-Kummer_c u ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern
u f’gazzetta o_hra, jekk jista’ jkun kummer_cjali.
(3) Fit-tieni ka_z, l-inkarigu mog_hti lil wie_hed biex ja_gixxi ta’
institur jitqies, g_hal quddiem it-terzi, li hu _generali u li fih jid_hlu l-
atti kollha li jag_hmlu ma’ l-e_zer_cizzju tal-kummer_c u li huma
me_htie_ga g_hall-e_zer_cizzju tal-kummer_c jew tal-linja ta’ kummer_c li
g_halihom ikun _gie mog_hti lilu dak l-inkarigu, jekk il-prin_cipal ma
jippruvax li t-terzi kienu jafu bil-limiti ta’ dak l-inkarigu fi_z-_zmien
li g_haqqdu n-negozju.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        15
Responsabbilt_a  tal-
prin_cipal.
60. Il-prin_cipal hu responsabbli g_hall-eg_hmil ta’ l-institur u
g_hall-obbligazzjonijiet li dan ikkuntratta fil-limiti tal-kummer_c jew
tal-linja ta’ kummer_c li jkunu _gew im_hollija f’idejh.
Self mag_hmul lill-
institur.
61. Il-mutwu mag_hmul lill-institur ma jobbligax lill-prin_cipal
_hlief meta jing_had l-iskop li g_halih ikun sar u dan l-iskop ikun fil-
fatt dwar il-kummer_c jew linja ta’ kummer_c li minnhom l-institur
ikun inkarigat.
Dmirijiet ta’ l-
institur.
62. (1) L-institur g_handu dejjem jimxi f’isem il-prin_cipal, u
meta jiffirma g_handu jni_z_zel, flimkien ma’ ismu u kunjomu, l-isem
u l-kunjom jew id-ditta tal-prin_cipal, bi_z-_zieda tal-kelmiet "bi
prokura" jew o_hrajn li jfissru hekk.
(2) Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, l-institur jobbliga ru_hu
persunalment; i_zda f’dak il-ka_z, it-terzi jistg_hu je_zer_citaw, ukoll
kontra l-prin_cipal, l-azzjonijiet li jitnisslu minn dawk l-atti ta’ l-
institur li jag_hmlu ma’ l-e_zer_cizzju tal-kummer_c u li huma
me_htie_ga g_hall-e_zer_cizzju tal-kummer_c, li minnu jkun inkarigat.
L-institur ma jistax 
jag_hmel negozju 
g_halih jew g_hal 
_haddie_hor.
63. (1) L-institur ma jistax , akkont tieg_hu jew ta’ _haddie_hor,
ming_hajr il-kunsens espress tal-prin_cipal, jag_hmel negozju jew
ikollu interess f’kummer_c ta’ l-istess xorta ta’ dak li tieg_hu jkollu l-
inkarigu.
(2) Jekk l-institur jikser din il-projbizzjoni, il-prin_cipal jista’ ,
kif jag_h_zel huwa, jew je_zer_cita l-azzjoni g_had-danni u l-
img_haxijiet, inkella jitlob il-_hlas ta’ kull qlig_h li l-institur ikun
g_hamel b’kull negozju mag_hmul bi ksur tad-dmirjiet tieg_hu.
L-institur jista’ 
j_harrek jew ji_gi 
m_harrek.
64. L-institur jista’ j_harrek jew ji_gi m_harrek f’isem il-prin_cipal
g_hall-obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti mag_hmulin minnu fl-
e_zer_cizzju tal-kummer_c jew tal-linja ta’ kummer_c li minnhom ikun
inkarigat, ukoll meta l-prin_cipal ikun jinsab f’Malta.
Responsabbilt_a  ta’ 
l-institur. 
Emendat: 
XVI.1982.2.
65. L-institur hu responsabbli in solidum flimkien mal-
prin_cipal g_hall-osservanza tad-disposizzjonijiet tat-Titolu II ta’ din
it-Taqsima ta’ dan il-Kodi_ci dwar l-affarijiet kollha li jid_hlu fil-
kummer_c jew linja ta’ kummer_c li minnhom ikun inkarigat.
Tmiem ta’ l-
inkarigu ta’ l-
institur.
66. It-tmiem ta’ l-inkarigu ta’ l-institur g_handu ji_gi mg_harraf
lill-pubbliku bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 59, ukoll jekk dak l-inkarigu, meta _gie mog_hti, ma
jkunx _gie hekk img_harraf.
Sub-Titolu III
FUQ IL-VJA_G_GATURI TAL-KUMMER_C U L-IMPJEGATI 
TAL-_HWIENET
Dmirijiet ta’ 
vja_g_gaturi tal-
kummer_c.
67. (1) Il-vja_g_gaturi tal-kummer_c g_handhom juru lill-klijenti,
li mag_hhom jikkuntrattaw fl-isem tal-prin_cipal, l-att li jo_hloq ir-
rappre_zentanza tag_hhom u li jistabbilixxi l-limiti tag_hha.
(2) Fin-nuqqas ta’ setg_ha espressa, huma ma jistg_hux ida_h_hlu l-
prezz tal-merkanzija, jekk ma jkunux g_hamlu huma nfishom il-
kunsinna tag_hha, lanqas ma jistg_hu jag_htu _zmien g_hall-_hlas jew
  16      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
skonti fuq l-operazzjonijiet li jkunu g_haqqdu.
(3) Huma jistg_hu jir_cievu l-ilmenti mag_hmula lill-prin_cipal, u
jistg_hu j_harrku jew ji_gu m_harrka fl-isem tal-prin_cipal g_hall-
obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti li huma jkunu g_hamlu fl-isem
tal-prin_cipal innifsu.
Dmirijiet ta’ l-
impjegati fi 
_hwienet.
68. (1) L-impjegati fi _hwienet, inkarigati mill-bejg_h bl-
ingrossa jew bl-imnut, jistg_hu jinkassaw, _gewwa l-ma_h_zen jew il-
_hanut, il-prezz ta’ l-o_g_getti mibjug_ha minnhom, jekk il-_gbir tal-_hlas
ma jkunx riservat g_hal persuna o_hra b_hala kaxxier.
(2) Huma ma jistg_hux ida_h_hlu dak il-prezz barra mill-ma_h_zen
jew mill-_hanut, _hlief meta juru li g_handhom is-setg_ha g_haldaqshekk
jew meta j_hallu ri_cevuta iffirmata mill-prin_cipal.
Il-vja_g_gaturi tal-
kummer_c u l-
impjegati fi 
_hwienet ma 
jistg_hux je_zer_citaw 
l-istess kummer_c 
tal-prin_cipal. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
69. (1) Il-vja_g_gaturi tal-kummer_c u l-impjegati fi _hwienet ma
jistg_hux, ming_hajr setg_ha espressa, je_zer_citaw l-istess kummer_c tal-
prin_cipal akkont tag_hhom jew ta’ _haddie_hor, u lanqas ma jistg_hu
jag_htu informazzjonijiet dwar il-parru_c_cani bi _hsara tal-prin_cipal.
(2) Kull min jikser din il-projbizzjoni je_hel id-danni u l-
img_haxijiet; barra minn dan il-_hati je_hel multa ta’ mhux anqas minn
_hames liri u mhux i_zjed minn mitt lira, bi pro_ceduri me_huda fuq
talba tal-prin_cipal, quddiem il-Qorti tal-Ma_gistrati.
Sub-Titolu IV
FUQ L-A_GENTI TAL-KUMMER_C
Min hu a_gent tal-
kummer_c. 
70. Hu a_gent tal-kummer_c dak li hu inkarigat fil-fiss u
persunalment minn ditta wa_hda jew i_zjed ta’ barra sabiex
imexxilhom l-affarijiet tag_hhom f’Malta u jibg_hatilhom l-ordnijiet
g_hall-a_c_cettazzjoni.
Li_cenza b_hala 
a_gent tal-kummer_c. 
Emendat:
XXXVII.1939.8; 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
IX. 1982.2.
71. (1) _Hadd ma jista’ jag_hmilha ta’ a_gent tal-kummer_c, sew
wa_hdu kemm f’so_cjet_a  ma’ o_hrajn, ming_hajr li_cenza tal-Kunsill tal-
Kamra tal-Kummer_c.
(2) Dik il-li_cenza ma ti_gix mog_htija _hlief meta -
Kap. 168.
(a) issir talba bil-miktub lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
f’dik il-forma li l-Kunsill jistabbilixxi, illi jkun fiha l-
isem s_hi_h u l-kunjom, l-et_a , l-indirizz privat u
kummer_cjali tar-rikorrent u dawk il-partikolaritajiet l-
o_hra dwar il-kummer_c jew okkupazzjoni tieg_hu, li l-
Kunsill jitlob. Fil-ka_z ta’ persuna li titlob li_cenza biex
tag_hmilha ta’ a_gent tal-kummer_c f’so_cjet_a  ma’ o_hrajn,
fit-talba g_handha ssir riferenza g_had-dikjarazzjoni
pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern skond is-subartikolu
(1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
So_cjetajiet Kummer_cjali*, li turi d-data tar-
re_gistrazzjoni tas-so_cjeta u d-data li fiha _c-_certifikat
*Im_hassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        17
tar-re_gistrazzjoni relattiv ikun in_hare_g;
(b) ir-rikorrent jissodisfa lill-Kunsill hawn fuq imsemmi,
b’riferenzi bankarji, kummer_cjali jew b’riferenzi o_hra,
li huwa persuna kapa_ci u tajba biex jag_hmilha ta’ a_gent
tal-kummer_c u li g_handu konoxxenza bi_z_zejjed tal-
li_gijiet u u_zi kummer_cjali dwar ix-xog_hol, jeddijiet u
dmirijiet ta’ l-a_genti tal-kummer_c;
(_c) ir-rikorrent i_gib lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
_certifikat ta’ kondotta tajba mill-Kummissarju tal-
Pulizija.
(3) Ebda li_cenza ta_ht dan l-artikolu ma ting_hata lil persuna li
hija fl-impieg tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ bank, jew lil persuna li
g_handha warrant biex te_zer_cita professjoni f’Malta, u li fil-fatt
tkun te_zer_cita dik il-professjoni.
(4) Jista’ jsir appell, b’rikors, lill-Qorti ta’ l-Appell, kontra r-
rifjut tal-_hru_g ta’ li_cenza ta_ht dan l-artikolu.
(5) Il-li_cenzi kollha mog_htijin ta_ht dan l-artikolu g_handhom
ji_gu av_zati fil-Gazzetta tal-Gvern. Fix-xahar ta’ Jannar ta’ kull
sena, lista s_hi_ha tal-li_cenzi li jkunu jse_h_hu g_handha ti_gi wkoll
ma_hru_ga fil-Gazzetta tal-Gvern.
(6) Kull li_cenza ma_hru_ga ta_ht dan l-artikolu tista’ ti_gi m_hassra
jew sospi_za mill-Qorti ta’ l-Appell fuq rikors ta’ l-Avukat _Generali,
jekk il-pussessur tal-li_cenza -
(a) ji_gi misjub _hati ta’ delitt kontra l-proprjet_a ;
(b) ji_gi iddikjarat fallut;
(_c) ja_c_cetta impieg ta_ht il-Gvern ta’ Malta, jew f’bank,
jew ji_gi mog_hti warrant biex je_zer_cita professjoni, u
fil-fatt je_zer_cita dik il-professjoni;
(d) ji_gi ippruvat, b’sodisfazzjon tal-qorti, li mhux persuna
kapa_ci u tajba biex tkun a_gent tal-kummer_c.
(7) Dak it-t_hassir jew sospensjoni ta’ li_cenza g_handhom ji_gu
av_zati fil-Gazzetta tal-Gvern.
(8) Kull pro_cediment ta_ht dan l-artikolu jista’ jsir fil-qorti bil-
mag_hluq, jekk il-qorti hekk tordna.
Setg_ha tal-
President ta’ Malta 
li jistabbilixxi _hlas 
ta’ dritt g_hal-
li_cenzi. 
Emendat: 
XXXVII.1939.9; 
XXV.1962.4; 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII.1974.68.
72. Il-President ta’ Malta jista’, b’regolament,* jistabbilixxi d-
dritt li g_handu jit_hallas lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer_c g_hall-
_hru_g ta’ li_cenza ta’ a_gent tal-kummer_c ta_ht id-disposizzjonijiet ta’
l-a_h_har artikolu qabel dan. B’dawk ir-regolamenti jista’ ji_gi
stabbilit li barra d-dritt g_hall-_hru_g tal-li_cenza g_handu jit_hallas dritt
ie_hor ta’ kull sena u jista’ ji_gi provdut li fin-nuqqas tal-_hlas ta’ dak
id-dritt l-ie_hor ta’ kull sena, il-li_cenza ma tibqax isse_h_h.
Pieni.
Emendat: 
XXXVII.1939.10; 
VII.1941.2.
73. Kull min, ming_hajr li_cenza li tkun isse_h_h f’dak i_z-_zmien,
juri ru_hu li hu, jew jag_hmilha jew jintrabat li jag_hmilha ta’ a_gent
tal-kummer_c, je_hel, meta jinsab _hati, bi pro_cedura sommarja, multa
ta’ mhux i_zjed minn _hamsin lira, u fil-ka_z ta’ re_cidiva, il-piena ta’
*G_har-regolamenti ta_ht dan l-artikolu, ara n-Not. tal-Gvern Nru 310 ta’ l-1939.
  18      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
pri_gunerija ta’ mhux i_zjed minn tliet xhur jew multa ta’ mhux i_zjed
minn mitt lira, jew il-pri_gunerija u l-multa flimkien.
Nuqqas ta’ 
a_c_cettazzjoni ta’ l-
operazzjoni mill-
prin_cipal.
74. L-operazzjoni li jitratta l-a_gent titqies li ma se_h_hitx, jekk
id-ditta, wara li ti_gi mg_harrfa bl-operazzjoni, ma tg_harrafx lill-parti
l-o_hra jew lill-a_gent innifsu bl-a_c_cettazzjoni tag_hha fi_z-_zmien li hu
soltu me_htie_g g_hat-twe_giba.
Dmirijiet ta’ l-
a_gent.
75. L-a_gent g_handu jg_harraf lil kull wa_hda mid-ditti b’dak
kollu li jinteressaha f’dawn il-G_zejjer, u g_handu j_zomm fil-kotba
tieg_hu notamenti separati ta’ l-operazzjonijiet li jag_hmel g_hal kull
wa_hda minnhom.
Setg_ha li l-a_gent 
m’g_handux.
76. _Hlief meta jkollu setg_ha espressa, l-a_gent ma jistax ida_h_hal
flus g_hall-prin_cipal, lanqas ma jista’ jag_hti _zmien g_hall-_hlas jew
skonti. Hu jista’ jir_cievi lmenti dwar difetti fil-merkanzija u jista’
j_harrek jew ji_gi m_harrek fl-isem tal-prin_cipal tieg_hu.
Kummissjoni li 
jmissu l-a_gent.
77. (1) Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, l-a_gent
jit_hallas b’kummissjoni fuq l-operazzjoni, jekk l-operazzjoni sse_h_h.
Fil-ka_z li tit_hallas bi_c_ca biss mis-somma, l-a_gent jista’ jitlob biss il-
kummissjoni fuq is-somma li ti_gi m_hallsa.
(2) ll-kummissjoni tmiss s_hi_ha lill-a_gent meta l-operazzjoni ti_gi
sfrattata mid-ditta.
(3) l_zda, meta l-a_gent ikollu hu biss l-a_genzija g_hal Malta,
jie_hu l-kummissjoni s_hi_ha wkoll fuq l-operazzjonijiet li d-ditta
tag_hmel direttament ming_hajr il-g_hajnuna tieg_hu.
I_z-_zmien tat-tmiem 
ta’ l-a_genzija.
 78. (l) Meta l-a_genzija mog_htija mid-ditta ma tkunx g_hal
_zmien stabbilit, sew il-prin_cipal kemm l-a_gent jistg_hu j_hollu l-
a_genzija billi jag_htu avvi_z lil xulxin tliet xhur qabel, bla _hsara tal-
jedd ta’ l-a_gent g_hall-kummissjoni fuq l-operazzjonijiet li jkunu
mexjin.
(2) Din ir-regola ma tg_hoddx meta l-a_genzija tispi_c_ca min_habba
l-mala fidi tal-prin_cipal jew ta’ l-a_gent.
Sub-titolu V
FUQ IS-SENSALA
Kwalifiki g_hal 
sensal pubbliku. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
 79. (1) Kull min irid isir sensal pubbliku g_handu jag_hmel
talba lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer_c, u j_gib _certifikat li juri illi
hu ta’ l-et_a  u ta’ kondotta tajba.
(2) ll-Kunsill hawn fuq imsemmi ja_htar tliet kummer_cjanti
sabiex je_zaminaw lir-rikorrent dwar il-jeddijiet u d-dmirijiet tas-
sensala pubbli_ci u dwar dak kollu li g_handu x’jaqsam mal-
professjoni tag_hhom.
(3) Jekk ir-rikorrent ji_gi approvat, il-Kunsill hawn fuq
imsemmi jag_htih _certifikat ta’ kompetenza, iffirmat mill-President
ta’ l-istess Kunsill.
(4) Qabel ma jid_hol g_had-dmirijiet tal-kariga tieg_hu, is-sensal
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        19
pubbliku g_handu jie_hu _gurament quddiem l-im_hallef tal-Prim’ Awla
tal-Qorti _Civili, li jaqdi fedelment id-dmirijiet tal-kariga tieg_hu, u
l-im_hallef ini_z_zel notament ta’ dak il-_gurament fuq i_c-_certifikat ta’
kompetenza hawn fuq imsemmi bid-data u l-firma tieg_hu.
(5) Is-sensala li j_harsu l-formalitajiet kollha hawn fuq
imsemmija, ji_gu rre_gistrati f’taqsima spe_cjali tar-re_gistru tal-
kummer_cjanti msemmi fit-Titolu III ta’ din it-Taqsima ta’ dan il-
Kodi_ci.
Telf tal-kariga ta’ 
sensal. 
Kap. 9.
80. Is-sensal pubbliku li ji_gi misjub _hati ta’ wie_hed mid-delitti
msemmijin fis-Sub-titoli I, II u III tat-Titolu IX tat-Taqsima II ta’ l-
Ewwel Ktieb tal-Kodi_ci Kriminali jitlef, ipso facto, il-kariga
tieg_hu, u ismu ji_gi m_hassar mir-re_gistru tal-kummer_cjanti.
Piena g_hal min 
jag_hmilha ta’ 
sensal pubbliku 
ming_hajr jedd. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
81. Kull min, ming_hajr ma j_hares il-formalitajiet me_htie_ga fl-
artikolu 79 jew wara li jitlef il-kariga tieg_hu ta’ sensal pubbliku,
jag_hmel att ta’ senserija, je_hel, meta jinsab _hati mill-Qorti tal-
Ma_gistrati, il-pieni stabbiliti g_hall-kontravvenzjonijiet.
Kotba li g_handhom 
i_zommu is-sensala.
82. (1) Is-sensala pubbli_ci g_handhom i_zommu memorandum
jew ktieb primi noti, u re_gistru tas-senseriji.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 21 jg_hoddu g_hal dawn il-
kotba.
Dmirijiet tas-
sensala.
83. Kull sensal pubbliku, kull meta jg_haqqad operazzjoni,
g_handu jni_z_zilha minnufih fil-memorandum jew ktieb primi noti
tieg_hu, u g_handu, _gurnata b’_gurnata, ini_z_zel kull operazzjoni fir-
re_gistru tas-senseriji. Hu g_handu jni_z_zel f’dawn i_z-_zew_g kotba, id-
data, l-ismijiet tal-partijiet li jikkuntrattaw, ix-xorta ta’ l-
operazzjoni, u, in _generali, kull patt u kondizzjoni miftehmin bejn
il-partijiet, u, fil-ka_z ta’ merkanzija, hu g_handu jni_z_zel
partikolarment il-kwalit_a , il-kwantit_a , il-prezz u l-marka, meta jkun
hemm, u kif g_handu jsir il-_hlas.
Kunsinna ta’ kopji 
tar-
re_gistrazzjonijiet.
84. Is-sensal pubbliku g_handu jag_hti lil kull wa_hda mill-
partijiet li titlobha kopja vera iffirmata minnu tal-partita mni_z_zla
fir-re_gistru tas-senseriji.
Pre_zentata ta’ 
kotba.
85. Is-sensala pubbli_ci, jekk ji_gu hekk ordnati mill-qorti,
g_handhom jippre_zentaw il-kotba tag_hhom sabiex ji_gu mqabbla mal-
kopji mog_htija minnhom lill-partijiet, u g_handhom jag_htu lill-qorti,
jekk hemm b_zonn bil-_gurament, dak it-tag_hrif kollu li jkun
me_htie_g.
Kustodja tal-kotba.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
86. (1) Is-sensala pubbli_ci g_handhom il-kustodja tal-kotba
tag_hhom u g_handhom i_zommuhom fi stat tajjeb.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jmut jew ji_gi interdett, il-kotba
tieg_hu g_handhom ji_gu mqieg_hda fil-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili,
mill-werrieta tieg_hu jew mill-persuna li jkunu g_handha jew minnu
nnifsu, skond ma jkun il-ka_z, fi _zmien _hmistax-il _gurnata mill-
mewt jew mill-interdizzjoni.
(3) Fin-nuqqas ta’ dan id-depo_zitu, ir-re_gistratur jista’ ja_gixxi
g_had-depo_zitu tal-kotba, u jista’, jekk ikun hemm b_zonn, jitlob il-
_hru_g tal-mandat me_htie_g kontra kull persuna li hu jkollu ra_gun
  20      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
ja_hseb illi g_handha jinsabu dawk il-kotba.
E_c_cezzjonijiet. 
Emendat: 
XXXVII.1939.11.
87. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79, 80 u 81 ma jg_hoddux
g_has-sensala ta’ bejg_h jew ta’ kiri ta’ immobbli, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sas-86 ma jg_hoddux g_has-sensala
ta’ bejg_h ta’ prodotti tar-raba’.
Is-sensal ma jistax 
jag_hmel 
operazzjonijiet 
akkont tieg_hu 
innifsu, e_c_c.
88. Ebda sensal pubbliku ma jista’ jag_hmel operazzjonijiet
kummer_cjali akkont tieg_hu nnifsu, jew ikollu xi interess fihom,
direttament jew indirettament, f’ismu jew bil-mezz ta’ terza
persuna, sew jekk wa_hdu kemm ukoll f’so_cjet_a  ma’ o_hrajn; lanqas
ma jista’ jislef ismu g_hal ebda affari tkun li tkun lil persuna o_hra li
ma jkollhiex is-setg_ha li ta_hdem ta’ sensal pubbliku:
l_zda, _zew_g sensala jew i_zjed jistg_hu jissie_hbu bejniethom
biex jag_hmlu senseriji biss.
ls-sensal mhuwiex 
ir-rappre_zentant 
tal-partijiet.
89. Is-sensal pubbliku mhuwiex ir-rappre_zentant tal-partijiet
biex ig_haqqad l-operazzjoni; u jekk fit-tg_haqqid ta’ l-affari hu
jidher b_hala rappre_zentant ta’ wa_hda mill-partijiet, ma jkollux jedd
g_has-senserija b_hala sensal.
Is-sensal li ma 
jsemmix l-isem tal-
parti.
90. (1) Is-sensal pubbliku li ma jsemmix lill-parti l-wa_hda l-
isem tal-parti l-o_hra, iwie_geb persunalment g_hall-esekuzzjoni tal-
kuntratt, u jid_hol fil-jeddijiet tal-parti m_hallsa minnu kontra l-parti
li ma jkunx semma’ isimha.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jsemmi l-isem, ukoll jekk wara li
jkun g_haqqad l-operazzjoni, il-parti l-wa_hda tista’ ta_gixxi
direttament kontra l-parti l-o_hra, i_zda s-sensal pubbliku jibqa’
jwie_geb fil-ka_z li l-kuntratt ma ji_gix esegwit.
Penali g_hal 
kontravvenzjonijiet
mag_hmulin minn 
sensala pubbli_ci. 
Emendat: 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII. 1974.68; 
VIII. 1990.3;
XXIV.1995.362.
91. (1) Is-sensal pubbliku illi jikser xi wiehed mill-obbligi
msemmijin fl-artikoli ta’ qabel dan je_hel, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess jew ta’ l-Avukat _Generali, penali ta’ mhux anqas
minn lira u mhux i_zjed minn g_hoxrin lira, bi pro_ceduri me_huda
quddiem il-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili, jew il-Qorti tal-Ma_gistrati
(G_hawdex) fil-_gurisdizzjoni superjuri kummer_cjali tag_hha, skond
ma jkun il-ka_z, bla _hsara ta’ kull azzjoni o_hra li titnissel minn din
il-li_gi jew minn kull li_gi o_hra.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna l-interdizzjoni tas-sensal
pubbliku g_hal _zmien ta’ mhux aktar minn sentejn, u, f’dan il-ka_z,
ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 matul i_z-_zmien ta’ l-
interdizzjoni.
_Hlas tad-dritt tas-
sensal.
92. Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, id-dritt tas-
senserija jit_hallas mill-partijiet li jikkuntrattaw f’ishma ndaqs.
Jeddijiet tas-sensal. 93. Is-sensal pubbliku g_handu jedd tas-senserija g_han-negozju
li jkun ittratta, ukoll jekk il-partijiet ig_haqqdu bejniethom l-affari
ming_hajru, imma bla ma jkun inda_hal sensal pubbliku ie_hor.
Qsim tad-dritt tas-
senserija.
94. Meta sensal pubbliku jkun beda affari li mbag_had
jispi_c_caha wie_hed ie_hor fuq il-kondizzjonijiet ittrattati minn dak ta’
l-ewwel, id-dritt tas-senserija jinqasam indaqs bejn i_z-_zew_g
sensala; i_zda jekk l-affari ssir b’kondizzjonijiet o_hra minn dawk
ittrattati mill-ewwel sensal, id-dritt kollu tas-senserija jmiss lit-
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        21
tieni sensal.
L-artikoli 79-94 
ma jg_hoddux g_hal 
sensala awtorizzati 
ta_ht il-li_gi ta’ 
qabel.
95. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sa l-94 ma jg_hoddux
g_hal sensala li kienu awtorizzati ja_hdmu ta’ sensala qabel l-ewwel
ta’ Jannar ta’ l-elf disa’ mija tmienja u g_hoxrin. 
Sub-titolu VI
FUQ IL-KUMMER_CJANTI KUMMISSJONANTI
Min hu 
kummer_cjant 
kummissjonant.
96. Il-kummer_cjant kummissjonant hu dak li, f’ismu jew ta_ht l-
isem ta’ ditta so_cjali, jag_hmel atti ta’ kummer_c b’ordni jew akkont
ta’ prin_cipal.
Il-kummer_cjant 
kummissjonant 
mhux obbligat 
jag_hti l-isem tal-
prin_cipal.
97. Il-kummer_cjant kummissjonant mhux obbligat jag_hti l-
isem tal-persuna li g_haliha hu ja_gixxi. Hu obbligat direttament ma’
dawk li mag_hhom jikkuntratta, daqs li kieku l-operazzjoni kienet
tieg_hu nnifsu.
Azzjoni tat-terzi 
kontra l-prin_cipal 
jew bil-maqlub.
98. Il-prin_cipal m’g_handux azzjoni kontra dawk li mag_hhom il-
kummer_cjant kummissjonant ikun ikkuntratta, lanqas dawn
m’g_handhom azzjoni kontra l-prin_cipal.
Setg_hat tal-
kummer_cjant 
kummissjonant.
99. Il-kummer_cjant kummissjonant jista’ jitbieg_hed mill-
istruzzjonijiet li jir_cievi ming_hand il-prin_cipal jekk hu ja_hseb li dan
kien jag_hti l-approvazzjoni tieg_hu kieku kien jaf bit-tibdil tal-
kondizzjonijiet, u ma jkunx hemm _zmien bi_z_zejjed biex jitlob u
jie_hu minn qabel il-kunsens tieg_hu.
Jedd tal-
kummer_cjant 
kummissjonant fix-
xiri u bejg_h ta’ 
titoli ta’ fondi 
pubbli_ci, e_c_c.
100. F’ka_z ta’ inkarigu g_hax-xiri jew bejg_h ta’ titoli ta’ fondi
pubbli_ci, ta’ kambjali u ta’ titoli o_hra ta’ kreditu li jkunu fil-
kummer_c jew ta’ merkanzija li jkollha prezz fil-bor_za jew fis-suq,
il-kummer_cjant kummissjonant, jekk il-prin_cipal ma jordnax
xort’o_hra, jista’ jag_hti hu stess, bil-prezz li jkun miexi, b_hala
bejjieg_h, il-_haga li g_handu jixtri, jew i_zomm g_halih bil-prezz li jkun
miexi, b_hala xerrej, il-_ha_ga li g_handu jbieg_h akkont tal-prin_cipal,
bla _hsara tal-jedd g_hall-kummissjoni tieg_hu.
Responsabbilt_a  tal-
kummer_cjant 
kummissjonant.
101. Fin-nuqqas ta’ ftehim jew u_zu kuntrarju, il-kummer_cjant
kummissjonant ma jwe_gibx g_hall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet li tie_hu fuqha l-persuna li mag_hha huwa
jikkuntratta; u jekk jie_hu din ir-responsabilt_a , huwa jkollu jedd g_hal
kummissjoni spe_cjali, imsej_ha star del credere, li, meta ma jkunx
hemm ftehim, ti_gi meqjusa fuq l-u_zu tal-lok fejn il-kummissjoni
ti_gi esegwita.
L-u_zu li jkun 
miexi.
102. Kull kummissjoni titqies mog_htija bl-ordni li wie_hed
g_handu jimxi fuq l-u_zu li jkun ise_h_h fil-kummer_c.
A_c_cettazzjoni tal-
mandat.
103. Il-kummer_cjant kummissjonant jista’ ja_c_cetta jew jirrifjuta
l-mandat tal-prin_cipal:
l_zda jekk ma ja_c_cetta_hx, hu g_handu, ming_hajr ebda
dewmien, jag_hti avvi_z tar-rifjut tieg_hu lill-prin_cipal.
Il-kummer_cjant 
kummissjonant 
jista’ ma jesegwix 
il-kummissjoni.
104. Il-kummer_cjant kummissjonant jista’ ma jesegwix il-
kummissjoni li jkun _g_a  a_c_cetta, jekk wara tinqala’ ra_guni li
_g_gieg_hlu ja_hseb li l-prin_cipal m’g_handux fondi bi_z_zejjed biex
iwie_geb g_hall-obbligazzjonijiet tieg_hu, u, f’dan il-ka_z, hu g_handu,
  22      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
ming_hajr ebda dewmien, jag_htih avvi_z tar-rifjut tieg_hu.
Privile_g_g favur il-
kummer_cjant 
kummissjonant.
105. Il-kummer_cjant kummissjonant li jkun _hare_g flus fuq il-
merkanzija mibg_huta lilu biex ibig_hha akkont tal-prin_cipal, g_handu
privile_g_g g_hall-_hlas lura tal-flus li jkun _hare_g, g_hall-img_haxijiet u
g_hall-ispejje_z, fuq il-valur tal-merkanzija, jekk din tkun _g_a  tinsab
ta_ht idejh f’ma_h_zen jew lok ta’ depo_zitu, jew jekk, qabel ma tasal,
hu jkun jista’ jipprova li l-merkanzija _giet mibg_huta lilu.
Priville_g_g fuq 
merkanzija 
mixtrija akkont ta’ 
_haddie_hor.
106. Il-kummer_cjant kummissjonant li jkun xtara merkanzija
akkont ta’ _haddie_hor, g_handu fuq din il-merkanzija l-privile_g_g
imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan g_hall-_hlas lura tal-prezz
im_hallas jew li g_had irid jit_hallas, mhux biss jekk il-merkanzija
tkun ta_ht idejh f’ma_h_zen jew lok ta’ depo_zitu, i_zda wkoll jekk,
qabel ma l-merkanzija tasal f’idejn il-prin_cipal, hu jipprova li kien
bag_hat dik il-merkanzija lill-prin_cipal.
Privile_g_g fuq 
merkanzija li ma 
tbiddlitx.
107. Il-privile_gg imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan ise_h_h
ukoll meta, g_had li l-merkanzija tkun _g_a  f’idejn il-prin_cipal, ma
jkunx sar fiha tibdil sostanzjali u tkun g_hadha tista’ ting_haraf.
Preferenza tal-
kreditu tal-
kummer_cjant 
kummissjonant.
108. Il-kummer_cjant kummissjonant, li lilu tkun _giet mibg_huta
merkanzija jew li jkun xtara merkanzija akkont tal-prin_cipal
g_handu, ukoll jekk din il-merkanzija tkun _giet mibjug_ha u
ikkunsinnata, jedd g_hall-_hlas lura, fuq dak li jin_gieb mill-bejg_h,
g_has-somom li jkun _hare_g, g_hall-img_haxijiet u g_hall-ispejje_z, bi
preferenza fuq il-kredituri tal-prin_cipal.
Privile_g_g fuq il-
prezz tal-
merkanzija.
109. Il-privile_g_g imsemmi fl-artikoli 105 u 108 jista’ ji_gi
e_zer_citat fuq il-prezz tal-merkanzija, kemm-il darba ma jkunx _g_a
_gie m_hallas jew ma jkunx _g_a  g_hadda f’kont kurrent bejn il-prin_cipal
u x-xerrej.
Titolu V
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KUMMER_CJALI
Meta l-kuntratt bil-
mezz ta’ 
korrispondenza hu 
perfett.
110. Il-kuntratt mag_hmul b’korrispondenza, sew b’ittra kemm
ukoll b’telegramm bejn persuni fil-bog_hod minn xulxin, mhux
perfett jekk l-a_c_cettazzjoni ma tasalx lill-proponent fi_z-_zmien
stabbilit minnu jew fi_z-_zmien li hu soltu me_htie_g sabiex wie_hed
jibg_hat il-proposta u jir_cievi l-a_c_cettazzjoni, skond ix-xorta tal-
kuntratt u l-u_zijiet _generali tal-kummer_c.
T_hassir tal-
kuntratt.
111. (1) Sakemm il-kuntratt mhux perfett, sew il-proposta
kemm l-a_c_cettazjoni jistg_hu jit_hassru. I_zda, kemm-il darba l-
proponent jiddikjara li huwa j_zomm il-proposta miftu_ha sa _certu
_zmien, inkella meta dak i_z-_zmien ikun jirri_zulta mix-xorta tan-
negozju, it-t_hassir tal-proposta qabel ma jag_hlaq i_z-_zmien hawn fuq
imsemmi mhux ta’ xkiel g_hall-perfezzjoni tal-kuntratt.
(2) Jekk il-proposta tkun tag_hti s-setg_ha, imqar jekk
impli_citament, lill-parti l-o_hra li tesegwixxi l-kuntratt ming_hajr ma
tkun _giet qabel img_harrfa l-a_c_cettazzjoni tag_hha, il-kuntratt isir
perfett minnufih li tibda l-esekuzzjoni tieg_hu fi_z-_zmien skond l-u_zu
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        23
jew fi_z-_zmien stabbilit.
A_c_cettazjoni 
mdewma, e_c_c. 
112. A_c_cettazzjoni mdewma jew su_g_getta g_hal kondizzjonijiet,
_zieda, restrizzjonijiet jew tibdil titqies li hija u tg_hodd b_hala rifjut
tal-proposta ori_ginali u b_hala proposta _gdida.
Offerta bil-mezz 
ta’ avvi_zi.
113. (1) L-offerta lill-pubbliku b’katalogi jew avvi_zi o_hra ma
torbotx _hlief fil-ka_z li jkun _gie espressament hekk iddikjarat; hija
tg_hodd biss b_hala stedina biex wie_hed joffri.
(2) Il-wirja ta’ merkanzija hija proposta li tobbliga lil min
jesponi sakemm ikollha mag_hha indikazzjoni tal-prezz u tal-
kondizzjonijiet l-o_hra kollha tal-bejg_h.
Jekk il-partijiet 
jiftehmu li jni_z_zlu 
bil-miktub il-
ftehim bil-fomm.
114. Jekk il-partijiet ikunu ftiehmu li l-ftehim bil-fomm g_handu
jitni_z_zel bil-miktub, hu pre_zunt li huma riedu jasso_g_gettaw il-
validit_a  tieg_hu g_hat-t_haris ta’ dik il-formalit_a .
Il-kondebituri 
huma obbligati in 
solidum.
115. (1) Fl-obbligazzjonijiet kummer_cjali, hu pre_zunt, jekk ma
jkunx hemm ftehim kuntrarju, li l-kondebituri huma obbligati in
solidum.
(2) L-istess pre_zunzjoni tg_hodd g_hall-garanti, ukoll jekk ma
jkunx kummer_cjant, illi jag_hmel tajjeb g_hall-obbligazzjoni
kummer_cjali.
_Hlas.
legali f’Malta u ma jkunx _gie msemmi l-kambju tag_hhom, il-_hlas
jista’ jsir bil-flus tal-pajji_z skond kif ikun miexi l-kambju "a vista",
dak in-nhar li jag_hlaq il-_hlas, u fil-lok miftiehem g_hall-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, u, jekk f’dak il-lok ma jkunx hemm kors tal-
kambju, skond ir-rata tal-kambju tas-suq l-aktar fil-qrib, kemm-il
darba fil-kuntratt ma jkunx hemm il-klawsola "in effettivi" jew xi
o_hra b_halha.
Kondizzjoni 
rizoluttiva ta_cita. 
Emendat: 
XXII.1976.4. 
Kap. 16.
117. Fil-kuntratti kummer_cjali, il-kondizzjoni ri_zoluttiva ta_cita
msemmija fl-artikolu 1068 tal-Kodi_ci _Civili t_holl il-kuntratt ipso
jure, u l-qorti ma tistax tag_hti _zmien lill-konvenut sabiex ji_gi
me_hlus mill-mora:
l_zda dan l-artikolu ma japplikax g_hal kuntratti ta’ kiri ta’
proprjet_a  immobbli jew g_hal kuntratti ta’ enfitewsi jew g_hal
kuntratti li l-_hall tag_hhom, fil-ka_z ta’ nuqqas ta’ wa_hda mill-
partijiet milli t_hares l-obbligi tag_hha, jkun regolat b’li_gi b’mod
spe_cjali.
Jeddijiet liti_gju_zi 
mnisslin minn 
operazzjonijiet 
kummer_cjali. 
Kap. 16.
118. Il-jedd ta’ rkupru li jmiss lid-debitur ta_ht l-artikolu 1483
tal-Kodi_ci _Civili, fil-ka_z ta’ _cessjoni ta’ jedd liti_gju_z, ma jistax jigi
e_zer_citat jekk il-jedd liti_gju_z hekk _cedut ikun _gej minn operazzjoni
kummer_cjali.
  24      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Titolu VI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma imbiddla bl-
Att XXX ta’ l-1927.
FUQ IL-KAMRA TAL-KUMMER_C
Kamra tal-
Kummer_c.
119. (1) Il-Kamra tal-Kummer_c hija korp ta’ kummer_cjanti,
sensala, kaptani tal-ba_har u ta’ kull persuna o_hra li tkun fil-
kummer_c.
(2) Dan il-korp hu mag_hruf mill-Gvern.
Kunsill tal-Kamra 
tal-Kummer_c. 
Emendat: 
XVIII.1944.2.
120. (1) L-imsemmija Kamra g_handha kull sena ta_htar, skond
l-istatut img_hoddi mill-imsemmija Kamra, kumitat mag_hmul minn
membri tal-Kamra tal-Kummer_c sabiex jirregola l-_hidma ta’ dik il-
Kamra. Il-persuni ma_htura g_hal dan il-kumitat jifformaw il-Kunsill
tal-Kamra tal-Kummer_c u l-isem tag_hhom ji_gi ma_hru_g fil-Gazzetta
tal-Gvern.
(2) Il-Kunsill hawn fuq imsemmi jirrappre_zenta l-komunit_a
kummer_cjali ta’ Malta.
Sedi tal-Kamra tal-
Kummer_c. 
Emendat: 
XXXIII.1990.38.
121. Il-Kamra tal-Kummer_c g_handha s-sedi tag_hha l-Belt
Valletta fil-bini tal-Kamra tal-Kummer_c.
Operazzjonijiet tal-
Bor_za.
122. Im_hassar: XXXIII. 1990.38.
Titolu VII
FUQ IL-KAMBJALI, BILJETTI NEGOZJABBLI JEW PROMISSORY 
NOTES, U MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW 
KAXXIERA
Sub-titolu I
FUQ IL-KAMBJALI
FUQ IL-FORMA TAL-KAMBJALA
Forma tal-
kambjala.
123. Il-kambjala g_handu jkun fiha d-data, il-lok fejn ti_gi
mi_gbuda, is-somma li g_handha tit_hallas, l-isem ta’ dak li g_handu
j_hallas, u l-isem ta’ dak li lilu jew g_hall-ordni tieg_hu g_handu jsir il-
_hlas, i_z-_zmien u l-lok tal-_hlas, u l-valur mog_hti fi flus,
f’merkanzija, f’kont, jew f’kull mod ie_hor, u g_handha tkun
iffirmata minn min ji_gbidha.
Min ji_gbed il-
kambjala u dak li 
fuqu tin_gibed 
jistg_hu jkunu l-
istess persuna.
124. Il-kambjala tista’ tin_gibed fuq wie_hed innifsu, u tista’ tkun
mag_hmula li tit_hallas fil-lok stess fejn tkun in_gibdet.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        25
Meta l-kambjala 
ma tiswiex.
125. Il-kambjala ffirmata b’salib jew b’xi sinjal ie_hor, ma
tiswiex.
Differenzi bejn il-
kliem u numri.
126. (1) Jekk fil-kambjala s-somma li g_handha tit_hallas tkun
miktuba bi kliem u b’numri, u dawn ma jkunux jaqblu bejniethom,
is-somma miktuba bi kliem hija s-somma li g_handha tit_hallas.
(2) Jekk is-somma tkun _giet imtennija b’numri jew bi kliem, u
dawn ma jkunux jaqblu bejniethom, l-anqas somma hija s-somma li
g_handha tit_hallas.
Tista’ tin_gibed 
g_hall-ordni ta’ min 
_gibidha jew ta’ 
terza persuna.
127. Il-kambjala tista’ tin_gibed g_hall-ordni ta’ terza persuna,
jew g_hall-ordni ta’ dak stess li _gibidha.
Tista’ tin_gibed fuq 
wie_hed u tit_hallas 
fil-lok fejn toqg_hod 
terza persuna.
128. (1) Il-kambjala tista’ tin_gibed fuq persuna, u mag_hmula li
tit_hallas fil-lok fejn toqg_hod persuna o_hra.
(2) Hija tista’ tin_gibed g_hall-ordni u akkont ta’ terza persuna.
Tista’ tin_gibed 
f’_zew_g e_zemplari 
jew i_zjed.
129. (1) Il-kambjala tista’ ti_gi mag_hmula f’_zew_g e_zemplari
jew i_zjed u ta’ dan g_handha ssir tismija f’kull e_zemplar bil-kelmiet
l-ewwel, it-tieni, it-tielet, e_c_c., u f’dan il-ka_z, kull e_zemplar jiswa
g_hal kollha, u l-e_zemplari kollha jag_hmlu kambjala wa_hda.
(2) Meta ma jkunx hemm din it-tismija, kull e_zemplar jitqies
b_hala kambjala g_haliha.
FUQ ID-DMIRIJIET TAT-TRAENT
Jista’ jintalab i_zjed 
minn e_zemplar 
wie_hed.
130. It-traent g_handu jag_hti lill-prenditur, jekk dan hekk jitlob,
qabel ma l-kambjala tag_hlaq, _zew_g e_zemplari jew i_zjed tal-
kambjala.
Fondi biex jag_hmlu 
tajjeb g_hall-_hlas 
tal-kambjala.
131. (1) It-traent, jew, meta l-kambjala hija mi_gbuda akkont
ta’ _haddie_hor, dak li akkont tieg_hu l-kambjala tkun in_gibdet,
g_handu jie_hu _hsieb li meta l-kambjala tag_hlaq ikun hemm akkont
tieg_hu f’idejn it-trattarju provvista ta’ fondi bi_z_zejjed g_hall-_hlas
tag_hha, ukoll jekk dik il-kambjala g_handha tit_hallas fil-lok fejn
toqg_hod terza persuna.
(2) I_zda, min ji_gbed kambjala g_hal isem _haddie_hor jibqa’
obbligat persunalment lejn il-prenditur, lejn il-_giranti u lejn il-
pussessur tal-kambjala.
Meta jitqies li 
trattarju g_handu l-
provvista tal-fondi.
132. Jitqies li saret f’idejn it-trattarju l-provvista tal-fondi, jekk,
fi_z-_zmien li tag_hlaq il-kambjala, hu jkun debitur tat-traent, jew tal-
persuna li akkont tag_hha l-kambjala tkun in_gibdet, f’somma mhux
anqas minn dik imsemmija fil-kambjala.
Meta hemm 
a_c_cettazzjoni 
jitqies li hemm il-
provvista tal-fondi.
133. (1) L-a_c_cettazzjoni tissupponi li hemm il-provvista tal-
fondi, u hija tag_hmel prova ta’ dik il-provvista kwantu g_hall-
pussessuri u g_hall-_giranti.
(2) It-traent biss, ikun hemm jew ma jkunx hemm
a_c_cettazzjoni, hu fl-obbligu li jipprova, fil-ka_z ta’ kontestazzjoni, li
l-persuni li fuqhom il-kambjala kienet mi_gbuda kellhom il-
  26      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
provvista tal-fondi me_htiega g_hall-_hlas tal-kambjala fi_z-_zmien li
g_halqet; inkella jkun obbligat jag_hmel tajjeb g_hall-kambjala,
g_halkemm il-protest ikun sar wara _z-_zminijiet stabbiliti.
Kambjala 
ipprotestata.
134. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata m’g_handu,
f’ebda ka_z, jedd fuq il-provvista tal-fondi mag_hmula mit-traent jew
minn dak li akkont tieg_hu tkun in_gibdet.
(2) Jekk il-kambjala ma tkunx _giet a_c_cettata, il-provvista tal-
fondi, f’ka_z ta’ falliment tal-parti li tkun g_hamlitha, ter_ga’ tid_hol
fil-massa.
(3) Jekk il-kambjala tkun _giet a_c_cettata, il-provvista ta’ fondi
tibqa’ g_hall-a_c_cettant, ta_ht l-obbligu li j_hallas lill-pussessur tal-
kambjala.
Meta t-traent 
jipprojbixxi t-
trasferiment tal-
kambjala.
135. Meta t-traent jipprojbixxi t-trasferiment tal-kambjala
b’dikjarazzjoni espressa fuqha stess, u b’dankollu hija ti_gi
ittrasferita, il-_giratarju ma jakkwistax _hlief il-jeddijiet li jmissu lill-
prenditur.
FUQ IL-_GÎ RA TAL-KAMBJALA
Trasferiment 
b’_gî ra.
136. Il-pussessur ta’ kambjala jista’ jittrasferixxi l-proprjet_a
tag_hha bil-_gîr a.
Lil min tista’ ti_gi 
mdawra.
137. Il-kambjala tista’ ti_gi mdawra lit-trattarju, lill-a_c_cettant,
jew lill-_girant ta’ qabel, jew ukoll imdawra lura lit-traent, u tista’
ter_ga’ ti_gi mdawra minn kull wie_hed minnhom.
Fejn issir il-_gî ra. 138. Il-_gî ra ssir fid-dahar tal-kambjala, jew fuq bi_c_ca karta
msej_ha allonge, li, meta me_htie_g, ti_gi mwa_h_hla ma’ l-istess
kambjala.
Il-_gî ra tista’ tkun 
spe_cjali jew in 
bjank.
139. Il-_gî ra tista’ ssir billi jitni_z_zlu fiha l-isem ta’ dak li lilu, jew
li g_hall-ordni tieg_hu, g_handu jsir il-_hlas, id-data tal-_gî ra, u
partikularitajiet o_hra; tista’ ssir ukoll in bjank, bil-firma biss tal-
_girant.
Responsabbilt_a  tal-
_girant.
140. (1) Il-_girant iwie_geb lejn kull pussessur ta’ wara g_hall-
a_c_cettazzjoni u g_hall-_hlas tal-kambjala.
_Gî ra "ming_hajr 
garanzija".
(2) I_zda, jekk fil-_gî ra ti_gi mi_zjuda d-dikjarazzjoni "ming_hajr
garanzija" jew kliem ie_hor li j_gib l-istess ri_zerva, il-_girant li jkun
fisser ru_hu b’dan il-mod jibqa’ me_hlus minn kull obbligu li jitnissel
mill-_gî ra tieg_hu.
Il-_girant li 
jipprojbixxi t-
trasferiment mhux 
responsabbli lejn 
il-pussessuri ta’ 
wara.
141. Meta l-_girant fil-_gî ra tieg_hu jkun espressament ipprojbixxa
kull trasferiment ie_hor tal-kambjala, dawk li wara ti_gi lilhom
imdawra l-kambjala ma jkollhom ebda jedd ta’ regress kontra dak
il-_girant.
Effett ta’ _gî ra 
limitata.
142. Jekk il-_gî ra ssir bid-dikjarazzjoni "g_hall-inkass" jew bi
kliem ie_hor li juri ordni mog_hti mill-_girant, din il-_gî ra ma
tittrasferix il-proprjet_a  tal-kambjala, i_zda tg_haddi biss lill-_giratarju
l-ordni li jkun fiha, u f’dan il-ka_z, il-_giratarju jista’ biss jg_haddi lil
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        27
_haddie_hor dak l-istess ordni b’_gî ra b_halha.
Meta l-_gî ra ssir 
wara li jag_hlaq i_z-
_zmien g_hall-protest 
min_habba nuqqas 
ta’ _hlas jew ta’ 
a_c_cettazzjoni.
143. (1) Jekk il-_gî ra ssir wara li jag_hlaq i_z-_zmien li fih g_handu
jsir il-protest min_habba nuqqas ta’ _hlas, il-_giratarju jakkwista
kontra t-trattarju l-jeddijiet kollha li jo_hor_gu mill-a_c_cettazzjoni li
tkun _g_a  saret u l-jeddijiet ta’ regress kontra dawk illi jkunu dawru l-
kambjala wara li jg_haddi dak i_z-_zmien.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu tg_hodd ukoll jekk il-_gira
ssir wara li jag_hlaq i_z-_zmien li fih g_handu jsir il-protest min_habba
nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni.
Jeddijiet tal-
_giratarju meta l-
_gî ra ssir wara l-
protest min_habba 
nuqqas ta’ _hlas.
144. Jekk il-_gî ra ssir wara li l-kambjala tkun giet ipprotestata
min_habba nuqqas ta’ _hlas, din il-_gî ra ma tag_htix lill-_giratarju ebda
jeddijiet o_hra _hlief dawk tal-_girant tieg_hu lejn it-trattarju, jekk dan
ikun a_c_cetta l-kambjala, u lejn dawk il-_giranti li jkunu g_hadhom
obbligati fl-istess kambjala.
Jeddijiet tal-
_giratarju kontra t-
traent.
145. Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan,
il-_giratarju j_zomm s_ha_h il-jeddijiet tieg_hu kontra t-traent, u kontra
dak li akkont tieg_hu l-kambjala tkun _giet mi_gbuda.
Meta l-_girant 
jag_hmel i_z-_zmien 
g_hall-pre_zentata 
tal-kambjala.
146. Meta l-_girant ikun g_hamel fil-_gî ra tieg_hu _z-_zmien li fih il-
kambjala g_handha ti_gi ippre_zentata lit-trattarju, l-obbligazzjoni li
to_hro_g mill-_gî ra tispi_c_ca, jekk il-kambjala ma ti_gix ippre_zentata
g_hall-a_c_cettazzjoni fi_z-_zmien hekk imsemmi.
Jeddijiet tal-
pussessur meta l-
kambjala ma tkunx 
imdawra lilu.
147. Il-pussess biss ta’ kambjala li ma tkunx imdawra lill-
pussessur tag_hti lil dan il-jedd li jippre_zenta din il-kambjala g_hall-
a_c_cettazzjoni u li jag_hmel il-protest min_habba n-nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni.
FUQ L-A_C_CETTAZZJONI 
Kif g_handha ssir l-
a_c_cettazzjoni.
148. L-a_c_cettazzjoni tal-kambjala g_handha ssir fuq il-kambjala
nfisha, bil-firma ta’ l-a_c_cettant, bil-kelmiet "na_c_cetta", jew
"a_c_cettata", jew ming_hajrhom.
Meta l-
a_c_cettazzjoni 
g_handha _g_gib id-
data.
149. L-a_c_cettazzjoni g_handha _g_gib id-data, jekk il-kambjala
g_handha tit_hallas f’_certu _zmien "vista" jew skond l-u_zu. In-nuqqas
tad-data ta’ l-a_c_cettazzjoni jag_hmel il-kambjala e_zi_gibbli fi_z-_zmien
fiha msemmi, li jibda jg_hodd mid-data tag_hha.
L-a_c_cettazzjoni ma 
tistax tkun 
kondizzjonali, i_zda 
tista’ tkun limitata.
150. (1) L-a_c_cettazzjoni ma tistax tkun kondizzjonali, i_zda
tista’ tkun limitata kwantu g_has-somma li g_handha tit_hallas.
(2) L-a_c_cettazzjoni kondizzjonali titqies b_hala rifjut ta’
a_c_cettazzjoni.
Meta l-kambjala 
g_handha ti_gi 
a_c_cettata.
151. (1) Il-kambjala g_handha ti_gi a_c_cettata minnufih li ti_gi
ippre_zentata, jew l-aktar tard fi _zmien erbg_ha u g_hoxrin sieg_ha mill-
pre_zentata tag_hha.
(2) Jekk, wara li jag_hlaq dan i_z-_zmien, ma ti_gix mog_htija lura,
a_c_cettata jew mhix a_c_cettata, dak li jkun _zammha hu obbligat g_had-
danni u l-img_haxijiet lejn il-pussessur.
  28      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Obbligi ta’ l-
a_c_cettant.
152. (1) Bl-a_c_cettazzjoni ta’ kambjala, l-a_c_cettant jie_hu fuqu l-
obbligu li j_hallas l-ammont tag_hha, u ma jistax ji_gi me_hlus minn
dan l-obbligu, g_halkemm it-traent, jew dak li akkont tieg_hu l-
kambjala _giet a_c_cettata, ikun, ming_hajr hu ma kien jaf, falla qabel l-
a_c_cettazzjoni tal-kambjala.
(2) l_zda, jekk l-a_c_cettant ma kellux provvista ta’ fondi, hu jista’
jdur kontra t-traent jew kontra l-parti li akkont tag_hha l-kambjala
_giet a_c_cettata; f’kull ka_z b_hal dan l-a_c_cettazzjoni tag_hti lok biss
g_hal sempli_ci pre_zunzjoni kontra l-a_c_cettant, li jkollu l-jedd g_hall-
prova kuntrarja.
Protest min_habba 
nuqqas ta’ 
a_c_cettazzjoni.
153. (1) Ir-rifjut ta’ a_c_cettazzjoni g_handu ji_gi ippruvat bi
protest, li jissejja_h protest min_habba nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni.
(2) Jekk il-kambjala ma ti_gix a_c_cettata g_has-somma kollha li
g_haliha tkun _giet mi_gbuda, g_handu jsir l-istess protest g_had-
differenza.
Dmir tat-traent u 
tal-_giranti meta 
ji_gu notifikati bil-
protest min_habba 
nuqqas ta’ 
a_c_cettazzjoni.
154. Wara n-notifika tal-protest imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel
dan, il-_giranti u t-traent huma, rispettivament, obbligati jag_htu
garanzija tajba g_hall-_hlas ta’ l-ammont tal-kambjala meta tag_hlaq
jew ta’ l-ammont li g_halih ma tkunx _giet a_c_cettata, jew inkella
j_hallsu l-kambjala flimkien ma’ l-ispejje_z tal-protest u tar-
rikambju.
Meta l-kondizzjoni 
ta’ l-a_c_cettant 
titbiddel wara l-
a_c_cettazzjoni tal-
kambjala.
155. Jekk, wara l-a_c_cettazzjoni tal-kambjala, ji_gi ippruvat li l-
kondizzjoni ta’ l-a_c_cettant, fl-affarijiet tieg_hu kummer_cjali, tbiddlet
b’mod li wie_hed ikollu ra_gun ja_hseb li l-kambjala ma ti_gix im_hallsa
meta tag_hlaq, tista’ tintalab kontra t-traent, il-_giranti, u wkoll
kontra l-a_c_cettant innifsu, l-istess garanzija b_hal dik imsemmija fl-
a_h_har artikolu qabel dan.
Obbligazzjoni tal-
garanti.
156. Il-garanti ta’ wie_hed biss minn dawk li jkunu obbligati
jag_htu garanzija, mhux obbligat in solidum _hlief ma’ dak li g_halih
jag_hmel garanzija.
Weg_hda ta’ 
a_c_cettazzjoni.
157. Il-fatt li wie_hed iwieg_hed li ja_c_cetta kambjala ma jiswiex
b_hala a_c_cettazzjoni, i_zda dak li lilu tkun _giet imwieg_hda l-
a_c_cettazzjoni g_handu azzjoni g_had-danni u g_hall-img_haxijiet kontra
min wieg_hed fil-ka_z li dan irrifjuta li ja_c_cetta b_hal ma wieg_hed.
FUQ L-A_C_CETTAZZJONI G_HALL-UNUR TAL-FIRMA JEW 
B’INTERVENT
A_c_cettazzjoni 
g_hall-unur tal-
firma jew 
b’intervent.
158. (1) Meta kambjala tkun _giet ipprotestata min_habba
nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni, kull persuna, li ma tkunx _g_a  obbligata
fiha, tista’ tinda_hal u ta_c_cetta l-kambjala g_hall-unur tat-traent, jew
ta’ wie_hed mill-_giranti, sew b’ordni jew ming_hajr ordni
g_haldaqshekk ta’ dak it-traent jew _girant.
(2) It-trattarju nnifsu jista’, wara l-protest min_habba nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni, jinda_hal b_hala barrani kif jing_had hawn fuq.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        29
Ordni ta’ 
preferenza meta 
diversi persuni 
joffru li ja_c_cettaw 
g_hall-unur tal-
firma.
159. Jekk diversi persuni joffru li ja_c_cettaw kambjala g_hall-unur
tal-firma, g_handhom preferenza -
(a) dawk li jinda_hlu g_hat-traent jew g_hal dak li akkont
tieg_hu l-kambjala tkun _giet mi_gbuda;
(b) dawk li jinda_hlu g_hall-_giranti skond l-ordni tal-_gî ri.
Il-pussessur jista’ 
jag_hzel.
160. Jekk tnejn jew i_zjed joffru li ja_c_cettaw b’intervent g_hall-
istess persuna, il-pussessur tal-kambjala jista’ jag_h_zel lil min irid
minnhom.
G_handu preferenza 
dak li jkun 
inkarigat jinda_hal.
161. l_zda, dak li jkun _gie inkarigat jinda_hal mill-persuna li
g_haliha jkun irid ja_c_cetta g_handu, f’kull ka_z, preferenza fuq dawk li
joffru li ja_c_cettaw g_hall-istess persuna, ming_hajr dak l-inkarigu.
Il-pussessur ta’ 
kambjala jista’ 
ja_c_cetta g_hall-unur 
tal-firma.
162. Il-pussessur ta’ kambjala jista’, b_hal kull persuna o_hra,
ja_c_cetta b’intervent u jista’, ta_ht l-istess _cirkostanzi, jag_hti
preferenza lilu nnifsu.
Kif issir l-
a_c_cettazzjoni g_hall-
unur tal-firma.
163. L-a_c_cettazzjoni g_hall-unur tal-firma g_handha ssir bil-
miktub fuq il-kambjala u g_handha ti_gi iffirmata mill-a_c_cettant
g_hall-unur, u g_handha ti_gi msemmija fl-att tal-protest jew f’att
ie_hor wara b_hala _zieda mieg_hu jew imda_h_hal fih.
Dmirijiet ta’ l-
a_c_cettant g_hall-
unur.
164. L-a_c_cettant g_hall-unur g_handu jitlob il-kunsinna tal-protest
li jkun sar min_habba nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni, u g_handu jg_harraf,
ming_hajr dewmien, bl-intervent tieg_hu lill-parti li g_hall-unur
tag_hha jkun inda_hal, u jikkomunikalha l-protest hawn fuq
imsemmi: fin-nuqqas ta’ dan, huwa jwie_geb g_had-danni u l-
img_haxijiet.
Meta l-a_c_cettant 
g_hall-unur ma 
jsemmix il-persuna 
li g_haliha jinda_hal.
165. Jekk l-a_c_cettant g_hall-unur jonqos li jsemmi l-persuna li
g_hall-unur tag_hha huwa jinda_hal, l-a_c_cettazzjoni titqies li saret
g_hall-unur tat-traent, jew tal-parti li akkont tag_hha l-kambjala tkun
_giet mi_gbuda, jekk l-isem ta’ dik il-parti jkun jidher fuq il-
kambjala.
Jeddijiet tal-
pussessur fil-ka_z 
ta’ a_c_cettazzjoni 
g_hall-unur.
166. (1) G_had li jkun hemm l-a_c_cettazzjoni g_hall-unur, il-
pussessur ta’ kambjala j_zomm s_ha_h il-jeddijiet tieg_hu kollha li
jkollu kontra t-traent u l-_giranti min_habba n-nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni tat-trattarju.
(2) I_zda, jekk l-intervent g_hall-b_zonn ji_gi irrikmandat mit-
traent innifsu fl-istess kambjala, u din ti_gi a_c_cettata minn min
ikollu l-inkarigu biex jinda_hal, ma tkunx me_htie_ga l-garanzija
msemmija fl-artikolu 154.
Il-kambjala 
a_c_cettata g_hall-
unur g_handha ti_gi 
ippre_zentata g_hall-
_hlas lit-trattarju 
ori_ginali.
167. (1) Kambjala a_c_cettata g_hall-unur g_handha ti_gi
ippre_zentata lit-trattarju ori_ginali g_hall-_hlas fi_z-_zmien li tag_hlaq, u
ipprotestata kontra tieg_hu jekk ma ti_gix im_hallsa.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan il-protest, l-a_c_cettant g_hall-unur mhux
obbligat i_hallas il-kambjala, u jekk i_hallasha ming_hajr ma jkun
hemm il-protest, huwa jitlef il-jedd ta’ regress kontra dawk li
setg_hu jkollhom interess li l-kambjala ti_gi ipprotestata kontra t-
trattarju.
  30      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
FUQ IS-SOLIDARJET_A
Il-partijiet 
f’kambjala huma 
obbligati in 
solidum.
168. Dawk kollha li jiffirmaw, ja_c_cettaw jew idawru kambjala,
huma obbligati in solidum g_hall-garanzija lejn il-pussessur.
FUQ L-AVALL
Avall. 169. Apparti mill-a_c_cettazzjoni u l-_gî ra, il-_hlas ta’ kambjala
jista’ ji_gi ggarantit b’avall, li hu l-obbligazzjoni ta’ terza persuna.
Kif jing_hata l-
avall.
170. L-avall jista’ jing_hata fuq il-kambjala nfisha, jew b’att
g_halih, jew ukoll b’ittra.
Obbligazzjoni ta’ 
min jag_hti l-avall.
171. Dak li jag_hti l-avall hu obbligat in solidum u bl-istess mod
li huma obbligati t-traent u l-_giranti, jekk il-partijiet ma jkunux
ftiehmu xort’o_hra.
FUQ L-ISKADENZA U L-_HLAS TAL-KAMBJALA
I_z-_zmien tal-_hlas. 172. Il-kambjala tista’ ti_gi mag_hmula li tit_hallas -
(a) "a vista";
(b) fi _zmien jew jum determinat;
(_c) f’_certu _zmien "vista";
(d) f’_certu _zmien mid-data;
(e) skond l-u_zu.
"A vista". 173. Il-kambjala mi_gbuda "a vista" g_handha tit_hallas malli ti_gi
ppre_zentata.
G_hal _zmien jew 
jum determinat.
174. Il-kambjala mi_gbuda g_hal _zmien jew jum determinat
g_handha tit_hallas fi_z-_zmien jew fil-jum fiha msemmijin.
Kambjala li 
g_handha tit_hallas 
f’nofs ix-xahar.
175. Meta _z-_zmien tal-_hlas imsemmi fil-kambjala hu g_han-nofs
ix-xahar, il-kambjala titqies mag_hluqa fil-_hmistax ta’ dak ix-xahar.
Kambjala li 
g_handha tit_hallas 
f’_certu _zmien 
"vista" jew mid-
data.
176. ll-kambjala mi_gbuda g_hal _certu _zmien "vista" jew g_hal
_certu _zmien mid-data, g_handha tit_hallas - 
(a) jekk i_z-_zmien hu indikat bi _granet, fl-a_h_har _gurnata tal-
_granet imsemmija: i_zda, jekk il-kambjala tkun
mi_gbuda g_hal _certu _zmien "vista", il-_gurnata li fiha l-
kambjala ti_gi ppre_zentata g_hall-a_c_cettazzjoni ma
ting_haddx, u fil-ka_z li l-kambjala tkun mi_gbuda g_hal
_certu _zmien mid-data, il-_gurnata tad-data tal-kambjala
ma ting_haddx;
(b) jekk i_z-_zmien hu indikat b’_gimg_hat jew b’xhur, fil-
_gurnata tal-_gimg_ha jew tax-xahar li tkun taqbel, fl-
isem jew fin-numru, mal-_gurnata li fiha l-kambjala
tkun _giet ippre_zentata g_hall-a_c_cettazzjoni jew mal-
_gurnata tad-data tal-kambjala:
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        31
I_zda, kemm-il darba din il-_gurnata ma tkunx
tid_hol fix-xahar li fih g_handu jsir il-_hlas, il-kambjala
titqies mag_hluqa fl-a_h_har _gurnata ta’ dak ix-xahar.
Nofs xahar.
_hmistax-il _gurnata.
Kalendarju 
Gregorjan.
178. Ix-xhur huma dawk skond il-kalendarju Gregorjan.
Kambjala mi_gbuda 
skond l-u_zu.
179. Il-kambjala mi_gbuda b_hala li tit_hallas skond l-u_zu g_handha
tit_hallas wie_hed u g_hoxrin _gurnata minn dak in-nhar li ti_gi
ippre_zentata g_hall-a_c_cettazzjoni.
Meta ma 
jissemma’ ebda 
_zmien, il-kambjala 
tit_hallas "a vista".
180. Jekk ma jkunx _gie indikat xi wie_hed mi_z-_zminijiet
imsemmija fl-artikolu 172, il-kambjala tit_hallas "a vista".
Meta l-_gurnata ta’ 
l-iskadenza hija l-
_Hadd, e_c_c. 
Emendat: 
V.1904.8.
181. Jekk il-_gurnata li fiha tag_hlaq kambjala hija _gurnata ta’
nhar ta’ _Hadd jew festa kmandata jew tal-_Gimg_ha l-Kbira jew ta’
_gurnata o_hra ta’ vakanza pubblika, hija g_handha tit_hallas il-_gurnata
ta’ wara, li ma tkunx vakanza pubblika.
Meta t-trattarju ji_gi 
ddikjarat fallut.
182. Il-kambjala titqies mag_hluqa mill-waqt li l-persuna li fuqha
tkun mi_gbuda ti_gi iddikjarata falluta, u f’dan il-ka_z il-pussessur
jista’ jag_hmel il-protest tal-kambjala msemmi fl-artikolu 191; i_zda
t-traent u l-_giranti jistg_hu, jekk ji_gu msej_hin g_hall-_hlas, jiddiferixxu
l-_hlas sa dak in-nhar li l-kambjala tag_hlaq skond il-kondizzjonijiet
li ta_hthom tkun _giet mi_gbuda, billi jag_htu l-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
B’liema flus 
tit_hallas il-
kambjala.
183. Il-kambjala g_handha tit_hallas bix-xorta ta’ flus imsemmija
fiha. I_zda, jekk ix-xorta ta’ flus imsemmija fil-kambjala hija
imma_ginarja jew m’g_handhiex kors legali fil-lok li fih g_handu jsir
il-_hlas, u fil-kambjala ma jkunx hemm imsemmi l-valur ta’ dik ix-
xorta ta’ flus, il-_hlas isir bil-flus li g_handhom kors legali fil-lok tal-
_hlas, f’somma li taqbel mal-valur tal-flus imsemmija fil-kambjala
fi_z-_zmien li din tag_hlaq, kemm-il darba t-traent, bl-u_zu tal-klawsola
in effettivi jew ta’ klawsola o_hra b_halha, ma jkunx wera r-rieda li l-
_hlas isir fix-xorta ta’ flus minnu msemmija, basta li din ix-xorta ta’
flus ma tkunx imma_ginarja.
Min i_hallas mhux 
obbligat jivverifika 
l-awtenti_cit_a  tal-
_gîri .
184. Dak li j_hallas kambjala mhux obbligat jivverifika l-
awtenti_cit_a  tal-_gîri .
_Hlas qabel l-
eg_hluq.
185. Dak li j_hallas kambjala qabel ma tag_hlaq iwie_geb g_hall-
validit_a  tal-_hlas. 
_Hlas fl-eg_hluq 
ming_hajr 
oppo_zizzjoni j_gib 
il-_helsien.
186. Dak li j_hallas kambjala meta tag_hlaq, u ming_hajr
oppo_zizzjoni, jitqies me_hlus skond il-li_gi.
Il-pussessur ma’ 
jistax ji_gi m_gieg_hel 
jir_cievi l-_hlas qabel 
l-eg_hluq.
187. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax ji_gi m_gieg_hel jir_cievi l-
_hlas tag_hha qabel ma tag_hlaq.
_Hlas tat-tieni, it-
tielet, e_c_c.
188. Il-_hlas ta’ kambjala mag_hmul fuq it-tieni, it-tielet, jew
e_zemplar ie_hor, jiswa, basta li jkun spe_cifikat fuq dan it-tieni, it-
tielet, jew e_zemplar ie_hor, li dan il-_hlas ine_h_hi l-effett ta’ l-
  32      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
e_zemplari l-o_hra tal-kambjala.
Meta l-e_zemplar 
a_c_cettat tal-
kambjala ma ji_gix 
me_hud lura minn 
min i_hallas.
189. Dak li j_hallas kambjala fuq it-tieni, it-tielet, jew e_zemplar
ie_hor, ming_hajr ma jie_hu lura l-e_zemplar li fuqu jkun a_c_cetta, ma
ji_gix me_hlus quddiem it-terz li jkollu f’idejh l-e_zemplar a_c_cettat,
bla _hsara tal-jedd ta’ regress kontra dak li lilu _hallas bla ma kien
imiss.
Meta ji_gu a_c_cettati 
_zew_g e_zemplari 
jew i_zjed.
190. Meta kambjala tin_gibed fl-ewwel, fit-tieni, fit-tielet, jew
f’aktar e_zemplari, u t-trattarju ja_c_cetta i_zjed minn e_zemplar wie_hed,
hu obbligat i_hallas l-e_zemplari kollha a_c_cettati li ji_gu ppre_zentati
lilu fl-iskadenza minn kull pussessur tag_hhom, bla _hsara tal-jedd ta’
regress kontra dak li jkun g_hamel u_zu ta’ i_zjed minn e_zemplar
wie_hed tal-kambjala.
Protest g_hal nuqqas 
ta’ _hlas.
191. Ir-rifjut tal-_hlas ta’ kambjala g_handu ji_gi ippruvat bi
protest, li jissejja_h protest g_hal nuqqas ta’ _hlas.
_Hlas ta’ kambjala 
mhux imdawra lill-
pussessur.
192. Dak li jitlob il-_hlas ta’ kambjala li ma tkunx _giet imdawra
lilu, i_zda li, fl-istess _hin, juri li _giet lilu mibg_huta biex ida_h_hal il-
_hlas tag_hha, jista’, billi jag_hti garanzija tajba, jitlob il-_hlas tag_hha,
u jista’ jipprotestaha jekk ma ti_gix im_hallsa.
Responsabbilt_a  tal-
pussessur li 
jit_hallas tal-
kambjala. 
193. Il-pussessur ta’ kambjala li jir_cievi l-_hlas tag_hha, u l-
_giranti kollha ta’ qablu, huma garanti lejn dak li _hallasha tal-
validit_a  tal-_gîri  kollha ta’ qabel.
Il-_hlas isir kontra l-
kunsinna tal-
kambjala. 
194. Bla _hsara tal-ka_z imsemmi fl-artikoli 201 u 202, id-debitur
mhux obbligat i_hallas il-kambjala _hlief kontra l-kunsinna tag_hha bl-
ir_cevuta kif imiss.
_Hlas ta’ bi_c_ca mis-
somma.
195. (1) Il-pussessur tal-kambjala ma jistax jirrifjuta li jir_cievi
ming_hand it-trattarju bi_c_ca biss mis-somma msemmija fiha, ukoll
meta l-kambjala tkun _giet a_c_cettata mit-trattarju nnifsu, jew minn
_haddie_hor, g_has-somma kollha, imma l-pussessur g_handu
jipprotestaha g_hall-bqija.
(2) I_zda, dak li jkun _hallas bi_c_ca ma jistax jitlob li l-kambjala
ti_gi ikkunsinnata lilu, imma hu jista’ jitlob biss li s-somma li _hallas
ti_gi mni_z_zla fuq il-kambjala, u li ti_gi ikkunsinnata lilu kopja tag_hha
bl-ir_cevuta tas-somma m_hallsa.
Meta l-kambjala 
ma ti_gix 
ippre_zentata g_hall-
_hlas.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
196. Jekk il-kambjala ma ti_gix ippre_zentata g_hall-_hlas meta
tag_hlaq, l-a_c_cettant jista’, wara li jag_hlaq i_z-_zmien li fih imissu jsir
il-protest g_hal nuqqas ta’ _hlas, iqieg_hed l-ammont tal-kambjala fil-
Prim’ Awla tal-Qorti _Civili, bi spejje_z u riskju tal-pussessur.
E_c_cezzjonijiet 
persunali g_hall-
_giranti.
197. L-e_c_cezzjonijiet li huma persunali g_hall-_giranti ma
jistg_hux jing_hataw kontra l-pussessur ta’ kambjala.
E_c_cezzjonijiet 
persunali g_hall-
pussessur.
198. (1) L-e_c_cezzjonijiet li huma persunali g_hall-pussessur tal-
kambjala ma jistg_hux idewmu l-_hlas tag_hha, jekk ma jkunux
likwidi u li jistg_hu jinqatg_hu malajr fil-kaw_za li tkun miexja.
(2) Jekk dawn l-e_c_cezzjonijiet ikunu jin_htie_gu e_zami fit-tul, is-
smig_h tag_hhom isir f’kaw_za g_haliha, u, sadanittant, il-kundanna
g_hall-_hlas tal-kambjala, bil-garanzija jew ming_hajrha, skond ma
jidhrilha l-qorti, m’g_handhiex tkun imdewma.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        33
Oppo_zizzjoni 
g_hall-_hlas ta’ 
kambjala.
199. Ma tistax issir oppo_zizzjoni g_hall-_hlas ta’ kambjala _hlief
fil-ka_z ta’ telf tal-kambjala jew ta’ falliment tal-pussessur. 
Telf ta’ kambjala 
mhux a_c_cettata.
200. Fil-ka_z ta’ telf ta’ kambjala mhux a_c_cettata, sid il-kambjala
jista’ jitlob il-_hlas tag_hha fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew
e_zemplar ie_hor.
Telf ta’ kambjala 
a_c_cettata.
201. Jekk il-kambjala mitlufa tkun a_c_cettata, il-_hlas ma jistax
jintalab fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew e_zemplar ie_hor, kemm-il
darba dak li jitlob il-_hlas ma jippruvax kif imiss il-jedd tieg_hu u ma
jag_htix garanzija tajba.
Meta l-pussessur 
ma jistax 
jippre_zenta 
e_zemplar tal-
kambjala.
202. Meta dak li tilef il-kambjala, a_c_cettata jew le, ma jistax
jippre_zenta t-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew e_zemplar ie_hor tag_hha, hu
jista’ madankollu jitlob u jie_hu l-_hlas tag_hha, jekk jipprova kif
imiss il-jedd tieg_hu fuqha u jag_hti garanzija tajba.
Meta tispi_c_ca l-
obbligazzjoni li 
tin_holoq bil-
garanzija.
203. L-obbligazzjoni li tin_holoq bil-garanzija msemmija fl-
a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, tispi_c_ca wara tliet snin.
Meta jista’ jintalab 
li l-ammont tal-
kambjala mitlufa 
ji_gi ddepo_zitat. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
204. Jekk ma ting_hatax il-garanzija msemmija fl-artikoli 201 u
202, jista’ jintalab, meta ssir il-prova tal-jedd me_htie_ga f’dawk l-
artikoli, li s-somma li g_handha tit_hallas fuq il-kambjala mitlufa ti_gi
mqieg_hda fil-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili.
Protest fil-ka_z ta’ 
kambjala mitlufa.
205. Fil-ka_z ta’ nuqqas ta’ _hlas fuq talba mag_hmula g_halhekk,
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 201 u 202, sid il-kambjala
mitlufa g_handu, sabiex i_zomm il-jeddijiet tieg_hu kollha, jag_hmel att
ta’ protest, u jinnotifikah lit-traent u lill-_giranti, fi_z-_zmien u bil-
mod b_hal ma jing_had i_zjed ’il quddiem dwar il-protest g_hal nuqqas
ta’ _hlas.
Obbligu tal-_girant 
immedjat lejn il-
_giratarju tieg_hu 
f’ka_z ta’ kambjala 
mitlufa. 
206. Sid il-kambjala mitlufa, sabiex jie_hu t-tieni, it-tielet, jew
e_zemplar ie_hor tag_hha, g_handu jitlobha lill-_girant immedjat tieg_hu
u dan il-_girant hu fl-obbligu li jag_htih l-g_hajnuna tieg_hu u l-u_zu ta’
ismu biex ja_gixxi kontra l-_girant tieg_hu nnifsu, u hekk minn _girant
g_hall-ie_hor sat-traent tal-kambjala.
Sid il-kambjala 
mitlufa hu obbligat 
g_hall-_hlas ta’ l-
ispejje_z.
207. Sid il-kambjala mitlufa hu obbligat g_hall-_hlas ta’ l-ispejje_z
kollha li jsiru min_habba t-telf tag_hha.
Responsabbilt_a  
g_had-danni fil-ka_z 
ta’ rifjut ta’ g_hoti 
tat-tieni, it-tielet 
jew e_zemplar 
ie_hor.
208. Dak li jirrifjuta li jag_hti t-tieni, it-tielet, jew e_zemplar
ie_hor, meta tkun _giet mitluba lilu skond l-artikolu 206, iwie_geb
g_had-danni u l-img_haxijiet.
FUQ IL-_HLAS G_HALL-UNUR TAL-FIRMA JEW B’INTERVENT
_Hlas g_hall-unur.
min irid jista’ jinda_hal u j_hallasha ta_ht protest g_hall-unur tat-traent
jew ta’ wie_hed mill-_giranti.
Kif g_handu 
jirri_zulta.
210. Il-_hlas g_hall-unur g_handu ji_gi msemmi fl-att tal-protest jew
f’att ie_hor wara b_hala _zieda mieg_hu jew imda_h_hal fih.
  34      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Jeddijiet u dmirijiet 
ta’ min i_hallas 
g_hall-unur.
211. (1) Dak li j_hallas kambjala b’intervent jid_hol fil-jeddijiet
tal-pussessur, u fid-dmirijiet tieg_hu dwar il-formalitajiet li
g_handhom ji_gu m_harsa.
(2) Barra minn dan, hu g_handu jag_hti minnufih avvi_z tal-_hlas lil
dak li g_hall-unur tieg_hu jkun inda_hal, ta_ht piena tad-danni u
img_haxijiet.
_Helsien tal-_giranti. 212. (1) Jekk il-_hlas b’intervent isir g_hall-unur tat-traent, il-
_giranti kollha ji_gu me_hlusa.
(2) Jekk il-_hlas isir g_hall-unur ta’ _girant partikolari, il-_giranti
kollha ta’ warajh ji_gu me_hlusa.
Meta _zew_g persuni 
jew i_zjed joffru li 
j_hallsu b’intervent.
213. Jekk _zew_g persuni jew i_zjed joffru li j_hallsu kambjala
b’intervent, ig_hoddu r-regoli dwar l-a_c_cettazzjoni b’intervent.
Il-preferenza 
ting_hata lit-
trattarju.
214. l_zda, jekk dak li fuqu fil-bidu tkun in_gibdet il-kambjala, u
li kontra tieg_hu jkun sar il-protest g_hal nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni,
ikun irid i_hallas il-kambjala meta tag_hlaq, hu g_handu preferenza
fuq dawk kollha li jkunu jridu j_hallsuha b’intervent.
Jedd ta’ l-a_c_cettant 
b’intervent meta l-
kambjala ti_gi 
m_hallsa minn 
_haddie_hor.
215. L-a_c_cettant b’intervent, illi ma j_hallasx il-kambjala
min_habba li ti_gi m_hallsa mit-trattarju jew minn _haddie_hor, g_handu
jedd jitlob ming_hand dak li _hallas il-kambjala l-ispejje_z li jkun
g_hamel u kummissjoni ta’ terz fil-mija.
Meta dak li j_hallas 
g_hall-unur jitlef il-
jedd ta’ regress.
216. Dak li j_hallas kambjala g_hall-unur, meta persuna o_hra, li
kellha preferenza fuqu, kienet offriet li t_hallas il-kambjala, ma
jistax idur kontra dawk il-_giranti illi kienu ji_gu me_hlusa minn kull
obbligu li kieku _halset dik il-persuna l-o_hra.
Il-kambjala u l-
protest g_handhom 
ji_gu ikkunsinnati lil 
min i_hallas g_hall-
unur.
217. Dak li j_hallas g_hall-unur g_handu jedd g_hall-kunsinna lilu
tal-kambjala nfisha u tal-protest g_hal nuqqas ta’ _hlas, u huwa
obbligat g_har-rimbor_z ta’ l-ispejje_z tal-protest.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAL-PUSSESSUR
Il-pussessur 
g_handu jippre_zenta 
l-kambjala g_hall-
_hlas jew g_hall-
a_c_cettazzjoni.
218. Il-pussessur ta’ kambjala li g_handha tit_hallas f’Malta "a
vista", jew f’_certu _zmien "vista", jew skond l-u_zu, hu obbligat
jippre_zenta l-kambjala g_hall-_hlas jew g_hall-a_c_cettazzjoni, fi_z-
_zminijiet imsemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, li jibdew ig_hoddu
mid-data tal-kambjala, ta_ht piena li jitlef il-jedd tieg_hu ta’ regress
kontra l-_giranti, u wkoll kontra t-traent jekk dan ikun g_hamel il-
provvista tal-fondi g_hall-_hlas tal-kambjala.
_Zmien li fih 
g_handha ssir il- 
pre_zentata.
219. I_z-_zminijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan huma:
(a) sitt xhur, jekk il-kambjala hija mi_gbuda minn lok fl-
Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-E_gittu, fi Tripli,
f’Tune_z, fl-Al_gerija jew fil-Marokk;
(b) sena, jekk il-kambjala hija mi_gbuda minn kull lok
ie_hor;
(_c) xahar jekk il-kambjala hija mi_gbuda u g_handha
tit_hallas f’Malta:
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        35
I_zda, fi _zmien ta’ gwerra fuq il-ba_har, i_z-_zminijiet
imsemmija fil-paragrafi (a) u (b) ji_gu irduppjati.
Kambjala li 
g_handha tit_hallas 
barra minn Malta.
220. L-istess telf ta’ jedd imsemmi fl-artikolu 218 ibati l-
pussessur ta’ kambjala mi_gbuda f’Malta, u li g_handha tit_hallas "a
vista", jew f‘_certu _zmien "vista", jew skond l-u_zu, f’wie_hed jew
ie_hor mill-pajji_zi msemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan, jekk il-
pussessur ma jippre_zentahiex g_hall-_hlas jew g_hall-a_c_cettazzjoni fi_z-
_zminijiet imsemmijin f’dak l-artikolu.
Xi kambjali jistg_hu 
ma ji_gux 
ippre_zentati g_hall-
a_c_cettazzjoni.
221. Il-pussessur ta’ kambjala mi_gbuda g_hal _certu _zmien jew
jum determinat, jew g_hal _certu _zmien mid-data, mhux obbligat
jippre_zenta l-kambjala g_hall-a_c_cettazzjoni, i_zda jekk jag_h_zel li
jippre_zentaha g_handu jipprotestaha jekk ma ti_gix a_c_cettata.
Meta t-traent jew 
il-_giranti jag_htu 
ordnijiet xort’ 
o_hra.
222. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 218, 220 u 221 ma
jg_hoddux g_hat-traent u g_hall-_giranti li jkunu taw b’mod li jiswa
ordnijiet xort’ o_hra.
Il-pre_zentata g_hall-
_hlas g_handha ssir 
fl-iskadenza.
223. Il-pussessur ta’ kambjala g_handu jippre_zentaha g_hall-_hlas
dak in-nhar li tag_hlaq.
Fejn g_handhom 
isiru l-pre_zentata, 
il-protest, e_cc.
224. Il-pre_zentata ta’ kambjala g_hall-a_c_cettazzjoni jew g_hall-
_hlas, il-protest, it-talba g_hal e_zemplar ta’ kambjala, kif ukoll l-atti
l-o_hra kollha kontra persuna partikolari dwar il-kambjala,
g_handhom isiru fil-lok tal-kummer_c ta’ din il-persuna inkella ta’
fejn toqg_hod bid-dar.
L-a_c_cettazzjoni ma 
tistax tintalab nhar 
ta’ _Hadd, e_cc. 
Emendat: 
V.1904.9.
225. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax jitlob l-
a_c_cettazzjoni tag_hha, jew il-kunsinna ta’ e_zemplar, jew l-
esekuzzjoni ta’ att ie_hor dwarha, _hlief f’_gurnata li mhix _gurnata ta’
vakanza pubblika.
(2) Jekk l-a_h_har _gurnata li fiha g_handha tintalab l-esekuzzjoni
ta’ xi wie_hed minn dawn l-atti tkun _gurnata ta’ nhar ta’ _Hadd, jew
ta’ festa kmandata o_hra, jew ta’ nhar il-_Gimg_ha l-Kbira, jew
_gurnata o_hra ta’ vakanza pubblika, it-talba g_hall-esekuzzjoni
g_handha ssir fil-_gurnata ta’ wara li mhix _gurnata ta’ vakanza
pubblika.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_hall-
protest.
Meta g_handu jsir 
il-protest.
226. (1) Il-protest g_hal nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni g_handu jsir
fil-_gurnata ta’ wara dik li fiha l-kambjala ti_gi ippre_zentata g_hall-
a_c_cettazzjoni.
(2) Il-protest g_hal nuqqas ta’ _hlas g_handu jsir fil-_gurnata ta’
wara dik li fiha l-kambjala tag_hlaq.
Il-protest g_hal 
nuqqas ta’ 
a_c_cettazzjoni, e_c_c., 
ma je_hlisx lill-
pussessur mill-
protest g_hal nuqqas 
ta’ _hlas.
227. (1) Il-protest g_hal nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni, jew il-mewt
jew il-falliment ta’ dak li fuqu l-kambjala tkun mi_gbuda, ma
je_hilsux lill-pussessur mill-protest tal-kambjala g_hal nuqqas ta _hlas.
(2) Jekk l-a_c_cettant ifalli qabel ma tag_hlaq il-kambjala, il-
pussessur jista’ jipprotesta l-kambjala u jdur kontra min imiss.
  36      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Il-pussessur 
g_handu jitlob l-
a_c_cettazzjoni mill-
persuna msemmija 
fuq il-kambjala 
jekk it-trattarju 
jirrifjuta li 
ja_c_cettaha.
228. Jekk fil-kambjala jkun hemm imsemmija l-persuna g_hall-
a_c_cettazzjoni jew g_hall-_hlas b’intervent, u t-trattarju jirrifjuta li
ja_c_cettaha, il-pussessur g_handu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra t-trattarju, jippre_zentaha g_hall-a_c_cettazzjoni lill-persuna
msemmija fiha.
Il-pussessur 
g_handu jitlob il-
_hlas ming_hand l-
a_c_cettant g_hall-
unur, e_c_c., jekk it-
trattarju jirrifjuta li 
j_hallas il-kambjala.
229. Jekk il-persuna li fuqha l-kambjala tkun mi_gbuda tirrifjuta
li t_hallasha, il-pussessur g_handu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra tag_hha, jippre_zentaha g_hall-_hlas lill-a_c_cettant g_hall-unur, u,
f’ka_z ta’ rifjut ta’ dan ta’ l-a_h_har, lil kull persuna o_hra msemmija
fil-kambjala g_hall-a_c_cettazzjoni jew g_hall-_hlas tag_hha fil-ka_z ta’
b_zonn.
Ir-rifjut ta’ l-
a_c_cettant g_hall-
unur, e_c_c., g_handu 
ji_gi mni_z_zel fil-
protest jew wara. 
230. lr-rifjut, sew ta’ l-a_c_cettazzjoni kemm tal-_hlas, minn wa_hda
mill-persuni msemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, g_handu
ji_gi msemmi fl-att tal-protest kontra t-trattarju jew wara dak il-
protest.
Il-pussessur ma 
jistax jirrifjuta l-
a_c_cettazzjoni jew 
il-_hlas g_hall-unur 
tal-firma.
231. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g_hal nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni jew ta’ _hlas, ma jistax jirrifjuta l-a_c_cettazzjoni jew il-
_hlas li wie_hed joffri li jag_hmel b’intervent g_hall-unur tal-firma tat-
traent jew ta’ xi wie_hed mill-_giranti.
(2) l_zda, b’din l-a_c_cettazzjoni g_hall-unur tal-firma, ma
jispi_c_cax g_hall-pussessur il-jedd g_hall-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
X’jiswew il-
kelmiet "ming_hajr 
protest ".
232. It-talba jew l-ordni li jkun hemm fil-kambjala sabiex din
titra_g_ga lura ming_hajr protest (retour sans protê t), te_hles lill-
pussessur mill-obbligu li jipprotesta l-kambjala, i_zda ma te_hilsux
mill-obbligu li jippre_zenta l-kambjala fi_z-_zmien li jmiss.
Avvi_z ta’ nuqqas 
ta’ a_c_cettazzjoni 
jew ta’ _hlas.
233. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g_hal nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni jew ta’ _hlas g_handu, ming_hajr dewmien, jag_hti avvi_z
bil-miktub ta’ dak in-nuqqas lill-_girant li ji_gi minnufih qablu.
(2) Kull _girant, meta jir_cievi dan l-avvi_z, g_handu, ming_hajr
dewmien, jinnotifikah lill-_girant li ji_gi minnufih qablu.
(3) L-avvi_z imsemmi f’dan l-artikolu g_handu jkollu mieg_hu l-
protest.
Meta fil-_gî ra ma 
jkunx hemm l-
indirizz tal-_girant.
234. Jekk _girant idawwar il-kambjala lil _haddie_hor ming_hajr ma
jni_z_zel l-indirizz tieg_hu, l-avvi_z tan-nuqqas ta’ l-a_c_cettazzjoni jew
tal-_hlas g_handu jing_hata lill-_girant li ji_gi minnufih qablu.
Meta l-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
235. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax, g_hal nuqqas ta’ _hlas,
idur kontra t-traent jew kontra l-_giranti - 
(a) jekk il-kambjala ma tkunx _giet ippre_zentata g_hall-
a_c_cettazzjoni, meta hu me_htie_g, jew g_hall-_hlas, lit-
trattarju jew lill-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u
229;
(b) jekk il-pussessur jirrifjuta l-a_c_cettazzjoni jew il-_hlas
ming_hand wie_hed li ried jinda_hal g_hall-unur tal-firma
tat-traent jew ta’ xi wie_hed mill-_giranti.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        37
Ka_zijiet o_hra li 
fihom il-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
236. Il-pussessur lanqas ma jkollu jedd idur kontra l-_giranti jew
kontra t-traent li jkun g_hamel il-provvista tal-fondi f’idejn it-
trattarju jew f’idejn il-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u 229,
jekk hu jkun naqas jag_hmel dak li hu me_htie_g skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 226, 230 u 233.
Kif jista’ ji_gi 
e_zer_citat il-jedd ta’ 
regress.
237. Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g_hal nuqqas ta’ _hlas
g_handu jedd idur kontra l-obbligati kollha flimkien, jew kontra
wie_hed biss jew kontra xi w_hud minnhom, ming_hajr ma jitlef il-
jedd tieg_hu rigward dawk li kontra tag_hhom ma jkunx a_gixxa, u
huwa mhux obbligat jimxi skond l-ordni tal-_gîr i.
_Zmien li fih 
g_handu ji_gi 
e_zer_citat il-jedd ta’ 
regress kontra l-
_giranti u t-traenti li 
joqog_hdu f’Malta.
238. Il-jedd ta’ regress kontra l-_giranti u t-traenti li jkunu
joqog_hdu f’Malta, g_hal kambjali, ipprotestati g_hal nuqqas ta’ _hlas,
mi_gbuda f’Malta u li g_handhom jit_hallsu band’o_hra, g_handu ji_gi
e_zer_citat fi_z-_zmien -
(a) ta’ tnax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tit_hallas f’lok
fl-Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-E_gittu, fi Tripli,
f’Tune_z, fl-Al_gerija jew fil-Marokk;
(b) ta’ tmintax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tit_hallas
f’kull pajji_z ie_hor:
I_zda dawn i_z-_zminijiet ji_gu irduppjati fi _zmien ta’ gwerra
fuq il-ba_har.
Meta jibda jg_haddi 
_z-_zmien.
239. I_z-_zminijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan jibdew
ig_hoddu - 
(a) g_hall-pussessur tal-kambjala, minn dak in-nhar tal-
protest g_hal nuqqas ta’ _hlas;
(b) g_hal kull wie_hed mill-_giranti minn dak in-nhar li jkun
_gie mitlub lilu l-_hlas, jekk i_hallas volontarjament, jew,
jekk le, minn dak in-nhar li ti_gi mag_hmula kontra
tieg_hu t-talba _gudizzjarja g_hall-_hlas.
Telf tal-jedd ta’ 
regress bl-eg_hluq 
ta_z-_zmien.
240. Wara li jag_hlqu _z-_zminijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g
artikoli qabel dan, il-pussessur u l-_giranti tal-kambjala jitilfu l-jedd
ta’ regress.
Falliment ta’ 
wa_hda jew i_zjed 
mill-persuni 
obbligati fil-
kambjala.
241. (1) F’ka_z ta’ falliment ta’ wa_hda jew i_zjed mill-persuni
obbligati fil-kambjala ipprotestata, il-pussessur tag_hha jista’ j_gib ’il
quddiem it-talba tieg_hu g_hall-_hlas kollu ta’ dak li jkollu jie_hu
kontra l-massa ta’ kull wie_hed mill-falluti.
(2) Meta jitqassam u jittie_hed sehem mill-massa ta’ wie_hed
mill-falluti, il-persuni obbligati fil-kambjala, li ma jkunux falluti,
kif ukoll il-massi tal-falluti l-o_hra, ji_gu me_hlusa biss sas-somma
tas-sehem li jkun hekk ittie_hed.
Meta l-pussessur 
ja_c_cetta akkordju 
volontarju.
242. (1) I_zda, jekk il-pussessur tal-kambjala jag_hmel akkordju
volontarju mat-traent jew ma’ l-a_c_cettant, huwa jitlef il-jedd ta’
regress kontra l-_giranti kollha.
(2) Jekk l-akkordju jsir ma’ wie_hed mill-_giranti, il-pussessur
jitlef il-jedd ta’ regress kontra l-_giranti kollha ta’ wara i_zda j_zomm
il-jeddijiet tieg_hu kontra l-a_c_cettant. Huwa j_zomm ukoll il-jeddijiet
tieg_hu kontra l-_giranti ta’ qabel u kontra t-traent, jekk dawn il-
  38      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
_giranti jew it-traent ma jippruvawx li batew _hsara b’dak l-akkordju,
u kemm-il darba l-pussessur ikun _zamm espressament il-jeddijiet
tieg_hu kontra tag_hhom.
(3) Jekk l-akkordju ji_gi mag_hmul mat-traent, l-a_c_cettant, jekk
ma tkunx _giet lilu mag_hmula l-provvista tal-fondi, jibqa’ me_hlus
minn kull ohbligazzjoni.
(4) Jekk, fl-a_h_harnett, l-akkordju jkun _gie mag_hmul
volontarjament ma l-a_c_cettant, u dan kellu l-provvista ta’ fondi, il-
pussessur jitlef il-jedd ta’ regress kontra t-traent.
Meta l-jedd ta’ 
regress jer_ga’ jibda 
jse_h_h.
243. Il-jedd ta’ regress jer_ga’ jibda jse_h_h favur il-pussessur
kontra t-traent jew kontra dak fost il-_giranti illi, wara li jag_hlqu _z-
_zminijiet stabbiliti g_hall-protest, g_hall-avvi_z, u g_hall-e_zer_cizzju tal-
jedd hawn fuq imsemmi, jir_cievi b’akkont, jew b’kumpens, jew
b’kull mod ie_hor, il-fondi iddestinati g_hall-_hlas tal-kambjala.
Min i_hallas g_handu 
jedd g_hall-
kunsinna lilu tal-
kambjala.
244. Kull debitur ta’ kambjala g_handu jedd, meta j_hallas l-
ammont tag_hha, flimkien ma’ l-img_haxijiet u l-ispejje_z in_cidentali,
jitlob li l-kambjala ti_gi ikkunsinnata lilu bis-saldu fuqha.
L-a_c_cettazzjoni u l-
_gîri  jiswew ukoll 
jekk il-firma tat-
traent tkun falza.
245. L-a_c_cettazzjoni u l-_gîri , jekk huma veri, jibqg_hu jiswew,
g_had li l-firma tat-traent tkun falza jew iffalsifikata.
Jekk il-kambjala 
jkun fiha 
a_c_cettazzjoni jew 
_gîra  falza.
246. Jekk kambjala jkun fiha a_c_cettazzjoni jew _gîra  falza jew
iffalsifikata, il-_giranti kollha u t-traent, li l-firem tag_hhom ikunu
veri, jibqg_hu obbligati f’dik il-kambjala.
FUQ IL-PROTEST
Il-protest g_handu 
jsir b’nutar 
pubbliku.
247. Il-protesti g_hal nuqqas ta’ a_c_cettazzjoni jew ta’ _hlas
g_handhom isiru b’nutar pubbliku, illi g_handu jmur fil-lok fejn il-
persuna, li g_handha ta_c_cetta jew t_hallas, ikollha l-kummer_c tag_hha
jew tkun toqg_hod bid-dar, u jitlobha ta_c_cetta l-kambjala jew t_hallas
l-ammont tag_hha.
Forma tal-protest. 248. (1) L-att ta’ protest g_handu jkun fih kopja kelma b’kelma
tal-kambjala, ta’ l-a_c_cettazzjoni, jekk tkun _g_a  _giet a_c_cettata, tal-
_gîri,  u ta’ l-ordnijiet mog_htijin fiha, u g_handu jkun fih ukoll -
(a) l-isem ta’ dak li favur tieg_hu jsir il-protest;
(b) t-talba biex ja_c_cetta jew biex i_hallas, mag_hmula lil dak
li kontra tieg_hu jsir il-protest;
(_c) il-fatt jekk dak li g_handu ja_c_cetta jew i_hallas kienx
pre_zenti jew assenti;
(d) ir-ra_guni tar-rifjut ta’ l-a_c_cettazzjoni jew tal-_hlas;
(e) id-data li fiha t-talba _giet mag_hmula jew tfittxet li ti_gi
mag_hmula i_zda bla effett.
(2) Fil-ka_z ta’ a_c_cettazzjoni jew ta’ _hlas g_hall-unur tal-firma,
fil-protest g_handu jing_had minn min, g_hall-unur ta’ min, u b’liema
mod il-kambjala _giet a_c_cettata jew im_hallsa.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        39
Meta n-nutar ma 
jirnexxilux isib il-
persuna.
249. Meta n-nutar ma jirnexxilux isib lill-persuna li g_handha
ta_c_cetta jew t_hallas, jew ma jirnexxilux isir jaf jekk din il-persuna
g_handhiex lok tal-kummer_c tag_hha, jew ma jirnexxilux isib fejn
toqg_hod bid-dar, hu g_handu jfisser espressament fil-protest li t-
tfittix tieg_hu baqa’ bla effett.
G_handu jsir protest 
wie_hed biss ukoll 
meta t-talba ssir lil 
diversi persuni.
250. Meta t-talba g_hall-a_c_cettazzjoni jew g_hall-_hlas g_handha
ssir lil _zew_g persuni jew i_zjed, hu bi_z_zejjed li ji_gi mag_hmul att ta’
protest wie_hed dwar dik it-talba.
In-nuqqas ta’ 
protest ma jistax 
jissewwa b’mezz 
ie_hor.
251. Ebda att ie_hor mill-pussessur tal-kambjala ma jista’ jiswa
minflok l-att tal-protest, minbarra l-ka_zijiet imsemmjin fl-artikoli
199, 200, 201 u 202 dwar it-telf tal-kambjali.
FUQ IR-RIKAMBJU
Kif isir.
Tifsir ta’ rivalsa.
jit_hallas ming_hand it-traent jew ming_hand wie_hed mill-_giranti, tal-
kreditu tieg_hu b_hala pussessur g_hall-kambjala ipprotestata, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 256.
Kif hu irregolat ir-
rikambju.
254. Ir-rikambju hu irregolat skond kif ikun sejjer il-kambju tal-
lok fejn tin_gibed ir-rivalsa fuq il-lok fejn isir ir-rimbor_z.
Kont ta’ ritorn.
ritorn".
X’g_handu jkun fih 
il-kont.
256. (1) Dan il-kont g_handu jikkomprendi -
(a) l-ammont tal-kambjala ipprotestata;
(b) l-ispejje_z tal-protest, u spejje_z le_gittimi o_hra, b_hal
dawk ta’ kummissjoni, ta’ senserija u ta’ posta_g_g;
(_c) l-isem ta’ dak li fuqu ti_gi mi_gbuda r-rivalsa, u r-rata
tal-kambju li bih _giet innegozjata, i_c_certifikat minn
sensal jew minn _zew_g kummer_cjanti.
(2) Il-kont hawn fuq imsemmi g_handu jkollu mieg_hu l-
kambjala ipprotestata u l-protest.
Meta m’hemmx 
kwotazzjoni ta’ 
kambju bejn il-lok 
fejn issir ir-rivalsa 
u dak li fuqu ti_gi 
mi_gbuda.
257. Meta ma jkunx hemm kwotazzjoni ta’ kambju bejn il-lok
fejn issir ir-rivalsa u l-lok li fuqu ti_gi mi_gbuda, ir-rikambju jinqies
skond kif ikun sejjer il-kambju fl-eqreb lok g_hal dak li fuqu ti_gi
mi_gbuda r-rivalsa.
Img_haxijiet.
nuqqas ta’ _hlas, fuq l-ispejje_z tal-protest, u fuq kull spi_za le_gittima
o_hra, jibda g_haddej minn dak in-nhar tal-protest.
Ma jistax jintalab 
_hlas fuq rivalsa fin-
nuqqas ta_c-
_certifikat.
259. Ebda _hlas ma jista’ jintalab fuq rivalsa kemm-il darba l-
kont ta’ ritorn ma jkollux mieg_hu _c-_certifikat me_htie_g fl-artikolu
256.
  40      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Sub-titolu II
FUQ IL-BILJETTI NEGOZZJABBLI JEW PROMISSORY NOTES, U 
MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW KAXXIERA
Disposizzjonijiet 
dwar il-kambjali li 
jg_hoddu g_hall-
biljetti negozjabbli.
260. Id-disposizzjonijiet li jg_hoddu g_hall-kambjali u li
jirrigwardaw il-_gî ra, l-obbligazzjoni in solidum, l-avall, i_z-_zmien
ta’ l-iskadenza, il-_hlas, il-_hlas g_hall-unur, il-protest, id-dmirijiet u
l-jeddijiet tal-pussessur, u r-rikambju, ig_hoddu g_hall-biljetti
negozjabbli jew promissory notes.
X’g_handu jkun fih 
biljett negozjabbli.
261. (1) Il-biljett negozjabbli jew promissory note g_handu
jkun fih id-data, is-somma li g_handha tit_hallas, l-isem tal-persuna li
favur tag_hha jew g_hall-ordni tag_hha huwa ffirmat, i_z-_zmien li fih
g_handu jsir il-_hlas, u l-valur mog_hti fi flus, f’merkanzija, b’akkont,
jew xort’o_hra.
(2) Il-biljett negozjabbli jew promissory note jista’ jkun
mi_gbud li jit_hallas lill-purtatur.
Mandati jew 
cheques.
262. (1) Il-mandati jew cheques fuq bankiera jew kaxxiera
g_handu jkun fihom id-data, is-somma li g_handha tit_hallas, u jistg_hu
jsiru li jit_hallsu lill-persuna msemmija bl-isem, jew g_hall-ordni
tag_hha, jew g_hall-purtatur.
(2) Huma jit_hallsu mal-pre_zentata tag_hhom.
Konsegwenza meta 
tiddawwar il-
pre_zentata ta_c-
cheque.
263. Jekk il-pussessur ta’ cheque jonqos li jsarrfu fi _zmien tlitt
ijiem mid-data tieg_hu, u, wara dan i_z-_zmien, il-bankier jew kaxxier
jirrifjuta j_hallsu, il-pussessur li jkun ir_cieva _c-cheque ming_hand
terza persuna ma jistax idur kontra din il-persuna, u lanqas kontra l-
persuna li tkun _gibdet i_c-cheque jekk din tipprova li kellha f’idejn
il-bankier jew kaxxier fondi bi_z_zejjed g_hall-_hlas ta’ dak i_c-cheque,
u li dawn il-fondi ma _gewx nieqsa bi _htija tag_hha.
Titolu VIII
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KONT KURRENT
X’inhu kont 
kurrent.
264. Il-kont kurrent hu kuntratt li bih _zew_g persuni jiftiehmu li
r-rimessi ta’ xulxin ji_gu mni_z_zlin f’kont b_hala partiti ta’ dejn u ta’
kreditu, bl-obbligu tal-parti li kontra tag_hha jinsab bilan_c meta
jing_halaq il-kont li t_hallas dak il-bilan_c.
Proprjet_a  tar-
rimessi.
265. Kull rimessa li ssir b’esekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt titqies
li g_haddiet bi proprjet_a  assoluta minn dak li g_hamilha g_hal dak li
r_ceviha.
Partiti ta’ dejn u ta’ 
kreditu.
266. Il-partiti ta’ dejn u ta’ kreditu jitqiesu li huma _zew_g
ammonti indivi_zibbli:
I_zda, jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, jibqa’ s_hi_h kull
jedd ta’ azzjoni jew e_c_cezzjoni dwar l-atti u l-kuntratti li minnhom
ikollha ori_gini kull wa_hda mir-rimessi; u, jekk dawk l-atti jew
kuntratti ji_gu annullati, il-partiti li jkollhom x’jaqsmu mag_hhom
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        41
jitne_h_hew mill-kont.
Jekk kreditu 
iggarantit ig_haddi 
fil-kont kurrent.
267. (1) Il-parti li dda_h_hal fil-kont kreditu iggarantit b’rahan
jew b’ipoteka g_handha jedd tinqeda b’dik il-garanzija g_hall-_hlas
tal-bilan_c li jinsab favur tag_hha.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_hall-
kreditu, img_hoddi f’kont kurrent, li jkun iggarantit bl-obbligazzjoni
ta’ garanti jew ta’ kondebitur.
Rimessi ta’ krediti 
mag_hluqa.
268. (1) Ir-rimessi kollha ta’ krediti mag_hluqa, tkun liema
tkun l-ori_gini tag_hhom, jitqiesu mg_hoddija f’kont kurrent ta_ht il-
klawsola "su_g_getta g_hall-inkass".
(2) Jekk dan id-dejn jibqa’ mhux im_hallas, min jir_cievi r-
rimessa jista’ jag_h_zel jew li j_hassar il-partita minn fuq il-kont
inkella li ja_gixxi kontra min g_hamel ir-rimessa g_hall-_hlas tad-dejn. 
Mandat ta’ 
sekwestru kontra l-
kurrentista.
269. Il-kreditur ta’ kurrentista jista’ jitlob kontra d-debitur
tieg_hu mandat ta’ sekwestru f’idejn il-kurrentista l-ie_hor, i_zda dan
is-sekwestru jsir jiswa biss meta u jekk jinsab bilan_c finali favur
dan id-debitur fl-eg_hluq tal-kont.
Id-debitur ma 
jistax ig_harraq il-
po_zizzjoni tieg_hu 
fil-kont kurrent.
270. (1) Id-debitur ma jistax, wara l-esekuzzjoni tas-sekwestru
msemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, ig_harraq il-kondizzjoni tal-
kreditu tieg_hu b’rimessi _godda:
I_zda r-rimessi li jkollhom titolu minn jedd akkwistat mill-
kurrentista l-ie_hor qabel il-_hru_g tas-sekwestru, ma jitqisux li huma
rimessi _godda.
(2) Il-kurrentista sekwestratarju jista’, wara l-esekuzzjoni tas-
sekwestru, jitlob li j_holl il-kuntratt.
Il-kont jing_halaq 
kull sena.
271. Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’o_hra, il-kont kurrent jing_halaq
kull sena.
Effetti tal-mewt, 
inkapa_cit_a  jew 
falliment ta’ 
kurrentista.
272. Il-mewt, jew l-inkapa_cit_a  jew il-falliment ta’ kurrentista
wara li jinfeta_h il-kont, ma jwaqqg_hux il-kuntratt, jekk il-werriet,
jew ir-rappre_zentant, jew il-kurrentista l-ie_hor, skond il-ka_z, ma
jag_h_zlux li j_hollu il-kuntratt bil-mezz ta’ att _gudizzjarju g_hal dan l-
effetti fi _zmien tliet xhur minn dak in-nhar tal-mewt, ta’ l-
inkapa_cit_a  jew tal-falliment.
  42      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMER_C MARITTIMU U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ NOLE_G_G
Sub-titolu I
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
Kuntratt ta’ 
nole_g_g.
273. Il-kuntratt ta’ nole_g_g huwa ftehim g_hall-kiri ta’ bastimenti.
Xorta ta’ nole_g_gi. 274. In-nole_g_g jista’ jsir -
(a) g_hall-bastiment kollu jew g_hal bi_c_ca minnu; g_hal vja_g_g
wie_hed jew i_zjed;
(b) bil-kolletta, ji_gifieri, meta l-kaptan jir_cievi merkanzija
separatament minn diversi persuni biex ig_habbiha u
j_gorrha.
Meta l-kuntratt 
g_handu jsir bil-
miktub.
275. Jekk il-bastiment, nole_g_gat sew jekk kollu jew bi_c_ca
minnu, huwa ta’ purtata ta’ i_zjed minn tletin tunnellata, il-kuntratt
ma jiswiex jekk ma jsirx bil-miktub.
Regoli dwar i_z-
_zmien tat-tag_hbija 
u tal-_hatt, jekk ma 
jkunx hemm 
ftehim.
276. Jekk i_z-_zmien g_hat-tag_hbija jew g_hall-_hatt ma jkunx
stabbilit fil-ftehim, g_handhom jit_harsu r-regoli li _gejjin:
(a) i_z-_zmien g_hat-tag_hbija jew g_hall-_hatt f’Malta hu ta’
tmint ijiem, meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ mitt
tunnellata jew anqas; ta’ tnax-il _gumata, meta l-
bastiment hu ta’ purtata ta’ i_zjed minn mitt tunnellata
i_zda mhux i_zjed minn mitejn; ta’ g_hoxrin _gurnata,
meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ i_zjed minn mitejn
tunnellata. Dan i_z-_zmien jibda jg_hodd minn meta l-
kaptan jiddikjara li hu lest biex ig_habbi jew i_hott.
Il-_granet imsemmijin f’dan l-artikolu huma
_granet tax-xog_hol wa_hda wara l-o_hra.
(b) F’postijiet barra minn Malta, i_z-_zmien g_hat-tag_hbija
jew g_hall-_hatt hu stabbilit mil-li_gijiet u l-u_zu tal-lok
tat-tag_hbija jew tal-_hatt, u meta t-tag_hbija jew il-_hatt
g_handhom isiru f’postijiet diversi, i_z-_zmien hu
stabbilit mil-li_gijiet u l-u_zu tal-lok fejn titg_habba jew
tit_hatt l-a_h_har bi_c_ca tat-tag_hbija.
Meta t-tag_hbija jew 
il-_hatt g_hand_hom 
isiru bi_c_ca f’lok u 
l-bqija f’ie_hor.
277. Jekk bi_c_ca mit-tag_hbija g_handha titg_habha jew tit_hatt f’lok
u l-bqija f’ie_hor, i_z-_zmien me_hud fit-tra_gitt minn lok g_hal ie_hor ma
ji_gix mag_hdud fi_z-_zmien stabbilit g_hat-tag_hbija jew g_hall-_hatt.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        43
Meta n-nole_g_gant 
jag_hmel 
dikjarazzjoni mhix 
vera dwar il-
purtata tal-
bastiment.
278. (1) Jekk in-nole_g_gant jiddikjara li l-bastiment hu ta’
purtata akbar milli jkun, hu jbati tnaqqis proporzjonat tan-nol, u
jwie_geb g_had-danni u mg_haxijiet lejn in-nole_g_gatur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux meta d-
differenza bejn il-purtata iddikjarata u l-vera ma taqbi_zx l-erbg_hin
parti tat-tunnella_g_g veru tal-bastiment.
Meta jista’ jintalab 
il-_hlas tan-nol. 
279. Il-_hlas tan-nol jista’ jintalab minnufih wara l-kunsinna tat-
tag_hbija.
Minn meta n-nol 
jibda g_haddej, 
meta l-bastiment 
hu nole_g_gat bix-
xahar.
280. (1) Meta l-bastiment hu nole_g_gat bix-xahar, in-nol jibda
g_haddej mill-waqt li jinbeda l-vja_g_g.
(2) Il-vja_g_g jitqies mibdi hekk kif il-bastiment isiefer mil-lok
min fejn beda jg_habbi, jew, jekk isiefer bla tag_hbija mil-lok minn
fejn ikun g_habba s-saborra.
Ix-xerrej, e_c_c., 
g_handu joqg_hod 
g_han-nole_g_g _g_a  
miftiehem mal-
bejieg_h, e_c_c.
281. lx-xerrej ta’ bastiment jew su_c_cessur ie_hor hu marbut bil-
kuntratt ta’ nole_g_g mag_hmul mill-bejjieg_h jew pussessur ie_hor ta’
qablu tal-bastiment.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAN-NOLE_G_GANT U TAN-
NOLE_G_GATUR
Meta n-nole_g_gatur 
ma jg_habbi ebda 
bi_c_ca mill-
merkanzija.
282. Jekk in-nole_g_gatur ma jg_habbi ebda bi_c_ca mill-merkanzija
fi_z-_zmien miftiehem fil-kuntratt jew stabbilit mil-li_gi, in-nole_g_gant
jista’ jag_h_zel illi - 
(a) jew jitlob l-indennizz miftiehem fil-kuntratt, inkella,
jekk dan l-indennizz ma jkunx _gie miftiehem,
indennizz bi stima ta’ periti; jew
(b) i_holl il-kuntratt, u jitlob ming_hand in-nole_g_gatur in-
nofs tan-nol; jew
(_c) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq g_hall-vja_g_g
ming_hajr tag_hbija, u, meta jispi_c_ca l-vja_g_g, jitlob
ming_hand in-nole_g_gatur il-_hlas tan-nol kollu, flimkien
ma’ l-ammont tal-kontrastallija, jekk ikun il-ka_z, u
ma’ l-ispejje_z tal-protest u ta’ atti o_hra li n-nole_g_gant
kellu jag_hmel.
Meta n-nole_g_gatur 
ig_habbi bi_c_ca biss 
mit-tag_hbija.
283. Jekk fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi n-nole_g_gatur ikun
g_habba biss bi_c_ca mit-tag_hbija, in-nole_g_gant jista’ jag_h_zel illi-
(a) jew jitlob l-indennizz imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel
dan; jew
(b) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq g_hall-vja_g_g
bil-bi_c_ca tat-tag_hbija hekk img_hobbija, u jitlob in-nol,
il-kontrastalliji, u l-ispejje_z, kif jing_had fl-a_h_har
artikolu qabel dan.
  44      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Kontribuzzjoni 
g_hall-avarija 
_generali meta 
nole_g_gatur ma 
jg_habbix il-
merkanzija, jew 
ig_habbi biss bi_c_ca 
minnha.
284. Jekk matul il-vja_g_g il-bastiment, li jkun siefer ming_hajr
tag_hbija, jew b’bi_c_ca biss mit-tag_hbija ibati avarija li, kieku l-
bastiment kellu tag_hbija s_hi_ha, kienet tag_hti lok g_hal avarija
_generali, in-nole_g_gant jista’ jitlob ming_hand in-nole_g_gatur
kontribuzzjoni fuq il-proporzjon ta’ _zew_g terzi tal-merkanzija li
dan ma kienx g_habba.
Jekk in-nole_g_gatur 
jirrinunzja g_hall-
kuntratt.
285. Jekk in-nole_g_gatur ma jg_habbi ebda bi_c_ca mit-tag_hbija, u
jirrinunzja g_hall-kuntratt qabel ma jibdew il-_granet tal-
kontrastalliji, hu g_handu j_hallas lin-nole_g_gant in-nofs tan-nol. 
In-nole_g_gant jista’ 
jg_habbi merkanzija 
o_hra flok dik li ma 
tg_habbietx min-
nole_g_gatur.
286. (1) Meta n-nole_g_gant g_handu jedd jitlaq ming_hajr
tag_hbija, jew b’bi_c_ca biss mit-tag_hbija, hu jista’, biex ji_zgura n-nol
u l-kontribuzzjoni fil-ka_z ta’ avarija _generali, ig_habbi merkanzija
o_hra, ukoll ming_hajr il-kunsens tan-nole_g_gatur.
(2) F’dan il-ka_z in-nole_g_gatur ori_ginali g_handu jedd g_hall-utli
ta’ dak in-nol, u ji_gi me_hlus mill-kontribuzzjoni g_hall-avarija
_generali li tkun _giet im_hallsa minn dik il-merkanzija l-o_hra.
Meta n-nole_g_gatur 
ig_habbi izjed mill-
miftiehem.
287. Jekk in-nole_g_gatur ig_habbi i_zjed milli jkun _gie miftiehem,
hu g_handu j_hallas in-nol fuq i_z-_zejjed bir-rata stabbilita g_hall-
kwantit_a  miftiehma.
Responsabbilt_a  
tan-nole_g_gant 
f’ka_z ta’dewmien.
288. Jekk il-bastiment ma jkunx lest, u ma jkunx fi stat li
jg_habbi l-merkanzija fi_z-_zmien miftiehem, in-nole_g_gant iwie_geb
g_had-danni u l-img_haxijiet lejn in-nole_g_gatur.
Meta l-bastiment 
hu nole_g_gat bil-
kolletta.
289. Meta bastiment hu nole_g_gat bil-kolletta, il-kaptan g_handu
jsiefer ma’ l-ewwel ri_h jew ma’ l-ewwel okka_zjoni tajba wara li
jag_hlaq i_z-_zmien li fi_h kien miftiehem li l-bastiment g_handu jibqa’
ta_ht tag_hbija, jekk bi ftehim mal-karigaturi dan i_z-_zmien ma ji_gix
im_gedded.
Jeddijiet ta’ 
karigaturi 
f’kuntratt ta’ 
tag_hbija bil-
kolletta.
290. (1) Meta f’kuntratt ta’ tag_hbija bil-kolletta l-_gurnata tat-
tluq ma tkunx _giet miftiehma, kull wie_hed mill-karigaturi jista’
jie_hu lura l-merkanzija tieg_hu ming_hajr ma j_hallas in-nol, billi
jag_hti lura l-poloz ta’ kargu iffirmati mill-kaptan, jew billi jag_hti
garanzija g_hal dawk il-poloz li jkunu _g_a  nbag_htu, u billi j_hallas l-
ispejje_z kollha tat-tag_hbija u tal-_hatt ta’ dik il-merkanzija.
(2) I_zda, jekk, f’kull ka_z b_hal dan, il-bastiment ikollu _g_a
abbord i_zjed min-nofs it-tag_hbija, il-kaptan g_handu jsiefer ma’ l-
ewwel ri_h jew ma’ l-ewwel okka_zjoni tajba, jekk ji_gi hekk
im_gieg_hel bi protest mill-karigaturi li lkoll flimkien ikollhom il-
bi_c_ca l-kbira tat-tag_hbija, u g_handu jsiefer mhux i_zjed tard minn
tmint ijiem minn dak in-nhar tan-notifika ta’ dak il-protest; f’dan
il-ka_z, ebda wie_hed mill-karigaturi ma jista’ jie_hu lura l-merkanzija
tieg_hu.
Meta l-bastiment 
ji_gi arrestat bi _htija 
tan-nole_g_gatur, 
e_c_c.
291. Jekk bastiment ji_gi arrestat fil-waqt tat-tluq, jew matul il-
vja_g_g, jew fil-lok tal-_hatt, b’att jew bi traskura_gni tan-nole_g_gatur
jew ta’ wie_hed mill-karigaturi, dan in-nole_g_gatur jew karigatur
g_handu j_hallas lin-nole_g_gant u lill-karigaturi l-o_hra d-danni kollha
u l-img_haxijiet.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        45
Meta l-bastiment 
ji_gi mi_zmum jew 
jiddewwem bi _htija 
tan-nole_g_gant.
292. In-nole_g_gant iwie_geb g_had-danni u l-img_haxijiet lejn in-
nole_g_gatur, jekk, b’att jew bi traskuragni tan-nole_g_gant, il-
bastiment ji_gi mi_zmum jew jiddewwem fit-tluq, jew matul il-vja_g_g,
jew fil-lok tal-_hatt.
Jekk in-nole_g_gatur 
ig_habbi merkanzija 
ipprojbita, e_c_c.
293. Jekk, bil-mo_hbi jew ming_hajr il-kunsens tan-nole_g_gant jew
tal-kaptan, in-nole_g_gatur jew il-karigatur ig_habbi merkanzija li
tag_hha hija ipprojbita l-importazzjoni jew l-esportazzjoni, jew, b’xi
att ie_hor kontra l-li_gi, fil-waqt tat-tag_hbija jew tal-_hatt, jag_hmel
_hsara lill-bastiment jew lil interessati o_hra, huwa fl-obbligu li
j_hallas id-danni, u, ukoll jekk il-merkanzija ti_gi ikkonfiskata, li
j_hallas in-nol kollu, u li jikkontribwixxi g_hall-avarija _generali, jekk
ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
ikollu b_zonn ta’ 
tiswija.
294. (1) Jekk il-kaptan ikun kostrett matul il-vja_g_g li jag_hmel
tiswijiet fil-bastiment, in-nole_g_gatur jew il-karigatur g_handu
jistenna li l-bastiment jissewwa, jekk ma jag_h_zilx li jie_hu lura l-
merkanzija, i_zda, f’dan il-ka_z, g_handu j_hallas in-nol kollu u
jikkontribwixxi g_hall-avarija _generali, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 324.
(2) Jekk il-bastiment ikun nole_g_gat bix-xahar, in-nol jibqa’
g_haddej fi_z-_zmien li l-bastiment ikun jissewwa, i_zda jekk ikun
nole_g_gat bil-vja_g_g, ma jkun hemm jedd g_hal ebda _zieda fin-nol.
(3) Jekk il-bastiment ma jkunx jista’ jissewwa, il-kaptan
g_handu jinnole_g_ga bastiment ie_hor jew bastimenti o_hra biex i_gorru
l-merkanzija g_hal-lok tad-destinazzjoni.
(4) Jekk il-kaptan ma jsibx jinnole_g_ga dan il-bastiment jew
bastimenti o_hra fil-lok stess jew f’lok fil-qrib, in-nol g_handu
jit_hallas fil-proporzjon tal-parti tal-vja_g_g li tkun saret.
(5) Fil-ka_z imsemmi fis-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu, id-
dmir tal-_garr tal-merkanzija jaqa’ fuq kull wie_hed mill-karigaturi,
i_zda n-nole_g_gant jibqa’ obbligat mhux biss li jg_harrafhom bis-
sitwazzjoni tieg_hu, i_zda li jag_hmel ukoll f’dan i_z-_zmien dak kollu li
hu me_htie_g g_hall-konservazzjoni tat-tag_hbija.
Jekk il-bastiment 
ma kienx tajjeb 
g_hall-ba_har meta 
siefer.
295. In-nole_g_gant jitlef in-nol u jwie_geb g_had-danni u l-
img_haxijiet lejn in-nole_g_gatur, jekk dan jipprova li l-bastiment ma
kienx tajjeb g_hall-ba_har meta siefer.
Meta n-nole_g_gatur 
jista’ jie_hu lura l-
merkanzija matul 
il-vja_g_g.
296. In-nole_g_gatur jista’ matul il-vja_g_g jie_hu lura l-merkanzija
kollha, jew bi_c_ca minnha, basta li ebda _hsara jew dewmien ma ji_gu
b’daqshekk ikka_gunati lin-nole_g_gaturi l-o_hra, u li j_hallas lill-kaptan
in-nol kollu tal-merkanzija li jie_hu lura, kif ukoll is-sehem li jmissu
g_hall-avarija _generali jew indennizz ie_hor, jekk ikun hemm lok,
skond i_c-_cirkostanzi, bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
324.
Jekk it-tag_hbija ma 
tkunx tista’ tibqa’ 
tin_garr.
297. Jekk, matul il-vjag_g, it-tag_hbija, min_habba xi a_c_cident tal-
ba_har, issir li ma tkunx tista’ aktar tin_garr bil-ba_har, in-nole_g_gatur
jista’ je_hodha lura billi j_hallas in-nol fil-proporzjon tal-parti tal-
vja_g_g li tkun saret; i_zda, jekk it-tag_hbija ma tkunx tista’ hekk
tissokta tin_garr bil-ba_har min_habba difett fiha nfisha, in-nole_g_gatur,
jekk je_hodha lura, g_handu j_hallas in-nol kollu.
  46      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Nol tal-merkanzija 
mibjug_ha matul il-
vja_g_g.
298. In-nol tal-merkanzija li l-kaptan ikun kostrett ibieg_h matul
il-vja_g_g biex isewwi l-bastiment, jew biex jixtri qlug_h, _hbula jew
armar ie_hor, jew provi_zjonijiet, g_handu jit_hallas kollu, jekk il-
bastiment jasal salv fil-port, jew fil-proporzjon tal-parti tal-vja_g_g li
tkun saret, jekk il-bastiment jeg_hreq.
Nol tal-merkanzija 
mitfug_ha l-ba_har.
299. In-nol tal-merkanzija mitfug_ha l-ba_har g_has-salvazzjoni
komuni, jit_hallas b’kontribuzzjoni b_hala avarija _generali.
Ma jit_hallasx nol 
g_hall-merkanzija li 
tintilef bil-g_harqa 
tal-bastiment, e_c_c.
300. Ma jit_hallas ebda nol g_hall-merkanzija li tintilef min_habba
li l-bastiment jeg_hreq, jew imur l-art, jew min_habba forza ma_g_guri
o_hra, u n-nole_g_gant g_handu jrodd in-nol li jkun t_hallas lilu bil-
quddiem.
In-nol g_handu 
jit_hallas jekk il-
merkanzija ti_gi 
salvata.
301. (1) Jekk il-merkanzija ti_gi salvata mill-g_harqa jew
di_zastru ie_hor, in-nol g_handu jit_hallas lin-nole_g_gant sal-lok tad-
di_zastru.
(2) G_handu jit_hallas in-nol kollu jekk il-merkanzija titwassal
sal-lok tad-destinazzjoni.
Ma jit_hallasx jekk 
ti_gi salvata 
ming_hajr il-
g_hajnuna tal- 
kaptan.
302. Ma g_handu jit_hallas ebda nol g_hal dik il-merkanzija li tkun
parti mit-tag_hbija, li ti_gi salvata fil-ba_har jew fuq xatt il-ba_har,
ming_hajr il-g_hajnuna tal-kaptan.
_Hatt tat-tag_hbija. 303. Wara li jg_haddi _z-_zmien miftiehem fil-kuntratt, jew
stabbilit mil-li_gi g_hall-_hatt, in-nole_g_gant jew il-kaptan jista’
j_gieg_hel lin-nole_g_gatur, jew lill-persuna li lilha tkun mibg_huta t-
tag_hbija, biex jibda j_hott it-tag_hbija minn fuq il-bastiment, u biex
i_hallas in-nol u l-avarija.
Meta n-nole_g_gant 
jew il-kaptan jista’ 
j_hott u jiddepo_zita 
l-merkanzija.
304. Jekk, wara li jg_haddu l-granet ta’ l-istallija, tinqala’
kwistjoni dwar il-_hatt tal-merkanzija, in-nole_g_gant jew il-kaptan
jista’ j_hott il-merkanzija, u jqeg_hdha b’depo_zitu f’idejn terza
persuna, bla _hsara tal-jedd tieg_hu fuq dik il-merkanzija.
Il-kaptan ma jistax 
i_zomm il-
merkanzija abbord.
305. (1) In-nole_g_gant jew il-kaptan ma jistax i_zomm il-
merkanzija fuq il-bastiment min_habba li ma jkunx t_hallas in-nol, l-
avarija _generali, u spejje_z o_hra.
(2) l_zda, in-nole_g_gant jew il-kaptan jista’ jqieg_hed il-
merkanzija b’depo_zitu f’idejn terza persuna sakemm isir il-_hlas tas-
somma li jkollu jie_hu, u jista’, jekk il-merkanzija tkun ta’ xorta li
tista’ tit_hassar, jitlob il-bejg_h tag_hha.
(3) Jekk l-avarija _generali ma tkunx tista’ ti_gi illikwidata
malajr, jista’ jintalab id-depo_zitu _guddizzjarju ta’ somma li ti_gi
stabbilita mill-qorti.
Meta l-kaptan jitlef 
il-jedd tieg_hu 
kontra n-
nole_g_gatur jew il-
karigatur.
306. Jekk il-kaptan i_hott il-merkanzija ming_hajr ma jie_hu l-_hlas
tan-nol, ta’ l-avarija, jew ta’ spejje_z o_hra, jew ming_hajr ma jie_hu
dawk il-prekawzjonijiet li g_halihom ikollu jedd skond il-li_gijiet tal-
lok tal-_hatt, jitlef il-jedd tieg_hu kontra n-nole_g_gatur jew il-
karigatur, jekk dak in-nole_g_gatur jew karigatur jipprova li hu _hallas
l-ammont tan-nol, ta’ l-avarija u ta’ l-ispejje_z lill-persuna li ir_ceviet
il-merkanzija, jew li ma jistax, billi dik il-persuna tkun falliet, jie_hu
lura dak l-ammont.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        47
Jekk il-
kunsinnatarju 
jirrifjuta li jir_cievi 
l-merkanzija.
307. Jekk il-kunsinnatarju jirrifjuta li jir_cievi l-merkanzija, in-
nole_g_gant jew il-kaptan jista’ jitlob il-bejg_h ta’ dik il-kwantit_a  ta’
merkanzija li tkun me_htie_ga g_hall-_hlas tan-nol, avariji u spejje_z
o_hra, bla _hsara, li jista’ jdur kontra n-nole_g_gaturi jew karigaturi
jekk id-d_hul mill-bejg_h ma jkunx bi_z_zejjed.
Fil-privile_g_g g_han-
nol jid_hlu wkoll l-
avariji u spejje_z 
o_hra.
Kap. 16.
308. (1) Fil-privile_g_g spe_cjali li, ta_ht id-disposizzjonijiet tal-
paragrafu (_c) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodi_ci _Civili, imiss lin-
nole_g_gant jew lill-kaptan g_hall-_hlas tan-nol, jid_hlu wkoll il-
kontribuzzjonijiet g_hall-avariji u spejje_z o_hra.
(2) l_zda, dan il-privile_g_g, sew dwar in-nol kemm dwar l-avariji
u spejje_z o_hra, jispi_c_ca wara _hmistax-il _gurnata mill-kunsinna tal-
merkanzija, g_halkemm din il-merkanzija tkun g_had ma g_haddietx
f’idejn terzi.
Meta l-merkanzija 
g_handba ting_hadd, 
e_c_c.
309. Meta n-nol hu miftiehem fuq il-g_hadd, fuq il-kejl, jew fuq
l-u_zin tal-merkanzija li g_handha tin_garr, in-nole_g_gant g_handu jedd
jitlob li l-merkanzija ti_gi mag_hduda, imkejla, jew mi_zuna waqt il-
_hatt.
In-nole_g_gatur jew 
karigatur ma jistax 
jitlob tnaqqis tan-
nol.
310. F’ebda ka_z in-nole_g_gatur jew il-karigatur ma jista’ jitlob it-
tnaqqis tan-nol.
Meta l-karigatur 
jista’ jabbanduna l-
merkanzija g_han-
nol.
311. Il-karigatur ma jistax jabbanduna g_hall-_hlas tan-nol il-
merkanzija li tkun naqset fil-prezz jew li tkun t_hassret b’difett
tag_hha nfisha jew b’a_c_cident. I_zda, jekk btieti ta’ nbid, _zejt, g_hasel,
jew likwidi o_hra jkunu hekk nixxew li jsiru vojta jew kwa_zi, dawn
il-btieti jistg_hu ji_gu abbandunati g_han-nol.
Sub-titolu III
FUQ KIF JIN_HALLU L-KUNTRATTI TA’ NOLE_G_G
Meta l-kuntratt ta’ 
nole_g_g jin_hall ipso 
jure.
312. (1) ll-kuntratt ta’ nole_g_g jin_hall ipso jure, ming_hajr ma l-
partijiet jistg_hu jitolbu nol jew indennizz, meta jinsab li hemm,
qabel it-tluq tal-bastiment, xi wa_hda mi_c-_cirkostanzi li _gejjin:
(a) jekk it-tluq tal-bastiment ikun mi_zmum minn forza
ma_g_guri;
(b) jekk l-esportazzjoni mil-lok tat-tluq tal-merkanzija
kollha jew ta’ parti mill-merkanzija li tkun imda_h_hla
fl-istess kuntratt ta’ nole_g_g, hija ipprojbita, jew jekk l-
importazzjoni tag_hha hija ipprojbita fil-lok tad-
destinazzjoni;
(_c) jekk il-kummer_c mal-pajji_z g_hal fejn hu iddestinat il-
bastiment huwa ipprojbit.
(2) F’kull ka_z b_hal dan l-ispejje_z tat-tag_hbija u tal-_hatt jibqg_hu
fuq in-nole_g_gatur.
Meta tinqala’ 
gwerra.
313. (1) Il-kuntratt ta’ nole_g_g jista’ jin_hall fuq talba ta’ wa_hda
mill-partijiet jekk, qabel il-bidu tal-vja_g_g, tinqala’ gwerra, li
min_habba fiha l-bastiment jew it-tag_hbija, jew il-wie_hed u l-o_hra,
  48      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
ma jibqg_hux jitqiesu b_hala proprjet_a  newtrali.
(2) Jekk la l-bastiment u lanqas it-tag_hbija ma jkunu liberi, in-
nole_g_gant u n-nole_g_gatur ma jistg_hux jitolbu kumpens wie_hed
ming_hand l-ie_hor, i_zda n-nole_g_gatur ibati l-ispejje_z tat-tag_hbija u
tal-_hatt.
(3) Jekk it-tag_hbija biss ma tkunx libera, in-nole_g_gatur g_handu
j_hallas lin-nole_g_gant l-ispejje_z kollha me_htie_ga biex ilesti l-
bastiment g_has-safar, g_hall-pagi u g_hall-manteniment ta’ l-
ekwipa_g_g sa dak in-nhar li ssir it-talba g_hall-_halla tal-kuntratt, jew,
jekk il-merkanzija tkun _g_a  abbord, sa dak in-nhar tal-_hatt.
(4) Jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu, l-ispejje_z kollha tat-
tag_hbija u tal-_hatt ibatihom in-nole_g_gant.
In-nole_g_gant 
i_zomm s_hi_h il-jedd 
tal-kontrastallija u 
avarija. 
314. Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan,
in-nole_g_gant i_zomm s_ha_h il-jeddijiet tieg_hu g_hall-_granet ta’
kontrastallija u g_hall-avarija _generali, jekk ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
hu nole_g_gat g_hal 
i_zjed minn post 
wie_hed ta’ 
destinazzjoni u 
tinqala’ gwerra 
qabel it-tmiem 
tal-vja_g_g.
315. Jekk il-bastiment, nole_g_gat g_hal i_zjed minn post wie_hed ta’
destinazzjoni, wara li jispi_c_ca vja_g_g wie_hed, jinsab fil-port li minnu
g_handu jitlaq g_hal vja_g_g ie_hor, u tinqala’ gwerra qabel ma jitlaq
g_hal dan il-vja_g_g l-ie_hor, g_handhom jit_harsu dawn ir-regoli li
_gejjin:
(a) jekk la l-bastiment u lanqas it-tag_hbija ma jkunu
liberi- 
il-bastiment g_handu jibqa’ fil-port sakemm issir
il-pa_ci jew sakemm ikun jista’ jitlaq ta_ht skorta,
jew b’mod ie_hor _zgur, jew sakemm ji_gi mibg_hut
ordni _gdid lill-kaptan mis-sidien tal-bastiment u
tat-tag_hbija, 
jekk il-bastiment ikun img_hobbi, il-kaptan jista’
jiddepo_zita l-merkanzija f’ma_h_zen jew f’lok
ie_hor _zgur, sakemm il-vja_g_g jista’ jissokta jew
sakemm jittie_hdu passi o_hra,
il-pagi tal-ba_hrin u l-ispejje_z tal-manteniment ta’
l-ekwipa_g_g, il-kera ta’ l-im_ha_zen u kull spi_za
o_hra ikka_gunata bid-dewmien jitbatew, b_hala
avarija _generali, min-nole_g_gatur u min-
nole_g_gant,
jekk il-bastiment ma jkunx img_hobbi, in-
nole_ggatur ibati _zew_g terzi ta’ l-ispejje_z;
(b) jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu -
il-kuntratt tal-vja_g_g miftiehem ji_gi ma_hlul fuq
talba tan-nole_g_gant,
jekk il-bastiment ikun img_hobbi, in-nole_g_gant
jew il-kaptan g_handu j_hallas l-ispejje_z tat-
tag_hbija u tal-_hatt, u ma jistax jitlob _hlief in-nol
fil-proporzjon tal-vja_g_gi li jkunu _g_a  saru, tal-
kontrastallija, u ta’ l-avarija _generali;
(_c) jekk it-tag_hbija biss ma tkunx libera, u n-nole_g_gatur
ma jag_hmilx tag_hbija xort’o_hra, il-kaptan jista’ jitlaq
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        49
ming_hajr tag_hbija, u jispi_c_ca l-vja_g_g li g_halih ikun
telaq. F’dan il-ka_z, in-nole_g_gant jew il-kaptan, wara li
jispi_c_ca l-vja_g_g, g_handu jedd g_han-nol kollu, u
jg_hoddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 284 u
286:
I_zda n-nole_g_gant jew il-kaptan g_handu, fl-assenza
tan-nole_g_gatur, jag_hmel _hiltu kif ji_htie_g sabiex ifittex
tag_hbija minn persuni o_hra.
Jekk il-gwerra 
tinqala’ qabel ma l-
bastiment jasal jew 
meta jasal fil-post 
tat-tag_hbija.
316. (1) Meta l-bastiment ji_gi nole_g_gat vojt g_hal port ie_hor, u
biex ji_gi hemm img_hobbi g_hal vja_g_g, il-kuntratt jin_hall jekk, waqt li
l-bastiment ikun sejjer lejn il-lok tat-tag_hbija, jew ikun wasal fil-
lok tat-tag_hbija, tinqala’ gwerra li min_habba fiha ma jkunx jista’
jissokta l-vja_g_g; u ebda wa_hda mill-partijiet ma jkollha jedd g_hal
kumpens, kemm-il darba l-impediment ikun g_hall-bastiment biss,
inkella g_hall-bastiment u g_hat-tag_hbija flimkien.
(2) Jekk, g_hall-kuntrarju, il-bastiment ikun liberu, i_zda mhux
it-tag_hbija, in-nole_g_gatur g_handu j_hallas nofs in-nol miftiehem.
Projbizzjoni ta’ 
kummer_c. 
317. Jekk, waqt li l-bastiment ikun fil-vja_g_g, il-kummer_c mal-
pajji_z li g_halih il-bastiment ikun telaq ji_gi ipprojbit, u l-bastiment
ikollu jer_ga’ lura bit-tag_hbija, in-nol jit_hallas g_hall-vja_g_g tal-
mawra biss, g_halkemm il-bastiment ikun _gie nole_g_gat biex imur u
jer_ga’ lura.
Embargo.
ma_g_guri, il-vja_g_g ta’ bastiment ji_gi sospi_z g_hal xi _zmien jew qabel
it-tluq tal-bastiment jew matul il-vja_g_g, ming_hajr ebda _htija tal-
kaptan, tas-sid, jew tan-nole_g_gatur, il-ftehim jibqa’ jse_h_h, u ebda
wa_hda mill-partijiet ma jkollha jedd ta’ indennizz g_hal dewmien.
(2) In-nol g_handu jit_hallas ukoll g_haz-_zmien li l-bastiment
idum mi_zmum, jekk in-nole_g_g ikun bix-xahar; i_zda m’g_handha
tit_hallas ebda _zieda ta’ nol jekk il-bastiment ikun nole_g_gat bil-
vja_g_g.
(3) Il-karigatur jista’, fi _zmien l-impediment, i_hott il-
merkanzija bi spejje_z tieg_hu, bil-kondizzjoni li jer_ga’ jg_habbiha
jew li jindennizza lin-nole_g_gant jew lill-kaptan.
Imblokk.
il-kaptan g_handu, jekk ma jir_cevix ordni xort’o_hra, jitlaq lejn xi
wie_hed mill-portijiet qrib ta’ l-istess Stat, fejn ikun hemm permess
li jid_hol.
Nole_g_g bil-
kolletta.
320. Ir-regoli kollha ta_ht dan is-sub-titolu jg_hoddu g_hall-
kuntratt ta’ nole_g_g bil-kolletta.
Sub-titolu IV
FUQ IL-POLOZ TA’ KARGU
Polza ta’ kargu.
  50      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
mog_htija lill-karigatur, u duplikat tag_hha g_handu jkun iffirmat mill-
karigatur, u mg_hoti lill-kaptan.
Kif issir u kif tista’ 
ti_gi ittrasferita.
322. (1) Il-polza ta’ kargu tista’ tkun g_hall-ordni jew g_hall-
purtatur jew g_hal persuna msemmija fiha.
(2) Il-polza ta’ kargu tista’ ti_gi ittrasferita b’_gî ra wkoll in
bjank.
Kopji tal-polza ta’ 
kargu.
323. Il-kaptan g_handu jag_hti tant kopji ta’ polza ta’ kargu daqs
kemm jitlob in-nole_g_gatur jew il-karigatur.
Il-merkanzija ma 
tistax ti_gi rtirata 
ming_hajr il-poloz.
324. (1) In-nole_g_gaturi jew il-karigaturi ma jistg_hux jirtiraw
il-merkanzija _g_a  mg_hobbija ming_hajr ma jag_htu lura lill-kaptan il-
poloz li jkunu r_cevew g_hal dik il-merkanzija.
(2) Jekk tkun _giet mibg_huta polza ta’ kargu wa_hda jew ikunu
_gew mibg_huta i_zjed minn wa_hda, in-nole_g_gaturi jew il-karigaturi
ma jistg_hux jirtiraw il-merkanzija ming_hajr ma jag_htu garanzija
bi_z_zejjed biex tag_hmel tajjeb g_hall-konsegwenzi li jistg_hu j_gibu dik
il-polza jew dawk il-poloz mibg_huta, u bl-obbligu, fil-ka_zijiet
kollha, li j_hallsu n-nol kollu, l-ispejje_z tal-_hatt, u dawk ikka_gunati
bit-tqanqil tat-tag_hbija li tifdal, bla _hsara ta’ l-artikolu 290, jew ta’
disposizzjonijiet o_hra tal-li_gi.
Favur u kontra min 
tag_hmel prova l-
polza ta’ kargu.
325. Il-polza ta’ kargu tag_hmel prova bejn il-partijiet kollha
interessati fit-tag_hbija, kif ukoll bejniethom u l-assiguraturi, bla
_hsara tal-prova kuntrarja.
Jekk ikun hemm 
differenza bejn il-
poloz ta’ l-istess 
tag_hbija.
326. Jekk il-poloz ta’ l-istess tag_hbija ma jkunux jaqblu wa_hda
ma’ l-o_hra, dik li tkun f’idejn il-kaptan tag_hmel prova, jekk tkun
_giet mimlija mill-karigatur jew mill-a_gent tieg_hu; u dik li ti_gi
ippre_zentata mill-karigatur jew mid-destinatarju tag_hmel prova,
jekk tkun _giet mimlija mill-kaptan.
L-a_gent jew id-
destinatarju 
g_handu jag_hti 
ir_cevuta.
327. L-a_gent jew id-destinatarju meta jir_cievi l-merkanzija
msemmija fil-polza ta’ kargu jew fil-kuntratt tan-nole_g_g, g_handu
jag_hti lill-kaptan ir_cevuta ta’ dik il-merkanzija, ta_ht piena li j_hallas
l-ispejje_z, id-danni u l-img_haxijiet kollha, mag_hduda dawk
ikka_gunati bid-dewmien.
Sub-titolu V
FUQ IL-PASSI_G_GIERI
Jekk il-passi_g_gier 
ma jitlax abbord 
fi_z-_zmien stabbilit.
328. Jekk il-passi_g_gier ma jitlax abbord, jew, ming_hajr il-
permess tal-kaptan, jitbieg_hed mill-bastiment fil-_hin stabbilit g_hat-
tluq, il-kaptan jista’ jsiefer u jie_hu l-ammont kollu tal-passa_g_g. 
Il-passi_g_gier ma 
jistax jittrasferixxi 
l-jedd tieg_hu.
329. Il-passi_g_gier ma jistax, ming_hajr il-kunsens tal-kaptan,
jittrasferixxi lil _haddie_hor il-jedd li jag_htih il-kuntratt.
Jekk il-passi_g_gier 
imut qabel ma 
jibda l-vja_g_g.
330. (1) Jekk il-passi_g_gier imut qabel ma jibda l-vja_g_g,
jit_hallas nofs il-passa_g_g biss.
(2) F’dan il-ka_z l-ispejje_z tal-manteniment, jekk ikunu
mda_h_hlin fil-passa_g_g miftiehem, ji_gu mnaqqsin minnu.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        51
Jekk il-vja_g_g ma 
jissoktax.
331. (1) Jekk il-vjag_g tal-bastiment ma jissoktax jew ji_gi
sospi_z, jew qabel it-tluq jew matul il-vja_g_g, min_habba forza
ma_g_guri, jew min_habba _ha_ga o_hra li ma tiddependix mill-kaptan, il-
passi_g_gier u l-kaptan jibqg_hu ma_hlula mill-obbligi lejn xulxin, u
ebda wie_hed minnhom ma jista’ jitlob kumpens ming_hand l-ie_hor.
(2) I_zda, jekk il-vja_g_g ma jissoktax wara li jibda, il-passi_g_gieri
g_handhom i_hallsu l-passa_g_g fil-proporzjon tal-parti tal-vja_g_g li
tkun saret.
Il-passi_g_gier 
g_handu jedd g_hall-
manteniment 
sakemm il-
bastiment 
jissewwa.
332. Jekk fil-ka_z ta’ l-artikolu 294, il-passi_g_gier ikun irid
jistenna sakemm il-bastiment jissewwa, il-manteniment tal-
passi_g_gier, matul dan iz-_zmien, ikun a karigu tal-kaptan kemm-il
darba dan ikun obbliga ru_hu li jag_hti l-manteniment matul il-vja_g_g.
Il-passi_g_gieri 
g_handhom jobdu l-
ordnijiet tal-
kaptan.
333. Il-passi_g_gieri g_hand_hom jobdu l-ordnijiet tal-kaptan f’dak
kollu li g_handu x’jaqsam mal-bon ordni abbord.
Il-kaptan 
m’g_handux ibiddel 
ir-rotta fuq talba 
tal-passi_g_gier.
334. Il-kaptan la huwa obbligat, u lanqas ma jista’, jid_hol f’port
jew jieqaf matul il-vja_g_g, fuq talba jew g_hall-vanta_g_g ta’
passi_g_gier. 
Manteniment tal-
passi_g_gieri.
335. Il-passi_g_gier g_handu, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’o_hra, ja_hseb g_hall-manteniment tieg_hu nnifsu; i_zda l-kaptan
g_handu, jekk mitlub, jipprovdi lill-passi_g_gieri, bi prezz xieraq, bil-
provi_zjonijiet me_htie_ga.
_Hwejjeg il-
passi_g_gieri f’ka_z 
ta’ mewt.
336. Jekk passi_g_gier imut matul il-vja_g_g, il-kaptan g_handu jie_hu
_hsieb jerfa’ kull ma jkollu abbord il-passi_ggier li jmut.
Il-kaptan g_handu 
jedd i_zomm f’idejh 
il-proprjet_a  tal-
passi_g_gieri.
Kap. 16
337. Il-kaptan g_handu jedd i_zomm f’idej_h g_hall-_hlas tal-passa_g_g
u tal-manteniment, kull _ha_ga li l-passi_g_gier itella’ abbord, u dan
barra l-privile_g_g spe_cjali li huwa g_handu b_hall-kredituri msemmijin
fil-paragrafu (b) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodi_ci _Civili.
Titolu II
FUQ IL-KUNTRATTI TA’ SELF B’KAMBJU MARITTIMU
L-artikoli minn 338 sa 360 im_hassra: XXXVII. 1988.41.
  52      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Titolu III
FUQ L-ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Sub-Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Il-kuntratt ta’ 
assigurazzjoni 
marittima g_handu 
jsir bil-miktub.
361. (1) Il-kuntratti ta’ assigurazzjoni marittima g_handhom
isiru bil-miktub, ta_ht piena ta’ nullit_a .
(2) Huma jistg_hu jsiru b’kitba privata, li tissejja_h polza. Fil-
polza m’g_handu jit_halla ebda vojt.
(3) Il-kuntratt g_handu jkun fih id-data tal-_gurnata li fiha _gie
iffirmat, u jekk _giex mag_hmul qabel jew wara nofs inhar. 
Kuntratt wie_hed 
jista’ jkun fih i_zjed 
minn 
assigurazzjoni 
wa_hda.
362. (l) Kuntratt wie_hed jista’ jkun fih i_zjed minn
assigurazzjoni wa_hda, sew dwar l-o_g_getti assigurati, minn
assigurazzjoni wa_hda, sew dwar l-o_g_getti assigurati, sew dwar l-
ammont tal-premju, kemm ukoll dwar id-diversi assiguraturi.
(2) Jekk bl-istess kuntratt o_g_getti, ukoll jekk mhux ta’ l-istess
spe_ci, img_hobbija fuq l-istess bastiment, ji_gu assigurati g_hal
persuna wa_hda biss, jitqies li saret assigurazzjoni wa_hda biss.
(3) Jekk l-assiguraturi jkunu tnejn jew i_zjed, u huma ma
jiffirmawx il-kuntratt fl-istess _zmien, kull wie_hed minnhom
g_handu, qabel ma jiffirma, ini_z_zel id-data u l-_hin li fihom ikun
iffirma.
Trasferiment b’ 
_gîra.
363. Il-polza tista’ ti_gi ittrasferita b’_gî ra.
O_g_getti li jistg_hu 
ji_gu assigurati.
364. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq il-korp tal-bastiment,
img_hobbi jew vojt, armat jew _zarmat, li jsiefer wa_hdu jew ma’
o_hrajn; fuq l-armar u l-g_hodda; fuq l-armament; fuq il-provi_zjon;
fuq dak kollu li jkun intefaq g_hall-bastiment sa dak in-nhar tat-tluq;
fuq is-somom mislufa b’kambju marittimu u l-img_haxijiet
tag_hhom; fuq il-tag_hbija; fuq il-qlig_h mistenni; fuq in-nol
miftiehem; u fuq kull _ha_g’o_hra li tista’ ti_gi stmata fi flus, u li tista’
tkun su_g_getta g_har-riskju tan-navigazzjoni.
(2) Fl-assigurazzioni tal-bastiment, ming_hajr tifsir ie_hor, jid_hlu
l-korp tal-bastiment, l-armar u l-g_hodda, u l-armament.
Meta u g_hal liema 
_zmien tista’ ssir l-
assigurazzjoni.
365. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq l-o_g_getti kollha hawn
fuq imsemmija jew fuq bi_c_ca minnhom, kollha f’daqqa, jew kull
o_g_gett g_halih.
(2) Tista’ ssir fi _zmien il-pa_ci jew fi _zmien gwerra, qabel jew
matul il-vja_g_g tal-bastiment.
(3) Tista’ ssir g_hall-vja_g_g ta’ ’l hemm u lura, jew biss g_hal
wie_hed mit-tnejn; g_hall-vja_g_g kollu jew g_hal _zmien limitat; g_hal
vja_g_g partikolari u flimkien g_hal _zmien limitat; g_hall-vja_g_gi u
trasporti kollha bil-ba_har, fi xmajjar jew kanali navigabbli.
Kemm idum ir-
riskju.
366. Jekk sew il-vja_g_g kemm i_z-_zmien huma msemmija fil-
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        53
kuntratt ta’ l-assigurazzjoni, l-assiguratur jie_hu r-riskju tal-vja_g_g
kollu. Jekk il-vja_g_g idum i_zjed mi_z-_zmien limitat, il-premju jikber
fil-proporzjon li jdum i_zjed. Jekk il-vja_g_g jispi_c_ca fi _zmien iqsar
minn dak stabbilit, il-premju miftiehem ma jista’ jitnaqqas bl-ebda
mod.
Merkanzija 
assigurata fuq 
bastiment mhux 
mag_hruf mill-
assigurat.
367. Jekk l-assigurat ma jkunx jaf fuq liema bastiment hija
mg_hobbija l-merkanzija, din il-merkanzija tista’ ti_gi assigurata
b_hala mg_hobbija fuq bastiment mhux mag_hruf mill-assigurat. 
Meta l-ispe_ci tal-
merkanzija mhix 
iddikjarata fil- 
kuntratt.
368. Jekk ix-xorta jew l-ispe_ci tal-merkanzija ma tkunx
imsemmija fil-kuntratt, il-merkanzija tista’ ti_gi assigurata ta_ht l-
isem _generali ta’ merkanzija; i_zda f’din l-assigurazzjoni ma jid_hlux
il-flus tad-deheb jew tal-fidda, jew il-virgi jew il-b_cejje_c tad-deheb
jew tal-fidda, jew id-djamanti, il-_gawhar, l-o_g_getti tad-deheb, jew
il-munizzjonijiet ta’ gwerra.
Merkanzija stmata 
b’munita stan_giera.
369. Jekk il-valur tal-_ha_ga assigurata hu stabbilit fil-kuntratt
b’munita stran_giera, hu g_handu ji_gi meqjus fuq il-valur ta’ dik il-
munita stran_giera f’Malta, kif ikun miexi l-kambju fiz-_zmien li jsir
il-kuntratt.
Kif ji_gi ippruvat il-
valur tal-
merkanzija.
370. Jekk il-valur tal-merkanzija ma jkunx stabbilit fil-kuntratt,
dan il-valur jista’ ji_gi ippruvat bil-fatturi u bil-kotba: fin-nuqqas ta’
dawn, il-merkanzja ti_gi stmata fuq il-prezz tas-suq fi_z-_zmien u fil-
lok tat-tag_hbija, kompri_zi d-drittijiet kollha li t_hallsu u l-ispejje_z li
saru sa_z-_zmien tat-tag_hbija tal-merkanzija.
Kif ji_gi ippruvat il-
qlig_h mistenni.
371. ll-qlig_h mistenni ji_gi ippruvat bil-listi tal-prezzijiet
kurrenti, jew, fin-nuqqas ta’ dawn il-listi, b’mezzi o_hra li juru l-
qlig_h li ra_gonevolment seta’ jsir kieku l-merkanzija assigurata
waslet fil-lok ta’ destinazzjoni wara vja_g_g ming_hajr a_c_cidenti.
Meta l-qlig_h huwa 
anqas mis-somma 
iddikjarata mill-
assigurat.
372. Jekk b’dawn il-listi tal-prezzijiet kurrenti, jew b’mezzi
o_hra, ji_gi ippruvat li, kieku l-merkanzija waslet, il-qlig_h kien ikun
anqas mis-somma iddikjarata fil-kuntratt mill-assigurat, l-
assiguratur ji_gi me_hlus bil-_hlas ta’ dik is-somma anqas. Jekk l-
o_g_getti assigurati ma kienu jag_htu ebda qlig_h, l-assiguratur ma
jkollu jag_hti xejn.
Kif ji_gi ippruvat l-
ammont tan-nol.
373. (1) L-ammont tan-nol ji_gi ippruvat bil-kuntratti ta’
nole_g_g, jew bil-poloz ta’ kargu.
(2) Fin-nuqqas ta’ dawn il-provi, u kwantu g_hall-merkanzija li
tkun tas-sidien infishom tal-bastiment, l-ammont tan-nol ji_gi
illikwidat minn periti.
_Zmien tar-riskju.
ta’ l-assigurazzjoni, dan ir-riskju jibda u jispi_c_ca kif jing_had fl-
artikolu 355.
_Zmien tar-riskju 
dwar il-
merkanzija,
375. Meta ti_gi assigurata merkanzija, i_z-_zmien tar-riskju jimxi
bla ma jieqaf, ukoll jekk, wara li l-bastiment ikun ta fond f’port
intermedju, il-kaptan kien kostrett i_hott it-tag_hbija sabiex isewwi l-
bastiment; i_zda _z-_zmien tar-risku jispi_c_ca jekk il-vja_g_g ji_gi
mwaqqaf legalment, jew jekk l-assigurat ikun ta ordni biex il-
merkanzija ma ter_gax titg_habba, jew, fl-a_h_harnett, malli l-vja_g_g ji_gi
mitmum.
  54      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
dwar in-nol, 376. Ir-riskju g_han-nol assigurat jibda, g_hall-assiguratur, kif u
meta titg_habba l-merkanzija li tikkontribwixxi g_han-nol, u jispi_c_ca
meta l-merkanzija tin_hatt l-art.
dwar assiguraturi 
ta’ self b’kambju 
marittimu, 
377. Ir-riskju ta’ l-assiguraturi ta’ somom mislufa b’kambju
marittimu, jibda u jispi_c_ca flimkien mal-bidu u mat-tmiem tar-
riskju tal-kambjant, skond il-li_gi, u skond dawk il-pattijiet li jkunu
_gew innotifikali lill-assiguratur.
dwar qlig_h 
mistenni.
378. I_z-_zmien li fih jibda u jispi_c_ca r-riskju g_hall-qlig_h
mistenni, hu l-istess b_hal dak li hemm g_hall-merkanzija.
1l-qlig_h mistenni 
g_handu ji_gi stmat 
g_halih wa_hdu.
379. (1) Fil-ka_z ta’ assigurazzjoni ta’ qlig_h mistenni, dan il-
qlig_h g_handu ji_gi stmat g_halih wa_hdu fil-kuntratt, b’tismija tal-
merkanzija li minnha hu mistenni dan il-qlig_h.
(2) Fil-ka_z li l-o_g_gett assigurat ji_gi stmat kollu kemm hu
f’daqqa, bi ftehim espress li _z-_zejjed fuq dik l-istima g_handu jitqies
b_hala l-qlig_h mistenni, l-assigurazzjoni tiswa biss g_hall-prezz ta’ l-
o_g_getti assigurati, u kwantu g_ha_z-_zejjed dan ji_gi meqjus fuq dak l-
ammont ta’ qlig_h mistenni illi jista’ ji_gi ippruvat skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 370 u 371.
Rijassigurazzjoni. 380. (1) L-assiguratur jista’ jer_ga’ jassigura ma’ _haddie_hor l-
o_g_getti li hu stess ikun assigura.
(2) L-assigurat jista’ jassigura il-prezz ta’ l-assigurazzjoni.
(3) Il-premju tar-rijassigurazzjoni jista’ jkun akbar jew i_zg_har
minn dak ta’ l-assigurazzjoni.
_Zieda tal-premju 
jekk tinqala’ 
gwerra.
381. Jekk, wara li jibda r-riskju ma_hsub fil-kuntratt ta’
assigurazzjoni, tinqala’ gwerra, u, min_habba f’_hekk, l-o_g_gett
assigurat ji_gi espost g_hal periklu akbar, l-assiguratur g_handu jedd
jitlob _zieda tal-premju, u, meta din i_z-_zieda ma tkunx _giet
miftiehma bejn il-partijiet, ti_gi stabbilita mill-qorti, billi jitqiesu _c-
_cirkostanzi li jistg_htu jkabbru l-periklu.
Il-ba_hri jew il-
passi_g_gier li jkollu 
merkanzija 
assigurata, g_handu 
jiddepo_zita polza 
ta’ kargu. 
Emendat: 
XXXI.1966.2; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.362.
382. (1) Kull wie_hed mill-ekwipa_g_g jew passi_g_gier, li jkollu,
abbord tal-bastiment li fuqu jkun iservi jew ikun _ha l-passa_g_g,
merkanzija assigurata f’Malta, hu obbligat i_halli polza ta’ kargu fil-
Qorti _Civili, Prim’ Awla, jekk il-tag_hbija ssir f’Malta; jekk it-
tag_hbija ssir barra minn Malta, din il-polza g_handha tit_halla g_hand
ir-rappre_zentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta
f’dak il-port jew g_hand persuna li tkun isservi fis-servizz
diplomatiku, konsulari jew servizz ie_hor barrani ta’ xi pajji_z li,
b’arran_gament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrappre_zenta
l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew g_hand persuna
awtorizzata g_hal hekk mill-President ta’ Malta, jew, fl-assenza ta’
dawn il-persuni, g_hand xi kummer_cjant ta’ fidu_cja li jkun _cittadin
ta’ Malta jew _cittadin ie_hor tal-Commonwealth, jew g_hand
ma_gistrat lokali.
(2) Jekk il-merkanzija assigurata tkun tal-kaptan, il-polza ta’
kargu g_handha tkun iffirmata minn tnejn fost il-membri prin_cipali
ta’ l-ekwipa_g_g, u, f’ka_z ta’ di_zastru, il-kaptan hu obbligat jipprova
lill-assiguraturi x-xiri ta’ dik il-merkanzija.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        55
Falliment ta’ l-
assiguratur jew ta’ 
l-assigurat.
383. (1) Jekk l-assiguratur ifalli qabel ma jispi_c_ca r-riskju, l-
assigurat jista’ jitlob jew li ti_gi mog_htija garanzija jew li ji_gi
ma_hlul il-kuntratt.
(2) L-assiguratur g_handu l-istess jedd fil-ka_z ta’ falliment ta’ l-
assigurat, jekk il-premju ta’ l-assigurazzjoni ma jkunx _gie lilu
m_hallas.
Meta hu null il-
kuntratt ta’ l-
assigurazzjoni.
384. Il-kuntratt ta’ assigurazzjoni hu null, jekk isir - 
(a) fuq il-pagi jew salarji tan-nies ta’ l-ekwipa_g_g;
(b) fuq il-premju jew il-kappa assenjata lill-kaptan;
(_c) fuq il-bastimenti jew il-merkanzija obbligati, qabel ma
jibda l-vja_g_g, b’self b’kambju marittimu fuq il-valur
kollu tag_h_hom:
I_zda, jekk il-bastimenti jew il-merkanzija ma
jkunux obbligati b’dan is-self _hlief f’bi_c_ca biss, il-
kuntratt ta’ assigurazzjoni jiswa g_ha_z-_zejjed tal-valur
tag_hhom li jaqbe_z is-somma me_huda b’self.
_Habi jew 
dikjarazzjoni falza.
385. (1) Kull _habi, jew dikjarazzjoni falza mill-assigurat, jew
kull differenza bejn il-kuntratt ta’ assigurazzjoni u l-polza ta’
kargu, jag_hmlu null il-kuntratt ta’ assigurazzjoni, jekk il-_habi, id-
dikjarazzjoni falza jew id-differenza jkunu tali li jnaqqsu l-idea tar-
riskju jew li jbiddlu l-o_g_gett tieg_hu.
(2) L-assigurazzjoni hija nulla g_had li l-_habi, id-dikjarazzjoni
falza jew id-differenza ma kellhomx effett fuq il-_hsara jew fuq it-
telf tal-_hwejje_g assigurati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ L-ASSIGURATUR U TA’ 
L-ASSIGURAT
Jekk vja_g_g ji_gi 
abbandunat qabel 
il-bidu tar-riskju.
386. (1) Jekk il-vja_g_g ji_gi abbandunat, ukoll jekk bl-eg_hmil ta’
l-assigurat, qabel ma jkun beda r-riskju g_hall-assiguratur, l-
assigurazzjoni ssir nulla, u l-assigurat mhux obbligat i_hallas il-
premju, u, fil-ka_z li jkun _hallsu, g_handu jedd jie_hu lura l-_hlas
ming_hand l-assiguratur.
(2) I_zda, l-assiguratur g_handu jir_cievi, b_hala storn, nofs fil-mija
fuq is-somma assigurata, jew nofs il-premju, jekk il-premju kollu
ma jkunx jammonta g_hal wie_hed fil-mija.
Riskju ta’ l-
assiguratur.
387. It-telfa jew il-_hsara li ti_gri lill-o_g_getti assigurati min_habba
tempesta, jew g_hax il-bastiment jeg_hreq, jew jinkalja, jew
b’kolli_zjoni a_c_cidentali, b’tibdil furzat ta’ rotta jew ta’ vja_g_g jew
ta’ bastiment; inkella min_habba _gettu, _hruq, pri_za, sakke_g_g,
piraterija, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra,
rappre_zalji; jew, in _generali, min_habba kull periklu ie_hor tal-ba_har,
huma g_har-riskju ta’ l-assiguratur, kemm-il darba l-assiguratur ma
jkunx b’konvenzjoni _gie me_hlus minn wie_hed jew aktar minn dawk
  56      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
ir-riskji.
Tibdil vo1ontarju 
tar-rotta. e_c_c., ma 
jbati_hx l-
assiguratur.
388. Kull tibdil volontarju ta’ rotta jew ta’ vja_g_g jew ta’
bastiment, u kull telf jew _hsara li jsiru bl-eg_hmil ta’ l-assigurat, ma
hux g_har-riskju ta’ l-assiguratur, u dan jitqies li qala’ l-premju, jekk
i_z-_zmien tar-riskju tieg_hu jkun beda.
_Hsara min_habba 
difetti fil-
merkanzija nfisha.
389. (1) Jekk ma jkunx hemm ftehim espress xort’o_hra, l-
assiguratur ma hu fl-ebda ka_z obbligat g_hall-_hsara jew g_hall-avarija
li ji_gru direttament min_habba difett ta’ l-o_g_getti assigurati infishom
jew min_habba x-xorta tag_hhom.
(2) Fil-ka_zijiet li fihom l-assiguratur g_handu j_hallas il-_hsara
g_hat-tnixxijiet jew g_hat-tidwib, g_handha qabel xejn titnaqqas il-
kwantit_a  li l-merkanzija assigurata hi soltu su_g_getta li tonqos.
Baratterija. 390. (l) Jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, l-assiguratur
ma jwe_gibx g_hall-malversazzjoni jew _htijiet tal-kaptan jew ta’ l-
ekwipa_g_g, mag_hrufin ta_ht l-isem ta’ baratterija tal-kaptan.
(2) Dan il-ftehim kuntrarju m’g_handux effett g_hal dik il-parti
tal-_ha_ga assigurata li tkun proprjet_a  tal-kaptan.
(3) I_zda, l-assiguratur iwie_geb g_han-nuqqas ta’ _hila tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipa_g_g.
Kolli_zjonijiet. 
Emendat: 
XXII. 1976.4.
391. (1) Fil-ka_z ta’ _hsarat min_habba kolli_zjoni bejn
bastimenti, l-assiguratur hu obbligat g_had-danni ikka_gunati
b’kolli_zjoni a_c_cidentali, jew b’kolli_zjoni ikka_gunata bi _htija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipa_g_g ta’ bastiment ie_hor.
Kap. 234.
(2) I_zda, jekk jinsab li l-_htija kienet sew tal-bastiment assigurat
kemm tal-bastiment l-ie_hor, jew ikun hemm dubju dwar ta’ min
minnhom kienet il-_htija, id-danni, meta ma jkunux ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili, jitbatew
f’ishma ndaqs bejn il-bastimenti li jkunu _habtu ma’ xulxin; u,
f’dawn il-ka_zijiet, kif ukoll fil-ka_z ta’ kolli_zjoni li ti_gri bi _htija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipa_g_g tal-bastiment assigurat, l-assiguratur
mhux obbligat, kemm-il darba ma jkunx obbliga ru_hu wkoll g_hall-
ka_zijiet ta’ baratterija tal-kaptan.
(3) L-assiguratur, fil-ka_zijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, hu
obbligat biss g_hall-_hsara li ssir fil-bastiment assigurat, u m’hu
obbligat g_hal ebda indennizz li, min_habba l-kolli_zjoni, ikollu
jit_hallas mill-bastiment assigurat lill-bastiment l-ie_hor.
Drittijiet ta’ 
pilota_g_g, e_c_c.
392. L-assiguratur mhux obbligat g_hall-ispejje_z ordinarji ta’
pilota_g_g jew ta’ rmonk, lanqas g_hall-ebda xorta ta’ drittijiet imposti
fuq il-bastiment jew fuq il-merkanzija, _hlief jekk isiru jew ji_gu
imposti min_habba _hsarat li g_halihom l-assiguratur hu obbligat.
Klawsola, "franka 
mill-avarija."
393. Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
avarija", l-assiguratur m’hu obbligat g_hal ebda avarija, _generali jew
partikulari, _hlief fil-ka_zijiet li jag_htu lok g_hall-abbandun.
Klawsola "franka 
mill-ostilitajiet."
394. (1) Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
ostilitajiet", l-assiguratur hu me_hlus minn kull responsabbilt_a  jekk
l-o_g_getti jispi_c_caw jew jit_hassru min_habba vjolenza, pri_za,
sakke_g_g, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra, jew
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        57
rappre_zalja.
(2) ll-kuntratt ta’ assigurazzjoni jispi_c_ca hekk kif il-_ha_ga
assigurata issofri dewmien, jew titbiddel ir-rotta tal-vja_g_g,
min_habba ostilitajiet.
(3) I_zda, dan kollu ma je_hlisx lill-assiguratur mill-obbligu tal-
_hlas tal-_hsara li tkun _grat qabel il-bidu ta’ l-ostilitajiet.
Bastiment, e_c_c., 
mi_zmumin fil-port 
minn forza ostili.
395. Meta l-bastiment jew il-merkanzija assigurati "franki mill-
ostilitajiet" ji_gu, minn forza ostili, me_huda jew mi_zmuma f’port,
dan il-bastiment jew merkanzija jitqiesu li _gew me_hudin b_hala
pri_za fil-ba_har, u r-riskju ta’ l-assiguratur jispi_c_ca.
Assigurazzjoni fuq 
merkanzija li 
g_handha ti_gi 
mg_hobbija fuq 
_zew_g bastimenti 
jew i_zjed.
396. Jekk l-assigurazzjoni tkun _giet imqassma fuq merkanzija li
g_handha titg_habba fuq _zew_g bastimenti jew i_zjed imsemmijin fil-
kuntratt, b’dikjarazzjoni tas-somma assigurata fuq kull bastiment, u
jekk il-merkanzija kollha titg_habba fuq bastiment wie_hed jew fuq
numru ta’ bastimenti anqas minn dak imsemmi fil-kuntratt, l-
assiguratur hu obbligat biss g_has-somma li assigura fuq il-
bastiment jew fuq il-bastimenti li _hadu t-tag_hbija, g_halkemm il-
bastimenti kollha msemmijin fil-kuntratt jintilfu; u b’danakollu hu
g_handu jedd g_hal nofs fil-mija fuq l-ammont ta’ l-assigurazzjonijiet
li jsiru hekk nulli.
Meta l-vja_g_g ji_gi 
mtawwal jew 
imqassar.
397. (1) L-assiguratur hu me_hlus mir-riskji, u jie_hu l-premju,
jekk l-assigurat jibg_hat il-bastiment f’lok i_zjed bog_hod minn dak
imsemmi fil-kuntratt, g_halkemm dan il-lok ikun fuq l-istess rotta. 
(2) L-assigurazzjoni g_handha l-effett tag_hha kollu jekk il-vja_g_g
ji_gi mqassar.
L-assigurat g_handu 
jg_harraf lill-
assiguratur bid-
di_zastru.
398. (1) L-assigurat g_handu jg_harraf ming_hajr dewmien lill-
assiguratur bl-a_hbarijiet kollha li jir_cievi dwar it-telfa tal-_ha_ga
assigurata, u g_handu jag_hti lill-assiguraturi, jekk jitolbuhomlu, il-
kopji jew l-estratti ta’ kull dokument li jkun jag_hti dawn l-
a_hbarijiet.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan, hu jbati d-danni u l-ispejje_z.
L-assigurat g_handu 
jag_hmel _hiltu biex 
isalva jew jirkupra 
l-_ha_ga assigurata.
399. Sakemm l-assigurat ma je_zer_citax il-jedd ta’ l-abbandun li
lilu jmiss, hu g_handu jag_hmel _hiltu kollha biex isalva jew jirkupra
l-_ha_ga assigurata.
L-assiguratur ta’ 
self b’kambju 
marittimu ma 
jwe_gibx g_hall-qerq 
tal-kambjatarju.
400. Fil-ka_z ta’ assigurazzjoni ta’ self b’kambju marittimu, l-
assiguratur, fin-nuqqas ta’ ftehim kuntrarju, ma jwe_gibx g_hall-qerq
tal-kambjatarju.
Jekk il-merkanzija 
assigurata ma 
tintbag_hatx.
401. Jekk l-o_g_getti assigurati ma ji_gux mibg_huta, jew ti_gi
mibg_huta bi_c_ca minnhom biss, l-assiguratur jir_cievi nofs fil-mija,
jew in-nofs tal-premju, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
386, fuq is-somma assigurata jew fuq is-somma li taqbe_z il-valur
ta’ l-o_g_getti mibg_huta, skond il-ka_z.
Jekk il-mandant li 
ma jissemmiex 
ismu ma jibg_hatx 
il-merkanzija.
402. Dak li jikkuntratta assigurazzjoni g_hal persuna o_hra
ming_hajr ma jag_hti isimha, ma jistax jitlob il-premju jekk din il-
persuna l-o_hra ma tibg_hatx il-merkanzija, jew tibg_hat bi_c_ca minnha
biss.
  58      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Assigurazzjonl 
g_hal somma fuq 
jew ta_ht il-valur 
reali.
403. (1) L-assigurazzjoni mag_hmula g_hal somma li taqbe_z il-
valur ta’ l-o_g_getti assigurati hija nulla g_hall-assigurat biss, jekk ji_gi
ippruvat li kien hemm frodi jew qerq min-na_ha tieg_hu.
(2) Jekk ma jkunx hemm frodi jew qerq, l-assigurazzjoni tiswa
sa l-ammont tal-valur ta’ l-o_g_getti assigurati, u, g_ha_z-_zejjed, l-
assiguraturi jie_hdu nofs fil-mija, jew nofs il-premju, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 386.
(3) Il-patt li l-assiguratur hu obbligat g_has-somma kollha
msemmija fil-kuntratt, apparti l-valur ta’ l-o_g_gett assigurat, huwa
validu.
(4) Jekk l-assigurazzjoni ssir g_hal valur anqas mill-valur reali,
l-assiguratur hu obbligat biss fil-proporzjon tal-valur iddikjarat. 
I_zjed minn 
assigurazzjoni 
wa_hda fuq l-istess 
o_g_gett.
404. (1) Jekk ikun hemm _zew_g kuntratti jew i_zjed ta’
assigurazzjoni, li jkunu saru ming_hajr qerq, fuq l-istess o_g_gett, u l-
ewwel kuntratt ikun ikopri l-valur kollu ta’ l-o_g_gett assigurat,
ikollu effett biss dan l-ewwel kuntratt.
(2) L-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’ wara huma
me_hlusa, u jir_cievu biss in-nofs fil-mija fuq is-somma assigurata,
jew nofs il-premju, skond l-artikolu 386.
(3) Jekk il-valur kollu ta’ l-o_g_getti mg_hobbija ma jkunx kopert
bl-ewwel kuntratt, l-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’
wara huma obbligati g_hall-valur li jibqa’, skond l-ordni tad-data
tal-kuntratti.
Jekk abbord ikun 
hemm merkanzija 
sa l-ammont kollu 
ta’ l-
assigurazzjonijiet.
405. Jekk abbord ikun hemm merkanzija sa l-ammont kollu tas-
somom assigurati, u tintilef bi_c_ca mill-merkanzija, it-telfa jbatuha
l-assiguraturi kollha ta’ din il-merkanzija, kull wie_hed fil-
proporzjon ta’ l-interess li jkollu.
Meta l-kaptan jista’ 
jag_hmel skala 
f’diversi portijiet.
406. Jekk ti_gi mog_htija s-setg_ha lill-kaptan li jid_hol f’i_zjed minn
port wie_hed biex ikompli jew ibiddel it-tag_hbija, l-assiguratur ibati
r-riskju tal-merkanzija assigurata, kif jing_had fl-artikolu 355. 
Radd tal-premju 
fil-ka_z ta’ nullit_a 
tal -kuntratt,
407. Fil-ka_z ta’ nullit_a  tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, kollu jew
ta’ bi_c_ca minnu, l-assiguratur g_handu, jekk l-assigurat ikun mexa
b’bona fidi, irodd il-premju, jew, skond ma jkun il-ka_z, dik il-bi_c_ca
tal-premju proporzjonata g_hall-ammont li jkun ir_cieva g_hal riskji li
ma jkunx _ha, bit-tnaqqis ta’ nofs fil-mija, jew ta’ nofs il-premju
skond l-artikolu 386.
barra minn f’ka_z 
ta’ qerq, e_c_c., ta’ l-
assigurat.
408. Jekk il-kuntratt ji_gi annullat min_habba qerq, frodi, jew
mala fidi min-na_ha ta’ l-assigurat, l-assiguratur mhux obbligat
irodd il-premju.
Nullit_a  ta’ l-
assigurazzjoni jekk 
l-assiguratur ikun 
jaf li l-bastiment 
wasal salv, e_c_c.
409. Hija nulla l-assigurazzjoni meta ssir fuq bastimenti jew
merkanzija li, fil-waqt tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikunu _g_a
waslu fil-lok tad-destinazzjoni, jew ikunu batew di_zastru, jekk ji_gi
ippruvat, jew ikun hemm pre_zunzjoni li, fil-waqt tal-firma tal-
kuntratt, l-assiguratur kien jaf li l-_ha_ga assigurata waslet, jew,
skond il-ka_z, l-assigurat kien jaf bid-di_zastru.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        59
Meta hemm 
pre_zunzjoni li 
wasla jew id-
di_zastru kienu 
mag_hrufa.
410. Jitqies li hemm din il-pre_zunzjoni jekk, meta jsir kalkolu
ta’ erba’ mili fis-sieg_ha, inkella jekk, meta jittie_hed qies tal-mezzi
ta’ komunikazzjoni jew _cirkostanzi o_hra, jinsab li l-a_hbar dwar il-
wasla jew it-telfa tal-bastiment setg_hat tasal fil-lok fejn sar il-
kuntratt mil-lok ta’ dik il-wasla jew telfa, jew mil-lok minn fejn dik
l-a_hbar _giet l-ewwel, qabel ma _gie iffirmat il-kuntratt.
Fatti o_hra li jag_htu 
lok g_hal din il-
pre_zunzjoni.
411. Jitqies ukoll li hemm dik il-pre_zunzjoni jekk, qabel il-firma
tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikun wasal xi bastiment fil-lok fejn
sar il-kuntratt, mil-lok tal-wasla jew tat-telfa, jew mil-lok minn fejn
tkun _giet l-ewwel a_hbar ta’ dik il-wasla jew telfa, basta li dan il-
bastiment ikun siefer minn dawk il-postijiet wara l-wasla jew telfa.
Klawsola ta’ 
"a_hbarijiet tajba 
jew _h_ziena".
412. (1) Ma titqiesx li hemm il-pre_zunzjoni msemmija fl-
a_h_har artikolu qabel dan, jekk l-assigurazzjoni ssir ta_ht il-klawsola
ta’ "a_hbarijiet tajba jew _h_ziena", jew xi klawsola o_hra b_hal din. 
(2) F’dan il-ka_z l-assigurazzjoni ma tistax ti_gi annullata, jekk
ma ji_gix ippruvat li l-assiguratur kien jaf bil-wasla, jew l-assigurat
kien jaf bid-di_zastru, qabel ma _gie iffirmat il-kuntratt.
Sub-titilu III
FUQ L-ABBANDUN
Meta jista’ jsir l-
abbandun.
413. (l) L-abbandun tal-_hwejje_g assigurati jista’ jsir f’ka_z-
(a) ta’ g_harqa;
(b) ta’ bastiment li jinkalja jew imur l-art u jitkisser;
(_c) li l-bastiment ma jkunx aktar tajjeb g_han-navigazzjoni
min_habba di_zastru tal-ba_har;
(d) ta’ abbandun furzat;
(e) ta’ pri_za;
(f) ta’ arrest minn potenza stran_giera jew mill-Gvern;
(g) ta’ telfa jew t_hassir ta’ l-o_g_getti assigurati meta din it-
telfa jew it-t_hassir jil_hqu mill-anqas tliet kwarti tal-
valur tag_hhom.
(2) Il-_hsarat l-o_hra kollha jitqiesu avarija, u ji_gu regolati bejn l-
assiguratur u l-assigurat skond il-ftehim tag_hhom, u skond l-
interess ta’ kull wie_hed minnhom.
Meta l-bejg_h tal-
merkanzija jista’ 
jag_hti lok g_hall-
abbandun.
414. Il-bejg_h tal-merkanzija min_habba a_c_cidenti tal-ba_har,
matul il-vja_g_g u qabel ma din il-merkanzija tasal fil-lok tad-
destinazzjoni, jitqies b_hala wie_hed mill-ka_zijiet ta’ telfa li jag_hti
lok g_hall-abbandun, ikun kemm ikun il-prezz li j_gib dan il-bejg_h.
Il-
kontribuzzjonijiet 
g_hall-avarija 
_generali ma 
jitqisux fil-kalkolu 
biex ji_gi stabbilit 
il-valur tat-telfa 
jew tat-t_hassir.
415. Meta hu me_htie_g li ji_gi _zgurat jekk hemmx t_hassir jew telfa
ta’ tliet kwarti tal-valur tal-merkanzija assigurata, ma jitqisux id-
danni li _gejjin mill-kontribuzzjonijiet g_hall-avarija _generali. I_zda,
l-ispejje_z tal-bejg_h ta’ din il-merkanzija, u l-ispejje_z ta’ l-atti
me_htie_ga ta’ qabel il-bejg_h ji_gu ikkalkulati.
  60      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
L-assigurat jista’ 
jag_h_zel bejn l-
abbandun u l-
azzjoni ta’ avarija.
416. (l) Meta hemm lok g_hall-abbandun tal-_hwejje_g
assigurati, l-assigurat jista’ jag_h_zel li jag_hmel l-abbandun jew li
je_zer_cita l-azzjoni ta’ avarija.
(2) L-assigurat ma jistax, wara li jag_h_zel l-azzjoni ta’ avarija,
jirrinunzja g_hal din l-azzjoni u je_zer_cita l-azzjoni ta’ abbandun.
I_zda, hu jista’ jirrinunzja g_hall-abbandun, jekk dan ikun g_had ma
_giex a_c_cettat mill-assiguraturi, u je_zer_cita l-azzjoni ta’ avarija.
L-abbandun ma 
jistax isir qabel ma 
jibda r-riskju.
417. L-abbandun ma jistax isir qabel ma jibda r-riskju assigurat.
L-abbandun ma 
jistax ikun 
kondizzjonali jew 
parzjali.
418. L-abbandun ta’ l-o_g_getti assigurati ma jistax ikun ta’ bi_c_ca
minnhom, lanqas ma jista’ jsir taht kondizzjoni. Fl-abbandun tid_hol
biss il-_ha_ga li hija l-o_g_gett ta’ l-assigurazzjoni u tar-riskju.
F’liema _zminijiet 
jista’ jsir l-
abbandun.
419. (1) L-abbandun lill-assiguraturi g_handu jsir f’dawn i_z-
_zminijiet li _gejjin:
(a) fi _zmien sitt xhur minn dak in-nhar li tasal l-a_hbar tad-
di_zastru, jekk dan ji_gri fuq il-kosti ta’ l-Ewropa, jew
fuq dawk ta’ l-Asja jew ta’ l-Afrika fil-Mediterran,
jew, f’ka_z ta’ pri_za, minn dak in-nhar li tasal l-a_hbar li
l-bastiment _gie me_hud f’wie_hed mill-portijiet jew
mill-postijiet li qeg_hdin fil-kosti hawn fuq imsemmija;
(b) fi _zmien tmintax-il xahar miz-_zminijiet hawn fuq
imsemmija rispettivament, jekk id-di_zastru jkun _gara
jew il-pri_za tkun _giet me_huda f’xi parti o_hra tad-dinja.
(2) Wara li dawn i_z-_zminijiet jag_hlqu, l-assigurat ma jistax
i_zjed jag_hmel l-abbandun.
L-assigurat g_handu 
jag_hti avvi_z lill-
assiguratur.
420. (1) Meta hemm jedd g_hall-abbandun, u f’ka_z ta’ kull
a_c_cident ie_hor li hu g_har-riskju ta’ l-assiguratur, l-assigurat g_handu
jinnotifika lill-assiguratur b’kull informazzjoni li jkun ir_cieva.
(2) In-notifika g_handha ssir ming_hajr dewmien, ta_ht piena tad-
danni u l-img_haxijiet.
_Zmien li g_handu 
jg_haddi biex jag_hti 
jedd g_hall-
abbandun ming_hajr 
il-_htie_ga tal-prova 
tat-telfa.
421. (l) Jekk, wara li tg_haddi sena mit-tluq tal-bastiment, jew
minn dak in-nhar li jaslu l-a_h_har a_hbarijiet fuqu, f’ka_z ta’ vja_g_gi
ordinarji, jew wara li jg_haddu sentejn fil-ka_z ta’ vja_g_gi twal, l-
assigurat jiddikjara li ma ir_cieva l-ebda a_hbar tal-bastiment, hu
jista’ jag_hmel l-abbandun lill-assiguratur u jitlob il-_hlas tas-somma
assigurata, ming_hajr ma tkun me_htie_ga l-prova tat-telfa tal-
bastiment.
(2) Wara s-sena jew is-sentejn hawn fuq imsemmija, l-assigurat
g_handu, biex jibda l-pro_ceduri, i_z-_zminijiet imsemmijin fl-artikolu
419.
Meta titqies li saret 
it-telfa fil-ka_z ta’ 
"polza g_hal _zmien 
determinat".
422. (l) Fil-ka_z ta’ assigurazzjoni g_hal _zmien determinat,
wara li jag_hlqu _z-_zminijiet imsemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan,
it-telfa tal-bastiment titqies li _grat fi_z-_zmien ta’ l-assigurazzjoni.
(2) Jekk ji_gu mag_hmulin wa_hda wara l-o_hra _zew_g
assigurazzjonijiet jew i_zjed bi _zmien determinat, it-telfa titqies li
saret fi_z-_zmien ta’ l-ewwel assigurazzjoni; jew fil-ka_z ta’ l-a_hbar li
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        61
tasal kif jing_had fl-a_h_har artikolu qabel dan, fi_z-_zmien ta’ dik l-
assigurazzjoni partikulari li tkun taqbel mad-data ta’ l-a_h_har
a_hbarijiet.
Tifsir ta’ "vja_g_gi 
twal".
423. Il-vja_g_gi twal huma dawk li jsiru g_hall-kosti jew pajji_zi ‘l
hemm mill-Istrett ta’ _Gibilt_a , e_c_c., e_c_cetwat il-littoral ta’ l-Ewropa
sas-Sund, il-littoral ta’ l-Afrika sa Kap Verde, il-Ba_har Baltiku, il-
G_zejjer Britanni_ci, u l-g_zejjer ta’ Madera u tal-Kanarji.
L-assigurat jista’ 
jag_hmel l-
abbandun minnufih 
jew i_zomm dan il-
jedd.
424. L-assigurat jista’, bin-notifika msemmija fl-artikolu 420,
jew jag_hmel l-abbandun, u jsejja_h lill-assiguratur g_hall-_hlas tas-
somma assigurata fi_z-_zmien imsemmi fil-kuntratt, jew i_zomm il-
jedd li jag_hmel l-abbandun fi_z-_zminijiet imsemmija fil-li_gi. 
Dikjarazzjoni li 
g_handha ssir mill-
assigurat meta 
jag_hmel l-
abbandun.
425. L-assigurat g_handu meta jag_hmel l-abbandun, jiddikjara l-
assigurazzjonijiet kollha li jkun g_hamel, jew li jkun ipprokura jew
ordna li jsiru, u l-flus li ssellef b’kambju marittimu fuq il-bastiment
jew fuq il-merkanzija. Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, i_z-_zmien
tal-_hlas li g_handu jibda jg_hodd mill-abbandun, jieqaf sa dak in-nhar
li l-assigurat jag_hmel u jinnotifika dik id-dikjarazzjoni, i_zda
b’daqshekk i_z-_zmien stabbilit biex isir l-att ta’ abbandun ma ji_gix
im_gedded.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni 
qarrieqa.
426. Jekk id-dikjarazzjoni tkun qarrieqa, l-assigurat jitlef il-
vanta_g_gi ta’ l-assigurazzjoni, u g_handu j_hallas is-somma li jkun
issellef b’kambju marittimu jew fuq il-merkanzija, g_had li l-
bastiment jintilef jew ji_gi me_hud b_hala pri_za.
Obbligi ta’ l-
assigurat f’ka_z ta’ 
g_harqa, e_c_c.
427. (l) F’ka_z ta’ g_harqa jew jekk il-bastiment jinkalja u
jitkisser, l-assigurat g_handu jfittex li jirkupra l-o_g_getti assigurati,
bla pre_gudizzju tal-jedd li jag_hmel l-abbandun fi_z-_zmien u fil-lok li
jmiss.
(2) L-assigurat g_handu jedd g_hall-ispejje_z ta’ l-irkupru sal-
valur ta’ l-o_g_getti rkuprati.
Meta g_handha 
tit_hallas is-somma 
ta’ l-
assigurazzjoni.
428. (1) Jekk i_z-_zmien tal-_hlas ma jkunx _gie stabbilit fil-
kuntratt, l-assiguratur g_handu j_hallas is-somma ta’ l-assigurazzjoni
erba’ xhur wara n-notiflka ta’ l-abbandun.
(2) Wara li jag_hlaq dak i_z-_zmien, l-assiguratur g_handu j_hallas
ukoll l-img_haxijiet bir-rata legali. L-o_g_getti abbandunati jibqg_hu
obbligati g_hall-_hlas.
L-assiguratur ma 
jistax ji_gi m_harrek 
qabel ma ting_hata 
lilu l-prova tat-
tag_hbija u tat-telfa.
429. L-assiguratur ma jistax ji_gi m_harrek g_hall-_hlas tas-somom
assigurati qabel ma ji_gu innotifikati lilu l-atti li jippruvaw it-
tag_hbija u t-telfa tal-merkanzija assigurata.
Meta l-qorti tista’ 
tordna l-_hlas 
provvi_zorju.
430. (1) Meta, fil-fehma tal-qorti, l-e_c_cezzjonijiet ta’
assiguraturi g_handhom ji_gu mismug_hin f’kaw_za g_haliha, il-qorti
g_handha tikkundanna l-assiguraturi g_hall-_hlas provvi_zorju lill-
assigurat tas-somma assigurata, bl-obbligu ta’ l-assigurat li jag_hti
garanzija.
(2) Il-garanzija tispi_c_ca wara sentejn, jekk matul dan i_z-_zmien
l-assiguraturi ma jkunu _giebu ’l quddiem ebda talba _gudizzjarja.
  62      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Effetti ta’ l-
abbandun.
431. Meta l-abbandun ji_gi innotifikat u a_c_cettat, jew iddikjarat
validu, l-o_g_getti assigurati jsiru ta’ l-assiguratur minn dak in-nhar
ta’ l-abbandun, u l-assiguratur ma jistax, bl-isku_za li l-bastiment
_gie lura, je_hles mill-_hlas tas-somma assigurata.
Fl-abbandun tal-
bastiment g_handu 
jid_hol in-nol tal-
merkanzija salvata.
432. In-nol tal-merkanzija salvata, ukoll jekk ikun _gie m_hallas
bil-quddiem, jid_hol fl-abbandun tal-bastiment, u jsir ukoll proprjet_a
ta’ l-assiguratur, bla _hsara tal-jeddijiet ta’ dawk li silfu b’kambju
marittimu, jew tal-ba_hrin g_hall-_hlas tas-salarju tag_hhom, jew ta’
persuni o_hra g_hall-_hlas ta’ l-ispejje_z ma_hru_gin matul il-vja_g_g.
F’ka_z ta’ arrest 
minn potenza.
433. (1) F’ka_z ta’ arrest b’ordni ta’ potenza, l-assigurat
g_handu, ming_hajr dewmien, jinnotifika lill-assiguratur bl-a_hbar li
jkun ir_cieva.
(2) L-abbandun ta’ l-o_g_getti arrestati ma jistax isir _hlief wara
sitt xhur min-notifika, jekk l-arrest ikun sar fil-Mediterran jew f’xi
ba_har ta’ l-Ewropa; jew wara sena, jekk l-arrest ikun sar f’post
i_zjed bog_hod.
(3) Dawn i_z-_zminijiet jibdew ig_hoddu minn dak in-nhar tan-
notifika ta’ l-arrest. Kemm-il darba, l-merkanzija arrestata tkun ta’
xorta li tista’ tit_hassar, i_z-_zminijiet hawn fuq imsemmija jitnaqqsu
f’xahrejn fl-ewwel ka_z, u fi tliet xhur fit-tieni ka_z.
L-assigurati 
g_handhom ifittxu li 
je_hilsu l-o_g_getti 
arrestati.
434. (1) Matul i_z-_zminijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel
dan, l-assigurati g_handhom jag_hmlu _hilithom kollha biex je_hilsu l-
o_g_getti arrestati.
(2) L-assiguraturi min-na_ha tag_hhom jistg_hu, bi ftehim ma’ l-
assigurati jew g_hal rashom, jag_hmlu l-_hila tag_hhom biex je_hilsu
dawk l-o_g_getti.
Abbandun 
min_habba li l-
bastiment ma 
jkunx tajjeb g_hall-
ba_har.
435. L-abbandun min_habba li bastiment ma jkunx tajjeb g_hall-
ba_har ma jistax isir jekk il-bastiment ikun jista’ jissewwa u jin_gieb
fi stat li jissokta l-vja_g_g g_hal-lok tad-destinazzjoni, _hlief jekk l-
ispejje_z tat-tiswija jkunu i_zjed minn tliet kwarti tal-valur tal-
bastiment, bla _hsara tal-jedd ta’ l-assigurat kontra l-assiguraturi
g_hall-ispejje_z u l-avarija li jkunu tbatew.
G_handu jing_hata 
avvi_z lill-
assiguratur tat-
tag_hbija.
436. Jekk il-bastiment ikun _gie iddikjarat mhux tajjeb g_hall-
ba_har, il-parti li jkollha t-tag_hbija assigurata, g_handha, ming_hajr
dewmien, tinnotifika lill-assiguratur bl-a_hbar li r_ceviet.
Il-kaptan g_handu 
jipprokura 
bastiment ie_hor.
437. Il-kaptan g_handu f’dan il-ka_z jag_hmel _hiltu kollha li
jipprokura bastiment ie_hor biex jie_hu l-merkanzija fil-lok tad-
destinazzjoni tag_hha.
Riskju fil-ka_z ta’ 
tag_hbija mill-_gdid 
fuq bastiment 
ie_hor.
438. L-assiguratur jie_hu r-riskju tal-merkanzija li ter_ga’ ti_gi
mg_hobbija fuq bastiment ie_hor, fil-ka_z imsemmi fl-a_h_har artikolu
qabel dan, sakemm din il-merkanzija tasal u tin_hatt.
Spejje_z li g_halihom 
hu obbligat l-
assiguratur.
439. Barra minn dan, l-assiguratur hu obbligat g_hall-avariji u
g_hall-ispejje_z kollha tal-_hatt, tad-depo_zitu u kustodja fl-im_ha_zen, u
tat-tag_hbija fuq bastiment ie_hor, g_hal kull _zieda fin-nol, u g_hal kull
spi_za o_hra li ssir g_has-salvata_gg tal-merkanzija, sa l-ammont tas-
somma assigurata.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        63
Jekk il-kaptan ma 
jg_habbix il-
merkanzija fuq 
bastiment ie_hor fi 
_zmien xahrejn, l-
assigurat jista’ 
jag_hmel l-
abbandun.
440. Jekk fi _zmien xahrejn il-kaptan ma setax isib bastiment
ie_hor biex ig_habbi fuqu l-merkanzija u je_hodha fil-lok tad-
destinazzjoni, l-assigurat jista’ jag_hmel l-abbandun ta’ dik il-
merkanzija.
Titolu IV
FUQ L-AVARIJI U L-_GETTU U KONTRIBUZZJONI G_HALL-AVARIJI
Sub-titolu I
FUQ L-AVARIJI
Avarija.
g_hall-merkanzija wa_hidha, jew g_hat-tnejn flimkien, u kull _hsara li
ti_gri lill-bastiment jew lill-merkanzija minn x’_hin jitg_habbew jew
jitilqu, sakemm ji_gu lura jew jit_hallew, jaqg_hu ta_ht l-isem ta’
avarija.
Regoli li 
g_handhom jit_harsu 
meta ma hemmx 
ftehim spe_cjali.
442. Meta ma jkunx hemm ftehim spe_cjali bejn il-partijiet
kollha, l-avariji huma regolati mid-disposizzjonijiet li _gejjin. 
Avariji _generali 
jew partikolari.
443. L-avariji huma ta’ _zew_g xorta: avarija grossa jew _generali,
u avarija sempli_ci jew partikolari.
Avariji _generali. 
(a) l-o_g_getti mitfug_ha l-ba_har g_has-sigurt_a  komuni, jew
g_hall-_gid tal-bastiment u tat-tag_hbija flimkien;
(b) il-gumni, l-arbli, il-qlug_h, u armar ie_hor, li ji_gu
maqtug_hin jew imkissrin g_hall-_hsieb fuq imsemmi;
(_c) l-ankri, i_c-_cimi, jew _hwejje_g o_hra li ji_gu abbandunati
g_hall-_hsieb fuq imsemmi;
(d) il-_hsara li bil-_gettu ssir lill-merkanzija li tibqa’ fuq il-
bastiment;
(e) il-_hsara li ssir apposta fil-bastiment biex tg_hin il-_gettu,
biex t_haffef il-bastiment, jew biex issalva l-
merkanzija, jew biex tg_hin il-_hru_g ta’ l-ilma, u kull
_hsara kollha li tbati t-tag_hbija min_habba f’hekk;
(f) il-manteniment tal-ba_hrin matul i_z-_zmien tat-tiswijiet
tal-_hsarat li jsiru apposta g_has-sigurt_a  komuni;
(g) l-ispejje_z tal-_hatt biex ji_hfief il-bastiment, u g_had-d_hul
f’port jew lok ie_hor, meta l-bastiment ikollu jag_hmel
hekk min_habba tempesta, jew min_habba li jkollu
warajh xi eg_hdewwa jew pirati, jew min_habba ra_guni
o_hra, g_has-sigurt_a  tal-bastiment u tat-tag_hbija;
(h) il-_hsara li ssir lill-bastiment wa_hdu, jew lit-tag_hbija
wa_hidha, jew lit-tnejn flimkien, jekk il-bastiment ji_gi
  64      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
mitfug_h l-art apposta biex ma jinqabadx pri_za jew ma
jintilifx, jew biex il-bastiment jew it-tag_hbija ji_gu
me_hlusa minn kull periklu ie_hor li jkun fil-qrib, l-
ispejje_z u s-salarji biex il-bastiment jer_ga’ jintrefa’
f’wi_c_c il-ba_har; u l-_hlas g_hax-xog_hol barrani sabiex
ti_gi me_hlusa t-telfa jew il-pri_za fil-ka_zijiet hawn fuq
imsemmija;
(i) in _generali, il-_hsarat kollha li jitbatew apposta fil-
ka_zijiet ta’ periklu, u l-ispejje_z mag_hmulin g_hall-_gid u
g_has-sigurt_a  komuni tal-bastiment u tal-merkanzija,
mi_z-_zmien tat-tag_hbija u tat-tluq, sar-ritorn u l-_hatt.
_Hwejje_g li 
jikkontribwixxu 
g_hall-avarija 
_generali.
445. Il-merkanzija, il-bastiment fl-istat li jkun fi_z-_zmien li jasal,
u l-ammont nett tan-nol wara li jinqatg_hu s-salarji u l-manteniment
tal-ba_hrin, u spejje_z o_hra tal-vja_g_g g_handhom kollha, kull _ha_ga
skond ma jkun il-valur jew l-ammont tag_hha, jikkontribwixxu
g_hall-avarija _generali.
Kif ji_gi mag_hmul 
il-prezz.
446. 1l-prezz tal-merkanzija ji_gi stabbilit skond il-valur
tag_hhom fil-lok tal-_hatt.
Avariji partikolari. 447. Huma avariji partikolari:
(a) il-_hsara li ti_gri fil-merkanzija min_habba difett tag_hha
nfisha, jew min_habba tempesta, pri_za, g_harqa, jew
min_habba li l-bastiment imur l-art;
(b) l-ispejje_z mag_hmulin biex ti_gi salvata l-merkanzija;
(_c) it-telfa ta’ gumni, ankri, qlug_h, arbli, jew _cimi, li ssir
min_habba tempesta jew a_c_cident ie_hor tal-ba_har; l-
ispejje_z li jsiru billi l-bastiment ikollu jid_hol f’xi post
min_habba t-telfa b’a_c_cident ta’ dawn l-o_g_getti, jew
min_habba li jkollu b_zonn jie_hu provi_zjon, jew sabiex
jissewwa l-bastiment jekk dan ikun jag_hmel l-ilma;
(d) is-salarji u l-manteniment tal-ba_hrin matul i_z-_zmien
tat-tiswijiet tal-bastiment min_habba xi wa_hda mir-
ra_gunijiet imsemmijin f’dan l-artikolu;
(e) is-salarji u l-manteniment tal-ba_hrin matul il-
kwarantina; u
(f) in _generali, l-ispejje_z kollha mag_hmulin u l-_hsara
kollha li jbati l-bastiment wa_hdu, jew il-merkanzija
wa_hidha, mi_z-_zmien tat-tag_hbija u tat-tluq tag_hhom sa
dak tar-ritorn u tal-_hatt, kemm-il darba dawn l-ispejje_z
u _hsarat ma jkunux _gew mag_hmula jew ikka_gunati
apposta, u g_has-sigurt_a  komuni tal-bastiment u tat-
tag_hbija.
Min ibati u j_hallas 
l-avariji 
partikolari.
448. L-avariji partikolari jitbatew u jit_hallsu mis-sid tal-_ha_ga li
tbati l-_hsara jew li tikka_guna l-ispi_za.
_Hsara fil-
merkanzija li ssir 
bi traskura_gni tal-
kaptan jew ta’ l-
ekwipa_g_g.
449. (l) Il-_hsarat li jsiru lill-merkanzija billi l-kaptan jonqos li
jag_hlaq il-bokkaporti, li jankra l-bastiment, jew li jipprovdi gumni
tajba jew min_habba a_c_cidenti o_hra li ji_gru bi traskura_gni tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipa_g_g, huma wkoll avariji partikolari li g_handu
jbatihom sid il-merkanzija; i_zda g_hal kull _hsara b_hal din is-sid
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        65
g_handu azzjoni kontra l-kaptan, il-bastiment, u n-nol.
(2) Il-_hsarat li jbatu s-sidien tal-bastiment min_habba dewmien
bla b_zonn u i_zjed milli jmiss fil-portijiet, iwie_geb g_halihom il-
kaptan.
Spejje_z ta’ bdoti, 
rmonk, e_c_c., 
mhumiex avariji.
450. Id-drittijiet ta’ bdoti u ta’ rmonk g_had-d_hul ta’ bastiment
f’portijiet jew f’postijiet, jew g_hall-_hru_g minnhom, l-ispejje_z ta’
testimonjali, id-drittijiet ta’ tunnella_g_g, u drittijiet o_hra ta’
navigazzjoni, mhumiex avariji, i_zda huma sempli_ci spejje_z li
jbatihom il-bastiment, bla _hsara tad-disposizzjonijiet tal-paragrafu
(g) ta’ l-artikolu 444.
Meta ma tistax issir 
azzjoni g_hal 
avarija.
451. Ma hemmx azzjoni g_hal avarija _generali jekk din l-avarija
ma tkunx taqbe_z il-wie_hed fil-mija tal-valur tal-bastiment u tal-
merkanzija flimkien, u ma hemmx azzjoni g_hal avarija partikolari
jekk din l-avarija ma tkunx taqbe_z il-wie_hed fil-mija tal-valur tal-
_ha_ga li batiet il-_hsara.
Sub-titolu II
FUQ IL-_GETTU U KONTRIBUZZJONI G_HALL-AVARIJA
_Gettu.
warajh l-eg_hdewwa, il-kaptan jidhirlu li hu dmir tieg_hu, biex isalva
l-bastiment, li jitfa’ xi _ha_ga l-ba_har, jew li jaqta’ l-arbli, jew li
jabbanduna l-ankri, g_handu jie_hu l-fehma ta’ l-interessati li jkunu
abbord tal-bastiment, u tal-membri prin_cipali ta’ l-ekwipa_g_g.
(2) Jekk il-fehmiet ma jkunux jaqblu, tirba_h il-fehma tal-
kaptan.
Liema _hwejje_g 
g_handhom 
jintefg_hu l-
ewwelnett.
453. Il-_hwejje_g li huma l-anqas me_htie_ga, l-itqal, u li jiswew l-
anqas, g_handhom jintefg_hu l-ewwel.
Id-de_ci_zjoni 
me_hhuda g_handha 
titni_z_zel bil-
miktub.
454. (l) Il-kaptan g_handu, mill-i_zjed fis li jista’ jkun, ini_z_zel
bil-miktub id-deliberazzjoni me_huda dwar il-_gettu.
(2) Fid-deliberazzjoni g_handhom jissemmew ir-ra_gunijiet li
i_gieg_hlu li jsir il-_gettu, u l-o_g_getti mitfug_ha jew li batew _hsara;
g_handu jkun hemm fiha mi_gjuba l-ismijiet ta’ dawk li jkunu qablu u
ta’ dawk li ma jkunux qablu mal-kaptan; u g_handha ti_gi ikkupjata
fil-_gurnal.
Dikjarazzjoni ta’ 
telfiet u _hsarat.
455. ld-dikjarazzjoni tat-telfiet u tal-_hsarat g_handha ssir fil-lok
fejn il-bastiment i_hott.
Kif ti_gi stmata l- 
merkanzija 
mitfug_ha l-ba_har.
456. Il-merkanzija mitfug_hha l-ba_har ti_gi stmata skond il-prezz
kif ikun miexi fil-lok tal-_hatt; ix-xorta u l-kwalit_a  tag_hha g_handha
ti_gi ippruvata fuq kollox bil-poloz ta’ kargu u bil-fatturi, jekk ikun
hemm.
Kif g_handu jsir il-
qsim tat-telf.
457. It-telfiet u l-_hsarat ji_gu mqassma fuq l-o_g_getti mix_huta l-
ba_har u fuq dawk salvati, u fuq il-bastiment u fuq in-nol, fil-
proporzjon tal-valur tag_hhom fil-lok tal-_hatt.
  66      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Meta d-
dikjarazzjoni tal-
kwalit_a  tal-
merkanzija ma 
tkunx vera.
458. (1) Jekk fil-poloz ta’ kargu tkun _giet iddikjarata _ha_ga
b’o_hra dwar il-kwalit_a  tal-merkanzija, u jinsab li din il-merkanzija
hija ta’ valur akbar minn dak iddikjarat, hija g_handha, jekk ti_gi
salvata, tikkontribwixxi skond l-istima tag_hha; i_zda, jekk tintilef
ti_gi m_hallsa skond il-kwalit_a  kif iddikjarata fil-polza ta’ kargu.
(2) Jekk jinsab li l-merkanzija hija ta’ kwalit_a  inferjuri minn
dik imsemmija fil-polza ta’ kargu, hija g_handha, jekk ti_gi salvata,
tikkontribwixxi skond il-kwalit_a  msemmija fil-polza ta’ kargu;
i_zda, jekk ti_gi mitfug_ha l-ba_har jew ti_grilha _hsara, ti_gi m_hallsa
skond il-valur tag_hha.
Il-munizzjonijiet 
ta’ gwerra, e_c_c., 
ma jid_hlux fil-
kontribuzzjoni ta’ 
l-avarija _generali.
459. (1) Il-munizzjonijiet ta’ gwerra, il-provi_zjonijiet, il-
bagalji tan-nies ta’ l-ekwipa_g_g, u l-ilbies ta’ l-u_zu tal-passi_g_gieri
ma jid_hlux fil-kontribuzzjoni ta’ l-avarija _generali.
(2) I_zda, il-valur ta’ dawn l-o_g_getti, jekk ji_gu mitfug_hin il-
ba_har, jit_hallas b’kontribuzzjoni fuq l-o_g_getti l-o_hra kollha.
O_g_getti ming_hajr 
polza ta’ kargu.
460. L-o_g_getti li g_halihom ma jkunx hemm polza ta’ kargu,
lanqas dikjarazzjoni tal-kaptan, ma jit_hallsux jekk ji_gu mitfug_hin
il-ba_har, imma jikkontribwixxu jekk ji_gu salvati.
O_g_getti mg_hobbija 
fuq il-gverta.
461. (1) L-o_g_getti mg_hobbija fuq il-gverta tal-bastiment
jikkontribwixxu, jekk ji_gu salvati; jekk ji_gu mitfug_hin il-ba_har, jew
ibatu _hsara min_habba l-_gettu, sidhom ma jkollu jedd g_hal ebda
kontribuzzjoni, i_zda, g_handu jedd ta’ regress kontra l-kaptan, meta
dan ikun responsabbli skond il-li_gi.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hall-
vja_g_gi bejn Malta u Sqallija, jew bejn Malta u Tripli jew Tune_z, jew
g_hal dawk l-o_g_getti li b’u_zu jitg_habbew fuq il-gverta.
Jekk il-_gettu ma 
jsalvax il-
bastiment.
462. Jekk il-_gettu ma jsalvax il-bastiment, ma jkun hemm ebda
kontribuzzjoni, u l-merkanzija li ma tkunx _giet mitfug_ha l-ba_har, u
li _giet salvata, ma tkunx obbligata la g_hall-_hlas u lanqas g_hall-
indennizz ta’ dik il-merkanzija l-o_hra li tkun _giet mitfug_ha jew li
batiet _hsara.
Jekk il-_gettu isalva 
l-bastiment li 
mbag_had jintilef.
463. Jekk il-_gettu jsalva l-bastiment, u jekk dan, meta jissokta l-
vja_g_g, wara jintilef, l-o_g_getti salvati jikkontribwixxu g_hall-_gettu,
skond il-valur tag_hhom fl-istat li jkunu jinsabu, wara li jinqatg_hu l-
ispejje_z tas-salvata_g_g.
_Hsara li ti_gri wara 
l-_gettu.
464. (1) L-o_g_getti mitfug_hin il-ba_har ma jid_hlux fil-
kontribuzzjoni, fl-ebda ka_z, g_hall-_hlas ta’ _hsarat li ji_gru lill-
merkanzija salvata wara l-_gettu.
(2) It-tag_hbija ma tid_holx fil-kontribuzzjoni g_hall-_hlas tal-
bastiment li jintilef jew li jsir mhux tajjeb g_hall-ba_har, _hlief fil-
ka_zijiet imsemmijin fl-artikolu 444.
Il-merkanzija 
tikkontribwixxi 
g_hat-tiswija tal-
bastiment li ji_gi 
miftu_h biex ti_gi 
salvata.
465. Jekk il-bastiment ji_gi miftu_h biex tin_hare_g minnu l-
merkanzija, din il-merkanzija tikkontribwixxi g_hat-tiswija tal-_hsara
li ssir lill-bastiment.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        67
Ebda 
kontribuzzjoni 
mill-merkanzija 
mqieg_hda fuq id-
dg_hajjes.
466. Jekk il-bastiment jintilef bil-bqija tat-tag_hbija, ma jkunx
hemm jedd g_hall-kontribuzzjoni kontra l-merkanzija li titqieg_hed
fid-dg_hajjes biex jit_haffef il-bastiment, lanqas jekk din il-
merkanzija tasal salva fil-port.
Jekk l-o_ggetti 
mitfug_ha ji_gu 
rkuprati.
467. Jekk, wara t-taqsim tal-kontribuzzjoni, l-o_g_getti mitfug_ha
l-ba_har ji_gu rkuprati mis-sidien tag_hhom, dawn is-sidien g_handhom
iroddu lill-kaptan u lill-interessati dak li jkunu _hadu mill-
kontribuzzjoni, wara li jitnaqqsu d-danni li jkunu saru bil-_gettu, u l-
ispejje_z ta’ l-irkupru ta’ l-o_g_getti.
Sid il-merkanzija 
mhux obbligat 
jikkontribwixxi 
i_zjed mill-valur 
tag_hha.
468. Sid il-merkanzija ma jista’ ji_gi f’ebda ka_z im_gieg_hel
jikkontribwixxi g_hall-avarija _generali i_zjed mill-valur tal-
merkanzija fi_z-_zmien li tasal.
Titolu V
FUQ IL-KREDITI PRIVILLE_G_GATI FUQ BASTIMENTI U B_CEJJE_C 
O_HRA TAL-BA_HAR
L-artikoli minn 469 sa 476, im_hassra bl-Att: XXXVII. 1988.41.
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I
FUQ ID-DIKJARAZZJONI TA’ FALLIMENT
X’inhu l-falliment.
stat ta’ falliment.
Dikjarazzjoni fil-
qorti.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
478. (1) Il-kummer_cjant jew ir-rappre_zentant le_gittimu tieg_hu
jista’, meta jieqaf mill-_hlas, jag_hmel dikjarazzjoni ta’ dan fil-Qorti
_Civili, Prim’ Awla.
(2) Fil-ka_z ta’ falliment ta’ so_cjet_a  f’isem kollettiv, id-
dikjarazzjoni g_handu jkun fiha l-isem ta’ kull wie_hed mis-so_cji in
solidum u l-lok fejn joqg_hod.
X’g_handu jkun fiha 
d-dikjarazzjoni.
479. Id-dikjarazzjoni tal-kummer_cjant g_handu jkun fiha l-isem u
l-kunjom tieg_hu, kif ukoll ix-xorta ta’ kummer_c li hu kien jag_hmel,
l-ismijiet, il-kunjomijiet u partikolaritajiet o_hra tal-kredituri tieg_hu,
bil-lok fejn joqog_hdu, u l-kwalit_a  u x-xorta tad-djun.
  68      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Il-kotba g_handhom 
jin_giebu mad-
dikjarazzjoni.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
480. Mad-dikjarazzjoni msemmija fl-artikoli ta’ qabel dan, il-
kummer_cjant g_handu fl-istess _hin, jippre_zenta fil-Qorti _Civili,
Prim’ Awla, il-kotba u l-karti tieg_hu kollha tal-kummer_c.
Sej_ha lill-kredituri. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
481. Meta kummer_cjant jippre_zenta dikjarazzjoni b_hal din, ir-
re_gistratur g_handu, b’ittra, isejja_h lill-kredituri msemmijin fid-
dikjarazzjoni biex jidhru quddiem il-Qorti _Civili, Prim’ Awla, u
hemm ig_hidu l-g_haliex id-debitur tag_hhom m’g_handux ji_gi
iddikjarat fi stat ta’ falliment, u sabiex ji_gu ma_htura kuraturi. Id-
dikjarazzjoni g_handha ti_gi bi _hsieb ir-re_gistratur imxandra b’avvi_z,
li g_handu jkun fih sunt tad-dikjarazzjoni, ma_hru_g fil-Gazzetta tal-
Gvern u f’gazzetta o_hra, jew i_zjed.
Dikjarazzjoni ta’ 
falliment fuq talba 
ta’ kreditur. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
482. (1) Kull kreditur jista’ wkoll, sew jekk il-kreditu tieg_hu
jkun kummer_cjali jew le, u g_halkemm dan il-kreditu jkun g_had ma
g_halaqx, ja_gixxi bi pro_cedura sommarja fil-Qorti _Civili, Prim’
Awla, kontra d-debitur jew ir-rappre_zentant le_gittimu tieg_hu, u
jitlob dikjarazzjoni li dan id-debitur hu fi stat ta’ falliment.
Id-dikjarazzjoni 
ma tistax tintalab 
mit-tifel kontra l-
missier jew bil-
maqlub, e_c_c.
(2) It-talba g_hal dikjarazzjoni ta’ falliment ma tistax issir minn
iben kontra l-missier, jew mill-missier kontra l-iben, jew mir-ra_gel
kontra l-mara jew mill-mara kontra r-ra_gel.
Meta d-
dikjarazzjoni tista’ 
tintalab wara l-
mewt tal-
kummer_cjant.
(3) Il-falliment ta’ kummer_cjant jista’ ji_gi iddikjarat wara
mewtu, jekk qabel ma miet hu kien waqaf mill-_hlas; f’dan il-ka_z,
id-dikjarazzjoni tal-falliment ma tistax ti_gi mitluba mill-kredituri
_hlief fi _zmien tliet xhur mill-mewt tad-debitur.
Il-kreditur li jitlob 
sentenza ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
falliment g_handu 
jag_hu garanzija.
(4) Fil-ka_z ta’ talba g_hal dikjarazzjoni ta’ falliment kif jing_had
f’dan l-artikolu, il-parti li tag_hmel it-talba g_handha, fl-istess _hin li
tag_hmel dik it-talba, tobbliga ru_hha, b’garanzija, g_hal penali ta’
mhux i_zjed minn mitejn lira, favur il-persuna li kontra tag_hha ssir
it-talba, li tissokta l-kaw_za ming_hajr dewmien u li tipprova l-
pretensjoni tag_hha; fin-nuqqas ta’ dan, il-qorti tista’ tordna li s-
somma tal-garanzija ti_gi m_hallsa, kollha jew bi_c_ca minnha, lill-
persuna li favur tag_hha l-garanzija tkun _giet mog_htija:
I_zda, dan il-_hlas ma je_hlisx lill-attur mill-azzjoni kontra
tieg_hu g_hal danni u img_haxijiet min_habba dik il-pro_cedura.
Jekk ma jkunx 
hemm fondi fil-
patrimonju tal-
fallut.
483. (1) Jekk, meta ma hemmx fondi fil-patrimonju tal-fallut,
il-kreditur li fuq talba tieg_hu jkun _gie iddikjarat il-falliment,
jittraskura li jfittex li jsiru bi spejje_z tieg_hu, dawk l-atti jew
pro_ceduri li jkunu me_htie_ga biex iwasslu g_hall-gradwazzjoni tal-
kredituri, kull kreditur ie_hor, kif ukoll il-fallut innifsu, jista’ jie_hu
_hsieb li jsiru dawk l-atti jew pro_ceduri.
Rimbor_z ta’ spejje_z 
li jsiru mill-
kreditur.
(2) L-ispejje_z kollha me_htie_ga li jsiru fi pro_ceduri ta’ fallimenti
ji_gu m_hallsin lura lill-kreditur li jkun _hari_ghom, mill-ewwel flus li
jid_hlu akkont tal-patrimonju, u bi preferenza ta’ kull kreditu ie_hor.
Atti kawteratorji. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
484. (1) L-atti kawtelatorji u konservatorji kontra l-beni u l-
persuna tad-debitur, jistg_hu ji_gu mitluba mill-kredituri bl-istess
pro_ceduri li l-li_gi tippreskrivi g_hall-_hru_g ta’ kull att jew mandat li
jing_hata b’kawtiela ta’ kull kreditu ie_hor, skond ma tkun ix-xorta u
l-kwalit_a t al-kreditu.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        69
Libert_a  provvi_zorja 
lill-fallut.
(2) I_zda l-fallut li jkun _gie arrestat fuq talba ta’ wie_hed mill-
kredituri jew li jkun irtira f’daru min_habba l-bi_za’ li ji_gi arrestat,
jista’ jitlob lill-Qorti _Civili, Prim’ Awla, il-libert_a  provvi_zorja
g_ha_z-zmien ta’ sitt xhur li, skond ma jkun jidhrilha l-qorti fid-
dehen tag_hha, jista’ ji_gi m_gedded g_hal ra_guni tajba. Il-qorti
tidde_cidi fuq din il-kwistjoni fuq _citazzjoni kontra l-kuraturi u l-
kredituri li fuq talba tag_hhom ikun ing_hata l-_hru_g tal-mandat ta’ l-
arrest. Din il-liberazzjoni provvi_zorja tal-fallut mill-molestji
persunali g_handha effett ukoll g_hall-kredituri u interessati o_hra li
ma jkunux _gew im_harrka.
(3) Din il-libert_a  provvi_zorja ti_gi mog_htija jekk ma ji_gix
ippruvat li kien hemm att dolu_z jew ta’ qerq min-na_ha tal-fallut.
I_zda l-kredituri jistg_hu, b’_citazzjoni, jitolbu l-arrest tal-fallut fuq
prova ta’ xi att dolu_z jew ta’ qerq min-na_ha tieg_hu. Il-qorti tista’
wkoll, ex officio, tordna, matul il-pro_ceduri, l-arrest provvi_zorju
tal-fallut, jekk ikun hemm kontra tieg_hu pre_zunzjoni ba_zata ta’ att
dolu_z jew ta’ qerq.
Atti b’qerq tal-
kredituri huma 
nulli jew 
annullabbli.
485. (1) Kull att li jittrasferixxi l-proprjet_a  ta’ beni korporali
jew inkorporali, kompri_za r-rinunzja g_hal kull xorta ta’ su_c_cessjoni
jew g_hal preskrizzjoni akkwistata, kif ukoll kull obbligazzjoni jew
att ie_hor tal-fallut b’titolu gratuwitu mag_hmulin sabiex jiffroda l-
kredituri tieg_hu, hu null u ming_hajr effett rigward il-massa tal-
kredituri, tkun liema tkun ix-xorta tag_hhom, u wkoll jekk il-
partijiet interessati jkunu b’bona fidi.
(2) Kull att ta’ dik ix-xorta, kull obbligazzjoni, att jew _hlas
b’titolu oneru_z jistg_hu ji_gu annullati jekk ikun hemm frodi wkoll
min-na_ha tal-parti interessata.
(3) L-akkwist, l-obbligu, l-att jew il-_hlas jing_hadd li _gie
mag_hmul bi frodi mill-parti interessata, meta ji_gi ippruvat li din il-
parti kienet taf bil-falliment jew bi_c-_cirkostanzi li taw lok g_had-
dikjarazzjoni tal-falliment.
Il-fallut jitlef l-
amministrazzjoni 
ta’ _hwej_gu.
486. (1) Minn dak in-nhar tad-dikjarazzjoni tal-falliment
mag_hmula mill-kummer_cjant innifsu jew, skond ma jkun il-ka_z,
minn dak in-nhar tas-sentenza li tiddikjara l-falliment, il-fallut hu
spussessat ipso jure mill-amministrazzjoni ta’ _hwej_gu kollha,
korporali jew inkorporali, u dipendenti jew le mill-kummer_c
tieg_hu.
(2) Dak kollu li d-debitur jakkwista wara l-falliment jid_hol,
meta u kif ji_gi hekk akkwistat, f’dan l-ispussess, bla _hsara ta’ kull
disposizzjoni kuntrarja tad-donaturi jew testaturi, wara li jitnaqqsu
l-pi_zijiet ta’ fuq il-beni hekk akkwistati, u somma xierqa g_hall-
manteniment ta’ kuljum.
Id-dejn tal-fallut 
mhux mag_hluq isir 
e_zi_g_gibbli mad-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
487. Id-djun tal-fallut, li jkunu g_hadhom ma g_halqux, ukoll jekk
privile_g_gati, b’rahan jew b’ipoteka, isiru eli_gibbli bid-dikjarazzjoni
tal-falliment mag_hmula mill-kummer_cjant innifsu jew bis-sentenza
tal-qorti li tiddikjara l-falliment.
  70      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KURATURI 
TAL-FALLUT
_Hatra ta’ kuraturi. 488. Il-qorti g_handha fis-sentenza li biha ji_gi iddikjarat il-
falliment, jew jekk il-pro_cediment ikun sar fuq id-dikjarazzjoni tal-
fallut innifsu kemm fuq talba tal-kredituri, ta_htar kuratur wie_hed
jew i_zjed biex je_zer_citaw il-funzjonijiet mog_htija lilhom ta_ht din it-
Taqsima.
Kwalifiki. 489. Il-kuraturi li ta_htar il-qorti g_handhom ikunu persuni li hija
jidhrilha li huma tajba biex jaqdu fedelment id-dmirijiet tal-kariga
tag_hhom, ukoll jekk ikunu kredituri jew qraba tal-fallut.
Xandir ta’ estratt 
tas-sentenza fil-
Gazzetta.
490. Il-kuraturi g_handhom jie_hdu _hsieb li jo_hor_gu fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta o_hra jew i_zjed, avvi_z li jkun fih sunt tas-
sentenza li tiddikjara l-falliment.
Tne_h_hija tal-
kuraturi.
491. Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-pro_ceduri, sew ex officio
kemm fuq talba ta’ wie_hed jew i_zjed mill-kredituri jew tal-fallut,
tne_h_hi l-kuraturi. Ma jing_hatax appell minn din id-de_ci_zjoni. Fil-
ka_z ta’ tne_h_hija, ji_gu ma_htura kuraturi _godda.
Il-proprjet_a  tg_haddi 
f’idejn il-kuraturi.
492. (1) Il-kuraturi ma jistg_hu je_zer_citaw ebda wa_hda mill-
funzjonijiet tag_hhom qabel ma jie_hdu l-_gurament li jaqdu tajjeb u
fedelment l-inkarigu mog_hti lilhom.
(2) Hekk kif jittie_hed dan il-_gurament, il-pussess tal-proprjet_a
kollha u l-jeddijiet kollha ta’ kull xorta tal-fallut, minbarra l-jedd
tan-nomina g_hal xi benefi_c_cju ekklesjastiku battal, flimkien mal-
jeddijiet kollha u mal-proprjet_a  kollha li hu jakkwista sakemm ji_gi
rijabilitat, ig_haddu u jibqg_hu ta_ht idejn il-kuraturi.
(3) Il-kuraturi jitqiesu b_hala uffi_cjali tal-qorti, u b_hala tali
huma su_g_getti g_hall-ordnijiet tag_hha.
Mandat ta’ qbid ta’ 
proprjet_a . 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
493. Jekk il-beni tal-fallut, kompri_zi l-kotba u l-karti tieg_hu, ma
jkunux _g_a  _gew imqieg_hda fi_z-_zgur fuq talba ta’ xi kreditur, il-
kuraturi, hekk kif jie_hdu l-_gurament, g_handhom jitolbu, b’rikors,
lill-im_hallef tal-Qorti _Civili, Prim’ Awla, il-_hru_g ta’ mandat ta’
qbid. Jekk il-falliment ikun ta’ so_cjet_a  f’isem kollettiv, il-mandat
ta’ qbid g_handu ji_gi esegwit mhux biss fl-uffi_c_cji prin_cipali tas-
so_cjet_a , i_zda wkoll fid-dar fejn joqg_hod kull wie_hed mis-so_cji.
Min jista’ jara l-
kotba u l-karti.
494. Il-kotba u l-karti tal-fallut jistg_hu jarawhom il-partijiet
kollha interessati, u, bil-permess ta’ l-im_hallef, jistg_hu ji_gu
ikkunsinnati, kollha jew bi_c_ca minnhom, lill-kuraturi.
_Gbir ta’ flus. 495. Il-kuraturi jir_cievu kull somma li jkollha ting_hata lill-
fallut. L-ir_cevuti li ji_gu mog_htija mill-kuraturi g_handhom ji_gu
vistati mir-re_gistratur, illi g_handu j_zomm sunt tag_hhom; inkella ma
jkunux je_hilsu lid-debituri. Il-kuraturi g_handhom jie_hdu pussess ta
kull _ha_g’o_hra li tkun g_hadha g_hand il-fallut jew li tkun tieg_hu.
Bejg_h ta’ _hwejje_g 
li jistg_hu jit_hassru.
496. Il-kuraturi g_handhom ibig_hu, b’irkantatur bil-li_cenza, l-
o_g_getti u l-merkanzija li jistg_hu jit_hassru, wara li jag_htu r-ra_gunijiet
tag_hhom lill-im_hallef u jie_hdu s-setg_ha ming_handu.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        71
Merkanzija mhux 
su_g_getta g_hal 
t_hassir.
497. Il-merkanzija mhux su_g_getta g_hal t_hassir ma tistax tinbieg_h
mill-kuraturi, qabel ma jsiru l-pro_ceduri dwar l-akkordju skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li _gejjin, _hlief wara sentenza tal-qorti
fuq _citazzjoni ma_hruga kontra l-partijiet interessati.
Il-kuraturi jistg_hu 
jissoktaw il-
kummer_c.
498. (1) Il-kuraturi jistg_hu, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-im_hallef,
jissoktaw il-kummer_c tal-fallut, meta huma ta’ fehma li b’dan il-
mezz jista’ jitwaqqaf mill-_gdid il-kummer_c tieg_hu, jew ji_zdied l-
attiv tieg_hu b’_gid tal-kredituri.
(2) L-im_hallef g_handu, meta jag_hti din l-awtorizzazzjoni, jag_hti
dawk il-provvedimenti li jidhirlu li huma ta’ l-aktar _gid g_hall-
interessi tal-fallut u tal-kredituri:
I_zda, jekk xi kreditur, f’kull _zmien li jkun, jag_hmel
oppo_zizzjoni g_hal dik l-awtorizzazzjoni, il-qorti tista’, g_hal ra_guni
tajba, tne_h_hi l-awtorizzazzjoni, wara li tisma’ lill-kuraturi u lill-
fallut.
Somma ta’ flus li l-
kuraturi jistg_hu 
j_zommu.
499. Il-kuraturi jistg_hu, kif jidhirlu l-im_hallef lid-dehen tieg_hu,
i_zommu f’idejhom somma, fl-ammont li l-im_hallef jiffissa, biex
tag_hmel tajjeb g_hall-ispejje_z me_htiega. Kull somma ta’ flus o_hra
g_handha ti_gi m_hallsa mill-kuraturi fir-re_gistru tal-qorti.
Azzjonijiet kontra 
l-kuraturi.
500. Mi_z-_zmien li l-kuraturi jid_hlu g_had-dmirijiet tal-kariga
tag_hhom, kull azzjoni _civili mibdija qabel il-falliment kontra l-
persuna u l-beni tal-fallut ma tistax tissokta _hlief kontra l-kuraturi.
Wara l-falliment, ma tista’ tinbeda ebda azzjoni _hlief kontra l-
kuraturi.
Dmirijiet tal-
kuraturi.
501. (1) Il-kuraturi, minn kif jid_hlu g_had-dmirijiet tal-kariga
tag_hhom, g_handhom jag_hmlu kull att me_htie_g sabiex i_zommu s_ha_h
il-jeddijiet tal-fallut lejn id-debituri tieg_hu; huma g_handhom ukoll
ifittxu jag_hmlu l-iskrizzjoni fir-Registru Pubbliku ta’ l-ipoteki fuq
il-beni tad-debituri tal-fallut, jekk dan ma jkunx _g_a  _ha _hsiebha.
(2) Hu dmir tal-kuraturi li ja_gixxu g_hall-_hlas tal-krediti tal-
fallut, tkun liema tkun ix-xorta tag_hhom, g_hall-_gid tal-kredituri:
I_zda, il-kuraturi ma jistg_hux jag_hmlu transazzjonijiet jew i_gibu
kwistjonijiet f’arbitra_g_g, ming_hajr il-kunsens bil-miktub tal-
kredituri li jkunu jirrappre_zentaw l-akbar sehem fil-valur tal-
kredituri tal-fallut, u ming_hajr l-awtorizzazzjoni ta’ l-im_hallef.
Inventarju.
il-kuraturi g_handhom, g_halkemm ikun sar appell minn dik is-
sentenza, jag_hmlu inventarju tal-beni tal-fallut.
(2) Dan i_z-_zmien jista’ g_hal raguni tajba ji_gi m_gedded.
(3) Kull kreditur jista’ u l-fallut hu obbligat jassisti g_hall-
formazzjoni ta’ l-inventarju.
X’g_handu jkun fih 
l-inventarju.
503. L-inventarju g_handu jkun fih lista vera flimkien ma’
deskrizzjoni u stima tal-proprjet_a  tal-fallut, mobbli u immobbli, l-
istat tad-djun u tal-krediti tieg_hu, prospett tal-qlig_h u telf tieg_hu, u
prospett ie_hor ta’ l-ispejje_z.
Setg_ha tal-qorti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
504. Il-Qorti _Civili, Prim’ Awla, tista’, minn rajha jew fuq talba
tal-kuraturi jew ta’ wie_hed jew i_zjed mill-kredituri, i_g_gieg_hel lill-
  72      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
fallut u lil kull persuna o_hra tag_hti, bil-_gurament, kull
informazzjoni li jidhrilha li hija me_htie_ga jew li tiswa fl-interess
tal-massa tal-kredituri u g_hall-formazzjoni ta’ l-inventarju.
Titolu III
FUQ IR-RIVENDIKAZZJONI
Rivendikazzjoni 
ta’ kambjali, e_c_c.
505. Jistg_hu ji_gu, f’ka_z ta’ falliment, mitlubin lura l-kambjali u
titoli o_hra ta’ kreditu li jkunu g_hadhom ma t_hallsux u li jkunu
jinsabu in natura f’idejn il-fallut fi _zmien il-falliment tieg_hu
kemm-il darba dawn il-kambjali jew titoli ta’ kreditu jkunu _gew
mag_hmula minn sidhom b’ordni g_hall-inkass akkont tieg_hu nnifsu.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija.
506. (1) Tista’ wkoll tintalab lura l-merkanzija ikkunsinnata
lill-fallut ta_ht titoli ta’ depo_zitu inkella biex ti_gi mibjug_ha akkont
ta’ sidha, sa_z-_zmien kollu li tkun te_zisti in natura, kollha jew bi_c_ca
minnha.
(2) Jista’ jintalab lura wkoll il-prezz jew il-bi_c_ca tal-prezz ta’
din il-merkanzija, li ma jkunx _gie m_hallas bi flus jew xort’o_hra, jew
li ma tkunx saret tpa_cija tieg_hu f’kont kurrent, bejn il-fallut u x-
xerrej.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija 
mibjug_ha lill-
fallut.
507. (1) Tista’ tintalab lura l-merkanzija mibjug_ha lill-fallut
jew mibg_huta akkont tieg_hu, sakemm tkun tinsab g_handu.
(2) I_zda, ma hemmx dan il-jedd ta’ rivendikazzjoni jekk, qabel
ma tasal, il-merkanzija tkun _giet mibjug_ha, ming_hajr qerq, fuq
fatturi jew poloz ta’ kargu iffirmati minn dak li bag_hat il-
merkanzija.
(3) Il-parti li tag_hmel ir-rivendikazzjoni hija obbligata trodd
lill-massa l-akkonti li tkun _hadet, kif ukoll dak kollu li jkun _gie
m_hallas bil-quddiem g_han-nol, kummissjoni, assigurazzjoni jew
spejje_z o_hra, u g_handha t_hallas il-bilan_c tag_hhom li jkun g_had irid
jit_hallas.
Merkanzija li g_had 
ma _gietx 
ikkunsinnata lill-
fallut.
508. Il-bejjieg_h jista’ j_zomm il-merkanzija mibjug_ha lill-fallut,
imma li tkun g_had ma _gietx ikkunsinnata lill-fallut jew li tkun g_had
ma nbag_htitx lilu jew lil terz akkont tieg_hu.
Setg_ha tal-kuraturi 
li jirtiraw 
merkanzija.
509. Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, il-
kuraturi jistg_hu, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-im_hallef, jie_hdu l-
merkanzija billi j_hallsu lill-bejjieg_h il-prezz miftiehem bejnu u l-
fallut.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        73
Titolu IV
FUQ IL-VERIFIKA TAL-KREDITI KONTRA L-FALLUT
Lista tal-kredituri.
jag_hmlu, fi _zmien tlitt ijiem, lista tal-kredituri kollha.
(2) Din il-lista g_handha titqieg_hed fir-re_gistru, u r-re_gistratur
g_handu, b’ordni ta’ l-im_hallef, isejja_h laqg_ha tal-kredituri b’avvi_z
ma_hru_g fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o_hra jew i_zjed. 
Laqg_ha tal-
kredituri.
(3) Il-laqg_ha tal-kredituri ssir quddiem l-im_hallef fil-jum u fil-
lok imsemmijin fl-avvi_z.
Rikors tal-kreditur.
wara, kif jordna l-im_hallef, jippre_zenta rikors biex il-kreditu tieg_hu
ji_gi ammess u mieg_hu j_gib u jispe_cifika d-dokumenti li jistg_hu
jippruvawh. G_handu jsir pro_cess verbal ta’ l-e_c_cezzjonijiet li
jing_hataw mill-kuraturi jew mill-kredituri.
Il-persuni 
interessati jistg_hu 
jassistu g_hall-
verifika tal-krediti.
512. (1) Kull persuna, g_had li l-kreditu tag_hha jkun g_had ma
_giex ivverifikat u ammess, tista’, meta turi sommarjament li
g_handha interess, tassisti g_hall-verifika tal-krediti l-o_hra, u tista’
tag_hti e_c_cezzjonijiet kontra dik il-verifika.
(2) Kemm-il darba wie_hed mill-kuraturi, f’ismu stess, jopponi
jew jitlob xi jedd, l-interess tal-massa tal-kredituri ji_gi difi_z mill-
kuratur l-ie_hor jew mill-kuraturi l-o_hra li ma jkunux g_hamlu
oppo_zizzjoni jew talba; izda, jekk kull wie_hed mill-kuraturi, f’ismu
stess, jopponi jew jitlob xi jedd, il-massa tal-kredituri, g_hal din id-
darba u g_hal dan il-_hsieb biss, ti_gi rappre_zentata minn xi persuna
o_hra li l-im_hallef ja_htar, b’digriet, ming_hajr ebda formalit_a  o_hra.
Talba ta’ kreditu 
falz. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
513. Jekk xi _hadd, xjentement, jiddikjara kreditu falz jew li hu
kreditur f’somma akbar minn dik li tassew ikollu jie_hu, hu je_hel,
b’azzjoni li tin_gieb quddiem il-Qorti _Civili, Prim’ Awla, il-_hlas
g_hal darbtejn tal-kreditu mitlub falz, favur il-patrimonju tal-fallut.
Verifika tal-krediti.
ig_haddi g_hall-verifika tal-krediti. Id-digriet ta’ l-im_hallef dwar il-
verifika tal-krediti g_handu jkun fih riferenza g_hat-titoli li jippruvaw
il-krediti, u g_handu jsemmi l-lok ta’ fejn joqog_hdu l-kredituri u s-
somma ammessa favur tag_hhom.
Pro_ceduri ta’ wara 
l-verifika tal-
krediti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
515. (1) Hekk kif l-im_hallef ilesti d-digriet imsemmi fl-a_h_har
artikolu qabel dan, id-digriet ji_gi iddepo_zitat fir-re_gistru u mxandar
b’avvi_z fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o_hra jew i_zjed. Avvi_z
ta’ dan id-depo_zitu g_handu jing_hata lil kull wie_hed mill-kredituri li
jkunu g_hamlu r-rikors g_hall-verifika tal-krediti tag_hhom.
(2) Jekk dan id-digriet ma ji_gix attakkat fi _zmien tmint ijiem
min-notifika tad-depo_zitu, jitqies ipso jure li _gie a_c_cettat.
(3) Id-digriet jista’ ji_gi attakkat b’_citazzjoni quddiem il-Qorti
_Civili, Prim’ Awla.
  74      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
Lista tal-kredituri li 
ma dehrux.
516. Meta d-digriet tal-verifika tal-krediti ji_gi iddepo_zitat fir-
re_gistru, il-kuraturi g_handhom jag_hmlu u jippre_zentaw fir-re_gistru
nota b’lista ta’ l-ismijiet tal-kredituri li ma jkunux dehru. 
Titolu V
FUQ L-AKKORDJU
Laqg_ha tal-
kredituri wara 
digriet fuq il-
verifika tal-krediti.
517. (1) Fi _zmien g_haxart ijiem wara d-depo_zitu tad-digriet
tal-verifika tal-krediti, ir-re_gistratur g_handu jsejja_h laqg_ha tal-
kredituri li l-krediti tag_hhom ikunu _gew ammessi.
(2) Din il-laqg_ha ssir fil-jum u fil-_hin stabbiliti mill-im_hallef, u
huwa jippresiedi f’din il-laqg_ha.
Pre_zenza tal-fallut. 518. (1) Il-fallut ji_gi wkoll imsejja_h g_hal din il-laqg_ha. Hu ma
jistax jinkariga lil _haddie_hor jidher g_halih ming_hajr ra_gunijiet
approvati mill-im_hallef.
(2) L-im_hallef je_zamina t-titoli ta’ dawk li jidhru b_hala
prokuraturi ta’ kredituri assenti. Hu jordna lill-kuraturi li jag_htu,
quddiemu, kont ta’ l-istat tal-falliment u ta’ kull ma jkun sar.
(3) Il-fallut jista’ dejjem ji_gi mismug_h.
Kondizzjonijiet ta’ 
l-akkordju.
519. F’din il-laqg_ha ji_gi e_zaminat jekk hemmx lok g_hall-
akkordju. Il-fallut jipproponi l-kondizzjonijiet ta’ l-akkordju, u l-
kredituri jkollhom i_z-_zmien ta’ mill-anqas tmint ijiem biex
jikkunsidraw il-proposta.
_Gbir tal-voti. 520. Wara li jag_hlqu dawn it-tmint ijiem, il-kredituri jiltaqg_hu
mill-_gdid quddiem l-im_hallef u jittie_hdu l-voti tag_hhom.
L-akkordju jsir 
mill-ma_g_goranza 
fin-numru u minn 
tliet kwarti tal-
valur tal-krediti.
521. (1) Ir-re_gistratur i_zomm pro_cess verbal tal-pro_ceduri li
jkunu saru u tar-ri_zoluzzjonijiet li jkunu g_haddew f’dawn il-
laqg_hat.
(2) Kull kreditur jista’ jag_hti l-vot tieg_hu, u l-ftehim finali ma
jitqiesx li sar _hlief bil-konkors ta’ g_hadd ta’ kredituri li jag_hmlu
ma_g_goranza u li l-krediti tag_hhom ivverifikati jla_h_hqu t-tliet kwarti
tas-somom kollha li g_handhom jing_hataw.
(3) Il-kredituri ipotekarji mni_z_zlin fir-Re_gistru Pubbliku jew
dawk li jkollhom rahan f’idejhom ma jistg_hux jivvutaw g_har-
ri_zoluzzjoni dwar l-akkordju.
Meta l-ma_g_goranza 
tal-kredituri li 
jkunu jridu l-
akkordju ma 
tla_h_haqx tliet 
kwarti tal-krediti 
ammessi.
522. (1) Jekk il-ma_g_goranza tal-kredituri pre_zenti ta_c_cetta l-
akkordju, i_zda l-krediti tag_hhom ma jkunux jag_hmlu tliet kwarti
tas-somom ammessi b_hala li g_handu jag_hti l-fallut, id-de_ci_zjoni
tit_halla g_hal tmint ijiem o_hra, b_hala l-a_h_har _zmien li jing_hata
g_haldaqshekk.
(2) It-tuturi jew il-kuraturi ta’ kredituri ma jistg_hux jag_htu l-
kunsens tag_hhom g_hall-akkordju ming_hajr l-awtorizzaz-zjoni ta’ l-
im_hallef tas-Sekond’Awla tal-Qorti _Civili, i_zda l-pre_zenza ta l-
im_hallef mhix me_htie_ga fl-att ta’ l-akkordju.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        75
Proposta ta’ 
kondizzjonijiet 
_godda ta’ akkordju.
(3) Jekk l-akkordju ma jsirx, kull kreditur jista’, f’kull waqt
ie_hor tal-pro_cedura, jipproponi kondizzjonijiet _godda ta’ akkordju,
u f’dan il-ka_z, l-im_hallef jag_hti _zmien bi_z_zejjed sabiex jistg_hu ji_gu
ikkunsidrati. 
L-akkordju g_handu 
ji_gi appruvat mill-
im_hallef.
523. (1) Jekk il-kredituri kollha jaqblu fuq l-akkordju, l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju mill-im_hallef tkun bi_z_zejjed biex
tag_hmlu validu. I_zda jekk il-kunsens g_hall-akkordju ji_gi mog_hti
mill-kredituri biss li jag_hmlu tliet kwarti tal-valur tal-krediti, il-
kuraturi jew il-fallut g_handhom, fi _zmien tmint ijiem, jag_hmlu talba
lill-qorti biex tappruvah, b’_citazzjoni kontra l-kredituri li jkunu
opponew l-akkordju jew li jkunu baqg_hu kontuma_ci g_has-sej_ha
msemmija fl-artikolu 517.
(2) Meta ma ji_gux ippruvati mill-konvenuti atti dolu_zi jew ta’
_htija kbira, il-qorti tapprova l-akkordju.
(3) L-akkordju hekk appruvat ikun obbligatorju g_hall-kredituri
kollha.
Rijabilitazzjoni.
jure rijabilitat.
Effetti.
fallut l-amministrazzjoni ta’ _hwej_gu, ta_ht il-kondizzjonijiet, jekk
ikun hemm, li ji_gu mniz_zlin fl-att ta’ l-akkordju.
Pattijiet li jistg_hu 
jsiru fl-att ta’ l-
akkordju.
(3) Kull ftehim fl-att ta’ l-akkordju, li ma jkunx kuntrarju g_hal-
li_gi, jiswa. Fl-att ta’ l-akkordju jista’ jsir patt dwar il-g_ha_zla ta’
persuna wa_hda jew i_zjed biex jissorveljaw l-esekuzzjoni ta’ l-
akkordju, biex jassistu g_hall-bejg_h tal-beni, jekk ikollu jsir dan il-
bejg_h, u biex ji_zguraw it-taqsim tal-prezz bejn il-kredituri.
(4) Hu validu l-patt li l-fallut ma jkun jista’ jag_hmel ebda att,
sew ta’ amministrazzjoni jew ta’ trasferiment, ming_hajr il-kunsens
ta’ persuna wa_hda jew i_zjed ma_hturin mill-kredituri; dan il-patt
g_handu effett ukoll kontra t-terzi li jkunu ikkuntrattaw b’bona fidi
mal-fallut wa_hdu.
Meta fl-akkordju 
ikun hemm abbon 
ta’ bi_c_ca mid-dejn.
525. (1) Jekk bl-akkordju jing_hata abbon ta’ bi_c_ca mid-dejn,
il-fallut hu me_hlus, ukoll fuq dak li g_had ikollu, sa l-ammont ta’
dan l-abbon:
I_zda, dan l-abbon u _z-_zmien mog_hti lill-fallut g_hall-_hlas, ma
jiswewx lill-kondebituri in solidum mal-fallut jew lill-garanti in
solidum tieg_hu.
Effetti tal-ksur ta’ 
l-akkordju.
(2) In-nuqqas tal-_hlas skond il-ftehim ta’ l-akkordju, jitqies
b_hala falliment _gdid, jekk id-debitur jissokta jikkummer_cja.
Jeddijiet tal-
kredituri kontra l-
kondebituri.
526. G_halkemm ikun hemm l-akkordju, il-jedd ta’ l-azzjoni tal-
kredituri g_hall-ammont kollu tal-kreditu tag_hhom kontra l-
kondebituri in solidum mal-fallut u kontra l-garanti in solidum
tieg_hu jibqa’ s_hi_h, g_had illi dawn il-kredituri jkunu taw il-kunsens
tag_hhom g_hall-akkordju.
G_hoti ta’ kontijiet 
mill-kuraturi.
527. (1) Il-kuraturi g_handhom, fi _zmien erbat ijiem wara l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju, jag_htu l-kont tag_hhom ta’ l-a_h_har; u
huma jistg_hu ji_gu m_gieg_hla jag_htu dan il-kont fuq talba tal-fallut
  76      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
jew ta’ kull parti interessata o_hra.
(2) Il-kuraturi g_handhom wara, fi _zmien tmint ijiem
jikkunsinnaw lill-fallut jew lill-persuna li ti_gi ma_htura fl-akkordju,
il-beni kollha, il-kotba, il-karti u o_g_getti o_hra tal-fallut.
(3) Ma’ din il-kunsinna, il-funzjonijiet tal-kuraturi jispi_c_caw.
Titolu VI
FUQ IL-GRADWAZZJONI TAL-KREDITURI
Jekk l-akkordju ma 
ji_gix appruvat.
528. Jekk l-akkordju ma ji_gix appruvat, il-kuraturi g_handhom, fi
_zmien xahar, ig_haddu g_hall-bejg_h, ta_ht is-setg_ha tal-qorti, tal-beni
tal-fallut.
Beni li g_handhom 
jit_hallew lill-fallut.
529. Fil-ka_zijiet kollha, il-fallut u l-familja tieg_hu jistg_hu, bl-
approvazzjoni ta’ l-im_hallef, i_zommu l-ilbies u l-_hwejje_g mobbli l-
o_hra me_htie_ga g_hall-u_zu persunali tag_hhom, billi jittie_hed qies tal-
kondizzjoni u ta_c-_cirkostanzi ta’ qabel tal-fallut.
Fidwa tar-rahan. 530. (1) Il-kuraturi g_handhom is-setg_ha jifdu r-rahan, g_hall-
_gid tal-patrimonju tal-fallut, billi j_hallsu d-djun li jkun hemm fuqu.
(2) Jekk ir-rahan ma ji_gix mifdi mill-kuraturi, u ji_gi mibjug_h
mill-kreditur bi prezz i_zjed mill-kreditu, i_z-_zejjed tal-prezz g_handu
ji_gi mi_gbur mill-kuraturi; jekk il-prezz li jin_gieb ikun inqas mill-
kreditu, il-kreditur li kellu r-rahan jid_hol mal-kredituri l-o_hra g_hall-
bqija.
Gradwazzjoni tal-
kredituri.
531. (1) Wara d-depo_zitu tad-digriet tal-verifika tal-krediti, l-
im_hallef ig_haddi g_hall-gradwazzjoni tal-kredituri.
(2) F’din il-gradwazzjoni ji_gi stabbilit l-ordni li fih il-kredituri
g_handhom ji_gu m_hallsa mill-prezz tal-beni mibjug_ha, mir-renti tal-
beni issekwestrati, u minn flejjes o_hra li seta’ baqa’ jew li jistg_hu
ji_gu f’kull _zmien f’idejn il-kuraturi, jew li xort’o_hra je_zistu favur
il-patrimonju tal-fallut, ukoll jekk dawn il-flejjes ma jkunux _gew
imqieg_hda fir-Re_gistru tal-Qorti.
Pre_zentata ta’ 
rikors mill-
kredituri 
532. G_hal din il-gradwazzjoni, il-kredituri ji_gu msej_ha, b’ittra
mir-re_gistratur, biex jippre_zentaw fir-re_gistru, fi _zmien _hmistax-il
_gurnata, it-talba me_htie_ga, b’rikors, flimkien mad-dokumenti l-o_hra
li jistg_hu jkunu me_htie_ga g_hall-gradwazzjoni.
Is-smig_h tat-talbiet 
tal-kredituri.
533. Wara l-pre_zentata tar-rikorsi msemmijin fl-a_h_har artikolu
qabel dan, ir-re_gistratur isejja_h, b’ittra, lill-kredituri, lill-kuraturi u
lill-fallut biex jidhru quddiem l-im_hallef fil-jum li ji_gi mog_hti g_hal
daqshekk, sabiex isir is-smig_h tat-talba ta’ kull wie_hed minnhom. 
Sussidju lill-fallut 
g_hall-
manteniment.
534. (1) Meta ma jkunx hemm pre_zunzjoni ta’ falliment dolu_z,
il-fallut g_handu jedd jitlob somma, b_hala sussidju, minn fuq il-beni
tieg_hu.
(2) Il-kuraturi jipproponu l-ammont tas-sussidju u l-im_hallef
jiffissa_h billi jittie_hed qies tal-b_zonnijiet u tan-numru tal-familja
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        77
tal-fallut, u tat-telf li b’daqshekk isir lill-kredituri tieg_hu.
Kredituri 
privile_g_gati.
535. ll-kredituri li jkollhom rahan, privile_g_g jew ipoteka, ji_gu
gradwati skond il-li_gijiet li jkunu jse_h_hu f’dak i_z-_zmien.
Kredituri li ma 
jkunux dehru wara 
s-sej_ha.
536. Il-kredituri li ma jkunux dehru wara s-sej_ha msemmija fl-
artikolu 532, ma ji_gux ikkunsidrati fil-gradwazzjoni tal-kredituri:
i_zda, ebda wie_hed mill-kredituri li jkunu dehru g_has-sej_ha ma jista’
jir_cievi l-_hlas tal-kreditu tieg_hu jekk ma jag_htix garanzija tajba,
g_has-sodisfazzjon tal-kuraturi, li hu johrog pro rata somma favur
dawk il-kredituri li ma jkunux dehru jew li jkunu assenti, fil-ka_z li
huma jidhru fi _zmien sena minn dak in-nhar li ting_hata l-garanzija.
L-img_haxijiet ma 
jibqg_hux 
g_haddejjin mid-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
537. F’ebda ka_z ta’ falliment ma ji_gu mog_htija img_haxijiet fuq
is-somom li jkollu jag_hti l-fallut, mid-data tad-dikjarazzjoni tal-
falliment mag_hmula mill-fallut jew, skond ma jkun il-ka_z, mid-data
tas-sentenza li tiddikjara l-falliment.
Titolu VII
FUQ IR-RIJABILITAZZJONI
Rijabilitazzjoni.
isejja_h, b’ittra, lill-kredituri hekk gradwati biex jidhru fil-jum
mog_hti mill-im_hallef g_hall-e_zami tal-kontijiet tal-kuraturi, u biex
ji_gi de_ci_z jekk il-fallut g_handux ji_gi rijabilitat g_hall-kummer_c.
(2) Ir-rijabilitazzjoni ti_gi mog_htija b’digriet ta’ l-im_hallef, jekk
ma jkunx _gie ippruvat xi att dolu_z jew ta’ qerq min-na_ha tal-fallut.
(3) Ir-rijabilitazzjoni g_handha l-effett li te_hles lill-fallut, sew
g_hal dik li hi l-persuna tieg_hu kif ukoll g_hall-beni li jakkwista
wara, mid-djun kollha li setg_hu jintalbu kontra tieg_hu f’kull _zmien
sad-dikjarazzjoni tal-falliment.
Falliment dolu_z.
g_hall-ka_z ta’ falliment dolu_z.
(2) Kull kummer_cjant jitqies li hu fallut dolu_z f’kull wie_hed
mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk hu ma jistqarrx is-sewwa f’dak li g_handu
x’jaqsam mal-krediti jew mad-djun tieg_hu, u ma’ l-
insolvibbilt_a  tieg_hu;
(b) jekk huwa jfin_gi spejje_z jew telf, jew ma jag_htix kont
sodisfa_centi ta’ dak kollu li da_h_hal;
(_c) jekk hu jkun _heba jew warrab xi somma ta’ flus, jew xi
kreditu, o_g_getti, merkanzija jew _hwejje_g o_hra mobbli;
(d) jekk hu jkun fin_ga bejg_h, negozji jew donazzjonijiet;
(e) jekk hu jkun fin_ga djun bi ftehim bejnu u kredituri
fittizji, billi jo_hloq skritturi foloz jew billi jistqarr ru_hu
debitur, ming_hajr kaw_za jew valur, b’atti pubbli_ci jew
privati;
  78      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
(f) jekk ikun _heba jew qered il-kotba tieg_hu, dokumenti
jew karti o_hra dwar il-kontijiet tieg_hu.
Ka_zijiet li fihom il-
kummer_cjant jista’ 
ji_gi iddikjarat fallut 
dolu_z.
540. Kull fallut jista’, fil-ka_zijiet li _gejjin, ji_gi iddikjarat fallut
dolu_z, kemm-il darba ma jippruvax bi_z_zejjed li hu ma kellu ebda
_hsieb li jiffroda -
(a) jekk ma jkunx _zamm kotba jew jekk il-kotba tieg_hu ma
jkunux juru l-veru stat tieg_hu attiv u passiv; 
(b) jekk, meta _gie msejja_h skond il-li_gi biex ji_gi e_zaminat,
naqas li jidher;
(_c) jekk ma kienx assista fil-formazzjoni ta’ l-inventarju.
TAQSIMA IV
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RA_GUNIJIET LI G_HALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI _HWEJJE_G KUMMER_CJALI, FUQ 
IL-_GURISDIZZJONI TAL-QORTI _CIVILI, PRIM’ AWLA, U FUQ ID-
DRITTIJIET KUMMER_CJALI
Titolu I
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RA_GUNIJIET LI G_HALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI _HWEJJE_G KUMMER_CJALI
_Zminijiet 
perentorji.
541. I_z-_zminijiet kollha stabbiliti b’disposizzjoni ta’ dan il-
Kodi_ci g_hall-e_zer_cizzju ta’ azzjonijiet jew regressi li _gejjin minn
atti kummer_cjali, huma perentorji; u l-benefi_c_cju tar-restitutio in
integrum bis-sa_h_ha ta’ titolu, motiv jew privile_g_g li jkun, ma
jg_hoddx.
Azzjonijiet 
preskritti bi_z-
_zmien ta’ _hames 
snin.
542. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 238, 239 u 263,
l-azzjonijiet li _gejjin minn kambjali jew minn biljetti negozjabbli
jew promissory notes, jaqg_hu bil-preskrizzjoni wara _hames snin
minn dak in-nhar li jag_hlqu, u l-azzjonijiet li _gejjin minn tratti jew
cheques fuq bankiera jew kaxxiera jaqg_hu bil-preskrizzjoni wara
_hames snin mid-data tag_hhom.
Azzjonijiet li _gejjin 
minn kambju 
marittimu, e_c_c.
543. Kull azzjoni li _gejja minn kuntratt ta’ kambju marittimu
jew ta’ assigurazzjoni, taqa’ bil-preskrizzjoni wara _hames snin
minn dak in-nhar li hija setg_hat ti_gi e_zer_citata.
Azzjonijiet ta’ 
nolijiet, e_c_c.
544. L-azzjonijiet li _gejjin jaqg_hu bil-preskrizzjoni kif sejjer
jing_had hawn ta_ht:
(a) kull azzjoni g_hall-_hlas ta’ nol, sena wara li jispi_c_ca l-
vja_g_g;
(b) kull azzjoni g_hall-_hlas ta’ provi_zjonijiet mog_htijin lill-
ba_hrin b’ordni tal-kaptan, sena wara li ji_gu mog_htija;
(_c) kull azzjoni g_hall-_hlas ta’ njam u _hwejjeg o_hra
me_htie_ga g_hall-bini, armar u forniment ta’ bastiment,
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        79
sentejn wara li dak l-injam jew _hwejje_g o_hra ji_gu
fornuti; 
 (d) kull azzjoni g_hall-_hlas tas-salarji ta’ _haddiema u g_hal
xog_hlijiet mag_hmula, sena wara li jispi_c_caw ix-
xog_hlijiet jew wara l-kunsinna tax-xog_hol;
(e) kull azzjoni g_hall-kunsinna ta’ merkanzija, wara sena
minn dak in-nhar li jasal il-bastiment.
Meta ma hemmx 
azzjoni.
545. Ma hemmx azzjoni -
(a) kontra l-kaptan u l-assiguraturi g_hall-_hsara li ti_gri lill-
merkanzija, jekk il-merkanzija ti_gi rtirata ming_hajr
protest u l-_hsara kienet tista’ tidher;
(b) kontra n-nole_g_gatur g_hal avarija, jekk il-kaptan ikun
ikkunsinna l-merkanzija u ir_cieva n-nol ming_hajr ma
jkun g_hamel protest;
(_c) g_hal _hsarat ikka_gunati b’kolli_zjoni ta’ bastimenti f’lok
li fih il-kaptan seta’ ja_gixxi, kemm-il darba l-kaptan
ma jkunx g_hamel il-protest tieg_hu.
Il-preskrizzjoni 
timxi kontra 
minuri, e_c_c.
546. Bla _hsara ta’ fejn il-li_gi tiddisponi espressament xort’ o_hra,
il-preskrizzjonijiet stabbiliti f’dan il-Kodi_ci jimxu kontra l-minuri
u l-interdetti, bla _hsara tal-jedd tag_hhom ta’ regress kontra t-tutur
jew il-kuratur.
Titolu II
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-_GURISDIZZJONI TAL-PRIM’ AWLA TAL-QORTI _CIVILI
_Gurisdizzjoni 
kummer_cjali. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
Kap. 12.
547. Il-_gurisdizzjoni kummer_cjali hija e_zer_citata mill-Prim’
Awla tal-Qorti _Civili, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Kwisjonijiet ta’ 
natura 
kummer_cjali.
548. Huma ta’ natura kummer_cjali -
(a) il-kwistjonijiet kollha dwar obbligazzjonijiet u
kuntratti bejn kummer_cjanti, jekk ma jidhirx mill-att
innifsu li l-affari hija purament _civili;
(b) il-kwistjonijiet kollha dwar atti ta’ kummer_c bejn kull
xorta ta’ persuni.
Kwistjonijiet o_hra 
li tidde_ciedi l-
Prim’ Awla tal-
Qorti _Civili. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
549. Il-Prim’ Awla tal-Qorti _Civili tidde_ciedi wkoll -
(a) azzjonijiet kontra a_genti jew persuni o_hra inkarigati
minn kummer_cjanti, u s-subalterni tag_hhom, g_hall-
operazzjonijiet biss mag_hmulin fil-kors ordinarju tal-
kummer_c tal-prin_cipal tag_hhom; u azzjonijiet ta’ dawk
hawn fuq imsemmija l-ewwel, kontra l-prin_cipal;
  80      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
(b) dak kollu li g_handu x’jaqsam mal-fallimenti skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci.
Titolu III
FUQ ID-DRITTIJIET KUMMER_CJALI
Kit huma regolati 
d-drittijiet 
kummer_cjali.
550. Id-drittijiet kummer_cjali huma regolati skond l-Iskeda li
hawn ma’ din l-Ordinanza.
Setg_ha tal-Ministru 
responsabbli g_hall-
_gustizzja biex 
jistabbilixxi 
drittijiet. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXI. 1966.2.
551. Il-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja jista’, b’avvi_z
ma_hru_g fil-Gazzetta tal-Gvern, wara li jisma’ l-Kamra tal-
Kummer_c, ibiddel l-Iskeda tad-drittijiet imsemmijin fl-a_h_har
artikolu qabel dan, jew i_zid mag_hha.
DISPOSIZZJONI _GENERALI
Kull u_zu kuntrarju 
ma g_handu ebda 
effett.
552. Kull li_gi jew u_zu kuntrarji jew inkompatibbli mad-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci ma g_handhom ebda effett.
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        81
L-iskedi 
mi_gjubin fl-art. 1 
ta’ l-Ord. II ta’ l-
1898, 
ikkonsolidati.
SKEDA
(Artikoli 550 - 551)
TAQSIMA I
KUMMISSJONIJIET U DRITTIJIET
Kummissjonijiet
Xiri u bejg_h ta’ merkanzija.
G_hal xiri ta’ merkanzija bil-flus tal-mandant fl-
idejn .................................................................. 2%
G_hal xiri ta’ merkanzija u tratta g_hall-valur tag_hha 2½%
G_hal bejg_h ta’ merkanzija ....................................... 2%
Talli wie_hed jipprova jbig_h merkanzija -
jekk il-valur huwa i_zjed minn Lm500  ¼%
jekk il-valur huwa Lm500 jew inqas ½%
G_hal xiri u bejg_h ta’ bastimenti tal-qlug_h jew ta’
vapuri (kompri_za s-senserija), minn kull wa_hda
mill-partijiet ...................................................... 1¼%
Operazzjonijiet Bankarji
G_hal _gbid ta’ tratta ................................................. 1/8 sa ¼ %
G_hal rimessa .......................................................... 1/8%
G_hal a_c_cettazzjoni .................................................. 1/8%
G_hal negozjazzjoni ................................................. 1/8 sa ¼ %
G_hal _gîr a ta’ kambjali ............................................. 1/8%
N.B. - Jekk il-_gbid u r-rimessa ta’ tratta jew l-
a_c_cettazzjoni jew in-negozjazzjoni jirrigwardaw
l-istess operazzjoni, id-dritt huwa biss ............... ¼ % 
Xiri u bejg_h ta’ fondi pubbli_ci-
g_hal titoli kkwotati i_zjed minn 75%, mill-valur
tag_hhom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/8% 
g_hal titoli kkwotati anqas minn 75% mill-valur
tag_hhom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/16%
G_hal sbor_zi lil vja_g_gaturi kontra ittri ta’ kreditu ...... ½%
G_hal inkass, _hlas jew negozjazzjoni ta’ kupuni ....... 1/8% 
G_hal inkass ta’ kambjali u rimessa ta’ l-ammont ..... 1/8% 
G_hal inkass ta’ flus f’kont kurrent u rimessa ta’ l-
inkassi, jew _hlas mag_hmul fuq talba ................... 1/8% 
  82      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
N.B.-L-anqas rati msemmijin hawn fuq fil-ka_zijiet
fejn ir-rata mhix fissa, ig_hoddu g_hal
operazzjonijiet li l-ammont tag_hhom huwa i_zjed
minn Lm100.
A_genzija ta’ Bastimenti tal-Qlug_h jew ta’ Vapuri
Lin-nole_g_gatur ta’ bastiment tal-qlug_h jew ta’ vapur  2%
Lill-kunsinnatarju, fuq in-nole_g_g ta’ bastiment tal-
qlug_h jew ta’ vapur, meta huwa jkun jipprokura
n-nole_g_g ............................................................ 1% 
Fuq in-nolijiet ta’ importazzjoni, kif jidhru fil-
manifest, sew jekk in-nol jit_hallas fil-port ta’
destinazzjoni, kemm jekk bil-quddiem ............... 2%
Talli wie_hed jipprokura nolijiet lil vapuri jew lil
bastimenti tal-qlug_h g_hal esportazzjoni, kif
jidhru fil-manifest .............................................. 3%
G_hal sbor_zi lil vapuri jew bastimenti tal-qlug_h ........ 2%
G_hal sbor_zi lil vapuri jew bastimenti tal-qlug_h,
meta huma ta_ht avarija ....................................... 2½%
G_hal _hatt u tag_hbija mill-_gdid, jew g_hal spedizzjoni
mill-_gdid ta’ merkanzija fuq bastiment bil-qlug_h
jew vapur bl-avarija jew ming_hajrha -
meta l-valur tal-merkanzija huwa anqas minn
Lm2,000 ......................................................... ½%
meta l-valur tal-merkanzija huwa i_zjed minn
Lm2,000 ......................................................... ¼ % 
G_hal trasbord ta’ kollijiet - skond il-merkanzija u n-
numru tal-kollijiet-
g_hal kull koll .................................................. 4m sa 2c5
g_hal balal jew kaxex ta’ drappijiet -
g_hal kull balla jew kaxxa ................................ 10c 
g_hal _hadid - g_hal kull tunnellata ..................... 10c 
G_hal bejg_h b’irkant pubbliku ta’ merkanzija jew
o_g_getti _zbarkati minn bastimenti tal-qlug_h jew
vapuri ta_ht avarija .............................................. 2% 
Drittijiet
Talli wie_hed jidher g_hal persuna wa_hda jew i_zjed
quddiem qorti tal-_gustizzja -
jekk l-ammont fil-kaw_za jaqbe_z Lml000 -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ............................. 2% 
fil-qorti tat-tieni grad .................................. 1% 
jekk l-ammont fil-kaw_za huwa Lm1,000 jew
anqas -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ..................................... 3%
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        83
TAQSIMA II
DRITTIJIET TA’ SENSALA PUBBLl_CI
fil-qorti tat-tieni grad .......................................... 2% 
N.B. Jekk wie_hed jidher g_hal persuna o_hra fil-qorti
tat-tieni grad biss, id-dritt hu -
jekk l-ammont fil-kaw_za jaqbe_z Lm1,000 ....... 2%
jekk l-ammont fil-kaw_za huwa Lml,000 jew
anqas .............................................................. 3% 
G_hal depo_ziti fil-qrati b_hala garanzija f’kaw_za
(barra mill-img_hax tas-6 fil-mija fis-sena) -
g_hal _zmien mhux i_zjed minn sena ........................ 3%
g_hal kull _zmien wara, mhux i_zjed minn sena ........ 2% 
G_hal ri_cezzjoni ta’ telegrammi sabiex jinbag_htu
barra - g_hal kull telegramm 25c
Talli wie_hed jag_hti ordnijiet -
lil vapuri - g_hal kull ordni ................................... 50c
lil bastimenti tal-qlug_h - g_hal kull ordni .............. 25c
Talli wie_hed jipprokura kummissjonijiet, jir_cievi u
jikkunsinna merkanzija, jirregola kontijiet,
jipprokura a_c_cetazzjonijiet, jew jinkassa u
jirrimetti ............................................................ 3%
G_hal del credere fuq bejg_h ta’ merkanzija bid-dejn  2%
Talli wie_hed jag_hmel garanzija favur ta’ persuna
fix-xahar ............................................................ ¼%
Talli wie_hed jag_hmel garanzija favur ta’ persuna,
akkumpanjata b’depo_zitu (barra mill-¼ % fix-
xahar) l-img_hax, fis-sena, ta’ ............................. 6% 
G_hal bejg_h u xiri ta’ merkanzija (minn kull wa_hda
mill-partijiet) ....................................................... ½%
G_hal bejg_h u xiri ta’ merkanzija ta’ ftit valur, b_hal
pozzolana, irmied tas-soda, _hatab g_han-nar, mel_h
minerali, u o_g_getti b_hal dawn (minn kull wa_hda
mill-partijiet) ....................................................... 1%
N.B. - Fil-ka_z ta’ merkanzija mibjug_ha bl-iskont, is-
senserija tittie_hed fuq l-ammont nett tal-fattura.
G_hal tpartit ta’ merkanzija - fuq il-valur ta’ kull
o_g_gett (minn kull wa_hda mill-partijiet) ................. 3/8% 
G_hal xiri u bejg_h ta’ titoli ta’ fondi pubbli_ci g_hall-
purtatur - fuq il-valur reali (minn kull wa_hda mill-
partijiet) .............................................................. 1%
G_hal xiri u bejg_h ta’ kambjali fuq l-esteru, skont ta’
kambjali fis-suq, u ta’ kupuni - fuq il-valur reali -
(minn kull wa_hda mill-partijiet) ........................... 1%
  84      KAP. 13. _h             KODI_CI TAL-KUMMER_C
TAQSIMA III
DRITTIJIET TA’ PERITI
G_hal xiri u bejg_h ta’ virgi tad-deheb u tal-fidda, jew
ta’ munita ta’ l-Istat jew stran_giera - fuq il-valur
reali - (minn kull wa_hda mill-partijiet) ................. ½%
G_hal nole_g_g s_hi_h jew parzjali ta’ bastimenti tal-qlug_h
jew ta’ vapuri - li g_handhom jit_hallsu mill-kaptan  2%
G_hal nole_g_g ta’ bastimenti tal-qlug_h jew ta’ vapuri
bil-kolletta (ta_ht tag_hbija) .................................... 3%
Lm c m 
G_hall-e_zami ta’ l-istat ta’ bastiment tal-qlug_h, jew ta’
l-istat tal-buk jew tal-makna ta’ vapur, bl-avarija
jew ming_hajrha - 
g_hall-ewwel vista .................................................. 2.10,0
g_hal kull vista o_hra ............................................... 1.05,0
G_hall-e_zami ta’ merkanzija -
jekk il-valur ma jaqbe_zx Lm100 ............................ 0.52,5
jekk il-valur jaqbe_z Lml00 imma mhux Lm200 ..... 1.05,0
jekk il-valur jaqbe_z Lm200 - 
g_hall-ewwel vista .................................................. 2.10,0
g_hal kull vista o_hra ............................................... 1.05,0
G_hall-e_zami, abbord, tal-kondizzjoni ta’ l-istat tat-
tag_hbija u ta’ l-istivar tag_hha -
g_hall-ewwel vista .................................................. 2.10,0 
g_hal kull vista o_hra ............................................... 1.05,0
N.B. - Id-drittijiet ta’ hawn fuq imissu lil kull perit u
g_hal attendenzi _gewwa l-Port il-Kbir jew _gewwa
l-Port ta’ Marsamxett; g_hal attendenzi ’1 barra
minn dawn il-Portijiet, dawk id-drittijiet ji_gu
rduppjati. Fid-drittijiet hawn fuq imsemmija
jid_hlu d-drittijiet g_hall-formazzjoni tar-rapport,
i_zda l-ispejjez tat-trasport u spejje_z o_hra
mag_hmulin mill-periti fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet
tag_hhom, ji_gu m_hallsin lilhom b’_zieda mad-
drittijiet hawn fuq imsemmija.
Jekk il-periti jibqg_hu okkupati i_zjed minn _gurnata ’l
barra minn dawk i_z-_zew_g Portijiet u l-attendenza
kontinwa tag_hhom tkun me_htie_ga g_hal i_zjed minn
dak i_z-_zmien - barra mill-ispejje_z li jag_hmlu, g_hal
kull _gurnata mibdija ............................................. 5.25,0
G_hal stima ta’ bastiment tal-qlug_h jew ta’ vapur,
ta’attrezzi u armar ie_hor - barra mill-ispejje_z li
jag_hmlu-
fuq l-ewwel Lm500 ............................................... 1%
 KODI_CI TAL-KUMMER_C   _g KAP. 13.        85
fuq it-tieni Lm500 ................................................. ¾%
fuq kull somma o_hra ............................................. ½%
Lm c m 
