KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        1
KAPITOLU 16
KODI_CI _CIVILI
Biex jemenda u jikkonsolida l-Li_gijiet dwar il-Persuni u l-Li_gijiet dwar il-jeddijet fuq il-
Beni u l-manjieri differenti li bihom jistg_hu ji_gu akkwistati u ittrasferuti dawn il-jeddijiet.
Dan il-Kodi_ci jikkonsolida dan li _gej:
11 ta’ Frar, 1870
22 ta’ Jannar, 1874
L-ORDINANZA VII ta’ l-1868 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1870, IV ta’ l-1907, XIV
ta’ l-1913, II u V ta’ l-1920; bl-Atti: III ta’ l-1930, XLII ta’ l-1933; bl-Ordinanzi: XL ta’ l-
1935, XIX ta’ l-1937, III ta’ l-1938, XXXIX ta’ l-1939 u XXV ta’ l-1940); l-ORDINANZA I ta’
l-1873 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1908, XIII ta’ l-1932; bl-Att XXI ta’ l-1933; bl-
Ordinanzi: XX ta’ l-1934, XVIII ta’ l-1938 u XXII ta’ l-1939); l-Artikolu 1 ta’ l-ORDINANZA
VI ta’ l-1895 u l-Artikoli 2, 4, 5, 6, 7 (l) u 9 ta’ l-ORDINANZA XIII ta’ l-1895.
Dan il-Kodi_ci _gie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: II u VII ta’ l-1944; bl-Atti:
XXVIII ta’ l-1948, XI ta’ l-1952; bl-Ordinanzi: IV u XXXIX ta’ l-1961, XXI u XXV ta’ l-1962;
bl-Avvi_z Legali 4 ta’ l-1963; bl-Att XXVIII ta’ l-1963; bl-Avvi_z Legali 46 ta’ l-1965; bl-Atti
XXXI ta’ l-1965, II u XXXI ta’ l-1966, XVI ta’ l-1967, VI ta’ l-1968, VI u XXXVIII ta’ l-1972,
XI u XXV ta’ l-1973; bl-Avvi_z Legali 54 ta’ l-1973; bl-Atti: XLVI ta’ l-1973, I u LIV ta’ l-
1974, XXXVII ta’ l-1975; bl-Avvi_z Legali 93 ta’ l-1975; bl-Att LVIII ta’ l-1975; bl-Avvi_z
Legali 148 ta’ l-1975; bl-Att LV ta’ l-1975; bl-Avvi_z Legali 46 ta’ l-1976; bl-Atti: XXII, XXVII
u XXXIX ta’ l-1976; bl-Avvi_z Legali 43 ta’ l-1977; bl-Atti: VII u XI ta’ l-1977, XXII u XXX ta’
l-1979, XXX, XLIX u L ta’ l-1981, VII u IX ta’ l-1982, VI u XIII ta’ l-1983, XX ta’ l-1984, VII
ta’ l-1985, XII u XXXI ta’ l-1986; bl-Avvi_z Legali 161 ta’ l-1989; bl-Atti: VIII ta’ l-1990, XVII
ta’ l-1991, IX ta’ l-1992, V u XXI u’ l-1993; III u XXVIII ta’ l-1994, u IV, XXIV u XXX ta’ l-
1995, u II ta’ l-1996; bl-Avvi_z Legali 212 ta’ l-1997; u bl-Atti IX u XXII ta’ l-2000, u XX u
XXXI ta’ l-2002.
  2      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
TAQSIM TAL-KODI_CI
       Artikoli
Titolu fil-qosor    1
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I.   Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet li Jitnisslu mi_z-_Zwie_g  2-66
  Sub-titolu I.  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tar-Ra_gel u l-Mara 
lejn xulxin  2-6A
  Sub-titolu II .  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet bejn Axxendenti, 
Dixxendenti u A_hwa    7-34
  Sub-titolu III.  Fuq il-Firda Personali   35-36
Titolu II. Fuq il-Filjazzjoni  67-112
Sub-titolu I.  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied imnissla jew imwielda 
matul i_z-_Zwie_g  67-77
Sub-titolu II.  Fuq il-Provi tal-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Le_gittimi  78-85
Sub-titolu III. Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Ille_gittimi u fuq   
il-Le_gittimazzjoni  86-112
     §I  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Ille_gittimi   86-100A
§II  Fuq il-Le_gittimazzjoni  101-112
Titolu III. Fuq l-Adozzjoni  113-130
Titolu IV. Fuq is-Setg_hta tal-_Genituri   131-156
Sub-titolu I . Fuq l-Effetti  tas-Setg_ha tal-_Genituri fuq l-Ulied 
Ta_ht  l-Et_a    132-149
Sub-titolu II.  Fuq kif Tispi_c_ca s-Setg_ha tal-_Genituri  150-156
Titolu V. Fuq l-Istat ta’ Ta_ht  l-Et_a  u  t-Tutela   157-187
Sub-titolu I.  Fuq l-Istat ta’ Ta_ht  l-Et_a   157
Sub-titolu II . Fuq it-Tutela   158-187
     §I  Fuq il-_Hatra u t-Tne_h_hija ta’ Tuturi   159-171
§II  Fuq l-Amministrazzjoni tat-Tutur   172-187
Titolu VI. Fuq l-Et_a  Ma_g_guri, l-Interdizzjoni  u  l-Inabilitazzjoni   188-192
Sub-titolu I.  Fuq l-Et_a  Ma_g_guri   188
Sub-titolu II.  Fuq l-Interdizzjoni u  l-Inabilitazzjoni   189-192
Titolu VII. Fuq il-Persuni Assenti   193-233
Sub-titolu I.  Fuq il-Kurazija ta’ l-Assenti  194-204
Sub-titolu II.  Fuq il-Pussess Provvi_zorju ta’ _Hwejje_g l-Assenti 205-222
Sub-titolu III. Fuq il-Pussess Assolut ta’ _Hwejje_g l-Assenti 223-228
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Assenza dwar Jeddijiet li jistg_hu 
jmissu lill-Assenti 229-232
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        3
Artikoli
Sub-titolu V.  Fuq il-Kurazija tat-Tfal Minuri ta’ l-Assenti 233
Titolu VIII. Fuq l-Atti ta’ l-Istat  _Civili 234-306
Sub-titolu I.  Disposizzjonijiet  _Generali 234-271
Sub-titolu II.  Fuq l-Atti tat-Twelid 272-292
Sub-titolu III.  Fuq l-Atti ta_z-_Zwie_g 293-295
Sub-titolu IV.  Fuq  l-Atti  tal-Mewt 296-306
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA 1
Fuq il-Jeddijiet fuq il-Beni
Titolu I. Fuq il-Beni u x-Xorta tag_hhom 307-319
Sub-titolu I.  Fuq il-Beni Immobbli 308-311
Sub-titolu II.  Fuq il-Beni Mobbli 312-319
Titolu II. Fuq il-Proprjet_a 320-327
Titolu III. Fuq il-Jeddijiet ta’ U_zufrutt, ta’ U_zu u ta’ Abitazzjoni 328-399
Sub-titolu I.  Fuq l-U_zufrutt 328-388
     §I  Fuq il-Jeddijiet ta’ l-U_zufruttwarju 332-348
     §II  Fuq l-Obbligi ta’ l-U_zufruttwarju 349-377
     §III  Fuq kif Jispi_c_ca l-U_zufrutt 378-388
Sub-titolu II.  Fuq l-U_zu u l-Abitazzjoni 389-399
Titolu IV. Fuq is-Servitujiet Predjali 400-488
Disposizzjonijiet _Generali 400-401
Sub-titolu I.  Fuq is-Servitujiet ma_hluqa mil-Li_gi 402-453
     §I  F uq is-Servitujiet li ji_gu mill-Posizzjoni tal-Lok 403-406
     §II  Fuq il-_Hitan u Fossijiet li jifirdu Fond minn ie_hor 
ta’ ma’ _genbu 407-433
     §III  Fuq il-Bog_hod li g_handu jin_zamm f’xi ka_zijiet  434-444
     §IV  Fuq l-Istilli_cidju 445
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Mog_hdija u ta’ Akwedott 446-453
Sub-titolu II.  Fuq is-Servitujiet imnissla mill-Fatt tal-Bniedem  454-488
     §I  Fuq ix-Xorta ta’ Servitujiet li jistg_hu ji_gu mnissla
mill-Fatt tal-Bniedem, u fuq kif dawn is-
Servitujiet Jitnisslu 454-469
     §II  Fuq kif ji_gu E_zer_citati s-Servitujiet  470-478
     §III  Fuq kif Jispi_c_caw is-Servitujiet 479-488
Titolu V. Fuq il-Komunjoni tal-Beni 489-523
  4      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Artikoli
Sub-titolu I.  Fuq in-Natura tal-Komunjoni tal-Beni u l-Jeddijiet 
tal-Komproprjetarji matul il-Komunjoni 489-495
Sub-titolu II.  Fuq il-Qasma tal-Beni in Komun 496-514
Sub-titolu III.  Fuq il-Bejg_h b’Li_citazzjoni 515-523
Titolu VI. Fuq il-Pussess 524-559
Sub-titolu I. X’inhu l-Pussess 524-533
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet tal-Pussessur f’ka_z ta’ Molestja 534-539
Sub-titolu III.  Fuq il-Jeddijiet u Obbligi bejn il-Pussessur u s-Sid  540-559
     §I  F uq il-Frottijiet tal-_Ha_ga li wie_hed jippossjedi,  fuq 
l-Ispejje_z li jag_hmel fiha u fuq il-Jedd ta’ 
Ritenzjoni 540-550
     §II  Fuq l-Obbligi tal-Pussessur dwar ir-Radd tal-_Ha_ga  551-557
     §III  Fuq l-Effetti Partikolari tal-Pussess ta’ _Hwejje_g 
Mobbli 558-559
TAQSIMA II
Fuq kif wie_hed jista’ jakkwista u jittrasferixxi l-
Proprjet_a  u Jeddijiet o_hra fuq il-Beni jew li 
g_handhom x’jaqsmu mal-Beni
Disposizzjonijiet _Generali 560
Titolu I. Fuq l-Okkupazzjoni 561-565
Titolu II. Fuq l-A_c_cessjoni 566-584
Sub-titolu I.  Fuq il-Jedd ta’ A_c_cessjoni fuq dak li l-_Ha_ga tag_hti 567
Sub-titolu II. Fuq il-Jedd ta’ A_c_cessjoni dwar _Hwejje_g Immobbli 568-571
Sub-titolu III.  Fuq il-Jedd ta’ A_c_cessjoni dwar _Hwejje_g Mobbli  572-584
Titolu III. Fuq is-Su_c_cessjoni 585-958
Disposizzjonijiet  _Generali 585-587
Sub-titolu I.  Fuq is-Su_c_cessjoni b’Testment 588-787
     §I  Fuq it-Testmenti 588-595
     §II  Fuq min jista’ Jiddisponi jew Jir_cievi b’Testment 596-613
     §III  Fuq il-Beni li wie_hed jista’ jiddisponi minnhom 
b’Testment 614-653
Fuq il-Le_gittima u d-Di_zeredazzjoni 615-630
Fuq il-Jeddijiet tar-Ra_gel jew tal-Mara u tat-Tfal 
Ille_gittimi 631-646
Fuq ir-Riduzzjoni tad-Disposizzjonijiet ta’ 
Testment li jaqb_zu s-Sehem li t-Testatur seta’ 
jiddisponi minnu 647-653
     §IV Fuq il-Forma tat-Testmenti 654-682
Fuq it-Testmenti Ordinarji 654-672
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        5
Artikoli
Fuq it-Testmenti Privile_g_gati 673-682
     §V  Fuq  l-lstituzzjoni  ta’  Werrieta,  il-Legati  u  l-Jedd  
ta’ Akkrexximent 683-750
Fuq l-lstituzzjoni tal-Werriet u fuq il-Legati 683-685
Fuq il-Persuni u l-_Hwejje_g li huma  l-o_g_gett ta’ 
Disposizzjoni 686-709
Fuq id-Disposizzjonijiet ta_ht Kondizzjoni jew bi 
_Zmien 710-720
Fuq l-Effetti tal-Legati u l-_Hlas tag_hhom 721-736
Fuq il-Jedd ta’ Akkrexximent 737-742
Fuq it-T_hassir  ta’ Disposizzjonijiet ta’ Testment 
u fuq id-Disposizzjoniet ta’ Testment li Jibqg_hu 
Ming_hajr Effetti 743-750
     §VI  Fuq is-Sostituzzjoni u l-Fedekommessi 751-761
     §VII  Fuq l-Esekuturi Testamentarji 762-778
     §VIII  Fuq il-Ftu_h u Pubblikazzjoni tat-Testmenti 779-780
     §IX  Fuq it-T_hassir ta’ Testmenti 781-787
Sub-titolu II.  Fuq is-Su_c_cessjoni ab intestato 788-830
Disposizzjonijiet  _Generali 788-795
Fuq il-Persuni Kapa_ci li Jirtu 796-800
Fuq il-Jedd ta’ Rappre_zentazzjoni 801-807
     §I  Fuq is-Su_c_cessjonijiet Regolari 808-816
Fuq is-Su_c_cessjoni tad-Dixxendenti Le_gittimi 808-809
Fuq is-Su_c_cessjoni ta’ l-Axxendenti Le_gittimi 810-813
Fuq is-Su_c_cessjoni tal-Qraba Kollaterali Le_gittimi 814-816
     §II  Fuq is-Su_c_cessjonijiet Irregolari 817-830
Fuq il-Jeddijiet tat-Tfal Ille_gittimi fuq _Hwejje_g 
il-_Genituri tag_hhom, u fuq is-Su_c_cessjoni tat-Tfal 
Ille_gittimi li jmutu ming_hajr ulied 817-824
Fuq il-Jeddijiet ta’ min fost ir-Ra_gel u l-Mara jibqa’ 
_Haj  825-829
Fuq il-Jeddijiet tal-Gvern 830
Sub-titolu III. Disposizzjonijiet li jg_hoddu sew g_has-Su_c_cessjoni 
b’Testment kemm g_has-Su_c_cessjoni ab intestato 831-958
     §I  Fuq il-Ftu_h tas-Su_c_cessjoni, fuq li l-Pussess Jissokta 
fil-persuna tal-Werriet, u fuq il-Preskrizzjoni 
ta’ xi Azzjonijiet  831-845
     §II  Fuq l-A_c_cettazzjoni u r-Rinunzja ta’ Wirt  846-905
Fuq l-A_c_cettazzjoni ta’ Wirt  846-859
Fuq ir-Rinunzja ta’ Wirt  860-876
Fuq il-Benefi_c_cju ta’ l-Inventarju  877-902
  6      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Artikoli
Fuq il-Wirt Battal  903-905
     §III  Fuq il-Qasma  906-912
     §IV  Fuq il-Kollazzjoni  913-938
     §V  Fuq il-_Hlas ta’ Djun  939-945
     §VI  Fuq l-Effetti tal-Qasma u l-Garanzija ta’ l-Ishma  946-952
     §VII  Fuq il-Qasma mag_hmula mill-Missier, jew l-Omm, 
jew minn Axxendenti o_hra, bejn id-Dixxendenti 
tag_hhom  953-958
Titolu IV. Fuq l-Obbligazzjonijiet in _generali  959-1235
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratti  960-1011
     §I  Fuq ir-Rekwi_ziti tal-Kuntratti  966-991
Fuq il-Kapa_cit_a  tal-Partijiet li Jikkuntrattaw  967-973
Fuq il-Kunsens  974-981
Fuq l-O_g_gett tal-Kuntratti  982-986
Fuq il-Kaw_za tal-Kuntratti  987-991     
     §II  Fuq l-Effetti tal-Kuntratti  992-1001
     §III  Fuq l-Interpretazzjoni tal-Kuntratti 1002-1011
Sub-titolu II.  Fuq il-Kwa_zi-kuntratti, Delitti u Kwa_zi-delitti  1012-1051
     §I  Fuq il-Kwa_zi-kuntratti 1012-1028
     §II  Fuq id-Delitti u Kwa_zi-delitti 1029-1051
Sub-titolu III. Fuq Xorta u O_hra ta’ Obbligazzjonijiet  1052-1124
     §I  Fuq l-Obbligazzjonijiet Kondizzjonali 1052-1069
Fuq il-Kondizzjoni in _generali u fuq ix-Xorta u 
O_hra tag_hha  1052-1062
Fuq il-Kondizzjoni Suspensiva 1063-1065
Fuq il-Kondizzjoni Ri_zoluttiva 1066-1069
     §II  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi _zmien  1070-1079
     §III  Fuq l-Obbligazzjonijiet Alternattivi u Fakultattivi  1080-1088
 §IV  Fuq l-Obbligazzjonijiet in solidum 1089-1109 
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu 
g_hall-Kredituri  1090-1093
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu g_had-Debituri 1094-1109
     §V  Fuq l-Obbligazzjonijiet Divi_zibbli u Indivi_zibbli  1110-1117
Fuq l-Obbligazzjonijiet Divi_zibbli  1113-1114
Fuq l-Obbligazzjonijiet Indivi_zibbli  1115-1117
     §VI  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi Klawsoli Penali  1118-1124
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Obbligazzjonijiet 1125-1144
Sub-titolu V.  Fuq il-Mod li bih Jispi_c_caw l-Obbligazzjonijiet 1145-1231
     §I  Fuq il-_Hlas 1146-1178
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        7
Artikoli
Fuq il-_Hlas in _Generali 1146-1163
Fuq il-_Hlas b’Surroga 1164-1167
Fuq l-Imputazzjoni tal-_Hlas 1168-1172
Fuq l-Offerta ta’ _Hlas u fuq id-Depo_zitu 1173-1178
     §II  Fuq in-Novazzjoni 1179-1189
     §III  Fuq il-Ma_hfra tad-Dejn 1190-1195
     §IV  Fuq it-Tpa_cija 1196-1204
     §V  Fuq il-Konfu_zjoni 1205-1206
     §VI  Fuq it-Telfa tal-_Ha_ga 1207-1208
     §VII  Fuq ir-Rexxissjoni 1209-1231
Sub-titolu VI.  Fuq il-Prova ta’ l-Obbligazzjonijiet u tat-Tmiem 
tag_hhom  1232-1235
Titolu V. Fuq il-Kitbiet ta_z-_zwie_g 1236-1345
Sub-titolu I.  Istituzzjonijiet tad-Dota u Dotarju 1248
     §I  Fuq il-Kostituzzjoni tad-Dota* 1249-1258
     §II  Fuq il-Jeddijiet tar-Ra_gel fuq id-Dota* 1259-1267
     §III  Fuq li d-Dota ma tistax ti_gi ttrasferita jew Obbligata* 1268-1299
     §IV  Fuq ir-Radd tad-Dota* 1300-1312
Sub-titolu II. Fuq id-Dotarju* 1313-1315
Sub-titolu III.  Fuq il-Komunjoni ta’ l-Akkwisti# 1316-1333
Sub-titolu IV.  Fuq il-Beni Parafernali 1334-1337
Sub-titolu V.  Fuq il-Komunjoni ta’ Residwu ta_ht Amministrazzjoni 
Separata  1338-1345
Titolu VI. Fuq il-Bejg_h 1346-1484
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Bejg_h 1346-1364
Sub-titolu II.  Persuni li jistg_hu Jixtru jew Ibig_hu 1365-1369
Sub-titolu III.  _Hwejje_g li jistg_hu Jinbieg_hu 1370-1377
Sub-titolu IV.  Fuq l-Obbligi tal-Bejjieg_h 1378-1432
     §I  Fuq il-Kunsinna 1379-1407
     §II  Fuq il-Garanzija 1408-1432
Fuq il-Garanzija tal-Pussess Pa_cifiku tal-_Ha_ga 
mibjug_ha 1409-1423
Fuq  il-Garanzija  g_had-Difetti  li  ma  Jidhrux  
tal-_Ha_ga mibjug_ha 1424-1432
Sub-titolu V.  Fuq l-Obbligi tax-Xerrej 1433-1439
Sub-titolu VI.  Fuq il-_Hall u r-Rexxissjoni tal-Bejg_h 1440-1468
*Im_hassar bl-Att XXI ta’ l-1993.
#Sostitwit bl-Att XXI ta’ l-1993.
  8      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Artikoli
Fuq l-Irkupru 1441-1468
Sub-titolu VII. Fuq i_c-_cessjoni ta’ Krediti u Jeddijiet o_hra 1469-1484
Titolu VII. Fuq it-Tpartit 1485-1493
Titolu VIII. Fuq l-Enfitewsi 1494-152
Titolu IX. Fuq il-Kuntratt ta’ Kiri 1525-1643
Disposizzjoni _Generali 1525
Sub-titolu I.  Fuq il-Kiri tal-_Ha_ga 1526-1622
     §I  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ Sid il-Kera 1539-1553
     §II  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kerrej 1554-1565
     §III  Kif Jin_hall il-Kiri 1566-1576D
     §IV  Regoli Spe_cjali dwar il-Kiri ta’ Raba’ li jag_hti 
Frottijiet 1577-1589
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Preferenza fil-Kiri ta’ _Ha_ga 1590-1612
     §VI  Fuq is-Sullokazzjoni 1613-1622
Sub-titolu II.  Fuq il-Kiri ta’ Xog_hol u ta’ Industrja 1623-1627
     §I  Fuq il-Vetturali bl-Art jew bil-Ba_har 1628-1632
     §II  Fuq l-Appalti 1633-1643
Titolu X. Fuq il-Kuntratt ta’ So_cjet_a 1644-1688
Disposizzjonijiet  _Generali 1644-1647
Sub-titolu I.  Fuq id-Diversi Xorta ta’ So_cjet_a 1648-1652
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-So_cji bejniethom 1653-1675
Sub-titolu III. Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-So_cji lejn it-Terzi 1676-1678
Sub-titolu IV.  Fuq kif Tispi_c_ca s-So_cjet_a 1679-1688
Titolu XI. Fuq il-Kostituzzjoni ta’ Renta 1689-1712
Sub-titolu I.  Fuq ir-Renta Perpetwa 1694-1701
Sub-titolu II.  Fuq il-Vitalizju 1702-1712
Titolu XII. Fuq il-Log_hob u l-Im_hatri 1713-1717A
Titolu XIII. Fuq it-Transazzjoni 1718-1736
Titolu XIV. Fuq id-Donazzjoni 1737-1823
Disposizzjonijiet  _Generali 1737-1742
Sub-titolu I.  Fuq min jista’ jag_hmel jew jir_cievi Donazzjoni 1743-1752
Sub-titolu II. Fuq il-Forma u l-Effetti tad-Donazzjoni 1753-1784
Sub-titolu III.  Fuq l-E_c_cezzjonijiet g_har-Regola dwar li 
d-Donazzjonijiet ma jistg_hux Jit_hassru 1785-1792
Sub-titolu IV.  Fuq id-Donazzjonijiet mag_hmulin b’Kontem-
plazzjoni ta’ _Zwie_g 1793-1803
Sub-titolu V. Fuq id-Donazzjonijiet bejn il-G_harajjes jew ir-Ra_gel 
u l-Mara fil-Kitba ta_z-_zwie_g jew matul i_z-_zwie_g 1804-1812
Sub-titolu VI.  Fuq it-Tnaqqis tad-Donazzjonijiet 1813-1823
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        9
Artikoli
Titolu XV. Fuq is-Self g_hall-U_zu jew Kommodat 1824-1838
Titolu XVI. Fuq il-Prekarju 1839-1841
Titolu XVII. Self g_hall-Konsum jew Mutwu 1842-1855A
Titolu XVIII. Fuq il-Mandat 1856-1890
Sub-titolu I.  Xorta u Forma tal-Mandat 1856-1872
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligi tal-Mandatarju 1873-1879
Sub-titolu III.  Fuq l-Obbligi tal-Mandant 1880-1885
Sub-titolu IV. Kif Jispi_c_ca l-Mandat 1886-1890
Titolu XIX. Fuq id-Depo_zitu 1891-1924
Sub-titolu I.  Fuq id-Depo_zitu hekk proprjament imsejja_h 1892-1921
     §I  Fuq id-Depo_zitu Volontarju 1896-1919
Fuq l-Obbligi tad-Depo_zitarju 1899-1917
Fuq l-Obbligi tad-Depo_zitant 1918-1919
     §II  Fuq id-Depo_zitu Ne_cessarju 1920-1921
Sub-titolu II.  Fuq is-Sekwestru Konvenzjonali. 1922-1924
Titolu XX. Fuq il-Garanzija 1925-1963
Sub-titolu I.  X’inhi u sa fejn tg_hodd il-Garanzija 1925-1933
Sub-titolu II.  Fuq l-Effetti tal-Garanzija 1934-1950
     §I  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Kreditur u 
l-Garanti  1934-1941
     §II  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn id-Debitur u 
l-Garanti  1942-1948
     §III  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Garanti 1949-1950
Sub-titolu III.  Fuq il-Garanzija Legali u _Gudizzjarja 1951-1955
Sub-titolu IV.  Kif Tispi_c_ca l-Garanzija 1956-1963
Titolu XXI. Fuq il-Kuntratt ta’ Rahan 1964-1986
Titolu XXII. Fuq l-Antikresi 1987-1993
Titolu XXIII. Fuq il-Privile_g_gi u l-Ipoteki 1994-2095
Sub-titolu I.  Fuq il-Privile_g_gi 1999-2010
     §I  Fuq il-Privile_g_gi _Generali 2003-2008
     §II  Fuq il-Privile_g_gi Spe_cjali 2009-2010
Fuq il-Privile_g_gi fuq _Hwejje_g Mobbli Partikolari 2009
Fuq il-Privile_g_gi fuq Immobbli 2010
Sub-titolu II.  Fuq l-Ipoteki 2011-2028
     §I  Fuq l-lpoteka Legali 2017-2022
     §II  Fuq l-Ipoteka _Gudizzjali 2023
     §III  Fuq l-Ipoteka Konvenzjonali 2024-2028
Sub-titolu III.  Fuq kif Jin_zammu l-Privile_g_gi u l-Ipoteki 2029-2052
  10      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Artikoli
Sub-titolu IV.  Fuq li-Ti_gdid ta’ l-Iskrizzjonijiet 2053-2058
Sub-titolu V.  Fuq it-Tnaqqis u t-T_hassir ta’ l-Iskrizzjonijiet 2059-2068
Sub-titolu VI.  Fuq l-Effett tal-Privile_g_gi u ta’ Ipoteki kontra 
t-Terzi Pussessuri 2069-2083
Sub-titolu VII.  Fuq kif jispi_c_caw il-Privile_ggi u l-Ipoteki 2084-2087
Sub-titolu VIII.Fuq l-Ordni bejn il-Privile_g_gi u l-Ipoteki 2088-2095
Titolu XXIV. Fuq il-Benefi_c_cju tal-Firda tal-Patrimonji 2096-2106
Titolu XXV. Fuq il-Preskrizzjoni 2017-2160
Disposizzjonijiet  _Generali 2107-2117
Sub-titolu I.  Fuq il-Kaw_zi li Jimpedixxu l-Preskrizzjoni 2118-2121
Sub-titolu II.  Fuq il-Kaw_zi li Jissospendu l-Preskrizzjoni 2122-2126
Sub-titolu III.  Fuq il-Kaw_zi li Jiksru l-Preskrizzjoni 2127-2136
Sub-titolu IV. Fuq i_z-_zmien me_htie_g g_hall-Preskrizzjoni  2137-2160
     §I  Fuq il-Preskrizzjoni ta’ G_haxar Snin, Tletin u 
Erbg_hin Sena  2140-2146
     §II  Fuq xi Preskrizzjonijiet Partikolari 2147-2160
SKEDA
Taqsima I Drittijiet
Taqsima II Formuli
Taqsima III  Partikolaritajiet dwar _certi korrezzjonijiet fl-Atti ta’ 
l-Istat _Civili
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        11
Titolu.
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJET LI JITNISSLU MI_Z-_ZWIE_G
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAR-RA_GEL U L-MARA LEJN 
XULXIN
Dmirijiet tal-
mi_z_zew_gin lejn 
xulxin. 
Sostitwit: 
XXI.1993.3. 
2.  (1) Il-li_gi tippromwovi l-g_haqda u l-istabbilit_a  tal-familja.
(2) Il-mi_z_zew_gin g_handhom jeddijiet indaqs u jerfg_hu
responsabbiltajiet indaqs matul i_z-_zwie_g tag_hhom. G_handhom id-
dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma’ xulxin kemm
moralment kif ukoll materjalment.
Dmir g_hal 
kontribuzzjoni 
g_hall-_hti_giet tal-
familja. 
Emendat: 
XLVI.1973.2. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
3. Il-partijiet fi_z-_zwie_g g_handhom l-obbligu, kull wa_hda
minnhom skond il-mezzi u l-_hila tag_hhom, li ja_hdmu kemm jekk
fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jin_htie_gu l-interessi tal-familja, li
jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu g_hall-_hti_giet tal-familja.
Id-dar ta_z-_zwie_g. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.3.
3A. (1) Id-dar ta_z-_zwie_g g_handha tkun stabbilita f’lok li
jintag_hzel bi qbil bejn il-mi_zzew_gin skond il-_hti_giet tal-mi_z_zew_gin
u l-interess ewlieni tal-familja nnifisha.
(2) Meta d-dar ta_z-_zwie_g, kollha kemm hi jew sehem minnha,
tkun tappartjeni fi proprjet_a  jew b’xi titolu ie_hor, lil parti wa_hda
mill-mi_z_zew_gin, dik il-parti tista’ biss tittrasferixxi b’titolu inter
vivos is-sehem tag_hha fuq id-dar ta_z-_zwie_g:
(a) bil-kunsens tal-parti l-o_hra; jew
(b) meta dak il-kunsens ma jing_hatax ming_hajr ra_guni
xierqa, bl-awtorit_a  tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja; jew
(_c) b’irkant f’bejg_h _gudizzjarju fuq talba ta’ xi kreditur ta’
dik il-parti.
(3) Il-parti li ma tkunx tat il-kunsens tag_hha g_hal trasferiment
tista’ _g_gib azzjoni g_hall-annullament ta’ trasferiment li ma jkunx
sar skond is-subartikolu (2), f’g_heluq sena minn meta t-trasferiment
ikun _gie re_gistrat.
  12      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Dmir tal-
mi_z_zew_gin lejn l-
ulied. 
Mi_zjud: 
XXI.1993.3.
3B. I_z-_zwie_g jimponi fuq il-mi_z_zew_gin l-obbligu li jie_hdu
_hsieb, imantnu, jg_hallmu u jedukaw lill-ulied li ji_gu mi_z-_zwie_g
skond il-_hila, xe_htiet naturali u aspirazzjonijiet ta’ l-ulied.
Kunjom li jintu_za 
mill-mi_z_zew_gin u 
mill-ulied tal-
familja. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
Kap. 255.
4. (l) Il-mi_z_zew_gin g_handhom ma_z-_zwie_g jie_hdu l-kunjom
tar-ra_gel u martu tista’ _z_zid kunjom xbubitha mieg_hu.
(2) Il-mara tista’, minflok, tag_h_zel li _z_zomm kunjom xbubitha
li warajh tista’ _z_zid kunjom _zew_gha.
(3) Ulied i_z-_zwie_g jie_hdu kunjom missierhom, li warajh jistg_hu
j_zidu kunjom xbubit ommhom.
(4) Jekk il-mara jkollha l-_hsieb li _z_zomm kunjom xbubitha
wara _z-_zwie_g hija g_handha, qabel i_z-_zwie_g, hekk tiddikjara l-_hsieb
tag_hha qabel il-pubblika_zzjoni tad-tnidijiet skond l-Att dwar i_z-
_Zwie_g u g_handha tissottoskrivi d-dikjarazzjoni relattiva fl-att ta_z-
_zwie_g. Dik id-dikjarazzjoni tkun irrevokabbli.
*(5) Is-subartikolu (1) g_handu japplika g_hal mara li tkun
i_z_zew_get qabel l-1 ta’ Di_cembru, 1993, kemm-il darba u sakemm
ma tikkonsenjax jew tie_hu _hsieb li tikkonsenja lill-Uffi_c_cju tar-
Re_gistratur Pubbliku, il-Formula Q li tinsab fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi_ci fejn turi li tag_h_zel li ter_ga’ tie_hu
kunjom xbubitha. Dik in-nota ma tkunx tista’ ssir wara li jg_haddu
sitt xhur mill-1 ta’ Di_cembru, 1993 u meta tkun konsenjata fl-
Uffi_c_cju tar-Re_gistratur Pubbliku id-Direttur g_handu jirre_gistraha fi
ktieb mi_zmum g_hal hekk, li g_halih g_handu j_zomm indi_ci ta_ht
kunjom xbubit il-mara u kunjom ir-ra_gel tag_hha.
Manteniment. 5. (1) G_hall-manteniment, ir-ra_gel jew il-mara ji_gu qabel l-
omm u l-missier jew axxendenti o_hra.
(2) Meta sew l-ulied kemm ir-ra_gel jew il-mara jitolbu l-
manteniment, ilkoll g_handhom jedd daqsinsew.
(3) Ir-ra_gel u l-mara, sakemm jistg_hu jie_hdu l-manteniment
ming_hand xulxin, ma jistg_hux jitolbuh ming_hand uliedhom jew
dixxendenti o_hra jew ming_hand l-axxendenti tag_hhom.
Meta jintemm id-
dmir g_hall-
manteniment. 
Emendat: 
XLVI. 1973.4. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.4.
6. Id-dmir ta’ manteniment ta’ parti fi_z-_zwie_g lejn il-parti l-
o_hra jintemm jekk il-parti l-o_hra, wara li tkun telqet mid-dar ta_z-
_zwie_g, bla ra_guni xierqa ma tkunx trid tmur lura fid-dar.
Nuqqas ta’ qbil 
bejn il-mi_z_zew_gin. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.4.
6A. (1) Fil-ka_z ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-mi_z_zew_gin kull parti
tista’ tirreferi l-kwistjoni g_hall-g_hajnuna tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja u l-im_hallef li jippresjedi g_handu, wara li jisma’ lill-
mi_z_zew_gin u jekk jidhirlu xieraq lil kull wild ’il fuq mill-et_a  ta’
erbatax-il sena li jkunu joqog_hdu mal-mi_z_zew_gin, jipprova jwassal
g_hal ftehim bi qbil dwar dik il-kwistjoni.
*Dan is-subartikolu _gie mi_zjud ta_ht is-setg_hat mog_htija lill-Kummissjoni tal-
Li_gijiet permezz ta’ l-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revi_zjoni tal-Li_gijiet Statutarji. Dan
is-subartikolu sostanzjalment jirriprodu_ci s-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 89 ta’ l-
Att XXI ta’ l-1993.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        13
(2) Meta dak il-ftehim bi qbil ma jintla_haqx u l-kwistjoni tkun
dwar fejn tkun id-dar ta_z-_zwie_g jew il-bdil tag_hha jew dwar
kwistjonijiet o_hra ta’ importanza fondamentali, l-im_hallef li
jippresjedi g_handu, jekk hekk mitlub espressament mi_z-_zew_g
partijiet fi_z-_zwie_g flimkien, jidde_ciedi l-kwistjoni hu nnifsu billi
jipprovdi soluzzjoni li fil-fehma tieg_hu tkun l-a_hjar fl-interessi tal-
familja u tal-_hajja tal-familja.
(3) Ma jkunx hemm appell mid-de_cizjoni ta’ l-im_hallef li
jippresjedi f’dan il-ka_z.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI. 1993.5.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJLET BEJN AXXENDENTI, 
DIXXENDENTI U A_HWA
Dmiriiet tal-
_genituri lejn 
uliedhom. 
Emendat: 
XXI. 1993.6.
7. (1) Il-_genituri g_handhom l-obbligu li jie_hdu _hsieb,
imantnu, ig_hallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-
artikolu 3B.
(2) Meta ma hemmx il-_genituri, jew jekk dawn ma jkollhomx
mezzi bi_z_zejjed, id-dmir tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni ta’ l-
ulied jaqa’ fuq l-axxendenti l-o_hra.
Dmirijiet ta’ l-ulied 
lejn il-_genituri.
8. L-ulied g_handhom id-dmir li jag_htu l-manteniment lill-
_genituri tag_hhom jew axxendenti o_hra, li jkunu fil-b_zonn.
Dmirijiet tal-
mi_zzew_gin lejn 
xulxin fl-g_hoti ta’ 
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.7.
9. Parti fi_z-_zwie_g ma tistax ma tag_htix l-appo_g_g morali
tag_hha lill-parti l-o_hra fit-twettiq ta’ kull obbligu li dik il-parti l-
o_hra jkollha lejn id-dixxendenti jew l-axxendenti tag_hha.
Meta _zew_g l-bint 
m’g_handhiex dan 
id-dmir lejn 
missier u omm il-
mara.
10. Im_hassar: XXI. 1993.7.
Effetti tal-mewt 
tar-ra_gel u tal-mara 
li minnhom tnisslet 
il-qrubija u tat-tfal 
ta_z-_zwie_g li nissel 
il-qrubija.
11. Im_hassar: XXI. 1993.7.
Ordni li fih 
jitqieg_hdu l-
persuni ta_ht dmir 
ta’ manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.8.
12. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-sub-
titolu, ikun hemm aktar minn persuna wa_hda obbligata g_hall-
manteniment, dawn il-persuni jkunu obbligati fl-ordni li _gej:
(a) l-ulied jew dixxendenti tal-persuna li titlob il-
manteniment, fl-ordni kif huma mil-li_gi msejha g_hall-
wirt tag_hha;
(b) il-_genituri;
(_c) l-axxendenti l-o_hra, fl-ordni kif huma mil-li_gi msej_ha
g_hall-wirt ta’ dik il-persuna.
Obbligu in 
solidum.
13. (1) L-obbligu ta’ dawk illi, fl-ordni mi_gjub fl-a_h_har
artikolu qabel dan, huma mqeg_hdin fl-istess grad, huwa in solidum.
  14      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Obbligu in 
subsidium.
(2) I_zda dawk li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, huma mqeg_hdin fi
grad i_zjed fil-bog_hod, huma obbligati biss in subsidium, meta l-
manteniment ma jkunx jista’ jittie_hed ming_hand persuni fi grad
eqreb.
Setg_ha tal-qorti 
f’ka_z li ma jridx 
dewmien.
(3) Madankollu, il-qorti tista’ meta l-ka_z ma jkunx irid
dewmien, tikkundanna lil wa_hda mill-persuni li huma obbligati
g_hall-manteniment, tkun f’liema grad tkun, g_hall-g_hoti tal-
manteniment, u _z_zomm lil din il-persuna l-jedd li ddur g_hall-_hlas
kontra dawk il-persuni l-o_hra li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, kienu
obbligati jag_htu dak il-manteniment.
Manteniment 
mitlub minn i_zjed 
minn persuna 
wa_hda. 
Emendat: 
XXI. 1993.9.
14. (1) Meta _zew_g persuni jew aktar jitolbu l-manteniment
ming_hand min m’g_handux imnejn jag_htih lilhom ilkoll, fil-
preferenza li ting_hata lill-wa_hda fuq l-o_hra, g_handu ji_gi m_hares l-
ordni mi_gjub fl-artikolu 12.
(2) Madankollu, il-qorti tista’ titbieg_hed mir-regola mi_gjuba
fis-subartikolu (1) f’ka_zijiet ta’ ur_genza kbira, billi tqis l-istat tas-
sa_h_ha, l-et_a  jew _cirkostanzi o_hra tal-persuni li jitolbu l-
manteniment.
A_hwa bniet u 
subien.
15. (1) L-a_hwa bniet u subien, sew jekk a_hwa mill-missier u l-
omm, kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, g_handhom ukoll
l-obbligu tal-manteniment lejn xulxin, i_zda biss meta ma jkunx
hemm persuni o_hra obbligati.
(2) L-obbligu ta’ l-a_hwa bniet u subien, meta hemm dan l-
obbligu, huwa wkoll in solidum.
(3) Il-persuni msemmijin fl-artikolu 12 g_handhom dejjem
preferenza fuq l-a_hwa subien u bniet, barra minn fil-ka_zijiet ta’
ur_genza kbira, billi jittie_hed qies ta’ l-et_a , ta’ l-istat tas-sa_h_ha u ta’
_cirkostanzi o_hra.
Obbligu tal-
manteniment 
min_habba qrubija 
mid-demm jew bi 
_zwie_g. 
Emendat: 
XXI. 1993.10.
16. (1) L-obbligu tal-manteniment, min_habba l-qrubija mid-
demm, ise_h_h biss bejn il-persuni u fil-ka_zijiet imsemmijin fl-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dan l-obbligu lanqas ma jibqa’ jse_h_h favur il-persuni hawn
fuq imsemmija jekk min jitlob il-manteniment ikun _gie fil-b_zonn bi
_htija tieg_hu:
I_zda dan ma jg_hoddx meta dawk li jitolbu l-manteniment
huma l-_genituri, jew axxendent ie_hor.
Meta jista’ jintalab 
lura dak li jing_hata 
b_hala 
manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.11.
17. (1) Jekk l-a_hwa, bniet jew subien, ikunu _hadu l-
manteniment, u fi _zmien g_haxar snin mill-a_h_har darba li lilhom
ikun ing_hata l-manteniment isiru jistg_hu j_hallsu lura dak li r_cevew,
g_handhom iroddu dak l-ammont lil min ikun tahom dak il-
manteniment, basta li l-talba g_har-radd issir f’dak i_z-_zmien.
(2) F’ebda ka_z ie_hor, jekk ma jkunx hemm ftehim xort’ o_hra,
ma jista’ jintalab ir-radd tal-_hlas tal-manteniment mog_hti ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        15
Meta l-obbligu ta’ 
manteniment 
ig_haddi g_hall-
werrieta.
18. Im_hassar: XXI. 1993.12.
X’ifisser “il-
manteniment”.  
Emendat: 
XXI. 1993.13.
19. (1) Fil-manteniment jid_hlu l-ikel, l-ilbies, is-sa_h_ha u l-
abitazzjoni.
(2) Fil-manteniment li g_handu jing_hata lill-ulied u dixxendenti
o_hra, jid_hlu wkoll l-ispejje_z me_htie_ga g_has-sa_h_ha u g_hall-
edukazzjoni tag_hhom.
Kif jitqies il-
manteniment.
20. (1) Il-manteniment g_handu jing_hata skond il-b_zonn ta’
min jitolbu u l-mezzi ta’ min g_handu jag_htih.
(2) Fl-ist_harri_ga sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment
jistax jaqalg_hu xort’o_hra, g_handu jittie_hed qies ukoll tal-_hila tieg_hu
fl-e_zer_cizzju ta’ xi professjoni, arti jew seng_ha.
(3) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min hu obbligat g_hall-
manteniment, g_handu jing_hadd biss il-qlig_h tieg_hu mix-xog_hol tal-
professjoni, arti jew seng_ha, is-salarju jew il-pensjoni tieg_hu
mog_htija mill-Gvern jew minn _haddie_hor, u ta’ l-utili tal-beni, sew
mobbli kemm immobbli.
(4) Ma jitqiesx li g_handu mezzi bi_z_zejjed biex jag_hti l-
manteniment min ma jistax jag_htih _hlief billi jilqa’ f’daru l-persuna
li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx
axxendent jew dixxendent.
(5) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min jitlob il-manteniment, g_handu
jittie_hed qies ukoll ta’ kemm jiswew il-beni tieg_hu mobbli jew
immobbli.
Meta min jag_hti l- 
manteniment jasal 
fi stat li ma jistax 
jag_htih i_zjed.
21. (1) Meta min jag_hti l-manteniment ji_gi fi stat li ma jkunx
jista’ jag_hti aktar il-manteniment kollu jew bi_c_ca minnu, hu jista’
jitlob li jkun me_hlus mill-obbligu tieg_hu jew li tkun imnaqqsa s-
somma tal-manteniment, skond ma jkun il-ka_z.
(2) Dan ig_hodd ukoll jekk il-b_zonn ta’ min ikun jir_cievi l-
manteniment jispi_c_ca g_hal kollox jew f’parti.
Radd tal-_hlas tal-
manteniment.
22. (1) Min ikun ta l-manteniment m’g_handux jedd jitlob ir-
radd ta’ dak il-manteniment li jkun ta wara li tkun spi_c_cat ir-ra_guni
li g_haliha kien obbligat g_hall-manteniment.
(2) Ma tistax lanqas il-persuna li lilha kellu jing_hata l-
manteniment titlob ming_hand id-debitur li jkun sar jista’ jag_hti dak
il-manteniment, is-somma tal-manteniment g_ha_z-_zmien li fih l-
istess debitur ma kienx tah min_habba nuqqas ta’ mezzi.
Il-manteniment 
jista’ jing_hta in 
natura.
23. (1) Min hu fid-dmir li jag_hti l-manteniment ma jistax,
ming_hajr ra_guni tajba, ikun im_gieg_hel i_hallas somma ta’ flus g_hall-
manteniment, kemm-il darba hu joffri ru_hu li jilqa’ f’daru u jmantni
lil min ikollu l-jedd g_hall-manteniment minn g_handu.
(2) Meta l-manteniment g_handu jing_hata barra mid-dar tal-
persuna li g_handha tag_htih, din tista’, g_hal ra_guni tajba, tag_hti l-
manteniment in natura minflok ma t_hallas flus.
  16      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Id-donatarju huwa 
fid-dmir qabel il-
qraba. 
Emendat: 
XXI.1993.14.
24. _Hadd ma jista’ jitlob il-manteniment ming_hand il-persuni
obbligati min_habba li jkunu qraba mid-demm, meta min jitlob il-
manteniment ikun jista’, b_hala donatur, jie_hdu ming_hand id-
donatarju bis-sa_h_ha tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1773.
Manteniment 
pendente lite.
25. (1) Meta jkun hemm talba g_hall-manteniment, il-qorti
tista’, waqt li tkun g_hadha miexja l-kaw_za, tikkundanna lill-
konvenut biex jag_hti lill-attur il-manteniment provvi_zorju f’somma
li tkun bi_z_zejjed g_hall-_hwejje_g l-aktar me_htie_ga g_hall-_hajja, i_zda
dan kemm-il darba l-konvenut ikun bi_c-_car wie_hed minn dawk illi,
jekk ikollhom minn fejn, huma mil-li_gi fid-dmir li jag_htu l-
manteniment lill-attur.
(2) Jekk f’dan il-ka_z it-talba g_hall-manteniment ti_gi mi_c_huda,
il-konvenut ikollu l-jedd jitlob ming_hand l-attur innifsu, jew
ming_hand il-persuna li jkollha d-dmir tag_hti l-manteniment lil dak
l-attur, ir-radd bl-img_hax ta’ kull somma li jkun _hallas.
L-iben m’g_handux 
azzjoni kontra l-
_genituri biex 
jag_hmlulu 
assenjament f’ka_z 
ta’ _zwie_g, e_c_c.
26. Im_hassar: XXI. 1993.15.
Il-jedd g_hall-
manteniment 
jispi_c_ca f’xi 
ka_zijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.16.
27. (1) L-obbligu ta’ kull persuna lejn o_hra g_hall-manteniment
jispi_c_ca jekk il-persuna, li favur tag_hha dak l-obbligu huwa
stabbilit, tiz_zewwe_g kontra r-rieda tal-persuna li jkollha dak l-
obbligu, i_zda dan kemm-il darba din l-opposizzjoni tkun saret g_hal
ra_gunijiet tajba, u t-talba g_hall-_helsien mill-obbligu hawn fuq
imsemmi, issir mill-persuna li tag_hmel dik l-opposizzjoni fi _zmien
sitt xhur mit-tie_g.
(2) Dik l-opposizzjoni jkollha effett biss jekk issir b’att
_gudizzjarju, li g_handu ji_gi nnotifikat lil kull wa_hda mill-persuni li
jkollhom il-_hsieb li ji_z_zew_gu, u ppre_zentat fir-re_gistru tal-qorti
_civili tal-g_zira li fiha jkun joqg_hod l-opponent, jew ta’ dik tal-gzira
fejn tkun toqg_hod wa_hda mill-partijiet hawn fuq imsemmija.
Ra_gunijiet tajba ta’ 
opposizzjoni g_hal 
_zwie_g. Emendat: 
XLVI. 1973.6.
28. G_hall-finijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, in-nuqqas tal-
mezzi me_htie_ga g_hall-_hajja, skond il-kondizzjoni tal-persuna li
kontra tag_hha ssir l-opposizzjoni, inkella l-kondotta _ha_zina tal-parti
l-o_hra, huma mag_hduda ra_gunijiet tajba ta’ opposizzjoni g_ha_z-
_zwie_g.
Meta _z-_zwie_g isir 
bla ma qabel isiru 
t-tnidijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.17.    
29. Meta _z-_zwie_g isir bid-dispensa tat-tnidijiet kollha jew ta’
bi_c_ca minnhom, u ma ji_gix ippruvat li l-persuna su_g_getta g_hall-
obbligu msemmi fl-artikolu 27 kienet taf, mill-anqas _hmistax-il
_gurnata qabel ma sar i_z-_zwie_g, li dan i_z-_zwie_g kellu jsir, hija tista’,
ukoll jekk ma jkunx hemm l-opposizzjoni msemmija f’dak l-
artikolu, titlob, fis-sitt xhur ta’ wara _z-_zwie_g, il-_helsien tag_hha
minn dak l-obbligu, g_hal kull ra_guni li g_haliha l-opposizzjoni fuq
imsemmija kien jista’ jkollha dak l-effett.
_Zwie_g li jsir 
ming_hajr is-
solennitajiet u 
formalitajiet ta’ 
qabel i_z-_zwie_g.
30. Im_hassar: XXI. 1993.18.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        17
Meta l-obbligu tal-
manteniment 
jispi_c_ca lejn ir-
ra_gel jew il-mara 
jew l-ulied tal-
persuna qariba 
mid-demm. 
Emendat: 
XLVI.1973.7. 
31. Im_hassar: XXI. 1993.18.
Ra_gunijiet li 
g_halihom il-
_genituri jistg_hu 
ji_c_hdu 
manteniment ta’ 
wliedhom. 
Emendat: 
XLVI. 1973.8. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.19.
32. Minbarra r-ra_guni msemmija fl-artikolu 27, _genituri jew
axxendenti o_hra jistg_hu ji_c_hdu l-manteniment lit-tfal jew
dixxendenti o_hra g_hal kull wa_hda mir-ra_gunijiet li g_halihom
dixxendent jista’ ji_gi di_zeredat minn axxendent.
Meta jista’ 
jin_ca_had il-
manteniment g_hal 
offi_za gravi. 
Emendat: 
XXI. 1993.20.
33. Kull persuna tista’ ti_c_had il-manteniment lil _huha jew lil
o_htha, min_habba offi_za gravi mag_hmula minnhom kontra tag_hha,
jew kontra l-mara jew ir-ra_gel tag_hha, jew kontra qarib tag_hha sal-
grad ta’ ziju jew zija, jew kontra neputi jew neputija tag_hha.
E_c_cezzjoni.
_zew_g artikoli qabel dan, ma jista’ jin_ca_had il-manteniment, meta l-
offi_za, jew ra_guni o_hra ta’ _c_hid ta’ manteniment hemm imsemmija,
jkunu saru wisq _zmien qabel minn meta ssir it-talba g_hall-
manteniment.
Sub-titolu III
Sostitwit: 
XXI. 1993.21.
FUQ IL-FIRDA PERSONALI
L-obbligu tal-
g_hajxien flimkien 
jispi_c_ca mal-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.22.
35. (1) Bil-firda personali, mog_htija b’sentenza, jew li g_haliha
ting_hata s-setg_ha b’digriet tal-qorti _civili kompetenti, jispi_c_ca,
g_hall-effetti kollha _civili, l-obbligu ta’ bejniethom li jg_hixu
fiimkien.
(2) Il-firda mog_htija minn kull qorti o_hra ma _g_gibx effetti
_civili.
Kif wie_hed jista’ 
jikseb il-firda. 
Emendat: 
XX1. 1993.23.
36. Il-firda personali ma tistax issir _hlief b’talba ta’ wa_hda
mill-persuni mi_z_zew_ga flimkien kontra l-o_hra, u g_hal xi wa_hda mir-
ra_gunijiet mi_gjubin fl-artikoli li _gejjin, jew bil-kunsens ta’ xulxin,
kif hemm fl-artikolu 59.
Separazzjoni 
personali. 
Emendat: 
XXI. 1993.24.
Sostitwit:
XXXI. 2002.210.
37. (1) Il-kaw_zi kollha g_hal separazzjoni personali g_handhom
jin_giebu quddiem is-sezzjoni xierqa tal-Qorti _Civili kif ji_gi stabbilit
b’regolamenti mag_hmulin mill-Ministru responsabbli g_hall-
_gustizzja:
I_zda qabel jinbdew il-pro_cedimenti, tista’ ssir talba sabiex
ji_gi stabbilit l-ammont tas-somma g_hall-manteniment fil-waqt li l-
pro_cedimenti jkunu pendenti u g_hall-g_hoti ta’ digriet li jordna l-
_hlas ta’ dik is-somma jew talba lill-qorti biex b’digriet tistabbilixxi
liema wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g, jekk ikun il-ka_z, g_handha
  18      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
matul il-pro_cedimenti tibqa’ tg_hix fid-dar matrimonjali.
(2) Ir-rikors li jkun fih it-talba msemmija fil-proviso tas-
subartikolu (1) g_handu ji_gi appuntat g_has-smig_h f’data vi_cina,
f’kull ka_z mhux iktar tard minn sitt ijiem tax-xog_hol mid-data tal-
pre_zentata tieg_hu u g_handu ji_gi notifikat lill- intimat ming_hajr
dewmien flimkien ma’ l-avvi_z ta’ dak l- appuntament.
(3) Il-qorti g_handha tisma’ lir-rikorrent u lill-intimat
sommarjament u mbag_had g_handha, b’digriet, tidde_ciedi fuq ir-
rikors:
I_zda l-qorti tista’ tidde_ciedi fuq it-talba meta r-rikorrent jew
l-intimat jew kemm ir-rikorrent kif ukoll l-intimat jonqsu li jidhru
fil-jum tas-smig_h.
Kap. 12.
(4) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ikun titolu e_zekuttiv
meqjus b_hala inklu_z fost id-digrieti msemmija fl-artikolu 253(a)
tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili u jkun
e_zegwibbli bl-istess mod u ta_ht l-istess kondizzjonijiet kif ji_gu
e_zegwiti atti b_hal dan.
(5) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ma jibqax
e_zegwibbli jekk l-azzjoni g_has-separazzjoni li g_haliha jing_hata
permess ma tinbedix fi _zmien xahrejn mid-data tad-digriet jew
f’dak i_z-_zmien itwal li tista’ tag_hti l-qorti fl-istess digriet jew
f’digriet ie_hor wara.
Kap. 12. (6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 381(3) tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili li bis-sa_h_ha tag_hhom il-qorti ta’
_gurisdizzjoni kontenzju_za tista’ tag_hmel il-mandat hemm spe_cifikat
g_handhom japplikaw, mutatis mutandis , daqslikieku r-riferenza
g_hall-qorti f’dak is-subartikolu, kienet riferenza g_has-sezzjoni
xierqa tal-Qorti _Civili li quddiemha tkun saret it-talba msemmija
fil-proviso   g_has- subartikolu (1).
(7) Id-digriet u l-ordni msemmija f’dan l-artikolu jistg_hu biss
ji_gu riveduti, mibdula jew revokati fuq rikors mag_hmul mill-parti li
titlob dik ir-revi_zjoni, dak it-tibdil jew dik ir-revoka.
(8) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 39 tal-
Kostituzzjoni, regolamenti mag_hmulin ta_ht dan l-artikolu jistg_hu
jipprovdu g_has-smig_h ta’ kaw_zi bil-mag_hluq.
Adulterju. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.25.
38. Kull parti mi_z_zew_ga tista’ titlob il-firda min_habba l-
adulterju tal-parti l-o_hra.
Adulterju tar-ra_gel. 39. Im_hassar: XXI. 1993.25.
E_c_cessi, mo_hqrija, 
e_c_c. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.2.
40. Kull wa_hda mill-persuni mi_z_zew_gin flimkien tista’ titlob
il-firda min_habba e_c_cessi, mo_hqrija, theddid jew offi_zi gravi tal-
parti l-o_hra kontra l-attur, jew kontra xi wie_hed jew ie_hor mit-tfal
tieg_hu, jew min_habba li l-_hajja flimkien ma tkunx g_hadha possibbli
g_hax i_z-_zwie_g ikun tkisser irremedjabilment:
I_zda ma tistax tintalab firda min_habba li l-_hajja flimkien ma
tkunx g_hadha possibbli g_hax i_z-_zwie_g ikun tkisser
irremedjabilment qabel ma jg_haddu erba’ snin mid-data ta_z-_zwie_g,
u i_zda wkoll, il-qorti tista’ tiddikjara l-firda g_hal dik ir-ra_guni
minkejja li, sew qabel jew wara l-bidu fis-se_h_h ta’ dan l-artikolu*
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        19
ebda wa_hda mill-persuni mi_z_zew_gin flimkien ma tkun g_hamlet it-
talba g_hal dik ir-ra_guni.
Abbandun. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.26.
41. Kull wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga tista’ wkoll titlob il-
firda jekk, g_hal sentejn jew i_zjed, tkun abbandunata mill-o_hra,
ming_hajr ra_guni tajba.
Rikon_ciljazzjoni.
rikon_ciljazzjoni bejn ir-ra_gel u l-mara.
(2) I_zda, jekk wara tin_holoq ra_guni _gdida ta’ firda, l-attur jista’,
sabiex issa_h_ha_h it-talba tieg_hu, i_gib ukoll ir-ra_gunijiet ta’ qabel.
Mewt ta’ wa_hda 
mill-persuni 
mi_z_zew_ga 
flimkien.
43. Bil-mewt tar-ra_gel jew tal-mara, _hlief fil-ka_z li fih is-
sentenza tal-firda jista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-artikoli 48 sa
52 inklu_zivament, tispi_c_ca l-azzjoni tal-firda, ukoll jekk il-mewt
ti_gri wara li tkun saret it-talba.
Meta sew ir-ra_gel 
kemm l-mara 
jistg_hu jitolbu l-
firda.
44. Il-fatt li jkun hemm ra_gunijiet li g_halihom sew ir-ra_gel
kemm il-mara jistg_hu jitolbu l-firda, mhux ta’ xkiel g_hall-wie_hed
jew g_hall-o_hra li jitolbu l-firda kontra xulxin.
Diskrezzjoni tal-
qorti meta jkun 
hemm ra_gunijiet li 
g_halihom il-
konvenut jista’ 
wkoll jitlob il-
firda.
45. I_zda, meta ji_gi ppruvat xi fatt li min_habba fih il-konvenut
seta’ wkoll kieku ried jitlob il-firda, il-qorti tista’ tie_hu qies ta’ dak
il-fatt g_hall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 52.
Dar ta_z-_zwie_g 
pendente lite. 
Emendat: 
XLVI. 1973.9. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.28.
46. Fi_z-_zmien li tkun miexja l-kaw_za tal-firda, kull wa_hda
mill-partijiet, sew jekk attri_ci jew konvenuta, tista’ titlaq mid-dar
ta_z-_zwie_g u tista’, sew jekk tkun telqet mid-dar ta_z-_zwie_g u sew
jekk le, titlob lill-qorti biex tidde_ciedi liema wa_hda mill-partijiet
g_handha toqg_hod fid-dar ta_z-_zwie_g sakemm tkun miexja dik il-
kaw_za.
Manteniment 
pendente lite. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.28.
46A. Fi_z-_zmien li tkun miexja l-kaw_za tal-firda, kull wa_hda
mill-partijiet, sew jekk attri_ci jew konvenuta, tista’ titlob ming_hand
il-parti l-o_hra somma g_hall-manteniment skond il-b_zonnijiet tag_hha
u skond il-mezzi tal-parti l-o_hra, u meta jitqiesu wkoll i_c-
_cirkostanzi l-o_hra kollha tal-partijiet.
_Hsieb ta’ l-ulied. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.10; 
XXI. 1993.28.
47. Fi_z-_zmien li tkun miexja l-kaw_za l-qorti g_handha tag_hti
dawk l-ordnijiet dwar min jie_hu _hsieb it-tfal kif jidhrilha xieraq, u
meta tkun qed tag_hmel hekk g_handha tqis b_hala l-iktar
konsiderazzjoni importanti l-_gid ta’ l-ulied.
Konsegwenzi g_hal 
min mir-ra_gel jew 
il-mara jag_hti 1ok 
g_hall-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.29.
48. (1) Il-parti, ir-ra_gel jew il-mara, illi tkun il-_htija tal-firda
g_hal wa_hda mir-ra_gunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef - 
(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 633A, 825,
826 u 827;
(b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-o_hra b’donazzjoni
bi _hsieb ta_z-_zwie_g, jew waqt i_z-_zwie_g, jew ta_ht titolu
ie_hor gratuwitu;
(_c) kull jedd ta’ parti mi_z-_zwie_g g_han-nofs ta’ l-akkwisti
*Dan l-artikolu kif sostitwit bl-Att XXX ta’ l-1981 _gie fis-se_h_h fil-31 ta’ Lulju,
1981.
  20      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
illi jkunu saru l-aktar bil-_hidma tal-parti l-o_hra wara
data stabbilita mill-qorti b_hala d-data meta l-parti
g_handha tkun kunsidrata li minnha tkun _hatja tal-firda.
G_hall-finijiet ta’ dan il-paragrafu biex ji_gi determinat
jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-_hidma ta’ wa_hda
mill-partijiet fi_z-_zwie_g, g_handhom jitqiesu l-kontributi
b’kull mod ta_z-_zew_g partijiet skond l-artikolu 3;
(d) il-jedd li i_g_gieg_hel lill-parti l-o_hra, f’kull ka_z, li
tag_htiha l-manteniment bis-sa_h_ha ta’ l-obbligu li
jitnissel mi_z-_zwie_g.
(2) Il-_hwejje_g imsemmijin fis-subartikolu (1)(b) jer_gg_hu
jmorru g_hand il-parti l-o_hra, u l-akkwisti msemmijin fil-paragrafu
(_c) ta’ dak is-subartikolu jibqg_hu kollha g_hal din il-parti, bla _hsara
tal-jeddijiet li l-ulied jew terzi persuni o_hra jkunu kisbu fuq dawk l-
istess _hwejje_g qabel ma s-sentenza tal-firda tkun _giet imni_z_zla fir-
Re_gistru Pubbliku.
Jekk il-_htija tkun 
tal-mara. 
Emendat: 
XLVI. 1973.11.
49. Im_hassar: XXI. 1993.30.
Jekk il-_htija tkun 
tar-ra_gel. 
Emendat: 
LVIII. 1975.2.
50. Im_hassar: XXI. 1993.30.
Setg_ha tal-qorti 
f’xi ka_zijiet. 
Emendat: 
XXl. 1993.31.
51. Il-firda li ssir min_habba xi wa_hda mir-ra_gunijiet
imsemmijin fl-artikolu 40, tista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-
artikolu 48, meta l-qorti jidhrilha li, ta_ht i_c-_cirkostanzi tal-ka_z,
g_handhom ig_hoddu, f’kollox jew f’bi_c_ca, id-disposizzjonijiet ta’
dak l-artikolu. 
Diskrezzjoni tal-
qorti f’xi ka_zijiet.
Emendat: 
XXI.1993.31.
52. Hu m_holli wkoll f’idejn il-qorti li tidde_cidi, skond i_c-
_cirkostanzi, jekk id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 48 g_handhomx
ig_hoddu, f’kollox jew f’bi_c_ca, g_har-ra_gel u g_hall-mara, jew g_hal
wie_hed jew g_hall-o_hra biss, inkella, m’g_handhomx ig_hoddu g_hal
_hadd minnhom, jekk il-wie_hed u l-o_hra jkunu _htija ta’ eg_hmil li
jag_hti lok g_hall-firda.
_Zamm ta’ jeddijiet 
jew vanta_g_gi 
miksuba bil-firda.
53. ll-parti li tkun qalg_hat il-firda, i_z_zomm kull jedd jew
vanta_g_g li tkun kisbet mill-parti l-o_hra, g_had illi dak il-jedd jew
vanta_g_g ikun _gie mog_hti lilha ta_ht il-patt ta’ g_hoti ta’ jedd jew ta’
vanta_g_g ie_hor lill-parti l-o_hra, u dan il-patt ma jse_h_hx.
Obbligu tal-
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.32.
54. (1) Il-parti li kontra tag_hha tinqata’ l-firda mhix me_hlusa,
min_habba dik il-firda, mill-obbligu tal-manteniment tal-parti l-
o_hra, meta dan il-manteniment ikollu jing_hata skond id-
disposizzjonijiet tas-Sub-titolu I ta’ dan it-Titolu.
(2) L-ammont ta’ dak il-manteniment ji_gi stabbilit billi jitqiesu
l-mezzi tal-parti li tkun obbligata li tag_hti manteniment u l-
b_zonnijiet tal-parti l-o_hra, wara li jitqiesu wkoll i_c-_cirkostanzi l-
o_hra kollha tal-partijiet.
(3) Minkejja kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci, meta ti_gi
de_ci_za l-firda, il-qorti tista’, jekk hekk jidhrilha xieraq fi_c-
_cirkostanzi, tordna lill-parti responsabbli g_hall-manteniment li
t_hallas lill-parti l-o_hra, minflok dak il-manteniment kollu jew parti
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        21
minnu, somma globali, li fil-fehma tal-qorti tkun bi_z_zejjed sabiex
il-parti li jkollha tir_cievi l-manteniment tkun finanzjarjament
indipendenti jew inqas dipendenti mill-parti l-o_hra, skond il-ka_z.
(4) G_hall-finijiet tas-subartikolu (3), il-qorti g_handha, fost i_c-
_cirkostanzi, tqis il-possibilit_a  li l-persuna li lilha g_handu jit_hallas
manteniment tkunx tista’ tir_cievi ta_hri_g jew ta_hri_g mill-_gdid fi
professjoni, arti, seng_ha jew _hidma o_hra, jew biex tibda jew
tkompli _hidma li to_hloq d_hul ta’ flus, u tordna l-_hlas ta’ somma
globali g_hal dak l-iskop.
(5) Il-qorti tista’ tordna, skond i_c-_cirkostanzi, li l-_hlas tas-
somma globali msemmija fis-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu
jsir f’g_hadd ta’ skadenzi ndaqs jew mhux indaqs mifruxa fuq
perijodu ta’ _zmien xieraq.
(6) Il-qorti tista’ wkoll tordna li, minflok dik is-somma globali,
imsemmija fis-subartikolu (3), kollha jew parti minnha, il-parti li
jkollha t_hallasha tag_hti lill-parti l-o_hra proprjet_a  b’titolu ta’
proprjet_a  jew u_zufrutt, jew g_hall-u_zu jew abitazzjoni.
(7) Meta jkun hemm tibdil li ji_gri wara fil-mezzi tal-parti
responsabbli g_hall-manteniment jew il-b_zonnijiet tal-parti l-o_hra,
il-qorti tista’, fuq it-talba ta’ kull wa_hda mill-partijiet, tordna li dak
il-manteniment jinbidel jew jitwaqqaf skond il-ka_z. I_zda, meta tkun
t_hallset somma globali jew tkun ing_hatat proprjet_a  b’sodisfazzjon
totali ta’ l-obbligu ta’ parti li t_hallas manteniment lill-parti l-o_hra,
ir-responsabbilt_a  kollha ta’ l-ewwel parti g_hall-manteniment tat-
tieni parti tieqaf. I_zda meta s-somma globali tkun t_hallset jew il-
proprjet_a  tkun ing_hatat b_hala parti biss mill-imsemmi obbligu, il-
qorti g_handha, meta tordna l-_hlas tas-somma globali jew l-g_hoti tal-
proprjet_a , fl-istess _hin tistabbilixxi l-parti tal-manteniment li tkun
hekk sodisfatta u kull tibdil li ji_gri wara g_handu f’dan il-ka_z ikun
japplika biss g_hal dik il-parti li ma tkunx sodisfatta u fl-istess
proporzjon g_haliha.
Meta tieqaf il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti u l-
komunjoni l-o_hra 
ta_ht 
amministrazzjoni 
separata. 
Sostitwit: 
XXI.1993.32.
55. (1) Meta tag_hti s-sentenza tal-firda, il-qorti g_handha
tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni ta’ residwu
ta_ht amministrazzjoni separata li jkun hemm bejn il-partijiet
tispi_c_ca mill-jum li fih is-sentenza tkun finali u konklu_ziva.
(2) Il-qorti tista’ i_zda, meta fil-fehma tag_hha _c-_cirkostanzi hekk
jehtie_gu, tordna li beni li jkunu parti mill-komunjoni ma jinqasmux
qabel ma jg_haddi dak i_z-_zmien wara li tispi_c_ca l-komunjoni li tista’
fl-ordni tistabbilixxi.
(3) Kull ordni mog_hti mill-qorti skond is-subartikolu (2), jista’,
g_hal ra_guni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-qorti.
Id-dar ta_z-_zwie_g. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.32.
55A. (1) Meta tag_hti s-sentenza tal-firda, il-qorti g_handha, fuq
it-talba ta’ xi wa_hda mill-partijiet, tidde_ciedi skond i_c-_cirkostanzi
jekk xi parti minnhom g_handhiex toqg_hod fid-dar ta_z-_zwie_g. 
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wa_hda mill-partijiet f’kull
_zmien, tibdel dik id-de_ci_zjoni jekk ikun hemm tibdil sostanzjali fi_c-
_cirkostanzi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 3A(2) ma japplikax fir-
  22      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
rigward ta’ mi_z_zew_gin li jkunu legalment separati, sakemm il-
kuntrarju ma jkunx _gie miftiehem mill-mi_z_zew_gin jew ordnat mill-
qorti li g_handha l-_gurisdizzjoni li tag_hti s-separazzjoni personali; u
dak il-ftehim jew ordni ma jkollux se_h_h kontra terzi _hlief mill-waqt
li dak il-ftehim jew ordni jkun _gie mni_z_zel fir-Re_gistru Pubbliku.
_Hsieb ta’ l-ulied 
wara l-firda. 
Sostitwit: 
XXl. 1993.32.
56. (1) Meta tag_hti s-sentenza tal-firda, il-qorti g_handha
tordna wkoll lil liema wa_hda mill-partijiet g_handha ti_gi fdata l-
kustodja tat-tfal u l-konsiderazzjoni ewlenija tkun il-_gid ta’ l-ulied.
(2) Il-qorti tista’, jekk tqis li dawk il-mi_zuri jkunu tassew
me_htie_ga, u wara li tqis i_c-_cirkostanzi kollha rilevanti, tordna li l-
ulied jitqieg_hdu ta_ht il-kustodja ta’ terzi jew f’xorta o_hra ta’ kura.
(3) Il-qorti tista’ tag_hti dawk l-ordnijiet fis-sentenza tal-firda,
g_halkemm fl-azzjoni g_haliha ma tkun saret ebda talba, dwar il-
kustodja ta’ l-ulied.
(4) Il-qorti tista’, f’kull _zmien, tirrevoka jew tibdel dawk l-
ordnijiet dwar l-ulied, meta l-interessi ta’ l-ulied hekk jitolbu.
(5) Il-qorti tista’ barra dan, meta _c-_cirkostanzi hekk je_htie_gu,
tistabbilixxi li xi _hadd mill-_genituri jew it-tnejn ikunu mi_c_huda
mill-jeddijiet ta’ l-awtorit_a  tal-_genituri g_hal kollox jew f’parti. 
Jedd tal-missier u 
ta’ l-omm li jaraw 
li kollox qieg_hed 
isir sewwa g_hal 
dak li hu 
manteniment tat-
tfal. 
Emendat:
XXI. 1993.33.
57. (1) Tkun min tkun il-persuna li f’idejha ji_gu fdati t-tfal, il-
missier u l-omm jibqg_hu fil-jedd li jaraw li kollox qieg_hed isir
sewwa g_hal dak li hu manteniment u edukazzjoni, u jibqg_hu
obbligati li jo_hor_gu s-sehem li jmisshom g_hall-manteniment u l-
edukazzjoni, skond il-li_gi.
(2) Hu m_holli fid-dehen tal-qorti li tistabbilixxi, skond i_c-
_cirkostanzi, i_z-_zmien, il-lok, u l-mod li fihom il-missier jew l-omm
ikunu jistg_hu jaraw lit-tfal.
(3) Il-qorti tista’ tipprojbixxi g_hal kollox lill-missier jew lill-
omm li jaraw it-tfal, meta dan jista’ jkun ta’ _hsara g_hall-_gid tat-tfal. 
Setg_ha tal-qorti li 
twaqqaf il-kaw_za 
tal-firda.
58. (1) ll-qorti tista’, meta jidhrilha li hu xieraq g_hall-_gid tal-
mara u tar-ra_gel u tat-tfal, tordna s-sospensjoni tal-kaw_za tal-firda
g_hal dak i_z-_zmien li jidhrilha sewwa, u tag_hti dawk il-
provvedimenti provvi_zorji li jkunu me_htie_ga mi_c-_cirkostanzi.
(2) Mid-digriet li jordna s-sospensjoni tal-kaw_za, jew li jag_hti
dawk il-provvedimenti provvi_zorji, jista’ jsir appell.
Firda bil-kunsens 
tat-tnejn. 
Emendat: 
XXI. 1993.34.
59. (1) Il-firda personali tista’, bis-setg_ha tal-qorti, issir bil-
kunsens tat-tnejn, b’att pubbliku.
(2) Il-qorti g_handha, qabel ma tag_hti din is-setg_ha, twissi lill-
partijiet dwar dak li _g_gib mag_hha l-firda, u tfittex li
tirrikon_ciljahom.
Ordni tal-qorti 
dwar f’idejn min 
g_handhom 
jing_hataw it-tfal.
Emendat: 
XXX. 1981.3.
60. (1) Il-qorti, meta tag_hti s-setg_ha g_hall-firda, tordna, fid-
digriet, f’idejn min g_handhom ji_gu mog_htija t-tfal.
(2) Il-qorti tista’, f’kull _zmien, g_hall-a_hjar tat-tfal, t_hassar jew
tbiddel l-ordnijiet li tkun tat dwarhom.
Rinunzja ta’ wirt. (3) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ kull li_gi o_hra kull wa_hda
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        23
mill-persuni mi_z_zew_gin tista’ f’att pubbliku ta’ separazzjoni,
tirrinunzja g_has-su_c_cessjoni tal-parti l-o_hra.
Ftehim tal-mara u 
r-ra_gel dwar il-
kustodja tat-tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.13.
61. (1) Kull ftehim bejn il-mara u r-ra_gel dwar il-kustodja tat-
tfal jista’, f’kull _zmien, fuq talba tal-mara jew tar-ra_gel, jew ta’ xi
qarib ta’ xi _hadd minnhom, ji_gi annullat mill-qorti kompetenti,
meta hekk ikun me_htie_g g_hall-_gid tat-tfal.
(2) F’dak il-ka_z, il-qorti g_handha tidde_cidi f’idejn min
g_handhom ji_gu mog_htijin it-tfal, u kif g_handhom jitmantnew u ji_gu
edukati.
Kunjom il-mara 
wara s-
separazajoni. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.35.
62. (1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(4), il-mara
tista’ wara s-separazzjoni tag_h_zel li tirreverti g_hal kunjom
xbubitha. F’ka_z ta’ separazzjoni konsenswali, g_handha ssir
dikjarazzjoni dwar dik l-g_ha_zla fl-att pubbliku ta’ separazzjoni, u
f’ka_z ta’ separazzjoni _gudizzjarja, il-mara g_handha tag_hmel dik id-
dikjarazzjoni b’nota ppre_zentata fl-atti tal-kaw_za qabel is-sentenza.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba tar-ra_gel, li tista’ ssir f’kull
_zmien qabel is-sentenza, tipprojbixxi lill-mara milli tkompli tu_za
kunjom _zew_gha wara s-separazzjoni, meta dak l-u_zu jista’ jkun ta’
pre_gudizzju gravi lir-ra_gel.
Effetti kwantu 
g_hat-terzi tas-
separazzjoni 
personali. 
Mi_zjud: 
XXI.1993.35.
62A. Is-separazzjoni personali ma g_handha ebda effett kontra t-
terzi _hlief minn dak in-nhar li s-sentenza jew il-kuntratt, skond il-
ka_z, ji_gu mni_z_zla fir-Re_gistru Pubbliku. Kull re_gistrazzjoni b_hal
dik g_handha tinkludi riferenza g_hal kull dikjarazzjoni jew
projbizzjoni dwar il-kunjom tal-mara wara s-separazzjoni.
Il-partijiet jistg_hu 
jne_h_hu l-effetti tal-
firda.
63. Ir-ra_gel u l-mara mifrudin, b’sentenza jew bil-kunsens ta’
xulxin, jistg_hu f’kull _zmien jer_gg_hu jmorru flimkien, u b’hekk
ine_h_hu l-effetti tal-firda, kollha jew bi_c_ca minnhom, i_zda dan bla
_hsara tal-jeddijiet li t-terzi jkunu _ga akkwistaw.
Ir-ra_gel u l-mara li 
jmorru jg_hammru 
flimkien minn 
rajhom jitqiesu li 
re_g_g_hu ng_haqdu. 
Emendat: 
XXI. 1993.36.
64. (1) Jekk ir-ra_gel u l-mara mifrudin imorru minn rajhom
ig_hammru flimkien, i_gib il-g_haqda tag_hhom mill-_gdid, u j_gedded l-
obbligu, li _gej mi_z-_zwie_g, tal-g_hajxien flimkien u tal-manteniment. 
Effetti o_hra jistg_hu 
jispi_c_caw b’att 
pubbliku.
(2) I_zda, kull effett ie_hor tal-firda ma jispi_c_cax _hlief bis-sa_h_ha
ta’ att pubbliku.
L-att jista’ jsir 
wara li r-ra_gel u l-
mara jer_gg_hu 
jmorru jg_hammru 
flimkien.
65. Dak l-att jista’ jsir ukoll wara li r-ra_gel u l-mara jer_gg_hu
jmorru jg_hammru flimkien, i_zda, f’dak il-ka_z, l-att ma jiswiex jekk
ma jsirx bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Meta l-effetti tal-
firda jispi_c_caw 
dwar it-terzi. 
66. F’kull ka_z, l-effetti tal-firda ma jispi_c_cawx dwar it-terzi,
_hlief minn dak in-nhar li l-att ji_gi mni_z_zel fir-Re_gistru Pubbliku. 
  24      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Titolu II
FUQ IL-FILJAZZJONI 
Sub-titolu I
FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED IMNISSLA JEW IMWIELDA 
MATUL I_Z-_ZWIE_G 
L-iben imwieled 
matul i_z-_zwie_g.
67. L-iben imnissel matul i_z-_zwie_g jitqies li hu bin _zew_g
ommu.
Meta jing_hadd li t-
tnissil sar matul i_z-
_zwie_g.
68. L-iben imwieled mhux qabel mija u tmenin _gurnata mi_z-
_zwie_g u lanqas wara tliet mitt _gurnata minn dak in-nhar li _z-_zwie_g
ji_gi ma_hlul jew annullat, jing_hadd li tnissel matul i_z-_zwie_g.
Meta r-ra_gel ma 
jistax ji_c_had li 
jag_hraf it-tifel.
69. Ir-ra_gel ma jistax ji_c_had li jag_hraf b_hala ibnu lit-tifel
imwieled qabel ma jkunu g_haddew mija u tmenin _gurnata wara _z-
_zwie_g f’kull wie_hed minn dawn il-ka_zijiet:
(a) meta hu kien jaf, minn qabel i_z-_zwie_g, bit-tqala;
(b) meta huwa nnifsu jkun g_hamel id-dikjarazzjoni
me_htie_ga biex isir l-att tat-twelid, u g_haraf lilu nnifsu
b_hala missier it-tifel;
(_c) meta l-wild ikun iddikjarat mhux tal-_hajja.
Meta ra_gel jista’ 
ji_c_had li jag_hraf it-
tifel. 
Sostitwit: 
XXI.1993.37.
70. (1) Ir-ra_gel jista’ ji_c_had li jag_hraf it-tifel imnissel matul
i_z-_zwie_g - 
(a) jekk jipprova illi, fi_z-_zmien bejn it-tliet mitt jum u l-
mija u tmenin jum qabel it-twelid tat-tifel, hu kien fl-
impossibbilt_a  fi_zika li jg_hammar ma’ martu min_habba
li kien bog_hod minnha, jew min_habba xi a_c_cident
ie_hor; jew
(b) jekk, fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi, kien mifrud de
facto jew legalment minn martu:
I_zda ma jistax ji_c_had lit-tifel jekk matul dak i_z-
_zmien ikun re_ga’ ng_haqad ma’ martu, ukoll jekk
temporanjament; jew
(_c) jekk jipprova li fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi kien
milqut b’impotenza, ukoll jekk dik l-impotenza kienet
wa_hda fit-tnissil; jew
(d) jekk jipprova li fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi martu
kienet g_hamlet adulterju jew kienet _hbiet it-tqala u t-
twelid tat-tarbija, u barra minn hekk jipprova xi fatt
ie_hor (li jista’ wkoll ikun testijiet u provi _geneti_ci u
xjentifi_ci) li x’aktarx jeskludu dik il-paternit_a .
(2) Id-dikjarazzjoni biss ta’ l-omm fis-sens li _zew_gha mhux
missier it-tifel ma tkunx bi_z_zejjed biex teskludi l-paternit_a  tar-
ra_gel.
(3) Il-qorti tista f’kaw_za g_ha_c-_ca_hda ta’ l-g_harfien tat-tarbija,
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        25
tistieden lill-partijiet kollha jew xi wa_hda minnhom, kif ukoll lill-
wild li l-filjazzjoni tieg_hu tkun fid-dubju, sabiex joqog_hdu g_hall-
e_zamijiet me_htie_ga biex ti_gi stabbilita kull prova _genetika li jkollha
x’taqsam mal-ka_z. Il-qorti jkollha l-jedd li tasal g_hal dawk il-
konklu_zjonijiet li jistg_hu jkunu _gustifikati jekk parti ma tkunx trid
tag_hmel dawk l-e_zamijiet. Meta t-tifel li dwar il-filjazzjoni tieg_hu
jkun hemm kwistjoni jkun minuri, il-qorti stess g_handha
tistabbilixxi jekk it-tifel jag_hmilx l-e_zamijiet.
Impotenza.
Adulterju.
_Zmien g_hall 
azzjoni g_ha_c-_c_hid 
ta’ tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.38.
73. Fil-ka_zijiet illi r-ra_gel jista’ jag_hmel kaw_za sabiex ji_c_had li
jag_hraf tifel b_hala ibnu, hu g_handu jag_hmel l-azzjoni:
(a) fi _zmien sitt xhur mit-twelid, jekk huwa f’dak i_z-_zmien
kien jinsab f’Malta;
(b) fi _zmien sitt xhur minn dak in-nhar li ji_gi lura f’Malta,
jekk fi_z-_zmien tat-twelid hu kien nieqes minn Malta;
(_c) fi _zmien sitt xhur minn dak in-nhar li jikxef il-qerq,
jekk it-twelid kien _gie lilu mo_hbi.
Mewt tar-ra_gel 
qabel it-tmexxija 
ta’ l-azzjoni g_ha_c-
_c_hid tat-tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.39.
74. Jekk ir-ra_gel imut ming_hajr ma jkun g_hamel l-azzjoni ta_c-
_c_hid tat-tifel, i_zda qabel ma jkun g_halaq i_z-_zmien skond il-li_gi, il-
werrieta jistg_hu jmexxu dik l-azzjoni fi _zmien sitt xhur li jibdew
mill-_gurnata li fiha l-beni tal-mejjet ig_haddu fil-pussess tat-tifel,
jew mill-_gurnata li fiha l-werrieta ji_gu immolestati mit-tifel fil-
pussess ta’ dawk il-beni.
Kontra min 
titmexxa l-azzjoni.
75. (1) L-azzjoni sabiex tin_ca_had il-paternit_a  g_handha
titmexxa -
(a) kontra t-tifel jekk ikun ta’ l-et_a ; jew
(b) jekk ma jkunx ta’ l-et_a  jew g_hal ra_guni o_hra ma jkunx
tajjeb biex joqg_hod f’kaw_za, kontra kuratur ma_htur
mill-qorti li quddiemha tin_gieb il-kaw_za:
I_zda l-qorti tista’ ta_htar it-tutur li t-tifel _ga jkollu.
(2) F’kull ka_z, l-omm g_handha ti_gi msej_ha fil-kaw_za.
Tifel imwieled tliet 
mitt _gurnata wara li 
jin_hall i_z-_zwie_g.
76. Il-legittimit_a  ta’ tifel imwieled tliet mitt _gurnata wara li _z-
_zwie_g ji_gi ma_hlul jew annullat tista’ tkun attakkata minn kull min
ikollu interess.
Impossibbilt_a  
fi_zika ta’ ra_gel li 
jg_hammar 
ma’martu. 
Emendat: 
XXI. 1993.40.
77. Il-legittimit_a  ta’ tifel imwieled matul i_z-_zwie_g tista’ ti_gi
attakkata wkoll minn kull min ikollu interess, jekk jipprova illi, fi_z-
_zmien bejn it-tliet mitt _gurnata u l-mija u tmenin _gurnata qabel it-
twelid tat-tifel, ir-ra_gel kien fl-impossibbilt_a  fi_zika li jg_hammar
ma’ martu min_habba li kien bog_hod minnha.
  26      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu II
FUQ IL-PROVI TAL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED LE_GITTIMI
Re_gistrazzjoni tat-
twelid.
78. (1) Il-filjazzjoni ta’ l-ulied le_gittimi ti_gi ppruvata bl-att
tat-twelid imni_z_zel fir-Re_gistru Pubbliku.
(2) Tista’ tkun ippruvata wkoll bir-re_gistri tal-paro_c_ca.
L-istat ta’ iben 
le_gittimu.
79. Fin-nuqqas tal-provi msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan,
hu bi_z_zejjed il-pussess kontinwu ta’ l-istat ta’ iben le_gittimu. 
L-istat ta’ iben 
le_gittimu hu 
mag_hmul minn 
_gabra ta’ fatti.
80. (1) Il-pussess ta’ l-istat ta’ iben le_gittimu ji_gi stabbilit
minn _gabra ta’ fatti li, me_hudin flimkien, jiswew biex juru r-rabta
ta’ filjazzjoni u ta’ demm bejn it-tifel u l-familja li hu jg_hid li hi l-
familja tieg_hu.
(2) L-ewlenin fost dawn il-fatti huma:
(a) illi t-tifel ikun _gieb dejjem il-kunjom tal-missier li
tieg_hu hu jg_hid li huwa l-iben;
(b) illi l-missier ikun ittrattah b_hala ibnu, u, f’dik il-
kwalit_a , _haseb g_hall-manteniment u edukazzjoni
tieg_hu, u sabiex jikkollokah;
(_c) illi t-tifel ikun _gie dejjem mag_hruf b_hala tali man-nies;
(d) illi huwa jkun _gie mag_hruf b_hala tali mill-familja.
_Hadd ma jista’ 
jitlob stat kuntrarju 
g_hal dak li jag_htih 
l-att tat-twelid.
81. (1) _Hadd ma jista’ jitlob stat kuntrarju g_hal dak li jag_htuh
l-att tat-twelid b_hala iben le_gittimu u l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’
dak l-att.
(2) Hekk ukoll, _hadd ma jista’ jattakka l-istat ta’ iben le_gittimu
ta’ tifel li jkollu l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’ l-att tat-twelid
tieg_hu.
Meta ma jkunx 
hemm l-att tat-
twelid jew il-
pussess ta’ stat.
82. Fin-nuqqas ta’ l-att tat-twelid u tal-pussess ta’ stat, inkella,
jekk it-tifel ikun _gie rre_gistrat ta_ht isem falz, jew b_hala mwieled
minn _genituri mhux mag_hrufa, jew fil-ka_z ta’ supposizzjoni jew ta’
bdil ta’ tarbija, ukoll jekk f’dawn l-a_h_har _zew_g ka_zijiet ikun hemm
att tat-twelid li jaqbel mal-pussess ta’ l-istat tat-tifel, il-prova tal-
filjazzjoni tista’ ssir b’xiehda o_hra li tista’ tin_gieb skond il-li_gi.
Prova kontrarja. 83. Il-prova kuntrarja tista’ ssir b’xiehda li turi illi min jitlob l-
istat mhux bin il-mara illi hu jg_hid li hija ommu, inkella, meta hija
ippruvata l-maternit_a , illi hu mhux bin _zew_g ommu.
Ma hemmx 
preskrizzjoni g_hall-
azzjoni.
84. Ma hemmx preskrizzjoni g_hall-azzjoni tat-tifel sabiex
jitlob l-istat ta’ iben le_gittimu.
Meta l-azzjoni 
tista’ titmexxa 
mill-werrieta tat-
tifel.
85. (1) I_zda, jekk it-tifel ma jkunx mexxa l-azzjoni hawn fuq
imsemmija, din ma tistax tin_gieb ’l quddiem mill-werrieta  jew mid-
dixxendenti tieg_hu, _hlief fil-ka_z illi hu jkun miet meta kien ta_ht l-
et_a  jew fil-_hames snin wara li kien sar ta’ l-et_a .
(2) Jekk it-tifel ikun mexxa l-azzjoni u jmut fi_z-_zmien li tkun
miexja l-kaw_za, din tkun tista’ titkompla mill-werrieta jew mid-
dixxendenti tieg_hu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        27
Sub-titolu III
FUQ IL-FILIAZZIONI TA’ L-ULIED ILLE_GITTIMI U FUQ IL-
LE_GITTIMAZZJONI
§I . FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED ILLE_GITTIMI
Tag_hrif b’iben ta’ 
tifel ille_gittimu.
86. It-tifel ille_gittimu jista’ ji_gi mag_hruf mill-missier u mill-
omm, sew mit-tnejn flimkien kemm ukoll separatament:
I_zda meta l-persuna li tag_hraf ru_hha b_hala missier it-tifel
hija minuri, it-tag_hrif li tag_hmel din il-persuna huwa null.
Kif isir.
twelid, jew b’att ie_hor pubbliku, qabel jew wara t-twelid.
(2) Kull dikjarazzjoni ta’ paternit_a  jew maternit_a  mag_hmula
xort’o_hra minn wie_hed mill-_genituri, jew mit-tnejn, tista’ biss
tin_gieb b_hala prova tal-filjazzjoni f’kaw_za ta’ filjazzjoni.
Effetti.
g_handu effett biss g_hal dak li jag_hmlu, u ma jag_hti ebda jedd lit-
tifel hekk mag_hruf kontra l-_genitur l-ie_hor.
Tifel ille_gittimu ta’ 
wie_hed mill-
mi_z_zew_gin 
imwieled qabel i_z-
_zwie_g.
89. It-tifel ille_gittimu ta’ wa_hda mill-persuni mi_z_zew_gin
flimkien, imwieled qabel i_z-_zwie_g, u mag_hruf matul i_z-_zwie_g, ma
jistax jin_gieb fid-dar ta_z-_zwie_g, _hlief bil-kunsens tal-persuna l-
o_hra, kemm-il darba din ma tkunx _g_a  tat il-kunsens tag_hha sabiex
it-tifel ji_gi mag_hruf.
Setg_ha tal-_genturi 
fuq tfal ille_gittimi. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.16. 
Emendat: 
XXI.1993.2, 41.
90. (1) Il-_genitur li jkun g_haraf b’ibnu tifel ille_gittimu g_handu
dwaru d-drittijiet kollha tas-setg_ha tal-_genituri minbarra l-u_zufrutt
legali.
(2) Jekk l-interessi tat-tifel hekk je_htie_gu, il-qorti tista’ tordna
li wie_hed jew wa_hda biss mill-_genituri je_zer_cita jew te_zer_cita d-
drittijiet tas-setg_ha tal-missier; il-qorti tista’ wkoll tillimita l-
e_zer_cizzju ta’ dawn id-drittijiet u, f’ka_zijiet serji, teskludi li_z-_zew_g
_genituri mill-e_zer_cizzju ta’ dawk is-setg_hat.
_Hatra ta’ tutur mill-
qorti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.18; 
XXI. 1993.2.
91. Meta ma jkunx hemm setg_ha tal-_genituri, il-_hatra ta’ tutur
g_hat-tifel ille_gittimu ssir mill-qorti.
Il-kunjom ta’ tifel 
ille_gitttmu. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.2. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXX. 1979.2; XXX. 
1981.4; 
XII.1986.2; 
VIII. 1990.3; 
XXI. 1993.42.
92. (1) Tifel ille_gittimu, jekk ikun _gie mag_hruf b’ibnu mill-
missier, jie_hu l-kunjom tal-missier, li mieg_hu jista’ j_zid il-kunjom
ta’ l-omm, diversament, jie_hu l-kunjom ta’ l-omm.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g_handhom
japplikaw- 
(a) g_hal dawk il-persuni li jkunu mag_hrufa jew twieldu fl-
1 ta’ Jannar, 1966, jew wara; u
(b) dwar it-te_hid tal-kunjom tal-missier, g_hal dawk il-
persuni, mag_hrufa mill-missier qabel l-1 ta’ Jannar,
1966, li ji_gu dikjarati mill-qorti li kienu dejjem i_gibu l-
kunjom tal-missier:
  28      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
I_zda din id-dikjarazzjoni tista’ ting_hata biss
f’kaw_za, mi_gjuba permezz ta’ _citazzjoni quddiem il-
Prim’ Awla tal-Qorti _Civili jew quddiem il-Qorti tal-
Magistrati (G_hawdex) skond il-ka_z, kontra d-Direttur
tar-Re_gistru Pubbliku (g_hal liema kaw_za jkunu
japplikaw mutatis mutandis id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 254 u 255) u l-qorti li tag_hmel din id-
dikjarazzjoni g_handha tordna li ti_gi re_gistrata fir-
Re_gistru Pubbliku permezz ta’ nota fil-mar_gini tar-
re_gistrazzjoni relattiva fir-re_gistru ta’ l-atti tat-twelid.
(3) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu dikjarazzjoni ta’ paternit_a
b’sentenza tal-qorti g_handu jkollha l-istess effett b_hal tag_hrif.
(4) Tifel ille_gittimu li ma jkunx mag_hruf mill-missier b_hala
ibnu, jew dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistg_hu j_zommu l-kunjom - li
jkun kunjom barra dak ta’ l-omm - li dak it-tifel ikun _ha u li ji_gi
dikjarat mill-qorti li kien dejjem _gieb, u l-proviso tas-subartikolu
(2)(b) g_handu japplika g_hal dik id-dikjarazzjoni.
(5) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), tifel
naturali mwieled u li jkun _gie mag_hruf b’ibnu mill-missier qabel l-
ewwel ta’ Jannar, 1966, u li la hu mag_hruf bil-kunjom ta’ l-omm u
l-anqas ma jkun _ha kunjom missieru bis-sa_h_ha tas-subartikolu
(2)(b), jew id-dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistg_hu j_zommu l-kunjom,
li ma jkunx il-kunjom la ta’ l-omm u lanqas tal-missier, li dak it-
tifel ikun _ha u li ji_gi dikjarat mill-qorti li kien dejjem _gieb, u l-
proviso tas-subartikolu (2)(b) g_handu japplika g_hal dik id-
dikjarazzjoni.
Dmirijtet tal-
missier lejn it-tifel 
ille_gittimu. 
Emendat: 
XXXI. 1965.3; 
XXI. 1993.43.
93. (1) Il-missier g_handu l-obbligu li jmantni u jeduka, skond
il-mezzi tieg_hu, it-tifel jew tifla ille_gittimi mag_hrufin minnu
b’uliedu, u li jag_htihom, ukoll fi_z-_zmien ta’ wara, il-manteniment,
fil-ka_z ta’ b_zonn, kemm-il darba ma jkollhomx lil _zew_ghom jew lil
marthom jew dixxendenti li jistg_hu jag_htuhom dan il-manteniment.
(2) L-istess obbligu g_handu l-missier lejn id-dixxendenti
le_gittimi ta’ iben jew bint ille_gittimi li jmutu qablu, jekk il-_genitur
tag_hhom li jibqa’ _haj jew l-axxendenti le_gittimi tag_hhom ma jkunux
fi stat li jistg_hu jag_htu l-manteniment.
Meta l-paternit_a  
tkun dikjarata 
b’sentenza tal-
qorti. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.4.
94. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 93 g_handhom japplikaw
g_hal min ma jkunx g_haraf b’ibnu lit-tifel, i_zda li jkun _gie dikjarat
b’sentenza tal-qorti b_hala missier.
L-obbligi ta’ l-
omm. 
Emendat: 
XXXI. 1965.5.
95. L-omm, g_halkemm ma tkunx g_harfet lit-tifel b_hala binha,
g_handha l-istess obbligi u l-istess jeddijiet li g_handu l-missier li
jkun g_haraf lit-tifel b’ibnu.
Jedd tal-_genitur li 
ji_c_had il-
manteniment meta 
t-tifel ma joqg_hodx 
g_hat-tre_gija tieg_hu. 
Emendat: 
XXXI. 1965.6; 
XXI. 1993.44.
96. Il-_genitur, sew jekk ikun g_haraf kemm jekk ma jkunx
g_haraf it-tifel b’ibnu, jista’ ji_c_had il-manteniment jekk it-tifel ma
jkunx irid, ming_hajr ra_guni tajba, joqg_hod g_hat-tre_gija tal-_genitur
g_hal dik li hija m_gieba u edukazzjoni.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        29
Jedd tal-_genitur li 
ji_c_had il-
manteniment jekk 
it-tifel ma jkunx 
irid joqg_hod fid-
dar mag_h_zula mill-
_genitur. 
Emendat: 
XXXI. 1965.7; 
XXI. 1993.45.
97. Il-_genitur jista’ wkoll, sew jekk ikun g_haraf kemm jekk ma
jkunx g_haraf it-tifel b’ibnu, ji_c_had il-manteniment lit-tifel, jekk it-
tifel ma jkunx irid joqg_hod fid-dar li dak il-_genitur, g_hal ra_guni
tajba, u bl-approvazzjoni tal-qorti, ikun g_ha_zillu biex joqg_hod fiha,
kif ukoll f’kull ka_z ie_hor li fih, skond il-li_gi, il-_genitur jista’ ji_c_had
il-manteniment lit-tifel le_gittimu.
Dmirijiet tat-tifel 
ille_gittimu dwar il-
manteniment.
98. It-tifel ille_gittimu g_handu l-obbligu tal-manteniment lejn
missieru u ommu, jekk dawn ma jkollhomx _zew_ghom jew marthom,
inkella axxendenti jew dixxendenti le_gittimi, li minn g_handhom
skond il-li_gi jistg_hu jie_hdu dak il-manteniment.
It-tag_hrif b’iben 
jista’ ji_gi attakkat 
mit-tifel.
99. L-att li bih ji_gi mag_hruf tifel jista’ ji_gi attakkat mit-tifel kif
ukoll minn kull min ikollu interess.
Kull min ikollu 
interess jista’ jmur 
kontra t-talba 
g_had-dikjarazzjoni 
tal-paternit_a .
100. It-talba _gudizzjarja g_had-dikjarazzjoni ta’ paternit_a  jew
maternit_a  tista’ ti_gi attakkata wkoll minn kull min ikollu interess. 
Prova _genetika. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.46.
100A.  F’kaw_zi li g_halihom jag_hmel riferenza l-artikolu ta’
qabel dan, il-qorti tista’, bla pre_gudizzju g_hal kull prova li jistg_hu
j_gibu l-partijiet skond il-li_gi, tistieden lill-partijiet biex
jissottomettu g_hal e_zamijiet kif imsemmija fl-artikolu 70(3), u bl-
istess mod u fl-istess _cirkostanzi tkun tista’, f’ka_z ta’ rifjut, tasal
g_hal dawk il-konklu_zjonijiet kif imsemmija fl-istess subartikolu. 
§ II.  FUQ IL-LE_GITTIMAZZJONI
Kif issir il-
le_gittimazzjoni.
101. Il-le_gittimazzjoni ta’ tifel imwieled barra mi_z-_zwie_g tista’
ssir jew bi_z-_zwie_g li jsir wara bejn missieru u ommu, jew b’digriet
tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja.
Kondizzjonijiet 
g_hal-
le_gittimazzjoni.
102. Il-le_gittimazzjoni bi _zwie_g wara ma ssirx _hlief meta t-tfal
ikunu _gew mag_hrufa mill-missier u mill-omm b’dikjarazzjoni fl-att
ta_z-_zwie_g, jew xort’o_hra kif hemm imsemmi fl-artikolu 87(1),
inkella meta l-paternit_a  u l-maternit_a  jkunu _gew iddikjarati
b’sentenza tal-qorti.
Effetti tal-
le_gittimazzjoni bi 
_zwie_g wara.
103. L-ulied le_gittimati bi _zwie_g wara jie_hdu l-jeddijiet ta’ tfal
le_gittimi minn dak in-nhar ta_z-_zwie_g bejn il-_genituri tag_hhom, jekk
ikunu _gew mag_hrufa dak in-nhar jew qabel, inkella jekk ikunu _gew
iddikjarati b_hala wliedhom b’sentenza tal-qorti qabel i_z-_zwie_g.
Jekk it-tag_hrif jew 
dikjarazzjoni jsiru 
wara _z-_zwie_g.
104. Jekk it-tag_hrif b’iben jew id-dikjarazzjoni _gudizzjarja jsiru
wara _z-_zwie_g, it-tfal ma jie_hdux il-jeddijiet ta’ tfal le_gittimi _hlief
minn dak in-nhar li ji_gu mag_hrufa jew minn dak in-nhar tad-
dikjarazzjoni _gudizzjarja.
Dixxendenti ta’ tfal 
le_gittimati bi _zwie_g 
wara.
105. Bi_z-_zwie_g ta’ l-omm u l-missier ti_gri wkoll le_gittimazzjoni
tat-tfal tag_hhom li jkunu mietu qabel i_z-_zwie_g, favur id-dixxendenti
ta’ dawna, le_gittimi jew le_gittimit_a  bi _zwie_g wara, kemm-il darba t-
tfal mejta qabel i_z-_zwie_g ikunu _gew mag_hrufa kif hemm provdut fl-
artikolu 102, jew il-paternit_a  u l-maternit_a  tag_hhom tkun _giet
  30      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
iddikjarata b’sentenza tal-qorti.
Le_gittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ _gurisdizzjoni 
volontarja.
106. Il-le_gittimazzjoni b’digriet tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja ti_gri bis-sa_h_ha tad-digriet stess, u ebda att ie_hor ma hu
me_htie_g.
Kondizzjonijtet 
sabiex ting_hata 
le_gittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ _gurisdizzjoni 
volontarja.
107. Il-le_gittimazzjoni msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan
tista’ ting_hata biss -
(a) jekk ti_gi mitluba mill-_genitur li jkun irid jille_gittima l-
ibnu; u
(b) jekk, meta dan il-_genitur hu marbut bi _zwie_g, ji_gi
ppruvat li l-mara tieg_hu jew ir-ra_gel tag_hha taw il-
kunsens tag_hhom g_haldaqshekk; u
(_c) jekk ji_gi ppruvat, meta t-tifel hu ta’ l-et_a , l-kunsens
tieg_hu, jew, meta hu ta_ht l-et_a , illi l-le_gittimazzjoni
hija g_hall-_gid tieg_hu.
Setg_ha tal-qorti li 
ti_c_had il-
le_gittimazzjoni.
108. Il-qorti g_handha s-setg_ha, skond i_c-_cirkostanzi, li ti_c_had li
tag_hti l-le_gittimazzjoni, jekk min jag_hmel it-talba jista’ jille_gittima
’l ibnu bi _zwie_g wara, jew ikollu tfal, le_gittimi jew le_gittimati bi
_zwie_g wara, jew dixxendenti minnhom.
Ir-re_gistratur tal-
qrati jie_hu _hsieb li 
ti_gi rre_gistrata l-
legittimazzjoni.
109. Il-le_gittimazzjoni g_handha, fuq talba tar-re_gistratur tal-
qorti hawn fuq imsemmija, ti_gi mni_z_zla fir-Re_gistru Pubbliku, kif
hemm provdut fl-artikoli 290 u 291, fi _zmien _hmistax-il _gurnata
mid-data tad-digriet, kemm-il darba ma tkunx _ga _giet imni_z_zla fuq
talba ta’ _haddie_hor.
Il-kunjom li jie_hu 
t-tifel le_gittimat 
b’digriet tal-qorti. 
Emendat: 
XXI.1993.47.
110. (1) Tifel le_gittimat b’digriet tal-qorti jie_hu l-kunjom tal-
_genitur li fuq talba tieg_hu jkun _gie le_gittimat.
(2) Jekk il-le_gittimazzjoni ssir fuq talba tal-missier u ta’ l-
omm, it-tifel jie_hu l-kunjom tal-missier li mieg_hu jista’ ji_zdied il-
kunjom ta’ l-omm.
Effetti tal-
le_gittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
bejn it-tifel u l-
_genitur.
111. (1) Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci
dwar is-su_c_cessjoni, il-missier jew l-omm u t-tifel le_gittimat huma,
mid-data tad-digriet, g_hal bejniethom, fl-istess kondizzjoni ta’
missier jew omm u tifel le_gittimu.
(2) Dak it-tifel ma jikseb ebda jedd ie_hor li ji_gi minn qrubija ta’
demm.
It-tifel jista’ jitlob 
il-le_gittimazzjoni 
wara l-mewt tal-
_genitur.
112. Kemm-il darba wie_hed mill-_genituri, f’testment, jew f’att
ie_hor pubbliku, ikun fisser ix-xewqa li jille_gittima t-tifel, dak it-
tifel jista’, wara l-mewt ta’ dak il-_genitur, jag_hmel talba g_hal-
le_gittimazzjoni, bla _hsara tas-setg_ha tal-qorti kif provdut fl-artikolu
108, fil-ka_z li l-mejjet ikun _halla tfal le_gittimi jew le_gittimati bi
_zwie_g wara.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        31
Titolu III
Sostitwit:
XXI. 1962.2.
FUQ L-ADOZZJONI
Tifsir.
Emendat:
XLVI. 1973.21.
113. (1) G_hall-finijiet ta’ dan it-Titolu u ta’ kull regolamenti
mag_hmula bis-sa_h_ha tieg_hu persuna g_handha titqies li tag_hmel jew
tipparte_cipa f’arran_gament g_hall-adozzjoni ta’ persuna jew g_hat-
tqeg_hid ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ xi persuna jekk (skond
il-ka_z) -
(a) tid_hol fi jew tag_hmel xi ftehim jew arran_gament g_hal,
jew g_hal fa_cilitar, ta’ l-adozzjoni ta’ persuna minn xi
persuna o_hra; jew
(b) tid_hol fi jew tag_hmel xi ftehim jew arran_gament g_hal,
jew tiffa_cilita, it-tqeg_hid ta’ minuri fil-kura jew
pussess ta’ persuna o_hra.
(2) F’dan il-Kodi_ci u f’kull li_gi o_hra, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma tfissirx xort’o_hra -
(a) kull riferenza g_hal persuna jew persuni li jkunu qraba
ta’ persuna o_hra f’kull linja jew grad g_handha, dwar
adottant jew persuna addottata jew fit-tnissil ta’ l-istat
ta’ qrubija g_haddejja minn addottant jew persuna
adottata, tiftiehem b_hala riferenza g_hall-persuna jew
persuni li kienu jkunu qraba tag_hha kieku l-persuna
adottata kienet bin l-adottat imwieled minnu jew
minnha fi_z-_zwie_g u ma kienet bin ebda persuna o_hra, u
bla _hsara g_hall-generalit_a  ta’ din id-disposizzjoni, kull
riferenza g_hall-isem, ismijiet jew kunjom tal-missier
jew l-omm jew tal-missier u l-omm ta’ persuna
adottata g_handha tiftiehem b_hala riferenza g_hall-isem,
ismijiet jew kunjom tal-missier jew l-omm jew tal-
missier u l-omm adottivi;
(b) "adozzjoni" tfisser adozzjoni mag_hmula skond dan il-
Kodi_ci u, su_g_getta g_hal dawk il-kondizzjonijiet u
disposizzjonijiet l-o_hra, u b’se_h_h minn dik id-data,
jekk ikun hemm, li tista’ tinsab f’ordni mag_hmul mill-
Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja skond dan is-
subartikolu, tinkludi adozzjoni barranija; u tibdil
grammatikali tag_hha jew kliem li _gejjin minnha
g_handhom jiftehmu f’dan is-sens;
(_c) "tfal ille_gittimi" tfisser tfal ille_gittimi li ma jkunux
_gew adottati;
(d) "addozzjoni barranija" tfisser adozzjoni ta’ dik ix-
xorta jew deskrizzjoni u mag_hmula skond il-li_gi ta’
dak il-pajji_z barra minn Malta, kif il-Ministru
responsabbli g_hall-_gustizzja jista’ b’ordni jispe_cifika.
Setg_ha ta’ g_hoti ta’  
digrieti ta’ 
adozzjoni.
114. (1) L-adozzjoni tista’ ssir biss bis-setg_ha tal-qorti ta’
_gurisdizzjoni volontarja (hawnhekk i_zjed ’il quddiem f’dan it-
Titolu msej_ha b_hala "il-qorti") mog_htija b’digriet (hawnhekk i_zjed
’il quddiem imsejjah b_hala "digriet ta’ adozzjoni") mog_hti fuq
rikors ta’ persuna tas-sess il-wie_hed jew l-ie_hor.
  32      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) Digriet ta’ adozzjoni jista’ jing_hata fuq ir-rikors tar-ra_gel u
l-mara, li jkunu ilhom mi_z_zew_gin g_hal _zmien ta’ mhux anqas minn
_hames snin u jkunu jg_hixu flimkien, u jawtorizzhom flimkien biex
jadottaw persuna u ma jistax jing_hata fuq rikors tar-ra_gel jew tal-
mara biss:
I_zda meta l-persuna li tkun ser tigi adottata tkun il-wild
naturali tar-ra_gel jew tal-mara, f’dak il-ka_z, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 115(3)(_c), id-digriet ta’ adozzjoni
jista’ jing_hata minkejja li r-rikors isir biss mill-missier jew l-omm
naturali tal-persuna li tkun se ti_gi adottata u li r-ra_gel u l-mara
jkunu ilhom mi_z_zew_gin g_hal anqas minn _hames snin.
(3) _Hlief fil-ka_z ta’ ra_gel u mara mi_z_zew_gin li jkunu jg_hixu
flimkien, ma jing_hatax digriet ta’ adozzjoni li jag_hti setg_ha lil aktar
minn rikorrent wie_hed biex jadotta persuna.
(4) Jista’ jing_hata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li jkun _ga
_gie mog_hti dwarha digriet ie_hor ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu; u
dwar rikors g_hal digriet ta’ adozzjoni dwar persuna b_hal dik, l-
adottant jew adottanti skond id-digriet ta’ adozzjoni ta’ qabel jew l-
a_h_har wie_hed ta’ qabel g_handhom jitqiesu li jkunu l-missier jew l-
omm, jew il-missier u l-omm ta’ dik il-persuna g_hall-finijiet kollha
ta’ dan it-Titolu.
Restrizzjonijiet fl-
g_hoti ta’ digrieti 
ta’adozzjoni. 
Sostitwit: 
VII.1977.2.
115. (1) Digriet ta’ adozzjoni ma jing_hatax _hlief jekk ir-
rikorrent jew, fil-ka_z ta’ rikors minn aktar minn persuna wa_hda
flimkien, wie_hed mir-rikorrenti - 
(a) ikun la_haq l-et_a  ta’ tletin sena i_zda mhux l-et_a  ta’ sittin
sena u jkollu mill-anqas wie_hed u g_hoxrin sena i_zjed
mill-persuna li tkun se ti_gi adottata; jew
(b) ikun l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti_gi
adottata u jkun la_haq l-et_a  ma_g_guri.
(2) Digriet ta’ adozzjoni ma jing_hatax -
(a) dwar persuna li tkun la_hqet l-et_a  ta’ tmintax-il sena
_hlief favur rikorrent wa_hdieni li jkun l-omm jew il-
missier tal-persuna li tkun se ti_gi adottata; jew
(b) dwar persuna ta’ sess femminil favur rikorrent
wa_hdieni li jkun ta’ sess maskil, kemm-il darba l-qorti
ma tkunx sodisfatta li jkun hemm _cirkostanzi spe_cjali
li ji_g_gustifikaw b_hala mi_zura e_c_cezzjonali l-g_hoti ta’
digriet ta’ adozzjoni; jew
(_c) favur persuna li tkun _hadet l-ordni sagri jew li tkun
marbuta bil-voti solenni ta’ professjoni reli_gju_za; jew
(d) favur tutur dwar il-persuna li tkun jew kienet ta_ht it-
tutela tieg_hu, _hlief wara li jkun ta kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg_hu jew ta garanzija xierqa ta’ l-
g_hoti ta’ dak il-kont.
(3) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, ma
jing_hatax digriet ta’ adozzjoni wkoll - 
(a) f’kull ka_z, barra minn fil-ka_z ta’ persuna ille_gittima,
_hlief bil-kunsens ta’ kull wie_hed mill-_genituri tal-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        33
persuna li tkun se ti_gi adottata u li jkun _haj;
(b) fil-ka_z ta’ persuna ille_gittima, _hlief bil-kunsens ta’ l-
omm jekk din tkun _hajja;
(_c) fuq rikors mag_hmul mir-ra_gel jew mill-mara skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114(2), _hlief bil-
kunsens tal-mi_z_zewwe_g l-ie_hor;
(d) meta l-persuna li tkun se ti_gi adottata tkun g_halqet l-
erbatax-il sena, _hlief bil-kunsens tag_hha.
(4) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, qabel
ma tag_hti digriet ta’ adozzjoni l-qorti g_handha -
(a) fil-ka_z ta’ persuna ille_gittima, tisma’ lill-missier
naturali jekk dan ikun g_haraf b’ibnu lill-persuna li
tkun se ti_gi adottata jew jekk il-qorti tkun sodisfatta li
jkun ikkontribbwixxa g_hall-manteniment tag_hha jew
ikun wera interess _genwin u kontinwu fiha;
(b) meta l-persuna li tkun se ti_gi adottata tkun ta_ht tutela
jew tkun qed tg_hix ma’ persuna li ma tkunx l-omm jew
il-missier tag_hha, i_zda li jkollha fil-fatt il-kura u
kustodja tag_hha, tisma’ lit-tutur jew lill-persuna li
jkollha fil-fatt dik il-kura u kustodja, skond il-ka_z.
Kura u pussess ta’ 
persuni li jkunu se 
ji_gu adottati qabel 
adozzjoni.
Sostitwit:
VII. 1977.3.
116. (1) _Hlief meta r-rikorrent jew wie_hed mir-rikorrenti jkun
l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti_gi adottata, ma
jing_hatax digriet ta’ adozzjoni jekk il-persuna li tkun se ti_gi
adottata ma kinitx kontinwament fil-kura u l-pussess tar-rikorrent
g_hal mill-inqas tliet xhur konsekuttivi minnufih qabel id-data tad-
digriet ta’ adozzjoni, bla ma jing_hadd ebda _zmien qabel id-data li
tidher lill-qorti li tkun id-data li fiha l-persuna li tkun se ti_gi
adottata tkun g_halqet l-et_a  ta’ sitt _gimg_hat.
(2) _Hlief meta r-rikorrent jew wie_hed mir-rikorrenti jkun l-
omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti_gi adottata, ma jing_hatax
digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li waqt is-smig_h tar-rikors tkun
ta_ht l-og_hla limiti ta’ l-et_a  ta’ tag_hlim obbligatorju kemm-il darba
r-rikorrent, mill-inqas tliet xhur qabel dak id-digriet, ma jkunx ta
avvi_z bil-miktub lill-awtorit_a  preskritta dwar il-_hsieb tieg_hu li
jitlob digriet ta’ adozzjoni dwar dik il-persuna.
(3) Waqt li rikors g_hal adozzjoni jkun pendenti quddiem xi
qorti, l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti_gi adottata li
jkun ta l-kunsens tieg_hu g_hall-g_hoti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara r-
rikors u kull tutur ma jkollux dritt, _hlief bil-permess tal-qorti, li
jne_h_hi lill-persuna li tkun se ti_gi adottata mill-kura u pussess tar-
rikorrent; u meta tqis jekk tag_htix jew ti_c_hadx il-permess il-qorti
g_handha tie_hu qies tal-_gid tal-persuna li tkun se ti_gi adottata.
Setg_ha li je_hles 
mill-kunsens. 
Emendat: 
XXXVIII. 1972.2; 
L. 1981.2.
117. (1) Il-qorti tista’ te_hles minn kull kunsens jew minn kull
smig_h me_htie_g mill-artikolu 115 jekk tkun sodisfatta - 
(a) fil-ka_z ta’ _helsien minn xi kunsens b_hal dak, illi l-
persuna li tkun me_htie_ga tag_hti l-kunsens tag_hha ma
tkunx tista’ tag_hti dak il-kunsens jew, fil-ka_z tal-
missier jew ta’ l-omm, illi ma tkunx tista tinstab jew
  34      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
tkun abbandunat, ittraskurat jew persistentement
ittrattat _ha_zin, jew tkun persistentement jew ittraskurat
jew _ca_hdet li tg_hin g_hall-manteniment ta’, il-persuna li
tkun se ti_gi adottata jew tkun talbet jew ippruvat tikseb
xi _hlas jew kumpens ie_hor g_hal jew min_habba l-g_hoti
tal-kunsens me_htie_g dwar l-adozzjoni; jew
(b) fil-ka_z ta’ _helsien minn xi smig_h b_hal dak, illi l-
persuna li tkun me_htie_ga li ti_gi mismug_ha ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ turi l-fehmiet tag_hha;
jew
(_c) illi min_habba ra_gunijiet spe_cjali u e_c_cezzjonali u wara
li tqis l-interessi tal-persuni kollha kon_cernati, ikun
xieraq li hi te_hles minn kull smig_h u kunsens b_hal
dawk.
(2) Il-qorti tista’ te_hles mill-kunsens tar-ra_gel jew tal-mara ta’
rikorrent g_hal digriet ta’ adozzjoni jekk tkun sodisfatta illi l-
persuna li l-kunsens tag_hha jkun qieg_hed ji_gi me_hlus ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ tag_hti l-kunsens, jew illi r-ra_gel u
l-mara jkunu separati u qed ig_hixu mhux flimkien u li s-
separazzjoni aktarx tkun permanenti.
(3) Il-kunsens ta’ xi persuna skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 115(3)(a) g_hall-g_hoti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara rikors
jista’ jing_hata (bla _hsara tal-kondizzjonijiet dwar it-twemmin
reli_gju_z li fih g_handha ti_gi mrobbija l-persuna li tkun se ti_gi
adottata) ming_hajr ma tkun taf l-identit_a  tar-rikorrent g_had-digriet.
Prova tal-kunsens. 
Emendat:
XXVIII. 1963.2; 
XXXVIII. 1972.3; 
VI1.1977.4.
118. (1) Meta xi omm jew missier jew il-persuna li sejra tkun
adottata ma jattendix fil-pro_ceduri fuq rikors g_hal digriet ta’
adozzjoni sabiex jag_hti l-kunsens tieg_hu g_hall-g_hoti tad-digriet
f’dak il-ka_z, bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u
(3), dokument li juri l-kunsens tieg_hu g_hall-g_hoti ta’ digriet b_hal
dak u li jkun jifhem ix-xorta u l-effett ta’ digriet b_hal dak g_handu,
jekk il-persuna li favur tag_hha d-digriet ikun se jing_hata tkun
imsemmija fid-dokument jew (meta l-identit_a  ta’ dik il-persuna ma
tkunx mag_hrufa minn min ikun se jag_hti l-kunsens) tkun
divrenzjata fih fil-mod preskritt, ikun prova bi_z_zejjed ta’ dak il-
kunsens u tal-fehma tieg_hu dwar ix-xorta u l-effett tad-digriet, sew
jekk id-dokument ikun sar qabel sew jekk wara l-bidu tal-
pro_ceduri; u meta xi dokument b_hal dak ikun awtentikat kif jing_had
fis-subartikolu (2)(b), ikun prova bi_z_zejjed kif jing_had qabel bla
ebda prova o_hra dwar il-firma tal-persuna li minnha jkun sar id-
dokument.
(2) Dokument li juri l-kunsens ta’ l-omm ta’ persuna li tkun se
ti_gi adottata ma jkunx prova bi_z_zejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba -
(a) il-persuna li tkun se ti_gi adottata ma tkunx g_hall-anqas
ta’ l-et_a  ta’ sitt _gimg_hat fid-data li fiha jsir id-
dokument; u
(b) id-dokument ma jkunx awtentikat f’dik id-data minn
Kummissarju b’setg_ha li jag_hti _gurament jew avukat
jew nutar jew, jekk ikun sar barra minn Malta, minn
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        35
persuna ta’ xi klassi b_hal dik kif tista’ tkun preskritta.
(3) Dokument li juri l-kunsens tal-persuna li tkun se ti_gi
adottata ma jkunx prova bi_z_zejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba il-persuna li favur tag_hha jkun se jsir id-digriet ma tkunx
imsemmija fid-dokument.
(4) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, dokument li jidher li jkun
awtentikat kif jing_had fis-subartikolu (2)(b) g_handu jitqies li jkun
hekk awtentikat, u li jkun sar u _gie awtentikat fid-data u fil-post
imsemmi fih, sakemm ma ji_gix pruvat il-kuntrarju.
Funzjoni tal-qorti 
dwar digrieti ta’ 
adozzjoni.
119. (1) Il-qorti qabel ma tag_hti digriet ta’ adozzjoni g_handha
tkun sodisfatta -
(a) illi kull persuna li l-kunsens tag_hha jkun me_htie_g
g_hall-g_hoti tad-digriet ta’ adozzjoni u li l-kunsens
tag_hha ma jkunx me_hlus, tkun tat il-kunsens tag_hha u
tkun tifhem ix-xorta u l-effett tad-digriet ta’ adozzjoni
li jkun sar rikors g_halih; u b’mod partikolari fil-ka_z ta’
l-omm jew il-missier illi jkun jifhem illi l-effett tad-
digriet ta’ adozzjoni jkun li jne_h_hilha jew ine_h_hilu
permanentement id-drittijiet tag_hha jew tieg_hu dwar il-
persuna li tkun se ti_gi adottata;
(b) illi d-digriet, jekk jing_hata, ikun g_hall-gid tal-persuna
li tkun se ti_gi adottata;
(_c) illi r-rikorrent ma jkunx ir_cieva jew ftiehem li jir_cievi,
u illi ebda persuna ma tkun g_hamlet jew tat jew
ftehmet li tag_hmel jew tag_hti lir-rikorrent, xi _hlas jew
kumpens ie_hor min_habba fl-adozzjoni _hlief dak li l-
qorti tista’ tapprova.
(2) Biex tidde_cidi jekk digriet ta’ adozzjoni jekk ji_gi mog_hti
jkunx g_hall-_gid tal-persuna li tkun se ti_gi adottata, il-qorti g_handha
tie_hu qies (fost _hwejje_g o_hra) tas-sa_h_ha tar-rikorrent, kif pruvata,
f’dawk il-ka_zijiet kif jistg_hu ji_gu preskritti, bi_c-_certifikat ta’ tabib
re_gistrat, u g_handha tie_hu kont xieraq tax-xewqat tal-persuna li
tkun se ti_gi adottata, wara li tqis l-et_a  u l-_hila li tifhem dik il-
persuna u t-twemmin reli_gju_z ta’ dik il-persuna u ta’ ommha u
missierha.
(3) Il-qorti f’digriet ta’ adozzjoni tista’ timponi dawk il-
pattijiet u kondizzjonijiet kif il-qorti jista’ jidhrilha xieraq u b’mod
partikolari tista’ te_htie_g lill-adottant li jag_hmel g_hall-persuna li
tkun se ti_gi adottata dak il-provvediment (jekk ikun hemm) li fil-
fehma tal-qorti jkun sewwa u xieraq.
Kuratur. 
Emendat: 
VII.1977.5.
120. Wara rikors g_hal digriet ta’ adozzjoni ta’ persuna li tkun se
ti_gi adottata, il-qorti g_handha ta_htar dik il-persuna skond ma jkun
preskritt biex ta_gixxi b_hala kuratur spe_cjali tal-persuna li tkun se
ti_gi adottata bid-dmir li t_hares l-interessi tal-persuna li tkun se ti_gi
adottata quddiem il-qorti.
Drittijiet u 
dmirijiet. 
Emendat: 
XLVI.1973.20; 
XXI. I993.48.
121. Wara li jing_hata digriet ta’ adozzjoni -
(a) il-persuna li dwarha jing_hata d-digriet ta’ adozzjoni
g_handha titqies dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-qraba
  36      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
wie_hed lejn l-ie_hor, b_hala bin l-adottant jew l-adottanti
imwieled minnu, minnha jew minnhom mi_z-_zwie_g u
b_hala bin ebda persuna jew persuni o_hra, billi l-qrubija
tg_haddi permezz ta’ l-adottant jew adottanti;
(b) il-qraba tal-persuna li dwarha jing_hata d-digriet ta’
adozzjoni g_handhom jitilfu d-drittijiet kollha u ji_gu
me_hlusa mill-obbligi kollha dwar dik il-persuna;
(_c) it-tutur, jekk il-persuna li dwarha jing_hata d-digriet ta’
adozzjoni tkun ta_ht tutela, g_handu jtemm l-
amministrazzjoni tieg_hu u, eg_hluq tliet xhur mid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni, jag_hti kont ta’ hekk lill-
adottant.
Sentenzi, digrieti 
jew ordnijiet g_hal 
_hlas ta’ 
manteniment. 
Emendat: 
VII. 1977.6.
122. (1) Meta jing_hata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li
tkun ille_gittima, f’dak il-ka_z, kemm-il darba l-adottant ma jkunx
ommha u l-omm tkun mara mhix mi_z_zew_ga, kull sentenza, digriet
jew ordni g_hall-_hlas tal-manteniment fis-se_h_h dwar dik il-persuna,
u kull ftehim li bih il-missier ta’ dik il-persuna jkun intrabat li
jag_hmel _hlasijiet spe_cifikatament g_hal benefi_c_cju tag_hha, itemmu
milli jkollhom se_h_h, i_zda bla _hsara g_hall-_gbir ta’ kull arretrati li
jkunu dovuti skond is-sentenza, digriet, ordni jew ftehim fid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni.
(2) Wara li jing_hata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun
ille_gittima, ebda sentenza, digriet jew ordni g_hall-_hlas ta’
manteniment ma g_handu jing_hata dwar dik il-persuna kemm-il
darba d-digriet ta’ adozzjoni ma jkunx _gie mog_hti fuq ir-rikors ta’
l-omm ta’ dik il-persuna biss.
Drittijiet ta’ 
proprjet_a .
123. (1) Meta, f’xi _zmien wara l-g_hoti ta’ digriet ta’ adozzjoni,
l-adottant jew il-persuna adottata jew xi persuna o_hra tmut intestata
dwar xi proprjet_a , dik il-proprjet_a  g_handha tg_haddi g_hal kollox
b_hallikieku l-persuna adottata kienet bin l-adottant imwieled fi_z-
_zwie_g u ma kienet bin ebda persuna o_hra.
(2) F’kull disponiment ta’ proprjet_a  mag_hmul, kemm b’att inter
vivos kemm b’testment, wara d-data ta’ digriet ta’ adozzjoni -
(a) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g_hal bin
jew ulied l-adottant g_handha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja tiftiehem b_hala, jew b_hala li
tinkludi, riferenza g_hall-persuna adottata;
(b) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g_hal bin
jew ulied tal-missier u omm naturali tal-persuna
adottata jew wie_hed minnhom g_handha, kemm-il darba
ma tkunx tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem b_hala li
ma tkunx, jew li ma tinkludix, riferenza g_hall-persuna
adottata; u
(_c) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g_hal
persuna jew persuni li tkun qarib tal-persuna adottata
f’xi linja jew grad g_handha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem b_hala riferenza
g_hall-persuna jew persuni li tkun qarib tag_hha f’dik il-
linja jew grad kieku kienet bin l-adottant imwieled fi_z-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        37
_zwie_g u ma kienet bin ebda persuna o_hra.
(3) G_hall-finijiet ta’ passa_g_gi ta’ xi proprjet_a  skond dan l-
artikolu u g_hall-finijiet ta’ tifsir ta’ xi disponiment li g_halih ig_hodd
is-subartikolu (2), persuna adottata g_handha titqies li tkun qarib ta’
kull persuna o_hra li tkun it-tifel adottat ta’ l-adottant b_hala _hu jew
o_ht.
(4) Meta jing_hata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun _giet
adottata qabel, l-adozzjoni ta’ qabel m’g_handux jittie_hed kont
tag_hha g_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu dwar il-passa_g_g ta’ xi
proprjet_a  mal-mewt ta’ persuna li tmut intestata wara d-data tad-
digriet ta’ adozzjoni ta’ wara, u dwar kull disponiment ta’ proprjet_a
mag_hmul, jew li jie_hu se_h_h fid-data li fiha tmut persuna, wara dik
id-data.
Persuna adottata 
tie_hu l-kunjom ta’ 
l-adottant. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.5.
124. Ma’ l-g_hoti ta’ digriet ta’ adozzjoni, il-persuna li dwarha
jing_hata d-digriet ta’ adozzjoni g_handha tie_hu l-kunjom ta’ l-
adottant:
I_zda meta l-persuna li tkun se ti_gi adottata ma tkunx g_halqet
l-erba’ snin, l-adottant jista’, bl-approvazzjoni tal-qorti, jag_hti lil
dak it-tifel isem _gdid.
Re_gistrazzjoni ta’ 
adozzjonijiet. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8,9;
III.1994.2;
XXIV. 1995.362.
125. (1) Kull digriet ta’ adozzjoni g_handu jkollu ordni lid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku li jni_z_zel fir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati (imwaqqaf bl-artikolu 269) re_gistrazzjoni skond il-
Formola H murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi_ci u (bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu li ja_hbat
minnufih wara dan) jispe_cifika l-partikolaritajiet li g_handhom
jitni_z_zlu ta_ht l-intestaturi fil-kolonni 2 sa 7 ta’ dik il-Formula.
(2) G_hall-finijiet ta’ t_haris tal-_hti_gijiet ta’ l-a_h_har subartikolu
qabel dan -
(a) meta d-data e_zatta tat-twelid tal-persuna li tkun se ti_gi
adottata ma ti_gix pruvata g_has-sodisfazzjon tal-qorti,
il-qorti g_handha tistabbilixxi d-data probabbli tat-
twelid tag_hha u d-data hekk stabbilita g_handha ti_gi
spe_cifikata fid-digriet b_hala d-data tat-twelid tag_hha;
(b) meta l-pajji_z u l-post tat-twelid tal-persuna li tkun se
ti_gi adottata ma ji_gux pruvati g_has-sodisfazzjon tal-
qorti, f’dak il-ka_z, jekk ikun jidher probabbli li dik il-
persuna kienet twieldet f’Malta, g_handha titqies b_hala
li twieldet f’Malta, u f’kull ka_z ie_hor il-
partikolaritajiet tal-pajji_z tat-twelid jistg_hu ma
jissemmewx fid-digriet u fir-re_gistrazzjoni fir-Re_gistru
tal-Persuni Adottati,
u l-kunjom li g_handu jkun spe_cifikat fid-digriet b_hala l-kunjom tal-
persuna li tkun se ti_gi adottata jkun il-kunjom tar-rikorrent.
(3) Meta fuq rikors g_hal digriet ta’ adozzjoni ti_gi pruvata g_has-
sodisfazzjon tal-qorti l-identit_a  tal-persuna li tkun se ti_gi adottata
ma’ persuna li g_haliha tirriferixxi re_gistrazzjoni fir-re_gistru ta’ l-
atti tat-twelid (imwaqqaf bl-artikolu 238), kull digriet ta’ adozzjoni
mog_hti skond ir-rikors g_handu jkollu ordni lid-Direttur tar-Re_gistru
  38      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Pubbliku biex jara li r-re_gistrazzjoni fir-re_gistru ta’ l-atti tat-twelid
ti_gi mmarkata bil-kelma "Adottat".
(4) Meta jing_hata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li qabel
kien ing_hata dwarha digriet ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu, id-
digriet g_handu jkollu ordni lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku biex
jara li r-re_gistrazzjoni fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati ti_gi
mmarkata bil-kliem "Adottat mill-_gdid".
(5) Wara li jing_hata digriet ta’ adozzjoni, ir-Re_gistratur tal-
Qrati g_handu jara li d-digriet ji_gi komunikat 1id-Direttur tar-
Re_gistru Pubbliku eg_hluq _hmistax-il _gurnata mill-g_hoti ta’ dak id-
digriet u d-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku g_handu, eg_hluq _hmistax-
il _gurnata milli jir_cievi dik il-komunika, jara li jsir t_haris ta’ l-
ordnijiet li jkun hemm fid-digriet kemm dwar l-immarkar ta’ xi
re_gistrazzjoni fir-re_gistru ta’ l-atti tat-twelid bil-kelma "Adottat" u
kemm dwar l-eg_hmil tar-re_gistrazzjoni jew re_gistrazzjonijiet xierqa
fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati, u g_handu fuq kull digriet b_hal dak
jikteb id-data ta’ meta jkun ir_cevih u jiffirma ismu fuqu.
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 238(2), ta’ l-artikolu
245(1), ta’ l-artikoli 248, 249, 252, 260 u 261 u, bla _hsara g_had-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 269, l-artikolu 251 g_handhom
mutatis mutandis ig_hoddu g_har-Re_gistru tal-Persuni Adottati u
re_gistrazzjonijiet fih, g_hal estratti minnu u g_hal _certifikati u
dokumenti o_hra dwaru jew li g_handhom x’jaqsmu mieg_hu.
Le_gittimazzjoni: 
revoka ta’ digrieti 
ta’ adozzjoni u 
t_hassir fir-re_gistru.
Emendat:
XXIV.1995.362.
126. (1) Meta xi persuna adottata minn missierha jew ommha
biss tkun wara dan saret persuna le_gittimata ma_z-_zwie_g ta’
missierha u ommha, il-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tista’, fuq
rikors ta’ xi wa_hda mill-partijiet ikkon_cernati, tirrevoka dak id-
digriet.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni ji_gi revokat skond dan l-artikolu,
ir-Re_gistratur tal-Qrati g_handu jara 1i r-revoka ti_gi komunikata lid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku li g_handu jara li tit_hassar - 
(a) ir-re_gistrazzjoni fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati dwar
il-persuna adottata; u
(b) l-immarkar bil-kelma "Adottat" kull re_gistrazzjoni
dwarha fir-re_gistru ta’ l-atti tat-twelid,
u kopja awtentikata ta’ kull re_gistrazzjoni b_hal dik imsemmija fil-
paragrafu (b) g_handha titqies 1i tkun kopja e_zatta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-t_hassir ma jkunux jidhru fiha.
Emenda tad-digriet 
u korrezzjoni tar-
re_gistri.
Emendat:
XXIV.1995.362.
127. (1) Il-qorti li minnha jkun _gie mog_hti digriet ta’
adozzjoni tista’, fuq rikors ta’ l-adottant jew tal-persuna adottata,
temenda d-digriet billi ji_gi korrett xi _zball fil-partikolaritajiet li
jkun hemm fih u tista’, jekk tkun sodisfatta fuq ir-rikors ta’ xi
persuna ikkon_cernata illi ordni g_hall-eg_hmil ta’ re_gistrazzjoni fir-
re_gistru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati li
kien inklu_z fid-digriet skond l-artikolu 125(3) jew (4) kien hekk
inklu_z b’mod ha_zin, tirrevoka dak l-ordni; u meta digriet ta’
adozzjoni jkun hekk emendat jew ordni hekk im_hassar, ir-
Re_gistratur tal-Qrati g_handu jara li l-emenda ti_gi komunikata lid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku eg_hluq _hmistax-il _gurnata mill-g_hoti
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        39
ta’ dak id-digriet; u kull korrezzjoni jew _zieda fir-Re_gistru tal-
Persuni Adottati jew t_hassir ta’ l-immarkar ta’ re_gistrazzjoni fir-
re_gistru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati li
tkun me_htie_ga g_handha ssir skond hekk.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni jkun _gie emendat kull kopja
awtentikata tar-re_gistrazzjoni relattiva fir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati li tista’ tin_hare_g bis-sa_h_ha ta’ l-artikolu 269(5) g_handha
tkun kopja tar-re_gistrazzjoni kif emendata, ming_hajr ir-
riproduzzjoni ta’ xi nota jew markar dwar l-emenda jew ta’ xi _haga
m_hassra bis-sa_h_ha ta’ hekk; u kopja awtentikata ta’ re_gistrazzjoni
f’xi re_gistru, li tkun re_gistrazzjoni li l-immarkar tag_hha jkun _gie
m_hassar, g_handha titqies li tkun kopja e_zatta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-t_hassir ma jkunux jidhru fiha.
Projbizzjoni ta’ 
_certi _hlasijiet. 
Emendat: 
XXVIII.1963.3; 
VIII.1990.3.
128. (1) Ebda persuna m’g_handha tag_hmel jew tag_hti jew
tiftiehem li tag_hmel jew tag_hti, jew tir_cievi jew tiftiehem 1i tir_cievi
jew tittanta 1i tikseb xi _hlas jew kumpens ie_hor g_hal jew min_habba
fi -
(a) l-adozzjoni minn dik il-persuna ta’ xi persuna o_hra;
(b) l-g_hoti minn dik il-persuna ta’ xi kunsens me_htie_g
dwar l-adozzjoni ta’ persuna;
(_c) it-trasferiment minn dik il-persuna tal-kura u pussess
tal-persuna li tkun se ti_gi adottata bil-_hsieb ta’ l-
adozzjoni tag_hha;
(d) l-eg_hmil minn dik il-persuna ta’ xi arran_gamenti g_hall-
adozzjoni ta’ persuna.
(2) Kull min jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jkun
_hati ta’ reat u je_hel, meta jinsab _hati mill-Qorti tal-Ma_gistrati,
pri_gunerija g_hal perijodu ta’ mhux i_zjed minn sitt xhur jew multa
ta’ mhux i_zjed minn mitt 1ira jew it-tnejn flimkien, u l-qorti tista’
tordna li minuri li dwaru jkun sar ir-reat ji_gi me_hud f’post ta’
sigurt_a  sakemm ikun jista’ ji_gi mog_hti lura lil missieru u lil ommu
jew lit-tutur tieg_hu jew sakemm ikunu jistg_hu jsiru arran_gamenti
o_hra g_halih.
(3) Dan l-artikolu, safejn jirriferixxi g_hall-eg_hmil ta’ xi
arran_gamenti g_hall-adozzjoni ta’ persuna, ma jg_hoddx g_hal -
(a) _hlasijiet mag_hmula g_hall-manteniment ta’ dik il-
persuna; u
(b) kumpens ta’ l-avukati, tan-nutara, tal-prokuraturi
legali jew tat-tobba g_hal servizzi professjonali.
(4) Kull dikjarazzjoni ta’ _htija skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) g_handha ti_gi notifikata mir-re_gistratur tal-qorti li
tkun g_hamlet id-dikjarazzjoni ta’ _htija lill-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja, u din il-qorti ta’ l-a_h_har g_handha wara hekk tie_hu dawk
il-mi_zuri li tqies xierqa fl-a_hjar interessi tal-persuna adottata jew 1i
tkun se ti_gi adottata mag_hduda, jekk jidhrilha xieraq, ir-revoka tad-
digriet ta’ adozzjoni.
  40      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Regolamenti. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXl. 1966.2.
129. Il-Ministru responsabbli g_hall-gustizzja jista’ jag_hmel
regolamenti - 
(a) biex jippreskrivu kull _ha_ga li b’dan it-Titolu hija
awtorizzata jew me_htie_ga li tkun preskritta;
(b) g_hall-protezzjoni, sorveljanza u kontroll ta’ minuri li
jkunu mqieg_hda fil-kura u pussess ta’ dawk il-persuni
li jistg_hu jkunu preskritti;
(_c) biex jirregolaw l-eg_hmil ta’ jew il-parte_cipazzjoni
f’arran_gamenti g_hall-adozzjoni ta’ persuna jew g_hat-
tqeg_hid ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ persuna
o_hra;
(d) g_har-re_gistrazzjoni, sorveljanza u kontroll ta’
so_cjetajiet ta’ adozzjoni u g_hat-t_hassir ta’ dik ir-
re_gistrazzjoni;
(e) g_hal kull _ha_ga in_cidentali u supplementarja li dwarha
l-Ministru responsabbli g_hall-_gustizzja ja_hseb 1i jkun
xieraq g_hall-finijiet tar-regolamenti li jipprovdi,
mag_hduda b’mod partikolari d-d_hul u l-ispezzjon ta’
postijiet li g_halihom jirriferixxu r-regolamenti minn
persuni awtorizzati g_hal hekk mill-Ministru
responsabbli g_hall-_gustizzja sabiex ji_gi _zgurat it-t_haris
tar-regolamenti;
(f) biex jistabbilixxu l-pieni li jkun jista’ je_hel kull minn
jikser xi wie_hed mir-regolamenti, liema pieni ma
jkunux i_zjed minn pri_gunerija g_hal perijodu ta’ sitt
xhur.
Adozzjonijiet 
barranin. 
Mi_zjud: 
XLVI. 1973.22.
130. (1) Bla _hsara g_has-subartikolu (2), meta adozzjoni
barranija g_handha titqies b_hala adozzjoni skond id-disposizzjonijiet
ta’ l-artikolu 113, l-ordni (ikun kif ikun imsemmi) ta’ l-awtorit_a
barra minn Malta, li bih issir dik l-adozzjoni, g_handu jse_h_h
daqslikieku kien digriet ta’ adozzjoni mag_hmul mill-qorti f’Malta;
u d-disposizzjonijiet  u ta’ kull li_gi o_hra g_handhom japplikaw f’dan
is-sens b’dawk l-adattamenti u tibdil 1i jkunu xierqa fi_c-
_cirkostanzi.
(2) Is-subartikolu (1) japplika su_ggett g_hal kull revi_zjoni,
revoka jew annullament minn qorti jew awtorit_a  o_hra kompetenti
ta’ l-ordni li bih tkun saret l-adozzjoni barranija u g_hal kull
de_ci_zjoni jew ordni dwaru.
(3) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
relattivament g_hal adozzjoni barranija l-qorti jkollha -
(a) is-setg_ha li tidde_cidi jekk dik l-adozzjoni barranija
g_handhiex ti_gi meqjusa b_hala adozzjoni skond l-
artikolu 113;
(b) is-setg_ha li tordna li ssir ir-re_gistrazzjoni xierqa jew li
jsir l-immarkar xieraq dwar l-adozzjoni barranija, fir-
re_gistru u fl-atti msemmija f’dan it-Titolu u li ssir kull
korrezzjoni jew t_hassir tag_hhom;
(_c) is-setg_ha li tidde_ciedi jekk revi_zjoni, revoka jew
annullament ta’ adozzjoni b_hal dik g_handux ikollhom,
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        41
jew safejn g_handu jkollhom, se_h_h f’Malta;
(d) is-setg_ha li tordna li adozzjoni barranija tispi_c_ca mis-
se_h_h b_hala adozzjoni, jew li tibqa’ valida, f’Malta
g_har-ra_guni 1i l-adozzjoni tkun kontra l-ordni
pubbliku jew li l-awtorit_a  li tidher 1i tkun awtorizzat l-
adozzjoni ma kenitx kompetenti; u
(e) b’mod _generali dawk is-setg_hat kollha li g_handha dwar
adozzjoni skond dan il-Kodi_ci,
u tista’ te_zer_cita dawk is-setg_hat fuq rikors g_hal hekk jew fl-
e_zer_cizzju tas-setg_hat tag_hha skond dan l-artikolu.
Titolu IV
Emendat: 
XXI. 1993.2.
FUQ IS-SETG_HA TAL-_GENITURI
L-iben su_ggett 
g_has-setg_ha tal-
_genituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.23; 
XXI. 1993.49.
131. (1) L-iben huwa su_g_gett g_has-setg_ha tal-_genituri tieg_hu
g_hall-effetti kollha kif stabbiliti bil-li_gi.
(2) _Hlief f’dawk il-ka_zijiet stabbiliti bil-li_gi, din is-setg_ha tkun
e_zer_citata bi ftehim bejn i_z-_zew_g _genituri. Wara l-mewt ta’ wie_hed
mill-_genituri, din tkun e_zer_citata mill-_genitur 1i jibqa’ _haj.
(3) F’ka_z ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-_genituri dwar _hwejje_g ta’
importanza partikolari, kull wie_hed mill-_genituri jista’ jirrikorri
g_hall-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja fejn juri dawk id-
direzzjonijiet li fil-fehma tieg_hu jidhirlu xierqa fi_c-_cirkostanzi.
(4) Il-qorti, wara li tkun semg_het lill-_genituri u lit-tifel jekk
dan ikun la_haq l-et_a  ta’ erbatax-il sena, g_handha tag_hmel dawk is-
su_g_gerimenti li jidhrilha l-a_hjar fl-interess tat-tifel u l-g_haqda tal-
familja. Jekk ikompli n-nuqqas ta’ qbil bejn il-_genituri, il-qorti
g_handha tawtorizza lill-_genitur li fil-fehma tag_hha jkun l-iktar
xieraq li j_hares l-interess tat-tifel fil-ka_z partikolari, li jidde_ciedi l-
kwistjoni, bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 149.
(5) Fil-ka_z ta’ periklu imminenti jew pre_gudizzju serju g_hat-
tifel kull wie_hed mill-_genituri jista’ jie_hu dawk il-mi_zuri li huma
ur_genti u li ma jistg_hux jistennew.
(6) Dwar terzi persuni in bona fide, kull wa_hda mill-partijiet
fi_z-_zwie_g g_handha titqies li g_hemilha kien bil-kunsens tal-parti l-
o_hra meta te_zer_cita g_hemil dwar awtorit_a  tal-_genituri dwar il-
persuna tat-tifel.
  42      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu I
Emendat. 
XXI. 1993.2.
FUQ L-EFFETTI TAS-SETG_HA TAL-_GENITURI 
FUQ L-ULIED TA_HT L-ET_A
L-iben g_handu 
jobdi ’l missieru u 
ma jistax jitlaq 
mid-dar tal-
_genituri.
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXI. 1993.50.
132. (1) L-iben g_handu jobdi lill-_genituri tieg_hu f’dak kollu li
hu permess mil-li_gi.
(2) Bla _hsara g_hal kull disposizzjoni o_hra tal-li_gi dwar l-inga_g_g
f’xi forza dixxiplinata, l-iben ma jistax, ming_hajr il-kunsens tal-
_genituri, jitlaq mid-dar tal-_genituri, jew mid-dar li l-_genituri tieg_hu
jkunu g_ha_zlulu.
(3) Meta l-iben jitlaq mid-dar ming_hajr dan il-kunsens, il-
_genituri g_handhom jedd isej_hulu lura, u jekk ikun me_htie_g jitolbu l-
g_hajnuna tal-Pulizija.
Il-qorti tista’ 
tawtorizza lit-tifel 
li jitlaq mid-dar tal-
_genituri.
133. (1) Ma’ dan kollu, il-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja
tista’, g_hal ra_guni tajba, u ming_hajr ma ssemmi din ir-ra_guni,
tawtorizza lit-tifel li jitlaq mid-dar tal-_genituri.
(2) Jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ _hsara, kull ma_gistrat jista’
jag_hti l-ordni me_htie_g, u jag_hmel rapport ta’ dan, m’hux aktar tard
mill-ewwel _gurnata ta’ wara ta’ nhar ta’ xog_hol, lill-qorti hawn fuq
imsemmija, illi tista’ twettaq, t_hassar jew tbiddel dak l-ordni.
Setg_ha tal-qorti li 
tawtorizza li tifel 
jitqieg_hed ta_ht 
_harsien alternattiv. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
134. (1) _Genituri 1i ma jirnexxilhomx ira_z_znu lil binhom
jistg_hu jne_h_huh mill-familja, u jag_htuh, skond il-mezzi tal-_genituri,
dak il-manteniment 1i wie_hed ma jistax jg_haddi ming_hajru.
(2) F’kull ka_z b_hal dan, il-_genituri jistg_hu wkoll, jekk ikun
me_htie_g u malli jiksbu 1-awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja, iqieg_hdu lit-tifel, g_ha_z-_zmien imsemmi fid-digriet, f’xi
forma o_hra ta’ _harsien, li l-qorti fi_c-_cirkostanzi jidhrilha xierqa
sabiex huwa, bi spejje_z tal-_genituri, jit_hares u jin_zamm b’dak il-
mod li fil-fehma tal-qorti jkun iwassa1 g_had-dixxiplina u g_hall-
edukazzjoni tat-tifel.
(3) It-talba g_hal din is-setg_ha tista’ wkoll issir bil-fomm; u l-
qorti g_handha tag_hti l-ordni me_htie_g g_haldaqshekk ming_hajr ebda
formalit_a  ta’ pro_ceduri, u ming_hajr ma tag_hti ra_gunijiet g_hal dak l-
ordni.
Il-_genituri jidhru 
g_hall-ulied. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
135. Il-_genituri jidhru g_hall-uliedhom, imwielda jew 1e, fl-atti
kollha tal-_hajja _civili.
Setg_ha tal-_genituri 
biex jamministraw. 
Emendat: 
XXX. 1981.6. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
136. (1) Il-_genituri flimkien jamministraw il-proprjet_a  ta’
uliedhom, imwielda jew 1e, _hlief dik il-proprjet_a  li ti_gi g_hand l-
ulied bil-kondizzjoni li tkun amministrata biss minn wie_hed mill-
_genituri jew minn terzi.
(2) Atti ta’ amministrazzjoni ordinarja jistg_hu, i_zda, jitwettqu
minn kull wie_hed mill-_genituri ming_hajr l-intervent ta’ l-ie_hor. 
(3) L-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja li g_handhom
jitwettqu mi_z-_zew_g _genituri flimkien jinkludu -
(a) it-trasferiment ta’ mobbli minnhom infushom, inklu_z
vetturi bil-mutur, sabiex il-prezz tag_hhom ikun
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        43
impjegat bi qlig_h;
(b) il-_gbid ta’ kapitali 1i jkunu g_halqu;
(_c) l-g_hoti ta’ jeddijiet personali g_hat-tgawdija minn
proprjet_a  immobbli;
(d) l-a_c_cettazzjoni ta’ wirt, legat jew donazzjoni f’isem it-
tifel;
(e) il-qsim ta’ _hwejje_g mobbli minnhom infushom;
(f) atti 1i je_htie_gu l-awtorizzazzjoni tal-qorti skond is-
subartikolu (4).
(4) Il-_genituri ma jistg_hux jittrasferixxu _hwejje_g immobbli jew
_hwejje_g mobbli g_hax hekk tqishom il-li_gi u li jkunu proprjet_a  tat-
tifel lanqas ma jistg_hu jissellfu jew jag_hmlu dejn ie_hor f’ismu,
jipotekaw jew iwieg_hdu l-proprjet_a  tieg_hu, jag_htuha b’garanzija,
jid_hlu f’xi kompromess, jew jissottomettu kwistjoni g_hal arbitra_g_g,
_hlief f’ka_z ta’ b_zonn, jew ta’ _htie_ga _cara u bis-setg_ha tal-qorti u
f’kull ka_z b_hal dan, il-qorti tista’, fuq talba tal-_genituri, tawtorizza
lil wie_hed mill-_genituri biex jidher g_hat-tifel fuq l-att relattiv.
(5) Fil-ka_z ta’ nuqqas ta’ ftehim bejn il-_genituri, g_handhom
japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 131.
A_c_cettazzjoni ta’ 
wirt.
Emendat: 
XLVI. 1973.24; 
XXX. 1981.7;
XXI. 1993.52.
137. (1) Il-_genituri g_handhom ja_c_cettaw bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju kull wirt li jmiss lit-tfal, kemm-il darba l-qorti ma
tag_htix il-_helsien mill-inventarju.
(2) Jekk wie_hed mill-_genituri ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid
ja_c_cetta dak il-wirt, il-wirt jista’ ji_gi a_c_cettat mill-_genitur l-ie_hor
bis-setg_ha tal-qorti. Jekk i_z-_zew_g _genituri ma jkunux jistg_hu jew
ma jkunux iridu ja_c_cettaw dak il-wirt, il-qorti tista’, fuq talba tat-
tifel jew ta’ xi _hadd minn qrabatu, tag_hti s-setg_ha g_hall-
a_c_cettazzjoni tal-wirt jew lit-tifel innifsu, jekk ikun g_halaq l-
erbatax-il sena, jew xort’o_hra lil kuratur spe_cjali li jin_hatar mill-
qorti.
Kap. 239.
(3) Meta r-ra_gel jew il-mara, skond min jibqa’ _haj minnhom,
ikun ippre_zenta denunzja dwar proprjet_a  inklu_za fi trasferiment
taxxabbli skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar it-Taxxa tal-
Mewt u tad-Donazzjoni*, dak 1i jibqa’ _haj minnhom jitqies, g_hall-
finijiet ta’ dan l-artikolu, li jkun a_c_cetta l-wirt li jmiss lill-minuri
bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju dwar il-proprjet_a  iddikjarata fl-istess
denunzja, liema inventarju jitqies li _gie regolarment mag_hmul u
ppubblikat skond l-imsemmija denunzja, ming_hajr ma jkun hemm
_htie_ga ta’ xi formalit_a  jew awtorizzazzjoni o_hra stabbilita b’xi li_gi.
In-nullit_a  ta’ l-atti 
tista’ tintalab biss 
mill-missier, e_c_c. 
Emendat: 
XXI. 1993.53.
138. Jekk xi att isir bi ksur tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’
qabel dan, in-nullit_a  tieg_hu ma tistax tin_gieb ’l quddiem _hlief minn
kull wie_hed mill-_genituri jew mit-tifel jew mill-werrieta tieg_hu jew
minn dawk li l-jeddijiet tag_hhom ikunu _gejjin minnu.
*Im_hassra bl-Att XVI ta’ l-1993.
  44      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
F’ka_z li l-interessi 
ta’ xulxin ma 
jaqblux. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.54.
139. Fil-ka_z li l-interessi tat-tfal ma jkunux jaqblu ma’ xulxin,
jew ma’ ta’ xi wie_hed mill-_genituri tag_hhom, il-qorti kompetenti
g_handha, skond i_c-_cirkostanzi, ta_htar kuratur spe_cjali wie_hed jew
aktar:
I_zda kull wie_hed mill-_genituri jista’ jirrifjuta li jidher g_hal
wie_hed mit-tfal kontra l-ie_hor jew kontra l-_genitur l-ie_hor.
Il-genituri jag_htu 
kont ta’ l-
amministrazzjoni. 
Sostitwit:
XXI. 1993.54.
140. (1) Il-_genituri g_handhom jag_htu lit-tifel, meta dan isir ta’
l-et_a , kont tal-proprjet_a  u ta’ l-utili ta’ dawk il-beni li tag_hhom ma
jkollhomx u_zufrutt; u tal-proprjet_a  biss u ta’ l-amministrazzjoni
tag_hha, tal-beni li tag_hhom il-_genituri jkollhom l-u_zufrutt legali. 
(2) Jekk is-setg_ha tal-_genituri tispi_c_ca qabel ma t-tifel isir ta’ l-
et_a , il-_genituri g_handhom jag_htu dan il-kont dak inhar 1i tispi_c_ca
din is-setg_ha.
(3) Bla _hsara g_hal kull responsabbilt_a  tal-_genitur, kull wie_hed
mill-_genituri jista’ jag_hti dak il-kont ukoll f’isem il-_genitur l-ie_hor.
Beni li tag_hhom il-
_genituri g_handhom 
l-u_zufrutt. 
Emendat: 
XXI. 1993.55.
141. (1) Il-_genituri g_handhom l-u_zufrutt tal-beni li jg_haddu
g_hal ibnu b’wirt, b’donazzjoni, jew b’xi titolu ie_hor gratuwitu,
fosthom dawk 1i ji_gu g_handu bis-sa_h_ha ta’ fedekommess.
(2) Huma j_zommu dak l-u_zufrutt sakemm it-tifel isir ta’ l-et_a ,
kemm-il darba dan ma jmutx qabel dak i_z-_zmien.
Beni li ma jaqg_hux 
ta_ht l-u_zufrutt 
legali.
Emendat: 
XXI. 1993.56.
142. M’humiex su_g_getti g_hall-u_zufrutt legali -
(a) il-beni m_hollija jew mog_htija lit-tifel bil-kondizzjoni li
l-_genituri jew wie_hed minnhom ma jkollhomx u_zufrutt
tag_hhom:
I_zda din il-kondizzjoni ma tiswix dwar dawk il-
beni li jmissu lit-tifel b_hala 1e_gittima:
I_zda wkoll, meta l-beni jit_hallew jew jing_hataw
lit-tifel bil-kondizzjoni 1i wie_hed biss mill-_genituri ma
jkollux l-u_zufrutt ta’ dawk il-beni, dawk il-beni jkunu
su_g_getti g_hall-u_zufrutt tal-_genitur l-ie_hor, b’dan illi
f’kull ka_z b_hal dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’g_handhomx jid_hlu f’komunjoni ta’ l-akkwisti 1i
jista’ jkun hemm bejn il-_genitur 1i jkun igawdi l-
u_zufrutt u l-_genitur li jkun esklu_z minn dak l-u_zufrutt;
(b) il-beni mog_htija lit-tifel biex jaqbad karriera, seng_ha,
jew professjoni;
(_c) il-beni 1i jg_haddu g_hand it-tifel b’wirt, b’legat jew
b’donazzjoni, meta dak il-wirt, legat jew donazzjoni
jkunu a_c_cettati fl-interess tat-tifel kontra r-rieda tal-
_genituri:
I_zda meta dawk il-beni jkunu a_c_cettati f’isem it-
tifel minn _genitur wie_hed kontra r-rieda tal-_genitur l-
ie_hor, dawk il-beni jkunu biss su_g_getti g_hall-u_zufrutt
ta’ dak il-wie_hed mill-_genituri li jkun a_c_cetta; b’dan
illi f’kull ka_z b_hal dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’g_handhomx jid_hlu f’komunjoni ta’ l-akkwisti li
jista’ jkun hemm bejn il-_genitur li jkun a_c_cetta dak il-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        45
wirt, legat jew donazzjoni kif intqal qabel, u l-_genitur
l-ie_hor 1i ma jkunx hekk a_c_cetta;
(d) il-beni li t-tifel jikseb b’xog_hlu jew bil-_hidma tieg_hu
g_hal rasu.
Obbligi li 
g_halihom hu 
su_g_gett l-u_zufrutt 
tal-_genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.57.
143. L-u_zufrutt li jmiss lill-_genituri hu su_g_gett g_hall-obbligi li
_gejjin:
(a) l-obbligi kollha illi g_halihom huma su_g_getti
u_zufruttwarji, barra mill-obbligu tal-garanzija; 
(b) il-_hlas ta’ kull annwalit_a  jew ta’ l-img_haxijiet fuq
kapitali mag_hluqa qabel il-bidu ta’ l-u_zufrutt;
(_c) il-_hlas ta’ l-ispejje_z tal-funerali u ta’ dawk ta’ l-a_h_har
marda tal-persuna li ming_handha l-beni jkunu _gew
g_hand it-tifel, meta, li kieku ma kienx hekk, dawk l-
ispejje_z kien ikollu jbatihom it-tifel;
(d) l-ispejje_z tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni tat-tifel.
Tmiem ta’ l-
u_zufrutt. 
Emendat: 
XXI.1962.3; 
XXI.1993.2, 58.
144. (1) L-u_zufrutt tal-_genituri jispi_c_ca bil-mewt tat-tifel jew
billi l-_genituri jew il-_genituri adottivi skond il-ka_z, ji_z_zew_gu jew
jer_gg_hu ji_z_zew_gu.
(2) Jispi_c_ca wkoll g_hal kull ra_guni o_hra li g_haliha tispi_c_ca s-
setg_ha tal-_genituri fuq l-iben.
(3) Meta l-u_zufrutt jintemm dwar biss wie_hed mill-_genituri, l-
utili tal-beni su_g_getti g_hal dak l-u_zufrutt m’g_handhomx jid_hlu
f’komunjoni ta’ l-akkwisti bejn il-_genitur 1i dwaru l-u_zufrutt ma
jkunx intemm u l-_genitur li dwaru dan ikun intemm.
Meta _genituri 
jkomplu jgawdu 
beni meta jintemm 
l-u_zufrutt. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.59.
145. Jekk jintemm l-u_zufrutt, u l-_genituri, jew xi wie_hed
minnhom, ikomplu jew ikompli jgawdu l-beni tat-tifel li jkun
joqg_hod mal-_genituri jew ma’ xi wie_hed minnhom ming_hajr setg_ha
i_zda ming_hajr oppo_zizzjoni min-na_ha tat-tifel, inkella bis-setg_ha
i_zda ming_hajr il-kondizzjoni espressa li jing_hata l-kont ta’ l-utili,
dawk il-_genituri jew _genitur jew il-werrieta ta’ dawk il-_genituri jew
dak il-_genitur, skond il-ka_z, ma jkollhomx _hlief li jg_haddu l-utili li
jkun hemm fi_z-_zmien tat-talba, ming_hajr l-obb1igu li jag_htu kont
ta’ dawk l-utili li sa dak i_z-_zmien setg_hu kienu kkunsmati.
Mewt, e_c_c., ta’ 
wie_hed mill-
_genituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.25; 
XXI. 1993.59.
146. (1) Jekk wie_hed mill-_genituri jmut, is-setg_ha tal-_genituri
tg_haddi biss g_hand il-_genitur li jibqa’ _haj dwar it-tfal tieg_hu u l-
beni tag_hhom, mag_hduda beni li jg_haddu g_hand it-tfal mill-beni tal-
_genitur mejjet u minn kull kaw_za o_hra wara li jkun miet l-ewwel
_genitur.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) g_handhom
japplikaw ukoll meta wie_hed mill-_genituri jkun tilef jew tne_h_hitlu
s-setg_ha ta’ _genitur, jew ma jkunx jista’, min_habba li jkun nieqes
jew min_habba impediment ie_hor, je_zer_cita l-jeddijiet tas-setg_ha ta’
_genitur.
(3) Jekk wie_hed mill-_genituri jkun tne_h_hielu biss il-jedd ta’ l-
u_zufrutt, dak il-jedd jg_haddi g_hand il-_genitur l-ie_hor wa_hdu.
(4) Meta wie_hed mill-_genituri jitne_h_hielu l-u_zufrutt, l-utili ta’
  46      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
dak l-u_zufrutt m’g_handux jid_hol f’xi komunjoni ta’ l-akkwisti li
jkun hemm bejn dak il-_genitur u l-_genitur l-ie_hor li ma jkunx
tne_h_hielu l-u_zufrutt.
Meta _genitur jerga’ 
ji_z_zewwe_g u 
jkompli 
jamministra l-
proprjet_a .
Sostitwit: 
XLVI. 1973.26; 
XXI. 1993.59.
147. (1) Jekk wie_hed mill-_genituri, meta jer_ga’ ji_z_zewwe_g,
ikompli jamministra l-proprjet_a  ta’ uliedu, sew jekk ikompli
je_zer_cita l-jedd tas-setg_ha tal-_genitur u sew jekk le, _zew_g jew mart
il-_genitur ikun responsabbli in solidum g_hall-amministrazzjoni
kemm ta’ qabel kif ukoll ta’ wara.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu japplikaw g_hal
_genitur adottiv meta ji_z_zewwe_g jew meta jer_ga ji_z_zewwe_g.
Applikabbilt_a  ta’ 
disposizzionijiet 
meta l-omm 
ting_hata s-setg_ha 
tal-missier. 
Sostitwit:
XLVI. 1973.27.
148. Im_hassar: XXI. 1993.59.
Setg_ha tal-qorti li 
tag_hti ordnijiet 
minkejia 
disposizzonijiet 
o_hra.
Sostitwit: 
XLVI. 1973.28.
149. B’dak kollu li jinsab f’kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-
Kodi_ci, il-qorti tista’, jekk ti_gi murija ra_guni tajba, tag_hti dawk l-
ordnijiet dwar il-persuna jew il-proprjet_a  ta’ persuna li tkun ta_ht l-
et_a  kif jidhrilha xieraq fl-a_hjar interessi tat-tifel.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI.1993.2.
FUQ KIF TISPI_C_CA S-SETG_HA TAL-_GENITURI
Meta s-setg_ha tal-
_genituri tispi_c_ca 
ipso jure. 
Emendat: 
XXI. 1962.4; 
XLVI. 1973.30; 
XXI. 1993.2. 60.
150. Is-setg_ha tal-_genituri tispi_c_ca ipso jure, f’kull wie_hed mill-
ka_zijiet li _gejjin:
(a) bil-mewt ta_z-_zew_g _genituri jew tat-tifel;
(b) meta t-tifel jag_hlaq tmintax-il sena;
(_c) bi_z-_zwie_g tat-tifel;
(d) jekk it-tifel, bil-kunsens tal-_genituri, jitlaq mid-dar tal-
_genituri u jmur jg_hix g_hal rasu;
(e) jekk il-_genituri jonqsu li jag_hmlu, favur it-tifel ir-
re_gistrazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 2038 u 2039;
hekk i_zda meta wie_hed biss mill-_genituri jkun naqas li
jag_hmel dik ir-re_gistrazzjoni, is-setg_ha tal-_genituri ma
tispi_c_cax dwar il-_genitur li ma jkunx hekk naqas;
(f) jekk il-_genitur li jibqa’ _haj jer_ga ji_z_zewwe_g jew, fil-
ka_z ta’ _genitur adottiv, jekk wara l-adozzjoni
ji_z_zewwe_g jew jer_ga’ ji_z_zewwe_g, ming_hajr qabel ma
jkun g_hamel inventarju tal-proprjet_a  ta’ l-ulied u kiseb
mill-qorti l-permess me_htie_g biex ikompli je_zer_cita d-
drittijiet tas-setg_ha tal-_genituri.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        47
Meta l-qorti tista’ 
ter_ga’ tqieg_hed il-
_genitur fis-setg_ha 
tal-_genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,61.
151. F’kull wie_hed mil-ka_zijiet imsemmijin fil-paragrafi (e) u
(f) ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, il-qorti tista’, jekk jidhrilha li hu
sewwa g_hall-_gid tat-tifel, ter_ga’ tag_hti lill-_genitur is-setg_ha tal-
_genituri, kollha jew parti minnha, jekk jag_hmel dak li min_habba li
ma kienx g_hamel huwa kien tilef dik is-setg_ha.
Il-qorti tista’ te_hles 
lill-_genitur mill-
inventarju. 
Emendat: 
XXI. 1993.62.
152. Il-qorti tista’, g_hal ra_guni tajba, te_hles lill-_genitur mill-
inventarju me_htie_g ta_ht l-artikolu 150(f), u tordna li floku ssir
deskrizzjoni biss tal-beni, imwettqa bil-_gurament mill-_genitur.
Setg_ha tal-qorti 
jekk il-_genitur, 
qabel jew wara li 
jar_ga’ ji_z_zewwe_g, 
jitlob biex jissokta 
fl-e_zer_cizzju tal-
jeddijiet tas-setg_ha 
tal-_genituri. 
Emendat: 
XXI.1962.5; 
XXI. 1993.2, 63.
153. Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba mag_hmula mill-_genitur, sew
qabel jew wara li jar_ga’ ji_z_zewwe_g jew, fil-ka_z ta’ _genitur adottiv,
i_z-_zwie_g jew _zwie_g mill-_gdid tieg_hu, sabiex jing_hata lilu li jissokta
fl-e_zer_cizzju tal-jeddijiet tas-setg_ha tal-_genituri, tag_htih biss dawk
il-jeddijiet li g_handhom x’jaqsmu mal-persuna tat-tifel, u ta_htar
kuratur sabiex jamministra _hwejje_g it-tifel, inkella tag_hti f’idejn il-
_genitur l-amministrazzjoni ta’ _hwejje_g it-tifel, u ta_htar tutur g_hall-
persuna tat-tifel.
Meta l-_genitur 
jista’ jitlef is-
setg_ha tal-_genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,64.
154. (1) Bla _hsara ta’ kull piena o_hra li g_haliha jista’ jkun
su_g_gett skond il-li_gi, il-_genitur jista’ ji_gi mne_h_hi mill-qorti hawn
fuq imsemmija, mill-jeddijiet kollha ta’ setg_ha tal-_genituri, jew
minn bi_c_ca minnhom, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk il-_genitur, billi jag_hti kastig barra mill-qies,
ja_hqar lit-tifel, jew jittraskura l-edukazzjoni tieg_hu;
(b) jekk l-im_gieba tal-_genitur tista’ tag_hmel _hsara lit-
trobbija tat-tifel;
Kap. 12.
(_c) jekk il-_genitur huwa interdett, jew inabilitat li jag_hmel
xi atti, kif jing_had fl-artikoli 520 sal-527
inklu_zivament tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili u fl-artikoli 189 u 190;
(d) jekk il-_genitur jamministra _ha_zin _hwejje_g it-tifel;
(e) jekk il-_genitur jonqos li jaqdi xi wie_hed mill-obbligi
msemmija fl-artikolu 3B favur it-tifel.
(2) Madankollu, il-qorti tista’, ukoll fil-ka_zijiet imsemmijin
fis-subartikolu (1), ter_ga’ tqieg_hed lill-_genitur fl-e_zer_cizzju tal-
jeddijiet li tkun tellfitu, jekk ma tibqax ir-ra_guni li g_haliha tkun
tellfitu dawk il-jeddijiet.
L-u_zufrutt tal-beni 
tat-tifel jispi_c_ca 
bit-telfa tal-
jeddijiet tas-setg_ha 
tal-_genituri. 
Emendat. 
XX1. 1993.2.
155. L-u_zufrutt fuq _hwejje_g it-tifel jispi_c_ca bit-telfa ta’ wie_hed
mill-jeddijiet tas-setg_ha tal-_genituri, u ma jar_gax jibda jse_h_h _hlief
meta ter_ga’ ting_hata g_hal kollox is-setg_ha tal-_genituri.
Meta it-tifel ta_ht l-
et_a  hu fil-
kummer_c. 
Emendat: 
XLVI.1973.32; 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
156. (1) Jekk it-tifel ta’ ta_ht l-et_a , li jkun g_halaq sittax-il sena,
ikun _gie mog_hti s-setg_ha, ta_ht l-artikolu 9 tal-Kodi_ci tal-Kummer_c,
li jikkummer_cja, jew, jekk ma jkunx kummer_cjant, li jag_hmel xi atti
tal-kummer_c, dan it-tifel ta’ ta_ht l-et_a  g_handu, dwar dak kollu li
jid_hol fil-kummer_c tieg_hu, jew dwar dawk l-atti, jitqies li hu ta’ l-
et_a .
(2) Xejn f’dan il-Kodi_ci ma j_hassar id-disposizzjonijiet l-o_hra
  48      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
kollha tal-Kodi_ci tal-Kummer_c dwar it-tfal ta’ ta_ht l-et_a  u dwar it-
tfal ta_ht is-setg_ha tal-_genituri.
Titolu V
FUQ L-ISTAT TA’ TA_HT L-ET_A  U T-TUTELA
Sub-titolu I
FUQ L-ISTAT TA’ TA_HT L-ET_A
Stat ta’ tfal ta_ht l-
et_a .
157. _Hija ta_ht l-et_a  persuna tas-sess il-wie_hed jew l-ie_hor li tkun
g_had ma g_halqetx tmintax-il sena.
Sub-titolu II
FUQ IT-TUTELA
Meta wie_hed ta’ 
ta_ht l-et_a  g_handu 
jkun ta_ht tutela. 
Sostitwit: 
XLV1.1973.33. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
158. Tifel ta’ ta_ht l-et_a , li l-_genituri tieg_hu jkunu mietu jew
ikunu tilfu s-setg_ha tal-_genituri u li ma jkunx i_z_zewwe_g, jista’ ji_gi
mqieg_hed ta_ht tutela sakemm isir ta’ l-et_a  jew sakemm ji_z_zewwe_g.
§  I. FUQ IL-_HATRA U T-TNE_H_HIJA TA’ TUTURI
_Hatra ta’ tutur. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.34.
159. (1) Tutur ji_gi ma_htur mill-qorti fuq il-talba ta’
kwalunkwe persuna.
(2) Fil-_hatra ta’ tutur il-qorti g_handha tikkonsidra kull
disposizzjoni li tkun tinsab fit-testment ta’ kull wie_hed mill-
_genituri tat-tifel dwar il-_hatra ta’ tutur.
Persuni li jistg_hu 
jkunu tuturi. 
Emendat: 
XXI. 1962.6; 
XLVI.1973.36.
160. Meta fost il-qraba tat-tifel ta’ ta_ht l-et_a  jkun hemm persuni
tajba g_hal tuturi, il-qorti g_handha ta_htar wa_hda minn dawn il-
persuni, u, fost dawn, dejjem skond l-a_hjar interessi tat-tifel, lill-
eqreb qarib mid-demm.
Meta ji_gu ma_htura 
aktar minn tutur 
wie_hed. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.37.
161. (1) Il-qorti tista’ ta_htar aktar minn tutur wie_hed.
(2) Meta jkunu _gew ma_htura aktar minn tutur wie_hed il-qorti
tista’ f’kull _zmien, jew minn jeddha jew fuq talba ta’ wie_hed mit-
tuturi, tispe_cifika d-dmirijiet rispettivi tag_hhom; u, sakemm ji_gu
mog_htija d-dmirijiet partikolari lil kull wie_hed minnhom, kull
wie_hed mit-tuturi jkollu s-setg_hat u d-dmirijiet kollha ta’ tutur, u
huma jkunu kollha responsabbli in solidum g_hall-eg_hmil ta’ kull
wie_hed minnhom.
(3) Meta xi wie_hed mit-tuturi jmut jew xort’o_hra jispi_c_ca minn
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
tutur, it-tutela ti_gi e_zer_citata mit-tutur l-ie_hor jew mit-tuturi l-o_hra
kemm-il darba, il-qorti, jew minn jeddha jew fuq it-talba ta’ xi
Meta l-interessi tat-
tfal ta_ht l-et  u tat-
tuturi ma jaqblux.
Jekk ji_gri li l-interessi tat-tfal ta’ ta_ht l-et_a
istess tuturi ma jkunux jaqblu l-wie_hed ma’ l-ie_hor jew ma’ l-
interessi tat-tuturi, ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 139. 
jistg_hux ikunu 
tuturi. 
XLVI. 1973.39; 
Xl. 1977.2; 
163. Il-persuni hawn ta_ht imsemmija ma jistg_hux ji_gu ma_htura
(a dawk li ma jkunux saru ta’ l-et_a
(b dawk li ma jkollhomx f’idejhom l-amministrazzjoni
libera ta’ _hwejji_ghom, jew li huma mag_hrufa b_hala
(_c dawk li g_handhom, jew sejrin ikollhom, jew dawk li r-
ra_gel jew il-mara tag_hhom jew qrabathom mid-demm
sejrin ikollhom, mat-tifel ta’ ta_ht l-et_a
jkunu fil-periklu l-istat ta’ dan it-tifel, jew xi bi_c_ca
kbira minn _hwej_gu;
d)
(e dawk li jkunu kkundannati g_hall-piena tal-pri_gunerija
g_hal _zmien ta’ aktar minn sena, jew g_hal kull piena,
familja, jew fuq delitt ta’ frodi;
( ) dawk li huma mag_hrufa b_hala nies ta’ kondotta _ha_zina,
traskurati.
Im_hallfin u 
jistg_hux ikunu 
tuturi. 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
(1) L-im_hallfin u l-ma_gistrati ma jistg_hux ikunu tuturi,
sal-grad ta’ ku_gin fil-linja kollaterali.
( ) It-tutela ta’ persuni o_hra, barra minn tal-qraba hawn fuq
ma_gistrat.
Persuni li jistg_hu 
_hatra ta’ tutur. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
XLVI.1973.40; 
1975.
165. Il-persuni hawn ta_ht imsemmija g_handhom jedd li
jigu me_hlusa milli ja_c_cettaw il-kariga ta’ tutur jew milli jissuktaw
(a il-membri tal-Kamra tad-Deputati;
( ) il-kapijiet tad-dipartimenti pubbli_ci, u kull uffi_cjal
partikolari tas-servizz pubbliku;
( ) il-persuni fil-forzi armati ta’ Malta, sakemm ikunu fis-
(d dawk li jkunu g_halqu sittin sena, jew li jkunu morda
b’marda kronika li tag_hmilhom mhux tajba biex jaqdu
g_halihom;
( ) kull persuna li hija missier jew omm ta’ _hames ulied
  50      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
_hajjin;
(f) dawk li _ga g_handhom f’idejhom tuteli;
(g) kull min ma jkunx qarib tat-tifel ta’ ta_ht l-et_a , jew ikun
qarib fil-bog_hod, meta jkun hemm qarib f’Malta, jew,
skond il-ka_z, qarib eqreb, li jkun tajjeb biex jie_hu t-
tutela, u ma jkunx _gie me_hlus minnha:
I_zda meta tispi_c_ca r-ra_guni li g_haliha l-qarib jew
il-qarib eqreb ma kienx tajjeb g_hal tutur, jew li g_haliha
kien _gie me_hlus, il-barrani jew il-qarib fil-bog_hod,
skond il-ka_z, jista’ jitlob li ji_gi me_hlus mit-tutela.
Setg_ha tal-qorti li 
te_hles tuturi.
166. Il-qorti tista’ wkoll, g_hal xi wa_hda mir-ra_gunijiet
imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan jew g_hal xi ra_guni tajba
o_hra, te_hles, g_hal kollox jew g_hal xi _zmien, tutur milli jissokta fit-
tutela tieg_hu.
lnventarju li 
g_handu jsir mit-
tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.41.
167. (1) Il-qorti, qabel ta_htar persuna b_hala tutur, tordna lil dik
il-persuna li tag_hmel inventarju ta’ _hwejje_g il-minuri jew, skond i_c-
_cirkostanzi, li tag_hmel deskrizzjoni ta’ dawk il-_hwejje_g, imwettqa
bil-_gurament minn dik il-persuna, u li tobbliga ru_hha, b’ipoteka ta’
_hwejji_gha sas-somma li ti_gi stabbilita, li tamministra sewwa u bil-
_haqq il-_gid tal-minuri, u li tag_hti, meta tispi_c_ca t-tutela, kont sewwa
u fidil ta’ l-amministrazzjoni tag_hha.
(2) Il-qorti tista’ tordna illi l-inventarju jew id-deskrizzjoni
hawn fuq imsemmija, ji_gu mag_hmula minn persuna o_hra li ma
tkunx dik li tkun sejra ti_gi ma_htura g_hal dik it-tutela.
Setg_ha tal-qorti 
dwar it-tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.43; 
XI. 1977.2.
168. (1) Il-qorti tista’, meta jidhrilha li hu me_htie_g, fid-digriet
li bih ta_htar lit-tutur, tag_hmillu l-obbligu li jippre_zenta fir-re_gistru
tal-qorti, kull sena, jew f’kull _zmien ie_hor kif ji_gi stabbilit mill-
qorti, kont ta’ l-amministrazzjoni tieg_hu.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna lil dak li joffri ru_hu biex jid_hol
g_hat-tulela, li jag_hti garanzija, u, f’dan il-ka_z, l-obbligazzjoni tal-
garanti, b_hal dik tat-tutur, g_handha ssir qabel ma t-tutur ji_gi
ma_htur.
Sospensjoni jew 
tne_h_hija ta’ tutur.
Kap. 12.
169. (1) Il-qorti tista’ tissospendi jew tne_h_hi mill-kariga
tieg_hu, lil kull tutur jew kuratur, g_hal xi wa_hda mir-ra_gunijiet
imsemmijin fl-artikolu 163(b), (_c), (d), (e) u (f), jew min_habba li
jonqos milli jag_hti kont meta jmissu, jew min_habba li l-kont mog_hti
ma jkunx sewwa, jew g_hal ra_guni o_hra xierqa, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’  l-artikolu 35 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
(2) F’kull ka_z, il-qorti g_handha fuq kollox t_hares lejn l-
interessi tal-minuri.
Kuratur ad 
ventrem.
170. (1) Jekk, meta r-ra_gel imut ming_hajr tfal, il-mara
tiddikjara li hija tqila, il-qorti tista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess, ta_htar kuratur ad ventrem, sabiex ma jkunx hemm dubju
fuq it-twelid tat-tarbija, jew li din tinbidel, u biex jigu amministrati
l-beni sa dak in-nhar tat-twelid, ta_ht dawk il-provvedimenti li l-
qorti jidhrilha li g_handha tag_hti.
  _g 51
( ) Il-qorti tista’ ta_htar mara b_hala kuratri_ci, u tag_hti f’idejn
_Hlas lit-tutur.
imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, _hlas kif jixraq.
§ 
Dmirijiet tat-tutur.
g_handu jidher g_halih fl-atti _civili kollha, u g_handu jamministralu
_hwej_gu b_hal missier tajjeb tal-familja.
g_hat-trobbija tal-
minuri. 
XLVI. 1973.44.
173.
minuri g_handu ji_gi mrobbi, l-edukazzjoni li tg_hodd g_halih, u l-
ispi_za li g_handha tintefaq g_hall-manteniment u edukazzjoni tieg_hu.
ka_z ta’ m_gieba 
_ha_zina tal-minuri.
(1) Jekk it-tutur ikollu ra_gunijiet gravi biex jilmenta mill-
(2 L-ispi_za me_htiega tmur akkont tal-minuri.
Dmirijiet tal-
permess mil-li_gi.
( ) Jekk it-tutur jabbu_za mis-setg_ha tieg_hu, jew jittraskura d-
j_gibu l-ilment quddiem il-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja; u l-
qorti twissi lit-tutur jew tag_hti kull provvediment ie_hor li jkun
Atti li ma jridux 
dewmien.
Il-qorti tista’, g_halkemm ikunu g_hadhom ma sarux l-atti
me_htie_ga fl-artikolu 167, tag_hti s-setg_ha lill-persuna li tkun
dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
X’g_handu jsir mill-
Emendat: 
XLVI. 1973.45.
(1) It-tutur g_handu, _zmien tliet xhur minn dak in-nhar li
tkunx tag_htu s-setg_ha li j_zomm g_handu.
( ) Jekk il-qorti ma tag_htix is-setg_ha li jsir xort’o_hra, il-bejg_h
(3 Il-qorti tista’, fid-diskrezzjoni tag_hha skond i_c-_cirkostanzi,
ittawwal i_z-_zmien imsemmi fis-subartikolu  . 
O_g_getti prezzju_zi, 
jkun _gie mog_hti s-setg_ha li j_zomm, ji_gu merfug_ha fil-lok ma_htur
g_had-depo_ziti _gudizzjarji ta’ o_g_getti b_hal dawk, jew f’xi lok ie_hor
(2 Dan ig_hodd ukoll g_hall-flus jew g_hat-titoli g_hall-purtatur li
jkunu jinsabu fl-assi tal-minuri.
3)
dawn l-o_g_getti, flus, jew titoli.
  52      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Stabbilimenti ta’ 
kummer_c. 
Emendat: 
XLVI. 1973.46.
179. (1) L-istabbilimenti ta’ kummer_c jew ta’ industrja li jkun
hemm fl-assi tal-minuri g_handhom ji_gu mibjug_ha u illikwidati mit-
tutur bil-mod li tordna l-qorti.
(2) I_zda, il-qorti tista’ tag_hti li n-negozju jibqa’ jitmexxa jekk
dik il-tmexxija x’aktarx tista’ tkun ta’ l-akbar _gid g_hall-minuri.
_Hwejje_g li t-tutur 
ma jistax jag_hmel. 
Emendat: 
I.1908.1; 
XLVI.1973.47.
180. (1) It-tutur, ming_hajr ma jkollu s-setg_ha mill-qorti, ma
jistax ida_h_hal jew jittrasferixxi kapitali tal-minuri, jissellef flus
_hlief g_hal xi b_zonn li ma jkunx irid dewmien, ja_c_cetta jew
jirrinunzja wirt, ja_c_cetta donazzjonijiet jew legati su_g_getti g_hal
pi_zijiet, i_gib kwistjonijiet f’arbitra_g_g jew jag_hmel transazzjonijiet,
jew jittrasferixxi, jipoteka jew jag_hti b’_cens _hwejje_g immobbli, jew
jag_hti b’kiri g_hal aktar minn tmien snin, f’ka_z ta’ raba’, jew g_hal
aktar minn erba’ snin, f’ka_z ta’ bini, jew g_hal aktar mi_z-_zmien soltu
skond l-u_zu, f’ka_z ta’ _hwejje_g mobbli.
(2) Fuq talba g_has-setg_ha sabiex ja_c_cetta wirt, il-qorti tista’,
skond i_c-_cirkostanzi, tag_hti lil-tutur li j_gib, minflok l-inventarju
msemmi fl-artikolu 848, nota li turi l-proprjet_a  li tinsab fil-wirt,
imwettqa bil-_gurament tieg_hu.
(3) Jekk ting_hata xi _ha_ga b’kiri g_hal _zmien itwal minn dak
imsemmi fis-subartikolu (1), dan i_z-_zmien ji_gi mqassar g_ha_z-_zmien
imsemmi hawn fuq, skond ma jkun il-ka_z, u jibda jg_hodd minn dak
in-nhar tal-kuntratt.
(4) Il-qorti tista’, fl-att li bih ta_htar lit-tutur, jew b’digriet ta’
wara, tag_hti lil dak it-tutur setg_ha _generali g_hall-atti kollha, jew
g_hal xi w_hud mill-atti hawn fuq imsemmija.
Impieg ta’ flus bi 
qlig_h.
181. (1) It-tutur g_handu, wara li jaqta’ l-ispejje_z me_htie_ga
g_hall-minuri, jimpjega bi qlig_h ir-renti jew flus o_hra li jda_h_hal,
meta s-somma tag_hhom tkun tiskorri _hamsin lira.
(2) Jekk it-tutur jonqos li jag_hmel dak l-impieg ta’ flus, hu
je_hel il-_hlas ta’ l-img_hax, kemm-il darba ma jippruvax li g_halkemm
g_hamel _hiltu kif imiss ma rnexxilux i_haddimhom bi qlig_h u fi_z-
_zgur.
(3) It-tutur iwie_geb g_hal kull telf li jsir min_habba li fl-impieg
tal-flus ma jkunx mexa b’dak il-g_haqal li kieku jimxi bih missier
tajjeb tal-familja.
Amministrazzjoni. 182. (1) It-tutur g_handu g_hall-anqas i_zomm ktieb li fih ini_z_zel
id-d_hul u l-_hru_g.
(2) Huwa g_handu mal-kontijiet tieg_hu j_gib l-ir_cevuti ta’ kull
spi_za ta’ somom mhux _zg_har.
(3) Il-ktieb hawn fuq imsemmi, jekk imwettaq bil-_gurament
tal-tutur, huwa bi_z_zejjed biex jag_hti prova ta’ l-ispejje_z ta’ somom
_zg_har.
(4) It-tutur ji_gi akkreditat biss bl-ispejje_z li jinsabu li kienu
utili, jew, skond il-kondizzjoni u l-_gid tal-minuri, bl-ispejje_z soliti.
G_hoti ta’ kontijiet, 183. (1) Meta l-amministrazzjoni tispi_c_ca, g_hal ra_guni o_hra
minn dik imsemmija fl-artikolu 158, it-tutur g_handu jag_hti l-kont
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        53
tieg_hu lil dak li jid_hol floku fit-tutela.
(2) Jekk il-minuri jmut fi_z-_zmien tat-tutela, il-kont g_handu
jing_hata lill-werrieta tieg_hu.
lill-persuna ta_ht 
tutela.
184. Jekk it-tutela tispi_c_ca g_hal xi ra_guni msemmija fl-artikolu
158, il-kont g_handu jing_hata lill-persuna li kienet ta_ht dik it-tutela. 
Img_haxijiet.
img_hax ipso jure minn dak in-nhar tat-tmiem tat-tutela.
(2) L-img_hax fuq kull somma li l-minuri jkollu jag_hti lit-tutur
ig_haddi biss minn dak in-nhar li dan jitlob il-_hlas, b’att _gudizzjarju,
wara li tispi_c_ca t-tutela.
Preskrizzjoni.
tal-minuri kontra t-tutur, jew tat-tutur kontra l-minuri, dwar it-
tutela, taqa’ bil-preskrizzjoni ta’ _hames snin li jibdew ig_haddu
minn dak in-nhar li l-minuri jsir ta’ l-et_a , jew li jmut.
Nullit_a  ta’ atti 
mag_hmulin mit-
tutur.
187. (1) In-nullit_a  ta’  l-atti mag_hmulin bi ksur tad-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, li jolqtu l-interessi tal-minuri,
tista’ ti_gi opposta biss mill-minuri jew mill-werrieta tieg_hu jew
minn dawk li l-jeddijiet tag_hhom _gejjin minnu.
(2) Ebda att tat-tutur ma jista’ ji_gi attakkat min_habba biss li t-
tutur ikun _gie ma_htur bi ksur tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 163.
Titolu VI
FUQ L-ET_A  MA_G_GURI, L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-ET_A  MA_G_GURI
Et_a  ma_g_guri.
(2) Kull min hu ta’ l-et_a  jista’ jag_hmel l-atti kollha tal-_hajja
_civili, min barra dawk imsemmijin f’disposizzjonijiet o_hra spe_cjali
tal-li_gi.
Sub-titolu II
FUQ L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Persuni su_g_getti 
g_hall-interdizzjoni. 
Kap. 12.
189. (1) Persuna ta’ l-et_a  li tkun imbe_cilli jew xort’o_hra
mo_h_hha marid, jew _halja, tista’ ti_gi interdetta jew inabilitata milli
tag_hmel xi atti, kif jing_had fl-artikoli 520 sal-527 inklu_zivament
tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
  54      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) Dan ig_hodd ukoll g_hall-minuri msemmi fl-artikolu 156.
(3) It-talba g_hall-interdizzjoni jew inabilitazzjoni tista’ ssir
mhux biss mill-persuni msemmijin fl-artikolu 521 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, i_zda wkoll mill-qarib bi _zwie_g
li, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci, jista’ jkun im_gieg_hel
jag_hti l-manteniment lill-persuna fi stat ta’ bluha jew ta’ mard tal-
mo_h_h, jew _halja.
Trux-u-mutu jew 
g_hama.
Kap. 12.
190. ll-qorti tista’ wkoll tag_hmel ig_hoddu d-disposizzjonijiet
fuq imsemmija tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili,
g_hat-trux-u-mutu jew g_hama mit-twelid, u f’kull ka_z b_hal dan ma
tkun tin_htie_g ebda prova o_hra dwar l-inkapa_cit_a  ta’ dik il-persuna li
tie_hu _hsieb _hwejji_gha.
Interdizzjoni ta’ 
minuri.
191. (1) Minuri ta_ht tutela jista’ ji_gi interdett jew inabilitat fl-
a_h_har sena li jkun g_hadu ta_ht l-et_a ; u f’kull ka_z b_hal dan il-qorti
tista’ ta_htar b_hala kuratur sew lit-tutur kemm xi persuna o_hra. 
(2) Dan il-kuratur ma jistax jibda jamministra l-beni _hlief minn
dak in-nhar li tispi_c_ca t-tutela.
Nullit_a  ta’ atti 
mag_hmulin mill-
interdett.
192. In-nullit_a  ta’ l-atti mag_hmulin mill-interdett jew inabilitat
wara l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni ma tistax ti_gi opposta
_hlief mill-kuratur, jew mill-interdett jew inabilitat, jew mill-
werrieta tieg_hu jew minn dawk li l-jeddijiet tag_hhom _gejjin minnu. 
Titolu VII
FUQ IL-PERSUNI ASSENTI
Tifsira ta’ 
"assenti".
193. Dak illi ma baqax jidher f’Malta, ming_hajr ma jkun hemm
ebda a_hbar tieg_hu, jitqies assenti g_hall-finijiet tad-disposizzjonijiet
ta’ dan it-Titolu.
Sub-titolu I
FUQ IL-KURAZIJA TA’ L-ASSENTI
Talba g_hal-_hatra 
ta’ kuratur. 
194. Il-werrieta pre_zuntivi ta’ assenti, jew kull persuna o_hra li
jkollha interess, jistg_hu, b’rikors lill-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja tal-g_zira li fiha kien joqg_hod l-a_h_har l-assenti, jitolbu l-
_hatra ta’ kuratur sabiex jamministra l-beni tieg_hu, u dawk il-
provvedimenti l-o_hra me_htie_ga sabiex ti_gi m_harsa l-proprjet_a
tieg_hu.
Editt. 
Emendat:
XXXI. 1965.8.
195. Fuq kull talba b_hal din, il-qorti g_handha tordna illi editt,
mag_hmul skond il-Formula A fit-Taqsima II ta’ l-iskeda li hawn
ma’ dan il-Kodi_ci, ji_gi, g_hal darbtejn, b’intervall ta’ mill-anqas
xahar bejn darba u o_hra, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, u
mwa_h_hal fid-da_hla ta’ l-edifizzju li fih il-qorti toqg_hod, u f’kull lok
ie_hor illi l-qorti jidhrilha sewwa, u bih isejja_h lil kull persuna li
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
jkollha a_hbar fuq l-assenti sabiex tag_hti dik l-a_hbar lill-qorti, bil-
mezz tar-re_gistratur.
assenti.
196. Kull a_hbar dwar l-assenti tista’ ting_hata sew bil-
miktub, f’kull g_hamla li tkun, kemm bil-fomm.
2)
jni_z_zel nota tag_hha fit-tarf jew fil-_genb tar-rikors, jew, meta dan ma
jistax isir, f’folja g_haliha li ti_gi merfug_ha ma’ dak ir-rikors.
3)
ma turix isimha, jew li ma tkunx mag_hrufa u li ma ssemix il-lok li
fih tista’ tinsab.
197. Kemm-il darba, meta jag_hlaq i_z-_zmien imsemmi fit-tieni
jekk l-assenti g_hadux _haj, jew dwar fejn jinsab, hija ta_htar persuna
sabiex tag_hmel, fi_z-_zmien li ji_gi mog_hti mill-istess qorti, inventarju
dawk il-_hwejje_g, li g_handha ti_gi mwettqa bil-_gurament ta’ dik il-
persuna:
li jsir tiftix ie_hor, il-qorti tista’ wkoll, qabel ma tag_hmel dik il-
_hatra, tordna li jsir dak it-tiftix ie_hor.
dewmien.
198.
artikolu 194, tag_hti s-setg_ha lil persuna kompetenti li tag_hmel,
f’isem l-assenti, dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
kuratur.
199. Wara li jsir l-inventarju jew id-deskrizzjoni, il-qorti,
qabel ma tilqa’ t-talba, tordna lill-persuna li hija tkun sejra ta_htar
somma biss illi ti_gi stabbilita, li tamministra bis-sewwa u bil-_haqq
il-_gid ta’ l-assenti, u li tag_hti, fit-tmiem tal-kurazija, kont veru u
(2 Meta l-qorti jidhrilha xieraq illi l-persuna li tkun sejra ti_gi
ma_htura b_hala kuratur g_handha _g_gib garanzija, l-obbligazzjoni tal-
Persuni li ma 
jistg_hux ji_gu 
Emendat: 
XLVI. 1973.49.
(1) Il-persuni li skond l-artikolu 163 m’humiex tajbin
(2 _Hadd ma huwa obbligat ja_c_cetta l-kurazija ta’ wie_hed
assenti.
i_zjed minn kuratur 
wie_hed. 
XLVI. 1973.50.
201. Il-qorti tista’ ta_htar _zew_g kuraturi jew i_zjed.
( ) F’kull  ka_z  b_hal  dan  g_handhom  japplikaw  id-
(2  u ( ). 
202. (1)
tieg_hu lill-assenti, jekk dan ji_gi lura, jew jekk ja_htar prokuratur,
inkella lil dawk li ji_gu mda_h_hlin fil-pussess ta’ _hwej_gu.
2) (1) ta’ l-artikolu
  56      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
1l-kuratur jidher 
g_hall-assenti.
203. (1) Il-kuratur jidher g_hall-assenti fl-atti _civili, u g_handu
jamministralu _hwej_gu b_hal missier tajjeb tal-familja.
(2) Huwa fid-dmir li jissokta jfittex jekk l-assenti g_hadux _haj,
jew fejn jista’ jinsab, u li jg_harraf lill-qorti bl-a_hbarijiet li jkollu.
(3) Jekk ma jkunx _gie ordnat xort’o_hra fid-digriet li ja_htar il-
kuratur jew f’xi digriet ie_hor, ig_hoddu g_hal dan il-kuratur id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 169 u 177 sa 182 it-tnejn mag_hduda.
Meta l-assenti 
j_halli prokuratur.
204. (1) Meta l-assenti jkun _halla prokuratur sabiex
jamministralu _hwej_gu, il-qorti g_handha, fi_z-_zmien li l-prokura
tibqa’ sse_h_h, tag_hti l-provvedimenti biss dwar dawk l-atti li ma
jistg_hux isiru mill-prokuratur bis-setg_ha tal-prokura jew bis-sa_h_ha
tal-li_gi. 
(2) Meta l-prokura tispi_c_ca, ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
Sub-titotu II
FUQ IL-PUSSESS PROVVI_ZORJU TA’ _HWEJJE_G L-ASSENTI
Ftu_h ta’ testmenti. 
Emendat: 
LIV. 1974.2.
Kap. 55.
205. Wara tliet snin, li ma jaqtg_hux, mill-a_h_har a_hbar dwar l-
assenti, jew wara sitt snin, jekk l-assenti jkun _halla prokuratur biex
jamministralu _hwej_gu, il-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tal-g_zira
li fiha l-assenti kien joqg_hod l-a_h_har, tista’, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess, tordna l-ftu_h ta’ kull testment sigriet, jew tiddikjara
b’dak kollu li jing_had fl-artikolu 66 ta’ l-Att dwar il-Professjoni
Nutarili u l-Arkivji Nutarili, li jistg_hu jinqraw minn kull_hadd it-
testmenti pubbli_ci li l-assenti jkun g_hamel.
Editt. 206. (1) Fuq kull talba bhal dik, il-qorti tisma’ l-prokuratur
jew il-kuratur, jekk ikun hemm, u, jekk jidhrilha li g_handu jing_hata
l-provvediment mitlub, tordna li editt b_hal dak imsemmi fl-artikolu
195, ji_gi pubblikat fil-Gaz_zetta tal-Gvern, u mwa_h_hal fid-da_hla ta’
l-edifizzju li fih toqg_hod il-qorti, u f’kull lok ie_hor li jidhrilha
xieraq.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 196 dwar kif g_handhom
jing_hataw l-a_hbarijiet fuq nies assenti, ig_hoddu wkoll g_hall-ka_z
imsemmi f’dan l-artikolu.
Jekk ig_haddu sitt 
xhur ming_hajr ebda 
a_hbar dwar l-
assenti.
207. Wara li jg_haddu sitt xhur mill-pubblika_zzjoni ta’ l-editt, il-
qorti, f’nuqqas ta’ ebda a_hbar dwar l-assenti, tordna, b’digriet, il-
ftu_h ta’ kull testment sigriet, jew, skond il-ka_z, tiddikjara li jista’
jinqara minn kull_hadd kull testment pubbliku mag_hmul mill-
assenti.
Talba g_had-d_hul 
fil-pussess 
provvi_zorju mill-
werrieta le_gittimi 
jekk it-testment ma 
jkunx ig_hajjat 
werrieta, Emendat: 
LIV.1974.4.
208. Il-werrieta b’testment ta’ l-assenti, jew il-werrieta
tag_hhom, jew jekk it-testment ma jkun ig_hajjat ebda werrieta, dawk
il-persuni li kienu jkunu l-werrieta le_gittimi li kieku l-assenti miet
fil-jum ta’ l-a_h_har a_hbar dwaru, jew il-werrieta tag_hhom, jistg_hu
jag_hmlu talba lill-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tal-g_zira li fiha
l-assenti kien joqg_hod l-a_h_har, biex tag_htihom li jid_hlu fil-pussess
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        57
provvi_zorju ta’ _hwejje_g l-assenti.
jew jekk ma jkunx 
hemm testment 
sigriet jew 
pubbliku.
209. (1) Jekk ma jkunx hemm testment sigriet jew pubbliku,
it-talba msemmija fl-a_h_har artikolu qabe1 dan tista’ ssir minnufih
wara li jag_hlaq i_z-_zmien imsemmi g_hal kull ka_z fl-artikolu 205.
(2) Fuq dik it-talba l-qorti tisma’ l-prokuratur jew il-kuratur,
jekk ikun hemm, u, jekk ikun me_htie_g, to_hro_g editt b_hal dak
imsemmi fl-artikolu 206, u tordna li ji_gi mwa_h_hal kif jing_had f’dak
l-artikolu; u tag_hti fuq dik il-talba d-digriet me_htie_g, wara li
jag_hlqu sitt xhur mill-pubblikazzjoni ta’ l-editt.
Pubblikazzjoni ta’ 
l-editt.
210. L-editt me_htie_g fl-artikoli 206 u 209, g_handu ji_gi pubblikat
u mwa_h_hal darbtejn, b’intervall g_hall-anqas ta’ xahar bejn darba u
o_hra, kemm-il darba, qabel it-ta1ba l-wa_hda jew l-o_hra msemmijin
f’dawk l-artikoli, ma jkunx _gie ma_htur kuratur; u, f’kull ka_z b_hal
dan, is-sitt xhur li g_handhom ig_haddu qabel id-digriet tal-qorti,
jibdew ig_haddu mit-tieni pubblika_zzjoni ta’ l-editt.
Jeddijiet tal-
legatarji, e_c_c.
211. Meta jkun hemm lok g_hat-talba tal-werrieta g_had-dhul fil-
pussess provvi_zorju tal-beni, ukoll fil-ka_z li huma ma jkunux
g_hamlu dik it-talba, il-legatarji, id-donatarji, u dawk kollha li
jkollhom fuq _hwejje_g l-assenti jeddijiet li jiddependu mill-mewt
tieg_hu, jistg_hu, b’_citazzjoni kontra l-werrieta b’testment jew kontra
l-werrieta le_gittimi, skond il-ka_z, u kontra l-prokuratur jew il-
kuratur, jekk ikun hemm, jitolbu li ji_gu mda_h_hla fl-e_zer_cizzju
provvi_zorju ta’ dawk il-jeddijiet.
Garanzija.
dan, ma ji_gux imda_h_hla fil-pussess provvi_zorju ta’ _hwejje_g l-
assenti, jew ma jing_hatax lilhom li je_zer_citaw il-jeddijiet li jista’
jkollhom, _hlief jekk jag_htu garanzija f’somma li ti_gi stabbilita mill-
qorti, skond l-artikolu 352.
Kawtieli o_hra 
minflok il-
garanzija.
213. Jekk xi wie_hed mill-werrieta pre_zuntivi jew persuni o_hra li
jkollhom jeddijiet fuq _hwejje_g l-assenti ma jkunx jista’ jag_hti l-
garanzija hawn fuq imsemmija, il-qorti tista’ fid-diskrezzjoni
tag_hha tordna dawk il-kawtieli l-o_hra li jidhrilha me_htie_ga fl-
interess ta’ l-assenti, billi tqis il-kondizzjoni tar-rikorrenti, kif ji_gu
mill-assenti, u _cirkostanzi o_hra.
Mart jew _zew_g l-
assent jistg_hu 
jitolbu l-
manteniment.
214. Mart jew _zew_g l-assenti, barra minn dak li jkun imisshom
bis-sa_h_ha tal-kitba ta_z-_zwie_g, jew b’wirt, jew b’titolu ie_hor skond
il-li_gi, jistg_hu, f’ka_z ta’ b_zonn, jitolbu li ti_gi mg_hoddija lilhom
somma g_hall-manteniment, meqjusa skond il-kondizzjoni tal-
familja u l-ammont ta’ l-assi ta’ l-assenti.
Effetti tad-d_hul fil-
pussess 
provvi_zorju.
215. Il-persuni mda_h_hlin fil-pussess provvi_zorju tal-beni ta’ l-
assenti, u l-werrieta tag_hhom, g_handhom l-amministrazzjoni ta’
dawn il-beni, il-jedd li joqog_hdu f’kaw_zi dwar il-jeddijiet ta’ l-
assenti, u tgawdija ta’ l-utili tal-beni ta’ l-assenti, fil-limiti
stabbiliti hawn ’il quddiem.
Inventarju tal-beni.
ta’ l-assenti g_handhom jie_hdu l-passi me_htie_ga quddiem il-qorti ta’
_gurisdizzjoni volontarja, sabiex jag_hmlu, fi _zmien tliet xhur minn
dak in-nhar tad-d_hul fil-pussess provvi_zorju, inventarju tal-_hwejje_g
mobbli u deskrizzjoni ta’ l-immobbli ta’ l-assenti, jekk ma ji_gux
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
me_hlusin minn dan mill-qorti min_habba li dan l-inventarju jew
_a  saru ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
(2 Il-qorti tista’ tordna, jekk ikun me_htie_g, li l-inventarju jew
id-deskrizzjoni hawn fuq imsemmijin isiru qabel ma tilqa’ t-talba
Setg_hat ta’ dawk li 
jaqalg_hu d-d_hul fil-
provvi_zorju.
217. Il-persuni li lilhom ikun _gie mog_hti d-d_hul fil-pussess
provvi_zorju tal-beni ta’ l-assenti ma jistg_hux, ming_hajr is-setg_ha
jag_hmlu xi att li ma jkunx ta’ sempli_ci amministrazzjoni.
( ) Il-qorti tordna, meta jkun me_htie_g, il-bejg_h tal-_hwejje_g
g_handu ji_gi impjegat bl-img_hax, jew xort’o_hra kif il-qorti jidhrilha
xieraq.
frottijiet.
Emendat: 
.
218. Meta l-persuni mda_h_hlin fil-pussess provvi_zorju tal-
beni, jew mog_htija l-e_zer_cizzju provvi_zorju tal-jeddijiet tag_hhom
jew mart l-assenti, huma j_zommu l-frottijiet kollha g_halihom
infishom. 
2)
assenti f’xi grad ie_hor, jew barranin, huma g_handhom i_zommu
mwarrba minn tlieta wie_hed tal-frottijiet:
fiha nstemg_het l-a_h_har a_hbar ta’ l-assenti jew sitt snin mid-d_hul tal-
pussess provvi_zorju, il-frottijiet kollha jkunu proprjet  ta’ l-
imsemmija persuni.
daqsinsew g_hall-
pussess 
219. (1)
persuna turi li kellha, fi_z-_zmien ta’ l-g_hoti tad-d_hul f’dak il-
pussess, jedd aqwa jew daqs dak tal-pussessur, hija tista’ to_hro_g lil
(2 I_zda, il-persuna hawn fuq imsemmija ma jkollhiex jedd
g_hal dawk il-frottijiet _hlief minn dak in-nhar tat-talba _gudizzjarja.
jer_ga’ jidher. 
Emendat: 
220. (1)
effetti tad-d_hul tal-pussess provvi_zorju, jew dawk tas-setg_ha
mog_htija g_hall-e_zer_cizzju tal-jeddijiet imsemmijin fl-artikolu 211,
u ji_gu amministrati l-beni tieg_hu.
( ) Il-pussessuri tal-beni, u dawk il-persuni li jkunu _hadu xi
ta’ l-assenti, g_handhom irodduhom flimkien mal-frottijiet, kif
provdut fl-artikolu 218 2)
Mewt ta’ l-assenti. 
Emendat:
221. Kemm-il darba, matul il-perjodu ta’ pussess provvi_zorju,
tinfeta_h favur dawk il-persuni li f’dak i_z-_zmien kienu l-werrieta
tieg_hu b’testment jew werrieta le_gittimi, jew is-su_c_cessuri
irodduhom, flimkien mal-frottijiet, kif provdut fl-artikolu 218( ). 
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        59
Jeddijiet ta’ 
persuni kontra 
assenti.
222. Wara l-g_hoti tad-d_hul fil-pussess provvi_zorju, kull min
ikollu jeddijiet xi j_gib kontra l-assenti, g_handu j_gibhom ‘il quddiem
kontra dawk li jkunu _gew imda_h_hla fil-pussess tal-beni.
FUQ IL-PUSSESS ASSOLUT TA’ _HWEJJE_G
Pussess assolut. 
Sostitwit: 
223. Jekk l-assenza tissokta g_hal _zmien ta’ sitt snin wara d-d_hul
ippre_zentata mill-werrieta b’testment jew mill-werrieta bil-li_gi ta’
l-assenti quddiem il-qorti kompetenti tal-g_zira li fiha l-assenti kien
dik l-assenza tkun _giet dikjarata b’sentenza li tkun damet g_hal
_zmien ta’ g_haxar snin kontinwi mid-data ta’ l-a_h_har a_hbar dwar l-
min ikollu interess, tag_hti, b’digriet, id-d_hul fil-pussess assolut fil-
beni ta’ l-assenti u l-e_zer_cizzju assolut tal-jeddijiet li jiddependu
g_handhomx ise_h_hu l-kawtieli l-o_hra li setg_hu jkunu _gew ordnati:
I_zda jekk l-assenti jkun minuri, i_z-_zmien li matulu ma jkunx
_gurnata li fiha dik il-persuna kienet til_haq l-et_a
Ka_zjiet li fihom 
jing_hata l-pussess 
Emendat: 
LIV. 1974.7.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu,
jew, skond il-ka_z, id-dikjarazzjoni tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni tista’
jkun ing_hata d-d_hul fil-pussess provvi_zorju kif jing_had fi_z-_zew_g
sub-titoli ta’ qabel dan, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li _gejjin:
a)
u mill-anqas sena mill-a_h_har a_hbarijiet li kien hemm
fuqu;
b)
assenti, u mill-anqas sitt snin mill-a_h_har a_hbarijiet li
kien hemm fuqu.
li jkunu _gew 
imda_h_hla fil-
225. Dawk li jkunu _gew imda_h_hla fil-pussess assolut tal-beni
jiddependu mill-mewt ta’ l-assenti, jistg_hu jag_hmlu bejniethom il-
qasma definittiva tal-beni ta’ l-assenti, u jistg_hu jiddisponu kif
Jekk l-assenti ji_gi 
lura.
Jekk l-assenti ji_gi lura, jew jekk jinsab li g_hadu _haj, hu
jie_hu lura _hwej_gu, fl-istat li jkunu, u jkollu jedd g_hall-prezz tal-
t_hallasx, jew g_hall-beni li bil-prezz ta’ dak il-bejg_h ikunu nxtraw.
Jeddijiet ta’ ulied l-
jibda jg_hodd mill-g_hoti ta’ d_hul fil-pussess assolut, jew minn dak
in-nhar li setg_hat issir id-dikjarazzjoni tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni,
  60      _h       
ir-regoli mi_gjuba fl-a_h_har artikolu qabel dan, ming_hajr ma jkunu
obbligati li jippruvaw il-mewt tieg_hu.
228. Jekk wara d-d_hul fil-pussess assolut, ji_gi ppruvat i_z-_zmien
legatarji tieg_hu, jew kisbu xi jedd min_habba l-mewt tieg_hu, jew is-
su_c_cessuri tag_hhom, jistg_hu j_gibu ’1 quddiem il-jeddijiet li jmissu
preskrizzjoni, u ta’ l-effetti tal-bona fidi dwar il-frottijiet li jkunu
di_ga n_gabru.
FUQ L-EFFETTI TA’ L-ASSENZA DWAR JEDDIJIET LI JISTG_H
JMISSU LILL-ASSENTI
Talb ta’ jeddijiet 
li mhux mag_hrufa 
jekk hix _hajja.
_Hadd ma jista’ jitlob jedd f’isem persuna o_hra li mhux
mag_hruf jekk hix _hajja, jekk ma jippruvax li dik il-persuna kienet
Meta tinfeta_h 
su_c_cessjoni.
(1) Meta tinfeta_h su_c_cessjoni li g_haliha kollha jew g_hal
_hajja, dik is-su_c_cessjoni tg_haddi favur dawk li mag_hhom dik il-
persuna kien ikollha jedd li tikkonkorri, jew favur dawk li lilhom
rappre_zentazzjoni.
( ) Dawk li g_halihom, fin-nuqqas ta’ dik il-persuna, tg_haddi s-
jidhrilha li i_zjed jaqbel, deskrizzjoni tal-beni.
Azzjoni g_hat-talba  231. ld-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
jeddijiet l-o_hra li jmissu lill-assenti, jew lil dawk li jidhru floku,
jew li g_handhom jedd minnu. Dawn il-jeddijiet jispi_c_caw biss wara
Frottijiet mi_gbura 
b’bona fidi.
Sakemm l-assenti ma jidhirx, jew il-jeddijiet li jmissu lilu
ma jin_gibux ’il quddiem f’ismu, dawk li g_handhom tkun g_haddiet
b’bona fidi.
Sub-titolu V
Kurazija tat-tfal 
minuri ta’ l-assenti. 
XLVI. 1973.51. 
Emendat: 
233. (1) _a , u
ta’ kull min ikun, ta_htar g_hal dawk it-tfal kuratur wie_hed jew i_zjed.
( ) Id-disposizzjonijiet dwar it-tutela ta’ minuri li jkollu l-
kurazija ta’ minuri ordnata skond dan l-artikolu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        61
Titolu VIII
FUQ L-ATTI TA’ L-ISTAT _CIVILI
Sub-titolu 1
DISPOSIZZJONIJTET _GENERALI
Atti li g_handhom 
isiru meta 
titwieled, 
ti_z_zewwe_g, jew 
tmut persuna.
234. (1) Meta titwieled, ti_z_zewwe_g jew tmut persuna, g_handu
jsir att, skond il-formula li tmiss li hawn ma’ dan il-Kodi_ci, illi
g_handu jkun fih il-partikolaritajiet me_htie_ga f’dan it-Titolu, u
g_handu jkun miktub b’kitba _cara li tinqara u ming_hajr taqsir ta’
kliem.
(2) Kemm-il darba xi partikolarit_a  milli hawn imsemmija hawn
fuq ma tistax tkun mag_hrufa, dan g_handu jing_had fl-att, fil-lok li
jmiss.
E_c_cezzjonijiet. 
Sostitwit: 
VI. 1968.2.
235. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
japplikawx fil-ka_z ta’ mewt ta’ persuna inga_g_gata, u li tkun g_hada
sservi, f’xi forzi armati ta’ pajji_z barrani, _hlief jekk dik il-persuna
tkun _cittadin ta’ Malta jew mi_z_zew_ga lil xi persuna li tkun _cittadin
ta’ Malta.
Min g_handu jikteb 
dawn l-atti. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
236. L-atti tat-twelid jew tal-mewt g_handhom jinkitbu mill-
uffi_cjali ma_htura mill-President ta’ Malta g_hal daqshekk. 
Atti ta_z-_zwie_g. 
Sostitwit: 
XXXVII. 1975.23.
237. L-atti ta_z-_zwie_g g_handhom jinkitbu u ji_gu ffirmati kif
provdut fl-artikolu 293.
Re_gistri.
Emendat:
VII. 1982.2; 
XXXl.1986.4;
III.1994.3.
238. (1) Fl-uffi_c_cju  tar-Re_gistru  Pubbliku  f’Malta  u
f’G_hawdex, g_handhom jin_zammu tliet re_gistri: wie_hed biex fih
jitni_z_zlu l-atti tat-twelid, ie_hor biex fih jitni_z_zlu l-atti ta’ _z-_zwie_g, u
t-tielet biex fih jitni_z_zlu l-atti tal-mewt.
(2) Kull volum ta’ dawn ir-re_gistri g_handu jkun enumerat mill-
ewwel sa l-a_h_har pa_gna. L-a_h_har pa_gna ta’ kull volum ikun fiha
dikjarazzjoni tan-numru totali tal-pa_gni li jkun fih; din id-
dikjarazzjoni g_handha tkun iffirmata mid-Direttur tar-Re_gistru
Pubbliku.
Re_gistrazzjoni fl-
uffi_c_cju ta’ Malta 
jew ta’ G_hawdex. 
Emendat: 
XXXVIl. 1975.23;
XXll. 1976.4; 
XII. 1986.3;
III.1994.4.
239. (1) Fl-uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku f’Malta g_handhom
jitni_z_zlu l-atti kollha tat-twelid, ta_z-_zwie_g u tal-mewt li jkun hemm
fil-g_zira ta’ Malta, kif ukoll l-atti msemmijin fl-artikoli 244 u 285;
u fl-uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku f’G_hawdex g_handhom jitni_z_zlu
l-atti tat-twelid, ta’ _z-_zwie_g, u tal-mewt li jkun hemm fil-g_zejjer ta’
G_hawdex u Kemmuna.
(2) Kopja ta’ att, re_gistrata kif provdut fis-subartikolu (1) u
trasmessa lid-Direttur b’makna facsimile foto-elettrika, jew kull
kopja vera tag_hha, g_handha titqies li tkun kopja vera u awtentika
g_hall-finijiet kollha tal-li_gi sakemm din tkun iffirmata mid-Direttur
li jir_cievi dak il-facsimile.
  62      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
In-numru li jmiss, 
Emendat: 
XVIII. 1938.2.
240. (1) L-atti li jid_hlu g_har-re_gistrazzjoni g_handhom ji_gu
nnumerati wie_hed wara l-ie_hor, g_handhom i_gibu d-data li fiha ji_gu
r_cevuti u g_handhom ji_gu ffirmati mid-Direttur tar-Re_gistru
Pubbliku.
(2) Att jitqies li _gie r_cevut mid-Direttur, meta dan jag_hmel fuqu
l-firma tieg_hu.
g_hal kull xorta ta’ 
atti.
241. Kull xorta ta’ atti g_handu jkollha numerazzjoni g_haliha, li
tibda mill-ewwel att u tispi_c_ca fl-a_h_har wie_hed li jkun da_hal f’kull
sena.
L-atti g_handhom 
jinkitbu _car.
242. (1) Id-Direttur m’g_handu jir_cievi ebda att li ma jkunx
miktub _car u li jinqara, jew li jkun fih kliem imqassar, jew li
jidhirlu li jkun nieqes minn xi _haga jew mhux regolari.
(2) F’kull ka_z minn dawn, l-att g_handu jin_gieb mid-Direttur
quddiem wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili, li, wara li jisma’,
jekk ikun me_htie_g, lill-persuna li tkun g_hamlet dak l-att, jidde_ciedi
kif, skond il-li_gi, l-att g_handu ji_gi mag_hmul.
(3) Id-Direttur ma jistax jirrifjuta li jir_cievi att li jkun i_gib il-
firma ta’ wie_hed mill-Vi_zitaturi hawn fuq imsemmijin.
L-artikolu 242 
jg_hodd g_hall-
fidijiet ta’ 
mag_hmudija jew 
ta’ _zwie_g. 
Emendat:
XXII. 1939.2; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.4.
243. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan
ig_hoddu g_hal kull fidi ta’ mag_hmudija li ti_gi ppre_zentata lid-
Direttur ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 273 u 285.
(2) Ma ti_gi ir_cevuta ebda fidi ta’ mag_hmudija li ma tkunx
miktuba bl-ilsien Malti, Ingli_z jew Latin.
Twelid, _zwie_g u 
mewt f’pajji_zi 
barranin. 
Emendat: 
XXXI. 1965.10. 
Sostitwit:
VI. 1968.3.
244. (1) Kull att ta’ twelid, ta’ _zwie_g jew ta’ mewt ta’ _cittadin
ta’ Malta mag_hmul jew re_gistrat f’pajji_z barrani minn awtorit_a
kompetenti f’dak il-pajji_z, li ma jkunx att mag_hmul jew re_gistrat
skond l-artikolu 270(1) jew (2), jista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess u wara li d-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku jkun sodisfatt
dwar l-awtenti_cit_a  ta’ dak l-att, ji_gi re_gistrat f’dawn il-G_zejjer bl-
istess mod b_hallikieku kien att mag_hmul minn wa_hda mill-persuni
msemmija f’dan it-Titolu.
(2) Il-persuna li tag_hmel it-talba g_handha, g_hall-finijiet tar-
re_gistrazzjoni, tikkonsenja lid-Direttur l-att li dwaru tkun saret dik
it-talba.
Kif g_handha ssir ir-
re_gistrazzjoni. 
Emendat: 
XXI. 1933.1; 
XX. 1934.2.
245. (1) L-atti g_handhom jitni_z_zlu fir-re_gistru li jmiss, wie_hed
wara l-ie_hor, fl-ordni li jkunu da_hlu, u ming_hajr ebda vojt
bejniethom.
(2) Ir-re_gistrazzjoni g_handha ssir, sakemm jista’ jkun, skond il-
formuli li hawn ma’ dan il-Kodi_ci dwar kif g_handhom jinkitbu l-
atti, ukoll meta d-dokumenti, illi fil-ka_zijiet imsemmijin f’dan it-
Titolu jistg_hu ji_gu ppre_zentati minflok dawn l-atti, ikunu mag_hmula
xort’o_hra.
(3) Ir-re_gistrazzjoni g_handu jkun fiha wkoll id-data ta’ meta
jid_hol l-att, u t-traskrizzjoni tal-firma tad-Direttur.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        63
Dikjarazzjoni fl-
a_h_har pa_gna tar-
re_gistru. 
Emendat: 
XX. 1934.3;
XXXI. 1965.11.
246. (1) Id-Direttur g_handu, fl-a_h_har pa_gna ta’ kull re_gistru,
jag_hmel dikjarazzjoni li tg_hid illi r-re_gistrazzjonijiet li hemm f’dak
ir-re_gistru huma kopji veri ta’ l-atti originali tag_hhom.
(2) Din id-dikjarazzjoni g_handha ssir f’kull re_gistru fi _zmien
xahar minn dak in-nhar li jkun da_hal l-a_h_har att li _gie mni_z_zel f’dak
ir-re_gistru.
(3) Id-Direttur g_handu jikteb id-data u jag_hmel il-firma tieg_hu
minnufih wara dik id-dikjarazzjoni u wara kull annotazzjoni li hu
jni_z_zel fir-re_gistru ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu. 
Meta g_handha ssir 
ir-re_gistrazzjoni. 
Emendat: 
XX. 1934.4; 
VI. 1968.4.
247. Kull att g_handu ji_gi mni_z_zel mid-Direttur fi_z-_zmien ta’
tletin _gurnata tax-xog_hol minn dak in-nhar li jir_cevih.
Tiswija ta’ _zbalji. 
Emendat: 
XX. 1934.5.
248. Jekk qabel ma jiffirma d-dikjarazzjoni msemmija fl-
artikolu 246, jew xi annotazzjoni, ikun jin_htie_g li jissewwa xi _zball,
id-Direttur g_handu jag_hmel il-korrezzjoni bil-mod u l-g_hamla li
_gejjin - f’ka_z ta’ re_gistrazzjoni, b’postilli fit-tarf tag_hha ffirmati
minnu u, fil-ka_z ta’ annotazzjoni, b’postilli fl-a_h_har tag_hha qabel
il-firma; u t-t_hassir li jkun jin_htie_g g_handu jsir b’mod illi l-kliem
im_hassar ikun jista’ jibqa’ jinqara _car; ma jista’ jsir ebda brix.
Irfig_h ta’ l-atti.
_gie rre_gistrat, ji_gi merfug_h.
Indi_ci.
f’G_hawdex, g_handu jsir, fl-ewwel tliet xhur ta’ kull sena, indi_ci
alfabetiku tar-re_gistrazzjonijiet li jkunu tni_z_zlu matul is-sena ta’
qabel.
(2) Id-Direttur ta’ l-Uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku f’G_hawdex
g_handu, fi _zmien xahar mill-a_h_har _gurnata ta_z-_zmien imsemmi fis-
subartikolu (1), jibg_hat lid-Direttur ta’ l-Uffi_c_cju tar-Re_gistru
Pubbliku f’Malta kopja ta’ l-indi_ci ta’ kull sena. 
L-atti u r-re_gistri 
jista’ jarahom kull 
min irid. 
Emendat: 
XX. 1934.6;
XXII. 1939.2; 
XXXl. 1965.12; 
XXXVIII.1972.4; 
XXI. 1993.65;
III.1994.5.
251. (1) Ir-re_gistri, l-atti u d-dokumenti msemmija fl-artikoli
ta’ qabel dan, jista’ jarahom kull min irid, u estratti tag_hhom,
iffirmati mid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku ta’ Malta jew mid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku ta’ G_hawdex, ji_gu mog_htija lil kull
min jag_hmel talba g_halihom.
(2) F’dan it-Titolu l-kelma "estratt" tfisser _certifikat li jkollu
kopja fil-qosor ta’ att re_gistrat wie_hed jew i_zjed minn wie_hed skond
il-Formuli I, J, K, L, O u P murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodi_ci. 1l-korrezzjonijiet u l-annotazzjonijiet
kollha mni_z_zlin fil-mar_gini tar-re_gistri g_handhom ikunu nkorporati
fl-estratt barra minn annotazzjonijiet dwar adozzjonijiet li
g_handhom ji_gu traskritti fid-dahar ta’ l-estratt.
(2A) (a) Estratti ta’ atti tat-twelid u ta’ re_gistrazzjonijiet fir-
re_gistru ta’ persuni adottati g_handhom jin_har_gu fuq il-Formoli I jew
J murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi_ci.
(b) G_hall-finijiet ta’ l-estratti ma_hru_ga skond il-paragrafu (a)
re_gistrazzjonijiet fir-re_gistru ta’ persuni adottati jing_hataw numru
konsekuttiv li jkompli ma’ l-a_h_har numru ta’ l-atti tat-twelid
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
re_gistrati fis-sena tat-twelid tal-persuna adottata, jew wie_hed minn
g_has-sena tat-twelid tal-persuna adottata, liema numri ma
jing_hatawx lil atti tat-twelid. L-imsemmija sena g_handha wkoll
(_c Il-fatt li numri jkunu, skond il-paragrafu ( ), im_hollija
Lista ta’ dawk in-numri g_handha ting_hata biss lid-dipartiment tal-
Gvern li g_handu x’jaqsam man-nazzjonalit , lill-Uffi_c_cju tal-
Passaporti, lill-Kummissjoni Elettorali u lir-Re_gistratur ta_z-_zwie_g
_a .
3) (1) g_handhom ukoll,
att re_gistrat wie_hed jew i_zjed minn wie_hed, kif ukoll _certifikat li
jiddikjara l-ine_zistenza ta’ xi re_gistrazzjoni jekk wara ri_cerki g_hal
jinstabux.
Ir-re_gistri jag_hmlu  252. (1)
_certifikati ffirmati mid-Direttur huma prova ta’ dak li jkun fihom,
sakemm ma ji_gix ippruvat il-kuntrarju.
2) _a  tag_hhom
Tiswija jew t_hassir 
ta’ 
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
XXX. 1979.3; 
VII. 1982.3; 
III.1994.6.
253. Kull persuna tista’ tag_hmel talba _gudizzjarja g_hall-
korrezzjonijiet jew t_hassir ta’ re_gistrazzjoni, jew g_har-
Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili, ikun irrifjuta li jir_cievi.
( ) Kull persuna tista’ tag_hmel talba _gudizzjarja g_har-
persuna tkun u_zat jew tkun u_zat g_haliha l-familja tag_hha, u liema
jkunu ddikjarati mill-qorti li huma l-isem jew l-ismijiet li bihom il-
ismijiet li jidhru fl-att tat-twelid relattiv b_hala l-isem jew l-ismijiet
mog_htija u l-isem jew l-ismijiet li bihom it-tarbija g_handha ti_gi
(3 It-talba _gudizzjarja msemmija fis-subartikolu ( )  g_handha
re_gistrazzjoni msemmija f’dan is-subartikolu ji_gi rifless f’kull att
ta’ l-istat _civili relattiv g_hall-istess persuna u, fejn ikun hemm,
jridu ji_gu indikati fit-talba bin-numru ta’ l-att u s-sena relattivi
tag_hhom.
4)
skond il-ka_z, fil-Qorti tal-Magistrati ( ), b’_citazzjoni
Kap. 12.
( ) F’kull talba b_hal din, id-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu
(4  u ( ) tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili tista’
artikolu 306(1) (4 .
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        65
Avvi_z lill-partijiet 
interessati. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
254. (1) _Hmistax-il _gurnata, g_hall-anqas, qabel is-smig_h tal-
kaw_za fuq it-talba msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan, g_handu
ji_gi, b’ordni tal-qorti, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern avvi_z, skond
il-Formula B fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi_ci,
illi bih, kull min ikollu interess, ji_gi msejja_h sabiex jiddikjara, fi
_zmien _hmistax-il _gurnata mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-avvi_z, bil-
mezz ta’ nota, jekk hux bi _hsiebu jopponi t-talba.
(2) Avvi_z dwar il-_gurnata tas-smig_h tal-kaw_za g_handu jing_hata
lil kull persuna li tkun ippre_zentat dik in-nota fi_z-_zmien hawn fuq
imsemmi.
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ l-artikoli 
253 u 254 ig_hoddu 
bla _hsara ta’ l-
artikoli 960 sa 962 
tal-Kodi_ci ta’ Org. 
u Pro_c. _Civili.
Kap. 12.
255. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
mhumiex ta’ xkiel g_hall-applika_zzjoni ta’ l-artikoli 960, 961 u 962
tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Tiswijiet, e_c_c., 
ordnati mill-qorti. 
Emendat: 
XXXI. 1965.13;
XXXI. 2002.211.
256. (1) Kull korrezzjoni, t_hassir jew re_gistrazzjoni ordnata ssir
mid-Direttur fi _zmien g_haxart ijiem minn dak in-nhar li s-sentenza
tg_haddi f’_gudikat u g_handha ssir bis-sa_h_ha ta’ kopja vera tas-sentenza
li ting_hata lilu mir-Re_gistratur.
(2) Riferenza g_hal dik is-sentenza g_handha ssir b’annotazzjoni
fil-_genb tar-re_gistru.
Tiswijiet ordnati 
mill-Vi_zitaturi. 
Mi_zjud:
II.1944.2. 
Emendat: 
XXXI. 1965.14; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
Xl. 1977.2;
XXIV.1995.362.
257. (1) B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har
erba’ artikoli qabel dan, il-korrezzjoni ta’ re_gistrazzjoni li tkun
korrezzjoni ta’ indikazzjoni _zbaljata ta’ xi wa_hda jew i_zjed mill-
_hwejje_g imsemmijin, dwar kull att fit-Taqsima III ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodi_ci, tista’ wkoll issir fuq ordni mag_hmul bil-
miktub minn wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili.
(2) It-talba g_hal kull korrezzjoni b_hal dik g_handha ssir b’rikors
imressaq fil-Qorti tar-Revi_zjoni ta’ l-Atti Nutarili, li jkun hemm
mieg_hu kopja legali tar-re_gistrazzjoni li dwarha tintalab il-
korrezzjoni.
(3) Kopja ta’ kull rikors b_hal dak g_handha tkun notifikata lid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku fi _zmien jumejn minn dak in-nhar li
r-rikors ikun tressaq.
(4) Min jag_hmel ir-rikors ikollu j_gib dik ix-xiehda illi l-
Vi_zitatur jidhirlu li jin_htie_g u l-Vi_zitatur g_handu, qabel ma jo_hrog
ordni, i_halli illi d-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku jista’ jkun
mismug_h.
(5) Kemm jista’ jkun malajr wara l-jum tal-_hru_g ta’ l-ordni
mill-Vi_zitatur kif imsemmi hawn qabel, u, f’kull ka_z, mhux wara
g_haxart ijiem minn dak il-jum, ir-re_gistratur tal-qorti msemmija
g_handu, bi spejje_z ta’ min ikun g_hamel ir-rikors, jinnotifika kopja
ta’ dak l-ordni lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku u g_handu ja_hseb
g_hall-pubblika_zzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern ta’ avvi_z dwar dak li
jing_had f’dak l-ordni.
(6) Kull min ikollu interess, mag_hdud id-Direttur tar-Re_gistru
Pubbliku, jista’, fi _zmien sitt ijiem mill-pubblikazzjoni ta’ l-
  66      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
imsemmi avvi_z fil-Gazzetta tal-Gvern, jag_hmel appell minn dak l-
ordni b’rikors quddiem il-Qorti ta’ l-Appell.
(7) Avvi_z ta’ appell hekk mag_hmul minn xi _hadd li ma jkunx
id-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku g_handu jing_hata lil dan ta’ l-
a_h_har, mir-Re_gistratur tal-Qrati, mhux aktar tard minn jumejn minn
meta r-rikors ta’ l-appell ikun tressaq.
(8) Kull korrezzjoni ordnata mill-Vi_zitatur kif imsemmi hawn
qabel, g_handha ssir mid-direttur fi _zmien g_haxart ijiem mill-
pubblikazzjoni ta’ l-ordni fil-Gazzetta tal-Gvern jew, meta jkun sar
appell kontra dak l-ordni, fi _zmien sitt ijiem minn meta l-kwistjoni
tkun inqatg_het g_hal kollox mill-Qorti ta’ l-Appell.
(9) Fil-mar_gini tar-re_gistru g_handha titni_z_zel, ma _genb ir-
re_gistrazzjoni milquta, riferenza g_hall-ordni ma_hru_g mill-Vi_zitatur
jew, skond il-ka_z, g_has-sentenza tal-Qorti ta’ l-Appell.
Tiswija ta’ _zbalji 
wara d-
dikjarazzjoni 
msemmija fl-
artikolu 246. 
Emendat: 
XX. 1934.7. 
Sostitwit: 
VII. 1982.4.
258. Jekk jinsab, wara li d-Direttur ikun iffirma d-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikolu 246, li sar _zball, u dak l-i_zball ikun ittie_hed
waqt li att kien qieg_hed ji_gi traskritt fir-re_gistru, il-korrezzjoni ta’
dak l-i_zball g_handha ssir mid-Direttur permezz ta’ nota fit-tarf tar-
re_gistrazzjoni. Dik il-korrezzjoni g_handha tkun datata u ffirmata
mid-Direttur.
Vakanzi pubbli_ci. 259. Il-vakanzi pubbli_ci ma jwaqqfu ebda wie_hed mi_z-_zminijiet
imsemmija f’dan it-Titolu.
Vi_zta tar-re_gistri 
mill-Qorti ta’ 
Revizjoni ta’ l-Atti 
Nutarili.
260. (1) Il-Qorti ta’ Revi_zjoni ta’ l-Atti Nutarili g_handha
tag_hmel darbtejn, kull sena vi_zta tar-re_gistri kif ukoll ta’ l-atti u
tad-dokumenti mda_h_hla f’dawn l-atti.
(2) L-ewwel vi_zta g_handha ssir fix-xhur ta’ Marzu u April, u t-
tieni fix-xhur ta’ Settembru u Ottubru.
Dmirijiet tal-qorti. 
Sostitwit: 
VI. 1968.5. 
Emendat: 
XXXI. 1986.4;
III.1994.7.
261. Il-qorti g_handha, matul dik il-vi_zta ta_c_certa ru_hha jekk id-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jkunux _gew im_harsa mid-Direttur
jew minn wie_hed mill-Assistenti Diretturi jew mill-uffi_cjali
msemmijin fl-artikolu 306(l), skond il-ka_z, u l-qorti tista’, g_hal kull
kontravvenzjoni, twa_h_hal lid-Direttur jew lil Assistent Direttur jew
lil uffi_cjal imsemmi fl-artikolu 306(l), skond il-ka_z, ammenda ta’
mhux i_zjed minn _hames liri: 
I_zda, meta l-kontravvenzjoni tikkonsisti fl-ommissjoni ta’
xi _ha_ga li tkun me_htie_ga li ssir skond dan it-Titolu u l-qorti ma
tkunx tista’ ta_c_certa ru_hha min kien responsabbli g_hal dik l-
ommissjoni, il-kontravvenzjoni titqies li saret mid-Direttur u l-
piena g_handha ti_gi mwa_h_hla lilu.
Persuni li ji_c_hdu li 
jag_htu tag_hrif dwar 
partikolaritajiet, 
262. Kull min meta ji_gi mitlub mill-uffi_cjal kompetenti biex
jag_hti tag_hrif dwar partikolaritajiet me_htie_ga sabiex jista’ ji_gi
mag_hmul wie_hed jew ie_hor mill-atti msemmijin f’dan it-Titolu,
jirrifjuta jwie_geb xi mistoqsija mag_hmula lilu minn dak l-uffi_cjal
dwar dawk il-partikolaritajiet, jew bla ma jkun tassew ig_hid li ma
jaf xejn fuq dawk il-partikolaritajiet, je_he1, meta jinsab _hati, mill-
qorti kompetenti, il-piena tal-pri_gunerija g_hal _zmien ta’ mhux i_zjed
minn tliet xhur.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        67
jew jag_hmlu 
dikjarazzjoni falza,
263. Kull min li, minn rajh jew wara li ji_gi mistoqsi mill-uffi_cjal
kompetenti, jag_hmel xjentement dikjarazzjoni falza dwar
partikolaritajiet me_htie_ga sabiex jista’ jsir wie_hed jew ie_hor mill-
atti hawn fuq imsemmija, je_hel, meta jinsab _hati, mill-qorti
kompetenti, il-piena msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan.
jew ma jobdux 
ordni. 
Emendat: 
Xl. 1977.2.
264. Kull min, barra mill-ka_zijiet imsemmijin fl-artikoli ta’
qabel dan, jikser xi disposizzjoni ta’ dan it-Titolu, jew ma jobdix xi
ordni mog_htija lilu ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, je_hel,
meta jinsab _hati, mill-qorti kompetenti, detenzjoni g_hal mhux i_zjed
minn xahar jew ammenda ta’ mhux i_zjed minn _hames liri.
Meta l-
kontravventur wara 
li jiskonta l-piena 
jibqa’ jirrifjuta li 
jwie_geb.
265. Jekk, wara li jiskonta l-piena, il-kontravventur jibqa’
jirrifjuta li jwie_geb g_hall-mistoqsijiet li jsirulu ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 262, jew li j_hares id-disposizzjonijiet
tal-li_gi, jew li jobdi l-ordni msemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan,
kull rifjut b_hal dan, kull darba li ji_gi mtenni, jitqies b_hala reat _gdid.
Ri_zerva dwar pieni 
o_hra g_hal reati 
i_zjed gravi.
Kap. 9.
266. (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan
ma jimpedixxi li ji_gu mog_htija pieni i_zjed gravi ta_ht il-Kodi_ci
Kriminali.
(2) Kull min ikun _hati ta’ falsifika_zzjoni fl-atti jew fir-re_gistri
msemmijin f’dan it-Titolu, jew f’_certifikat jew dokument ie_hor li,
ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jista’ ji_gi ppre_zentat,
minflok l-att, g_hall-iskrizzjoni ta’ twelid, _zwie_g, jew mewt, je_hel il-
piena li hemm fil-Kodi_ci Kriminali g_hall-falsifika_zzjoni f’kitba
pubblika.
(3) L-azzjoni ti_gi mmexxija mill-Pulizija ex officio g_hal kull
reat kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu.
Meta huma 
obbligati bosta 
persuni, l-
esekuzzjoni minn 
wie_hed te_hles lill-
o_hrajn.
267. Meta _zew_g persuni jew i_zjed huma obbligati li jag_htu
avvi_z, jew li jag_hmlu dikjarazzjoni, jew li jag_hmlu xi att ie_hor, u l-
obbligu jkun tali li jista’ ji_gi esegwit minn kull wie_hed wa_hdu minn
dawk il-persuni, l-esekuzzjoni minn wa_hda minn dawk il-persuni
te_hles lill-o_hrajn kollha.
Drittijiet: 
Emendat: 
XXXI. 1965.11; 
Sostitwit: 
XXX. 1979.4.
Emendat:
IX.2000.2.
268. Id-drittijiet stabbiliti fit-Taqsima 1 ta’ l-Iskeda li tinsab
ma’ dan il-Kodi_ci jistg_hu minn _zmien g_hal _zmien ji_gu emendati,
sostitwiti jew mi_zjuda b’regolamenti mag_hmula mill-Ministru
responsabbli g_har-Re_gistru Pubbliku u g_handhom jin_gabru mill-
uffi_cjal imsemmi minn dak il-Ministru g_hal hekk.
Re_gistru tal-
persuni adottati. 
Mi_zjud: 
XXI. 1962.8; 
Emendat: 
XXVIII. 1963.4; 
XXV. 1973.3;
III.1994.8.
269. (1) G_handu jin_zamm fir-Re_gistru Pubbliku f’Malta u
f’G_hawdex re_gistru, li jkun jissejja_h ir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati, li fih jitni_z_zlu dawk ir-re_gistrazzjonijiet li jistg_hu jkunu
ordnati li jitni_z_zlu b’digrieti ta’ adozzjoni, i_zda ebda
re_gistrazzjonijiet o_hra.
(2) Fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati mi_zmum fl-Uffi_c_cju tar-
Re_gistru Pubbliku f’Malta g_handhom jitni_z_zlu d-digrieti ta’
addozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid tag_hha jkun re_gistrat
f’dak l-Uffi_c_cju jew li ma jkunx re_gistrat f’xi Uffi_c_cju tar-Re_gistru
Pubbliku f’dawn il-G_zejjer, u fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati
mi_zmum fl-Uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku f’G_hawdex g_handhom
jitni_z_zlu d-digrieti ta’ adozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid
tag_hha jkun re_gistrat f’dak l-uffi_c_cju.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
( ) Meta re_gistrazzjoni fir-Re_gistru tal-Persuni Adottati jkollha
tat-twelid tal-persuna adottata, kopja awtentikata ta’ dik ir-
re_gistrazzjoni g_handha, sa kemm ma ji_gix pruvat il-kuntrarju,
dwar kollox b_hallikieku l-kopja kienet kopja awtentikata ta’ att tat-
twelid.
4)
Re_gistru tal-Persuni Adottati jsir u jin_zamm fl-Uffi_c_cju tar-
Re_gistru Pubbliku f’Malta u f’G_hawdex; u kull persuna jkollha dritt
re_gistrazzjoni ffirmata mid-Direttur fir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati dwar kollox b’dawk l-istess kondizzjonijiet dwar _hlas ta’
mutatis mutandis huma applikabbli skond
Pubbliku u dwar l-g_hoti minn dak l-Uffi_cju ta’ kopji jew
traduzzjonijiet awtentikati ta’ re_gistrazzjonijiet fir-re_gistri ta’ l-atti
(5 Id-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku g_handu, b’_zieda g_har-
Re_gistru tal-Persuni Adottati u l-indi_ci tieg_hu, i_zomm dawk ir-
jkunu me_htie_ga biex ti_gi nnottata u tkun tista’ titnissel il-
konnessjoni bejn re_gistrazzjoni fir-re_gistru ta’ l-atti tat-twelid li
290, u kull re_gistrazzjoni korrispondenti fir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati; i_zda r-re_gistri u l-kotba mi_zmuma skond dan is-
tag_hhom kommunikati lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku ma
jkunux, l-anqas ebda indi_ci tag_hhom ma jkun, miftu_ha g_hall-
g_handu d-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku jag_hti xi tag_hrif li jkun
hemm fi jew xi kopja jew estratt minn xi re_gistri, kotba jew digrieti
l-et_a
kopja jew l-estratt; u f’ka_zijiet e_c_cezzjonali kull uffi_cjal pubbliku
awtorizzat kif imiss g_hal hekk mill-Ministru responsabbli g_hall-
Funzjonijiet ta’ 
rappre_zentant 
konsulari 
relattivament g_hal 
Mi_zjud: 
VI. 1968.6; 
VII. 1982.5.
270. Rappre_zentant diplomatiku jew konsulari, meta jkun
hekk mitlub minn xi _hadd interessat, g_handu relattivament g_hal
_cittadin ta’ Malta -
( ) jikteb l-att tat-twelid ta’ dik it-tarbija jew l-att tal-
approprjat;
( ) jir_cievi g_har-re_gistrazzjoni l-att tat-twelid ta’ dik it-
mill-awtorit_a
jew il-mewt u jirre_gistra dak l-att fir-re_gistru
approprjat imsemmi fl-a_h_har paragrafu qabel dan.
2)
rappre_zentant diplomatiku jew konsulari g_handu jir_cievi g_har-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        69
re_gistrazzjoni, fuq talba ta’ xi wie_hed mill-mi_z_zew_gin jew ta’ xi
wie_hed mill-_genituri ta’ wie_hed jew wa_hda minnhom, kull att li
skond il-li_gi tal-pajji_z fejn ikun sar i_z-_zwie_g ikun prova ta_z-_zwie_g u
g_handu jirre_gistra dak l-att fir-re_gistru approprjat.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu g_handhom, safejn
prattikabbli, japplikaw g_hal u g_hall-fini ta’ l-atti mag_hmula u tar-
re_gistri mi_zmuma skond id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’
qabel dan minn rappre_zentanti diplomati_ci u konsulari, li jkollhom
relattivament g_hal dawk l-atti u re_gistri l-istess setg_hat, drittijiet u
obbligi kif huma mog_htija jew imposti f’dan it-Titolu lid-Direttur
tar-Re_gistru Pubbliku.
(4) Ir-re_gistri msemmija fis-subartikoli (1) u (2) g_handhom
jin_zammu g_hal perijodu ta’ sena u g_handu jkollhom indi_ci
alfabetiku tar-re_gistrazzjonijiet imni_z_zlin fihom. Kopja duplikata
awtentikata ta’ dawk ir-re_gistri bil-firma tar-rappre_zentant
diplomatiku jew konsulari minnufih wara l-a_h_har re_gistrazzjoni
traskritta fihom g_handha tintbag_hat lid-Direttur tar-Re_gistru
Pubbliku, g_hall-konservazzjoni fir-Re_gistru Pubbliku f’Malta,
mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu tas-sena li ta_hbat minnufih wara
s-sena li g_haliha jirriferixxu r-re_gistri, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 251, 252, 253, 254, 255, 256 u 257 g_handhom japplikaw
dwar ir-re_gistrazzjonijiet li hemm f’dawk ir-re_gistri duplikati
b_hallikieku kienu re_gistrazzjonjiet fir-re_gistri msemmija fl-artikolu
238.
(5) Id-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku, fi _zmien tletin _gurnata
minn meta jag_hmel xi korrezzjoni, t_hassir jew annotazzjoni
f’re_gistru duplikat bis-sa_h_ha tas-sentenza ta’ qorti jew ta’ l-ordni
ta’ wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili, g_handu jinforma dwar
dik il-korrezzjoni, t_hassir jew annotazzjoni lir-rappre_zentant
diplomatiku jew konsulari fil-pajji_z fejn jin_zamm ir-re_gistru
ori_ginali, u dan g_handu jara li l-istess korrezzjoni, t_hassir jew
annotazzjoni, skond il-ka_z, issir minnufih f’dak ir-re_gistru u
g_handu jinizjalha.
(6) Kull min quddiem rappre_zentant diplomatiku jew konsulari
jag_hmel ir-reat imsemmi fl-artikolu 263 jista’ ji_gi m_harrek,
pro_cessat jew kastigat f’Malta g_hal dak ir-reat bl-istess mod u sa l-
istess gradazzjoni b_hallikieku r-reat kien sar Malta.
Kap. 9.
(7) Kull persuna li tirrappre_zenta b’ingann lil rappre_zentant
diplomatiku jew konsulari li tkun twieldet tarbija minn mara li ma
tkunx _helset minn tarbija sabiex i_g_gieg_hel lil dak ir-rappre_zentant li
jikteb att ta’ twelid skond is-subartikolu (1) ti_gi m_harrka,
pro_cessata u kastigata f’Malta bl-istess mod u sa l-istess
gradazzjoni b_hallikieku kienet ikkommettiet f’Malta r-reat
korrispondenti msemmi fl-artikolu 210 tal-Kodi_ci Kriminali.
(8) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ma g_handhomx
japplikaw jekk il-persuna li tkun ikkommettiet ir-reat tkun _giet
pro_cessata g_hall-istess fatti li jikkostitwixxu r-reat f’pajji_z ie_hor.
(9) Kull riferenza f’dan l-artikolu g_hal rappre_zentant
diplomatiku jew konsulari g_handha titqies b_hala riferenza g_har-
rappre_zentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta fil-
pajji_z barrani fejn ji_gri t-twelid, _zwie_g jew mewt.
  70      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Setg_ha g_hall-
eg_hmil ta’ 
regolamenti. 
Mi_zjud:  
XXV.1973.3. 
Sostitwit: 
III.1994.9.
Emendat:
IX.2000.2.
271. (1) Il-Ministru responsabbli g_har-Re_gistru Pubbliku jista’
jag_hmel regolamenti:
(a) li jipprovdu g_hall-eg_hmil ta’ duplikati ta’ atti ori_ginali
ta’ l-Istat _civili jew dokumenti o_hra li g_handhom
x’jaqsmu ma’ l-istat _civili, re_gistrati fir-Re_gistru
Pubbliku bis-sa_h_ha ta’ dan il-Kodi_ci jew ta’ xi li_gi
o_hra, kif ukoll duplikati tar-re_gistri relattivi ta’ dawk l-
atti jew dokumenti, kif ukoll duplikati ta’ l-indi_ci
relattiv ta’ dawk l-atti, dokumenti jew re_gistri fejn l-att
ori_ginali, dokument, re_gistru jew indi_ci jkun intilef,
inqered jew tkun _gratlu _hsara, kemm jekk dak it-telf,
dik il-qerda jew dik il-_hsara jkunu _graw minhabba
kedd bl-u_zu jew xort’o_hra;
(b) li jippreskrivu l-mod li bih dawk id-duplikati
g_handhom ji_gu m_hejjija u awtentikati;
(_c) li jippreskrivu li kull atti, dokumenti, re_gistri jew
indi_cijiet imsemmija fil-paragrafu (a) ji_gu riprodotti
bil-microfilming,  u l-mod li bih dawk ir-
riproduzzjonijiet g_handhom isiru, ji_gu ma_h_zuna, u
jkunu a_c_cessibbli g_hall-pubbliku;
(d) li jippreskrivu l-mod li bih ir-riproduzzjonijiet li jsiru
bil-microfilming u  kopji tag_hhom jistg_hu ji_gu
awtentikati;
(e) li jipprovdu g_hall-kompjuterizzazzjoni, inklu_za l-
_ha_zna ta’ informazzjoni me_huda minn kull att jew
dokument re_gistrat fir-Re_gistru Pubbliku u g_hall-
produzzjoni ta’ dokumenti li jkun fihom
dikjarazzjonijiet ta’ dik l-informazzjoni u l-
awtentikazzjoni ta’ dawk id-dokumenti;
(f) li jippreskrivu l-forma ta’ l-applikazzjoni g_hall-_hru_g
ta’ _certifikati li jkun fihom kopja shi_ha jew estratt ta’
xi att, dokument, re_gistru jew indi_ci;
(g) li jipprovdu g_hal kull _ha_ga in_cidentali jew
supplementari g_hal xi wa_hda mid-disposizzjonijiet
hawn fuq imsemmija.
(2) Kull kopja duplikata li ssir skond ir-regolamenti mag_hmula
ta_ht is-subartikolu (1) g_handha, g_hall-finijiet u effetti kollha,
tissostitwixxi l-att, dokument, re_gistru jew indi_ci ori_ginali relattiv.
Sub-titolu II
FUQ L-ATTI TAT-TWELID 
Persuni li 
g_handhom jag_htu 
avvi_z ta’ twelid ta’ 
tarbija.
272. F’kull twelid ta’ tarbija, hu dmir tal-missier, u fin-nuqqas
ta’ dan, tat-tabib, kirurgu, qabla, jew persuna o_hra li tkun tat l-
g_hajnuna tag_hha fil-_hlas, jew li f’darha jkun sar il-_hlas, li tag_hti, fi
_zmien _hamest ijiem mit-twelid, avvi_z tieg_hu lill-uffi_cjal li g_handu
d-dmir li jikteb l-att ta’ twelid.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        71
Kif jing_hata l-
avvi_z. 
Emendat: 
XXII. 1939.3.
273. (1) L-avvi_z tat-twelid jista’ jing_hata billi wie_hed jibg_hat
lill-uffi_cjal hawn fuq imsemmi fidi tal-mag_hmudija, iffirmata mill-
kappillan jew sa_cerdot ie_hor, li jkun g_hammed it-tarbija. 
(2) Kull fidi b_hal din, jekk ikun fiha l-partikolaritajiet me_htie_ga
sabiex jista’ jsir l-att tat-twelid, tg_hodd flok id-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikoli ta’ wara dan, u l-uffi_cjal hawn fuq imsemmi,
meta jkun _zgur illi l-partikolaritajiet mi_gjuba f’dik il-fidi huma
sewwa, jista’ jikteb minn fuqha l-att tat-twelid.
(3) I_zda, f’kull ka_z b_hal dan, il-fidi tal-mag_hmudija g_handha
ti_gi ppre_zentata lid-Direttur flimkien ma’ l-att tat-twelid.
Avvi_z bil-miktub 
jew bil-fomm.
274. L-avvi_z tat-twelid ta’ tarbija jista’ wkoll jing_hata sew
b’ittra ffirmata mill-persuna li tag_hti l-avvi_z, kemm bil-fomm;
f’dan l-a_h_har ka_z, il-persuna li tag_hti l-avvi_z g_handha tidher hija
nfisha quddiem l-uffi_cjal li g_handu d-dmir li jikteb l-att tat-twelid.
Meta l-avvi_z ji_gi 
mog_hti mill-
missier innifsu, 
275. Jekk, fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan, l-
avvi_z tat-twelid ji_gi mog_hti mill-missier innifsu tat-tarbija, l-
uffi_cjal hawn fuq imsemmi g_handu, fuq id-dikjarazzjoni mag_hmula
mill-missier dwar il-partikolaritajiet me_htie_ga g_hall-att tat-twelid,
jikteb dan l-att ming_hajr ebda dewmien.
jew minn 
_haddie_hor.
276. Jekk l-avvi_z tat-twelid ji_gi mog_hti minn persuna li ma
tkunx missier it-tarbija, jew meta dak l-avvi_z ji_gi mog_hti mill-
missier jew minn persuna o_hra b’ittra, l-uffi_cjal hawn fuq imsemmi
g_handu, fit-tlitt ijiem ta’ wara, isejja_h fl-uffi_c_cju tieg_hu lil missier
it-tarbija sabiex jag_hmel id-dikjarazzjoni dwar il-partikolaritajiet
hawn fuq imsemmija.
Dmirijiet ta’ l-
uffi_cjal fin-nuqqas 
tal-missier.
277. (1) Fin-nuqqas tal-missier tat-tarbija, jew jekk ebda avvi_z
ma jkun ing_hata, l-uffi_cjal fuq imsemmi g_handu jsejja_h persuna li
jidhirlu illi tista’ tag_hti l-partikolaritajiet me_htie_ga g_hal dak l-att,
sabiex tidher quddiemu biex tag_hmel id-dikjarazzjoni dwar dawk
il-partikolaritajiet.
(2) Hekk ukoll isir meta l-uffi_cjal hawn fuq imsemmi ma jkunx
_zgur dwar jekk humiex sewwa l-partikolaritajiet mog_htija lilu mill-
missier jew minn _haddie_hor, jew li jkunu mi_gjuba fil-fidi
msemmija fl-artikolu 273.
Partikolaritajiet li 
g_handu jkun fih l-
att tat-twelid. 
Emendat: 
XXI. 1933.2; 
XXXI. l965.8;
XXX. 1995.2.
278. Kull att tat-twelid g_handu jinkiteb skond il-Formula _C fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi_ci u, bla _hsara ta’
disposizzjonijiet o_hra, g_handu jkun fih il-partikolaritajiet li _gejjin:
(a) id-data ta’ l-att stess;
(b) il-_hin, il-jum, ix-xahar, is-sena, u l-lok tat-twelid;
(_c) jekk tifel jew tifla;
(d) l-isem mog_hti lit-tarbija, u, meta ji_gi mog_hti i_zjed
minn isem wie_hed, tismija spe_cjali ta’ l-isem jew
ismijiet illi bihom it-tarbija g_handha ti_gi msejha;
(e) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identit_a , l-et_a , il-
lok fejn twieldu u fejn joqog_hdu missier it-tarbija,
ommha, u l-persuna li tag_hmel id- dikjarazzjoni: 
I_zda, jekk omm it-tarbija kienet armla qabel iz-
  72      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
_zwie_g tag_hha ma’ missier it-tarbija, g_handu ji_gi
mda_h_hal ukoll l-isem u l-kunjom ta’ l-ewwel ra_gel
tag_hha;
(f) l-isem u l-kunjom tal-missier ta’ kull wie_hed mill-
_genituri tat-tarbija, u tal-missier tal-persuna li tag_hmel
id-dikjarazzjoni, u jekk hux _haj jew mejjet.
Tfal ille_gittimi. 
Emendat: 
XX. 1934.8.
279. (1) Fil-ka_z ta’ tarbija ille_gittima, isem il-missier
m’g_handux jissemma’ fl-att, _hlief fuq talba tal-persuna illi tistqarr,
quddiem l-uffi_cjal li jikteb l-att, li hija missier dik it-tarbija. 
(2) Meta ssir din it-talba, il-missier jitni_z_zel b_hala missier
ille_gittimu.
(3) Meta ma ssirx din it-talba, g_handu jing_had fil-lok li jmiss
fl-att, li missier it-tarbija mhux mag_hruf.
Tarbija mwielda 
minn mara 
mi_z_zew_ga.
280. (1) Jekk it-tarbija titwieled minn mara mi_z_zew_ga, isem
_zew_gha g_handu jitni_z_zel fl-att b_hala dak tal-missier, g_had illi jkun
hemm dikjarazzjoni kuntrarja, bla _hsara ta’ kull korrezzjoni li tista’
ssir ’il quddiem wara sentenza fuq il-filjazzjoni tat-tarbija.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux -
(a) jekk ir-ra_gel, fi_z-_zmien kollu tat-tliet mitt _gurnata ta’
qabel il-_gurnata tat-twelid tat-tarbija, kien nieqes minn
Malta, u din l-assenza hija mwettqa bil-miktub u bil-
_gurament quddiem wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti
nutarili, minn, g_hall-anqas, _zew_g persuni ta’ fidu_cja;
jew
(b) jekk ir-ra_gel, g_ha_z-_zmien kollu hawn fuq imsemmi,
ikun g_hex mifrud legalment minn martu.
Partikolaritajiet 
dwar omm tarbija 
ille_gittima. 
Emendat: 
VII. 1985.2; 
XII. 1986.4.
281. (1) Fil-ka_z ta’ tarbija ille_gittima, meta l-avvi_z tat-twelid
tat-tarbija ma jkunx _gie mog_hti jew id-dikjarazzjoni tal-
partikolaritajiet dwar it-twelid ta’ din it-tarbija ma tkunx _giet
mag_hmula mill-omm infisha, jew minn wie_hed mill-_genituri ta’ l-
omm, jew minn wie_hed minn _hutha, bniet jew subien, l-uffi_cjal
hawn fuq imsemmi g_handu, g_hall-anqas jumejn qabel ma jni_z_zel fl-
att il-partikolaritajiet dwar omm it-tarbija, jag_hti avvi_z lill-persuna
li tkun _giet imsemmija lilu b_hala omm it-tarbija, jew lil wie_hed
mill-_genituri ta’ l-omm; u, kemm-il darba, f’dawk il-jumejn, ji_gi
mi_c_hud li dik il-persuna hija omm it-tarbija, l-uffi_cjal g_handu
jag_hmel rapport ta’ dan lil wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili,
illi, wara li jisma’ bil-_gurament lil dik il-persuna u kull persuna
o_hra illi huwa jkun jidhirlu li tista’ tag_hti tag_hrif tajjeb, g_handu,
jekk fil-fehma tieg_hu dik il-persuna hija omm it-tarbija, jordna illi
isimha, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet l-o_hra li jkunu
me_htie_ga ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, ji_gi
mni_z_zel fl-att tat-twelid, u illi x-xiehda me_huda ji_gu kkunsinnati,
fl-ori_ginal tag_hhom, lid-Direttur flimkien ma’ l-att.
(2) Fil-ka_z ta’ tarbija ille_gittima li ma jkunx ing_hata l-avvi_z tat-
twelid tag_hha, u l-omm jew il-_genituri tag_hha jkunu mejta jew ma
jistg_hux jinstabu, avvi_z tat-twelid jista’ f’kull _zmien jing_hata lill-
imsemmi uffi_cjal minn xi persuna li g_handha l-obbligu li tag_hti dak
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        73
l-avvi_z b_hal qabel, jew minn kull persuna li jkollha nteress jew mit-
tarbija jew mir-rappre_zentant le_gittimu tag_hha u l-imsemmi uffi_cjal
g_handu jag_hmel rapport ta’ dan lil wie_hed mill-Vi_zitaturi ta’ l-atti
nutarili li g_handu jie_hu _hsieb li avvi_z skond il-Formula BB tat-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi_ci ji_gi pubblikat fil-
Gazzetta, fejn isejja_h lil kull parti li g_handha nteress biex
tiddikjara, fi _zmien _hmistax-il jum mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-
avvi_z, bil-mezz ta’ nota, li trid tikkontesta dik ir-re_gistrazzjoni, u
malli jg_haddi l-imsemmi _zmien u wara li jisma’ lil dik il-persuna
ta_ht _gurament illi huwa jidhirlu li tista’ tag_hti tag_hrif tajjeb, sew
jekk dik il-persuna tkun ippre_zentat nota u sew jekk le, u wara li
je_zamina kull dokumenti li jistg_hu jin_giebu bi prova, g_handu, jekk
ikun sodisfatt li l-maternit_a  tat-tarbija tkun _giet stabbilita, jordna li
isem u kunjom l-omm, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet li
huma me_htie_ga ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
jitni_z_zlu fl-att tat-twelid, u illi x-xhieda me_huda ji_gu kkunsinnati,
fl-ori_ginal tag_hhom lid-Direttur, flimkien ma’ l-att.
(3) F’kull ka_z imsemmi fis-subartikoli (1) u (2) l-att tat-twelid
g_handu ji_gi ffirmat ukoll mill-Vi_zitatur fuq imsemmi. 
Firma ta’ l-att. 
Emendat: 
XXl. 1933.4.
282. (1) Wara li jitni_z_zlu l-partikolaritajiet dwar it-twelid ta’
tarbija, l-att g_handu jinqara lill-persuna li tkun g_hamlet id-
dikjarazzjoni ta’ dawk il-partikolaritajiet; imbag_had g_handu ji_gi
ffirmat minn dik il-persuna u fl-a_h_har mill-uffi_cjal li jikteb l-att.
(2) Meta l-persuna li tag_hmel id-dikjarazzjoni tg_hid li ma tistax
tikteb, g_handha titni_z_zel _hdejn isimha tifkira ta’ dan il-fatt. 
Trabi mwielda 
mejta.
283. (1) Jekk tarbija titwieled mejta, dan il-fatt g_handu
jing_had fl-att tat-twelid.
(2) Jekk it-tarbija titwieled _hajja, i_zda tmut f’xi _zmien qabel ma
jsir l-att tat-twelid, l-att tal-mewt g_handu jinkiteb minnufih wara l-
att tat-twelid.
(3) Fil-ka_z ta’ abort, l-att tat-twelid m’g_handux isir _hlief meta
l-g_halla fil-_guf tkun _g_a  _hadet g_hal kollox il-g_hamla ta’ bniedem. 
L-uffi_cjal jista’ 
jitlob li jara t-
tarbija.
284. L-uffi_cjal li jag_hmel att ta’ twelid jista’, qabel ma jikteb
dan l-att, jitlob li jara t-tarbija.
Trabi mwielda fuq 
il-ba_har. 
Emendat: 
XXII. 1939.4; 
IX. 1971.3; 
XI. 1973.377; 
XI. 1977.2;
XVII.1991.81.
285. (1) Meta titwieled tarbija fuq il-ba_har, fuq bastiment
irre_gistrat f’Malta, il-kaptan g_handu, fi _zmien erbg_ha u g_hoxrin
sieg_ha, ini_z_zel fil-_gurnal ta’ abbord nota ta’ dan it-twelid u tal-
partikolaritajiet me_htie_ga ta_ht l-artikoli 278, 279, 280 u 283.
(2) Kif bastiment b_hal dak jasal f’Malta, l-Awtorit_a  Marittima
ta’ Malta g_handu jibg_hat kopja tar-re_gistrazzjoni hawn fuq
imsemmija lill-uffi_cjal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-
Belt Valletta, u dan g_handu minnufih jikteb l-att ta’ twelid ta’ dik
it-tarbija.
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment b_hal dak f’Malta ma ssirx fi
_zmien tliet xhur wara t-twelid tat-tarbija, il-kaptan g_handu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmi twelid, jibg_hat kopja tar-
re_gistrazzjoni relattiva lill-Awtorit_a  Marittima ta’ Malta li g_handu
jimxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal f’Malta.
  74      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Dmir tal-missier 
jew, fin-nuqqas, ta’ 
l-omm. 
Emendat:
VI. 1968.8.
286. (1) Ebda _ha_ga li hemm fl-artikolu 285 ma je_hles lill-
missier, jew fin-nuqqas ta’ dan, lill-omm it-tarbija, mill-obbligu li
jag_hmlu, fi _zmien _hamest ijiem minn dak in-nhar li jaslu Malta, id-
dikjarazzjoni tal-partikolaritajiet dwar it-twelid tat-tarbija lill-
uffi_cjal illi, skond fejn ikun joqg_hod il-missier, jew, fin-nuqqas ta’
dan, skond fejn tkun toqg_hod omm it-tarbija, huwa nkarigat mill-
kitba ta’ l-att ta’ twelid; u dak l-uffi_cjal g_handu, fuq din id-
dikjarazzjoni, jg_haddi g_hall-kitba ta’ l-att ta’ twelid, kemm-il darba
dan ma jkunx _ga sar u _gie re_gistrat skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 285.
(2) Jekk il-partikolaritajiet li jkun fiha d-dikjarazzjoni fuq
imsemmija, jew xi wa_hda minnhom, ma jkunux jaqblu f’xi _ha_ga
mal-partikolaritajiet imda_h_hlin fl-att irre_gistrat, jew jekk xi wa_hda
mill-partikolaritajiet imni_z_zla fid-dikjarazzjoni hawn fuq
imsemmija tkun _giet im_hollija barra mill-att irre_gistrat, tista’ ssir
korrezzjoni fir-re_gistru bl-awtorizzazzjoni ta’ wie_hed mill-
Vi_zitaturi ta’ l-atti nutarili, illi g_handu jiffirma wkoll dik il-
korrezzjoni.
Trabi misjuba. 
Emendat: 
XXI. 1933.5;
XXXI. 1965.8.
287. (1) Meta tinsab tarbija g_hadha titwieled, l-uffi_cjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-lok li fih it-tarbija tkun
instabet, g_handu, bil-g_hajnuna ta’ wie_hed jew i_zjed mit-Tobba
Distrettwali tal-Gvern, jag_hmel att ta’ repert, skond il-Formula D
fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi_ci.
(2) F’dan l-att l-uffi_cjal fuq imsemmi g_handu jda_h_hal dawn il-
partikolaritajiet - l-et_a  milli tidher u s-sess tat-tarbija, l-isem
mog_hti lilha minnu, il-lok fejn it-tarbija nstabet, il-persuna li
f’idejha ting_hata jew l-istitut li fih ti_gi mqieg_hda, jekk it-tarbija
g_handhiex xi marka li tidher, ix-xorta ta’ lbies u kull _ha_g‘o_hra li
tkun instabet fuq il-persuna tat-tarbija.
(3) Dan l-att g_handu ji_gi wkoll ippre_zentat lid-Direttur g_har-
re_gistrazzjoni, b_hal fil-ka_z ta’ att ta’ twelid.
L-atti ta’ twelid 
g_handhom ji_gu 
ppre_zentati g_har-
re_gistrazzjoni.
288. L-uffi_cjal li jkun kiteb att ta’ twelid jew ta’ repert g_handu,
fi _zmien jumejn minn dak in-nhar li jag_hmel dak l-att jew repert,
jippre_zentah lid-Direttur g_har-re_gistrazzjoni.
Jekk, wara r-
re_gistrazzjoni, il-
paternit_a  tat-tarbija 
ille_gittima ti_gi 
stabbilita. 
Emendat:
XXXI. 1965. 18.
289. (1) Jekk, wara li att ta’ twelid ta’ tarbija ille_gittima jkun
_gie rre_gistrat ming_hajr tismija ta’ isem il-missier, il-paternit_a  ta’
din it-tarbija ti_gi stabbilita b’sentenza tal-qorti jew, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 280, it-tarbija ti_gi mag_hrufa minn
missierha b’att pubbliku, l-isem tal-missier ille_gittimu jista’, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, ji_gi mni_z_zel b’annotazzjoni fil-
mar_gini tar-re_gistru.
 (2) L-istess japplika jekk, wara r-re_gistrazzjoni ta’ att ta’
repert, jinsab min huma l-_genituri tat-tarbija misjuba, sew bil-mezz
ta’ dikjarazzjoni li huma jag_hmlu, kemm b’sentenza tal-qorti.
Adozzjoni jew 
le_gittimazzjoni. 
Emendat:
XXI. 1962. 9.
290. (1) Il-le_gittimazzjoni ta’ tifel ille_gittimu g_handha
titni_z_zel ukoll fir-re_gistru b’annotazzjoni fil-mar_gini, u, meta l-
artikolu 125(3) g_handu jg_hodd, l-adozzjoni ta’ kull persuna
g_handha titni_z_zel fir-re_gistru permezz ta’ l-immarkar imsemmi
f’dak is-subartikolu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        75
(2) Fil-ka_z ta’ le_gittimazzjoni, g_handu jing_had fl-annotazzjoni
jekk il-le_gittimazzjoni saritx bi _zwie_g wara, jew b’digriet tal-qorti
kompetenti.
(3) Ir-re_gistrazzjoni tal-le_gittimazzjoni ta’ persuna li l-att tat-
twelid tag_hha mhux irre_gistrat fir-Re_gistru Pubbliku, g_handha ssir
fi ktieb li jin_zamm g_haldaqshekk, u, f’kull re_gistrazzjoni b_hal dik,
g_handhom jitni_z_zlu dawk il-partikolaritajiet kollha li huma
me_htie_ga sabiex isir att ta’ twelid, jew dawk minnhom li jkunu
mag_hrufa.
Dokumenti li 
g_handhom 
jin_giebu. 
Emendat: 
XXI. 1962.10.
291. (1) Kull min jitlob li ssir xi wa_hda mill-annotazzjonijiet
imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, g_handu jag_hti lid-
Direttur kopja awtentika ta’ l-att pubbliku, tas-sentenza jew tad-
digriet dwar id-dikjarazzjoni _gudizzjarja tal-paternit_a  jew
maternit_a , jew tal-le_gittimazzjoni.
(2) Fil-ka_z ta’ le_gittimazzjoni bi _zwie_g wara, jekk dan i_z-_zwie_g
ikun _gie rre_gistrat, g_handha ssir riferenza ta’ din ir-re_gistrazzjoni
fl-annotazzjoni: jekk i_z-_zwie_g ma jkunx _gie rre_gistrat, l-
annotazzjoni ma ssirx jekk il-parti li titlobha ma tag_htix lid-
Direttur dokument li juri _c-_celebrazzjoni ta_z-_zwie_g.
Le_gittimazzjoni bi 
_zwie_g wara.
292. Jekk il-le_gittimazzjoni ta’ tifel ille_gittimu ssir bi _zwie_g
wara, u dan i_z-_zwie_g isir qabel ma ji_gi rre_gistrat l-att ta’ twelid ta’
dak it-tifel, l-att ta’ twelid tat-tifel jista’ ji_gi mill-ewwel miktub
b_hallikieku kien tifel le_gittimu.
Sub-titolu III
FUQ L-ATTI TA_Z-_ZWIE_G
Partikolaritajiet ta’ 
att ta’ _zwie_g. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.3;
XXX.1995.3.
293. Meta jsir _zwie_g, il-partijiet li hekk ji_z_zew_gu g_handhom
jag_hmlu jew jie_hdu _hsieb li jsir att skond il-Formula E fit-Taqsima
II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi_ci, illi g_handu jkun fih -
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid, id-
dokument ta’ l-identit_a  u l-lok tar-residenza tal-
mi_z_zew_gin;
(_c) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid u lok tar-
residenza tax-xhieda li jkunu dehru fit-tie_g;
(d) l-isem u l-kunjom tal-missier, u l-isem, il-kunjom u
kunjom xbubiet l-omm tal-mi_z_zew_gin;
(e) il-_gurnata, ix-xahar u s-sena, u l-knisja, kappella jew
lok ie_hor li fihom ikun sar it-tie_g;
(f) dikjarazzjoni ta_c-_celebrazzjoni taz-_zwie_g iffirmata
mi_z-_zew_g partijiet, jew jekk i_z-_zwie_g isir bi prokura
mill-prokuratur u mill-parti l-o_hra, fil-pre_zenza u bil-
kontrofirma ta’ uffi_cjal tar-Re_gistru ta_z-_Zwie_g jew ta’
persuna o_hra awtorizzata g_hal hekk mir-Re_gistratur
ta_z-_Zwie_g.
  76      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Konsenja ta’ l-att 
ta_z-_zwie_g. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23.
294. L-att ta_z-_zwie_g g_handu, malli jkun kompletat u ffirmat, ji_gi
konsenjat g_har-re_gistrazzjoni lill-persuna li minnha tkun
kontrofirmata d-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 293(f), u dik il-
persuna g_handha ma’ l-ewwel opportunit_a  tie_hu dawk il-passi
kollha li jkunu me_htie_ga g_har-re_gistrazzjoni tieg_hu mid-Direttur.
Re_gistrazzjoni ta’ 
de_ci_zjonijiet, 
dikjarazzjonijiet u 
projbizzjonijiet li 
jolqtu _zwie_g. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23;
III.1994.10. 
295. (1) Kull sentenza jew de_ci_zjoni o_hra mog_htija minn qorti
kompetenti li biha _zwie_g re_gistrat ikun annullat jew ikun milqut l-
istat li jirri_zulta minnu, g_handha, fuq it-talba ta’ kull persuna, ti_gi
re_gistrata b’annotazzjoni fil-mar_gini tar-re_gistru.
(2) Il-persuna li tag_hmel it-talba g_handha tag_hti lid-Direttur
kopja awtentika tas-sentenza jew de_ci_zjoni o_hra rilevanti.
(3) Id-Direttur g_handu wkoll jirre_gistra, b’annotazzjoni fil-
mar_gini ta’ att dwar _zwie_g re_gistrat, kull dikjarazzjoni mag_hmula
minn mara mi_z_zew_ga fuq il-Formula Q ikkonsenjata minnha skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(5), kif ukoll kull rever_zjoni g_hal
kunjom xbubitha jew kull projbizzjoni ta’ l-u_zu ta’ kunjom _zew_gha
msemmija f’nota ta’ separazzjoni persunali bejn il-mi_z_zew_gin
re_gistrata skond l-artikolu 62A, u referenza g_had-data u g_hall-post
fejn ikun sar i_z-_zwie_g g_handha ssir f’kull nota ta’ re_gistrazzjoni
b_hal dik.
Sub-titolu IV
FUQ L-ATTI TAL-MEWT
Avvi_z ta’ mewt 
mit-tabib, 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
296. (1) Meta tmut persuna, it-tabib jew kirurgu li kien jaraha
fl-a_h_har marda tag_hha, jekk ikun jaf huwa nnifsu jew ji_gi mg_harraf
minn xi _haddie_hor illi dik il-persuna mietet, g_handu, ming_hajr
dewmien, jag_hti avvi_z bil-miktub ta’ dik il-mewt, skond il-Formula
F fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi_ci, lill-uffi_cjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt, u jsemmi d-dar jew lok ie_hor
fejn dik il-persuna mietet, il-ka_gun tal-mewt, u l-_hin li fih _grat il-
mewt.
(2) Dan it-tabib jew kirurgu jista’ jag_hti l-avvi_z f’idejn xi _hadd
ta’ l-et_a  minn tal-familja tal-mejjet sabiex jintbag_hat lill-uffi_cjal
hawn fuq imsemmi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux, jekk il-
mejjet ikun wa_hda mill-persuni illi, wara l-mewt tag_hhom, mhux,
skond l-artikolu 235, me_htie_g l-att tal-mewt g_hall-finijiet ta’ dan il-
Kodi_ci.
minn membri tal-
familja.
297. Fil-ka_z ta’ mewt ta’ persuna li ma kinitx ta_ht il-kura ta’
tabib jew kirurgu, ikun dmir il-membri tal-familja u tas-sefturi tal-
mejjet kif ukoll ta’ kull persuna li tkun toqg_hod fid-dar jew lok
ie_hor fejn tkun _grat il-mewt, jew li jkollha t-tri_gija ta’ dik id-dar
jew lok, li jag_htu avvi_z ta’ dik il-mewt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        77
_Certifikat ta’ 
persuna li titqies li 
hi mejta. 
Mi_zjud: 
LIV. 1974. 8.
298. (1) Jekk wara li ma tkunx baqg_het tidher persuna ssir
inkjesta mill-ma_gistrat u l-ma_gistrat li jag_hmel l-inkjesta jkun tal-
fehma li, wara li jkunu tqiesu _c-_cirkostanzi kollha kif il-persuna ma
baqg_hetx tidher il-konklu_zjoni tkun li l-persuna hi x’aktarx mejta,
f’dak il-ka_z kopja tal-pro_cess verbal, g_handha tintbag_hat mill-
ma_gistrat li jag_hmel l-inkjesta lill-uffi_cjal inkarigat mill-kitba ta’ l-
att tal-mewt u dak l-uffi_cjal g_handu, fi _zmien jumejn minn meta
jir_cievi l-kopja tal-pro_cess verbal, jikteb skond il-Formula G fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi_ci, att tal-mewt
provvi_zorju tal-persuna li l-fatt li ma tkunx baqg_het tidher ikun _gie
stabbilit bil-pro_cess verbal. L-istess uffi_cjal g_handu, fi _zmien
jumejn minn meta jkun g_hamel il-kitba ta’ l-imsemmi att tal-mewt
provvi_zorju, jibg_hatu lid-Direttur g_har-re_gistrazzjoni.
(2) L-att tal-mewt provvi_zorju jsir finali wara li tg_haddi sena
mid-data tar-re_gistrazzjoni.
(3) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu l-ma_gistrat li jag_hmel l-
inkjesta g_handu jindika fil-pro_cess verbal il-partikolaritajiet kollha
msemmijin fl-artikolu 301(a), (b), (_c) u (d) u l-_hin, id-data u l-post
li x’aktarx fihom dik il-persuna ma tkunx baqg_het tidher.
_Certifikat ta’ 
assenti meqjus 
b_hala mejjet. 
Mi_zjud: 
LIV. 1974.8. 
Emendat:
LVIII. 1974.68.
299. (1) Jekk l-assenza ta’ persuna tissokta g_hal _zmien ta’ sitt
snin wara d-d_hul fil-pussess provvi_zorju jew jekk l-assenza tkun
_giet dikjarata b’sentenza kif provdut ta_ht l-artikolu 223 u dik il-
persuna ma tkunx wa_hda li dwar il-mewt tag_hha ma japplikawx id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 234 skond l-artikolu 235, f’dak il-
ka_z il-werrieta ta’ l-assenti, sew bit-testment jew bil-li_gi, jew il-
werrieta tag_hhom, jew xi persuna interessata jew l-Avukat _Generali
jistg_hu jag_hmlu talba lill-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja fil-gzira
fejn l-assenti kien l-a_h_har jirrisjedi sabiex tordna lill-uffi_cjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-att tal-mewt, li jikteb u jibg_hat lid-Direttur
g_har-re_gistrazzjoni fi _zmien erbat ijiem minn dik it-talba, _certifikat
tal-mewt ta’ l-assenti skond il-Formula G fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi_ci.
(2) L-assenti jitqies li jkun miet fil-_gurnata li fiha nstemg_het l-
a_h_har a_hbar dwaru, u dik id-data u l-partikolaritajiet l-o_hra kollha
msemmija fl-artikolu 301, meta jkunu mag_hrufa, g_handhom
jitni_z_zlu fl-att tal-mewt.
Jekk l-assenti ji_gi 
lura wara l-_hru_g ta’ 
_certifikat finali tal-
mewt. 
Mi_zjud:
LIV. 1974.8.
300. Meta _certifikat finali tal-mewt ikun _gie miktub u re_gistrat
skond l-artikolu 298 jew 299 u l-persuna li l-mewt tag_hha tkun _giet
hekk re_gistrata wara ti_gi lura jew ti_gi ppruvata l-e_zistenza tag_hha,
g_handhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 226.
Partikolaritajiet ta’ 
l-att tal-mewt. 
Emendat: 
XXI. 1936.6; 
XXII. 1939.5; 
XXXI. 1965.8;
XXX. 1995.4.
301. L-uffi_cjal imsemmi fl-artikolu 296, meta, b’kull mod li
jkun, ikun ir_cieva informazzjoni dwar il-mewt ta’ persuna, g_handu,
wara li ji_zgura ru_hu minn dik il-mewt, jikteb, fi _zmien jumejn minn
dak in-nhar li hekk ikun ir_cieva dik l-informazzjoni, att skond il-
Formula G fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ din il-Kodi_ci illi
g_handu jkun fih il-partikolaritajiet li _gejjin:
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identit_a , l-et_a , il-
lok ta’ fejn twieled u fejn kien joqg_hod, tal-mejjet;
  78      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(_c) l-isem u l-kunjom ta’ missier u omm il-mejjet, u jekk
dawn humiex _hajjin jew mejtin;
(d) l-isem u l-kunjom tar-ra_gel jew tal-mara, jekk il-
persuna mejta kienet mi_z_zew_ga, jew armel jew armla;
(e) il-_hin, il-_gurnata, ix-xahar, is-sena u l-lok li fihom il-
persuna mietet, u fejn _giet jew fejn g_handha ti_gi
midfuna;
(f) il-ka_gun tal-mewt.
Setg_ha ta’ l-uffi_cjal 
biex ji_gbor tag_hrif.
302. L-uffi_cjal fuq imsemmi, sabiex ji_gbor jew jara jekk humiex
sewwa il-partikolaritajiet imsemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan
g_handu l-istess setg_hat li fl-artikolu 277 huma mog_htija lill-uffi_cjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tat-twelid.
Dmirijiet ta’ l-
uffi_cjali ta’ 
sptarijiet, e_c_c.
303. (1) L-uffi_cjal superjuri ta’ kull sptar, ospizju, jew istitut
ie_hor ta’ karit_a  pubblika, g_handu jfittex li ji_gbor il-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 301(b), (_c), u (d), dwar kull persuna li tkun
_giet milqug_ha fl-istitut li tieg_hu huwa jkollu t-tri_gija, minn x’_hin
din il-persuna ti_gi hemm milqug_ha.
(2) Dan ig_hodd ukoll g_hall-uffi_cjal superjuri ta’ kull _habs, dwar
kull pri_gunier.
(3) Il-Pulizija g_handha tag_hti lill-uffi_cjali fuq imsemmija dik l-
g_hajnuna li tkun tin_htie_g sabiex jistg_hu j_harsu d-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hall-
isptarijiet jew _habsijiet militari jew navali.
Mewt fuq il-ba_har. 
Emendat: 
XXII. 1939.6; 
IX. 1971.3;
XI. 1973.377; 
XVII. 1991.81.
304. (1) Meta xi persuna tmut fuq il-ba_har, abbord ta’
bastiment irre_gistrat f’Malta, il-kaptan g_handu, fi _zmien erbg_ha u
g_hoxrin sieg_ha, ini_zzel fil-_gurnal ta’ abbord nota tal-fatt ta’ dik il-
mewt bil-partikolaritajiet imsemmijin fl-artikolu 301.
(2) Meta bastiment b_hal dak jasal f’Malta, l-Awtorit_a
Marittima ta’ Malta g_handha tibg_hat kopja ta’ dik in-nota lill-
uffi_cjal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt fil-Belt Valletta, u
dan g_handu, bla dewmien, jag_hmel l-att tal-mewt ta’ dik il-persuna. 
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment b_hal dak f’Malta ma ssirx fi
_zmien tliet xhur wara l-imsemmija mewt, il-kaptan g_handu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmija mewt, jibg_hat kopja
tar-re_gistrazzjoni relattiva lill-Awtorit_a  Marittima ta’ Malta li
g_handha timxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal
f’Malta.
L-atti tal-mewt 
g_handhom ji_gu 
ppre_zentati g_har-
re_gistrazzjoni.
305. L-uffi_cjal li jikteb att ta’ mewt, g_handu, fi _zmien jumejn
minn dak in-nhar li jikteb dak l-att, jippre_zentah lid-Direttur g_har-
re_gistrazzjoni.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        79
E_zer_cizzju tal-
funzjonijiet 
mog_htija lid-
Direttur. 
Mi_zjud: 
VI.1968.11. 
Emendat: 
XXXI.1986.4. 
Sostitwit: 
III.1994.11.
306. (1) Kull uffi_cjal li jkollu l-grad ta’ Duttur fil-Li_gijiet u
jew warrant biex je_zer_cita l-professjoni ta’ avukat jew warrant
biex je_zer_cita l-professjoni ta’ nutar pubbliku u li jkun jaqdi
dmirijietu fir-Re_gistru Pubbliku jista’ je_zer_cita l-funzjonijiet kollha
jew kull wa_hda mill-funzjonijiet li ta_ht xi disposizzjonijiet ta’ dan
il-Kodi_ci jew ta’ xi li_gi o_hra huma mog_htija lid-Direttur tar-
Re_gistru Pubbliku u dik il-li_gi g_handha tiftiehem skond hekk.
(2) Fl-e_zer_cizzju ta’ kull funzjoni tali, l-imsemmi uffi_cjal
ikollu l-istess setg_hat u l-istess obbligi kif inhuma mog_htija jew
imposti lid-Direttur, ming_hajr pre_gudizzju g_had-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (4).
(3) Il-kliem "iffirmati mid-Direttur" jew kliem ta’ effett simili,
b’riferenza g_hal _certifikati ta’ l-istat _civili, g_handhom jittie_hdu li
jinkludu kull si_gill, emblema jew firma mag_hmula jew pro_cessati
b’mezzi fotografi_ci, bl-istampa jew f’kull g_hamla o_hra fid-
diskrezzjoni tad-Direttur kif ukoll awtentikati bil-firma ta’ l-
uffi_cja1 li jo_hro_g i_c-_certifikati li jkun awtorizzat g_hal dak il-g_han
mid-Direttur.
(4) Fl-e_zer_cizzju tal-funzjonijiet tag_hhom ta_ht dan il-Kodi_ci
jew xi li_gi o_hra, l-uffi_cjali msemmija f’dan l-artikolu jkunu su_g_getti
g_hall-awtorit_a , direzzjoni u kontroll ta’ Assistent Direttur hekk
delegat mid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku u f’dan l-artikolu
msejja_h b_hala Deputat Direttur:
I_zda l-e_zer_cizzju tas-setg_hat tad-Deputat Direttur ta_ht dan l-
artikolu g_handu jkun ming_hajr pre_gudizzju g_hall-awtorit_a  assoluta
tad-Direttur.
(5) Id-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku g_handu jkun l-unika
persuna kompetenti biex jirrapre_zenta f’kull kapa_cit_a  lir-Re_gistru
Pubbliku f’kull pro_ceduri legali ta_ht dan il-Kodi_ci jew xi li_gi o_hra.
  80      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA I
FUQ IL-JEDDIJIET FUQ 1L-BENI
TIT LU I
Beni mobbli jew 
immobbli.
Il-_hwejje_g kollha illi jistg_hu jkunu l-o_g_gett ta’ proprjet_a
Sub-titolu I
FUQ IL-BENI IMMOBBLI
308. Huma immobbli minnhom infishom -
a)
(b in-nixxig_hat ta’ l-ilma;
( ) il-kanali mag_hmulin g_hat-tmexxija ta’ l-ilma _gewwa
(d is-si_gar im_hawlin fl-art;
( ) il-frottijiet ta’ l-art jew tas-si_gar, sakemm m’humiex
(f kull _ha_ga mobbli mg_haqqda ma’ fond bil-_hsieb li
tibqa’ _ha_ga wa_hda mieg_hu g_hal dejjem.
kien hemm _hsieb ie_hor, dik il-_ha_ga titqies li tkun hekk
img_haqqda ma’ fond, meta hija mwa_h_hla b’xi metall
tistax ti_gi maqlug_ha ming_hajr ksur jew _hsara tal-_ha_ga
nfisha jew tal-fond.
isiru mobbli.
309. (_c , ( ),  e)  ( ) ta’ l-
mill-art, mis-si_gra jew mill-bini, g_halkemm ikunu g_hadhom ma
n_garrewx band’o_hra:
I_zda, il-frottijiet ta’ l-art jew tas-si_gar, ukoll qabel ma ji_gux
maqlug_ha jew maqtug_ha, jitqiesu b_hala mobbli g_hall-finijiet ta’ l-
ukoll meta huma l-o_g_gett ta’ bejg_h jew ta’ xi trasferiment ie_hor,
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        81
b_hala _hwejje_g mag_h_zula mill-art jew mis-si_gra, u li g_handhom
ikunu mifruda minnhom.
_Hwejje_g immobbli 
min_habba 1-_ha_ga li 
mag_hha g_handhom 
x’jaqsmu.
310. Huma immobbli min_habba l-_ha_ga li g_handhom x’jaqsmu
mag_hha:
(a) id-dirett dominju inkella l-jedd tal-padrun dirett fuq il-
fond mog_hti b’_cens, u l-utili dominju inkella l-jedd
ta_c-_censwalist fuq l-istess fond;
(b) il-jedd ta’ u_zufrutt, jew ta’ u_zu ta’ immobbli u l-jedd
ta’ abitazzjoni;
(_c) is-servitujiet predjali;
(d) kull azzjoni biex tittie_hed jew tintalab lura _ha_ga
immobbli jew xi wie_hed mill-jeddijiet imsemmijin fil-
paragrafi (a),  (b) u (_c); jew biex immobbli ji_gi
ddikjarat li ma jaqa’ ta_ht ebda wie_hed minn dawk il-
jeddijiet; jew biex jintalab wirt jew sehem minnu, jew
il-le_gittima jew xi sehem ie_hor ta’ _hwejje_g ta’ wirt
mog_hti mil-li_gi.
Tifsir ta’ "_ha_ga 
immobbli".
311. Fil-kelmiet "_ha_ga immobbli" jew "_hwejje_g immobbli" u l-
kelma "immobbli", ming_hajr ebda _zieda jew _ha_g‘o_hra li tillimita t-
tifsir tag_hhom, jid_hlu sew l-immobbli minnhom infishom, kemm il-
_hwejje_g li jitqiesu b_hala immobbli min_habba l-_ha_ga li g_handhom
x’jaqsmu mag_hha
Sub-titolu II
FUQ IL-BENI MOBBLI
Ben mobbli.
titbiddel is-sustanza tag_hhom, jistg_hu jmorru wa_hidhom jew
jin_garru minn banda g_hal o_hra, huma mobbli minnhom infishom,
ukoll jekk dawk il-_hwejje_g ikunu jag_hmlu flimkien kollezzjoni jew
stock ta’ kummer_c.
Materjal li _gej 
minn _hatt ta’ bini.
313. ll-materjal li _gej minn _hatt ta’ bini, jew mi_gbur sabiex bih
jittalla’ bini _gdid, huwa mobbli sakemm ma ji_gix u_zat fit-tlug_h ta’
bini.
Bastimenti, e_c_c.
kostruzzjonijiet o_hra li j_zommu f’wi_c_c l-ilma huma wkoll mobbli.
Azzjonijiet jew 
interessi 
f’so_cjetajiet 
kummer_cjali, e_c_c.
315. Dawn li _gejjin huma mobbli g_haliex hekk tqishom il-li_gi:
(a) l-azzjonijiet jew interessi f’so_cjetajiet kummer_cjali
jew industrjali, ukoll jekk dawn is-so_cjetajiet ikollhom
beni immobbli tag_hhom; f’dan l-a_h_har ka_z, dawn l-
azzjonijiet jew interessi jitqiesu mobbli g_hal kull
wie_hed mis-so_cji u g_ha_z-_zmien biss li tibqa’ s-so_cjet_a ;
(b) ir-renti perpetwi jew il-vitalizji, mag_hduda l-kapitali
bollali u l-krediti g_hal img_haxijiet fuq kapitali
mqeg_hdin fil-fond li kien hawn fl-img_hoddi ta_ht l-isem
  82      _h       
ta’ Massa Frumentarja, basta li dawn ir-renti perpetwi,
kapitali bollali u krediti ma jkunux so_g_getti g_hal
(_c b’mod _generali, l-obbligazzjonijiet, l-azzjonijiet, ukoll
jekk ipotekarji, u l-jeddijiet kollha, li ma jitqisux b_hala
titolu qabel dan.
Tifsir ta’ "beni jew 
"o_g_getti mobb1i" 
jew "sustanza 
316. Fil-kelmiet "beni jew _hwejje_g mobbli", "o_g_getti mobbli",
bniedem, ming_hajr _zieda jew _ha_g‘o_hra li tillimita t-tifsir tag_hhom
jid_hlu sew il-_hwejje_g mobbli minnhom infishom, kemm ukoll il-
tqishom il-li_gi.
Tifsir ta’ "mobbli". (1) Hekk ukoll, fil-kelma "mobbli" u_zata f’li_gi, ming_hajr
minnhom infishom, kemm ukoll il-_hwejje_g li hekk tqishom il-li_gi.
( ) I_zda, il-kelma "mobbli", jekk u_zata f’disposizzjoni tal-
_ha_gar fin, o_g_getti ta’ metall prezzju_z jew _hwejje_g li huma l-o_g_gett
ta’ kummer_c; lanqas ma jid_hlu l-_hwejje_g meqjusa b_hala mobbli
Tifsir ta’ 
"g_hamara".
(1) Fil-kelma "g_hamara" tid_hol il-g_hamara kollha tad-dar,
dar.
( ) I_zda, ma jid_hlux kollezzjonijiet ta’ kotba, ta’ kwadri, jew
Tifsir tal-kelmiet 
"mill-g_hatba tad-
319. Fil-kelmiet "mill-g_hatba tad-dar ‘l _gewwa" jid_hlu l-_hwejje_g
_ha_gar fin, mill-o_g_getti ta’ metall prezzju_z li jservu g_hat-ti_zjin tal-
persuna jew biex jintlibsu, mill-o_g_getti li jinsabu fid-dar bla _hsieb
dokumenti tag_hhom ikunu jinsabu fid-dar.
TIT LU II
_A
Proprjet . 320. _a  hija l-jedd li wie_hed igawdi u li jiddisponi
u_zu ipprojbit mil-li_gi.
_Hadd ma jista’ 
jitlaq minn idejh il-
proprjet  tieg_hu. 
Emendat:
321. _Hadd ma jista’ ji_gi m_gieg_hel jitlaq minn idejh il-proprjet
tieg_hu jew i_halli li _haddie_hor jag_hmel u_zu minnha, _hlief g_hal skop
pubbliku, u bil-_hlas ta’ indennizz _gust.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        83
Is-sid ta’ _ha_ga 
g_handu jedd 
jitlobha lura minn 
g_hand kull 
pussessur.
322. (1) Bla _hsara ta’ fejn il-li_gi tg_hid xort’o_hra, is-sid ta’
_ha_ga g_handu jedd jitlobha lura ming_hand kull pussessur.
(2) Il-pussessur li, wara li jkun _gie nnotifikat bit-talba
_gudizzjarja g_har-radd tal-_ha_ga, ma jkomplix, b’eg_hmil tieg_hu
nnifsu, fil-pussess ta’ dik il-_ha_ga, hu obbligat, bi spejje_z tieg_hu, li
jerga’ jakkwista l-pussess tag_hha g_hall-attur, jew, jekk ma jkunx
jista’ jag_hmel hekk, li j_hallsu tag_hha daqs kemm tiswa, kemm-il
darba l-attur ma jag_hzilx li jdur kontra l-pussessur attwali.
Min g_handu l-
proprjet_a  ta’ l-art 
g_handu wkoll dik 
ta’ dak kollu li jkun 
fuq jew ta_ht l-art.
323. Kull min g_handu l-proprjet_a  ta’ l-art, g_handu wkoll dik ta’
l-area ta’ fuqha, u ta’ dak kollu li jinsab fuq jew ta_ht wi_c_c l-art; hu
jista’ jag_hmel fuq l-art tieg_hu kull bini jew ta_hwil, kif ukoll ta_ht l-
art, kull bi_c_ca xog_hol jew ta_hfir, u jie_hu minnhom kull prodott li
jistg_hu jag_htu, i_zda, bla _hsara tad-disposizzjonijiet dwar is-
Servitujiet Predjali ta_ht it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb
ta’ dan il-Kodi_ci u kull disposizzjoni o_hra ta’ li_gi dwar
fortifikazzjonijiet jew opri o_hra ta’ difiza.
Il-bini, e_c_c., fuq 
jew ta_ht l-art 
jing_hadd tas-sid.
324. Kull bini, ta_hwil, jew bi_c_ca xog_hol, sew fuq jew ta_ht l-art,
jing_haddu, sakemm ma ji_gix ippruvat il-kuntrarju, li _gew
mag_hmula mis-sid bi flusu, u li huma tieg_hu, i_zda dan bla _hsara tal-
jeddijiet li _haddie_hor ikun akkwista.
Is-sid jista’ 
j_gieg_hel lill-_gar juri 
b’sinjali l-limiti 
tal-fondi tag_hhom.
325. Kull sid jista’ j_gieg_hel lill-_gar jag_hmel, bi spejje_z komuni,
sinjali li jidhru u li jibqg_hu, biex juru l-limiti tal-fondi tag_hhom li
jmissu ma’ xulxin.
Is-sid jista’ jag_hlaq 
il-fond tieg_hu.
326. Kull sid jista’ jag_hlaq il-fond tieg_hu, bla _hsara ta’ kull
servitù  li g_haliha jkollu jedd _haddie_hor.
Il-beni bla sid 
huma tal-Gvern ta’ 
Malta.
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
1975.
327. Il-beni bla sid huma tal-Gvern ta’ Malta.
T  III
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ U_ZUFRUTT, TA’ U_ZU U TA’ ABITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-U_ZUFRUTT
X’inhu l-u_zufrutt.
tag_hhom _haddie_hor g_handu l-proprjet_a , bl-obbligu li j_zomm is-
sustanza tag_hhom sew fil-materja kemm fil-g_hamla.
Meta fl-u_zufrutt 
ikun hemm 
_hwejje_g li wie_hed 
ma jistax jinqeda 
bihom bla ma 
jikkunsmahom.
329. Jekk fl-u_zufrutt ikun hemm _hwejje_g li wie_hed ma jistax
jinqeda bihom ming_hajr ma jikkunsmahom, b_hal flus, qmug_h, jew
xorb, l-u_zufruttwarju g_handu jedd jinqeda bihom bl-obbligu li
j_hallas kemm jiswew fuq stima li ssir tag_hhom fil-bidu ta’ l-
u_zufrutt; fin-nuqqas ta’ din l-istima, huwa jista’ jag_h_zel jew li jrodd
_hwejje_g fl-istess kwantit_a  u ta’ l-istess kwalit_a , inkella li j_hallas is-
siwi tag_hhom bil-prezz li jkun miexi fi_z-_zmien li jispi_c_ca l-u_zufrutt.
  84      _h       
L-u_zufrutt hu 
mag_hmul mil-li_gi 
bniedem.
330. L-u_zufrutt ji_gi stabbilit jew mil-li_gi jew mir-rieda tal-
bniedem; f’dan it-tieni ka_z, jekk l-u_zufrutt hu ta’ _hwejje_g
mag_hmul b’att inter vivos
mill-waqt li l-att ji_gi insinwat fir-Re_gistru Pubbliku, fuq talba ta’
wie_hed mill-interessati jew tan-nutar li jkun ir_cieva l-att.
(2 In-nota g_hall-insinwa ta’ l-att g_handu jkun fiha l-ismijiet
tal-partijiet kif mi_gjuba f’dak l-att, id-data u x-xorta ta’ l-att, u
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar ir-Re_gistru Pubbliku, u g_handha
tkun iffirmata min-nutar li jkun ir_cieva l-att.
ji_gi mag_hmul ta_ht 
kondizzjoni, g_hal 
jew favur ta’ _zew_g 
persuni partikolari 
331. (1)
jew g_hal _zmien determinat.
( ) Jista’ ji_gi mag_hmul favur ta’ persuna wa_hda partikolari jew
(3 Meta l-u_zufrutt hu mag_hmul favur ta’ i_zjed minn persuna
wa_hda sabiex igawduh wa_hda wara l-o_hra, l-u_zufrutt ise_h_h biss
l-ewwel u_zufruttwarju.
§
Il-frottijiet imissu 
lill-u_zufruttwarju.
L-u_zufruttwarju g_handu jedd g_hal kull xorta ta’ frottijiet,
sew naturali, industrjali, jew _civili, illi tista’ tag_hti l-_ha_ga li tag_hha
Frottijiet naturali, 
industrjali u _civili.
(1) Huma frottijiet naturali dawk li l-art tag_hti minnha
annimali, u dak li jag_htu l-barrieri tal-_gebel jew il-minjieri. 
( ) Huma frottijiet industrjali ta’ fond dawk illi jittie_hdu bil-
(3 Huma frottijiet _civili l-kera ta’ beni mikrija, i_c-_cnus, l-
img_haxijiet ta’ kapitali, u r-renti ta’ kull sena.
industrjali 
mdendlin fil-
maqlug_ha mill-
eg_hruq.
(1) Il-frottijiet naturali jew industrijali mdendlin fil-
u_zufrutt, imissu lill-u_zufruttwarju, bla _hsara tas-sehem li jmiss lill-
bidwi li ja_hdem l-art bi s_hab.
2)
maqlug_ha mill-eg_hruq fi_z-_zmien li fih jispi_c_ca l-u_zufrutt, imissu
lis-sid, bla _hsara tas-sehem li jista’ jmiss lill-bidwi li ja_hdem l-art
tieg_hu g_hall-koltivazzjoni.
Il-frottijiet _civili 
_gurnata b’_gurnata.
335.
jmissu lill-u_zufruttwarju skond ma jkun i_z-_zmien ta’ l-u_zufrutt
tieg_hu.
336. Il-lawdemji ta’ l-enfitewsi jmissu lill-u_zufruttwarju.
vitalizju.
337.
_hlasijiet li jag_hlqu minn _gurnata g_hal o_hra matul i_z-_zmien ta’ l-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        85
u_zufrutt tieg_hu; i_zda huwa g_handu jrodd kull ma jkun da_h_hal _zejjed
bil-quddiem.
Meta fl-u_zufrutt 
ikun hemm 
_hwejje_g li bil-ftit 
il-ftit jitg_harrqu bl-
u_zu.
338. Jekk fl-u_zufrutt ikun hemm _hwejje_g illi, ming_hajr ma ji_gu
kkunsmati minnufih, jistg_hu bil-ftit il-ftit jitg_harrqu bl-u_zu, l-
u_zufruttwarju g_handu jedd jinqeda bihom g_hall-u_zu li g_halih huma
ma_hsuba, u hu ma jkollux iroddhom, fi tmiem l-u_zufrutt, _hlief fl-
istat li fih ikunu jinsabu, basta li ma jkunux tg_harrqu b’qerq jew bi
_htija tieg_hu.
Si_gar tal-frott.
imkissra b’xi a_c_cident, imissu lill-u_zufruttwarju, bl-obbligu li
jag_hmel o_hrajn flokhom.
L-u_zufruttwarju 
jista’ j_ciedi t-
tgawdija tal-jedd 
tieg_hu.
340. L-u_zufruttwarju jista’ j_cedi t-tgawdija tal-jedd tieg_hu sew
b’titolu gratuwitu kemm oneru_z.
Il-kiri tal-beni 
jibqa’ jse_h_h.
341. Il-kiri tal-beni jibqa’ jse_h_h ukoll wara li jispi_c_ca l-u_zufrutt,
kemm-il darba dan il-kiri jkun sar ta_ht kondizzjonijiet _gusti u g_hal
_zmien ta’ mhux aktar minn tmien snin, fil-ka_z ta’ raba’, jew erba’
snin, fil-ka_z ta’ bini, jew g_hal _zmien kif hu soltu skond l-u_zu, fil-
ka_z ta’ _hwejje_g mobbli, jew g_hal _zminijiet iqsar mi_z-_zminijiet hawn
fuq imsemmija rispettivament f’ka_z ta’ beni li l-kiri tag_hhom g_hal
_zmien li jaqbe_z dak i_z-_zmien iqsar huwa pprojbit.
L-u_zufruttwarju 
jista’ jbieg_h il-
frottijiet imdendla.
342. L-u_zufruttwarju jista’ wkoll ibieg_h il-frottijiet mhux
maqtug_ha jew mhux maqlug_ha; u meta ji_gri dan, jekk l-u_zufrutt
jispi_c_ca qabel il-qtug_h jew il-qlug_h tal-frottijiet, il-bejg_h jibqa’
jse_h_h, u s-sid ikollu l-jedd g_hall-prezz ta’ dawk il-frottijiet li jkunu
g_hadhom ma nqatg_hux jew ma nqalg_hux:
I_zda s-sid m’g_handux azzjoni kontra x-xerrej illi jkun _hallas
lill-u_zufruttwarju l-prezz ta’ dawk il-frottijiet qabel it-tmiem ta’ l-
u_zufrutt.
L-u_zufruttwarju 
jgawdi 1-jeddijiet 
ta’ servitujiet.
343. L-u_zufruttwarju g_handu jedd igawdi, l-istess b_has-sid, kull
jedd ta’ servitù  mg_haqqda ma’ fond li tieg_hu jkollu l-u_zufrutt, u,
b’mod _generali, il-jeddijiet kollha li s-sid jista’ jgawdi.
L-u_zufruttwarju 
jgawdi 1-barrieri 
tal-_gebel _g_a  
miftu_ha.
344. L-u_zufruttwarju jgawdi wkoll il-barrieri tal-_gebel li jkunu
_g_a  miftu_ha u li jkunu qeg_hdin jin_hadmu fi_z-_zmien li huwa jid_hol
fil-jedd ta’ l-u_zufrutt; i_zda ma jistax jifta_h barrieri _godda.
L-u_zufruttwarju 
m’g_handux jedd 
fuq it-te_zor misjub.
345. L-u_zufruttwarju m’g_handux jedd fuq it-te_zor misjub matul
i_z-_zmien ta’ l-u_zufrutt, _hlief g_has-sehem li jkun imissu minnu,
skond il-li_gi, talli jkun sabu.
L-eg_hmil tas-sid 
ma jistax ikun ta’ 
_hsara g_hall-
jeddijiet ta’ 1-
u_zufruttwarju.
346. Is-sid ma jistax b’eg_hmilu, jew b’kull mod ie_hor, jag_hmel
_hsara lill-jeddijiet ta’ l-u_zufruttwarju.
L-u_zufruttwarju 
ma jista’jitlob ebda 
_hlas g_hall-
benefikati.
347. (1) L-u_zufruttwarju ma jistax, fit-tmiem ta’ l-u_zufrutt,
jitlob ebda _hlas g_hall-benefikati ta’ kull xorta li jkun g_hamel,
lanqas jekk bihom ikun _zdied _hafna s-siwi tal-_ha_ga.
(2) I_zda, dawk il-benefikati jistg_hu jittie_hdu b’qies fil-kalkolu
tal-_hsarat li l-u_zufruttwarju jkollu jwie_geb g_halihom.
(3) Meta ma jkun hemm lok g_hal ebda tpattija ta_ht is-
  86      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
subartikolu (2), l-u_zufruttwarju jista’ jie_hu lura dawk il-benefikati
li jistg_hu ji_gu maqlug_ha bi profitt g_halih, u bla _hsara lill-fond,
kemm-il darba s-sid ma jag_h_zilx li j_zommha, billi j_hallas lill-
u_zufruttwarju somma daqs kemm dan jista’ jikseb kieku kellu
jaqlag_hhom mill-fond.
L-u_zufruttwarju 
jista’ je_zer_cita kull 
azzjoni reali li 1-
li_gi tag_hti lis-sid.
348. L-u_zufruttwarju jista’ je_zer_cita kull azzjoni reali li l-li_gi
tag_hti lis-sid.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TA’ L-U_ZUFRUTTWARJU
L-u_zufruttwarju 
jie_hu l-_hwejje_g fl-
istat li jkunu meta 
jibda l-u_zufrutt.
349. (1) L-u_zufruttwarju jie_hu l-_hwejje_g su_g_getti g_hall-
u_zufrutt fl-istat li jkunu jinsabu fil-waqt li jitnissel il-jedd g_hall-
u_zufrutt.
(2) Fit-tmiem ta’ l-u_zufrutt, hu g_handu jroddhom fl-istat li
jkunu f’dak i_z-_zmien, bla _hsara ta’ l-indennizz li jkollu jag_hti g_hall-
_hwejje_g li jkunu tg_harrqu bi _htija tieg_hu.
Formazzjoni ta’ l-
inventarju.
350. L-u_zufruttwarju ma jistax jibda je_zer_cita l-jeddijiet tieg_hu
fuq il-_hwejje_g li jkunu su_g_getti g_hall-u_zufrutt qabel ma jag_hmel
inventarju ta’ dawk il-_hwejje_g, li g_handu jkun fih deskrizzjoni tal-
_hwejje_g mobbli bis-siwi tag_hhom, u ta’ l-istat ta’ l-immobbli,
kemm-il darba l-u_zufruttwarju ma jkunx _gie me_hlus milli jag_hmel
dak l-inventarju bl-att li jo_hloq l-u_zufrutt.
Kif g_handu jsir l-
inventarju.
351. (1) L-inventarju g_handu jsir quddiem is-sid, jew wara li l-
u_zufruttwarju jkun sejja_hlu, imqar b’ittra uffi_cjali, sabiex ikun
hemm.
(2) L-inventarju g_handu jsir b’att pubbliku, kemm-il darba bl-
att li jo_hloq l-u_zufrutt ma tkunx ing_hatat is-setg_ha sabiex isir
b’kitba privata, u s-sid ma jag_htix il-kunsens sabiex isir hekk.
(3) Kemm-il darba fl-att li jo_hloq l-u_zufrutt ma jkunx jing_had
xort’o_hra, l-ispejje_z ta’ l-inventarju jbatihom l-u_zufruttwarju.
Garanzija li 
g_handha ting_hata 
mill-u_zufruttwarju.
352. (1) Hekk ukoll, l-u_zufruttwarju ma jistax, kemm-il darba
ma jkunx _gie me_hlus fl-att li jo_hloq l-u_zufrutt, jibda je_zer_cita l-
jeddijiet tieg_hu fuq il-_hwejje_g li jkunu su_g_getti g_hall-u_zufrutt
qabe1 ma jag_hti garanzija li jgawdi dawk il-_hwejje_g hekk su_g_getti
b_hala missier tajjeb tal-familja, li jrodd il-_hwejje_g mobbli u s-siwi
tal-_hwejje_g imsemmijin fl-artikolu 329, u li jag_hmel tajba l-_hsarat
li jsiru bi _htija tieg_hu, sew fil-_hwejje_g mobbli kemm immobbli.
(2) Is-somma tal-garanzija, g_hall-finijiet ta’ l-iskrizzjoni
ipotekarja, titqies fuq is-somma tal-kapitali li g_handhom jing_hataw
f’idejn l-u_zufruttwarju, jew li jintraddu lilu matul l- u_zufrutt, fuq
is-siwi tal-_hwejje_g mobbli, u fuq kemm jistg_hu jiswew it-tiswijiet
ta’ l-immobbli, illi x’aktarx ikunu me_htie_ga fi_z-_zmien ta’ _hames
snin, u illi, skond il-li_gi, g_handhom isiru mill-u_zufruttwarju.
(3) Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tnaqqas din is-somma; u
f’dak il-ka_z, jekk mis-somma tal-garanzija ma jifdal xejn jew jekk
is-somma tal-garanzija ssir mhix bi_z_zejjed qabel it-tmiem ta’ l-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        87
u_zufrutt, l-u_zufruttwarju g_handu jag_hti garanzija _gdida, u, fin-
nuqqas ta’ din, ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 355.
Min mhux obbligat 
jag_hti garanzija.
353. I_zda, mhumiex obbligati jag_htu garanzija -
(a) dawk li l-u_zufrutt tag_hhom _gej mil-li_gi;
(b) il-bejjieg_h jew id-donatur li jkun _zamm g_halih l-
u_zufrutt;
(_c) l-u_zufruttwarju ta’ _hwejje_g amministrati jew li
g_handhom ikunu amministrati minn _haddie_hor.
_Zmien li fih jitlob 
garanzija.
354. Is-sid jista’ jitlob il-garanzija, meta me_htie_ga, sew qabel
kemm fi_z-_zmien ta’ sena wara li l-u_zufruttwarju jkun beda je_zer_cita
l-jeddijiet tieg_hu fuq il-_hwejje_g li jkunu su_g_getti g_hall-u_zufrutt;
wara li tag_hlaq is-sena hawn fuq imsemmija, is-sid ma jkollux jedd
jitlob il-garanzija _hlief jekk jipprova li l-istat jew l-im_gieba ta’ l-
u_zufruttwarju tbiddlu b’mod li b’hekk l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet tieg_hu hija mqieg_hda f’periklu.
Meta l-
u_zufruttwarju 
jonqos li jag_hti 
garanzija.
355. Jekk l-u_zufruttwarju jonqos li jag_hti garanzija, meta
me_htie_ga, fi_z-_zmien mog_hti mill-qorti, din, fuq talba tas-sid, ta_htar
persuna kompetenti sabiex tamministra l-_hwejje_g li jkunu su_g_getti
g_hall-u_zufrutt, fl-interess sew tas-sid kemm ta’ l-u_zufruttwarju. 
L-amministratur 
g_handu jbig_h il-
_hwejje_g mobbli, 
e_c_c.
356. L-amministratur g_handu jbig_h il-_hwejje_g mobbli u
jimpjega bl-img_hax il-prezz li jda_h_hal mill-bejg_h tag_hhom; g_handu
wkoll jimpjega kull somma o_hra ta’ flus li tkun tinsab fil-
patrimonju ta’ l-u_zufrutt jew li tid_hol minn radd ta’ kapitali matul
i_z-_zmien ta’ l-u_zufrutt.
L-amministratur 
jista’ jitbieg_hed 
mir-regola 
stabbilita  f1-
artikolu 356.
357. (1) L-amministratur jista’, bil-kunsens tas-sid u ta’ l-
u_zufruttwarju, jitbieg_hed mir-regola stabbilita fl-a_h_har artikolu
qabel dan.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, g_hal ra_guni tajba, fuq talba tas-sid jew
ta’ l-u_zufruttwarju, tiddispensa mill-bejg_h tal-_hwejje_g mobbli, jew
tordna li l-flus ji_gu impjegati xort’o_hra minn kif hemm imsemmi fl-
a_h_har artikolu qabel dan, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir bla
_hsara ta’ l-interessi tal-konvenut.
Setg_ha tal-qorti 
meta l-
u_zufruttwarju ma 
jsibx garanzija.
358. Jekk l-u_zufruttwarju jiddikjara bil-_gurament li ma setax
isib garanzija, il-qorti tista’ tordna li dar u l-g_hamara me_htie_ga
g_hall-abitazzjoni u g_hall-u_zu personali tieg_hu nnifsu u tal-familja
tieg_hu ji_gu kkunsinnati lilu, ming_hajr garanzija, bl-obbligu li
jroddhom fit-tmiem ta’ l-u_zufrutt.
Dmir ta’ l-
amministratur li 
jag_hti kont.
359. (1) L-amministratur g_handu jag_hti, kull sena, kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg_hu lill-u_zufruttwarju, u j_hallas lilu l-bilan_c.
(2) Fit-tmiem ta’ l-amministrazzjoni, l-amministratur g_handu
jag_hti kont sew lis-sid kemm lill-u_zufruttwarju.
Tne_h_hija ta’ 1-
amministratur.
360. L-amministratur jista’, f’kull _zmien, ji_gi mne_h_hi g_hal
ra_guni tajba, fuq talba tas-sid jew ta’ l-u_zufruttwarju.
L-u_zufruttwarju 
jista’ jie_hu f’idejh 
l-
amministrazzjoni.
361. L-u_zufruttwarju jista’, f’kull _zmien, jag_hti garanzija u
jie_hu f’idejh l-amministrazzjoni tal-beni.
  KAP. 16.      KODI_CI _CIVILI
lill-u_zufruttwarju.
F’ebda ka_z id-dewmien fil-g_hoti tal-garanzija ma jtellef
frottijiet imissu lilu minn kif jibda l-jedd ta’ l-u_zufrutt.
sug_getti g_hal 
363.
It-tiswijiet straordinarji jmissu lis-sid, i_zda dawn it-tiswijiet imissu
ma jkunux saru t-tiswijiet ordinarji, fosthom ukoll dawk li kienu
Tiswijiet  364.
travi, u t-ti_gdid g_hal kollox tal-bjut, ta’ tor_gien, jew ta’ _cangar ta’
_Hlas lura ta’ 
mill-u_zufruttwarju 
jmissu lis-sid.
(1)
lis-sid jag_hmel it-tiswijiet li jmissu lilu; i_zda, jekk is-sid ma jkunx
li tag_htih is-setg_ha jag_hmilhom huwa, u li jitlob ming_hand is-sid,
ming_hajr img_haxijiet, basta li dawk it-tiswijiet ikunu g_hadhom utili
I_zda l-u_zufruttwarju jkollu biss jedd jitlob lura l-_hlas ta’
_zmien tat-talba, kemm-il darba hu ma jag_htix lis-sid kont ta’ l-
ispi_za, fi _zmien sitt xhur minn dak in-nhar li jkunu tlestew it-
( )
xahrejn, ma jiddikjarax li jrid jattakkah.
irid jag_hmel it-
straordinarji.
(1)
hu g_handu jedd jie_hu lura ming_hand l-u_zufruttwarju, matul l-
( )
fiha l-kont ta’ dik in-nefqa jkun _gie appruvat mill-u_zufruttwarju,
Ti_grif ta’ bi_c_ca 
min_habba qdumija, 
367. Id-disposizzjonijiet tal-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
jew taqa’ bi_c_ca minn bini li jkun a_c_cessorju me_htie_g g_hat-tgawdija
l-o_g_gett prin_cipali ta’ l-u_zufrutt.
2 Sabiex ji_gi stabbilit jekk il-bi_c_ca mwaqqa’ tal-bini, li jkun
jittie_hed qies mhux biss g_hal fejn dik il-bi_c_ca kienet iddestinata,
meqjusa man-nefqa li kienet tkun me_htie_ga li kieku l-bini kollu
L-u_zufruttwarju 
j_hallix lis-sid 
368.
mod li j_gib l-anqas xkiel lill-u_zufruttwarju, it-tiswijiet u x-
Nefqa li tmiss lill- 369. In-nefqa g_hat-tibjid ta’ bini, jew g_hat-tnaddif ta’ bjar
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        89
tmiss lill-u_zufruttwarju.
lis-sid.
ji_gu mniffdin mad-drena_g_g pubbliku jew ma’ sfog ie_hor, kif ukoll
in-nefqa g_hall-_hatt ta’ bini li jkun jinsab f’perikolu ta’ ti_grif, tmiss
lis-sid; u jekk l-u_zufruttwarju jkun im_gieg_hel jag_hmel dawk ix-
xog_hlijiet, hu jista’ jdur kontra s-sid.
L-u_zufruttwarju 
g_handu j_hallas i_c-
_cens, e_c_c.
370. L-u_zufruttwarju g_handu j_hallas i_c-_cens u pi_zijiet o_hra ta’
kull sena li jkun hemm fuq il-fond.
L-u_zufruttwarju ta’ 
fond partikolari 
wie_hed jew i_zjed 
mhux obbligat 
g_hall-_hlas tal-
pi_zijiet li jkun 
hemm fuqhom.
371. L-u_zufruttwarju ta’ fond partikolari wie_hed jew i_zjed mhux
obbligat g_hall-_hlas tad-djun li g_halihom xi wie_hed minn dawk il-
beni jkun ipotekat, lanqas hu obbligat g_hall-_hlas ta’ ebda renta li
jkun hemm fuqhom; u jekk hu ji_gi m_gieg_hel i_hallas, ikollu jedd idur
kontra s-sid.
L-u_zufruttwarju ta’ 
assi g_handu j_hallas 
il-manteniment, ir-
renta, e_c_c.
372. (1) L-u_zufruttwarju ta’ assi s_hi_h, jew ta’ sehem ta’ assi,
huwa obbligat i_hallas, fil-proporzjon tat-tgawdija tieg_hu, u
ming_hajr jedd li jitlobhom lura, is-somom li g_handhom jing_hataw
g_hall-manteniment, ir-renti perpetwi jew vitalizji, u l-img_haxijiet
tad-djun li jkun hemm fuq l-assi.
(2) Meta jmissu jit_hallas kapital, jekk l-u_zufruttwarju jkun irid
jo_hro_g minn tieg_hu s-somma, din g_handha tintradd lilu mis-sid,
ming_hajr img_hax, fit-tmiem ta’ l-u_zufrutt.
(3) Jekk l-u_zufruttwarju ma jkunx irid jo_hro_g minn tieg_hu din
is-somma, is-sid jista’ j_hallas jew bi flusu, u, f’dan il-ka_z, l-
u_zufruttwarju g_handu, matul l-u_zufrutt, jag_htih l-img_haxijiet fuq
dawk il-flus, inkella, bil-bejg_h ta’ bi_c_ca mill-bini li jkun su_g_gett
g_hall-u_zufrutt, daqs kemm ikun jil_haq id-dejn.
Spejje_z ta’ kaw_zi 
dwar l-u_zufrutt, 
e_c_c.
373. (1) L-ispejje_z tal-kaw_zi dwar l-u_zufrutt biss, imissu lill-
u_zufruttwarju.
(2) L-ispejje_z tal-kaw_zi dwar il-proprjet_a  biss, imissu lis-sid.
(3) L-ispejje_z tal-kaw_zi sew dwar l-u_zufrutt kemm ukoll dwar
il-proprjet_a  g_handhom jit_hallsu mis-sid; i_zda l-u_zufruttwarju
g_handu jg_haddi lis-sid l-img_hax fuqhom matul l-u_zufrutt.
Fatti li bihom 
wie_hed jie_hu jew 
jid_hol f’beni ta_ht 
u_zufrutt.
374. L-u_zufruttwarju g_handu, ta_ht piena tal-_hlas tad-danni,
jg_harraf lis-sid, ming_hajr dewmien, b’kull att li bih _haddie_hor
ju_zurpa jew jag_hmel _hsara lill-jeddijiet tas-sid.
U_zufrutt fuq 
annimal wie_hed 
jew i_zjed li 
flimkien ma 
jag_hmlux mer_hla,
375. Jekk l-u_zufrutt ikun fuq annimal wie_hed jew i_zjed, li
flimkien ma jag_hmlux mer_hla, u dawn l-annimali jinqerdu ming_hajr
_htija ta’ l-u_zufruttwarju, dan m’g_handux lejn is-sid _hlief l-obbligu
li jag_htih kont tal-_glud tag_hhom jew ta’ kemm jiswew.
jew fuq mer_hla.
fuq mer_hla, u din tinqered kollha ming_hajr _htija ta’ l-u_zufruttwarju.
(2) I_zda, jekk il-mer_hla ma tinqeridx kollha, l-u_zufruttwarju hu
obbligat iqieg_hed o_hrajn minflok l-irjus meqruda, i_zda mhux i_zjed
min-numru ta’ l-annimali mwielda mill-bidu ta’ l-u_zufrutt u li
jkunu g_hadhom fil-pussess tieg_hu u ta’ dawk li jitwieldu wara li l-
mer_hla tkun bdiet tonqos min-numru li kien fiha fil-bidu.
90      _h    
Sigurt  ta’ 
g_hall-u_zufrutt.
(1)
jonqos milli jassigurah, huwa jwie_geb g_hat-telfa tal-bastiment u
( )
me_hlus, sa’ l-ammont ta’ l-assigurazzjoni, billi j_ciedi lis-sid kull
dejjem g_hall-u_zufruttwarju.
III. FUQ KIF JISPI_C_CA L-U_ZUFRUTT
u_zufrutt.
L-u_zufrutt jispi_c_ca -
a bil-mewt ta’ l-u_zufruttwarju;
b bl-eg_hluq ta_z-_zmien li g_halih ikun _gie mag_hmul;
_c bil-konsolidazzjoni jew bil-g_haqda f’wa_hda u l-istess
sid;
d billi ma jsirx u_zu mill-jedd g_hal _zmien ta’ tletin sena;
e bit-telfa g_hal kollox tal-_ha_ga li fuqha l-u_zufrutt ikun
Tmiem ta’ l-
li l-u_zufruttwarju 
379. L-u_zufrutt jista’ jispi_c_ca wkoll billi l-u_zufruttwarju
jew billi j_hallihom jitg_harrqu min_habba nuqqas ta’  tiswijiet
( ) _a
_cirkostanzi, minflok ma tiddikjara l-u_zufrutt mitluf g_hal kollox, jew
ta_ht il-kondizzjoni li j_hallas kull sena lill-u_zufruttwarju, jew lil
ta’ l-u_zufrutt.
3 L-u_zufruttwarju, kif ukoll kull wie_hed mill-kredituri tieg_hu,
radd tal-beni hawn fuq imsemmija, billi joffri li jag_hmel it-tiswijiet
obbligazzjoni fi_z-_zmien li ji_gi mog_hti mill-qorti, basta li l-offerta
talba tas-sid, jew fi _zmien _hmistax-il _gurnata minn dak in-nhar li s-
I_z-_zmien ta’ 
favur ta’ korp 
380.
jistax ikun ta’ i_zjed minn tletin sena; u jekk l-u_zufrutt ji_gi mag_hmul
ikun jiswa biss g_hal tletin sena.
persuna o_hra tasal 
_a
381.
et , idum g_hal dak i_z-_zmien kollu, ukoll jekk dik il-persuna tmut
_a
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        91
jew favur ta’ _zew_g 
persuni jew i_zjed 
flimkien.
382. L-u_zufrutt mag_hmul favur ta’ _zew_g persuni jew i_zjed
flimkien, skond l-artikoli 738 u 739, ma jispi_c_cax _hlief bil-mewt
tal-persuna li tmut l-a_h_har, u s-sehem ta’ kull wa_hda minn dawn il-
persuni li tmut qabel l-o_hrajn, ji_zdied ma’ l-ishma ta’ dawk li
jibqg_hu _hajjin.
Bejg_h tal-_ha_ga 
su_g_getta g_hal 
u_zufrutt.
383. Il-bejg_h tal-_ha_ga su_g_getta g_hall-u_zufrutt ma j_gib ebda tibdil
fil-jedd ta’ l-u_zufruttwarju; u huwa jibqa’ jgawdi l-u_zufrutt, kemm-
il darba ma jkunx irrinunzja g_halih.
1l-kredituri ta’ 1-
u_zufruttwarju 
jistg_hu jitolbu li 
rinunzja g_hall-
u_zufrutt ti_gi 
ddikjarata nulla. 
384. Il-kredituri ta’ l-u_zufruttwarju jistg_hu jitolbu li ti_gi
ddikjarata nulla r-rinunzja g_hall-u_zufrutt, li l-u_zufruttwarju jkun
g_hamel bi _hsara tag_hhom.
Jekk tinqered bi_c_ca 
biss tal-_ha_ga 
su_g_getta g_hal 
u_zufrutt.
385. Jekk il-_ha_ga su_g_getta g_hall-u_zufrutt tinqered biss f’bi_c_ca, l-
u_zufrutt jibqa’ jse_h_h fuq il-bi_c_ca li tifdal.
Jedd ta’ l-
u_zufruttwarju fuq 
1-art jew il-
materjal ta’ bini li 
ji_g_garraf.
386. (1) Jekk l-u_zufrutt ikun mag_hmul fuq bini biss, u dan il-
bini ji_g_garraf min_habba qdumija jew ji_gi meqrud b’a_c_cident, l-
u_zufruttwarju ma jkollux jedd g_hat-tgawdija ta’ l-art jew tal-
materjal.
(2) I_zda, jekk l-u_zufrutt kien mag_hmul fuq fond, li minnu dak
il-bini ma kienx jag_hmel _hlief sehem, l-u_zufruttwarju g_handu jedd
igawdi l-art, u jista’ jinqeda bil-materjal, sew biex itella’ mill-_gdid
il-bini li jkun waqa’, jew biex isewwi partijiet o_hra tal-fond su_g_gett
g_hall-u_zufrutt.
(3) F’kull wie_hed mill-ka_zijiet hawn fuq imsemmija, jekk il-
bini ma ji_gix meqrud, jew ma ji_g_garrafx _hlief f’bi_c_ca, l-
u_zufruttwarju jibqa’ fil-jedd li jgawdi l-art u l-materjal.
Meta 1-u_zufrutt 
ikun ta’ bastiment 
li ma jistax 
jissewwa.
387. Meta l-u_zufrutt ikun ta’ bastiment, u dan il-bastiment ikun
fi stat li ma jistax jissewwa, l-u_zufrutt jispi_c_ca.
L-u_zufrutt ta’ renta 
jew kreditu ma 
jispi_c_cax bir-radd 
tal-kapital.
388. L-u_zufrutt ta’ renta jew ta’ kreditu ma jispi_c_cax bir-radd
tal-kapital; l-u_zufruttwarju jista’ jimpjega mill-_gdid dak il-kapital
jew, skond il-ka_z, jitlob li jar_ga’ ji_gi mpjegat bi profitt g_halih.
Sub-titolu II
FUQ L-U_ZU U L-ABITAZZJONI
Kif jinkisbu u 
jintilfu l-jeddijiet 
ta’ u_zu u ta’ 
abitazzjoni.
389. Il-jeddijiet ta’ u_zu u ta’ abitazzjoni jinkisbu u jintilfu l-
istess b_hall-jedd ta’ u_zufrutt.
Il-g_hoti tal-
jeddijiet ta’ u_zu u 
ta’ abitazzjoni 
g_handu jsir b’att 
pubbliku.
390. Il-jeddijiet ta’ u_zu u ta’ abitazzjoni ma jistg_hux ji_gu
mog_htija lis-sid _hlief b’att pubbliku, u dawn il-jeddijiet ma jibdewx
ise_h_hu kontra t-terzi qabel ma l-att ji_gi iskritt fir-Re_gistru Pubbliku,
fuq talba ta’ wa_hda jew o_hra mill-partijiet interessati, jew tan-nutar
li jkun ir_cieva l-att. In-nota ta’ l-iskrizzjoni ta’ l-att g_handha ssir
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330(2).
  92      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta fl-att ma 
jing_hadx sa fejn 
jasal il-jedd ta’ u_zu 
jew ta’ abitazzjoni.
391. Jekk il-limiti tal-jedd ta’ u_zu jew ta’ abitazzjoni ma ji_gux
stabbiliti fl-att li jo_hloq dan il-jedd, g_handhom jit_harsu r-regoli
mi_gjubin fl-artikoli li _gejjin.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
u_zu".
392. (1) L-u_zu huwa l-jedd reali li wie_hed jinqeda bil-_ha_ga ta’
_haddie_hor, jew li jiehu l-frottijiet tag_hha, i_zda biss sakemm hu
me_htie_g g_hall-b_zonnijiet tieg_hu nnifsu u tal-familja tieg_hu. 
(2) Il-jedd ta’ u_zu ta’ dar huwa l-istess b_hall-jedd ta’
abitazzjoni.
(3) Il-jedd ta’ u_zu ta’ _hwejje_g li ji_gu kkunsmati bl-u_zu jitqies
b_hala u_zufrutt.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
abitazzjoni".
393. L-abitazzjoni huwa l-jedd reali li wie_hed joqg_hod flimkien
mal-familja tieg_hu u skond il-kondizzjonijiet tieg_hu, f’dar li tkun
ta’ _haddie_hor.
Tifsir ta’ "familja". 394. G_hall-finijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, fil-kelma
"familja" jid_hlu wkoll it-tfal imwielda wara l-bidu tal-jedd ta’ u_zu
jew ta’ abitazzjoni, g_had li l-persuna li lilha jkun _gie mog_hti dak il-
jedd ma kinitx mi_z_zew_ga fi_z-_zmien li jkun beda dak il-jedd, kif
ukoll it-tfal naturali li jkunu _gew mag_hrufa, it-tfal adottivi, u s-
sefturi.
Inventarju u 
garanzija.
395. (1) Dak li lilu ji_gi mog_hti l-jedd ta’ u_zu jew ta’
abitazzioni g_handu jag_hmel inventarju u jag_hti garanzija b_hal fil-
ka_z ta’ u_zufrutt.
(2) Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tag_hti l-_helsien mill-
obbligu tal-garanzija.
Min g_handu dan il-
jedd g_handu jimxi 
b_hal missier tajjeb 
ta’ familja.
396. Dak li g_handu l-jedd ta’ u_zu jew ta’ abitazzjoni g_handu
jgawdih b_hal missier tajjeb ta’ familja.
Dmirijiet ta’ dak li 
g_handu t-tgawdija.
397. (1) Jekk dak li g_handu l-jedd ta’ u_zu ta’ fond, jikkonsma
l-frottijiet kollha tieg_hu, jew, jekk g_handu l-jedd ta’ abitazzjoni,
jokkupa d-dar kollha, huwa g_handu j_hallas i_c-_cnus u l-pi_zijiet l-
o_hra ta’ kull sena fuq il-fond, l-ispejje_z biex tin_hadem l-art, u
g_handu jag_hmel it-tiswijiet ordinarji b_hall-u_zufruttwarju.
(2) I_zda, jekk jie_hu bi_c_ca biss mill-frottijiet, jew jokkupa bi_c_ca
biss mid-dar, g_hall-_hlas fuq imsemmi jo_hrog sehem skond ma jkun
igawdi.
Jekk il-frottijiet ma 
jkunux aktar mill-
b_zonn ta’ dak li 
jkollu l-jedd ta’ l-
u_zu.
398. (1) Jekk il-frottijiet li soltu jag_hti l-fond ma jkunux aktar
minn kemm ji_htieg dak li jkollu l-u_zu tieg_hu, dan g_handu l-jedd
jitlob li l-fond ji_gi mog_hti f’idejh.
(2) I_zda, jekk hu ma jkollux b_zonn _hlief ta’ bi_c_ca mill-frottijiet,
m’g_handux jedd jitlob _hlief dak is-sehem ta’ frottijiet in natura; u,
f’dak il-ka_z, l-amministrazzjoni tal-fond tibqa’ f’idejn is-sid, u ma
jkunx hemm lok g_hall-obbligu tal-garanzija u ta’ l-inventarju.
Il-jeddijiet ta’ u_zu 
u ta’ abitazzjoni 
ma jistg_hux ji_gu 
_ceduti, e_c_c.
399. Il-jeddijiet ta’ u_zu u ta’ abitazzjoni ma jistg_hux ji_gu _ceduti
jew jing_hataw b’kiri, u m’humiex su_g_getti g_had-djun ta’ dak li
jkollu dawk il-jeddijiet.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        93
Titolu IV
FUQ 1S-SERVITUJIET PREDJALI
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
X’inhija servitù .
fuq fond ta’ _haddie_hor, sabiex isir u_zu minn dan il-fond ta’
_haddie_hor jew sabiex ma jit_halliex li sidu ju_za minnu kif irid.
(2) Il-fond li fuqu jkun hemm is-servitù  jissejja_h fond serventi;
u l-fond li g_hall-vanta_g_g tieg_hu s-servitù  ti_gi ma_hluqa jissejja_h il-
fond dominanti.
Kif tin_holoq is-
servitù .
401. Is-servitujiet jin_holqu mil-li_gi, jew mill-fatt tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IS-SERVITUJIET MA_HLUQA MIL-LI_GI
Servitujiet 
ma_hluqa g_hall-
utilit_a  pubblika jew 
privata.
402. (1) Is-servitujiet ma_hluqa mil-li_gi g_hall-utilit_a  pubblika
huma stabbiliti minn li_gijiet jew regolamenti spe_cjali.
(2) ll-li_gi to_hloq ukoll servitujiet g_hall-utilit_a  privata; u dawn
is-servitujiet huma dawk stabbiliti bid-disposizzjonijiet li _gejjin ta’
dan is-sub-titolu.
§  I. FUQ IS-SERVITUJIET LI JI_GU MILL-POSIZZJONI TAL-LOK
Dmirijiet ta’ sidien 
il-fondi.
403. (1) Il-fondi f’invell aktar baxx huma su_g_getti lejn il-fondi
f’invell og_hla li jilqg_hu l-ilmijiet u _hwejje_g o_hra li minn dawn
inixxu jew jaqg_hu wa_hidhom, ming_hajr il-fatt tal-bniedem.
(2) Is-sid tal-fond aktar fil-baxx ma jista’ jag_hmel ebda _ha_ga li
tista’ _z_zomm dik in-nixxieg_ha jew twaqqig_h.
(3) Is-sid tal-fond aktar fil-g_holi ma jista’ lanqas jag_hmel ebda
_ha_ga li tag_hmel i_zjed gravu_za s-servitù  tal-fond aktar fil-baxx. 
Nixxieg_ha ta’ ilma.
jinqeda biha kif irid, bla _hsara ta’ xi jedd li s-sid tal-fond aktar fil-
baxx ikun kiseb bis-sa_h_ha ta’ xi titolu jew tal-preskrizzjoni.
Ilma g_haddej fit-
triq pubblika.
405. (1) Is-sid tal-fond aktar fil-g_holi jista’ jsewwaq g_hall-
fond tieg_hu l-ilma li jg_haddi minn fuq it-triq pubblika, bi
preferenza fuq dak tas-sid tal-fond li jinsab aktar fil-baxx.
(2) Fil-ka_z ta’ sidien li l-fondi tag_hhom ikunu qeg_hdin f’invell
wie_hed, kull wie_hed minn dawn is-sidien jista’ jsewwaq g_hall-fond
tieg_hu l-ilma li jg_haddi minn dak in-nofs tat-triq li jmiss ma’ dak il-
fond.
  94      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta  l-ilma hu 
me_htie_g g_hall-u_zu 
tal-bniedem, e_c_c.
406. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux jekk wie_hed mis-sidien ikun jin_htieg l-ilma g_hall-u_zu tal-
bniedem, jew biex jisqi annimali jew biex isaqqi si_gar li soltu
jissaqqew; f’dan il-ka_z, il-jedd ta’ preferenza fuq o_hrajn li jkunu
jridu l-ilma g_hal _ha_g‘o_hra, imiss -
(a) lill-persuna li ti_htie_g l-ilma g_hall-u_zu tal-bniedem;
(b) lill-persuna li ti_htie_g l-ilma g_hax-xorb ta’ l-annimali;
(_c) lill-persuna li ti_htie_g l-ilma g_hat-tisqija tas-sigar.
§  II. FUQ IL-_HITAN U FOSSIJIET LI JIFIRDU FOND MINN IE_HOR 
TA’ MA’ _GENBU
_Hajt divi_zorju. 
Emendat: 
LV. 1975.4.
407. Il-_hajt li qieg_hed biex jaqsam bini minn bini ie_hor, jew bini
minn fond ta’ xorta o_hra, g_handu jkun ta’ _hxuna ta’ mhux anqas
minn tmienja u tletin _centimetru.
Kif g_handu 
jinbena.
408. Il-_hajt li jaqsam _zew_g btie_hi, _gonna jew g_helieqi, jista’
jinbena tas-sejjie_h, i_zda g_handu jkun -
G_holi. (a) g_holi tliet metri u nofs, jekk ikun bejn _zew_g btie_hi, jew
bejn _zew_g _gonna illi fihom l-aktar li jkun hemm si_gar
tal-larin_g jew tal-lumi;
(b) g_holi _zewg metri u erbg_hin _centimetru, jekk ikun bejn
_zew_g _gonna illi fihom ikun hemm l-aktar si_gar ta’
xorta o_hra minn dawk hawn fuq imsemmija; u
(_c) g_holi metru u nofs, jekk ikun bejn _zew_g g_helieqi.
Ta’ min jitqies li 
huwa l-_hajt 
divi_zorju.
409. (1) Jekk ma jkunx hemm sinjal jew prova o_hra li juru l-
kuntrarju, il-_hajt li qieg_hed biex jaqsam bini minn bini ie_hor jitqies
li huwa komuni sal-qu_c_cata, u, meta dan il-bini u l-ie_hor ma jkunux
ta’ g_holi wie_hed, sa metru u tmenin _centimetru minn fejn wie_hed
mill-bini jibda biex ikun aktar g_holi.
(2) Il-bi_c_ca tal-_hajt li taqbe_z metru u tmenin _centimetru fuq l-
g_holi tal-bini l-aktar baxx, titqies li hija tas-sid tal-bini aktar g_holi.
(3) Jekk min-na_ha wa_hda jkun hemm bini, u, min-na_ha l-o_hra
bit_ha, _gnien jew g_halqa, il-_hajt jitqies li hu kollu ta’ sid il-bini.
_Hitan li jaqsmu 
btie_hi, _gonna jew 
g_helieqi.
410. (1) Il-_hajt li qieg_hed biex jaqsam btie_hi, _gonna, jew
g_helieqi, jitqies ukoll komuni, fin-nuqqas ta’ sinjal jew ta’ prova
o_hra li turi l-kuntrarju.
(2) Jekk il-_hajt jaqsam btie_hi, _gonna jew g_helieqi, li qeg_hdin
wa_hda f’invell aktar g_holi minn dak ta’ l-o_hra, il-bi_c_ca tal-_hajt li,
meta jittie_hed b’qies il-fond aktar baxx, taqbe_z il-g_holi
rispettivament imsemmi fl-artikolu 408 titqies li hija ta’ sid il-fond
aktar g_holi.
Tiswijiet ta’ _hajt 
komuni.
411. (1) G_hat-tiswijiet jew g_hat-tlug_h mill-_gdid ta’ _hajt
komuni g_handhom jo_hor_gu sehem dawk kollha li g_handhom jedd
fuqu, kull wie_hed bi proporzjon tal-jedd li jkollu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        95
(2) B’dan kollu, kull komproprjetarju ta’ _hajt jista’ je_hles mill-
obbligu li jo_hro_g sehem g_hall-ispi_za tat-tiswijiet jew tlug_h mill-
_gdid ta’ dak il-_hajt, billi jirrinunzja g_hall-jedd tal-komunjoni, basta
li l-_hajt komuni ma jkunx i_zomm bini tieg_hu.
(3) Dik ir-rinunzja, meta tista’ ssir, ma te_hlisx lil min
jag_hmilha mill-obbligu ta’ dawk it-tiswijiet jew tlug_h mill-_gdid ta’
bini li jkunu saru me_htie_ga bi _htija tieg_hu.
Meta _hajt komuni 
jaqsam bini li s-sid 
irid i_hott.
412. Meta l-_hajt komuni jkun i_zomm bini illi sidu jkun irid
i_hott, dan ma jistax je_hles mit-tiswijiet jew tlug_h mill-_gdid tal-_hajt
bir-rinunzja g_hall-jedd tal-komunjoni, jekk ma jag_hmilx g_hall-
ewwel darba dawk it-tiswijiet u xog_hlijiet li jkunu me_htie_ga biex
jevita l-_hsara li tista’ lill-_gar issir bil-_hatt tal-bini.
Jedd ta’ appo_g_g.
jpo_g_gi l-bini tieg_hu mal-_hajt komuni, u jda_h_hal travi sa nofs il-
_hxuna ta’ dak il-_hajt.
(2) Hu jista’ wkoll iqabbad il-_hitan tieg_hu mal-_hajt komuni.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jg_holli l-_hajt 
komuni.
414. Kull komproprjetarju jista’ jg_holli l-_hajt komuni, i_zda
g_handu j_hallas l-ispejje_z me_htie_ga -
(a) g_hat-titlig_h tal-_hajt;
(b) biex tin_zamm fi stat tajjeb ta’ tiswija l-bi_c_ca li taqbe_z
il-g_holi tal-_hajt komuni;
(_c) biex isiru dawk ix-xog_hlijiet li jkunu me_htie_ga sabiex
jerfg_hu l-pi_z li ji_zdied bit-titlig_h tal-_hajt, b’mod li l-
_hajt jibqa’ qawwi xorta wa_hda.
Jekk il-_hajt komuni 
mhux tajjeb biex 
jerfa’ l-g_holi li 
ji_zdied.
415. Jekk il-_hajt komuni ma jkunx tajjeb biex jerfa’ l-g_holi li
ji_zdied, dak li jkun irid ig_holli g_handu jibni l-_hajt kollu mill-_gdid bi
spejje_z tieg_hu, u kwantu g_ha_z-_zjieda fil-_hxuna, g_handu jibniha fuq
l-art tieg_hu.
Il-parti li tg_holli l-
_hajt komuni 
twie_geb g_hall-
_hsara lejn il-_gar.
416. F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g
artikoli qabel dan, min ig_holli l-_hajt huwa obbligat ukoll i_hallas
lill-_gar kull _hsara li dan jista’ jbati min_habba t-titlig_h jew il-bini
mill-_gdid tal-_hajt.
Il-_gar jista’ jikseb 
il-jedd tal-
komunjoni tal-
bi_c_ca li ti_zdied fil-
_hajt komuni.
417. Il-_gar li ma jkunx _hare_g sehem g_hat-titlig_h ta’ _hajt komuni
jista’ jikseb il-jedd tal-komunjoni tal-g_holi li ji_zdied billi j_hallas
nofs ta’ kemm ikun sewa biex sar, u nofs is-siwi ta’ l-art li tkun
ittie_hdet g_ha_z-_zjieda tal-_hxuna, jekk ikun il-ka_z.
Is-sid jista’ 
jag_hmel komuni 
_hajt li jmiss mal-
fond tieg_hu.
418. (1) Kull sid jista’ wkoll jag_hmel komuni, kollu jew bi_c_ca
minnu, _hajt li jmiss mal-fond tieg_hu, billi j_hallas lil sid dan il-_hajt
in-nofs ta’ kemm jiswa kollu, jew in-nofs ta’ kemm tiswa l-bi_c_ca li
hu jkun irid jag_hmel komuni, u n-nofs ta’ kemm tiswa l-art li fuqha
l-_hajt ikun mibni, u billi jag_hmel ukoll ix-xog_hlijiet li jkunu
me_htie_ga sabiex ma ssirx _hsara lill-_gar.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hall-
bini li qieg_hed g_hall-u_zu pubbliku.
  96      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Xog_hlijiet fil-_hajt 
komuni jew fuqu, 
jew depo_zitu ta’ 
demel e_c_c., mal-
_hajt komuni.
419. Ebda wie_hed mill-_girien ma jista’ -
(a) jag_hmel, ming_hajr il-kunsens tal-_gar l-ie_hor, _hofor fil-
korp ta’ _hajt komuni;
(b) iwa_h_hal jew ipo_g_gi mal-_hajt komuni, ming_hajr il-
kunsens tal-_gar l-ie_hor, xi bi_c_ca xog_hol _gdida, inkella,
jekk dan ma jkunx irid, ming_hajr qabel ma jkun
stabbilixxa, b’periti, il-mezzi me_htie_ga sabiex dik il-
bi_c_ca xog_hol _gdida ma tkunx ta’ _hsara g_hall-jeddijiet
tal-_gar l-ie_hor;
(_c) iqieg_hed demel jew _hwejje_g o_hra korro_zivi jew niedja
b’mod li jmissu mal-_hajt komuni;
(d) ji_gma ma’ _hajt komuni, trab jew _hwejje_g o_hra,
ming_hajr ma jie_hu l-_hsieb me_htie_g sabiex dan il-_gmig_h
ma jag_hmilx b’rass jew xort’o_hra, _hsara lill-_gar l-
ie_hor.
Tiswija ta’ _hitan li 
jaqsmu btie_hi, e_c_c.
420. Kull persuna tista’ _g_gieg_hel lill-_gar tag_hha jo_hro_g sehem
mill-ispejje_z tal-bini jew ta’ tiswija ta’ _hitan li jaqsmu btie_hi,
_gonna, jew g_helieqi, sal-g_holi msemmi fl-artikolu 408, billi
jittie_hed qies tax-xorta u ta’ l-invell tal-fond tal-konvenut.
Bini jew tiswija ta’ 
_hajt li jaqsam _zew_g 
fondi mhux ta’ 
g_holi wie_hed.
421. Meta _hajt jaqsam _zew_g fondi li jkunu wie_hed i_zjed g_holi
mill-ie_hor, is-sid tal-fond i_zjed g_holi g_handu jbati l-ispi_za kollha
tal-bini u tat-tiswija tal-_hajt sa l-invell tal-fond tieg_hu: il-bi_c_ca tal-
_hajt minn dak l-invell sa’ l-g_holi msemmi fl-artikolu 408 g_handha
tinbena u tissewwa bi spejje_z tat-tnejn.
Meta l-_gar ma 
jkunx irid jo_hro_g 
sehmu g_hall-ispi_za 
tal-bini jew tiswija 
ta’ _hajt.
422. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 418, jekk, fil-
ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, il-_gar li ma
jkunx irid jo_hro_g sehem mill-ispi_za tal-bini jew tat-tiswija tal-_hajt,
hu jista’ je_hles mill-_hlas ta’ dan is-sehem billi j_cedi nofs l-art li
fuqha l-_hajt li jaqsam g_handu jinbena, u jirrinunzja g_hall-jedd
tieg_hu ta’ komunjoni f’dak il-_hajt.
Meta _zew_g sulari 
jew i_zjed jew parti 
ta’ bini mhumiex 
ta’ sid wie_hed.
423. Meta _zew_g sulari jew i_zjed, jew partijiet o_hra ta’ bini jkunu
ta’ diversi sidien, is-sehem li g_handu jo_hro_g kull wie_hed mis-sidien
g_hall-ispi_za tat-tiswijiet jew bini mill-_gdid li jkun me_htie_g, g_handu
ji_gi meqjus skond il-vanta_g_g li l-bi_c_ca ta’ kull wie_hed minnhom tal-
fond tie_hu minn dawk it-tiswijiet jew bini mill-_gdid.
Servitujiet qodma 
dwar _hajt _gdid 
komuni.
424. Meta _hajt komuni jew dar jinbnew mill-_gdid, jibqg_hu
jse_h_hu s-servitujiet attivi jew passivi wkoll kwantu g_hall-_hajt _gdid
jew dar _gdida, basta li dawn is-servitujiet ma jsirux i_zjed gravu_zi, u
dan il-bini mill-_gdid isir qabel ma jkun inkiseb il-jedd tal-
preskrizzjoni.
Aperturi f’_hitan 
divi_zorji.
425. Ebda wie_hed mill-_girien ma jista’, ming_hajr il-kunsens ta’
l-ie_hor, jag_hmel twieqi jew aperturi o_hra fil-_hajt divi_zorju. 
Is-sidien ta’ sulari 
jistg_hu jag_hmlu 
gallariji, e_c_c., fil-
_hajt ta’ barra.
426. Meta s-sulari ta’ dar ikunu ta’ diversi sidien, kull wie_hed
mis-sidien jista’, fil-_hajt ta’ barra tas-sular tieg_hu, jag_hmel
gallariji, twieqi, bibien jew aperturi o_hra, basta li b’daqshekk ma
ti_gix imnaqqsa s-sa_h_ha ta’ dak il-_hajt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        97
Titlig_h ta’ _hajt 
divi_zorju jekk il-
bini g_handu tara_g li 
jag_hti g_hall-bejt.
427. (1) Dak li min fil-bini tieg_hu g_handu tara_g li jie_hu g_hall-
bejt, g_handu jg_holli, spejje_z tieg_hu, il-_hajt divi_zorju sa metru u
tmenin _centimetru mill-invell tal-bejt.
(2) Il-bi_c_ca tal-_hajt li ti_zdied ’il fuq mill-invell tal-bejt g_handha
tkun ta’ l-istess _hxuna tal-_hajt divi_zorju minn dak l-invell ’l-isfel.
(3) Jekk kull wie_hed mi_z-_zew_g _girien g_handu tara_g li jie_hu
g_hall-bejt tieg_hu, kull wie_hed minnhom jista’ j_gieg_hel lill-ie_hor
jo_hro_g in-nofs ta’ l-ispi_za me_htie_ga biex jitg_holla l-_hajt divi_zorju
kif jing_had hawn fuq.
Il-_girien ma jistg_hu 
jag_hmlu ebda _hsara 
fil-_hajt divi_zorju.
428. Kull wie_hed mill-_girien g_handu jag_hmel fil-fond tieg_hu
dawk ix-xog_hlijiet li jkunu me_htie_ga sabiex ma ssir ebda _hsara fil-
_hajt divi_zorju bil-_gwiebi jew latrini li jkun hemm fil-fond tieg_hu
jew bin-nixxieg_ha ta’ ilma jew ta’ _hmie_g.
Foss bejn _zew_g 
fondi jing_hadd 
komuni g_ha_z-_zew_g 
sidien.
429. Fin-nuqqas ta’ xi titolu jew sinjal li juri l-kuntrarju, kull
foss bejn _zew_g fondi, jekk ji_gi ppruvat li huwa ta’ proprjet_a  privata,
jitqies li huwa proprjet_a  komuni bejn is-sidien ta’ dawk il-fondi.
Sinjali li juru li l-
foss mhux komuni.
430. Jekk it-trab li jinqala’ mit-t_haffir ta’ foss, jew il-materjal li
jin_gama’ fih matul i_z-_zmien ta’ tliet snin, jinsab fuq na_ha wa_hda
biss tal-foss, dan hu sinjal li l-fond mhux komuni, u l-foss jing_hadd
li hu ta’ dak biss li man-na_ha tal-fond tieg_hu t-trab jew il-materjal
mi_gmug_h ikun jinsab.
Meta l-foss iservi 
g_han-nixxieg_ha 
minn fondi ta’ sid 
wie_hed biss.
431. Jekk il-foss iservi biex jilqa’ n-nixxieg_ha ta’ l-artijiet ta’
sid wie_hed biss, dan hu sinjal li l-foss mhux komuni.
Tiswija ta’ foss in 
komun.
432. Foss in komun g_handu jin_zamm fi stat tajjeb bi spejje_z tas-
sidien kollha:
I_zda, wie_hed jista’ je_hles minn dan il-pi_z billi jirrinunzja
g_hall-jedd ta’ komunjoni.
Si_gar fuq il-linja 
tal-konfini bejn 
_zew_g fondi.
433. Is-si_gar li jkunu fuq il-linja tal-konfini bejn _zew_g fondi
jing_haddu, fin-nuqqas ta’ prova li turi l-kuntrarju, li huma komuni;
u kull wie_hed mill-_girien jista’ jitlob li dawn is-si_gar ji_gu
maqlug_hin jew maqtug_hin, jekk jipprova li l-_hsara li jistg_hu
jag_hmlu lill-fond tieg_hu hija akbar mill-_gid li jista’ jie_hu minnhom
huwa nnifsu.
§  III. FUQ IL-BOG_HOD LI G_HANDU JIN_ZAMM F’XI KA_ZIJIET
Bini ta’ _hitan e_c_c., 
fuq il-linja tal-
konfini ta’ fondi.
434. Kull persuna g_handha jedd tibni _hajt jew bini fuq il-linja
tal-konfini tal-fond tag_hha, bla _hsara tal-jedd tal-_gar li jag_hmel
komuni l-_hajt kif provdut fl-artikolu 418.
Bog_hod li g_handu 
jit_halla meta l-bini 
ma jsirx fuq il-linja 
tal-konfini.
435. (1) G_had li l-bini ma jkunx sar fuq il-linja tal-konfini, il-
_gar jista’, jekk ma jit_halliex g_hall-anqas il-bog_hod ta’ metru u nofs,
jitlob li jag_hmel komuni l-_hajt, u jista’ jibni sa fejn jasal il-_hajt u
jpo_g_gi mieg_hu, billi j_hallas, ma’ nofs is-siwi tal-_hajt, is-siwi ta’ l-
art li jokkupa, kemm-il darba sid l-art ma jag_h_zilx li jo_hro_g il-bini
tieg_hu, fl-istess _zmien, sal-linja tal-konfini.
  98      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) Jekk il-_gar ma jkunx irid jinqeda b’dan il-jedd, huwa
g_handu jibni l-_hajt jew bini tieg_hu b’mod li jkun hemm il-bog_hod
ta’ tliet metri mill-_hajt jew mill-bini tal-parti l-o_hra.
(3) Din ir-regola g_handha tit_hares f’kull ka_z ie_hor meta l-bini
tal-parti l-o_hra hu bog_hod anqas minn tliet metri mill-konfini.
(4) Il-fatt biss li dar jew _hajt li _ga je_zistu jitg_hollew, jitqies bini
_gdid.
E_c_cezzjoni. 436. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan ma
jg_hoddux g_hall-bini mag_hmul g_hall-u_zu pubbliku, jew g_hall-_hitan li
jmissu ma’ pjazez jew toroq pubbli_ci.
Ta_hwil ta’ si_gar, 
e_c_c. 
Emendat: 
II. 1920.2, 3.
437. (1) _Hadd ma jista’ j_hawwel fil-fond tieg_hu si_gar ta’ zokk
g_holi f’bog_hod ta’ anqas minn _zew_g metri u erbg_hin _centimetru,
jew si_gar o_hra f’bog_hod ta’ anqas minn metru u g_hoxrin _centimetru,
mil-linja li taqsam il-fond tieg_hu mill-fond tal-_gar.
(2) Id-dwieli, ix-xtieli, is-sisien tal-_haxix, u kull si_gra o_hra li
tin_zamm baxxa sa g_holi ta’ mhux i_zjed minn _zew_g metri u g_haxar
_centimetri, jistg_hu jit_hawlu f’bog_hod ta’ mhux anqas minn _hamsa u
erbg_hin _centimetru mil-linja hawn fuq imsemmija.
(3) Il-_gar jista’, sakemm ma jkunx g_hadda _z-_zmien me_htie_g
g_hall-preskrizzjoni, jitlob li s-si_gar im_hawwlin f’bog_hod anqas, jew
li, g_halkemm ikun t_halla dak il-bog_hod, ikunu jg_hamlulu _hsara, ji_gu
maqlug_ha bi spejje_z tas-sid.
(4) I_zda, il-qorti tista’ tag_hti lil sid dawk is-si_gar il-g_ha_zla jew
li jaqlag_hhom, jew li jag_hmel, bi spejje_z tieg_hu, fossijiet jew
xog_hlijiet o_hra me_htie_ga biex ma tkun tista’ ssir ebda _hsara fil-fond
tal-_gar.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux meta l-
fondi li jmissu ma’ xulxin huma mifruda b’_hajt, basta li s-si_gar, ix-
xtieli jew il-pjanti hawn fuq imsemmija jin_zammu b’mod li ma
jaqb_zux il-g_holi tal-_hajt.
Frieg_hi ta’ si_gar li 
jixxabbtu g_hal fuq 
il-fond tal-_gar.
438. (1) Dak li fuq il-fond tieg_hu jixxabbtu frieg_hi tas-si_gar
tal-_gar, jista’ j_gieg_hel lill-_gar jaqtag_hhom, u jista’ jie_hu l-frott li
jiddendel minnhom.
(2) Barra minn dan, jekk l-eg_hruq jibqg_hu de_hlin fil-fond
tieg_hu, jista’ jaqtag_hhom huwa stess.
T_haffir ta’ bjar, 
e_c_c.
439. _Hadd ma jista’ j_haffer fil-fond tieg_hu bjar, _gwiebi, jew
latrini, jew jag_hmel t_haffir ie_hor g_hal kull _hsieb li jkun, f’bog_hod
ta’ anqas minn sitta u sebg_hin _centimetru mill-_hajt divi_zorju. 
_Hsarat min_habba 
t_haffir.
440. (1) G_had illi jkun in_zamm il-bog_hod imsemmi fl-a_h_har
artikolu qabel dan, kull min jag_hmel xi t_haffir, iwie_geb g_hall-_hsarat
li b’dak it-t_haffir isiru fil-bini tal-_gar, kemm-il darba dak il-bini
jkun _gie mibni skond id-drawwiet u r-regoli tas-seng_ha ta_z-_zmien li
fih inbena.
(2) I_zda, hu ma jwie_geb g_hal ebda _hsara, jekk it-t_haffir isir
f’bog_hod li, fuq talba tieg_hu, ji_gi mog_hti mill-qorti, skond i_c-
_cirkostanzi, inkella, meta jsiru x-xog_hlijiet illi, skond ma jkun il-
ka_z, ikunu _gew ordnati mill-qorti sabiex ma jsirux _hsarat lill-_gar. 
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        99
Kemm g_handhom 
ikunu bog_hod il-
katusi ta’ latrina 
jew ta’ l-ilma.
441. (1) Il-katusa ta’ latrina jew ta’ ilma li jaqa’ mill-bjut,
inkella ta’ ilma li jittella’ bil-mezz ta’ pompa jew ta’ xi makna
o_hra, g_handha tkun f’bog_hod ta’ mill-anqas metru mill-konfini, u
dan il-bog_hod g_handu jitqies mill-pont l-aktar qrib tal-wi_c_c ta’
barra ta’ dik il-katusa.
(2) Mhux me_htie_g li jin_zamm dak il-bog_hod meta ji_gu w_zati
katusi li minnhom ma jistax jid_hol umdu fil-_hajt, jew meta ji_gu
w_zati mezzi o_hra li ma j_hallux ig_haddi dan l-umdu.
(3) I_zda, kemm-il darba, g_had li jkun in_zamm il-bog_hod
imsemmi fis-subartikolu (1), jew ikunu _gew u_zati l-katusi jew il-
mezzi msemmija fis-subartikolu (2), issir _hsara lill-_gar, sid il-katusi
g_handu jag_hmel, spejje_z tieg_hu, kull xog_hol ie_hor me_htie_g sabiex
ma tit_halliex issir i_zjed _hsara, u, jekk ikun me_htie_g ukoll, g_handu
jie_hu l-katusi aktar ’il bog_hod.
Jekk _giebja tasal sa 
ta_ht il-fond tal-_gar.
442. (1) Jekk _giebja tibqa’ die_hla sa ta_ht il-fond tal-_gar, dan
jista’ jag_hmel toqba u jinqeda bl-ilma, i_zda bl-obbligu li j_hallas lis-
sid tal-fond li fih it-t_haffir tal-_giebja jkun inbeda, nofs l-ispejje_z li
jkun g_hamel.
(2) Kull wie_hed mi_z-_zew_g _girien jista’ jitlob li dik il-bi_c_ca tal-
_giebja li tkun ta_ht il-fond tieg_hu ti_gi mifruda minn dik li tkun ta_ht
il-fond ta’ l-ie_hor b’_hajt li g_handu jinbena, u, meta jin_htie_g,
jissewwa, bi spejje_z tat-tnejn.
(3) I_zda, jekk il-bi_c_ca tal-_giebja li tkun tinsab ta_ht il-fond ta’
wie_hed mill-_girien tkun wisq akbar minn dik li tkun tinsab ta_ht il-
fond ta’ l-ie_hor, il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, meta tordna l-
firda, tikkundanna lill-ewwel wie_hed i_hallas lill-ie_hor sehem, skond
ma jmissu, mis-somma li dan ta’ l-a_h_har ikun nefaq g_hat-t_haffir ta’
dik il-_giebja.
Kemm g_handu 
jkun il-bog_hod tat-
twieqi, e_c_c., mill-
_hajt divi_zorju.
443. (1) Is-sid ta’ bini ma jistax jifta_h twieqi f’bog_hod ta’
anqas minn sitta u sebg_hin _centimetru mill-_hajt divi_zorju.
(2) Fil-ka_z ta’ gallariji jew opri o_hra b_halhom li jo_hor_gu ’l
barra mill-_hajt, il-bog_hod me_htie_g ta_ht is-subartikolu (1) jitqies
mil-linja ta’ barra ta’ dak il-_genb tal-gallarija jew opra o_hra
ma_hru_ga ’l barra, li tkun l-aktar qrib g_hall-_hajt divi_zorju, sal-linja
ta’ _gewwa ta’ dan il-_hajt.
Bog_hod tal-fran 
mill-_hajt divi_zorju.
444. (1) Ebda persuna ma tista’ tibni fran jekk ma t_hallix
bog_hod ta’ mill-anqas tletin _centimetru mill-_hajt divi_zorju,
b’mog_hdija g_hall-arja bejn il-_hajt u l-forn.
(2) Il-fuglari ta’ k_cina g_handhom ikunu bog_hod mill-anqas
_hmistax-il _centimetru mill-_hajt divi_zorju.
§ IV . FUQ L-ISTILLI_CIDJU
Bini ta’ bjut.
tax-xita ma jaqax fuq il-fond tal-_gar.
  100      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ MOG_HDIJA U TA’ AKWEDOTT
D_hul u mog_hdijiet 
f’fondi.
446. Kull sid g_handu j_halli d-d_hul u l-mog_hdija fil-fond tieg_hu
kull meta jinsab li dan id-d_hul jew mog_hdija huma me_htie_ga sabiex
jissewwa _hajt jew xi bi_c_ca xog_hol o_hra  tal-_gar jew komuni.
Fond li m’g_handux 
_hru_g fuq triq 
pubblika.
447. (1) Is-sid li l-fond tieg_hu m’g_handux _hru_g fuq it-triq
pubblika, jista’ j_gieg_hel lis-sidien tal-fondi ta’ ma’ _genbu li jag_htuh
il-mog_hdija me_htie_ga, bi _hlas ta’ kumpens proporzjonat g_hall-_hsara
li _g_gib dik il-mog_hdija.
(2) Din il-mog_hdija g_handha ssir f’dik il-parti fejn tkun ta’ l-
anqas _hsara g_hall-persuna li fuq il-fond tag_hha ti_gi mog_htija.
Fond li jsir 
mag_hluq minn kull 
na_ha.
448. Jekk il-fond ikun sar mag_hluq minn kull na_ha min_habba
bejg_h, tpartit, jew qasma, dawk li jkunu bieg_hu, partu jew qasmu
g_handhom jag_htu l-mog_hdija, bir-ri_gel, bil-bhima jew bil-karrettun,
skond il-ka_z, ming_hajr l-ebda indennizz.
Kif jispi_c_ca jedd 
tal-mog_hdija.
449. Jekk il-mog_hdija mog_htija kif jing_had hawn fuq ma tibqax
me_htie_ga, min_habba l-ftu_h ta’ triq _gdida, jew it-tag_hqid tal-fond
ma’ ie_hor li jmiss mat-triq pubblika, is-sid tal-fond serventi jista’
jitlob it-tmiem ta’ dak il-jedd ta’ mog_hdija billi jrodd l-indennizz li
jkun _ha jew billi ma jissoktax jie_hu l-_hlas ta’ kull sena li jkun _gie
miftiehem.
Jedd g_hall-
akwedott.
450. (1) Dak li ma jistax jir_cievi ilma fil-fond tieg_hu minn
g_hejjun jew depo_ziti o_hra ta’ ilma pubbliku, _hlief minn fuq raba’ ta’
_haddie_hor, jista’ j_gieg_hel lis-sidien ta’ dan ir-raba’ jag_htuh, bil-
mod li jkun g_halihom ta’ l-anqas _hsara, il-jedd ta’ l-akwedott,
b’kumpens proporzjonat g_hall-_hsara.
(2) Hu ma jistax i_gieg_hel lil dawk is-sidien biex i_halluh
jag_hmel kanali _godda, kemm-il darba huma jag_htuh li jg_haddi l-
ilma mill-kanali li jkun hemm; f’dan il-ka_z il-kumpens ji_gi meqjus
fuq kemm ikunu jiswew dawk il-kanali u fuq l-ispejje_z me_htie_ga
g_hall-ewwel tiswija tag_hhom, u dak li jinqeda bihom jibqa’
obbligat li jo_hro_g sehem mill-ispejje_z me_htie_ga sabiex jin_zammu fi
stat tajjeb, kif provdut fl-artikolu 452.
L-azzjoni g_hall-
kumpens hija 
su_g_getta g_hall-
preskrizzjoni.
451. L-azzjoni g_hall-_hlas tal-kumpens ta_ht l-artikoli 447 u 450
hija su_g_getta g_hall-preskrizzjoni: u l-jedd tal-mog_hdija jew ta’ l-
akwedott jibqa’ jse_h_h, g_had illi l-azzioni g_hall-_hlas tal-_hsara ma
tkunx tista’ i_zjed ti_gi e_zer_citata.
_Hru_g ta’ sehem 
g_hat-tiswijiet 
me_htie_ga fil-
kanali.
452. Kull min g_handu jedd li jinqeda bil-kanali mag_hmulin
g_hall-mog_hdija ta’ l-ilma hu obbligat jo_hro_g sehem mill-ispi_za
g_hat-tiswijiet me_htie_ga, bla _hsara tal-jedd li jdur, jekk ikun hemm
lok, kontra dak li bi _htija tieg_hu tkun _grat il-_hsara fil-kanali. 
Meta l-mog_hdija 
jew l-akwedott 
ikunu jistg_hu 
jittie_hdu minn fuq 
_zew_g fondi jew 
i_zjed.
453. (1) Meta l-mog_hdija jew l-akwedott ikunu jistg_hu
jittie_hdu minn fuq _zew_g fondi jew i_zjed li jkunu ta’ sidien diversi,
is-servitù  g_handha ti_gi stabbilita fuq dak il-fond li g_hal sidu tkun
ta’ l-anqas _hsara.
(2) Jekk is-servitù  ma tkunx ta’ i_zjed _hsara g_hal fond milli g_hal
ie_hor, is-servitù  ti_gi stabbilita fuq il-fond fejn l-aktar ikun jaqbel
g_hal dak li jitlobha, u dan ma jistax jag_h_zel fond ie_hor ming_hajr il-
kunsens ta’ sidu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        101
Sub-titolu II
FUQ IS-SERVITUJIET IMMNISSLA MILL-FATT TAL-BNIEDEM
§  I. FUQ IX-XORTA TA’ SERVITUJIET LI JISTG_HU JI_GU MNISSLA 
MILL-FATT TAL-BNIEDEM, U FUQ KIF DAWN IS-SERVITUJIET 
JITNISSLU
Tnissil ta’ 
servitujiet.
454. Is-sidien jistg_hu jistabbilixxu, skond l-artikolu 400, kull
servitù  li ma tkun bl-ebda mod kuntrarja g_hall-ordni pubbliku. 
Servitujiet 
kontinwi jew mhux 
kontinwi, li jidhru 
jew li ma jidhrux.
455. (1) Is-servitujiet huma kontinwi jew mhux kontinwi, li
jidhru jew li ma jidhrux.
(2) Is-servitujiet kontinwi huma dawk li l-e_zer_cizzju tag_hhom
huwa jew jista’ jkun kontinwu ming_hajr ma jkun me_htie_g fil-waqt
il-fatt tal-bniedem: hekk huma l-akwedott, l-istilli_cidju, il-jedd ta’
prospett, u o_hrajn ta’ din ix-xorta.
(3) Is-servitujiet mhux kontinwi huma dawk li g_hall-e_zer_cizzju
tag_hhom hu me_htie_g fil-waqt il-fatt tal-bniedem: hekk huma s-
servitujiet ta’ mog_hdija, ta’ mili ta’ ilma, u o_hrajn b_halhom.
(4) Is-servitujiet li jidhru huma dawk li l-e_zistenza tag_hhom
tidher minn sinjali li jidhru, b_hal bieb, tieqa, jew akwedott
artifi_cjali.
(5) Is-servitujiet li ma jidhrux huma dawk li m’g_handhomx
sinjali li jidhru ta’ l-e_zistenza tag_hhom, b_hal ma hija l-projbizzjoni
li wie_hed jibni fuq _certa art jew li ma jibnix aktar minn _certu g_holi. 
Servitujiet 
affermattivi jew 
negattivi.
456. (1) Barra minn dan, is-servitujiet huma affermattivi jew
negattivi.
(2) Is-servitujiet affermattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd
li wie_hed jinqeda bil-fond serventi.
(3) Is-servitujiet negattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd li
wie_hed ma j_hallix lil sid il-fond serventi jinqeda bih kif irid. 
Tnissil ta’ 
servitujiet kontinwi 
u li jidhru.
457. Is-servitujiet kontinwi u li jidhru jitnisslu -
(a) bis-sa_h_ha ta’ titolu;
(b) bil-preskrizzjoni, jekk il-fond li fuqu ji_gu e_zer_citati
jista’ jinkiseb bil-preskrizzjoni;
(_c) bid-destinazzjoni tas-sid ta’ _zew_g fondi.
It-titolu g_handu 
jidher minn att 
pubbliku.
Iskrizzjoni tieg_hu.
458. It-titolu li bih ti_gi mnissla servitù  hu null jekk ma jidhirx
minn att pubbliku; u jekk is-servitù  ti_gi mnissla b’att inter vivos,
din is-servitù  ma tibdiex isse_h_h kwantu g_hat-terzi qabel ma l-att
ji_gi nsinwat fir-Re_gistru Pubbliku skond l-artikolu 330, fuq talba
ta’ wa_hda mill-partijiet interessati, jew tan-nutar li jkun ir_cieva l-
att.
Tnissil ta’ servitù  
fuq fondi su_g_getti 
g_hal u_zufrutt.
459. (1) Is-sid ta’ fond jista’, ming_hajr il-kunsens ta’ l-
u_zufruttwarju, ig_habbi dak il-fond b’servitujiet, basta li b’hekk il-
jedd ta’ l-u_zufrutt ma ji_gi jbati ebda _hsara.
(2) Bil-kunsens ta’ l-u_zufruttwarju, is-sid jista’ wkoll ig_habbi
  102      _h       
l-fond b’servitù
Servitù
minn 
komproprjetarju.
(1) ls-servit , kon_cessa minn wie_hed mis-sidien ta’ fond
mhux maqsum, ma titqiesx stabbilita fuq dak il-fond, _hlief meta s-
g_halih.
(2) Il-kon_cessjoni ta’ servitù  b’kull titolu jkun li jkun,
mag_hmula minn wie_hed mis-sidien, tibqa’ sospi_za sakemm l-istess
kon_cessjoni ssir mill-o_hrajn kollha.
(3) I_zda, il-kon_cessjoni ta’ servitù  mag_hmula minn wie_hed mis-
sidien, bla ma jkunu nda_hlu s-sidien l-o_hra, tobbliga mhux biss lil
min g_hamel dik il-kon_cessjoni i_zda wkoll lis-su_c_cessuri tieg_hu,
mqar jekk partikolari, u lil dawk li l-jedd tag_hhom _gej minnu, li ma
jfixklux l-e_zer_cizzju tal-jedd hekk mog_hti.
Jekk wie_hed mis-
sidien li 
jikkon_ciedi servitù  
jsir is-sid wa_hdu 
tal-fond.
461. Is-servitù  kon_cessa minn wie_hed mis-sidien fuq fond mhux
maqsum, titqies stabbilita g_hal kollox minnufih li l-kon_cedent isir
hu s-sid wa_hdieni tal-fond.
Servitù  miksuba 
bil-preskrizzjoni.
462. (1) Sabiex tinkiseb servitù  bil-preskrizzjoni, hu me_htie_g
il-pussess g_hal _zmien ta’ mhux anqas minn tletin sena. 
(2) Jekk il-fond serventi huwa su_g_gett g_hal fedekommess, jew
huwa ta’ knisja jew ta’ istituzzjoni o_hra pija, il-preskrizzjoni
tinkiseb bl-eg_hluq ta’ erbg_hin sena.
(3) Fil-ka_zijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, il-persuna li
te_c_cepixxi l-preskrizzjoni mhix obbligata turi titolu, u ma tista’
ting_hata kontra tag_hha ebda e_c_cezzjoni ta’ mala fidi.
Preskrizzjoni dwar 
is-servitù 
affermattiva jew 
negattiva.
463. (1) Fil-ka_z ta’ servitujiet affermattivi, il-pussess li jiswa
g_hall-preskrizzjoni jibda minn dak in-nhar li s-sid tal-fond
dominanti jkun beda jinqeda bis-servitù .
(2) Fil-ka_z ta’ servitujiet negattivi, il-pussess jibda minn dak
in-nhar li s-sid tal-fond dominanti, b’ittra uffi_cjali, protest, jew att
_gudizzjarju ie_hor, ma jkunx _halla lis-sid tal-fond serventi jinqeda
bih kif irid.
Meta s-servitù  hija 
dwar nixxieg_ha ta’ 
ilma li _gej minn 
fond ta’ _haddie_hor.
464. Jekk is-servitù  hija dwar tnixxija ta’ ilma li _gej minn fond
ta’ _haddie_hor, jew minn nixxieg_ha li tkun tinsab f’dak il-fond, u din
is-servitù  tkun tikkonsisti fil-jedd li ma jit_halliex li dan l-ilma
jinkiser g_hal band’o_hra, l-opri li jidhru u li huma permanenti illi sid
il-fond dominanti jkun g_hamel fil-fond serventi sabiex ji_gbor l-
ilma, jew sabiex ig_hin il-mixi ta’ l-ilma g_hall-fond tieg_hu, ig_hoddu
daqs il-projbizzjoni msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan.
Jekk i_c-_censwalist, 
e_c_c., i_halli l-
e_zer_cizzju ta’ 
servitù . 
465. Ebda servitù  li _c-_censwalist, l-u_zufruttwarju, jew il-kerrej
ikunu _hallew li ti_gi e_zer_citata fuq il-fond, ming_hajr ebda titolu li
kien je_zisti minn qabel, ma tkun ta’ _hsara g_hall-padrun dirett jew
g_has-sid ta’ dak il-fond, ikun kemm ikun i_z-_zmien li fih is-servitù
tkun _giet e_zer_citata.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
Sid ta’ fond su_g_gett 
g_has-servit  li 
jilqa’ l-ilma tax-
bjut tal-bini tal-_gar, 
jista’ jitlob li din 
ù  titne_h_ha.
Is-sid ta’ fond li, min_habba servitù
titolu, g_handu jilqa’ l-ilma tax-xita li jaqa’ fuq il-bjut ta’ bini vi_cin,
jista’, f’kull _zmien, bil-_hlas ta’ indennizz, i_gieg_hel lil sid ta’ dak il-
ù .
g_hal servitù 
jit_halla li l-ilma 
tax-xita li jaqa’ fuq 
fond tal-_gar, jista’ 
jitlob li din is-
ù  titne_h_ha.
Jekk is-sid ta’ bini li ma fi_hx bir, jkun obbligat, bis-sa_h_ha
ta’ servit  stabbilita ming_hajr titolu, i_halli l-ilma tax-xita li jaqa’
fuq il-bjut ta’ dak il-bini jmur fil-fond tal-_gar, hu jista’, f’kull
ù  titne_h_ha,
l-ilma.
Meta s-servit  
ting_had li _giet 
"destinazzjoni ta’ 
sid ta’ _zew_g fondi".
Is-servitù
fondi", meta ji_gi ppruvat illi _z-_zew_g fondi, issa maqsuma, kienu ta’
l-istess sid, u illi kien dak is-sid li qieg_hed jew _halla l-_ha_ga fl-istat
ù .
jistg_hux jinkisbu 
bil-preskrizzjoni.
(1) Is-servitujiet kontinwi li ma jkunux jidhru, u s-
ji_gu stabbiliti b’sa_h_ha ta’ titolu; huma ma jistg_hux ji_gu stabbiliti
bil-preskrizzjoni jew bid-destinazzjoni ta’ sid ta’ _zew_g fondi.
2) ù  ta’ mog_hdija g_hall-u_zu ta’ fond
jkollux _hru_g iehor fuq it-triq pubblika; u kull servitù
ta’ Frar, 1870, kienet _ga miksuba ta_ht li_gijiet ta’ qabel, ma tistax
ti_gi attakkata.
II. FUQ KIF JI_GU _ZER ITATI S-SERVITUJIET
Fis-servit  
prin_cipali jid_hlu s-
sekondarji.
470. ù,  jitqies li mag_hha _gie mog_hti
ù  bl-anqas
j_gib mieg_hu l-jedd tal-mog_hdija, u l-jedd ta’ wie_hed li jg_haddi ilma
minn fuq il-fond ta’ _haddie_hor, i_gib mieg_hu l-jedd tal-mog_hdija
inaddaf il-kanali u jag_hmel it-tiswijiet me_htie_ga.
Jedd li wie_hed 
xog_hlijiet me_htie_ga 
biex jinqeda bis-
ù  u j_zomm il-
471. Dak li lilu jmiss il-jedd tas-servit  jista’ jag_hmel, spejje_z
tieg_hu, u b’mod li jkun ta’ l-anqas xkiel g_has-sid tal-fond serventi,
ù  u j_zomm il-jedd
Meta sid il-fond 
serventi hu 
it-tiswijiet.
472.
jag_hmel l-ispejje_z me_htie_ga g_hall-u_zu jew g_ha_z-_zamm tal-jedd tas-
servit , dan l-obbligu jibqa’ mg_haqqad ma’ dak il-fond, g_had illi
dan ig_haddi f’idejn _haddie_hor:
obbligu billi j_cedi, lis-sid tal-fond dominanti, dik il-bi_c_ca tal-fond
serventi illi fuqha s-servit  tkun e_zer_citata.
Qsim tal-fond 
fuq il-fond tibqa’ fuq kull sehem, i_zda ming_hajr ma ji_zdied il-pi_z
  104      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
fuq il-fond serventi. Hekk, meta l-jedd hu ta’ mog_hdija, is-sidien
ta’ l-ishma kollha tal-fond hekk maqsum g_handhom jinqdew bl-
istess mog_hdija.
Is-sid tal-fond 
serventi ma jista’ 
jag_hmel xejn bi 
_hsara tas-servitù .
474. (1) Is-sid tal-fond serventi ma jista’ jag_hmel xejn li jista’
jnaqqas l-u_zu tas-servitù  jew li jag_hmel li dan l-u_zu jkun ta’ xkiel
akbar. Hu ma jistax ibiddel il-kondizzjoni tal-fond, lanqas ma jista’
jiddestina g_hall-e_zer_cizzju tas-servitù  parti o_hra tal-fond diversa
minn dik li fiha s-servitù  kienet _giet stabbilita fil-bidu.
(2) I_zda, jekk l-e_zer_cizzju tas-servitù  fil-parti jew fuq il-parti
tal-fond li fil-bidu tkun _giet iddestinata jsir ta’ xkiel akbar g_has-sid
tal-fond serventi, jew jekk dan is-sid ma jkunx jista’ min_habba dan
l-e_zer_cizzju jag_hmel xog_hlijiet, tiswijiet jew miljoramenti fil-fond
tieg_hu, hu jista’ joffri lil sid il-fond dominanti parti o_hra xorta
wa_hda tajba g_hall-e_zer_cizzju tas-servitù , u dan ma jistax
jirrifjutaha.
(3) It-tibdil tal-parti tal-fond iddestinata g_hall-e_zer_cizzju tas-
servitù  jista’ wkoll isir fuq talba tas-sid tal-fond dominanti, jekk hu
jipprova li dan it-tibdil huwa g_halih ta’ _gid kbir, u ma hu ta’ ebda
_hsara g_hall-fond serventi.
Is-sid tal-fond 
dominanti ma jista’ 
jag_hmel ebda tibdil 
li jtaqqal il-pi_z tas-
servitù .
475. Kull min g_handu jedd ta’ servitù  g_handu jinqeda b’dan il-
jedd skond it-titolu tieg_hu, u ma jista’ jag_hmel la fil-fond serventi u
lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista’ jtaqqal i_zjed il-pi_z tal-
fond serventi.
Dubju dwar l-
estensjoni tas-
servitù .
476. Meta jkun hemm dubju dwar l-estensjoni tas-servitù ,
wie_hed g_handu jinqeda biha fil-limiti ta’ dak li hu me_htie_g, billi
jittie_hdu b’qies id-destinazzjoni li l-fond dominanti kellu fi_z-_zmien
li _giet stabbilita s-servitù  u l-u_zu konvenjenti ta’ dak il-fond, bl-
anqas _hsara tal-fond serventi.
Dmir ta’ sid li 
jag_hti ilma minn 
g_hajn jew kanal.
477. F’nuqqas ta’ ftehim, is-sid jew persuna o_hra li tag_hti ilma
minn g_hajn jew kanal hija obbligata, lejn dawk illi, bis-sa_h_ha ta’
dik il-kon_cessjoni, g_handhom jedd jag_hmlu u_zu minn dak l-ilma,
jag_hmel ix-xog_hlijiet me_htie_ga sabiex imexxi l-ilma minn
nixxieg_ha sal-pont minn fejn l-ilma g_handu jittie_hed.
Sid ta’ fond su_g_gett 
g_hal servitu ta’ 
tnixxija ta’ ilma 
jista’ jag_hmel u_zu 
minn dan l-ilma.
478. Is-servitù  ta’ tnixxija ta’ ilma, ma tne_h_hix lil sid il-fond
serventi l-jedd li jinqeda kif irid bl-ilma g_hall-vanta_g_g tieg_hu.
§  III. FUQ KIF JISPI_C_CAW IS-SERVITUJIET
Is-servitù  tispi_c_ca 
meta ma tistax ti_gi 
i_zjed e_zer_citata,
479. (1) Servitù  tispi_c_ca meta l-_ha_ga su_g_getta g_haliha tinsab fi
stat tali li wie_hed ma jistax i_zjed jinqeda biha.
(2) I_zda, is-servitù  tibda sse_h_h mill-_gdid jekk il-_ha_ga ter_ga’
titqieg_hed fi stat li wie_hed jista jerga’ jinqeda biha, kemm-il darba
ma jkunx g_hadda _zmien bi_z_zejjed biex titnissel il-pre_zunzjoni li s-
servitù  spi_c_cat ta_ht l-artikolu 481.
KODI_CI _CIVILI   KAP. 16.        105
f’persuna wa_hda 
tal-proprjet  tal-
fond dominanti u 
480. (1) ù  tispi_c_ca meta ting_haqad f’persuna wa_hda l-
_a  tal-fond dominanti u dik tal-fond serventi.
2) ù
jittrasferixxi wie_hed mill-fondi hawn fuq imsemmija ming_hajr ma
ù
servit  tissokta sse_h_h, b’mod attiv jew passiv, favur il-fond jew fuq
billi wie_hed ma 
Emendat: 
1975.
(1) ù
erbg_hin sena, fil-ka_z ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ knisja jew
( )
wie_hed ma jkunx inqeda bis-servit  min_habba l-istat imsemmi fl-
i_gieg_hel li dak l-istat ma jibqax.
g_haddej i_z-_zmien 
jinqediex bil-jedd.
I_z-_zminijiet li fihom ma tkunx _giet e_zer_citata s-servit ,
xorta tas-servit , jew minn dak in-nhar li wie_hed ma baqax jinqeda
ù
saret g_hall-ewwel darba xi _ha_ga kuntrarja g_has-servit , jekk is-
ù
Preskrizzjoni favur 
proprjet  tal-fond innifsu skond id-disposizzjonijiet dwar il-
Ktieb ta’ dan il-Kodi_ci.
jinqeda bis-servit  
484. ù
b_has-servit  nfisha.
preskrizzjoni minn 
485.
komun, l-u_zu tas-servit  mag_hmul minn wie_hed jew ie_hor
Sospensjoni jew 
preskrizzjoni g_hal 
komproprjetarji.
(1)
wie_hed minnhom li kontra tieg_hu l-preskrizzjoni ma setg_hatx timxi,
( )
l-istess fond jiswa wkoll g_hall-o_hrajn.
ù
fil-qsim.
Meta tkun sejra ssir il-qasma ta’ bini minn ie_hor, u t-tnejn
jedd titlob, qabel il-qasma, li ti_gi mne_h_hija kull servit  bejn i_z-
Servitujiet 
fond dotali jew 
488. Kull servit  miksuba mir-ra_gel favur il-fond dotali,
_hall ta_z-_zwie_g jew bl-eg_hluq ta’ l-enfitewsi.
2 I_zda, is-servitujiet fuq dawk il-fondi mag_hmulin mill-
  106      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Titolu V
FUQ IL-KOMUNJONI TAL-BENI
Sub-titolu I
FUQ IN-NATURA TAL-KOMUNJONI TAL-BENI, U L-JEDDIJIET 
TAL-KOMPROPRJETARJI MATUL IL-KOMUNJONI
X’inhija l-
komunjoni tal-
beni.
489. (1) Hemm il-komunjoni tal-beni meta l-propriet_a  ta’ l-
istess _ha_ga wa_hda, jew ta’ l-istess jedd wie_hed, hija ta’ _zew_g
persuni jew i_zjed pro indiviso.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim jew ta’ disposizzjonijiet spe_cjali il-
komunjoni tal-proprjet_a  tkun su_g_getta g_har-regoli li _gejjin.
L-ismha tal-
komproprjetarji.
490. (1) L-ishma tal-komproprjetarji jitqiesu, sakemm ma
ji_gix ippruvat il-kuntrarju, li huma ndaqs.
(2) Kull komproprjetarju jid_hol fil-vanta_gg u fil-pi_zijiet tal-
komunjoni, skond is-sehem tieg_hu.
Jeddijiet ta’ kull 
komproprjetarju li 
jinqeda bil-_ha_ga in 
komun.
491. Kull komproprjetarju jista’ jinqeda bil-_hwejje_g in komun,
basta -
(a) li jinqeda bil-_ha_ga skond id-destinazzjoni tag_hha kif
stabbilita bl-u_zu;
(b) li ma jinqediex bil-_ha_ga kontra l-interess tal-
komunjoni, jew b’mod li ma j_hallix lill-
komproprjetarji l-o_hra jinqdew biha in komun skond
il-jeddijiet tag_hhom.
_Hru_g ta’ sehem 
g_hall-ispejje_z.
492. Kull wie_hed mill-komproprjetarji jista’ jobbliga lill-o_hrajn
jo_hor_gu sehem mieg_hu g_hall-ispi_za me_htie_ga sabiex il-_ha_ga in
komun tin_zamm fi stat tajjeb, i_zda kull wie_hed minnhom jista’
je_hles minn dan l-obbligu billi j_ciedi l-jeddijiet tieg_hu ta’
komunjoni.
Ebda tibdil 
m’g_handu jsir 
ming_hajr il-
kunsens tal-
komproprjetarji.
493. Ebda komproprjetarju ma jista’ jag_hmel tibdil fil-_ha_ga in
komun ming_hajr il-kunsens tal-komproprjetarji l-o_hra, lanqas jekk
jidhirlu li dak it-tibdil hu ta’ _gid g_hal kul_hadd.
Setg_ha tal-qorti li 
ta_htar 
amministratur tal-
_hwejje_g in komun.
494. (1) Fin-nuqqas ta’ ftehim bejn il-komproprjetarji, il-qorti
tag_hti l-provvedimenti me_htie_ga sabiex ti_gi amministrata u gawduta
a_hjar il-_ha_ga in komun, u tista’ ta_htar amminstratur, ukoll minn fost
il-komproprjetarji nfishom.
(2) Il-qorti tilqa’ l-fehma tal-ma_g_goranza, billi tie_hu b’qies il-
g_hadd kollu tal-kompropjetarji, i_zda dan kemm-il darba dawk li ma
jkunux jaqblu ma jurux li b’hekk huma jbatu _hsara.
Kull 
komproprjetarju 
g_handu il-proprjet_a  
s_hi_ha tas-sehem 
tieg_hu.
495. (1) Kull komproprjetarju g_handu l-proprjet_a  s_hi_ha tas-
sehem tieg_hu u tal-qlig_h jew frottijiet ta’ dak is-sehem.
(2) Hu jista’ jittrasferixxi, i_ciedi, jew jipoteka dan is-sehem kif
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        107
irid, u jista’ wkoll, bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 912,
iqieg_hed floku lil _haddie_hor fit-tgawdija ta’ dak is-sehem, basta li
ma jkunux jid_hlu jeddijiet persunali:
I_zda, l-effett tat-trasferiment jew ta’ l-ipoteka jillimita ru_hu
g_hal dak is-sehem li jmiss lill-komproprjetarju fil-qasma.
Sub-titolu II
FUQ IL-QASMA TAL-BENI IN KOMUN
Kull 
komproprjetarju 
jista’ jitlob il-
qasma tal-_ha_ga in 
komun.
496. (1) _Hadd ma’ jista’ jkun im_gieg_hel jibqa’ fil-komunjoni,
kull wie_hed mill-komproprjetarji jista’ dejjem, g_had li jkun hemm
ftehim xort’o_hra, jitlob il-qasma, kemm-il darba ma jkunx hemm
b’testment li din il-qasma m’g_handhiex issir jew li g_handha
tin_zamm sospi_za skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 906.
(2) I_zda, jiswa l-ftehim li l-komunjoni tibqa’ g_hal _zmien
determinat, li ma jkunx jaqbe_z il-_hames snin; u kull ftehim g_hal
_zmien itwal hu null g_hal dak i_z-_zmien li jkun jaqbe_z il-_hames snin.
(3) Dan il-ftehim jista’ ji_g_gedded.
Il-qorti tista’ 
tordna l-_hall tal-
komunjoni g_had li 
jkun hemm il-
projbizzjoni tat-
testatur, e_c_c.
497. (1) G_halkemm ikun hemm il-projbizzjoni jew il-ftehim
imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tordna, jekk
_cirkostanzi gravi u li ma jridux dewmien hekk ikunu ji_htie_gu, il-
_hall tal-komunjoni, u kull rinunzja g_hall-jedd tat-talba g_hall-qasma
f’ka_zijiet b_hal dawn ma tiswiex.
(2) Jekk wie_hed mill-komproprjetari, bi _htija tieg_hu, ikun ta’
ka_gun g_hall-e_zistenza tar-ra_gunijiet imsemmijin fis-subartikolu (1),
il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, meta tordna l-_hall tal-
komunjoni, tikkundanna lil dak il-komproprjetarju g_hall-_hlas tad-
danni.
Il-qasma tista’ 
tintalab ukoll jekk 
il-komproprjetarju 
jkun gawda 
separatament 
sehem mill-
proprjet_a .
498. Il-qasma tista’ tintalab ukoll g_had illi wie_hed mill-
komproprjetarji jkun gawda separatament bi_c_ca mill-beni in
komun, i_zda dan kemm-il darba ma tkunx saret qasma jew ma
jkunx hemm pussess bi_z_zejjed li jag_hti lok g_hall-preskrizzjoni.
Il-qasma ta’ 
immobbli g_handha 
ssir b’att pubbliku.
499. (1) Il-qasma ta’ _hwejje_g immobbli ma tiswiex jekk ma
ssirx b’att pubbliku.
(2) G_hall-effett ta’ qasma b_hal din kwantu g_hat-terzi, kemm
ukoll g_hall-iskrizzjoni ta’ l-att hawn fuq imsemmi, ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330.
Mod u g_hamla tal-
qasma.
500. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu
qabel dan, jekk il-komproprjetarji kollha jkunu pre_zenti u kapa_ci
skond il-li_gi li jittrasferixxu proprjet_a , il-qasma tista’ ssir b’kull
mod u g_hamla li huma jidhrilhom l-a_hjar.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’o_hra, g_handhom ji_gu m_harsa r-
regoli li _gejjin, sew fil-qasma tal-proprjet_a  kollha kemm f’xi
suddivi_zjoni, meta din tkun me_htie_ga.
  108      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Stima tal-beni u 
formazzjoni ta’ l-
ishma.
Kap. 12.
501. (1) Il-beni g_handhom ji_gu stmati minn periti mag_h_zulin
mill-partijiet, jew ma_htura mill-qorti kif provdut fil-Kodi_ci ta’
Organizazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Il-periti g_handhom, fir-rapport tag_hhom, ig_hidu jekk il-beni
jistg_hux ji_gu maqsuma bla xkiel u ming_hajr _hsara, u, kemm-il darba
l-beni jistg_hu ji_gu hekk maqsuma, il-periti fl-istess rapport
g_handhom jiffissaw kull wie_hed mill-ishma li jistg_hu jin_har_gu u l-
valur ta’ kull sehem, billi j_harsu, sakemm dan jista’ jsir bla _hsara
kbira, id-disposizzjonijiet tat-tliet artikoli li _gejjin wara dan.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jie_hu sehmu tal-
beni in natura.
502. Kull wie_hed mill-komproprjetarji g_handu jedd jie_hu s-
sehem tieg_hu tal-beni in natura.
Jedd ta’ 
komproprjetarju 
meta jkollu beni 
immobbli vi_cini 
g_hal dawk tal-
komunjoni.
503. Il-komproprjetarju li jkollu beni immobbli minnhom
infishom vi_cini g_hal xi w_hud mill-immobbli in komun li jkunu
sejrin jinqasmu, jista’ jitlob li dawk il-beni immobbli ji_gu assenjati
lilu bi stima, i_zda dan kemm-il darba jkun hemm immobbli o_hra in
komun li minnhom jista’ ji_gi assenjat lil kull wie_hed mill-
komproprjetarji l-o_hra sehem bejn wie_hed u ie_hor ugwali.
G_handu wie_hed 
jevita li jifred fi 
b_cejje_c il-fondi u li 
jo_hloq servitujiet.
504. Meta wie_hed ji_gi biex jifforma u jqassam l-ishma, g_handu
jevita li jifred il-fondi fi b_cejje_c jew li jo_hloq servitujiet; u g_handu
jfittex li jda_h_hal f’kull sehem l-istess kwantit_a  ta’ _hwejje_g mobbli,
immobbli, jeddijiet jew krediti ta’ l-istess xorta u ta’ l-istess valur.
Ekwiparazzjoni. 505. Id-differenza fid-daqs ta’ l-ishma in natura, meta ma tistax
bla xkiel ti_gi evitata, titpatta bil-_hlas ta’ somma ta’ flus f’ammont
daqs kemm tkun id-differenza bejn is-sehem akbar u s-sehem
i_zg_har.
Renta minflok 
somma ta’ flus.
506. (1) Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tordna, minflok il-
_hlas tas-somma ta’ flus imsemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan, li s-
sehem akbar ji_gi mg_hobbi b’renta favur is-sehem i_zg_har, b’ipoteka
ta’ wie_hed jew i_zjed mill-immobbli mda_h_hlin f’dak is-sehem akbar.
(2) G_hall-finijiet tas-subartikolu (1), il-periti, kemm-il darba
ma ji_gux me_hlusa mill-partijiet li jag_hmlu l-qasma g_handhom
jistabbilixxu fir-rapport tag_hhom l-ammont tar-renta me_htie_ga
sabiex l-ishma ji_gu ndaqs.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux _hlief
meta d-differenza bejn l-ishma tkun tiskorri s-somma ta’ _hamsin
lira u tkun taqbe_z il-valur ta’ kwart tas-sehem li jkun akbar. 
Ka_zijiet o_hra meta 
tista’ ti_gi ordnata 
renta flok somma 
ta’ flus.
507. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll meta, min_habba li l-immobbli tal-komunjoni ma jkunux
jistg_hu jinqasmu b’mod li f’kull sehem ti_gi mda_h_hla bi_c_ca
minnhom, ikun jin_htie_g li wie_hed minn dawn l-ishma ji_gi g_hal
kollox mag_hmul minn flus jew _hwejje_g o_hra mobbli; f’dan il-ka_z il-
qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tordna illi s-sehem illi ma jkunx
fih immobbli, ji_gi mag_hmul b’renta fuq l-immobbli mda_h_hlin fl-
ishma l-o_hra.
Limiti ta’ l-
ammont tar-renta.
508. I_zda r-renta mg_hobbija fuq immobbli ma tista’ f’ebda ka_z
tkun akbar mill-_hamsa wa_hda ta’ kemm kera fis-sena jitqies li jiswa
dak l-immobbli meta mog_hti b’kiri.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        109
Formazzjoni ta’ l-
ishma.
509. Meta l-periti, mag_h_zula jew ma_htura biex jag_hmlu l-istima
tal-beni, ma jkunux kompetenti biex jifformaw l-ishma, dawk l-
ishma ji_gu mag_hmulin minn wa_hda mill-partijiet li jkunu sejrin
jag_hmlu l-qasma, jew minn xi persuna o_hra, jekk ilkoll ikunu
jaqblu fuq il-g_ha_zla, u jekk il-parti li ti_gi mag_h_zula tkun trid taqdi
l-inkarigu. Fil-ka_z kuntrarju, l-ishma ji_gu mag_hmula minn persuna
ma_htura mill-qorti.
Tlug_h ta’ ishma 
bix-xorti.
510. (1) L-ishma ji_gu mtellg_hin bix-xorti.
(2) I_zda, kemm-il darba l-ishma tal-partijiet li jkunu qeg_hdin
jaqsmu ma jkunux indaqs, il-qorti tidde_cidi jekk l-ishma
g_handhomx ji_gu mtellg_hin bix-xorti, jew jekk il-qsim g_handux isir
b’assenjazzjoni g_hal kollox jew f’parti.
Meta l-qasma 
g_handha ssir bl-
assistenza ta’ l-
im_hallef jew 
ma_gistrat.
511. (1) Jekk xi wie_hed mill-komproprjetarji ikun ta_ht tutela
jew kurazija, jew ikun assenti li g_halih jidher kuratur ma_htur mill-
qorti, il-qasma ma tiswiex jekk ma ssirx bl-assistenza ta’ l-im_hallef
jew ma_gistrat tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja.
(2) L-im_hallef jew ma_gistrat g_handu jiffirma l-minuta tal-
kuntratt.
(3) Il-qasma mag_hmula bl-assistenza ta’ dak l-im_hallef jew
ma_gistrat ma tistax ti_gi attakkata, lanqas mill-persuni msemmijin
fis-subartikolu (1), min_habba li ma jkunux _gew im_harsa r-regoli
mi_gjubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
Kunsinna tad-
dokumenti li 
jkollhom x’jaqsmu 
mal-_hwejje_g fil-
qasma.
512. (1) Wara l-qasma g_handhom jing_hataw lil kull parti li
kienet fil-qsim, id-dokumenti li jkollhom x’jaqsmu mal-_hwejje_g li
jkunu messew lilha, kemm-il darba dawn id-dokumenti jkunu
jinsabu fost il-_hwejje_g tal-komunjoni.
(2) Id-dokumenti ta’ _ha_ga li tkun _giet maqsuma jibqg_hu g_hand
il-parti li jkollha l-akbar bi_c_ca minn dik il-_ha_ga, bl-obbligu tag_hha
li turi dawk id-dokumenti, kull meta ti_gi mitluba, lil dawk fost il-
partijiet li qasmu illi jkollhom interess fihom.
(3) Id-dokumenti li g_handhom x’jaqsmu in _generali mal-beni
kollha li qabel kienu in komun g_handhom jing_hataw f’idejn
persuna, b_hala depo_zitarja, mag_h_zula mill-partijiet kollha li qasmu,
jew, fin-nuqqas ta’ ftehim bejniethom, mill-qorti, bl-obbligu li turi
dawn id-dokumenti, kull meta ti_gi mitluba, lil kull wa_hda mill-
partijiet li jkunu qasmu.
Effetti tal-qasma.
li hemm fl-artikoli 947 sad-952 inklu_zivament  dwar il-werrieta,
ig_hoddu _generalment g_hall-partijiet li jkunu qasmu.
Differenza ta’ flus 
u qasma 
supplementari. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.3.
514. (1) Meta f’qasma, jew f’xi att ie_hor li bih tispi_c_ca l-
komunjoni ta’ _hwejje_g mobbli jew immobbli, ukoll jekk dan l-att
ikun _gie mog_hti l-isem ta’ bejg_h, tpartit, jew transazzjoni, jew xi
isem ie_hor il-valur _gust tal-beni li messew jew li _gew assenjati lil
wa_hda mill-partijiet li jkunu qasmu jkun, meta tqis i_z-_zmien ta’ dik
il-qasma jew att ie_hor, inqas mit-tliet kwarti tal-valur _gust tas-
sehem li kien imissha, dik il-parti jkollha dritt titlob, ming_hand il-
parti l-o_hra, id-differenza fi flus.
 (2) Ebda azzjoni g_had-differenza ta_ht is-subartikolu (1) ma
  110      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
tista’ tin_gieb ’il quddiem meta l-kwistjonijiet li jkunu nqalg_hu bejn
il-partijiet li jkunu qasmu jkunu spi_c_caw bi transazzjoni, ukoll jekk
ma tkunx inbdiet kaw_za dwarhom; lanqas ma tista’ tin_gieb ’il
quddiem xi azzjoni dwar il-bejg_h tal-jedd tal-komunjoni mag_hmul
ming_hajr qerq lil wie_hed mill-komproprjetarji, b’riskju u _hsara
g_halih, mill-komproprjetarji l-o_hra jew minn wie_hed minnhom.
(3) L-azzjoni biex tintalab differenza fi flus skond is-
subartikolu (1) tintilef g_heluq sentejn mid-data tal-qasma jew ta’ l-
att l-ie_hor li bih tispi_c_ca l-komunjoni, u d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 1407 g_handhom japplikaw dwar kif
jing_hadd i_z-_zmien tal-preskrizzjoni.
(4) Il-fatt wa_hdu li ma tin_giebx fil-qasma xi _ha_ga li kienet fil-
komunjoni jag_hti biss lok g_hal qasma o_hra b’_zieda ta’ l-ewwel
qasma.
Sub-titolu III
FUQ IL-BEJG_H B’LI_CITAZZJONI
Bejg_h 
b’li_citazzjoni
515. (1) Meta l-beni in komun ma jistg_hux ji_gu maqsuma bla
xkiel u bla _hsara, u ma tistax issir tpattija b’beni o_hra in komun ta’
xorta differenti i_zda ta’ l-istess valur, dawk il-beni ji_gu mibjug_ha
b’li_citazzjoni sabiex jinqasam il-prezz tag_hhom.
(2) L-istess isir jekk, f’qasam ta’ beni in komun, ikun hemm xi
beni illi ebda wa_hda mill-partijiet li jkunu qeg_hdin jaqsmu ma tkun
tista’ jew trid tie_hu.
jista’ jintalab minn 
kull wie_hed mill-
komproprjetarji.
516. Meta hemm lok g_hal-li_citazzjoni, din tista’ ti_gi mitluba
minn kull wie_hed mill-komproprjetarji, ikun kemm ikun sehmu fil-
_ha_ga.
Il-barranin jistg_hu 
ji_gu mistiedna biex 
joffru.
517. Kull komproprjetarju jista’ jitlob li l-barranin ji_gu
mistiedna biex joffru fil-bejg_h b’li_citazzjoni, b’avvi_z ma_hru_g
f’_gurnal wie_hed jew i_zjed, mill-anqas sitt ijiem qabel il-jum im_holli
g_hall-bejg_h.
G_hal-li_citazzjoni 
m’hija me_htie_ga 
ebda formalit_a  
meta ssir bil-
kunsens tal-
komproprjetarji 
kollha,
518. (1) G_hal-li_citazzjoni, li ssir bil-kunsens tal-
kompropjetarji kollha, ma hija me_htie_ga ebda formalit_a , u tista’ ssir
bil-mezz ta’ kull persuna u b’dak il-mod li l-komproprjetarji
jag_h_zlu; i_zda f’dak il-ka_z m’hemmx bejg_h sakemm l-aqwa offerta
ma ti_gix a_c_cettata u, sakemm, fil-ka_z li l-li_citazzjoni hija dwar
immobbli, ma jsirx il-kuntratt b’att pubbliku.
(2) Dan ig_hodd ukoll meta, g_halkemm il-li_citazzjoni tkun _giet
ordnata b’sentenza, il-partijiet jiftehmu illi jag_hmluha xort’o_hra
minn kif isir il-bejg_h fl-irkant bil-qorti.
ukoll, f’xi ka_zijiet, 
meta wie_hed mill-
komproprjetarji 
huwa ta_ht tutela.
519. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll meta xi wie_hed mill-komproprjetarji jkun ta_ht tutela jew
kurazija, jew ikun assenti li jkun jidher g_halih kuratur ma_htur mill-
qorti, basta li l-beni ma jkunux immobbli, jew, jekk ikunu mobbli,
ma jkunux jiswew i_zjed minn tletin lira.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        111
Li_citazzjoni ta’ 
immobbli, e_c_c., 
meta xi wie_hed 
mill-
komproprjetarji hu 
ta_ht tutela, e_c_c.
520. Meta l-bejg_h b’li_citazzjoni hu dwar beni immobbli, jew
dwar mobbli li jiswew i_zjed minn tletin lira, u xi wie_hed mill-
komproprjetarji jkun ta_ht tutela jew kurazija, jew assenti li jidher
g_halih kuratur ma_htur mill-qorti, dak il-bejg_h ma jiswiex jekk ma
jsirx ta_ht is-setg_ha tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja jew
kontenzju_za, skond il-ka_z.
Il-li_citazzjoni ta_ht 
is-setg_ha tal-qorti 
ssir b_hala bejg_h fl-
irkant bil-qorti.
521. (1) Meta skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu
qabel dan il-li_citazzjoni ssir ta_ht is-setg_ha tal-qorti, hija g_handha
titmexxa skond ir-regoli stabbiliti g_hall-bejg_h fl-irkant bil-qorti, sa
fejn dawn ir-regoli jistg_hu jg_hoddu, kemm-il darba l-qorti ma
jidhrilhiex li jkun aktar ta’ _gid g_hall-partijiet jekk ti_gi mag_hmula
xort’o_hra.
(2) Fil-ka_zijiet kollha, il-barranin g_handhom ji_gu mistednin
biex joffru.
(3) Il-liberazzjoni mag_hmula mir-re_gistratur tg_hodd daqs li
kieku kienet il-kuntratt tal-bejg_h, ukoll fil-ka_z ta’ bejg_h ta’ beni
immobbli.
Applikabbilit_a  ta’ 
xi disposizzjonijiet 
dwar il-bejg_h ta’ 
immobbli.
522. Fil-ka_z ta’ bejg_h ta’ immobbli b’li_citazzjoni, kwantu g_hall-
iskrizzjoni tal-kuntratt jew ta’ l-att tal-liberazzjoni, fl-interess tat-
terzi, jiswew id-disposizzjonijiet li jg_hoddu in _generali g_hall-bejg_h
ta’ immobbli.
Li_citazzjoni ta’ 
beni komuni 
su_g_getti g_hal 
fedekommess. 
L-art. 1 ta’ l-
Ordinanza VI ta’ l-
1895 inkorporat.
523.* Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 515, 516 u 517 ig_hoddu
wkoll g_hall-beni in komun, li jkunu, kollha jew bi_c_ca minnhom
su_g_getti g_hal fedekommess:
I_zda l-bejg_h b’li_citazzjoni ma jiswiex jekk ma jsirx ta_ht l-
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja jew
kontenzju_za, skond il-ka_z, u f’kull ka_z bhal dak ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan.
Titolu VI
FUQ IL-PUSSESS
Sub-titolu I
X’INHU L-PUSSESS
Tifsir ta’ pussess.
it-tgawdija ta’ jedd, li tag_hhom tista’ tinkiseb il-proprjet_a , u li
wie_hed i_zomm jew je_zer_citah b_hala tieg_hu nnifsu.
(2) Persuna tista’ tippossjedi bil-mezz ta’ _haddie_hor illi j_zomm
il-_ha_ga jew je_zer_cita l-jedd fl-isem ta’ dik il-persuna.
(3) Min g_handu _ha_ga mi_zmuma g_handu jew ta_ht idejh, i_zda
*Ara l-art. 2 ta’ l-Ordinanza dwar l-Impieg ta’ _certi Kapitali  (Kapitolu 26).
  112      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
f’isem _haddie_hor, jissejja_h detentur.
Il-pre_zunzjoni hija 
li persuna 
tippossjedi g_haliha 
nfisha.
525. (1) ll-pre_zunzjoni hija dejjem li kull persuna tippossjedi
g_haliha nfisha, u b’titolu ta’ proprjet_a , meta ma ji_gix ippruvat li
hija bdiet tippossjedi f’isem ta’ persuna o_hra.
(2) Meta persuna bdiet tippossjedi f’isem ta’ o_hra, jitqies
dejjem li hija tippossjedi bl-istess titolu, kemm-il darba ma jkunx
hemm prova li turi l-kuntrarju.
Atti fakultattivi, 
e_c_c., ma jistg_hux 
jifformaw pussess.
526. Dawk l-atti li huma biss fakultattivi jew li jit_hallew li jsiru
biss bil-bona grazzja ma jistg_hux jiswew ta’ ba_zi g_hall-ksib tal-
pussess.
Vjolenza jew _habi. 527. (1) Hekk ukoll, dak li wie_hed jag_hmel bil-vjolenza jew
bil-mo_hbi ma jistax jiswa ta’ ba_zi g_hall-ksib tal-pussess.
(2) B’dan kollu, il-pussess jista’ jibda meta l-vjolenza jew il-
_habi ma jibqg_hux.
Meta jing_hadd li 
kien hemm pussess 
fi_z-_zmien ta’ 
bejniet.
528. Kull persuna attwalment fil-pussess li tipprova illi fl-
img_hoddi kienet ippossediet titqies, sakemm ma ji_gix ippruvat il-
kuntrarju, li baqg_het tippossjedi fi_z-_zmien ta’ bejn i_z-_zmien il-
wie_hed u l-ie_hor.
Il-pussess attwali 
bla titolu ma 
jnissilx 
pre_zunzjoni ta’ 
pussess fl-
img_hoddi.
529. Mill-pussess attwali ma titnissilx pre_zunzjoni ta’ pussess
fl-img_hoddi, _hlief jekk il-pussessur ikollu titolu; f’dan il-ka_z, jekk
ma ji_gix ippruvat il-kuntrarju, jing_hadd li hu kien fil-pussess mid-
data tat-titolu.
Il-pussess minn 
su_c_cessur 
universali jew 
partikolari.
530. (1) Il-pussess jissokta b’jedd fil-persuna tas-su_c_cessur
b’titolu universali.
(2) Is-su_c_cessur b’titolu partikolari, gratuwitu jew oneru_z,
jista’ jg_haqqad mal-pussess tieg_hu l-pussess tal-prede_cessur tieg_hu
sabiex jitlob u jgawdi l-effetti ta’ dak il-pussess.
Pussessur ta’ bona 
fidi.
531. (1) Persuna li, g_hal ra_gunijiet li g_handhom mis-sewwa,
ta_hseb li l-_ha_ga li tippossjedi hija tag_hha, hija pussessur ta’ bona
fidi.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
(2) Min jaf, jew min_habba _c-_cirkostanzi g_handu ja_hseb li l-_ha_ga
li jippossjedi hija ta’ _haddie_hor, huwa pussessur ta’ mala fidi.
Wie_hed jing_hadd 
dejjem li hu bona 
fidi.
532. G_handu dejjem jing_hadd li wie_hed huwa bona fidi, u min
je_c_cepixxi l-mala fidi g_handu jippruvaha.
Regoli li 
g_handhom jit_harsu 
dwar il-jeddijiet u 
l-obbligi li ji_gu 
mill-pussess.
533. Bla _hsara ta’ disposizzjonijiet o_hra f’dan il-Kodi_ci,
g_handhom ji_gu m_harsa d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li _gejjin ta’
dan it-Titolu kwantu g_hall-jeddijiet u l-obbligi li ji_gu mill-pussess.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        113
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-PUSSESSUR F’KA_Z TA’ MOLESTJA
Azzjoni sabiex il-
pussessur jin_zamm 
fil-pussess f’ka_z ta’ 
molestja.
534. Kull min, waqt li jinsab fil-pussess, ta’ liema xorta jkun,
ta’ _ha_ga immobbli, jew ta’ universalit_a  ta’ _hwejje_g mobbli, ji_gi
mmolestat f’dak il-pussess, jista’, fi _zmien sena mill-molestja,
jitlob li jin_zamm f’dak il-pussess, basta li ma jkunx _ha b’idejh dak
il-pussess ming_hand il-konvenut bi vjolenza jew bil-mo_hbi, jew ma
jkunx kiseb ming_handu dak il-pussess b’titolu prekarju.
Azzjoni g_har-radd 
tal-pussess f’ka_z 
ta’ spoll.
Kap. 12.
535. (1) Jekk persuna ti_gi, bil-vjolenza jew bil-mo_hbi,
mne_z_zg_ha mill-pussess, ta’ liema xorta jkun, jew mid-detenzjoni
ta’ _ha_ga mobbli jew immobbli, hija tista’, fi _zmien xahrejn mill-
ispoll, titlob, b’azzjoni kontra l-awtur ta’ l-ispoll, li ter_ga’ ti_gi
mqieg_hda f’dak il-pussess jew f’dik id-detenzjoni, kif jing_had fl-
artikolu 791 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Dan it-tqeg_hid mill-_gdid fil-pussess ji_gi ordnat mill-qorti,
wkoll jekk il-konvenut ikun is-sid tal-_ha_ga li tag_hha l-attur ikun
bata l-ispoll.
Ir-radd ta’ pussess 
mhux ta’ _hsara 
g_hal kull azzjoni 
possessorja o_hra.
536. It-tqeg_hid mill-_gdid fil-pussess fil-ka_z imsemmi fl-a_h_har
artikolu qabel dan, ma jne_h_hix il-jedd ta’ l-e_zer_cizzju ta’ kull
azzjoni possessorja o_hra li g_haliha jkollu jedd kull pussessur. 
Kwistjonijiet ta’ 
pussess f’ka_zijiet 
ta’ servitù .
537. Fil-kwistjonijiet ta’ pussess f’ka_zijiet ta’ servitù , il-
jeddijiet u d-dmirijiet tal-proprjetarji tal-fond dominanti u serventi
u ta’ kull persuna o_hra li jkollha interess, ji_gu stabbiliti fuq l-u_zu
tas-sena ta’ qabel, jew, fil-ka_z ta’ servitujiet li jitgawdew
f’intervalli ta’ i_zjed minn sena, fuq l-u_zu ta’ l-a_h_har tgawdija.
Azzjoni sabiex ma 
jissoktax xog_hol 
_gdid li bih hemm 
il-bi_za li ssir _hsara.
538. (1) Persuna li bir-ra_gun tib_za’ li min_habba xi xog_hol _gdid
li wie_hed ie_hor ikun beda fil-fond tieg_hu nnifsu jew fil-fond ta’
_haddie_hor, tista’ ti_gri _hsara f’_ha_ga immobbli li qieg_hda fil-pussess
tag_hha, tista’ tag_hmel kaw_za u titlob li dan il-wie_hed ie_hor jin_zamm
milli jissokta dak ix-xog_hol _gdid, basta li dak ix-xog_hol ikun g_had
ma tlestiex, u ma tkunx g_haddiet sena minn mindu x-xog_hol ikun
inbeda.
(2) Il-qorti, wara li tisma’ l-fatti fil-qosor, tista’, skond i_c-
_cirkostanzi, i_z_zomm dan ix-xog_hol _gdid milli jitkompla inkella
tag_hti li jitkompla dan ix-xog_hol _gdid, ta_ht il-garanziji li jidhrilha
me_htie_ga.
(3) Meta x-xog_hol jin_zamm milli jitkompla, din il-garanzija
tkun g_hall-_hlas tad-danni li jista’ jkun hemm min_habba t-twaqqif
tax-xog_hol, jekk jinsab li l-opposizzjoni g_hall-issoktar tax-xog_hol
tkun saret ming_hajr ra_guni tajba.
(4) Meta jing_hata li x-xog_hol jitkompla, din il-garanzija tkun
g_hall-_hatt tax-xog_hol kollu jew ta’ bi_c_ca minnu u g_hall-_hlas tad-
danni li jista’ jbati l-attur, jekk, g_halkemm ikun ing_hata li x-xog_hol
jitkompla, ti_gi mog_htija favur tieg_hu sentenza definittiva.
Azzjoni li tmiss lil 
persuna li tib_za’ li 
ti_gri _hsara minn 
bini, si_gar, e_c_c.
539. Min bir-ra_gun jib_za’ li tista’, minn waqt g_hall-ie_hor, ti_gri
_hsara kbira f’fond jew _ha_g‘ o_hra fil-pussess tieg_hu, minn bini, si_gra
jew _ha_g‘o_hra, jista’ jag_hmel kaw_za u jitlob, skond i_c-_cirkostanzi,
  114      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
illi ji_gu me_huda l-passi me_htie_ga sabiex jitne_h_ha l-periklu, jew illi
l-_gar ikun im_gieg_hel jag_hti garanzija g_hall-_hsarat li l-attur jista’
jbati.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDDIJIET U OBBLIGI BEJN IL-PUSSESSUR U S-SID
§  I. FUQ IL-FROTTIJIET TAL-_HA_GA LI WIE_HED JIPPOSSJEDI, FUQ 
L-ISPEJJE_Z LI JAG_HMEL FIHA U FUQ IL-JEDD TA’ RITENZJONI 
Jedd tal-pussessur 
ta bona fidi g_hall-
frottijiet tal-_ha_ga li 
jippossjedi.
540. Il-pussessur ta’ bona fidi jie_hu l-frottijiet tal-_ha_ga li
jippossjedi, ukoll jekk din il-_ha_ga tkun wirt; u mhux obbligat irodd
_hlief dawk il-frottijiet li jkun _ha, jew li bil-g_haqal ta’ missier tajjeb
ta’ familja seta’ jie_hu, wara talba _gudizzjarja:
I_zda, hu mhux obbligat irodd il-prezz tal-frottijiet mhux
maqtug_ha jew maqlug_ha, li jkun ir_cieva qabel it-talba _gudizzjarja,
g_had illi, fi_z-_zmien ta’ dik it-talba, il-frottijiet ikunu g_hadhom ma
_gewx maqtug_ha mis-si_gra jew maqlug_ha mill-art.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
541. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat irodd il-frottijiet
kollha li jkun _ha, jew li bil-g_haqal ta’ missier tajjeb ta’ familja seta’
jie_hu minn dak in-nhar li jkun okkupa l-_ha_ga bla jedd.
Jeddijiet tal-
pussessur ta’ bona 
fidi dwar spejje_z.
542. (1) Il-pussessur ta’ bona fidi jista’ jitlob ming_hand is-sid
ir-radd ta’ l-ispejje_z me_htie_ga, sew jekk jissokta kemm jekk ma
jissoktax l-effett taghhom.
(2) G_hal dawk li huma l-ispejje_z utili, is-sid g_handu jew i_hallas
lill-pussessur il-kost tax-xog_hol inkella, kif jag_h_zel, jag_htih somma
daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-_ha_ga.
(3) Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tordna illi r-radd ta’ l-
ispejje_z mag_hmula f’immobbli, isir mis-sid b’mezz ta’ renta
garantita b’ipoteka fuq dak l-immobbli, jew b’kull mod ie_hor li bih
id-dejn jista’ ji_gi m_hallas g_hal kollox, u li fl-istess _hin ikun anqas
gravu_z g_had-debitur.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
543. (1) Lejn il-pussessur ta’ mala fidi s-sid g_handu, g_hal
dawk li huma spejje_z me_htie_ga, u g_hall-ispejje_z utili mag_hmulin
g_hal miljoramenti li ma jistg_hux ji_gu mne_h_hija, l-istess obbligi li
sid g_handu lejn il-pussessur ta’ bona fidi, basta li l-pussess tal-_ha_ga
ma jkunx _gie me_hud b’serq jew b’reat ie_hor li ma jaqax ta_ht il-
klassi tal-kontravvenzjonijiet.
(2) G_hal dawk li huma l-ispejje_z utili mag_hmulin g_hal
miljoramenti li jistg_hu jitne_h_hew, is-sid jista’ jag_h_zel jew li j_zomm
dawk il-miljoramenti jew li j_gieg_hel lill-pussessur ine_h_hihom.
(3) Jekk is-sid jitlob it-tne_h_hija ta’ dawk il-miljoramenti, il-
pussessur g_handu jne_h_hihom bi spejje_z tieg_hu ming_hajr ebda jedd
g_hall-_hlas tal-_hsara, u g_handu j_hallas il-_hsarat li s-sid ikun bata.
(4) Jekk is-sid ikun irid li j_zomm il-miljoramenti, hu g_handu,
kif jag_h_zel, jew i_hallas lill-pussessur il-kost taghhom inkella
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        115
jag_htih somma daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-_ha_ga.
Jeddijiet tal-
pussessur dwar 
spejje_z ta’ lussu.
544. G_hal dawk li huma l-ispejje_z ta’ lussu, il-pussessur, sew ta’
bona fidi kemm ta’ mala fidi, g_handu biss jedd li jie_hu lura l-
o_g_getti nfishom, meta dan jista’ jiswielu ta’ _gid ming_hajr ma ssir
_hsara fil-_ha_ga, u s-sid ma jkunx irid i_zommhom billi j_hallas lill-
pussessur somma daqs il-profitt li dan jista’ jag_hmel kieku
jne_h_hihom.
Tjfsir ta’ spejje_z 
me_htie_ga, utili, u 
ta’ lussu.
545. (1) L-ispejje_z me_htie_ga huma dawk li ming_hajrhom il-
_ha_ga kienet tispi_c_ca jew titg_harraq.
(2) L-ispejje_z utili huma dawk li jag_hmlu l-_ha_ga a_hjar milli
tkun, billi jag_hmluha i_zjed komda, jew li tista’ tag_hti aktar
frottijiet, ming_hajr ma l-_ha_ga tbati _hsara kemm-il darba dawn l-
ispejje_z ma jsirux.
(3) L-ispejje_z ta’ lussu huma dawk li jiswew biss g_hat-ti_zjin tal
_ha_ga, ming_hajr ma jag_hmlu l-_ha_ga i_zjed komda jew li tista’ tag_hti
aktar frottijiet, u ming_hajr ma l-istat tal-_ha_ga jitg_harraq kemm-il
darba dawn l-ispejje_z ma jsirux.
(4) I_zda, l-ispejje_z ta’ lussu jistg_hu, xi drabi, jitqiesu b_hala
spejje_z utili, meta wie_hed iqis il-kondizzjoni tas-sid, jew meta xi
_cirkostanzi partikolari jag_htu lis-sid okka_zjoni fi _zmien qrib li jie_hu
_gid minn dawk l-ispejje_z.
Pussess tal-_ha_ga 
miksuba b’serq jew 
reat ie_hor.
546. Dak li jkun _ha l-pussess tal-_ha_ga b’serq jew b’reat ie_hor, li
ma jkunx sempli_ci kontravvenzjoni, m’g_handu jedd g_hal ebda
indenizz g_hal ebda xorta ta’ spejje_z, lanqas li jne_h_hi l-miljoramenti
li jkun g_hamel fil-_ha_ga; u jista’ ji_gi mis-sid im_gieg_hel ine_h_hi, bi
spejje_z tieg_hu, u ming_hajr ebda jedd ta’ indenizz, dawk l-o_g_getti li
jistg_hu jitne_h_hew, kif ukoll jista’ ji_gi m_gieg_hel i_hallas il-_hsara li s-
sid ikun bata.
Tpattija tal- 
frottijiet ma’ l-
ispejje_z.
547. It-tpattija tal-frottijiet ma’ l-ispejje_z imsemmijin fl-artikoli
ta’ qabel dan, issir ukoll mal-pussessur ta’ bona fidi:
I_zda, dan il-pussessur hu obbligat, barra l-frottijiet li
g_handu jrodd skond l-artikolu 540, i_gib fil-kont dawk il-frottijiet
biss illi jkun da_h_hal fil-_hames snin ta’ qabel it-talba _gudizzjarja tas-
sid.
Meta l-pussessur 
ta’ bona fidi jew ta’ 
mala fidi mhux 
obbligat irodd il-
frottijiet tal-
miljoramenti.
548. Il-pussessur sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi mhux
obbligat irodd, jew i_gib fil-kont g_hat-tpattija msemmija fl-a_h_har
artikolu qabel dan, il-frottijiet tal-miljoramenti li, skond id-
disposizzionijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, huwa g_handu jedd
ine_h_hi, jew li g_halihom g_handu ji_gi indenizzat mis-sid, _hlief jekk
is-sid ikun irid jag_htih l-img_haxijiet fuq l-kost ta’ dawk il-
miljoramenti.
Spejje_z sabjex il-
_ha_ga tag_hti 
frottijiet jew sabiex 
il-frottijiet ji_gu 
kkonservati.
549. (1) L-ispejje_z sabiex il-_ha_ga tag_hti l-frottijiet jew sabiex
dawn il-frottijiet ji_gu kkonservati, ma jid_hlux ma’ dawk
imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dawn l-ispejje_z jinqatg_hu dejjem mill-frottijiet hawn fuq
imsemmijin.
  116      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jedd tal-pussessur 
li j_zomm f’idejh il-
_ha_ga.
550. Kull meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel
dan, il-pussessur, sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi, ikollu jedd
jie_hu lura l-ispejje_z li jkun g_hamel fuq il-_ha_ga ta’ _haddie_hor, sew
billi jie_hu lura l-o_g_getti mag_hmulin b’dawk l-ispejje_z, jew billi
jit_hallas lura ta’ dawk l-ispejje_z, huwa g_handu l-jedd, bla _hsara tad
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 2079, li j_zomm f’idejh il-_ha_ga sa
kemm jie_hu dak li jkun imissu, basta li t-talba tieg_hu g_hal dawn l-
ispejje_z issir, imqar bil-fomm, matul is-smig_h tal-kaw_za, qabel ma
ting_hata s-sentenza fuq it-talba tas-sid g_har-radd ta’ dik il-_ha_ga.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TAL-PUSSESSUR DWAR IR-RADD TAL-_HA_GA
Il-pussessur ta’ 
bona fidi g_handu 
j_hallas il-_hsarat.
551. ll-pussessur ta’ bona fidi g_handu j_hallas dawk il-_hsarat li,
b’eg_hmilu jew xort’o_hra, ukoll qabel it-talba _gudizzjarja tas-sid,
ikunu saru fil-_ha_ga, i_zda biss sas-somma tal-_gid li jkun _ha minn
dawk il-_hsarat.
Jekk il-_ha_ga li 
tag_hha wie_hed 
ikollu l-pussess 
tkun wirt.
552. Jekk il-_ha_ga li tag_hha wie_hed ikollu l-pussess tkun wirt jew
sehem ta’ wirt, il-pussessur, ukoll jekk ta’ bona fidi, illi jkun
ittrasferixxa xi _hwejje_g tal-wirt, g_handu jrodd ukoll, i_zda biss sa l-
ammont tal-profitt li jkun _ha b’dak it-trasferiment, il-valur ta’ dawk
il-_hwejje_g.
Meta jitqies li 
pussessur _ha 
profitt.
553. G_hall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli
qabel dan, il-pussessur jitqies li _ha profitt mill-_hsarat jew bit-
trasferimenti hawn fuq imsemmija, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li
_gejjin biss:
(a) jekk il-profitt li ttie_hed minnhom, fi_z-_zmien tat-talba
_gudizzjarja, jinsab g_hadu je_zisti mifrud g_halih mill-
_hwejje_g tal-pussessur;
(b) jekk, billi l-profitt li ttie_hed minnhom ikun t_hallat ma’
_hwejje_g il-pussessur, l-assi ta’ dan, fi_z-_zmien ta’ dik
it- talba, jinsab b’daqshekk li huwa akbar;
(_c) jekk, billi l-profitt li ttie_hed minnhom ikun _gie
kkunsmat mill-pussessur, dan, b’daqshekk, ikun faddal
_hwej_gu, u dan it-tfaddil ikun g_hadu je_zisti:
I_zda, il-pussessur jista’, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet ta’ hawn
fuq, i_zomm il-profitt li jkun _ha billi j_hallas lill-attur il-valur tal-
_ha_ga fi_z-_zmien li jkun iddispona minnha jew il-valur tag_hha fi_z-
_zmien tat-talba, skond liema jkun l-akbar.
Il-pussessur ta’ 
bona fidi mhux 
obbligat jrodd il-
valur tal-_hwejje_g li 
jkun ta, e_c_c.
554. Il-pussessur ta’ bona fidi mhux obbligat, lanqas fil-ka_z ta’
pussess ta’ wirt, irodd il-valur tal-_hwejje_g li huwa jkun ta, tilef, jew
qered ming_hajr profitt.
L-artikoli 552, 553 
u 554 ig_hoddu 
g_hall pussessur ta’ 
kull universitas 
rerum o_hra.
555. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har tliet artikoli qabel dan
ig_hoddu g_hall-pussessur ta’ kull universitas rerum o_hra. 
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        117
Il-pussessur ta’ 
mala fidi g_handu 
jrodd il-_hwejje_g li 
jkun okkupa 
in_gustament.
556. (1) Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat, dejjem, irodd il-
_hwejje_g kollha li jkun okkupa in_gustament,
(2) Kemm-il darba dan il-pussessur ma jkunx baqa’, minrajh
jew bi _htija tieg_hu, jippossjedi xi wa_hda minn dawk il-_hwejje_g, hu
obbligat irodd lill-attur il-profitt li jkun g_hamel minnha, jew, kif
jag_h_zel l-attur, i_hallas lil dan, il-valur tal-_ha_ga fi_z-_zmien li ma
jkunx baqa’ jippossjediha jew il-valur tag_hha fi_z-_zmien tat-talba,
skond liema jkun l-akbar, g_had illi, f’dan il-ka_z, hu ma jkun _ha
ebda profitt minnha.
Il-pussessur ta’ 
mala fidi jwie_geb 
g_hall-_hsarat li ji_gru 
b’eg_hmilu.
557. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat ukoll g_hall-_hsarat
kollha li ji_gru b’eg_hmilu, kif ukoll g_hal dawk li ji_gru b’a_c_cident,
kemm-il darba, ikun liema jkun il-mod li bih _ha l-pussess tal-_ha_ga,
ma jippruvax li dik il-_ha_ga kienet xorta wa_hda tispi_c_ca jew
titg_harraq li kieku kienet f’idejn sidha.
§ III . FUQ L-EFFETTI PARTIKOLARI TAL-PUSSESS TA’ _HWEJJE_G 
MOBBLI
Pussess ta’ _hwejje_g 
mobbli minn terzi 
persuni ta’ bona 
fidi.
558. (1) G_hal dawk li huma _hwejje_g mobbli minnhom
infishom, jew titoli g_hall-purtatur, il-pussess g_handu, favur it-terzi
ta’ bona fidi, l-effett stess tat-titolu, bla _hsara tad-disposizzjonijiet
ta’ kull li_gi o_hra g_hal dawk li huma bastimenti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hal
universalit_a  ta’ _hwejje_g mobbli.
Sid il-_ha_ga mitlufa 
jew misruqa jista’ 
jitlobha lura.
559. (1) I_zda, dak li jkun tilef il-_ha_ga, jew li jkun _gie misruq
minnha, jista’ jitlobha lura billi jindennizza lill-pussessur.
(2) Jista’ wkoll jitlobha lura ming_hajr l-obbligu li jindennizza
lill-pussessur meta dan ma jkunx _hadha b’bona fidi, b’titolu oneru_z,
ming_hand min, milli kien jidher, seta’ kien sid dik il-_ha_ga, jew
seta’ kien persuna mqabbda mis-sid biex tiddisponi mill-_ha_ga. 
TAQSIMA II
FUQ KIF WIE_HED JISTA’ JAKKWISTA U JITTRASFERIXXI L-
PROPRJET_A  U JEDDIJIET O_HRA FUQ IL-BENI JEW LI G_HANDHOM 
X’JAQSMU MAL-BENI.
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
Akkwist u 
trasferiment ta’ 
proprjet_a  
b’su_c_cessjoni, e_c_c.
560. (1) Il-proprjet_a  u l-jeddijiet l-o_hra fuq il-_hwejje_g, jew li
g_handhom x’jaqsmu mal-_hwejje_g, jistg_hu ji_gu akkwistati u
ttrasferiti b’su_c_cessjoni, jew bis-sa_h_ha ta’ ftehim, jew bil-
  118      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
preskrizzjoni. 
(2) Il-proprjet_a  tista’ wkoll ti_gi akkwistata u ttrasferita
b’okkupazzjoni jew b’a_c_cessjoni.
Titolu I
FUQ L-OKKUPAZZJONI
X’inhija l-
okkupazzjoni.
561. (1) L-okkupazzjoni hija l-att li bih wie_hed jie_hu pussess
ta’ _ha_ga korporali li mhix, i_zda tista’ tkun, il-proprjet_a  ta’ xi hadd,
bil-_hsieb li jag_hmilha tieg_hu.
(2) Min jokkupa l-_ha_ga jakkwista l-proprjet_a  tag_hha, kemm-il
darba l-li_gi ma tkunx tg_hid xort’o_hra.
Jeddjjiet tas-sidjen 
ta’ fer_h na_hal.
562. (1) Is-sid ta’ fer_h na_hal g_handu jedd li jmur warajhom fil-
fond ta’ _haddie_hor, i_zda hu obbligat i_hallas il-_hsara li jag_hmel f’dak
il-fond.
(2) Kemm-il darha s-sid ma jmurx wara n-na_hal fi _zmien
g_haxart ijiem minn dak in-nhar li jkun _gie jaf bil-lok fejn ikunu
jinsabu, jew, jekk g_hal g_haxart ijiem, jaqta’ li jmur warajhom, il-
pussessur ta’ dak il-fond jista’ je_hodhom u j_zommhom.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_has-
sid ta’ annimali immansati; i_zda dawk l-annimali jsiru proprjet_a  ta’
min ikun qabadhom u _zammhom, jekk ma ji_gux mitluba lura sa
tletin _gurnata minn dak in-nhar illi s-sid ikun _gie jaf fejn dawk l-
annimali jinsabu.
Te_zor fil-fond ta’ 
_haddie_hor. 
Kap. 54.
563. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Protezzjoni ta’ l-Antikitajiet, it-te_zor misjub fil-fond ta’ _haddie_hor,
jekk ji_gi misjub bla ma wie_hed ikollu _hsieb, imiss nofs lil min isibu
u nofs lis-sid tal-fond fejn jinsab, u jekk ji_gi misjub b’tiftix li jsir
g_hal dak il-hsieb, imiss kollu lis-sid tal-fond.
(2) Il-kelma "te_zor" tfisser u tinkludi kull _ha_ga mobbli, ukoll
jekk mhux prezzju_za, li tkun mo_hbija jew midfuna fl-art, u li tag_hha
_hadd ma jista’ jipprova li huwa s-sid.
Proprjet_a  mitlufa. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXII. 1979.2.
564. (1) Min isib _ha_ga mobbli li ma tkunx te_zor, g_handu
jroddha lill-pussessur tag_hha ta’ qabel, jekk ikun mag_hruf: inkella
ming_hajr dewmien g_handu jag_htiha f’idejn il-Pulizija.
(2) Il-Kummissarju tal-Pulizija g_handu jippubblika b’avvi_z fil-
Gazzetta lista tal-_hwejje_g mobbli msemmija fis-subartikolu (1), u
g_handu jer_ga’ jippubblika dik il-lista, barra mill-_hwejje_g li jkunu
_gew mitluba minn sidhom, wara tliet xhur mill-imsemmi avvi_z.
(3) Wara tliet xhur minn dak in-nhar tal-_hru_g tat-tieni avvi_z,
jekk is-sid ma jkunx deher biex jitlob il-_ha_ga, din il-_ha_ga jew, jekk
i_c-_cirkostanzi jkunu g_hamlu me_htie_g il-bejg_h tag_hha, il-prezz
tag_hha, imissu lil min ikun sabha.
(4) Is-sid tal-_ha_ga jew min isibha, skond ma jkun il-ka_z, meta
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        119
jie_hu lura l-_ha_ga jew il-prezz tag_hha, g_handu j_hallas l-ispejje_z li
jkunu saru.
(5) Barra minn dan, is-sid li jie_hu lura l-_ha_ga g_handu j_hallas lil
min ikun sabha rigal meqjus skond i_c-_cirkostanzi, u li ma jkunx
i_zjed minn g_haxra wa_hda ta’ kemm tkun tiswa l-_ha_ga misjuba.
(6) Jekk, malli jg_haddu sitt xhur mill-ewwel avvi_z ippubblikat
fil-Gazzetta ta_ht is-subartikolu (2), la min isib il-_ha_ga u lanqas is-
sid tag_hha ma jag_hmel talba g_haliha jew g_hall-prezz tag_hha, dik il-
_ha_ga jew dak il-prezz, skond il-ka_z, issir proprjet_a  tal-Gvern.
_Hwejjeg li 
jinxte_htu jew li 
jaqg_hu l-ba_har. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68.
565. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux g_hall-_hwejje_g mix_huta jew li jaqg_hu l-ba_har, jew li l-
ba_har jitfa’ lura fuq l-art, jew g_hax-xtieli u _hxejjex li jikbru ma’ tul
il-plajja, jew f’qieg_h il-ba_har, _hlief sa fejn dawn il-jeddijiet fuq
dawn il-_hwejje_g ma jaqg_hux ta_ht li_gijiet spe_cjali.
(2) _Hadd ma jista’, ming_hajr il-permess tal-President ta’ Malta,
jistad g_hall-qroll jew _hwejje_g o_hra b_hal dawn li jiffurmaw ru_hhom
jew jikbru f’qieg_h il-ba_har.
Titolu II
FUQ L-A_C_CESSJONI
X’inhi l-
a_c_cessjoni.
566. L-a_c_cessjoni hija l-jedd li bih min g_handu l-proprjet_a
ta’_ha_ga jakkwista l-proprjet_a  ta’ dak kollu li dik il-_ha_ga tag_hti, jew
li jing_haqad jew li jsir bi_c_ca wa_hda mag_hha, sew b’mod naturali
jew bix-xog_hol tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDD TA’ A_C_CESSJONI FUQ DAK LI L-_HA_GA TAG_HTI
Proprjet_a  ta’ 
frottijiet naturali, 
frottijiet industrjali 
jew frottijiet _civili.
567. ll-frottijiet naturali, tax-xog_hol, jew _civili jmissu, b’jedd
ta’ a_c_cessjoni, lis-sid tal-_ha_ga li tag_htihom, bil-pi_z li j_hallas l-
ispejje_z li _haddie_hor ikun g_hamel sabiex il-_ha_ga tag_hti dawk il-
frottijiet jew sabiex dawk il-frottijiet ji_gu kkonservati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDD TA’ A_C_CESSJONI DWAR _HWEJJE_G IMMOBBLI
Bini, t_hawwil jew 
xog_holijiet 
mag_hmulin bil-
materjal ta’ 
_haddie_hor.
568. Is-sid ta’ l-art li fuqha huwa jibni, i_hawwel, jew jag_hmel
xog_holijiet b’materjal ta’ _haddie_hor, g_handu j_hallas il-valur ta’ dan
il-materjal, u, fil-ka_z ta’ mala fidi, g_handu j_hallas ukoll id-danni u
l-img_haxijiet; i_zda sid il-materjal m’g_handux jedd jie_hdu lura _hlief
meta jkun jista’ jag_hmel dan ming_hajr ma jeqred ix-xog_hol hekk
  120      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
mibni, jew ming_hajr ma j_halli t-t_hawwil imut.
Bini, e_c_c., 
mag_hmul minn terz 
pussessur b’ 
materjal tieg_hu,
569. (1) Meta xi bini, t_hawwil jew xog_hlijiet b_hal dawn ikunu
saru minn terz pussessur, b’materjal tieg_hu, ig_hoddu d-
disposizzjonijiet dwar il-Pussess ta_ht it-Titolu VI tat-Taqsima I tat-
Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi_ci, skond jekk dan il-pussessur ikunx
ippossjeda b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Jekk it-terz ma jkunx pussessur fis-sens ta’ l-artikolu 524
ig_hoddu f’kull ka_z id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 543.
b’materjal ta’ 
_haddie_hor.
570. Meta dan il-bini, t_hawwil jew xog_hlijiet ikunu saru minn
terza persuna b’materjal ta’ _haddie_hor, sid dan il-materjal ma
g_handux jedd li jitolbu lura, i_zda jista’ jitlob indenizz ming_hand it-
terza persuna li tkun inqdiet b’dak il-materjal, kif ukoll ming_hand
sid il-fond sas-somma li dan ikun fadallu jag_hti.
Okkupazzjoni b’ 
bona fidi ta’ bi_c_ca 
minn fond vi_cin.
571. Jekk fit-tlug_h ta’ bini ti_gi okkupata b’bona fidi bi_c_ca mill-
fond li jmiss ma’ dak il-bini, u l-_gar ikun jaf li qieg_hed isir dak il-
bini, u ma jag_hmilx opposizzjoni, l-art li ti_gi hekk okkupata u l-bini
li jsir fuqha jistg_hu ji_gu ddikjarati ta’ proprjet_a  ta’ min bena, ta_ht l-
obbligu li j_hallas lil sid l-art il-valur tal-wi_c_c li jkun okkupa, u li
jag_hmel tajba kull _hsara li tkun saret.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDD TA’ A_C_CESSJONI DWAR _HWEJJE_G MOBBLI
Jedd ta’ a_c_cessjoni 
dwar _hwejje_g 
mobbli.
572. (1) Il-jedd ta’ a_c_cessjoni dwar _hwejje_g mobbli ta’
proprjet_a  ta’ diversi sidien, g_handu jkun regolat mill-prin_cipji ta’ l-
ekwit_a  naturali.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li _gejjin jiswew biex
fuqhom il-qorti tidde_cidi, fil-ka_zijiet mhux ikkontemplati mil-li_gi,
skond ma jkunu _c-_cirkostanzi ta’ kull ka_z.
Meta _zew_g _hwejje_g 
ta’ diversi sidien 
jitg_haqqdu b’mod 
li jag_hmlu _ha_ga 
wa_hda.
573. (1) Meta _zew_g _hwejje_g ta’ diversi sidien ji_gu mg_haqqdin
ma’ xulxin b’mod li jag_hmlu _ha_ga wa_hda, i_zda b’dan kollu jistg_hu
ji_gu mifruda ming_hajr _hsara kbira ta’ ebda wa_hda minnhom, kull
wie_hed mis-sidien jibqa’ j_zomm il-proprjet_a  tal-_ha_ga tieg_hu, u
g_handu jedd jitlob il-firda.
(2) I_zda, jekk i_z-_zew_g _hwejje_g ma jistg_hux ji_gu mifruda
ming_hajr _hsara kbira ta’ wa_hda minnhom, i_z-_zew_g _hwejje_g hekk
img_haqqdin flimkien imissu lis-sid tal-_ha_ga li hija l-parti prin_cipali
fosthom, bl-obbligu li j_hallas lis-sid l-ie_hor il-valur tal-_ha_ga
mg_haqqda mag_hha.
Liema hija l-_ha_ga 
prin_cipali.
574. Titqies parti prin_cipali dik li mag_hha l-o_hra tkun _giet
img_haqqda biss g_hall-u_zu, g_hat-ti_zjin, jew sabiex tag_hmilha
kompluta.
Meta l-a_c_cessorju 
huwa i_zjed 
prezzju_z mill-
prin_cipal.
575. I_zda, jekk il-_ha_ga mg_haqqda tkun wisq i_zjed prezzju_za
mill-_ha_ga prin_cipali, u jkun sar u_zu minnha ming_hajr il-kunsens
tas-sid, dan is-sid jista’ jag_h_zel jew li jie_hu kollox u j_hallas lil sid
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        121
il-_ha_ga prin_cipali l-valur tag_hha, jew li jitlob il-firda tal-_ha_ga
mg_haqqda, g_had li b’hekk tista’ ti_gri _hsara lill-o_hra.
Meta l-_ha_ga titqies 
prin_cipali 
min_habba l-valur 
jew kobor tag_hha.
576. Jekk minn _zew_g _hwejje_g img_haqqda flimkien biex jag_hmlu
_ha_ga wa_hda, ebda wa_hda minnhom ma tista’ titqies b_hala
a_c_cessorja ta’ l-o_hra, dik li tiswa l-aktar, jew, fil-ka_z li _z-_zew_g
_hwejje_g ikunu jiswew bejn wie_hed u ie_hor indaqs, dik li tkun l-
akbar fid-daqs, titqies li hija l-prin_cipali.
Jekk l-arti_gjan 
jinqeda b’materjal 
mhux tieg_hu,
577. Meta arti_gjan jew persuna o_hra jkunu nqdew b’materjal
mhux tag_hhom, sabiex jag_hmlu xi _ha_ga ta’ xorta _gdida, sid il-
materjal g_handu jedd, sew jekk il-materjal ikun jista’ kemm jekk
ma jkunx jista’ jer_ga’ jie_hu s-sura ta’ qabel, g_hall-proprjet_a  tal-
_ha_ga li tkun _giet mag_hmula bih, bl-obbligu li j_hallas lill-arti_gjan
jew persuna o_hra l-prezz tax-xog_hol.
jew bi_c_ca 
b’materjal tieg_hu u 
bi_c_ca ta’ 
_haddie_hor.
578. Jekk xi _hadd, biex jag_hti forma _gdida lil _ha_ga jkun inqeda
b’materjali, bi_c_ca tieg_hu u bi_c_ca ta’ _haddie_hor, b’mod li g_halkemm
la l-materjal l-wie_hed u lanqas l-ie_hor ma jkun _gie ttrasformat g_hal
kollox, dak il-materjal ma jkunx jista’ ji_gi mifrud ming_hajr _hsara,
il-_ha_ga tibqa’ in komun bejn i_z-_zew_g sidien f’ishma meqjusa skond
il-valur ta’ dak li kull wie_hed minnhom ikun _hare_g, ji_gifieri, il-
wie_hed skond il-valur tal-materjal li kien tieg_hu, u l-ie_hor skond il-
valur tal-materjal li kien tieg_hu u l-prezz tax-xog_hol.
Meta x-xog_hol 
jiswa i_zjed mill-
materjal u_zat.
579. I_zda, meta x-xog_hol ikun ta’ valur tali li jkun jiswa bil-
bosta i_zjed milli jiswew il-materjali w_zati, ix-xog_hol jitqies b_hala l-
_ha_ga prin_cipali, u l-arti_gjan g_handu jedd i_zomm il-_ha_ga hekk
ma_hduma, billi j_hallas lis-sid il-prezz tal-materjal.
Ta_hlit ta’ materjal 
divers.
580. (1) Meta _ha_ga tkun _giet mag_hmula bit-ta_hlit ta’ materjal
divers li jkun ta’ diversi sidien, u dan il-materjal ikun jista’ ji_gi
mifrud ming_hajr _hsara, is-sid li ma jkunx ta l-kunsens tieg_hu g_hat-
ta_hlit, jista’ jitlob il-firda.
(2) Jekk il-materjal ma jkunx jista’ ji_gi mifrud, jew, jekk il-
firda ma tkunx tista’ ssir ming_hajr _hsara, il-_ha_ga mag_hmula bit-
ta_hlit issir proprjet_a  komuni ta’ bejniethom, fil-proporzjon tal-valur
tal-materjal ta’ kull wie_hed minnhom.
Meta l-materjali ta’ 
wie_hed mis-sidien 
jitqies b_hala l-_ha_ga 
prin_cipali.
581. I_zda, jekk il-materjali ta’ wie_hed mis-sidien jista’ jitqies
b_hala l-_ha_ga prin_cipali, jew ikun jiswa wisq i_zjed mill-materjali l-
o_hra, u _z-_zew_g materjali ma jkunux jistg_hu ji_gu mifruda, jew il-
firda tag_hhom tkun i_g_gib _hsara, is-sid ta’ dawk il-materjali li
jitqiesu li huma l-_ha_ga prin_cipali, jew li huma aqwa fil-valur,
g_handu jedd g_hall-proprjet_a  tal-_ha_ga li ssir mit-ta_hlit, billi j_hallas
lis-sid l-ie_hor il-prezz tal-materjali tieg_hu.
Is-sidien tal-
materjali jistg_hu 
jitolbu l-bejg_h fl-
irkant tal-_ha_ga l-
_gdida.
582. Meta l-_ha_ga l-_gdida tibqa’ in komun bejn is-sidien tad-
diversi materjali li bihom il-_ha_ga tkun _gid mag_hmula, kull wie_hed
mis-sidien jista’ jitlob il-bejg_h fl-irkant b’vanta_g_g u bi spejje_z
komuni.
Jeddijiet tas-sid tal-
materjal u_zat 
ming_hajr il-
kunsens tieg_hu.
583. Fil-ka_zijiet kollha li fihom is-sid tal-materjali w_zati
ming_hajr il-kunsens tieg_hu jista’ jippretendi l-proprjet_a  tal-_ha_ga, hu
jista’ jitlob, skond ma jag_h_zel, jew li ji_gi mog_hti lura lilu materjali
ta’ l-istess xorta u kwantit_a , inkella l-valur tieg_hu.
  122      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Twe_gib g_had-
danni.
584. Dak li jkun u_za materjal ta’ _haddie_hor, ming_hajr il-kunsens
ta’ sidu, jista’ wkoll ji_gi kkundannat g_hall-_hlas tad-danni, bla _hsara
ta’ kull azzjoni kriminali li g_haliha jista’ jkun su_g_gett.
TITOLU III
FUQ IS-SU_C_CESSJONI
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
Tifsira ta’ wirt. 585. Il-wirt huwa l-_gid im_holli minn min imut, u jg_haddi g_hand
_haddie_hor b’disposizzjoni tal-bniedem jew, fin-nuqqas ta’ din, b’
disposizzjoni tal-li_gi.
Kif wie_hed jista’ 
jiddisponi mill-
wirt.
586. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet dwar donazzjonijiet
mag_hmulin f’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, _hadd ma jista’ jiddisponi
la mill-wirt, kollu jew bi_c_ca minnu, u lanqas minn somom ta’ flus
jew minn _hwejje_g partikolari o_hra li jkunu jappartjenu lill-wirt,
_hlief b’testment.
 (2) Il-kelmiet "kodi_cill" u "donazzjoni causa mortis" huma
mne_h_hija g_hal kollox.
Atti testamentarji 
mag_hmulin qabel 
il-11 ta’ Frar, 1870.
587. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci ma j_hassrux il-li_gijiet
ta’ qabel dwar l-atti ta’ l-a_h_har volont_a  mag_hmulin qabel il-11 ta’
Frar, 1870, lanqas jekk il-persuni li jkunu g_hamlu dawk l-atti kienu
g_hadhom _hajjin f’dak il-jum:
I_zda jekk xi att milli hawn fuq imsemmija ma jkunx jiswa
skond dawk il-li_gijiet jista’, kemm-il darba ma jkunx _gie m_hassar
mill-persuna li tkun g_hamlitu, ise_h_h bis-sa_h_ha ta’ dan il-Kodi_ci,
basta li jkun mag_hmul skond id-disposizzjonijiet tieg_hu.
Sub-titolu I
FUQ IS-SU_C_CESSJONI B’TESTMENT
§I.  FUQ IT-TESTMENTI
Tifsir ta’ testment. 588. It-testment huwa att, li minnu nnifsu jista’ ji_gi m_hassar, illi
bih persuna, bil-mod li trid il-li_gi, tiddisponi, g_ha_z-_zmien ta’ wara
mewtha, mill-_hwejje_g tag_hha kollha jew minn bi_c_ca minnhom. 
Disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
589. (1) It-testment jista’ jkun fih disposizzjonijiet b’titolu
universali kif ukoll b’titolu partikolari.
 (2) lt-testment jista’ wkoll ikun fih disposizzjonijiet b’titolu
partikolari ming_hajr ebda disposizzjoni b’titolu universali.
Tifsir tad-
disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
590. (1) Id-disposizzjoni b’titolu universali hija dik li biha t-
testatur i_halli lill-persuna wa_hda jew i_zjed il-_gid tieg_hu kollu jew
sehem minnu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        123
(2) Id-disposizzjonijiet l-o_hra kollha huma b’titolu partikolari.
Werriet.
testatur ikun iddispona b’titolu universali.
Legatarju.
testatur ikun iddispona b’titolu partikolari.
Testment unica 
charta.
592. (1) It-testment mag_hmul mir-ra_gel u l-mara bl-istess att
wie_hed, jew, b_hal ma _generalment jissejja_h, unica charta, hu
validu.
(2) Kemm-il darba dan it-testment ji_gi m_hassar minn wie_hed
mit-testaturi kwantu g_hall-assi tieg_hu, jibqa’ s_hi_h kwantu g_hall-assi
ta’ l-ie_hor.
T_hassir tat-
testment unica 
charta mit-testatur 
li jibqa’ _haj dwar l-
assi tieg_hu.
593. (1) I_zda, kemm-il darba f’testment unica charta, it-
testaturi jkunu _hallew wie_hed lill-ie_hor, bi proprjet_a  jew b’u_zufrutt,
il-_hwejje_g tag_hhom kollha, jew il-bi_c_ca l-kbira tag_hhom, it-testatur
li jibqa’ _haj wara l-ie_hor u li j_hassar it-testment kwantu g_hall-assi
tieg_hu, jitlef, jekk it-testatur li jmut qabel ma jkunx iddispona
xort’o_hra, kull jedd li kellu bis-sa_h_ha ta’ dak it-testment fuq l-assi
tat-testatur li jmut qabel.
(2) Din ir-regola tg_hodd ukoll meta, g_had li t-testatur li jibqa’
_haj wara l-ie_hor ma jkunx _hassar it-testment, dan it-testment,
min_habba eg_hmilu, ma jkunx jista’ jkollu effett kwantu g_hall-assi
tieg_hu.
Effetti tat-t_hassir 
tat-testment.
594. F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu
qabel dan, l-assi tat-testatur li jmut l-ewwel, bil-frottijiet kollha
minn dak in-nhar tal-mewt tieg_hu, ig_haddi kollu, jekk huwa stess
ma jkunx iddispona xort’o_hra, lill-werrieta minnu ma_htura, jew,
fin-nuqqas ta’ dawn, lill-werrieta tieg_hu le_gittimi, bla _hsara tal-
legati li jkunu _gew im_hollija lil persuna diversa mit-testatur li jkun
_hassar id-disposizzjonijiet tieg_hu, jew li min_habba l-eg_hmil tieg_hu
dawn id-disposizzjonijiet ma jistax ikollhom effett.
Testment unica 
charta jsir biss 
bejn ir-ra_gel u l-
mara. 
Emendat: 
XXX. 1981.8.
595. Ma jistg_hux _zew_g persuni jew i_zjed, _hlief ir-ra_gel u martu,
jag_hmlu testment f’wie_hed u l-istess att, la favur terza persuna u
lanqas b’disposizzjoni favur ta’ xulxin:
I_zda ma jistax isir testment sigriet mir-ra_gel u martu fl-
istess att uniku wara l-15 ta’ Awissu, 1981.
§  II. FUQ MIN JISTA JIDDISPONI JEW JIR_CIEVI B’TESTMENT
Min jista’ 
jiddisponi jew 
jir_cievi b’testment. 
Emendat: 
LVIII. 1975.4.
Kap. 201.
596. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, dawk kollha li mhumiex mag_hduda inkapa_ci ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci, jistg_hu jiddisponu jew jir_cievu
b’testment.
Min hu inkapa_ci 
biex jiddisponi 
b’testment.
597. Huma inkapa_ci li jiddisponu b’testment:
(a) dawk li ma jkunux g_halqu l-et_a  ta’ erbatax-il sena;
  124      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(b) it-torox-u-muti mit-twelid, li ma jkunux jafu jiktbu;
(_c) l-interdetti min_habba mard tal-mo_h_h;
(d) dawk li, g_halkemm mhux interdetti, ma jkunux
f’sensihom fi_z-_zmien tat-testment;
(e) l-interdetti min_habba tberbiq, kemm-il darba ma ji_gux
awtorizzati jiddisponu minn _hwejji_ghom mill-qorti li
tkun ordnat l-interdizzjoni tag_hhom:
I_zda l-interdett min_habba tberbiq jista’, ukoll
ming_hajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti, i_hassar it-
testment li jkun g_hamel qabel l-interdizzjoni tieg_hu.
Persuni ta’ ta_ht l-
et_a  ta’ tmintax-il 
sena jistg_hu 
jag_hmlu biss 
disposizzjonijiet 
ta’ kumpens.
598. (1) Dawk li ma jkunux g_halqu l-et_a  ta’ tmintax-il sena ma
jistg_hux jag_hmlu b’testment _hlief disposizzjonijiet ta’ kumpens.
 (2) I_zda, jekk b’disposizzjoni b_hal dik, meta jittie_hed qies tal-
mezzi tat-testatur u tax-xog_hol li b’kumpens tieg_hu g_halih hija ssir,
ti_gi m_hollija somma barra mill-qies, il-qorti tista’ tnaqqasha g_has-
somma li jmissha.
Testmenti 
mag_hmulin minn 
persuni inkapa_ci 
huma nulli, ukoll 
jekk l-inkapa_cit_a 
tispi_c_ca qabel il-
mewt tat-testatur.
599. It-testmenti mag_hmulin minn persuni inkapa_ci huma nulli,
ukoll jekk l-inkapa_cit_a  tat-testatur tispi_c_ca qabel il-mewt tieg_hu.
Dawk li jkunu 
g_hadhom ma _gewx 
ikkon_cepiti ma 
jistg_hux jir_cievu 
b’testment.
600. (1) Dawk illi, fi_z-_zmien tal-mewt tat-testatur jew fi_z-
_zmien li ti_gri l-kondizzjoni sospensiva li minnha d-disposizzjoni
kienet tiddependi, ma jkunux g_hadhom _gew ikkon_cepiti, huma
nkapa_ci li jir_cievu b’testment.
 (2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hat-tfal
immedjati ta’ persuna determinata, li tkun _hajja fi_z-_zmien tal-mewt
tat-testatur, lanqas g_hal dawk li jkunu msej_hin biex igawdu
fondazzjonijiet.
Ma jistg_hux 
jir_cievu b’testment 
dawk li jitwieldu fi 
stat li ma jistg_hux 
ig_hixu.
601. (1) Dawk li jitwieldu fi stat li ma jistg_hux ig_hixu huma
nkapa_ci li jir_cievu b’testment.
 (2) Fid-dubju, dawk li jitwieldu _hajjin jitqiesu li huma fi stat li
jistg_hu jg_hixu.
Sehem li tfal 
ille_gittimi jista’ 
jmisshom 
b’testment.
602. Meta t-testatur i_halli tfal jew dixxendenti le_gittimi jew
le_gittimati bi _zwie_g li jsir wara, jew tfal adottivi jew dixxendenti
tag_hhom, le_gittimi jew le_gittimati kif jing_had hawn fuq, it-tfal
ille_gittimi, ukoll jekk ikunu _gew mag_hrufa jew _gew le_gittimati b’
digriet tal-qorti, ma jistg_hux jir_cievu b’testment i_zjed milli hu
mog_hti lilhom fl-artikolu 640(1)(a).
Sehem li min 
jibqa’ _haj mill- 
mi_z_zew_gin jista’ 
jir_cievi b’testment 
meta l-mejjet i_halli 
tfal jew 
dixxendenti.
603. Jekk it-testatur i_halli tfal jew dixxendenti b_hal ma jing_had
fl-a_h_har artikolu qabel dan, min, fost ir-ra_gel u l-mara, jibqa’ _haj
wara l-ie_hor ma jistax jir_cievi, bi proprjet_a , i_zjed mill-kwart tal-
beni tal-mejjet.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        125
Sehem li l-mara 
jew ir-ra_gel jistg_hu 
jir_cievu jekk 
jg_haddu g_hat-tieni 
_zwie_g jew g_hal 
_zwie_g ie_hor. 
Emendat: 
XXI. 1962.11.
604. (1) Min, fost ir-ra_gel u l-mara, li, meta g_handu tfal jew
dixxendenti b_hal ma jing_had fl-artikolu 602, ig_haddi g_hal tieni
_zwie_g jew g_hal _zwie_g ie_hor, ma jistax i_halli lill-mara jew lir-ra_gel
ta’ l-a_h_har, jew lil xi wie_hed mit-tfal tat-tieni _zwie_g jew ta’ _zwie_g
ie_hor, i_zjed minn dak li jkun sejjer jie_hu l-anqas favorit fost it-tfal
ta’ xi _zwie_g ta’ qabel.
(2) Meta t-testatur i_halli tfal jew dixxendenti le_gittimi, jew tfal
jew dixxendenti le_gittimati bi _zwie_g wara, jew tfal adottati jew id-
dixxendenti tag_hhom, le_gittimi jew le_gittimati kif intqal qabel, ma
jistax i_halli lit-tfal adottati jew lid-dixxendenti tag_hhom fuq
imsemmija i_zjed minn dak li l-anqas favorit mit-tfal jew
dixxendenti le_gittimi jew tfal jew dixxendenti le_gittimati bi _zwie_g
wara jkun ser jir_cievi.
Persuni li mhumiex 
denji jir_cievu 
b’testment. 
Emendat: 
XLIX. 1981.4.
605. (1) Kull min - 
(a) volontarjament joqtol jew ikun ittanta joqtol lit-
testatur; jew
(b) ikun akku_za lit-testatur quddiem awtorit_a  kompetenti
ta’ delitt li j_gib il-piena tal-pri_gunerija, u li hu kien jaf
li t-testatur ma kienx _hati tieg_hu; jew
(_c) ikun _gieg_hel, jew bil-qerq _gieg_hel lit-testatur biex
jag_hmel testment, jew biex jag_hmel jew ibiddel xi
disposizzjoni testamentarja; jew
(d) ma jkunx _halla lit-testatur jag_hmel testment _gdid, jew
i_hassar it-testment li kien _ga g_hamel, inkella qered,
iffalsifika, jew bil-qerq _heba t-testment,
jitqies b_hala mhux denn u, b_hala tali, ma jkunx kapa_ci biex jir_cievi
b’testment.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_hal
kull min ikun kompli_ci f’wie_hed jew ie_hor mill-fatti hawn fuq
imsemmja.
Rijabilitazzjoni.
_htijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan jista’ jir_cievi
b’testment, jekk it-testatur jirrijabilitah b’testment li jsir wara jew
b’att pubbliku ie_hor.
Il-werriet jew 
legatarju mhux 
denn g_handu jrodd 
il-frottijiet.
607. Il-werriet jew il-legatarju, esklu_z b_hala mhux denn milli
jir_cievi l-wirt jew il-legat, g_handu jrodd il-frottijiet kollha u kull
utili ie_hor li jkun da_h_hal wara l-ftu_h tas-su_c_cessjoni.
Dixxendenti ta’ 
persuna mhix denja 
g_handhom jedd 
g_hall-le_gittima.
608. Id-dixxendenti ta’ persuna esklu_za b_hala mhix denja,
g_handhom, f’kull ka_z, jedd g_hal-le_gittima li kieku kienet tmiss lill-
persuna hekk esklu_za:
I_zda dik il-persuna m’g_handhiex, fuq is-sehem tal-wirt li
jg_haddi g_hand uliedha, il-jedd ta’ u_zufrutt u ta’ amministrazzjoni li
l-li_gi tag_hti lill-_genituri.
It-tuturi u l-
kuraturi huma 
inkapa_ci li jir_cievu 
b’testment.
609. (1) It-tutur jew kuratur ma jista’ jie_hu ebda _gid minn
testment mag_hmul, fi_z-_zmien tat-tutela jew kurazija, mill-persuna li
tag_hha huwa jkun it-tutur jew il-kuratur.
  126      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
 (2) Din ir-regola tg_hodd jekk it-testment isir wara li tkun
spi_c_cat it-tutela jew il-kurazija, i_zda qabel il-g_hoti tal-kont finali,
ukoll jekk it-testatur imut wara l-approvazzjoni ta’ dak il-kont.
(3) Ma jid_holx ta_ht il-projbizzjoni ta’ dan l-artikolu t-tutur jew
kuratur li jkun axxendent, dixxendent, _hu, ziju, neputi jew ku_gin
tal-persuna li tag_hmel it-testment jew li jkun mi_z_zewwe_g mag_hha. 
Inkapa_cit_a  ta’ nutar 
li jir_cievi testment 
pubbliku li jie_hu 
_gid minnu.
610. (1) Lanqas ma jista’ n-nutar li jkun ir_cieva testment
pubbliku, jew il-persuna li tkun kitbet b’idha t-testment sigriet,
jie_hu ebda _gid minn testment b_hal dak, kemm-il darba minnufih
wara d-disposizzjoni mag_hmula favur in-nutar jew il-persuna fuq
imsemmija ma jkunx hemm il-firma tat-testatur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux meta t-
testment sigriet ji_gi mag_hmul bl-assistenza ta’ im_hallef jew
ma_gistrat kif jing_had fl-artikolu 663.
Inkapa_cit_a  ta’ 
membri ta’ 
ordnijiet reli_gju_zi, 
e_c_c. 
Emendat: 
V. 1993.2.
611. (1) Il-membri ta’ ordnijiet reli_gju_zi, jew ta’ xirkiet
reli_gju_zi ta’ regolari ma jistg_hux, wara li jkunu _hadu l-voti tal-
professjoni jew xirka reli_gju_za, jiddisponu b’testment.
(2) Lanqas ma jistg_hu dawk il-persuni jir_cievu b’testment, _hlief
xi vitalizju _zg_hir, bla _hsara ta’ kull projbizzjoni o_hra stabbilita  mir-
regoli ta’ l-ordni jew tax-xirka li jkunu fihom.
(3)* Kemm-il darba dawk il-persuni ji_gu ma_hlulin skond il-li_gi
mill-voti tag_hhom, huma jer_gg_hu jakkwistaw il-kapa_cit_a  li jir_cievu
b’testment, kif ukoll li jiddisponu mill-beni li jkunu akkwistaw
wara, u kull disposizzjoni mag_hmula favur persuna li fi _zmien il-
mewt tat-testatur kienet membru ta’ ordni reli_gju_z jew ta’ xirka
reli_gju_za ta’ regolari g_handha tibqa’ sospi_za sakemm dik il-persuna
jew ti_gi ma_hlula mill-voti tag_hha kif imsemmi qabel jew tmut
filwaqt li tkun g_hadha membru ta’ dak l-ordni jew xirka, u g_handha
tkun bla ebda effett jekk il-persuna, li tkun saret favur tag_hha, tmut
filwaqt li tkun g_hadha membru b_hal dak.
Disposizzjonijiet 
favur persuni 
inkapa_ci huma 
nulli wkoll jekk 
isiru f’isem ta’ 
persuni interposti.
612. (1) Kull disposizzjoni testamentarja favur ta’ persuna
inkapa_ci skond l-artikoli 602, 603, 604, 609 u 610 ma tiswiex,
g_halkemm tkun mag_hmula f’isem ta’ persuna interposta.
(2) Jekk l-inkapa_cit_a  tkun parzjali dik id-disposizzjoni tkun
nulla biss f’parti.
Persuni meqjusa 
b_hala persuni 
interposti.
613. Il-missier, l-omm, id-dixxendenti, u _zew_g jew mart il-
persuna inkapa_ci, skond ma jkun il-ka_z, jitqiesu b_hala persuni
interposti.
* G_hall-applikazzjoni ta’ din id-disposizzjoni ara l-artikolu 4 ta’ l-Att V ta’ l-
1993.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        127
§ III . FUQ IL-BENI LI WIE_HED JISTA’ JIDDISPONI MINNHOM 
B’TESTMENT
Beni li wie_hed 
jista’ jiddisponi 
minnhom 
b’testment.
614. (1) Jekk it-testatur ma jkollux dixxendenti, axxendenti,
_zew_gu jew martu, jew tfal ille_gittimi, jista’ jiddisponi minn _gidu
kollu, b’titolu universali jew partikolari, favur kull persuna kapa_ci
li tir_cievi b’testment.
(2) Jekk it-testatur ikollu dixxendenti, axxendenti, _zew_gu jew
martu, jew tfal ille_gittimi, is-sehem tal-beni tieg_hu li minnu jista’
jiddisponi, hu dak li jibqa’, wara li jitnaqqas is-sehem li jmiss lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lil _zew_gu jew martu, jew lit-tfal
ille_gittimi hawn fuq imsemmija ta_ht xi wa_hda mid-disposizzjonijiet
ta’ l-artikoli 615 sas-653.
FUQ IL-LE_GITTIMA U D-DI_ZEREDAZZJONI
Le_gittima li tmiss 
lid-dixxendenti.
615. (1) Il-le_gittima hija sehem mill-beni tal-mejjet, mog_hti
mil-li_gi lid-dixxendenti, u, fin-nuqqas ta’ dixxendenti, lill-
axxendenti tal-mejjet.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma j_hassrux id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 12 u 13 tal-Kapitolu I tat-Tielet Ktieb
tad-Dritt Muni_cipali ta’ Malta, mag_hruf b_hala "Kodi_ci De Rohan",
dwar tfal imwielda minn _zwi_gijiet li saru qabel il-11 ta’ Frar, 1870,
skond l-u_zu msemmi f’dak il-Kodi_ci, f‘liema ka_z ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ dak il-Kodi_ci.
Is-sehem tal-
le_gittima.
616. (1) Il-le_gittima ta’ tfal le_gittimi, jew ta’ tfal le_gittimati bi
_zwie_g li jsir wara, jew ta’ tfal adottivi, hija t-terz tal-beni tal-
mejjet, jekk dawk it-tfal ma jkunux i_zjed minn erbg_ha, jew in-nofs
ta’ dawk il-beni jekk ikunu _hamsa jew i_zjed.
(2) Il-le_gittima tinqasam f’ishma daqsinsew bejn it-tfal li
jmisshom minnha.
(3) Jekk ma jkunx hemm _hlief tifel wie_hed, dan jie_hu wa_hdu t-
terz kollu hawn fuq imsemmi.
Fil-kelma "tfal" 
jid_hlu d-
dixxendenti.
617. G_hall-finijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, fil-kelma "tfal"
jid_hlu d-dixxendenti tat-tfal f’kull grad li jkunu. I_zda, dawn id-
dixxendenti jing_haddu biss minflok it-tifel li minnu jkunu ni_zlin. 
Regoli dwar il-
persuni li 
g_handhom 
jing_haddu biex 
tinqies il-le_gittima.
618. (1) It-tfal jew dixxendenti o_hra li huma inkapa_ci li
jir_cievu b’testment, jew li jkunu _gew di_zeredati mit-testatur, jew
illi jkunu irrinunzjaw g_hal sehemhom, jing_haddu wkoll mat-tfal l-
o_hra biex tinqies il-le_gittima.
(2) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 608 u 626 l-
ishma tat-tfal jew dixxendenti o_hra li huma inkapa_ci, jew li jkunu
_gew di_zeredati, jew li jkunu rrinunzjaw g_hal sehemhom, imorru
favur it-tfal jew id-dixxendenti l-o_hra li jie_hdu l-le_gittima.
(3) It-tifel jew dixxendent ie_hor li jkun ma_htur werriet, jid_hol
ma’ l-o_hrajn fil-le_gittima.
  128      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Legittima ta’ l-
axxendenti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.52.
619. (1) Jekk it-testatur ma j_hallix tfal jew dixxendenti o_hra
kif imsemmija fl-artikoli 616 u 617, jew tfal ille_gittimi li jkunu _gew
le_gittimati jew mag_hrufa kif provdut fl-artikolu 819, u ma jkunx _haj
ir-ra_gel jew il-mara, skond il-ka_z, il-jedd tal-le_gittima jmiss lill-
axxendenti ta’ dak it-testatur.
(2) Il-le_gittima, f’dan il-ka_z, tkun it-terz tal-beni tal-mejjet, u
tinqasam b_hal ma’ _gej:
(a) jekk il-mejjet i_halli warajh ’il missieru u ’l ommu, it-
terz hawn fuq imsemmi jinqasam bejniethom f’ishma
indaqs;
(b) jekk i_halli warajh il-missier biss jew l-omm biss, il-
le_gittima tmiss kollha lill-missier jew l-omm skond
min minnhom ikun baqa’ _haj;
(_c) jekk it-testatur ma j_hallix warajh la ’1 missieru u
lanqas ’il ommu, i_zda biss axxendenti fil-linja tal-
missier u ta’ l-omm, fi grad wie_hed, il-le_gittima tmiss,
g_hal dak li hu n-nofs, lill-axxendent jew axxendenti
tal-linja tal-missier, u g_han-nofs l-ie_hor lill-axxendent
jew axxendenti tal-linja ta’ l-omm;
(d) jekk dawk l-axxendenti ma jkunux fi grad wie_hed, il-
le_gittima tmiss kollha lill-axxendent li jkun eqreb fil-
grad, ming_hajr ma jittie_hed qies jekk dak l-axxendent
hux tal-linja tal-missier jew ta’ l-omm.
Il-le_gittima 
ghandha tkun 
_hielsa minn kull 
pi_z jew 
kondizzjoni.
620. (1) Il-le_gittima g_handha ting_hata fi proprjet_a  s_hi_ha, u
testatur ma jista’ jg_habbiha b’ebda pi_z jew kondizzjoni.
(2) Il-le_gittima tinqies fuq l-assi kollu, wara li jitnaqqsu d-djun
ta’ l-assi u l-ispejje_z tal-funerali.
(3) Fl-assi jid_hol dak kollu li minnu t-testatur, b’titolu
gratuwitu, ukoll f’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, ikun iddispona favur
ta’ xi _hadd, minbarra l-ispejje_z ta’ l-edukazzjoni tal-tfal jew
dixxendenti o_hra.
(4) Dak li jmissu l-le_gittima g_handu jaqta’ minnha dak kollu li
jkun _ha ming_hand it-testatur u li jkun su_g_gett g_hall-kollazzjoni ta_ht
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Meta jit_halla 
u_zufrutt jew renta 
vitalizja.
621. (1) Meta jit_halla u_zufrutt jew renta vitalizja, u dawk li
lilhom tmiss il-le_gittima jkun jidhrilhom li l-valur ta’ dak l-u_zufrutt
jew renta vitalizja jaqbe_z is-sehem tal-beni illi t-testatur seta
jiddisponi minnu, huma jistg_hu biss jag_h_zlu jew li joqg_hodu g_had-
disposizzjonijiet tat-testment jew li jie_hdu s-sehem li jmisshom
b_hala le_gittima _hieles minn kull pi_z, billi j_ciedu lil dawk li lilhom
ikun t_halla l-u_zufrutt jew ir-renta vitalizja l-proprjet_a  s_hi_ha tas-
sehem li t-testatur seta’  jiddisponi minnu.
(2) Jekk wie_hed minn dawk li jkun imisshom il-le_gittima
jag_h_zel, fl-interess tieg_hu, li joqg_hod g_had-disposizzjonijiet tat-
testment, kull wie_hed ie_hor minnhom jista’, b’dan kollu, jag_h_zel li
jie_hu l-le_gittima, billi j_cedi, kif jing_had hawn fuq, is-sehem li t-
testatur seta’  jiddisponi minnu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        129
Di_zerdazzjoni.
denn li jiret, il-persuni li skond il-li_gi g_handhom il-jedd g_hal-
le_gittima jistg_hu ji_gu m_ca_h_hda minnha b’dikjarazzjoni mag_hmula
g_haldaqshekk mit-testatur, g_hal xi ra_guni msemmija f’dan il-
Kodi_ci, u li tkun imfissra fit-testment.
Ra_gunijiet li 
g_halihom 
dixxendent jista’ 
ji_gi di_zeredat. 
Emendat: 
XXI. 1993.66.
623. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 630, ir-
ra_gunijiet li g_halihom dixxendent jista’ ji_gi di_zeredat huma dawn
biss li _gejjin:
(a) jekk id-dixxendent ikun _cahad ming_hajr ra_guni l-
manteniment lit-testatur;
(b) jekk, fil-ka_z li t-testatur ji_g_gennen, id-dixxendent
jabbandunah ming_hajr ma jie_hu b’ebda mod _hsieb
tieg_hu;
(_c) jekk, fil-ka_z li d-dixxendent seta’ je_hles lit-testatur
mill-_habs, hu naqas ming_hajr ra_guni tajba li jag_hmel
dan;
(d) jekk id-dixxendent sawwat it-testatur, jew xort’o_hra
sar _hati ta’ mo_hqrija lejh;
(e) jekk id-dixxendent kien _hati lejn it-testatur ta’ offi_za
gravi;
(f) jekk, fil-ka_z ta’ iben jew bint jew dixxendent ie_hor, hu
jew hi tag_hmilha ta’ prostituta pubblika ming_hajr
konnivenza tat-testatur;
(g) f’kull ka_z li fih it-testatur, min_habba _z-_zwie_g tad-
dixxendent ikun _gie, ta_ht id-disposizzjonijiet tas-Sub-
titolu II tat-Titolu I ta’ l-Ewwel Ktieb ta’ dan il-
Kodi_ci, iddikjarat _hieles mill-obbligu li jag_hti l-
manteniment lil dan id-dixxendent.
Ra_gunijiet li 
g_halihom 
axxendent jista’ 
ji_gi di_zeredat.
624. Ir-ra_gunijiet li g_halihom l-axxendenti jistg_hu ji_gu
di_zeredati huma biss dawn li _gejjin:
(a) jekk l-axxendenti jkunu naqsu g_hal kollox milli jie_hdu
_hsieb ta’ l-edukazzjoni tad-dixxendent, jew, ming_hajr
ra_guni, ikunu _ca_hdulu l-manteniment;
(b) jekk, fil-ka_z li d-dixxendent ji_g_gennen, l-axxendenti
jabbandunawh bla ma jie_hdu b’ebda mod _hsieb tieg_hu;
(_c) jekk l-axxendenti jkunu ittantaw g_hall-_hajja ta’ xi
wie_hed mid-dixxendenti tag_hhom;
(d) jekk wie_hed mill-axxendenti jkun ittanta g_hall-_hajja
ta’ l-ie_hor jew ikun in_gurjah gravement.
Ir-ra_guni li g_haliha 
wie_hed ji_gi 
di_zeredat g_handha 
ti_gi ippruvata.
625. (1) Ir-ra_guni tad-di_zeredazzjoni g_handha ti_gi ppruvata
minn dak li jsostni d-di_zeredazzjoni.
(2) Jekk tkun issemmiet i_zjed minn ra_guni wa_hda, il-prova ta’
wa_hda hija bi_z_zejjed.
Jeddijiet ta’ wlied 
dawk li ji_gu 
di_zeredati.
626. (1) Jekk dak li ji_gi di_zeredat ikollu wliedu jew
dixxendenti o_hra, il-le_gittima li huwa jitlef, tmiss lilhom.
(2) F’kull ka_z b_hal dan, id-di_zeredat m’g_handux fuq il-
  130      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
le_gittima l-u_zufrutt u lanqas l-amministrazzjoni, illi, skond il-li_gi,
seta’ kellu jedd g_halihom.
Meta d-di_zeredat 
imut qabel it-
testatur.
627. Jekk id-di_zeredat imut qabel it-testatur, id-di_zeredazzjoni
ma tkunx ta’ _hsara g_hall-jeddijiet tad-dixxendenti tieg_hu. 
Manteniment tad-
di_zeredat.
628. Jekk id-di_zeredat ma jkollu ebda mezz ie_hor biex ig_hix,
dawk li min_habba d-di_zeredazzjoni tieg_hu jkunu pprofittaw mill-
le_gittima tieg_hu, g_handhom jag_htuh il-manteniment, i_zda biss sa l-
ammont tal-frottijiet tal-le_gittima, bla _hsara ta’ jeddijiet o_hra g_hal
manteniment li hu jista’ jkollu skond il-li_gi.
Jedd g_hal-le_gittima 
meta ma tkunx 
imsemmija jew 
ippruvata r-ra_guni 
tad-di_zeredazzjoni.
629. Meta fit-testment ma tkunx imsemmija r-ra_guni li g_haliha
wie_hed ikun _gie di_zeredat, jew ma ti_gix ippruvata, id-di_zeredat
g_handu jedd g_hal-le_gittima biss.
Di_zeredazzjoni 
min_habba tberbiq.
630. Jekk dak li lilu tmiss il-le_gittima jkun interdett min_habba
tberbiq, jew ikun hekk mg_hobbi bid-djun li l-le_gittima jew mill-
anqas il-bi_c_ca l-kbira tag_hha, ti_gi mikula b’dawn id-djun, it-testatur
jista’, b’dikjarazzjoni espressa, jiddi_zeredah, u j_halli l-le_gittima lil
uliedu jew lid-dixxendenti tieg_hu.
FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RA_GEL JEW TAL-MARA U TAT-TFAL 
ILLE_GITTIMI
Jedd ta’ min jibqa’ 
_haj l-a_h_har mir-
ra_gel u l-mara, 
meta hemm tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.53; 
XXI. 1993.67.
631. (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A,
min mir-ragel u l-mara jibqa’ _haj l-a_h_har, g_handu jedd g_hall-
u_zufrutt tan-nofs tal-beni tal-mejjet, jekk dan i_halli tfal jew
dixxendenti o_hra le_gittimi jew le_gittimati bi _zwieg li jsir wara, jew
tfal adottivi jew dixxendenti tag_hhom.
(2) Dan is-sehem hu su_g_gett g_hall-ispejje_z ta’ l-a_h_har marda u
tal-funerali ta’ min mir-ra_gel u l-mara jkun gawda dak is-sehem. 
Setg_ha tal-qorti. 632. Il-qorti tista’ tawtorizza lil min jibqa’ _haj mir-ragel u l-
mara, sabiex, g_hall-manteniment tieg_hu, jipoteka jew jittrasferixxi,
kollu jew bi_c_ca minnu, is-sehem imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel
dan.
Jedd ta’ min jibqa’ 
_haj l-a_h_har mir-
ra_gel u l-mara meta 
ma hemmx tfal.
633. Fin-nuqqas ta’ tfal jew tad-dixxendenti msemmijin fl-
artikolu 631, min mir-ra_gel u l-mara jibqa’ _haj l-a_h_har, g_handu jedd
g_hall-kwart tal-beni, fi proprjet_a  s_hi_ha.
Jedd ta’ 
abitazzjoni. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.68.
633A.(1) Min jibqa’ _haj mill-mi_z_zew_gin ikollu jedd li jabita fil-
post li jkun jintu_za b_hala r-residenza prin_cipali ta’ dak li jibqa’ _haj
meta tmut il-parti l-o_hra, meta dak il-post ikun proprjet_a  assoluta
ta’ jew mi_zmum b’enfitewsi mill-parti li tmut jew wa_hedha jew
flimkien ma’ min jibqa’ _haj.
(2) Kemm mill-post hu su_g_gett g_hall-jedd ta’ abitazzjoni ma
jkunx limitat min_habba li, wara l-mewt ta’ l-ewwel parti, il-parti l-
o_hra tkun te_htie_g parti inqas mill-post.
(3) G_hall-finijiet ta’ l-artikolu 631  l-post li jkun su_g_gett g_hall-
jedd ta’ abitazzjoni ta_ht dan l-artikolu jit_halla barra mill-wirt tal-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        131
parti li tmut li fuqu l-parti li tibqa’ _hajja jkollha l-u_zufrutt tan-nofs.
(4) Fi_c-_cirkostanzi msemmija fl-artikolu 633, il-jedd imsemmi
fis-subartikolu (1) jkun b’_zieda mal-jedd tal-parti li tibqa’ _hajja
mog_hti bl-imsemmi artikolu 633.
(5) Il-jedd mog_hti bis-subartikolu (1) jg_hodd ukoll meta dak il-
jedd ikollu l-effett li jnaqqas, matul il-_hajja tal-parti li tibqa’ _hajja,
il-le_gittima jew xi sehem mill-mewt tal-parti li tmut ri_zervata g_hal
xi persuna o_hra.
(6) Meta kreditur tal-parti li tmut jinforza l-jedd tieg_hu fuq il-
post li jkun su_g_gett g_hall-jedd ta_ht dan l-artikolu, jew meta l-
werrieta li jkunu a_c_cettaw il-wirt bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju
jbieg_hu dak il-post biex jit_hallas xi dejn dovut minn dak il-wirt, u
f’kull ka_z ikun hemm beni o_hra tal-wirt minn fejn ikunu jistg_hu
jit_hallsu dawk id-djun, il-parti li tibqa’ _hajja jkollha jedd titlob, fi
_zmien sena mill-bejg_h, danni ming_hand il-werrieta tal-parti li tmut,
jew ming_hand il-werrieta tal-parti li tmut li jkunu a_c_cettaw bil-
benefi_c_cju ta’ l-inventarju li ma jkunu g_hamlu xejn biex dawk id-
djun jit_hallsu minn beni o_hra.
(7) Il-mi_z_zew_gin jistg_hu, qabel jew wara _z-_zwie_g, jiftiehmu
skond dan il-Kodi_ci, ikun liema jkun ir-re_gim patrimonjali li
g_handu jirregola l-proprjet_a  tag_hhom, li jeskludu jew li jnaqqsu l-
jedd kompetenti ta’ min minnhom jibqa’ _haj wara l-ie_hor skond dan
l-artikolu.
(8) Il-jedd ta’ abitazzjoni mog_hti f’dan l-artikolu jispi_c_ca malli
l-parti li tibqa’ _hajja terga’ ti_z_zewwe_g.
Jedd ta’ min jibqa’ 
_haj l-a_h_har mir-
ra_gel u l-mara 
limitat f’_certi 
ka_zijiet. 
Sostitwit: 
XLVI.1973.54. 
Emendat: 
XXI. 1993.69.
634. (1) Meta r-renta mill-proprjet_a  li tkun imda_h_hla fis-
sehem tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ta’ min jibqa’ _haj l-a_h_har mir-
ra_gel u l-mara, fid-donazzjonijiet mog_htija u fil-legati m_hollija lilu
jew lilha minn min minnhom ikun miet l-ewwel tkun mill-anqas
daqs l-u_zufrutt imsemmi fl-artikolu 631, id-disposizzjonijiet ta’ dak
l-artikolu ma jg_hoddux.
(2) Meta l-valur tal-proprjet_a  msemmija fis-subartikolu (1)
jkun g_hall-anqas daqs il-valur tal-kwart tal-beni msemmi fl-artikolu
633, id-disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu ma jg_hoddux.
(3) Meta f’xi ka_z imsemmi fis-subartikolu (1) jew (2), ir-renta
jew il-valur tal-proprjet_a  fih imsemmija ma jkunux daqs l-u_zufrutt
jew il-proprjet_a  msemmija fl-artikolu 631 jew 633, skond il-ka_z,
min jibqa’ _haj l-a_h_har mir-ragel u l-mara jkollu jedd li jie_hu mill-
wirt daqs kemm ikun jonqos biex ila_h_haq is-sehem li jmissu jew li
jmissha.
Meta min jibqa’ 
_haj mir-ragel u l-
mara ma jibqax 
jipposjedi beni li 
jne_h_hulu l-jedd 
g_has-sehem tal-
le_gittima. 
Emendat: 
XLV1. 1973.55.
635. I_zda, min jibqa’ _haj mir-ragel u l-mara, illi, min_habba l-
beni msemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan, ma jkunx _ha s-sehem li
jmissu skond l-artikoli 631 u 633 jista’, kemm-il darba, ming_hajr
_htija tieg_hu, ma jibqax jipposjedi dawk il-beni, jitlob il-
manteniment minn fuq dawk il-beni tal-mejjet li jkunu g_hadhom
fil-pussess tal-werrieta ta’ dan, sa l-ammont tan-nofs ta’ l-u_zufrutt
jew, skond il-ka_z, tal-kwart tal-valur ta’ dawk il-beni, bla _hsara tal-
jeddijiet tal-kredituri ta’ l-istess werrieta; barra minn dan, dawn il-
beni, f’dan il-ka_z, huma wkoll su_g_getti g_hall-ispejje_z ta’ l-a_h_har
  132      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
marda u tal-funerali ta’ min jibqa’ _haj l-a_h_har mir-ra_gel u l-mara. 
Ka_zijiet o_hra li 
fihom min jibqa’ 
_haj mir-ra_gel u l-
mara ma jistax 
jitlob is-sehem tal-
le_gittima. 
Emendat: 
XLVI. 1973.56; 
XXI. 1993.70.
636. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 631, 633 u 633A ma
jg_hoddux lanqas fil-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk, fi_z-_zmien tal-mewt tar-ra_gel jew tal-mara, dawn
ikunu mifruda b’sentenza tal-qorti _civili kompetenti, u
min jibqa’ _haj minnhom ikun, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-
jeddijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli;
(b) jekk min imut l-ewwel mir-ra_gel u l-mara jkun, bit-
testment tieg_hu, g_hal xi wa_hda mir-ra_gunijiet
imsemmijin fl-artikolu 623(a), (b), (_c), (d) u (e),
espressament tellef lill-parti li tibqa’ _hajja s-sehem
imsemmi fl-artikoli 631 u 633, jew il-jedd ta’
abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u r-ra_guni, jew,
jekk ikunu msemmija _zew_g ra_gunijiet jew i_zjed, wa_hda
minnhom, ti_gi ppruvata;
(_c) jekk, f’min jibqa’ _haj mir-ra_gel u l-mara, ikun hemm
xi wa_hda mir-ra_gunijiet li g_halihom, skond l-artikolu
605, ma jkunx b_hala mhux denn, kapa_ci li jir_cievi
b’testment.
Min mir-ra_gel u l-
mara li jibqa’ _haj 
jer_ga’ ji_z_zewwe_g 
jitlef xi jeddijiet.
637. Ir-ra_gel jew il-mara illi, meta jkun g_had hemm tfal jew
dixxendenti ta’ min ikun miet l-ewwel minnhom, imsemmijin fl-
artikolu 631, jerga’ ji_z_zewwe_g, jitlef il-proprjet_a  ta’ dak kollu li
b’kull titolu gratuwitu, ukoll jekk b’donazzjoni f’kontemplazzjoni
ta’ _zwie_g, ikun ir_ceva ming_hand il-mejjet, u j_zomm biss l-u_zufrutt,
jekk il-mejjet ma jkunx iddispona xort’o_hra. F’dan il-ka_z il-
proprjet_a  tg_haddi g_hat-tfal jew dixxendenti tal-mejjet.
Telfien tad-dotarju. 638. Im_hassar: XXI. 1993.71
Dak kollu li ra_gel 
jag_hti jew i_halli 
lill-mara jing_hadd 
b_hala mog_hti jew 
im_holli akkont tad-
dota u tad-dotarju.
639. Im_hassar: XXI. 1993.71
Sehem li jmiss lit-
tfal ille_gittimi, 
le_gittimati b’digriet 
jew li jkunu _gew 
mag_hrufa.
640. (1) It-tfal ille_gittimi mag_hrufa fl-att tat-twelid, jew f’xi
att pubbliku ie_hor, sew qabel jew wara t-twelid tag_hhom, jew
le_gittimati b’digriet tal-qorti kompetenti, g_handhom jedd ta’ sehem
fuq l-assi ta’ dak mill-_genituri li minnu jkunu _gew hekk mag_hrufa,
jew li fuq talba tieg_hu jkunu _gew le_gittimati, u dan is-sehem jinqies
kif jing_had hawn:
(a) jekk it-testatur i_halli tfal jew dixxendenti, kif jing_had
fl-artikolu 631, is-sehem tat-tfal ille_gittimi huwa terz
tal-le_gittima li kienet tkun tmisshom li kieku kienu tfal
le_gittimi;
(b) fin-nuqqas tat-tfal jew dixxendenti fuq imsemmijin, is-
sehem tat-tfal ille_gittimi huwa n-nofs tal-le_gittima fuq
imsemmija.
(2) Fil-kalkolu tal-le_gittima, sabiex jinsab is-sehem li jmiss lil
kull wie_hed mit-tfal ille_gittimi, tg_hodd ir-regola ta’ l-artikolu 618,
billi jing_haddu wkoll it-tfal ille_gittimi.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        133
(3) Fil-ka_zijiet kollha, il-werrieta jistg_hu j_hallsu s-sehem li
jmiss skond il-li_gi lit-tfal ille_gittimi, jew bi flus, inkella bi _hwejje_g
mobbli jew immobbli tal-wirt, fuq stima.
Jeddijiet ta’ tfal 
ille_gittimi mhux 
mag_hrufa fuq il-
beni ta’ l-omm,
641. G_hal dawk li huma _hwejje_g l-omm, id-disposizzjonijiet ta’
l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu wkoll favur it-tfal ille_gittimi
mhux mag_hrufin bil-mod li jing_had f’dak l-artikolu, imma li l-
filjazzjoni tag_hhom tkun _giet iddikjarata b’sentenza tal-qorti
kompetenti.
fuq il-beni tal-
missier.
Emendat: 
XXXI. 1965.20.
642. (1) I_zda, g_hal dawk li huma _hwejje_g il-missier, is-sehem
mog_hti mil-li_gi g_hat-tfal ille_gittimi mhux mag_hrufin bil-mod li
jing_had hawn fuq, i_zda li l-filjazzjoni tag_hhom tkun _giet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti, jinqies u jista’ jit_hallas b_hal ma
jing_had fl-artikolu 640, imma f’ebda ka_z ma g_handu jaqbe_z l-
ammont li jkun me_htie_g g_hall-manteniment ta’ kull wie_hed minn
dawk it-tfal, matul _hajtu.
(2) Il-werrieta jistg_hu, jekk jag_h_zlu li jag_htu pensjoni g_hall-
manteniment, jag_htuha jew mill-ewwel fi flus, minn xahar g_hal
xahar bil-quddiem, jew billi jassenjaw immobbli jew i_zjed
f’u_zufrutt.
(3) La darba s-somma tal-pensjoni ti_gi stabbilita, hija ma tkunx
i_zjed su_g_getta g_hal tibdil, jitbiddlu kemm jitbiddlu _c-_cirkostanzi. 
Dak li t-tifel 
ille_gittimu g_handu 
jaqta’ minn sehmu.
643. It-tifel ille_gittimu, barra dak li ji_gi m_holli lilu b’testment,
g_handu jaqta’ wkoll minn sehmu, dak kollu li jkun _ha ming_hand
missieru jew ommu f’_hajjithom, u li jkun su_g_gett g_hall-kollazzjoni
ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Telfien ta’ jeddijiet 
ta’ tifel ille_gittimu.
644. (1) It-tifel ille_gittimu jista’, fl-istess ka_zijiet u g_hall-
istess ra_gunijiet li g_halihom it-tfal le_gittimi jistg_hu ji_gu di_zeredati,
ji_gi, b’dikjarazzjoni espressa tat-testatur, imtellef il-jeddijiet
stabbiliti favur tieg_hu ta_ht l-artikoli ta’ qabel dan, basta li r-ra_guni
ti_gi ppruvata kif jing_had fl-artikolu 625.
(2) It-tifel ille_gittimu jitlef ukoll il-jeddijiet hawn fuq
imsemmija, meta tinsab dwaru xi wa_hda mi_c-_cirkostanzi li
g_halihom, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 605, kien ikun,
b_hala mhux denn, inkapa_ci li jir_cievi b’testment.
Jeddijiet tat-tfal 
tat-tifel ille_gittimu 
meta dan imut 
qabel.
Emendat: 
XXI. 1962.12.
645. Jekk it-tifel ille_gittimu jmut qabel, il-jeddijiet illi, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, kienu jmissu lilu,
jistg_hu ji_gu mitluba mit-tfal jew dixxendenti tieg_hu le_gittimi,
adottati jew le_gittimati bi _zwie_g li jsir wara.
L-ishma li jmissu 
lil min jibqa’ _haj 
mir-ra_gel u l-mara 
jew lit-tfal 
ille_gittimi ma 
jitnaqqsux mil-
le_gittima.
Emendat: 
XXI. 1993.72.
646. Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A, l-
ishma li jmissu lil min jibqa’ _haj mir-ra_gel u l-mara u lit-tfal
ille_gittimi, ma jnaqqsux il-le_gittima li tmiss lid-dixxendenti jew
lill-axxendenti le_gittimi, imma g_handhom jittie_hdu mis-sehem li t-
testatur seta’ jag_hmel minnu.
  134      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
FUQ IR-RIDUZZJONI TAD-DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI 
JAQB_ZU S-SEHEM LI T-TESTATUR SETA’ JIDDISPONI MINNU
Dak li jit_halla mit-
testatur jista’ 
jitnaqqas meta 
jaqbe_z is-sehem li 
hu seta’ jag_hmel 
minnu.
647. Id-disposizzjonijiet ta’ testment, meta jaqb_zu s-sehem li
minnu seta’ jag_hmel it-testatur, g_handhom jitnaqqsu sa dak is-
sehem, fi_z-_zmien tal-ftuh tas-su_c_cessjoni, i_zda dan kemm-il darba
t-talba ti_gi mag_hmula fi_z-_zmien imsemmi fl-artikolu 845.
Kif isir it-tnaqqis. 648. Biex ji_gi stabbilit kemm g_handu jkun dan it-tnaqqis,
g_handhom jit_harsu dawn ir-regoli li _gejjin:
(a) g_handha ssir _gabra tal-beni kollha li jkun hemm fi_z-
_zmien tal-mewt tat-testatur, wara li jinqatg_hu
minnhom id-djun;
(b) imbag_had g_handhom ji_gu mg_haqqdin mag_hhom
b’kalkolu biss, il-beni li t-testatur ikun ta
b’donazzjoni, kwantu g_hall-_hwejje_g mobbli skond il-
valur tag_hhom fi_z-_zmien tad-donazzjoni, u, kwantu
g_hall-_hwejje_g immobbli skond l-istat tag_hhom fi_z-
_zmien tad-donazzjoni u l-valur tag_hhom fi_z-_zmien tal-
mewt tad-donatur;
(_c) is-sehem li t-testatur seta’ jag_hmel minnu jinqies fuq l-
assi hekk mi_gbur, billi jittie_hed qies tal-jeddijiet ta’
dawk li g_handhom jedd b’li_gi ta’ sehem mill-beni
tieg_hu, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 615 sas-
646.
Il-_ha_ga mog_htija 
b’donazzjoni li 
tispi_c_ca qabel il-
mewt tad-donatur 
ma tid_holx fil-
_gabra tal-beni.
649. Il-_ha_ga mog_htija b’donazzjoni illi, ming_hajr _htija tad-
donatarju, tispi_c_ca qabel il-mewt tad-donatur, ma ti_gix imda_h_hla
fil-_gabra tal-beni g_hall-finijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan. 
Meta l-valur tad-
donazzjoni huwa 
i_zjed jew daqs is-
sehem li t-testatur 
seta’ jiddisponi 
minnu.
650. Meta l-valur tad-donazzjonijiet jaqbe_z is-sehem jew hu
daqs is-sehem li minnu seta’ jag_hmel it-testatur, id-
disposizzjonijiet kollha tat-testment jibqg_hu ming_hajr effett.
Tnaqqis pro rata. 651. Kemm-il darba d-disposizzjonijiet b’testment ikunu jaqb_zu
s-sehem li minnu seta’ jag_hmel it-testatur, jew il-bi_c_ca ta’ dan is-
sehem li tibqa’ wara li jinqata’ l-valur tad-donazzjonijiet, it-tnaqqis
isir pro rata, ming_hajr ebda g_ha_zla bejn werrieta u legatarji.
Dikjarazzjoni tat-
testatur li 
disposizzjoni 
g_handu jkollha 
effett bi preferenza 
fuq l-o_hrajn.
652. I_zda, kull meta t-testatur ikun iddikjara espressament li l-
volont_a  tieg_hu hija illi xi disposizzjoni g_handu jkollha effett bi
preferenza fuq l-o_hrajn, din il-preferenza g_handha sse_h_h, u kull
disposizzjoni b_hal din ma ti_gix imnaqqsa _hlief f’daqs kemm il-
valur tal-_hwejje_g imda_h_hlin fid-disposizzjonijiet l-o_hra ma jkunx
biz_zejjed biex ila_h_haq is-sehem mog_hti mil-li_gi.
Firda tal-legat 
su_g_gett g_hat-
tnaqqis.
653. (1) Meta l-legat su_g_gett g_hat-tnaqqis ikun ta’ _ha_ga li
minnha l-bi_c_ca li taqbe_z is-sehem li minnu t-testatur seta’ jag_hmel
tista’ tinfired bla xkiel u bla _hsara, it-tnaqqis isir bil-mezz ta’ din
il-firda.
(2) I_zda, kemm-il darba din il-firda ma tkunx tista’ ssir
ming_hajr xkiel u _hsara, il-legatarju jista’, jekk irid, i_hallas bi flus
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        135
dak li jkun imissu jag_hti lill-parti li tkun qieg_hda titlob it-tnaqqis. 
§  IV. FUQ IL-FORMA TAT-TESTMENTI
FUQ IT-TESTMENTI ORDINARJI
It-testment hu 
pubbliku jew 
sigriet.
654. It-testment jista’ jkun pubbliku jew sigriet.
Forma ta’ testment 
pubbliku.
Kap. 55.
655. (1) Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci,
it-testment pubbliku g_handu jir_cevih u jippubblikah nutar, quddiem
_zew_g xhieda, b_hal kull att nutarili ie_hor, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili ukoll g_hal dik
li hi l-firma tat-testatur, skond jekk dan jkunx jaf u jistax jikteb,
jew le.
(2) Il-firma tax-xhieda hi dejjem me_htie_ga, ikun kemm ikun il-
valur tal-_ha_ga li wie_hed jiddisponi minnha bit-testment.
Forma ta’ testment 
sigriet.
656. (1) It-testment sigriet jista’ ji_gi miktub sew mit-testatur
innifsu jew minn terza persuna.
(2) Meta l-testatur jaf u jista’ jikteb, it-testment g_handu, fil-
ka_zijiet kollha, ikun iffirmat minnu fit-tmiem tieg_hu.
(3) Jekk it-testatur ma jkunx jaf jew ma jkunx jista’ jikteb,
tg_hodd id-disposizzjoni ta’ l-artikolu 663.
Il-karta li _gewwa 
fiha jkun it-
testment sigriet 
g_handha tkun 
mag_hluqa u 
ssi_gillata.
657. (1) Il-karta li fuqha jkun miktub it-testment sigriet, jew
dik li jkun _gewwa fiha, g_handha ti_gi mag_hluqa u ssi_gillata.
(2) It-testatur g_handu, meta jikkunsinnnha, jiddikjara li dik il-
karta fiha t-testment tieg_hu.
Kunsinna ta’ 
testmenti sigrieti.
658. (1) It-testment sigriet g_handu ji_gi kkunsinnat mit-testatur
f’idejn nutar, jew, quddiem l-im_hallef jew ma_gistrat li joqg_hod fil-
qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja, f’idejn ir-re_gistratur ta’ din il-
qorti.
(2) It-testment jitqies li _gie mag_hmul fil-_gurnata li fiha ji_gi
hekk ikkunsinnat.
Dmirijiet tan-nutar 
li jir_cievi testment 
sigriet.
659. (1) In-nutar li jir_cievi testment sigriet g_handu jikteb l-att
tal-kunsinna, u jni_z_zel fih id-dikjarazzjoni msemmija fis-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 657, fuq l-istess karta li fuqha jkun
miktub it-testment, jew fuq dik li jkun _gewwa fiha.
(2) L-att tal-kunsinna g_handu jkun iffirmat mit-testatur, mix-
xhieda, u min-nutar.
(3) Jekk it-testatur jiddikjara li ma jafx jew li ma jistax jikteb,
in-nutar g_handu jni_z_zel tifkira ta’ din id-dikjarazzjoni fl-a_h_har ta’ l-
att, u din it-tifkira tg_hodd flok il-firma.
  136      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Pre_zentata ta’ 
testment sigriet 
min-nutar lill-qorti 
ta’ _gurisdizzjoni 
volontarja.
Kap. 12.
660. In-nutar li jkun ir_cieva testment sigriet g_handu, fi _zmien
erbat ijiem tax-xog_hol minn dak in-nhar tal-kunsinna, jippre_zentah
lill-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja biex ji_gi merfug_h mir-
re_gistratur, kif jing_had fil-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura
_Civili.
Pieni li jing_hataw 
lin-nutar li jikser l-
artikolu 660. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
Kap. 55.
661. (1) In-nutar li jikser id-disposizzjoni ta’ l-a_h_har artikolu
qabel dan ji_gi, b’azzjoni _civili, fuq talba ta’ l-Avukat _Generali,
ikkundannat g_hall-interdizzjoni mill-professjoni tieg_hu g_hal _zmien
mhux i_zjed minn sentejn, jew g_hal multa ta’ mhux anqas minn
_hames liri u lanqas i_zjed minn _hamsin lira.
(2) Jekk id-dewmien fil-pre_zentata tat-testment ma jkunx ta’
i_zjed minn jumejn, il-kontravvenzjoni taqa’ ta_ht il-klassi ta’ dawk
imsemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili
li g_halihom hemm il-piena ta’ ammenda ta’ mhux i_zjed minn _hames
liri.
Kap. 9.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma j_hassrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodi_ci Kriminali, meta l-fatti jkunu jag_hmlu
reat ta_ht dak il-Kodi_ci.
In-nota ta’ 
partikolaritajiet 
me_htie_ga mill-
Kodi_ci ta’ 
Organizzazzjoni u 
Pro_cedura _Civili 
tg_hodd flok l-att 
tal-kunsinna.
Kap. 12.
662. Meta testment sigriet ji_gi ppre_zentat mill-ewwel lill-qorti,
in-nota tal-partikolaritajiet me_htie_ga mill-artikolu 527 tal-Kodi_ci
ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili tg_hodd flok l-att tal-
kunsinna.
Testmenti sigriet 
ta’ nies li ma jafux 
jaqraw u jiktbu.
663. Dawk li ma jafux jew ma jistg_hux jaqraw u jiktbu, ma
jistg_hu jag_hmlu ebda disposizzjoni b’testment sigriet ming_hajr l-
g_hajnuna ta’ m_hallef jew ma_gistrat.
Dmirijiet ta’ l-
im_hallef jew 
ma_gistrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
664. L-im_hallef jew ma_gistrat li ji_gi mitlub biex jag_hti l-
g_hajnuna tieg_hu ta_ht l-a_h_har artikolu qabel dan, g_handu jaqra u
jfisser lit-testatur dak li jkun fiha l-karta li t-testatur jiddikjara li
hija t-testment tieg_hu, u g_handu jag_hmel, fit-tarf tag_hha,
dikjarazzjoni li qeda dak id-dmir tieg_hu, u li _zgura ru_hu li dak li
fiha l-karta huwa skond il-volont_a  tat-testatur. L-im_hallef jew
ma_gistrat g_handu jag_hmel f’din id-dikjarazzjoni d-data u l-firma
tieg_hu.
Pro_cedura li 
g_handha ti_gi 
m_harsa minn 
im_hallef jew 
ma_gistrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
665. (1) L-im_hallef jew ma_gistrat hawn fuq imsemmi g_handu,
wara li t-testment ji_gi mag_hluq u ssi_gillat kif imiss, jikteb fuq l-
istess karta li fuqha jkun miktub it-testment, jew fuq dik li _gewwa
fiha jkun it-testment, dikjarazzjoni fis-sens li dik il-karta fiha t-
testment tal-persuna li tkun g_hamlitu, u ta_ht din id-dikjarazzjoni
g_handu jag_hmel il-firma tieg_hu.
 (2) B’din id-dikjarazzjoni ma ji_gix iddispensat l-att tal-
kunsinna msemmi fl-artikolu 659 jew in-nota tal-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 662.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        137
Im_hallef jew 
ma_gistrat li jkun 
jinsab g_hal ftit 
_zmien f’Malta jew 
f’G_hawdex jista’ 
jassisti persuna li 
ma tafx taqra u 
tikteb.
666. It-testatur li ma jafx jew ma jistax jaqra u jikteb, jista’
jitlob l-g_hajnuna ta’ kull im_hallef jew ma_gistrat li jkun jinsab,
imqar jekk g_hal xi _zmien biss, fil-g_zira jew fil-lok illi fih ti_gi
mitluba l-g_hajnuna tieg_hu, ukoll jekk ikun l-im_hallef jew ma_gistrat
tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja, li fiha t-testment g_handu
jitqieg_hed.
Dak li jkun fih it-
testment g_handu 
jin_zamm sigriet.
667. L-im_hallef jew ma_gistrat li jkun ta l-g_hajnuna tieg_hu,
skond l-a_h_har erba’ artikoli qabel dan, g_handu j_zomm is-sigriet
dwar dak li jkun fih it-testment.
Testment sigriet 
minn trux-u-mutu.
668. (1) It-trux-u-mutu, u l-mutu biss, sew mit-twelid jew le,
jistg_hu, kemm-il darba jkunu jafu jiktbu, jag_hmlu testment sigriet,
basta li t-testment ikun miktub kollu mit-testatur u ffirmat minnu, u
li l-istess testatur, quddiem il-qorti jew quddiem in-nutar, skond lil
min minnhom jikkunsinna dak it-testment, u quddiem ix-xhieda tal-
kunsinna, jikteb fuq il-karta li jippre_zenta, illi f’dik il-karta hemm
it-testment tieg_hu.
(2) In-nutar fl-att tal-kunsinna, jew, skond il-ka_z, ir-re_gistratur,
fin-nota tal-partikolaritajiet imsemmija fl-artikolu 662 g_handu
ifisser illi t-testatur kiteb id-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu
(1), quddiem in-nutar u x-xhieda, jew quddiem il-qorti.
Testment sigriet 
minn persuna truxa 
g_hal kollox.
669. (1) Jekk persuna li hija truxa g_hal kollox, i_zda taf taqra,
tkun trid tag_hmel testment pubbliku, g_handha taqra dak it-testment
hija stess quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar g_handu, qabel ma
t-testment ji_gi ffirmat minnu u mix-xhieda, jikteb, fl-a_h_har tat-
testment, dikjarazzjoni fis-sens li t-testment _gie hekk moqri mit-
testatur.
(2) I_zda, jekk dan it-trux ma jkunx jaf jaqra, g_handu huwa stess
ifisser il-volont_a  tieg_hu quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar
g_handu, qabel ma t-testment ji_gi ffirmat minnu u mix-xhieda,
jikteb, fl-a_h_har tat-testment, dikjarazzjoni fis-sens illi t-testment
huwa skond il-volont_a  b_hal ma _giet imfissra mit-testatur.
Persuni inkapa_ci 
b_hala xhieda fit-
testmenti pubbli_ci.
670. Fit-testmenti pubbli_ci ma jistg_hux jag_hmlu ta’ xhieda, il-
werrieta, il-legatarji, jew dawk li ji_gu minnhom mid-demm jew bi
_zwie_g sal-grad ta’ziju jew ta’ neputi, inklu_zivament.
It-testatur jista’ 
jie_hu lura t-
testment sigriet 
671. It-testatur jista, f’kull _zmien, jie_hu lura t-testment sigriet
tieg_hu ming_hand in-nutar li f’idejh ikun tah, kemm-il darba jkun
g_hadu f’idejn dan in-nutar, jew mir-re_gisiru fejn ikun qieg_hdu. 
Nullit_a  ta’ 
testment.
672. In-nuqqas ta’ t_haris tal-formalitajiet imsemmjin fl-artikoli
655, 656, 657, 658, 659, 663, 668, 669 u 670, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 673 sas-682 inklu_zivament dwar it-
testmenti privile_g_gati, jag_hmel it-testment null.
  138      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
FUQ IT-TESTMENTI PRIVILE_G_GJATI
Testmenti 
mag_hmula 
f’postijiet fejn 
ikunu maqtug_ha l-
komunikazzjonijiet
.
673. (1) Fil-postijiet li mag_hhom ikunu maqtug_ha l-
komunikazzjonijiet b’ordni ta’ l-awtorit_a  pubblika, it-testment
jista’ ji_gi ri_cevut bil-miktub, quddiem _zew_g xhieda, minn im_hallef,
ma_gistrat, jew nutar, jew mill-kappillan jew qassis ie_hor b’ordni
sagri.
(2) Dak it-testment g_handu jkun dejjem, ta_ht piena ta’ nullit_a ,
iffirmat minn min jir_cevih.
(3) Dak it-testment g_handu jkun ukoll, ta_ht piena ta’ nullit_a ,
iffirmat, jekk i_c-_cirkostanzi jkunu jag_htu li jsir dan, mit-testatur u
mix-xhieda. Jekk i_c-_cirkostanzi ma jkunux jag_htu li ssir il-firma
tat-testatur u tax-xhieda, g_handha, ta_ht piena ta’ nullit_a , ting_had fit-
testment ir-ra_guni li g_haliha dawk il-firem jonqsu.
(4) F’testment b_hal dak, ix-xhieda jistg_hu jkunu sew ir_giel
kemm nisa, basta li jkollhom aktar minn tmintax-il sena.
Meta dawn it-
testmenti jsiru 
nulli.
674. Dawn it-testmenti jsiru nulli xahrejn wara li l-
komunikazzjonijiet mal-post li fih it-testatur ikun jinsab, ikunu
re_gg_hu _gew miftu_ha, jew minn dak in-nhar li t-testatur ikun mar
joqg_hod f’post li mieg_hu l-komunikazzjonijiet ma jkunux
maqtug_ha, kemm-il darba t-testatur ikun g_hadu _haj wara li jag_hlaq
dak i_z-_zmien.
Il-persuna li 
tir_cievi dawn it-
testmenti g_handha 
tqieg_hdhom fil-
qorti ta’ 
_gurisdizzjoni 
volontarja.
675. (1) It-testment mag_hmul kif jing_had fl-artikoli ta’ qabel
dan g_handu, fi _zmien xahar minn dak in-nhar li jkunu re_gg_hu _gew
miftu_ha l-komunikazzjonijiet, ji_gi mqieg_hed mill-persuna li tkun
ir_cevietu fir-re_gistru tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tal-g_zira
fejn ikun _gie r_cevut, kemm-il darba dan it-testment, qabel ma
jag_hlaq dak i_z-_zmien, ma jkunx _gie me_hud lura mit-testatur.
 (2) Min jonqos mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, je_hel bi
pro_cedura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 661, il-pieni
msemmija f’dak l-artikolu, sa fejn dawk il-pieni jistg_hu jg_hoddu
g_halih.
Testmenti 
mag_hmulin fuq il-
ba_har.
676. (1) It-testmenti mag_hmulin fuq il-ba_har, abbord ta’
bastimenti re_gistrati f’Malta, jistg_hu ji_gu ri_cevuti bil-miktub, mill-
kaptan jew minn dak li jag_hmel f’loku.
(2) It-testment tal-kaptan jista’ ji_gi ri_cevut minn dak li, fl-
assenza tal-kaptan, ikollu l-kmand tal-bastiment.
(3) F’kull ka_z, it-testment g_handu ji_gi ri_cevut f’_zew_g ori_ginali,
u quddiem _zew_g xhieda r_giel, li jkunu g_halqu l-et_a  ta’ tmintax-il
sena.
(4) In-nuqqas ta’ t_haris tal-kondizzjonijiet hawn fuq
imsemmija jag_hmel it-testment null.
Il-persuni li 
minnhom dawn it-
testmenti 
g_handhom ikunu 
iffirmati.
677. (1) It-testment imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan
g_handu jkun iffirmat mit-testatur, mill-persuna li tir_cevih, u mix-
xhieda.
(2) Jekk it-testatur jew ix-xhieda ma jkunux jafu jew ma
jkunux jistg_hu jiktbu, fit-testment g_handha ting_had ir-ra_guni li
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        139
min_habba fiha ma sarux dawk il-firem.
(3) In-nuqqas ta’ t_haris tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu
jag_hmel it-testment null.
Notament ta’ dan 
it-testment fil-
_gurnal u fir-roll ta’ 
l-ekwipa_g_g.
678. Il-kaptan, jew dak li j_zomm il-_gurnal ta’ abbord u l-karti
tal-bastiment g_handu, ta_ht piena ta’ multa ta’ mhux i_zjed minn
g_haxar liri, li g_hall-_hlas tag_hha jitmexxa b’azzjoni _civili skond l-
artikolu 661, jag_hmel u jiffirma notament dwar it-testment li jkun
_gie ri_cevut, sew fil-_gurnal kemm ukoll fir-roll ta’ l-ekwipa_g_g.
Dmirijiet tal-
kaptan, e_c_c., meta 
jasal Malta li 
jippre_zenta t-
testment fis-
Sekond’Awla tal-
Qorti _Civili. 
Emendat: 
XXXI. 1965.21; IX. 
1971.3; 
LVIII. 1974.68; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XVII. 1991.81.
679. (1) Jekk, wara li ji_gi ri_cevut it-testment, il-bastiment
jerga’ jid_hol fil-port ta’ Malta, il-kaptan, jew dak illi jkollu f’idejh
it-testment, g_handu, fi _zmien tmint ijiem tax-xog_hol, jippre_zentah
fis-Sekond’ Awla tal-Qorti _Civili, kemm-il darba dan it-testment
ma jkunx _gie me_hud lura mit-testatur qabel ma jkun g_halaq dak i_z-
_zmien.
Jekk il-bastiment 
jid_hlol f’port barra 
minn Malta.
(2) Jekk il-bastiment jid_hol f’port barra minn Malta, il-kaptan,
jew dak li jkollu f’idejh it-testment, g_handu jqieg_hed wie_hed mill-
ori_ginali g_hand ir-rappre_zentant diplomatiku jew konsulari tal-
Gvern ta’ Malta f’dak il-port jew g_hand persuna li tkun isservi fis-
servizz diplomatiku, konsulari jew servizz ie_hor barrani ta’ xi
pajji_z li, b’arrangament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li
jirrappre_zenta l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew g_hand
persuna awtorizzata g_hal hekk mill-President ta’ Malta, jew fl-
assenza ta’ dawn il-persuni, g_hand xi persuna ta’ fidu_cja li tkun
_cittadin ta’ Malta jew _cittadin ie_hor tal-Commonwealth, u g_handu
mill-aktar fis li jista’, jibg_hat l-ori_ginal l-ie_hor lill-Awtorit_a
Marittima ta’ Malta f’Malta, illi g_handha, fi _zmien tmint ijiem,
tippre_zentah lill-qorti fuq imsemmija.
(3) Kull min jikser xi wa_hda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu ji_gi, bi pro_cedura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
661, ikkundannat g_hall-interdizzjoni mill-kariga jew professjoni
tieg_hu g_hal _zmien mhux i_zjed minn sentejn, jew g_hal wa_hda jew
o_hra mill-pieni l-o_hra msemmijin f’dak l-artikolu.
Testment mag_hmul 
fuq il-ba_har jiswa 
biss jekk it-testatur 
imut fuq il-ba_har.
680. It-testment mag_hmul fuq il-ba_har fil-forma msemmija fl-
artikoli 676 u ta’ warajh, jiswa biss meta testatur imut fuq il-ba_har
jew matul xahrejn wara li jkun ni_zel f’post fejn ikun seta’ mill-_gdid
jag_hmel testment ie_hor fil-forma ordinarja.
Nullit_a  ta’ 
disposizzjonijiet 
mag_hmulin favur 
ta’ persuna li 
tir_cievi testment, 
e_c_c.
681. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment mag_hmula favur il-
persuna li tir_cievi testment minn dawk imsemmijin fl-artikoli 673 u
ta’ warajh, jew favur ix-xhieda, inkella, fil-ka_z ta’ testment
mag_hmul fuq il-ba_har, favur wie_hed jew ie_hor min-nies ta’ l-
ekwipa_g_g, ma tiswiex.
(2) Lanqas ma tiswa kull disposizzjoni mag_hmula favur il-
missier, l-omm, l-iben jew dixxendent ie_hor, jew favur ir-ra_gel jew
il-mara ta’ xi wa_hda mill-persuni msemmijn fis-subartikolu (1).
  140      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Effett ta’ testmenti 
mag_hmulin barra 
minn Malta.
682. Testment mag_hmul barra minn Malta, g_handu effett
f’Malta, kemm-il darba jkun _gie mag_hmul skond il-forma li trid il-
li_gi tal-lok fejn ikun sar.
§  V. FUQ L-ISTITUZZJONI TA’ WERRIETA, IL-LEGATI U L-JEDD 
TA’ AKKREXXIMENT
FUQ L-ISTITUZZJONI TAL-WERRIET U FUQ IL-LEGAT
L-istituzzjoni tal-
werriet, e_c_c.
683. Kull disposizzjoni ta’ testment, sew jekk tkun saret ta_ht l-
isem ta’ istituzzjoni ta’ werriet, sew ta_ht l-isem ta’ legat, kemm
ukoll ta_ht kull isem ie_hor, g_handha effett, basta li tkun imfissra
b’mod li l-volont_a  tat-testatur tista’ ti_gi mag_hrufa, u ma tkunx
kuntrarja g_had-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci.
Jekk it-testatur 
jiddisponi minn 
bi_c_ca biss tal-wirt.
684. (1) Jekk it-testatur ikun iddispona minn bi_c_ca biss tal-
wirt, il-bqija tal-beni tg_haddi lill-werrieta le_gittimi, skond l-ordni
stabbilit g_has-su_c_cessjoni ab intestato.
(2) L-istess regola tg_hodd jekk it-testatur ikun _halla biss legati
partikolari.
Meta r-ra_guni li 
wa_hidha tkun 
_gieg_hlet lit-testatur 
jag_hmel id-
disposizzjoni tkun 
falza.
685. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment ibba_zata fuq ra_guni li
wa_hidha tkun _gieg_hlet lit-testatur jag_hmilha, u li tkun falza,
m’g_handha ebda effett.
(2) Jekk it-testatur isemmi ra_guni, i_zda ma jkunx jidher mit-
testment li dik ir-ra_guni kienet hija wa_hidha li _geg_hlitu, id-
disposizzjoni tat-testment, ukoll jekk dik ir-ra_guni tinsab falza,
g_handha effett, kemm-il darba ma ji_gix ippruvat illi t-testatur kien
im_gieg_hel biss mir-ra_guni.
FUQ IL-PERSUNI U L-_HWEJJE_G LI HUMA L-O_G_GETT TA’ 
DISPOSIZZIONI
Testmenti 
mag_hmulin per 
relationem ad 
schedulam huma 
nulli.
686. Kull disposizzjoni ta’ testment mag_hmula, b_hal ma soltu
jing_had, b’nuncupazione implicita inkella per relatiotionem ad
schedulam, ma tiswiex.
Disposizzjonijiet 
mag_hmula favur 
persuni in_certi.
687. Kull disposizzjoni ta’ testment mag_hmula favur persuna
in_certa, b’mod li lanqas ma tista’ ssir _certa bis-sa_h_ha ta’ xi _grajja
msemmija fit-testment, hija wkoll nulla.
Disposizzjoni 
favur persuni jew 
korpi morali li 
g_handhom ji_gu 
indikati mill-
werriet jew terza 
persuna.
688. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment mag_hmula favur
persuna in_certa li g_handha ti_gi indikata mill-werriet jew minn terza
persuna, hija wkoll nulla.
(2) I_zda, tista’ ssir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
persuna li g_handha ti_gi mag_h_zula mill-werriet jew minn terza
persuna minn bejn _zew_g persuni jew i_zjed imsemmijin mit-testatur,
jew minn fost familji jew korpi morali, imsemmijin minnu. 
(3) Tista’ wkoll issir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        141
korp morali li g_handu ji_gi mag_h_zul mill-werriet, jew minn terza
persuna, minn bejn _zew_g korpi morali jew i_zjed imsemmijin mit-
testatur.
Disposizzjoni 
favur l-eqreb 
qraba.
689. Disposizzjoni ta’ testment mag_hmula favur l-eqreb qraba
ta’ persuna, ming_hajr ebda tifsir ie_hor, titqies mag_hmula favur
dawk li huma mil-li_gi msej_ha g_has-su_c_cessjoni ab intestato ta’ dik
il-persuna.
Disposizzjoni 
favur il-fqar.
690. Disposizzjoni mag_hmula b’mod _generali favur il-fqar,
titqies mag_hmula lill-fqar tal-g_zira li fiha t-testatur kien joqg_hod fi
_zmien il-mewt tieg_hu.
Disposizzjoni g_hal 
ru_h it-testatur.
691. Kull disposizzjoni mag_hmula b’mod _generali g_har-ru_h tat-
testatur, jew ta’ persuna o_hra, ming_hajr ma ting_had l-opra tajba li
g_handha ssir, m’g_handha ebda effett.
Ma tistax issir il-
prova li l-kliem tat-
testment huwa 
kuntrarju g_hall-
volont_a  tat-testatur.
692. (1) Ebda prova ma tista’ ssir biex turi li l-istituzzjoni jew
il-legat, mag_hmula favur ta’ persuna jew korp morali, jew g_hal xi
opra msemmija fit-testment, mhumiex hekk _hlief fid-dehra, u li fil-
fatt dik l-istituzzjoni jew dak il-legat huma mag_hmula favur ta’
persuna jew korp morali jew opra mhux imsemmija fit-testment,
lanqas jekk fit-testment ikun hemm xi kliem li juri jew li minnu
wie_hed jista’ jifhem li l-volont_a  tat-testatur kienet dik.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux meta l-
istituzzjoni jew il-legat ji_gu attakkati b_hala li saru favur ta’ persuna
inkapa_ci b’persuna interposta.
Disposizzjoni 
fidu_cjarja.
693. Kull disposizzjoni ta’ testment li biha, ukoll jekk somma
ta’ flus jew xi _ha_g‘o_hra determinata, ti_gi m_hollija lil xi persuna
msemmija fit-testment sabiex din tag_hmel biha dak li t-testatur ikun
stqarr li fdalha bil-mistur, ma tiswiex, lanqas jekk dik il-persuna
tkun trid tipprova illi dik id-disposizzjoni hija favur ta’ nies kapa_ci
skond l-li_gi li jir_cievu b’testment, jew g_hal _hwejje_g xierqa.
Indikazzjoni 
_ha_zina tal-werriet, 
tal-legatarju jew 
tal-_ha_ga m_hollija 
fit-testment.
694. (1) Jekk il-persuna tal-werriet jew tal-legatarju hija
indikata _ha_zin, id-disposizzjoni g_handha effett, kemm-il darba
wie_hed ikun xort’o_hra _zgur liema persuna t-testatur ried ja_htar.
(2) Din ir-regola tg_hodd ukoll fil-ka_z li jkun hemm _zball fit-
tismija jew fit-tifsir tal-_ha_ga m_hollija b’legat, meta wie_hed ikun
xort’o_hra _zgur liema _ha_ga t-testatur ried i_halli.
Disposizzjoni 
m_hollija g_hal 
kollox fis-setg_ha 
tal-werriet.
695. Ma tiswiex disposizzjoni ta’ testment li t_halli g_hal kollox
fis-setg_ha tal-werriet jew ta’ terza persuna li jistabbilixxu kemm
g_handu jkun il-legat, _hlief fil-ka_z ta’ legati m_hollijin b’titolu ta’
_hlas g_hal servizzi mag_hmulin lit-testatur fl-a_h_har marda tieg_hu.
Legat ta’ _hwejje_g 
_haddie_hor.
696. (1) Il-legat tal-_ha_ga ta’ _haddie_hor ma jiswiex, _hlief jekk
ikun hemm iddikjarat fit-testment illi t-testatur kien jaf li l-_ha_ga
kienet ta’ _haddie_hor u mhux tieg_hu; f’dan il-ka_z il-werriet jista’
jag_h_zel jew li jakkwista l-_ha_ga m_hollija b’legat sabiex ig_haddiha
lil-legatarju, jew li j_hallas lil-legatarju l-valur _gust tag_hha.
(2) I_zda, jekk il-_ha_ga hekk im_hollija b’legat, g_halkemm tkun
ta’ _haddie_hor fi _zmien it-testment, tkun saret proprjet_a  tat-testatur
fi _zmien il-mewt tieg_hu, il-legat ta’ dik il-_ha_ga huwa validu.
  142      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta l-_ha_ga hija 
tal-werriet jew tal-
legatarju. 
697. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll jekk il-_ha_ga m_hollija b’legat tkun tal-werriet, jew tal-
legatarju inkarigat fit-testment biex jag_htiha lil terza persuna.
Jekk bi_c_ca biss tal-
_ha_ga m_hollija hija 
tat-testatur.
698. Jekk it-testatur ikollu bi_c_ca mill-_ha_ga m_hollija b’legat, jew
jedd fuq dik il-_ha_ga, il-legat jiswa biss g_hal dik il-bi_c_ca jew g_hal
dak il-jedd, kemm-il darba ma jkunx hemm iddikjarat fit-testment
illi t-testatur kien jaf li l-_ha_ga ma kinitx tieg_hu kollha.
Legat ta’ _ha_ga 
mhux determinata.
699. Il-legat ta’ _ha_ga mobbli mhux determinata, li taqa’ ta_ht
_gens jew spe_ci, huwa validu g_had li ebda _ha_ga ta’ dak il-_gens jew
ta’ dik l-ispe_ci ma jkun hemm fost il-_gid tat-testatur fi _zmien it-
testment, jew ma jinsab li hemm fi _zmien il-mewt tieg_hu.
Jekk il-_ha_ga 
m_hollija ma 
tinsabx fil-_gid tat-
testatur.
700. (1) Meta t-testatur i_halli b_hala tieg_hu nnifsu _ha_ga
partikolari, jew _ha_ga li tkun ta’ _certu _gens jew ta’ _certa spe_ci, il-
legat ma jkollux effett, jekk il-_ha_ga ma tkunx tinsab fil-_gid tat-
testatur fi _zmien il-mewt tieg_hu.
(2) Jekk il-_ha_ga tkun tinsab fil-_gid tat-testatur fi _zmien il-mewt
tieg_hu, i_zda mhux fil-kwantit_a  msemmija fit-testment, il-legat
ikollu effett g_hall-kwantit_a  li tinsab.
Legat ta’ _ha_ga jew 
kwantit_a  li 
g_handha tittie_hed 
minn xi lok.
701. Il-legat ta’ _ha_ga jew ta’ kwantit_a  li g_handha tittie_hed minn
_certu lok, ikollu effett biss kemm-il darba l-_ha_ga tkun tinsab f’dak
il-lok; u, jekk bi_c_ca biss tkun tinsab fil-lok imsemmi mit-testatur,
il-legat ikollu effett g_hal dik il-bi_c_ca.
Legat ta’ _ha_ga li 
tkun tal-legatarju.
702. (1) Jekk il-_ha_ga m_hollija b’legat kienet _ga tal-legatarju fi
_zmien it-testment, dan il-legat ma jiswiex.
(2) Kemm-il darba l-legatarju jkun akkwista l-_ha_ga m_hollija
b’legat f’xi _zmien wara t-testment, jew ming_hand it-testatur b’titolu
oneru_z jew ming_hand _haddie_hor b’kull titolu li jkun, huwa jkollu
jedd g_hal daqs kemm tkun tiswa l-_ha_ga, kemm-il darba jkun hemm
i_c-_cirkostanzi msemmijin fl-artikolu 696, bla ma jing_hata qies ta’ l-
artikolu 743.
(3) Jekk il-legatarju jkun akkwista l-_ha_ga ming_hand it-testatur
b’titolu gratuwitu, il-legat jing_hadd b_hala m_hallas.
Legat ta’ kreditu. 703. Il-legat ta’ kreditu, jew ta’ _helsien minn dejn, m’g_handux
effett _hlief g_hal dik il-bi_c_ca li tkun g_had ma t_hallsitx fi _zmien il-
mewt tat-testatur.
Legat ta’ _ha_ga jew 
ta’ somma li 
tag_hha hu debitur 
it-testatur lejn il-
legatarju.
704. (1) Il-legat li jag_hmel it-testatur ta’ _ha_ga jew somma
determinata, b_hala li hu debitur tag_hha lejn il-legatarju, jiswa g_had
li l-_ha_ga jew is-somma ma jkollhiex ting_hata.
(2) Jekk it-testatur ikollu jag_hti dik il-_ha_ga jew somma, il-
legatarju jakkwista azzjoni _gdida biex ida_h_hal il-_ha_ga jew is-
somma li jkollu jie_hu, u, kemm-il darba, kieku kien xort’o_hra, il-
_ha_ga jew is-somma ma kinitx tkun tista’ tintalab lura _hlief wara li
jag_hlaq _certu _zmien jew wara li sse_h_h il-kondizzjoni li minnha
jiddependi l-_hlas, il-legatarju ma jkollux b_zonn jistenna sakemm
dak i_z-_zmien jag_hlaq jew dik il-kondizzjoni sse_h_h.
(3) I_zda, il-legat ma jkollux effett kemm-il darba t-testatur
i_hallas id-dejn f’kull _zmien li jkun wara t-testment.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        143
Legat lill-kreditur.
i_halli legat lill-kreditur tieg_hu, dan il-legat ma jitqiesx mag_hmul bi
_hlas tad-dejn lejn il-legatarju.
Legat lis-seftur.
dak li huwa jkollu jie_hu b_hala salarju.
Fil-legatum 
liberationis jid_hlu 
biss id-djun li jkun 
hemm fi _zmien it-
testment.
706. Meta legat ikun jikkonsisti fil-_helsien tad-debitur mid-djun
li jkollu jag_hti lit-testatur, f’dan il-legat jitqiesu li jid_hlu biss dawk
id-djun li t-testatur kellu jie_hu fi_z-_zmien tat-testment, u mhux djun
o_hra li jkunu _gew mag_hmula wara.
Legat ta’ 
manteniment.
707. Fil-legat ta’ manteniment jid_hol l-ikel, l-ilbies, l-
abitazzjoni, u _hwejje_g o_hra me_htie_ga matul il-hajja tal-legatarju; u
tista’ tid_hol ukoll, skond i_c-_cirkostanzi, l-edukazzjoni tal-legatarju
skond il-kondizzjoni tieg_hu.
Legat ta’ immobbli 
mkabbar 
b’akkwisti li jsiru 
wara.
708. Meta t-testatur li jkun _halla b’legat il-proprjet_a  ta’
immobbli, ikun kabbar dik il-proprjet_a  b’akkwisti o_hra li jsiru
wara, dawn l-akkwisti, g_had li jkunu jmissu mal-fond im_holli
b’legat, ma jitqisux li jag_hmlu sehem mil-legat ming_hajr ma ssir
disposizzjoni _gdida.
Prelegat lill-
werriet.
709. It-testatur jista’ j_halli prelegat lill-werriet tieg_hu, u, f’dak
il-ka_z, il-werriet, g_hal dan il-prelegat, jitqies b_hala legatarju.
FUQ ID-DISPOSIZZJONIJIET TA_HT KONDIZZJONI JEW BI _ZMIEN
Id-disposizzjonijiet 
jistg_hu jkunu 
ming_hajr 
kondizzjoni jew 
ta_ht kondizzjoni.
710. Kull disposizzjoni, b’titolu universali jew partikolari, tista’
ssir ming_hajr ebda kondizzjoni jew ta_ht kondizzjoni.
Kondizzjoni 
impossibbli, e_c_c.
711. (1) Il-kondizzjoni impossibbli, jew kuntrarja g_hal-li_gi,
jew g_hall-eg_hmil xieraq, tag_hmel ma tiswiex id-disposizzjoni li
fiha tkun mag_hmula.
(2) Il-kondizzjoni li ma tistax tiftiehem titqies b_hala mhix
miktuba.
Kondizzjoni li ma 
g_handux isir 
_zwie_g.
712. (1) Il-kondizzjoni li wie_hed m’g_handux ji_z_zewwe_g jew li
m’g_handux jerga’ ji_z_zewwe_g titqies b_hallikieku ma _gietx
mag_hmula.
(2) I_zda, il-legatarju ta’ u_zufrutt, ta’ u_zu, jew ta’ abitazzjoni,
jew ta’ pensjoni jew _hlas ie_hor li g_handu jing_hata kull tant _zmien,
g_hall-ka_z u g_ha_z-_zmien li jibqa’ g_ha_zeb (jew xebba), inkella armel
(jew armla), ma jistax igawdi l-legat _hlief fi_z-_zmien li jibqa’
g_ha_zeb (jew xebba), inkella armel (jew armla).
(3) Il-kondizzjoni ta’ rmulija, f’disposizzjoni ta’ testment
mag_hmula minn wie_hed mill-mi_z_zew_gin favur l-ie_hor, hija valida.
  144      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Kondizzjoni li l-
werriet m’g_handux 
jinqeda bil-
benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
713. Il-kondizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet li jinqeda bil-
benefi_c_cju ta’ l-inventarju titqies b_hallikieku mhix miktuba. 
Disposizzjoni dwar 
il-jum li minnu 
g_handha tibda jew 
tispi_c_ca l-
istituzzjoni ta’ 
werriet.
714. Jekk, f’disposizzjoni ta’ testment b’titolu universali, it-
testatur isemmi l-_gurnata li fiha jew li minnha g_handha tibda jew
tispi_c_ca l-istituzzjoni ta’ werriet, din il-_gurnata titqies b_hallikieku
mhix imsemmija.
Disposizzjoni 
b’kondizzjoni 
ta’_gid im_hallas 
b’ie_hor.
715. Disposizzjoni ta’ testment, b’titolu universali jew
partikolari, mag_hmula mit-testatur ta_ht kondizzjoni li b_hala tpattija,
il-werriet jew il-legatarju g_handu jibbenefikah fit-testment tieg_hu,
hija nulla.
Disposizzjoni li 
tiddependi minn 
_grajja mhix _zgura.
716. Kull disposizzjoni f’testment mag_hmula ta_ht kondizzjoni li
tkun tiddependi minn _grajja mhix _zgura, u li tkun tali li fil-_hsieb
tat-testatur id-disposizzjoni m’g_handhiex tiswa _hlief fil-ka_z li dik
il-_grajja ti_gri jew ma ti_grix, tibqa’ bla effett, kemm-il darba l-
persuna, li favur tag_hha tkun _giet mag_hmula, tmut qabel ma sse_h_h
il-kondizzjoni.
Kondizzjoni li 
tissospendi l-
esekuzzjoni tad-
disposizzjoni.
717. Il-kondizzjoni li, fil-_hsieb tat-testatur, hija mag_hmula biss
sabiex tissospendi l-esekuzzjoni tad-disposizzjoni tat-testment, ma
timpedix lill-werriet jew lil-legatarju milli jkollu jedd miksub li
jista’ jg_haddi lill-werrieta tieg_hu ukoll qabel ma ti_gri l-kondizzjoni.
Meta l-werriet jew 
legatarju g_handu 
jag_hti garanzija 
g_hall-esekuzzjoni 
tal-kondizzjoni.
718. Jekk it-testatur _halla l-wirt jew il-legat ta_ht l-obbligu li l-
werriet jew il-legatarju m’g_handux jag_hmel jew jag_hti xi _ha_ga, il-
werriet jew il-legatarju g_handu j_gib garanzija tajba g_hall-
esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu, b’mezz ta’ ple_g_g jew ta’ ipoteka jew
ta’ rahan, favur dawk li g_halihom g_handu jg_haddi l-wirt jew il-legat
fin-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ dak l-obbligu.
Persuna obbligata 
g_hall-kunsinna ta’ 
legat ta_ht 
kondizzjoni 
g_handha tag_hti 
garanzija.
719. Hekk ukoll, jekk legat hu m_holli ta_ht kondizzjoni, jew biex
jittie_hed wara xi _zmien, dak li jkun obbligat g_hall-_hlas tal-legat
jista’ jkun im_gieg_hel jag_hti l-garanzija hawn fuq imsemmija favur
il-legatarju.
_Hatra ta’ 
amministratur f’xi 
ka_zijiet.
720. (1) Jekk il-werriet ikun _gie istitwit ta_ht wa_hda mill-
kondizzonijiet imsemmijin fl-artikolu 716, g_handu jin_hatar
amministratur tal-wirt sakemm din il-kondizzjoni ti_gri jew sakemm
wie_hed ikun _zgur li ma tistax ti_gri.
(2) Hekk ukoll g_handu jin_hatar amministratur meta l-werriet
jew il-legatarju jonqos li jag_hti l-garanzija msemmija fl-a_h_har _zew_g
artikoli qabel dan, kif ukoll fil-ka_z li l-werriet istitwit ikun iben
immedjat, li g_had mhux kon_cepit, ta’ persuna li tkun _hajja fi_z-
_zmien tal-mewt tat-testatur, kif jing_had fl-artikolu 600.
(3) Dan l-amministratur ikollu l-istess setg_hat u obbligi b_hall-
kuratur ta’ wirt battal, bla _hsara ta’ kull provvediment ie_hor li,
skond i_c-_cirkostanzi, il-qorti jidhrilha li g_handha tag_hti.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        145
FUQ L-EFFETTI TAL-LEGATI U L-_HLAS TAG_HHOM
Jedd li wie_hed 
jir_cievi legat pur u 
sempli_ci, li jista’ 
jg_haddi g_hall-
werrieta tal-
legatarju.
721. (1) Kull legat pur u sempli_ci jag_hti lil-legatarju, minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur, jedd, li jista’ jg_haddi g_hall-werrieta
ta’ l-istess legatarju, jew g_hal dawk li l-jeddijiet tag_hhom _gejjin
minnu, li jir_cievi l-_ha_ga m_hollija lilu bil-legat.
(2) Il-legat mag_hmul ta_ht kondizzjoni ma jag_htix lil-legatarju
dak il-jedd qabel ma ti_gri l-kondizzjoni.
Jedd tal-g_ha_zla 
meta l-legat hu ta’ 
_ha_ga mhix 
determinata.
722. (1) Jekk il-_ha_ga m_hollija legat ma tkunx determinata,
imma tkun taqa’ ta_ht xi _gens jew xi spe_ci ta’ _hwejje_g, il-jedd tal-
g_ha_zla jmiss lill-werriet, illi mhux obbligat jag_hti _ha_ga ta’ l-a_hjar
kwalit_a , i_zda lanqas ma jista’ joffriha ta’ l-ag_har kwalit_a .
(2) Din ir-regola tg_hodd ukoll jekk il-jedd ta’ l-g_ha_zla jkun
im_holli f’idejn terza persuna.
(3) Jekk din it-terza persuna ma tkunx trid tag_hmel il-g_ha_zla,
inkella ma tkunx, min_habba mewt jew impediment ie_hor, tista’
tag_hmilha, din il-g_ha_zla ssir mill-qorti, fuq ir-regola mi_gjuba fis-
subartikolu (1).
Meta l-g_ha_zla hija 
m_hollija fil-
legatarju.
723. Jekk il-jedd ta’ l-g_ha_zla jkun im_holli f’idejn il-legatarju,
dan jista’ jag_h_zel l-a_hjar _ha_ga ta’ dak il-gens jew ta’ dik l-ispe_ci li
jkun hemm fil-wirt: i_zda jekk fil-wirt ma jkun hemm ebda wa_hda,
hu ma jistax jag_h_zel wa_hda ta’ l-a_hjar kwalit_a .
Jedd tal-g_ha_zla fil-
legat alternattiv.
724. Fil-legat alternattiv il-jedd ta’ l-g_hazla jitqies mog_hti lill-
werriet.
Meta l-jedd tal-
g_ha_zla jg_haddi lill-
werriet tal-werriet 
jew tal-legatarju.
725. (1) Jekk il-werriet jew il-legatarju, li lilu jkun imiss il-
jedd ta’ l-g_ha_zla, ma jkunx seta’ jag_hmel din il-g_ha_zla, dan il-jedd
ig_haddi lill-werriet tieg_hu.
(2) Il-g_ha_zla, la darba ssir, ma tistax titre_g_ga’ lura.
(3) Jekk mill-_hwejje_g tal-_gens jew ta’ l-ispe_ci m_hollija bil-
legat ikun hemm imqar wa_hda biss fost l-assi tat-testatur, il-werriet
jew il-legatarju li jkollu l-jedd ta’ l-g_ha_zla ma jistax, _hlief fil-ka_z
ta’ disposizzjoni espressa li tg_hid il-kuntrarju, jag_h_zel _ha_g‘o_hra li
ma tkunx fl-assi.
Il-legatarju g_handu 
jitlob lill-werriet il-
kunsinna tal-_ha_ga 
m_hollija legat.
726. Il-legatarju g_handu jitlob lill-werriet il-pussess tal-_ha_ga
im_hollija legat.
Frottijiet jew 
img_haxijiet tal-
legat.
727. Il-legatarju ma jistax jitlob il-frottijiet jew l-img_haxijiet
tal-legat, _hlief minn dak in-nhar li jkun, imqar b’ittra uffi_cjali,
sejja_h lill-werriet biex jikkunsinna jew i_hallas il-legat, jew minn
dak in-nhar li din il-kunsinna jew dan il-_hlas ikun _gie mwieg_hed
lilu.
Meta l-img_haxijiet 
jew il-frottijiet 
g_handhom 
jit_hallew minn dak 
in-nhar tal-mewt 
tat-testatur.
728. L-img_haxijiet jew il-frottijiet tal-_ha_ga m_hollija legat
jibdew ig_haddu favur il-legatarju minnufih wara l-mewt tat-
testatur, ukoll ming_hajr is-sej_ha _gudizzjarja msemmija fl-a_h_har
artikolu qabel dan, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) meta t-testatur ikun espressament hekk ordna;
  146      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(b) meta l-legat ikun ta’ fond, jew ta’ kapital, jew
_ha_g‘o_hra li tag_hti frottijiet.
Legati ta’ vitalizju 
jew pensjoni.
729. Jekk il-_ha_ga im_hollija legat tkun renta vitalizja jew
pensjoni, dan il-vitalizju jew pensjoni jibdew g_haddejja minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur.
Meta l-legat hu ta’ 
kwantit_a  
determinata li 
g_handha ti_gi 
ikkunsinnata jew 
im_hallsa fi 
_zminijiet stabbiliti.
730. (1) Meta l-_ha_ga m_hollija legat tkun kwantit_a  determinata
li g_handha ti_gi kkunsinnata jew im_hallsa fi _zminijiet stabbiliti,
b_hallikieku kull sena, kull xahar, jew fi _zmien ie_hor, l-ewwel _zmien
jibda mill-mewt tat-testatur, u l-legatarju jakkwista l-jedd g_hall-
kwantit_a  kollha li jkollu jie_hu f’kull wie_hed mi_z-_zminijiet, ukoll
kemm-il darba jkun baqa’ _haj sal-bidu biss ta_z-_zmien fuq imsemmi.
(2) I_zda l-legat, jekk ma jkunx im_holli b’titolu ta’
manteniment, ma jistax jintalab _hlief wara li jag_hlaq i_z-_zmien.
(3) Jekk il-legat ikun im_holli b’titolu ta’ manteniment, jista’
jintalab fil-bidu ta_z-_zmien.
Il-_ha_ga m_hollija 
legat g_handha 
ting_hata bl-
a_c_cessorji.
731. (1) Il-_ha_ga m_hollija legat titqies li _giet im_hollija, u
g_handha ti_gi kkunsinnata, bl-a_c_cessorji me_htie_ga tag_hha, u fil-
kondizzjoni li tkun tinsab dak in-nhar tal-mewt tat-testatur.
(2) I_zda titqies il-kuntrarju g_hal abbellimenti jew g_hal bini _gdid
mag_hmul fil-fond im_holli legat, jew g_hal fond li t-testatur ikun
kabbar ir-re_cint tieg_hu billi da_h_hal fih akkwisti _godda.
Meta l-_ha_ga 
m_hollija legat hi 
mg_hobbija b’jedd 
ta’ u_zufrutt, e_c_c.
732. (1) Jekk qabel it-testment, jew wara, il-_ha_ga m_hollija
legat tkun _giet img_hobbija b’u_zufrutt, b’renta, jew b’pi_z ie_hor
perpetwu jew temporanju, il-legatarju je_hodha bil-pi_z li jkun hemm
fuqha.
(2) Jekk il-_ha_ga m_hollija legat tkun marbuta b’ipoteka g_hal
djun o_hra, dak li g_handu j_hallas il-legat hu fid-dmir li jag_hmilha
_hielsa, meta t-testatur ma jkunx ordna xort’o_hra.
Spejje_z g_hall-
kunsinna tal-legat.
733. L-ispejje_z me_htie_ga g_hall-kunsinna jew _hlas tal-legat
ibatihom il-wirt, meta dan jista’ jsir bla _hsara tal-jeddijiet ta’ dawk
li g_halihom il-li_gi tirri_zerva sehem tal-beni tal-wirt.
Min hu obbligat 
i_hallas il-legat.
734. (1) Meta fost _zew_g werrieta jew i_zjed ebda wie_hed
minnhom ma jkun _gie partikolarment obbligat mit-testatur g_hall-
_hlas tal-legat, il-werrieta kollha huma obbligati g_hall-_hlas tieg_hu,
kull wie_hed skond is-sehem li jkun imissu fil-wirt.
(2) Huma wkoll obbligati g_hall-_hlas tal-legat kollu, sal-valur
ta’ immobbli tal-wirt li jkollhom f’idejhom.
Meta wie_hed mill-
werrrieta hu wa_hdu 
mg_hobbi bid-dmir 
tal-_hlas tal-legat.
735. (1) Jekk wie_hed mill-werrieta jkun hu wa_hdu mg_hobbi
bid-dmir tal-_hlas tal-legat, hu wa_hdu g_handu l-obbligu ta’ dan il-
_hlas.
(2) Kemm-il darba l-_ha_ga m_hollija legat tkun ta’ wie_hed mill-
werrieta, il-werrieta l-o_hra huma obbligati, jekk ma ji_gix ippruvat li
l-volont_a  tat-testatur kienet o_hra, jikkumpensawh tal-valur tag_hha
bi flus jew _hwejje_g tal-wirt, kull wie_hed skond is-sehem tieg_hu fil-
wirt, basta li dan il-legat ma jkunx null, kollu jew parti minnu, ta_ht
l-artikoli 696, 697 u 698.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        147
It-testatur jista’ 
jiddikjara l-
pensjoni jew l- 
u_zufrutt mhux 
su_g_getti g_hal 
sekwestru.
736. (1) It-testatur jista’, meta j_halli pensjoni jew u_zufrutt,
jiddikjara li din il-pensjoni jew dan l-u_zufrutt ma jistg_hux jinqabdu
b’sekwestru, u wkoll li ma jistg_hux ji_gu ttrasferiti, kollha jew parti
minnhom.
(2) Din id-dikjarazzjoni, jekk mag_hmula b’mod _generali,
g_handha wkoll effett jekk is-sekwestru jintalab, jew it-trasferiment
ikun sejjer isir jew jintalab g_hal djun li l-legatarju jkun g_hamel
wara li jkun beda jgawdi l-legat.
FUQ IL-JEDD TA’ AKKREXXIMENT
Jedd ta’ 
akkrexximent.
737. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 745 u ta’ l-
artikolu 866, meta _zew_g persuni jew i_zjed huma istitwiti jew
imsej_hin flimkien g_hall-wirt jew g_hal-legat, u xi wa_hda minnhom
tmut qabel it-testatur, inkella ma tkunx kapa_ci li tir_cievi, jew
tirrinunzja g_hall-wirt jew g_hal-legat, jew ma jkollhiex jedd g_halih
billi ma tkunx _grat il-kondizzjoni li ta_htha kienet hekk istitwita jew
imsej_ha, is-sehem ta’ din il-persuna, bl-obbligi u l-pi_zijiet li jkun
hemm mieg_hu, ji_zdied ma’ dak tal-werrieta jew legatarji l-o_hra.
Meta l-istituzzjoni 
jew il-legat jitqiesu 
li _gew m_hollija lill-
werrieta jew 
legatarji flimkien, 
e_c_c.
738. (1) L-istituzzjoni jew il-legat jitqiesu li _gew im_hollija
lill-werrieta jew legatarji flimkien, meta jiddependu mill-istess
disposizzjoni, u t-testatur ma jkunx qassam is-sehem ta’ kull
werriet jew legatarju fil-wirt jew fil-_ha_ga m_hollija legat.
(2) Jitqies li hemm tqassim ta’ l-ishma, fil-ka_z biss li t-testatur
ikun semma espressament liema g_handu jkun is-sehem ta’ kull
wie_hed. Il-kelmiet biss "f’partijiet indaqs" jew "f’ishma ndaqs" ma
jne_h_hux il-jedd ta’ akkrexximent.
Il-legat jitqies 
ukoll li _gie m_holli 
lil-legatarji 
flimkien meta l-
_ha_ga ma tistax 
tinqasam.
739. Il-legat jitqies ukoll li _gie m_holli lil-legatarji flimkien meta
_ha_ga, li ma tistax tinqasam ming_hajr _hsara, tkun _giet im_hollija legat
fl-istess testment lil _zew_g persuni jew i_zjed, ukoll jekk
separatament.
Kull wie_hed mill-
werrieta jew mil-
legatarji ma jistax 
jirrinunzja g_has-
sehem li ji_zdied 
jekk ma 
jirrinunzjax g_has-
sehem li missu fil-
bidu.
740. Meta hemm lok g_hall-jedd ta’ akkrexximent, ebda wie_hed
mill-werrieta jew mil-legatarji ma jista’, ming_hajr ma jirrinunzja
g_hal sehmu stess, jirrinunzja g_has-sehem li ji_zdied mieg_hu. 
Jedd ta’ sehem 
battal ta’ wirt jew 
legat, meta ma 
hemmx lok g_hall-
akkrexximent.
741. Meta ma hemmx lok g_hall-jedd ta’ akkrexximent, is-sehem
battal tal-wirt, bl-obbligi u l-pi_zijiet li jkun hemm mieg_hu, ig_haddi
g_hall-werrieta le_gittimi tat-testatur, u s-sehem battal tal-legat, bl-
obbligi u l-pi_zijiet li jkun hemm mieg_hu, jibqa’, jekk xi wie_hed
mill-werrieta jew mil-legatarji jkun partikolarment obbligat g_hall-
_hlas tal-legat, favur dak il-werriet jew legatarju, jew, jekk ikun
hekk obbligat il-wirt, favur il-werrieta kollha, kull wie_hed skond is-
sehem tieg_hu fil-wirt.
  148      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
U_zufrutt im_holli lil 
_zew_g persuni jew 
i_zjed flimkien.
742. (1) Jekk jedd ta’ u_zufrutt ji_gi m_holli lil _zew_g persuni jew
i_zjed flimkien, kif jing_had fl-artikoli 738 u 739, ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 382, ukoll wara li jkun _gie a_c_cettat
il-legat.
(2) Jekk l-u_zufrutt ma jkunx _gie im_holli lil dawn il-persuni
flimkien, is-sehem battal jing_haqad mal-proprjet_a .
FUQ IT-T_HASSIR TA’  DISPOSIZZJONIJIET TA’  TESTMENT U FUQ ID-
DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI JIBQG_HU MING_HAJR EFFETTI
It-trasferinient mit-
testatur tal-_ha_ga 
m_hollija legat i_gib 
it-t_hassir tal-legat.
743. (1) Kull trasferiment li t-testatur jag_hmel tal-_ha_ga kollha
m_hollija legat jew ta’ bi_c_ca minnha, ukoll jekk b’bejg_h bil-jedd ta’
rkupru, jew bi tpartit, i_gib it-t_hassir tal-legat dwar il-_ha_ga
ttrasferita, g_halkemm dan it-trasferiment ikun null, jew fittizju, jew
g_halkemm il-_ha_ga nfisha ter_ga’ tid_hol fil-pussess tat-testatur.
(2) Dan ig_hodd ukoll jekk it-testatur ibiddel il-_ha_ga m_hollija
legat f’o_hra b’mod li din titlef is-sura u l-isem li kellha qabel.
Jekk il-_ha_ga 
m_hollija legat 
tispi_c_ca.
744. (1) Il-legat m’g_handux effett jekk il-_ha_ga tispi_c_ca g_hal
kollox f’g_homor it-testatur.
(2) Din l-istess regola tg_hodd ukoll jekk il-_ha_ga tispi_c_ca wara l-
mewt tat-testatur, ming_hajr l-eg_hmil jew il-_htija tal-werriet, g_had
illi dan ikun _gie mqieg_hed in mora g_hall-kunsinna, kemm-il darba
l-_ha_ga kienet xorta wa_hda tispi_c_ca li kieku kienet g_hand il-
legatarju. 
(3) Meta ji_gu m_hollija b’legat i_zjed minn _ha_ga wa_hda sabiex il-
legatarju jie_hu jew wa_hda jew o_hra minnhom, il-legat jibqa’ jse_h_h
g_halkemm minn dawk il-_hwejje_g ma tibqax _hlief wa_hda biss.
Effett ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment jekk dak li 
favur tieg_hu ssir 
imut qabel it-
testatur.
745. (1) Disposizzjoni ta’ testment tibqa’ ming_hajr effett jekk
il-persuna li favur tag_hha tkun saret tmut qabel it-testatur.
(2) I_zda, id-dixxendenti tal-werriet jew tal-legatarju jid_hlu
minfloku fil-wirt jew fil-legat kull meta, kieku s-su_c_cessjoni kienet
ab intestato, kien ikollhom il-jedd tar-rappre_zentazzjoni, barra
minn meta t-testatur ikun iddispona xort’o_hra, jew il-legat ikun ta’
u_zufrutt, u_zu, jew abitazzjoni, jew ta’ jedd ie_hor minnu nnifsu
persunali.
Jekk il-werriet jew 
il-legatarju 
jirrinunzja g_had-
disposizzjoni.
746. Id-disposizzjoni ta’ testment tibqa’ bla effett g_hall-werriet
jew legatarju li jirrinunzja g_haliha, jew li ma jkunx kapa_ci biex
jir_ceviha.
T_hassir ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment min_habba 
li wara jitwieldu 
tfal lit-testatur.
747. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ testment, sew b’titolu
universali kemm b’titolu partikolari, mag_hmulin minn min, fi_z-
_zmien tat-testment, ma kellux, jew ma kienx jaf li kellu, tfal jew
dixxendenti o_hra, jaqg_hu ipso jure, jekk jinsab li kien je_zisti jew
jekk wara jitwieled tifel jew dixxendent tat-testatur, ukoll jekk
jitwieled wara l-mewt tieg_hu, le_gittimu jew le_gittimat bi _zwie_g li
jsir wara, jew adottiv.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        149
(2) Dan ig_hodd ukoll allavolja l-iben jew id-dixxendent tat-
testatur ikun fi_z-_zmien tat-testment _ga kon_cepit, jew, fil-ka_z ta’
tifel le_gittimat, allavolja jkun _ga _gie mag_hruf qabel it-testment, u
biss wara, ikun _gie le_gittimat.
Testatur li jkun 
_haseb g_hall-ka_z li 
jkunu je_zistu tfal 
jew li wara 
jitwieldu tfal jew 
dixxendenti.
748. It-testment ma jaqax g_har-ra_gunijiet imsemmijin fl-a_h_har
artikolu qabel dan, jekk it-testatur ikun _haseb g_hall-ka_z li jkunu
je_zistu jew li wara jitwieldu tfal jew dixxendenti, inkella meta t-tfal
jew dixxendenti, li jkunu je_zistu jew li jitwieldu wara, imutu qabel
it-testatur.
Jedd tat-tfal 
imwiedla wara t-
testment. 
Emendat: 
XXI. 1962.13.
749. Jekk, fi_z-_zmien tat-testment, it-testatur ikollu tifel jew tfal
inkella dixxendenti, le_gittimi, jew le_gittimati bi _zwie_g li jsir wara,
jew adottivi, u wara jitwieldu jew ji_gu adottati tfal jew dixxendenti
o_hra, kull wie_hed minn dawn ikollu jedd g_hal sehem mill-wirt daqs
is-sehem li, wara li jsir it-tnaqqis pro rata mill-ishma kollha
m_hollija lit-tfal jew dixxendenti msemmija l-ewwel, ikun imiss lit-
tifel jew dixxendent fosthom li skond it-testment g_handu jie_hu l-
anqas.
T_hollija barra ta’ 
tfal li t-testatur 
kien jaf bihom, ma 
twaqqax id-
disposizzjoni.
750. (1) It-t_hollija barra mit-testment ta’ tfal jew dixxendenti
li t-testatur kien jaf bihom, ma twaqqax id-disposizzjoni, bla _hsara
tal-jedd tat-tfal jew dixxendenti hekk im_hollija barra, g_hal-
le_gittima li tmiss lilhom bis-sa_h_ha ta’ dan il-Kodi_ci.
(2) I_zda, sakemm ma ji_gix ippruvat il-kuntrarju, jitqies li t-
testatur ma kienx jaf b’dawk it-tfal jew dixxendenti, u tg_hodd id-
disposizzjoni ta’ l-artikolu 747.
§  VI. FUQ IS-SOSTITUZZJONI U L-FEDEKOMMESSI
Substitutio 
vulgaris.
751. (1) It-testatur jista’ jissostitwixxi persuna o_hra minflok
il-werriet istitwit jew il-legatarju, fil-ka_z li l-werriet jew il-
legatarju ma jkunux jistg_hu jew ma jkunux iridu ja_c_cettaw il-wirt
jew il-legat.
(2) Din id-disposizzjoni tissejja_h substitutio vulgaris.
Sostituzzjoni fil-
ka_z ta’ minuri, 
imbe_cilli jew 
mi_gnun. 
Emendat: 
XXI. 1962.14.
752. (1) Il-missier, l-omm, l-axxendenti l-o_hra, iz-zijiet ir_giel
u nisa, l-a_hwa bniet u subien, jistg_hu jissostitwixxu persuna o_hra
minflok wie_hed minuri fil-ka_z li dan imut ming_hajr tfal, le_gittimi,
adottati jew le_gittimati bi _zwie_g li jsir wara, qabel ma jag_hlaq
tmintax-il sena, i_zda biss g_hal dawk il-beni li g_halihom il-minuri
jkun _gie istitwit werriet jew ma_htur legatarju.
(2) Il-persuni hawn fuq imsemmija jistg_hu wkoll jissostitwixxu
terza persuna minflok wie_hed imbe_cilli jew mi_gnun, fil-beni biss li
jkunu _hallewlu, fil-ka_z li huwa jmut imbe_cilli jew mi_gnun,
ming_hajr tfal, le_gittimi, adottati jew le_gittimati bi _zwie_g li jsir
wara.
(3) F’kull sostituzzjoni msemmija f’dan l-artikolu, jekk issir
mill-missier, mill-omm jew minn axxendent ie_hor li ming_handu l-
werriet istitwit jew il-legatarju g_handu jedd g_hal-le_gittima, ma
jistax ji_gi mda_h_hal _hlief is-sehem tal-beni, li minnu l-minuri, meta
  150      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
jsir ta’ l-et_a , inkella l-imbe_cilli jew il-mi_gnun, jekk fi_z-_zmien tal-
mewt tieg_hu jkun mo_h_hu floku, jista’ jiddisponi.
Sostituzzjoni ta’ 
_zew_g persuni jew 
i_zjed flok wa_hda, 
jew vice versa.
753. Jistg_hu ji_gu sostitwiti, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli
ta’ qabel dan, _zew_g persuni jew i_zjed minflok persuna wa_hda, u
persuna wa_hda minflok _zew_g persuni jew i_zjed.
Jekk fis-
sostituzzjoni jkun 
imsemmi wie_hed 
biss mi_z-_zew_g 
ka_zijiet.
754. Jekk fil-klawsola tas-sostituzzjoni jkun imsemmi wie_hed
biss mi_z-_zew_g ka_zijiet, ji_gifieri, jew li l-werriet imsejja_h fl-ewwel
lok ma jkunx jista’, jew li ma jkunx irid ja_c_cetta l-wirt jew il-legat,
il-ka_z l-ie_hor jitqies imda_h_hal ukoll, kemm-il darba t-testatur ma
jkunx fisser il-kuntrarju.
Esekuzzjoni ta’ l-
obbligi minn dawk 
li ji_gu msej_hin flok 
o_hrajn.
755. (1) Is-sostitwiti g_handhom jesegwixxu l-obbligi kollha li
jkunu _gew imqeg_hdin fuq dawk li minflokhom huma jkunu da_hlu,
kemm-il darba ma jkunx jidher li t-testatur ried iqieg_hed dawk il-
pi_zijiet biss fuq dawk li _gew imsej_hin l-ewwel.
(2) Madankollu, dawk l-obbligi li jkollhom x’jaqsmu
spe_cjalment mal-persuna tal-werriet jew tal-legatarju, ma jitqisux
imtennija fis-sostituzzjoni, meta dan ma jkunx _gie ddikjarat
espressament.
Proporzjon ta’ 
ishma f’ka_z ta’ 
sostituzzjoni ta’ 
wie_hed ma’ ie_hor 
bejn il-werrieta jew 
legatarji, f’ishma 
mhux indaqs.
756. (1) Jekk bejn _zew_g werrieta jew legatarji, inkella i_zjed,
f’ishma mhux daqs xulxin, ti_gi ordnata sostituzzjoni ta’ wie_hed ma’
ie_hor, il-proporzjon ta’ l-ishma stabbilita fid-disposizzjoni ta’ l-
ewwel titqies imtennija wkoll fis-sostituzzjoni.
(2) Jekk fis-sostituzzjoni, flimkien ma’ l-imsej_hin l-ewwel,
tkun imsej_ha persuna o_hra, is-sehem battal ikun imiss f’ishma
ndaqs lis-sostitwiti kollha.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi.
Kap. 12.
757. (1) Il-fedekommessi huma pprojbiti:
I_zda l-fedekommessi mag_hmula qabel il-jum li fih bdiet
isse_h_h l-Ordinanza Nru. IV ta’ l-1864, im_hassra b’dan il-Kodi_ci,
jibqg_hu regolati bid-disposizzjonijiet tal-li_gi li kienet isse_h_h qabel
dak il-jum, kompri_zi d-disposizzjonijiet tal-Kapitolu II, Ktieb IV
tal Kodi_ci Muni_cipali ta’ Malta, mag_hruf b_hala Kodi_ci De Rohan,
bla _hsara tad-disposizzjonijiet tat-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Kull obbligu mag_hmul lill-werriet jew lil-legatarju biex
i_zomm u jrodd il-wirt jew il-legat lil terza persuna jitqies
b_hallikieku mhux miktub.
Disposizzjoni li 
tipprojbixxi lill- 
werriet jew 
legatarju li 
jittrasferrixxi jew li 
jiddisponi 
b’testment hija 
ming_hajr effett.
758. (1) Kull disposizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet jew lil-
legatarju li jittrasferixxi jew li jiddisponi b’testment, titqies, bla
_hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 736, b_hallikieku ma _gietx
miktuba.
(2) B’danakollu, jista’ jit_halla l-u_zufrutt lil wie_hed, u l-
proprjet_a  nuda lil wie_hed ie_hor, i_zda g_handhom jit_harsu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 331.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        151
Jekk u_zufrutt 
jit_halla lil wie_hed u 
proprjet_a  lil wie_hed 
ie_hor.
759. Jekk l-u_zufrutt ta’ _ha_ga jit_halla lil wie_hed u l-proprjet_a  ta’
l-istess _ha_ga lil wie_hed ie_hor, ta_ht il-kondizzjoni li dan ta’ l-a_h_har
ikun _haj fi_z-_zmien li jispi_c_ca l-u_zufrutt, tista’ ti_gi sostitwita terza
persuna minflok dak li jkun imsejja_h g_hall-proprjet_a , fil-ka_z li ma
sse_h_hx dik il-kondizzjoni.
Disposizzjonijiet 
ta_ht kondizzjoni li 
ma jistg_hux ise_h_hu 
qabel il-mewt tal-
werriet jew 
legatarju.
760. Mhux ipprojbit li ji_gu istitwiti werrieta, jew li jsiru legati,
ta_ht kondizzjoni li ma tistax isse_h_h _hlief fi_z-_zmien tal-mewt tal-
werrieta jew tal-legatarji, u li ji_gu sostitwiti o_hrajn flokhom fil-ka_z
li l-kondizzjoni ma sse_h_hx.
Meta jistg_hu ji_gu 
ordnati _hlasijiet ta’ 
kull sena jew 
pi_zijiet o_hra favur 
ta’ _zew_g persuni 
jew i_zjed, wa_hda 
wara l-o_hra.
761. (1) Il-pi_z perpetwu jew temporanju mag_hmul sabiex l-
u_zufrutt kollu tal-wirt jew tal-legat, inkella sehem minn dak l-
u_zufrutt, jew _hlas ie_hor ta’ kull sena, jing_hata lil _zew_g persuni jew
i_zjed, wa_hda wara l-o_hra, jitqies b_hallikieku ma _giex miktub.
(2) I_zda, jista’ ji_gi ordnat _hlas ta’ kull sena biex bih isir, g_hal
dejjem jew g_hal xi _zmien, patrimonju sagru, jew biex jing_hata
b_hala g_hajnuna lill-fqar, jew b_hala premju g_hall-virtù  jew g_hall-
_hila, jew g_hal _hwejje_g o_hra ta’ fejda pubblika, g_halkemm fid-
disposizzjoni jkunu msej_hin nies ta’ _certa klassi jew _certi familji.
§  VII. FUQ L-ESEKUTURI TESTAMENTARJI
Esekuturi ma_htura 
mit-testatur.
762. It-testatur jista’ ja_htar esekutur testamentarju wie_hed jew
i_zjed.
Min jista’ jkun 
esekutur.
763. Ma jistax ikun esekutur testamentarju min ma jistax
jintrabat b’obbligazzjoni.
ll-minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.58.
764. Il-minuri ma jistax ikun esekutur testamentarju, lanqas bl-
awtorizzazzjoni tal-_genitur li jkollu s-setg_ha fuqu, jew tat-tutur jew
kuratur tieg_hu.
L-esekutur ma 
jistax jinda_hal fl-
amministrazzjoni 
ta’ l-assi qabel ma 
ji_gi mwettaq.
765. L-esekutur  testamentarju  ma jistax  jinda_hal  fl-
amministrazzjoni ta’ l-assi qabel ma ji_gi mwettaq mill-qorti ta’
_gurisdizzjoni volontarja tal-g_zira li fiha t-testatur kien joqg_hod fi_z-
_zmien tal-mewt tieg_hu.
Obbligazzjoni ta’ l-
esekutur.
766. (1) Il-qorti ma twettaqx l-esekutur testamentarju qabel
ma dan ikun obbliga ru_hu fl-atti tal-qorti, b’ipoteka ta’ _hwej_gu
imni_z_zla fir-Re_gistru Pubbliku, li jesegwixxi sewwa l-volont_a  tat-
testatur, u li jag_hti kont ta’ l-amministrazzjoni tieg_hu kull sena, jew
darba wa_hda biss, kif ji_gi ordnat mill-qorti, skond il-ka_z.
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ l-esekutur, tillimita s-somma li
g_haliha _hwej_gu g_handhom ji_gu ipotekati.
Inventarju.
jag_hmel inventarju tal-_hwejje_g li jkun inkarigat jamministra,
inkella, nota ta’ dawn il-_hwejje_g imwettqa bil-_gurament tieg_hu,
kemm-il darba hu ma jkunx _gie me_hlus milli jag_hmel dak l-
inventarju jew dik in-nota mill-persuni li lilhom dawk il-_hwejje_g
kollha, jew bi_c_ca minnhom, ikunu g_haddew.
  152      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
L-esekutur ma 
jistax ji_gi me_hlus 
mill-obbligu li 
jag_hti kont.
768. Kull disposizzjoni li g_handha bi skop tag_hha li te_hles lill-
esekutur testamentarju mill-obbligu li jag_hti kont, ma tiswiex.
Setg_hat ta’ l-
esekutur fi _zmien 
il-pro_ceduri g_hat-
twettiq.
769. L-esekutur jista’, fi _zmien il-pro_cedura g_hat-twettiq tieg_hu
jag_hmel dawk l-atti li ma jistg_hux ming_hajr _hsara ji_gu mdewma, u
jista’ jag_hmel dak li hu me_htie_g sabiex l-assi ji_gi kkonservat.
_Hlas ta’ l-esekutur. 770. Il-qorti hawn fuq imsemmija tista’, f’kull _zmien, tiffissa
lill-esekutur testamentarju dritt moderat, billi tie_hu b’qies il-valur
ta’ l-assi li l-esekutur g_handu jamministra, kemm-il darba t-testatur
stess ma jkunx iddispona dwar dak id-dritt, jew l-esekutur stess ma
jkunx irrinunzja g_halih.
Setg_ha ta’ l-
esekutur li jbieg_h 
proprjet_a .
771. (1) L-esekutur testamentarju, sew biex i_hallas id-djun tal-
wirt jew biex i_hallas il-legati, jista’, jekk ma jkunx hemm flus fil-
wirt, jew ma jkunx hemm bi_z_zejjed, ji_gbor krediti, u, fin-nuqqas ta’
dawn, ibieg_h _hwejje_g tal-wirt.
 (2) Il-bejg_h g_handu jsir bl-irkant pubbliku, jekk il-werrieta ma
jag_htux il-kunsens tag_hhom, jew il-qorti, fuq rikors ta’ l-esekutur,
ma tag_htix, li l-bejg_h isir xort’o_hra.
Il-werriet jista’ ma 
j_hallix li jsir il-
bejg_h.
772. Il-werriet jista’ ma j_hallix li jsir il-bejg_h billi jag_hti l-mezzi
g_hall-_hlas tad-djun u tal-legati.
Il-kariga ta’ 
esekutur ma 
tg_haddix fil-
werrieta tieg_hu.
773. Il-kariga ta’ esekutur testamentarju ma tg_haddix fil-
werrieta tieg_hu.
Is-setg_hat ta’ l-
esekuturi meta 
huma tnejn jew 
i_zjed.
774. Meta t-testatur ikun _hatar _zew_g esekuturi testamentarji jew
i_zjed, huma ma jistg_hux ja_gixxu jekk mhux flimkien, meta ma
jkunx _gie mog_hti lilhom mit-testatur li jistg_hu ja_gixxu wkoll kull
wie_hed g_halih. F’dan l-a_h_har ka_z kull wie_hed minnhom iwie_geb
g_hall-att tieg_hu nnifsu biss.
Spejje_z mag_hmulin 
mill-esekutur 
g_handhom jit_hallsu 
mill-assi.
775. L-ispejje_z mag_hmulin mill-esekutur testamentarju fil-qadi
tad-dmirijiet tieg_hu jit_hallsu minn fuq il-wirt.
Wie_hed jista’ jitlaq 
minn esekutur.
776. (1) L-esekutur testamentarju jista’, f’kull _zmien, jitlaq l-
esekutorija, g_had li jkun _ga beda ja_gixxi ta’ esekutur.
(2) Hu jista’ wkoll, g_hal ra_guni tajba, ji_gi mne_h_hi minn
esekutur.
Setg_hat tal-qorti 
fil-_hatra ta’ _zew_g 
esekuturi jew i_zjed.
777. (1) Jekk it-testatur ikun _hatar _zew_g esekuturi jew i_zjed, u
wie_hed jew i_zjed minnhom ma jkunx irid ja_c_cetta l-inkarigu, jew
jirrinunzja g_halih, jew ji_gi sospi_z jew imne_h_hi, il-qorti hawn fuq
imsemmija tista’ twettaq lill-esekutur jew esekuturi li jibqg_hu, u
tag_htihom is-setg_ha li jesegwixxu t-testment b_hallikieku kienu _gew
huma biss ma_htura mit-testatur, i_zda dan kemm-il darba l-qorti tkun
tal-fehma li huma g_handhom il-_hila me_htie_ga.
(2) Dan ig_hodd ukoll f’ka_z ta’ mewt, assenza, jew mard, ta’
wie_hed jew i_zjed mill-esekuturi.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        153
F ’ka_z ta’ mewt, 
e_c_c., ta’ esekutur 
ma_htur wa_hdu jew 
ta’ l-esekuturi 
ma_htura kollha.
778. F’ka_z ta’ mewt, assenza, rinunzja, jew mard ta’ l-esekutur
li jkun _gie ma_htur wa_hdu, jew ta’ l-esekuturi kollha ma_htura mit-
testatur, l-esekuzzjoni tat-testment tibqa’ m_hollija f’idejn il-
werrieta, kemm-il darba l-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja, bil-
kunsens tag_hhom, jew il-qorti ta’ _gurisdizzjoni kontenzju_za, g_hal
ra_guni tajba fuq talba ta’ xi _hadd li jkollu interess, ma tkunx _hatret,
minflok, persuna o_hra.
§  VIII. FUQ IL-FTU_H U L-PUBBLIKAZZJONI TAT-TESTMENTI
Ftu_h ta’ testmenti 
sigrieti.
Kap. 12.
779. Kull min jidhirlu li g_handu interess f’testment sigriet jista’,
meta jkun hemm il-prova tal-mewt tat-testatur, jitlob il-ftu_h ta’ dak
it-testment bil-mod li jing_had fil-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 779 
jg_hoddu fil-ka_z ta’ 
testatur assenti 
minn _zmien twil, 
e_c_c.
780. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll meta b’sentenza ta’ qorti kompetenti jkun _gie de_ci_z u
ddikjarat illi t-testatur g_handu, min_habba li jkun ilu assenti _zmien
twil, jitqies mejjet, kif ukoll meta t-testatur ikun _ha l-voti ta’
reli_gju_z f’ordni monastiku jew f’xirka reli_gju_za ta’ regulari.
§  IX. FUQ IT-T_HASSIR TA’ TESTMENTI
Ma jistax wie_hed 
jirrinunzja g_hall-
jedd li j_hassar it-
testment.
781. (1) _Hadd ma jista’ jirrinunzja g_has-setg_ha li j_hassar jew
ibiddel dak li jkun g_hamel b’testment.
(2) Kull klaw_zola jew kondizzjoni mag_hmula bil-_hsieb li _g_gib
dik ir-rinunzja, ting_hadd b_hala mhix miktuba.
Testment jista’ ji_gi 
m_hassar b’testment 
ta’ wara jew b’att 
ta’ nutar.
782. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 743 u ta’
l-artikoli ta’ warajh, testment jista’ ji_gi m_hassar, kollu jew bi_c_ca
minnu, b’testment li jsir wara.
(2) Jista’ wkoll ji_gi m_hassar b’kull att ie_hor ri_cevut minn nutar
bil-formalit_a  li l-li_gi trid li bihom ji_gu ri_cevuti l-atti nutarili, u li fih
it-testatur stess, jew bil-mezz ta’ prokuratur b’mandat spe_cjali,
jiddikjara li j_hassar it-testment tieg_hu, kollu jew bi_c_ca minnu.
It-te_hid lura ta’ 
testment sigriet 
ifisser minnu 
nnifsu li _gie 
m_hassar.
783. It-te_hid lura ta’ testment sigriet minn idejn in-nutar, jew,
f’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-artikoli 673 u 676,
ming_hand il-persuna li f’idejha jkun _gie kkunsinnat, jew mir-
re_gistru tal-qorti, inkella mill-uffi_c_cju tal-konslu fejn ikun _gie
mqieg_hed, ifisser minnu nnifsu li dak it-testment _gie m_hassar.
Testment null ma 
jistax i_hassar 
testment ta’ qabel.
784. Testment null ma jistax ikollu l-effett ta’ att nutarili biex
i_hassar testment ta’ qabel.
Testment _gdid 
jista’ jag_hmel 
isse_h_h 
disposizzjoni 
m_hassra.
785. Id-disposizzjonijiet ta’ testment li jkunu _gew im_hassrin,
jistg_hu biss jer_gg_hu jsiru jse_h_hu b’testment _gdid.
  154      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Disposizzjonijiet 
kuntrarji li jsiru 
wara, i_hassru dawk 
ta’ qabel.
786. It-testment ta’ wara li ma j_hassarx espressament it-
testment jew testmenti ta’ qabel, jag_hmel ma jiswewx dawk id-
disposizzjonijiet biss li jkun hemm fit-testment jew testmenti ta’
qabel kuntrarji g_hall-_godda, jew li ma jkunux kompatibbli
mag_hhom.
Effetti tat-t_hassir 
mag_hmul 
b’testment ta’ 
wara.
787. It-ta_hsir mag_hmul b’testment li jsir wara jkollu effett s_hi_h
allavolja dak l-att il-_gdid jibqa’ bla esekuzzjoni, min_habba li l-
werriet istitwit jew il-legatarju jmut qabel jew ikun inkapa_ci,
inkella jirrinunzja g_hall-wirt jew g_hal-legat.
Sub-titolu II
FUQ IS-SU_C_CESSJONI AB INTESTATO
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
Meta hemm lok 
g_has-su_c_cessjoni 
ab intestato.
788. Meta ma jkunx hemm testment validu, jew jekk it-testatur
ma jkunx iddispona mill-_gid tieg_hu kollu, jew jekk il-werrieta
istitwiti ma jkunux iridu jew ma jkunux jistg_hu ja_c_cettaw il-wirt,
jew jekk ma jkunx hemm lok g_hal jedd ta’ akkrexximent bejn il-
werrieta, ikun hemm lok, g_hal kollox jew g_hal bi_c_ca, g_has-
su_c_cessjoni ab intestato bis-sa_h_ha tal-li_gi.
Persuni li 
jissu_c_cjedu ab 
intestato. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
789. Il-li_gi tag_hti l-jedd g_has-su_c_cessjoni ab intestato lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lill-qraba kollaterali, lit-tfal
ille_gittimi, lil mart jew _zew_g il-persuna mejta u lil-Gvern ta’ Malta,
fl-ordni u skond ir-regoli mi_gjuba hawn i_zjed ’il quddiem.
Regoli dwar 
su_c_cessjoni bejn 
qraba.
790. Sabiex tirregola s-su_c_cessjoni bejn il-qraba, il-li_gi t_hares
lejn kemm wie_hed ikun qrib, bla ma tqis il-privile_g_g tal-linja jew
ming_hand min ikunu _gejjin il-beni, _hlief fil-ka_zijiet u bil-mod
imsemmijin espressament mill-li_gi.
Kif jitqies il-grad 
ta’ qrubija.
791. (1) Il-grad ta’ qrubija jitqies mill-g_hadd tal-_generaz-
zjonijiet.
(2) Kull _generazzjoni tag_hmel grad.
(3) In-numru tal-gradi jifforma l-linja.
Linja dritta. 792. (1) Tissejja_h linja dritta dik mag_hmula min-numru tal-
gradi bejn persuni li huma mnisslin wa_hda mill-o_hra.
Linja kollaterali. (2) Tissejja_h linja kollaterali dik mag_hmula min-numru tal-
gradi bejn persuni li mhumiex imnisslin wa_hda mill-o_hra, imma
ni_zlin minn axxendent komuni.
Il-linja dritta tista’ 
tin_zel jew titla’.
793. (1) Il-linja dritta tista’ tin_zel jew titla’.
(2) Il-linja dritta li tin_zel torbot l-axxendent ma’ dawk li ni_zlin
minnu.
(3) Il-linja dritta li titla’ torbot persuna ma’ dawk li minnhom
hija tkun nie_zla.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        155
Kif jing_haddu l-
gradi fil-linja 
dritta.
794. Fil-linja dritta, jing_haddu daqshekk gradi daqs kemm huma
l-_generazzjonijiet, bla ma jing_hadd l-axxendent komuni. 
Kif jing_haddu l-
gradi fil-linja 
kollaterali.
795. Fil-linja kollaterali, il-gradi jing_haddu mill-
_generazzjonijiet, billi wie_hed jibda jg_hodd minn wie_hed mill-qraba,
jibqa’ tiela’ sa l-axxendent komuni ming_hajr ma jg_hoddu, u
mbag_had jin_zel mill-axxendent komuni g_hall-qarib l-ie_hor.
FUQ IL-PERSUNI KAPA_CI LI JIRTU
Persuni inkapa_ci 
jew mhux denji li 
jirtu ab intestato.
796. Dawk li huma inkapa_ci jew mhux denji li jir_cievu
b’testment, g_har-ra_gunijiet li jing_hadu f’dan il-Kodi_ci, hekk ukoll
huma inkapa_ci jew mhux denji li jirtu ab intestato.
Persuni o_hra hekk 
inkapa_ci.
797. Hekk ukoll huma inkapa_ci li jirtu ab intestato, b_hala mhux
denji, dawk li, b’qerq jew bi vjolenza, ma jkunux _hallew lill-mejjet
jag_hmel testment.
Ig_hoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 606 u 
607.
798. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 606 u 607 ig_hoddu g_hal
dak li, g_har-ra_gunijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan,
ikun sar mhux denn li jiret ab intestato.
Ulied jew 
dixxendenti ta’ 
persuna esklu_za 
mit-testment 
g_haliex mhix 
denja.
799. (1) It-tfal jew dixxendenti ta’ dak li ji_gi ma_hru_g mill-wirt
b_hala mhux denn, ma ji_gux esklu_zi min_habba l-_htija tal-genitur jew
ta’ l-axxendent tag_hhom, sew jekk huma ji_gu g_hall-wirt bil-jedd
tag_hhom infishom, jew jekk sabiex jirtu jkun me_htie_g li jidhru ta_ht
ir-regola ta’ rappre_zentazzjoni, minflok il-_genitur jew l-axxendent
hekk ma_hru_g mill-wirt.
(2) I_zda, il-missier ma jista’ f’ebda ka_z jippretendi, fuq dak il-
wirt, la l-u_zufrutt u lanqas l-amministrazzjoni illi l-li_gi tag_hti lill-
_genituri fuq _hwejje_g uliedhom.
Membri ta’ 
ordnijiet monasti_ci.
800. G_hal dawk li huma membri ta’ ordnijiet monasti_ci, jew ta’
xirkiet reli_gju_zi ta’ regulari, il-kapa_cit_a  jew l-inkapa_cit_a  tag_hhom li
jirtu ab intestato hija regolata bl-istess regoli tas-su_c_cessjonijiet
b’testment.
FUQ IL-JEDD TA’ RAPPRE_zENTAZZJONI
Regola ta’ 
rappre_zentazzjoni,
801. Ir-rappre_zentazzjoni g_handha b_hala effett li dda_h_hal lir-
rappre_zentanti fil-lok, fil-grad, u fil-jeddijiet tar-rappre_zentati.
fil-linja dritta li 
tin_zel.
802. Ir-rappre_zentazzjoni fil-linja dritta li tin_zel tista’ tibqa’
sejra bla tmiem, u fil-ka_zijiet kollha, sew jekk it-tfal tal-mejjet
jid_hlu g_hall-wirt mad-dixxendenti ta’ tifel ie_hor li jkun miet qabel,
kemm jekk, fil-ka_z li t-tfal kollha tal-mejjet ikunu mietu qablu, id-
dixxendenti jkunu jinsabu bejniethom fi grad indaqs jew le.
M’hemmx jedd ta’ 
rappre_zentazzjoni 
bejn l-axxendenti.
803. Bejn l-axxendenti ma hemmx jedd ta’ rappre_zentazzjoni: l-
i_zjed qrib jirba_h lill-o_hrajn.
  156      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Rappre_zentazzjoni 
fil-linja kollaterali.
804. (1) Fil-linja kollaterali, il-jedd tar-rappre_zentazzjoni
jing_hata lit-tfal u lid-dixxendenti ta’ _hut il-mejjet, sew jekk dawn
it-tfal jew dixxendenti jid_hlu g_hall-wirt ma’ zijiethom, kemm jekk,
billi _hut il-mejjet ikunu kollha mietu qabel, il-wirt ig_haddi g_had-
dixxendenti tag_hhom fi gradi mhux indaqs.
(2) Jekk it-tfal jew dixxendenti ta’ _hut il-mejjet ikunu fi grad
indaqs, ilkoll jirtu per capita, ming_hajr rappre_zentazzjoni.
Qasma per stirpes 
u per capita.
805. (1) Fil-ka_zijiet kollha li fihom ting_hata r-
rappre_zentazzjoni il-qasma ssir per stirpes.
(2) Jekk fl-istess nisel wie_hed ikun hemm _zew_g frieg_hi jew
i_zjed, is-sud-divi_zjoni ssir per stirpes f’kull ferg_ha; u bejn dawk ta’
ferg_ha wa_hda, il-qasma ssir per capita.
M’hemmx 
rappre_zentazzjoni 
ta’ persuni li jkunu 
_hajjin.
806. Ma ting_hatax rappre_zentazzjoni ta’ persuni _hajja, i_zda biss
ta’ dawk li jkunu mejta jew inkapa_ci li jirtu jew li, billi jkunu ilhom
assenti g_hal _zmien twil, ikunu _gew iddikjarati b’sentenza tal-qorti
kompetenti li g_handhom jitqiesu mejta.
Rappre_zentazzjoni 
ta’ dak li l-wirt 
tieg_hu jkun _gie 
irrinunzjat.
807. Hu mog_hti li ji_gi rappre_zentat dak li l-wirt tieg_hu jkun _gie
irrinunzjat.
§  I. FUQ IS-SU_C_CESSJONIJIET REGOLARI
FUQ IS-SU_c_cESSJONI TAD-DIXXENDENTI LE_GITTIMI
Su_c_cessjoni g_hall-
wirt tal-_genituri 
jew axxendenti 
o_hra.
808. (1) It-tfal jew id-dixxendenti tag_hhom, bniet u subien
xorta wa_hda, g_had li jkunu mwielda bi_c_ca minn _zwie_g u o_hrajn
minn ie_hor, jirtu lil missierhom u lil ommhom jew lil kull
axxendent ie_hor.
(2) Huma jirtu per capita meta huma lkoll fl-ewwel grad; jirtu
per stirpes meta lkoll, jew xi w_hud minnhom, ji_gu g_hall-wirt bil-
jedd tar-rappre_zentazzjoni.
Tifsir ta’ "tfal 
le_gittimi". 
Emendat: 
XXI. 1962.15.
809. Ta_ht l-isem ta’ "tfal le_gittimi" jid_hlu t-tfal le_gittimi, it-tfal
le_gittimi bi _zwie_g li jsir wara, tfal adottati kif ukoll it-tfal imweldin
minn _zwie_g li mbag_had inkixef li ma kienx jiswa min_habba
impediment li, fi_z-_zmien tat-tnissil ta’ dawk it-tfal, il-missier jew l-
omm ma kinux jafu bih u l-isem "dixxendenti le_gittimi" jinkludi
tfal adottati ta’ persuni li jkunu huma stess adottati.
FUQ IS-SU_C_CESSJONI TA’ L-AXXENDENTI LE_GITTIMI
Meta jid_hlu l-
_genituri.
810. Jekk il-mejjet ma j_hallix tfal jew dixxendenti o_hra, lanqas
a_hwa, jew dixxendenti minn dawn, il-wirt ig_haddi g_hall-missier u
omm il-mejjet f’ishma ndaqs, jew g_hal min minnhom ikun baqa’
_haj wara l-mejjet.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        157
Meta jid_hlu 
axxendenti o_hra.
811. (1) Jekk il-mejjet ma j_hallix tfal jew dixxendenti, lanqas
_genituri, lanqas a_hwa jew dixxendenti minnhom, i_zda j_halli biss
axxendenti fil-linja tal-missier u ta’ l-omm, fl-istess grad, il-wirt
ig_haddi, nofs g_hall-axxendent jew g_hall-axxendenti tal-linja l-
wa_hda, u n-nofs l-ie_hor g_hall-axxendent jew g_hall-axxendenti tal-
linja l-o_hra.
(2) Jekk dawn l-axxendenti ma jkunux fl-istess grad, il-wirt
ig_haddi g_hall-eqreb axxendent, ming_hajr ma titqies il-linja. 
Re_gg_ha lura tal-
beni g_hal fuq 
sidhom.
812. (1) L-axxendenti, ukoll jekk ma jkunux fi grad li jistg_hu
jirtu, jew ikunu irrinunzjaw g_hall-wirt, jie_hdu lura, b’esklu_zjoni ta’
kull wie_hed ie_hor, dawk il-_hwejje_g li huma jkunu taw, b’dota, lit-
tfal jew dixxendenti tag_hhom bniet, jew li xort’o_hra jkunu taw lit-
tfal jew dixxendenti tag_hhom, meta dawn it-tfal jew dixxendenti
bniet, jew, skond il-ka_z, dawn it-tfal jew dixxendenti jmutu
ming_hajr tfal, u ming_hajr ma jkunu iddisponew minn dawk il-
_hwejje_g, basta li dawn il-_hwejje_g ikunu jinsabu in natura fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-_hwejje_g ikunu _gew ittrasferiti, l-axxendenti
g_handhom jedd g_hall-prezz tag_hhom li jkun g_had ma t_hallasx u
huma jirtu wkoll kull azzjoni li l-mejjet seta’ kellu biex jitlob lura
dawk il-_hwejje_g.
(3) I_zda, l-axxendenti huma obbligati jo_hor_gu sehem g_hall-_hlas
tad-djun tal-wirt, kull wie_hed fil-proporzjon tal-valur ta’ dak li
jkun _ha lura bis-sa_h_ha tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu biss kemm-il
darba ma jkunx hemm ftehim kuntrarju fl-att li bih il-_hwejje_g hawn
fuq imsemmija jkunu _gew mog_htijin; u dan bla _hsara tal-jedd g_hal
dak is-sehem tal-wirt li jmiss lill-axxendenti hawn fuq imsemmija
fuq il-_hwejje_g l-o_hra tal-wirt.
Konkors ta’ a_hwa 
jew dixxendenti 
tag_hhom mal-
_genituri jew ma’ 
axxendenti.
813. Jekk mal-missier u l-omm, jew ma’ min minnhom ikun
g_hadu _haj, jew, fin-nuqqas ta_z-_zew_g _genituri, ma’ l-axxendenti jew
ma’ l-eqreb axxendent, jikkonkorru l-a_hwa tal-mejjet, jew
dixxendenti ta’ l-a_hwa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu a_hwa
sewwa kemm jekk ikunu a_hwa mill-missier jew mill-omm biss,
f’dan il-ka_z, il-_genituri, l-axxendenti u l-a_hwa jirtu per capita, u
f’ishma ndaqs; u d-dixxendenti minn a_hwa, sew jekk ikunu a_hwa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss, bil-jedd tar-
rappre_zentazzjoni, per stirpes.
FUQ IS-SU_C_CESSJONI TAL-QRABA KOLLATERALI LE_GITTIMI
Su_c_cessjoni ta’ 
a_hwa fin-nuqqas 
ta’ _genitur jew tfal.
814. (1) Jekk il-mejjet ma j_hallix dixxendenti u lanqas
axxendenti, jid_hlu fil-wirt l-a_hwa, sew jekk ikunu a_hwa sewwa
kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, u jid_hlu wkoll id-
dixxendenti ta’ l-a_hwa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu a_hwa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss.
(2) L-a_hwa jirtu per capita, u d-dixxendenti tag_hhom bil-jedd
tar-rappre_zentazzjoni per stirpes.
  158      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Qraba o_hra 
kollaterali.
815. Fin-nuqqas ta’ dixxendenti, ta’ axxendenti, ta’ a_hwa, u ta’
dixxendenti ta’ l-a_hwa, il-wirt imiss liz-zijiet, u mbag_had lill-eqreb
qarib kollaterali, tkun liema tkun il-linja li fiha jkunu jinsabu dawn
iz-zijiet jew qarib kollaterali.
Sa liema grad il-
qraba kollaterali 
jistg_hu jirtu.
816. Il-jedd tal-wirt bejn il-qraba kollaterali ma jmurx i_zjed ’il
hemm mit-tnax-il grad.
§  II. FUQ IS-SU_C_CESSJONI IRREGOLARI
FUQ IL-JEDDIJIET TAT-TFAL ILLE_GITTIMI FUQ _HWEJJE_G IL-
_GENITURI TAG_HHOM, U FUQ IS-SU_C_CESSJONI TAT-TFAL 
ILLE_GITTIMI LI JMUTU MING_HAJR ULIED
Jedd ta’ 
su_c_cessjoni ta’ tfal 
ille_gittimi, jekk 
le_gittimati b’digriet 
tal-qorti, e_c_c.,
817. It-tifel ille_gittimu m’g_handu ebda jedd g_hall-wirt ta’
missieru u ommu, _hlief jekk ikun _gie le_gittimat b’digriet tal-qorti,
jew mag_hruf b’xi mod wie_hed jew ie_hor minn dawk imsemmijin fl-
artikolu 640, jew jekk il-filjazzjoni tieg_hu tkun _giet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti.
jekk mhux 
le_gittimati b’digriet 
tal qorti, e_c_c. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
818. (1) Tifel ille_gittimu li ma jkunx _gie le_gittimat b’digriet
tal-qorti kompetenti, jew mag_hruf b’xi mod wie_hed jew ie_hor minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, g_handu, jekk ikun hemm o_hrajn,
minbarra l-Gvern, imsej_hin g_hall-wirt, jedd biss g_hal sehem meqjus
kif jing_had fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 640, 641 u 642 dwar
dawn it-tfal.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda persuna o_hra msej_ha g_hall-wirt,
it-tifel g_handu, bi preferenza g_hall-Gvern, jedd g_hall-wirt kollu.
Regola g_hall-jedd 
ta’ su_c_cessjoni ta’ 
tfal illegittimi, 
le_gittimati jew 
mag_hrufa. 
Emendat: 
XLVI. 1973.59.
819. Il-jedd g_has-su_c_cessjoni ta’ tfal ille_gittimi le_gittimati
b’digriet tal-qorti, jew mag_hrufa b’xi mod wie_hed jew ie_hor minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, hu regolat kif sejjer jing_had
hawn:
(a) meta l-mejjet ikun _halla tfal jew dixxendenti b_hal ma
huma msemmijin fl-artikolu 640(1)(a), it-tfal
ille_gittimi msemmija g_handhom jedd g_hal sehem daqs
dak li jmisshom skond il-paragrafu hawn fuq
imsemmi;
(b) meta l-mejjet ma j_hallix dawk it-tfal jew dixxendenti,
imma j_halli warajh lill-_genituri, jew wie_hed minnhom,
inkella axxendent ie_hor, jew ’il martu jew _zew_gha, it-
tfal ille_gittimi jirtu _zew_g terzi tal-wirt, u l-bqija imur
g_hall-_genituri, jew axxendenti, jew g_hall-mara jew
g_har-ra_gel tal-mejjet:
I_zda jekk ikunu g_hadhom _hajjin kemm il-mara
jew ir-ra_gel kemm l-axxendenti tal-mejjet, it-terz li
jibqa’ mill-wirt ig_haddi g_hand min jibqa’ _haj mill-
mara u r-ra_gel bl-esklu_zjoni ta’ l-axxendenti;
(_c) meta l-mejjet ma j_hallix warajh it-tfal jew dixxendenti
hawn fuq imsemmija, lanqas axxendenti, u lanqas ’il
martu jew _zew_gha, it-tfal ille_gittimi g_handhom jedd
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        159
g_hall-wirt kollu.
It-tifel ille_gittimu 
g_handu jg_hodd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun _ha 
ming_hand il-
mejjet.
820. It-tifel ille_gittimu g_handu jg_hodd akkont tas-sehem li jiret
dak kollu li jkun _ha ming_hand il-mejjet, u li jkun jaqa’, minnu
nnifsu, ta_ht l-obbligu tal-kollazzjoni skond id-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli 913 sad-938.
Tfal le_gittimi tat-
tifel ille_gittimu li 
jmut qabel.
821. It-tfal u d-dixxendenti le_gittimi tat-tifel ille_gittimu li jmut
qabel, jistg_hu jitolbu l-jeddijiet stabbiliti favur tieg_hu skond l-
artikoli ta’ qabel dan.
It-tfal ille_gittimi 
m’g_handhomx jedd 
fuq _hwejje_g il-
qraba ta’ 
missierhom u 
ommhom.
822. It-tifel ille_gittimu, g_halkemm mag_hruf, jew le_gittimat xorta
o_hra milli bi _zwie_g li jsir wara, ma g_handu ebda jedd fuq _hwejje_g
il-qraba ta’ missieru jew ta’ ommu; lanqas dawn il-qraba
m’g_handhom ebda jedd fuq _hwejje_g it-tifel ille_gittimu.
Min jiret lit-tifel 
ille_gittimu li jmut 
bla tfal jew bla 
mara jew ra_gel.
823. Jekk it-tifel ille_gittimu jmut ming_hajr ma j_halli wlied, jew
martu jew _zew_gha, il-wirt tieg_hu jg_haddi favur il-_genitur li tieg_hu
ji_gi ppruvat li hu t-tifel, min_habba li huwa jkun ille_gittimah, jew
ikun g_harfu b’ibnu, jew b’sentenza tal-qorti kompetenti, inkella
g_ha_z-_zew_g _genituri, nofs kull wie_hed, meta, b’xi mod jew ie_hor
milli jing_had hawn fuq, ji_gi ppruvat li huwa iben it-tnejn.
Su_c_cessjoni ta’ 
tifel ille_gittimu li 
ma j_hallix ulied, 
imma j_halli martu 
jew _zew_gha.
824. Jekk it-tifel ille_gittimu jmut ming_hajr tfal, imma j_halli
warajh il-mara jew ir-ra_gel, il-wirt ig_haddi, kwantu g_hal _zew_g terzi,
g_hall-mara jew ir-ra_gel li tibqa’ jew li jibqa’ _haj, u, kwantu g_hat-
terz l-ie_hor, lill-missier jew omm it-tifel ille_gittimu, inkella lill-
missieru u ’1 ommu nofs kull wie_hed, skond il-ka_z, skond id-
disposizzjonijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan.
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ MIN FOST IR-RA_GEL U L-MARA JIBQA’ _HAJ
Jeddijiet ta’ min 
mill-mi_z_zew_gin 
jibqa’ _haj meta l-
ie_hor i_halli tfal. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.73.
825. Meta l-parti li tmut t_halli tfal jew dixxendenti minn dawk
imsemmijin fl-artikolu 631, il-parti li tibqa’ _hajja jkollha biss il-
jeddijiet mog_htija ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikolu
u ta’ l-artikolu 632, 633A, 634 u 635, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 637 g_handhom ukoll japplikaw.
Jeddijiet li jmissu 
lil _zew_g jew mart 
persuna, meta din 
tmut ming_hajr ma 
t_halli ulied, i_zda 
t_halli axxendenti 
jew tfal ille_gittimi, 
e_c_c. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.60. 
Emendat: 
XXI. 1993.74.
826. (1) Jekk il-persuna li tmut ma t_hallix warajha tfal jew
dixxendenti b_hal dawk imsemmija fl-artikolu 631, min jibqa’ _haj
ikollu dritt g_hall-jedd ta’ abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u
dwar il-beni tal-persuna li tmut li ma jkunux su_g_getti g_hal dak il-
jedd ta’ abitazzjoni -
(a) jekk il-persuna li tmut t_halli warajha tfal ille_gittimi li
jkunu _gew le_gittimati jew mag_hrufa kif provdut fl-
artikolu 819, min jibqa’ _haj mill-mara u r-ra_gel ikollu
jedd g_hal terz tal-proprjet_a  tal-mejjet bi proprjet_a
assoluta kif provdut f’dak l-artikolu;
(b) jekk il-persuna li tmut ma t_hallix warajha tfal
ille_gittimi kif intqal qabel, i_zda t_halli warajha
axxendenti, jew a_hwa jew id-dixxendenti tag_hhom,
min jibqa’ _haj mill-mara u r-ra_gel ikollu jedd g_han-
  160      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
nofs tal-proprjet_a  tal-mejjet bi proprjet_a  assoluta.
(2) Ir-regola stabbilita fis-subartikolu (1)(b) g_handha tapplika
wkoll meta, barra mill-axxendenti, ikun hemm _hut il-persuna mejta
jew id-dixxendenti tag_hhom; f’dak il-ka_z id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 813 g_handhom ig_hoddu g_han-nofs li jibqa’ tal-proprjet_a
tal-persuna mejta.
Jeddijiet li jmissu 
lil mart jew _zew_g 
persuna li tmut 
ming_hajr ulied, u li 
ma t_hallix 
axxendenti jew tfal 
ille_gittimi, e_c_c. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.61.
827. Fin-nuqqas tal-persuni kollha msemmijin fl-a_h_har artikolu
qabel dan, min jibqa’ _haj mill-mara u r-ra_gel ikollu jedd g_hall-wirt
kollu, wara li jitnaqqas minnu dak is-sehem li, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 818, ikun imiss lit-tfal ille_gittimi
mhux le_gittimati u lanqas mag_hrufa.
Min fost ir-ra_gel u 
l-mara jibqa’ _haj 
wara l-ie_hor 
g_handu jg_hodd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun 
ir_cieva ming_hand 
il-mejjet.
828. Min fost ir-ra_gel u l-mara jibqa’ _haj wara l-ie_hor, meta
jikkonkorri ma’ werrieta o_hra, g_handu jg_hodd akkont tas-sehem tal-
_hwejje_g li jmissu, dak kollu li jkun kiseb ming_hand il-mejjet b’kull
titolu gratuwitu, imqar ta’ donazzjoni f’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g,
kompri_z, jekk tibqa’ _hajja l-mara, id-dotarju.
Jekk ir-ra_gel u l-
mara jkunu 
mifrudin 
b’sentenza tal-
qorti. 
Emendat: 
XXI. 1993.75.
829. Min fost ir-ra_gel u l-mara jibqa’ _haj wara l-ie_hor, ma
jkollux il-jeddijiet ta’ su_c_cessjoni msemmija fl-artikoli 825, 826 u
827 jekk fi_z-_zmien tal-mewt ta’ l-ie_hor, huma kienu mifrudin
b’sentenza tal-qorti _civili kompetenti u min fosthom baqa’ _haj ikun,
ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-jeddijiet
imsemmijin f’dawk l-artikoli.
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-GVERN
Jeddijiet ta’ 
su_c_cessjoni li 
jmissu lill-Gvern 
ta’ Malta. 
Emendat: 
A..L. 148 ta’ l-
1975.
830. Meta l-mejjet ma _hallix warajh persuni li g_handhom jedd
jirtuh ta_ht ir-regoli mi_gjubin fl-artikoli ta’ qabel, il-wirt imur favur
il-Gvern ta’ Malta.
Sub-titolu III
DISPOSIZZJONLJIET LI JG_HODDU SEW G_HAS-SU_C_CESSJONI 
B’TESTMENT KEMM G_HAS-SU_C_CESSJONI AB INTESTATO
§  I. FUQ IL-FTU_H TAS-SU_C_CESSJONI, FUQ LI L-PUSSESS JISSOKTA 
FIL-PERSUNA TAL-WERRIET, U FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ XI 
AZZJONIJIET 
Is-su_c_cessjoni 
tinfeta_h mal-mewt.
831. Is-su_c_cessjoni tinfeta_h kif ti_gri l-mewt, jew dak in-nhar li
tg_haddi f’_gudikat is-sentenza li biha jkun _gie ddikjarat illi l-
persuna, li tas-su_c_cessjoni tag_hha jkun irid isir il-ftu_h, g_handha
titqies mejta min_habba li tkun ilha assenti _zmien twil.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        161
Meta f’xi ka_zijiet 
jitqies li wie_hed 
baqa’ _haj wara 
ie_hor.
832. Jekk tnejn min-nies jew aktar, li wie_hed minnhom ikun it-
testatur u l-ie_hor il-werriet jew legatarju, jew li jkunu msej_hin mil-
li_gi biex jirtu lil xulxin ab intestato, imutu f’disgrazzja wa_hda,
ming_hajr ma jkun hemm prova min minnhom miet l-ewwel, il-
pre_zunzjoni, dwar min baqa’ _haj wara l-ie_hor, g_handha tkun
regolata mi_c-_cirkostanzi tal-fatt, u, fin-nuqqas ta’  dawn i_c-
_cirkostanzi, mis-sa_h_ha li ti_gi mill-et_a  jew mis-sess.
Regoli meta jkunu 
persuni ta’ sess 
wie_hed,
833. (1) Jekk il-persuni li jmutu flimkien f’disgrazzja wa_hda
jkunu ta’ sess wie_hed, u ta’ ta_ht il-_hamsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ _haj l-a_h_har l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikollhom aktar minn _hamsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ _haj l-a_h_har l-i_zg_har fosthom.
(3) Jekk u_hud ikunu g_halqu l-_hamsa u tletin sena, i_zda mhux is-
sebg_hin, u o_hrajn ikunu ta_ht l-et_a  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqg_hu _hajjin l-a_h_har dawk ta’ l-ewwel.
(4) Jekk u_hud ikunu g_halqu s-sebg_hin sena, u o_hrajn is-seba’
snin, jitqies li baqg_hu _hajjin l-a_h_har dawn imsemmijin l-a_h_har.
(5) Jekk u_hud ikunu g_halqu s-sebg_hin sena u o_hrajn ikunu ta_ht
l-et_a  ta’ seba’ snin, jitqies li baqg_hu _hajjin l-a_h_har dawk imsemmija
l-ewwel.
meta ma jkunux 
persuni ta’ sess 
wie_hed.
834. (1) Jekk dawk li jmutu f’disgrazzja wa_hda ma jkunux ta’
sess wie_hed, u ma jkunux g_halqu l-et_a  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqa’ _haj l-a_h_har l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikunu g_halqu l-et_a  ta’ erbatax-il sena, i_zda mhux dik
ta’ _hamsa u tletin, jitqies li baqa’ _haj l-a_h_har ir-ra_gel.
(3) Jekk ikunu g_halqu l-_hamsa u tletin sena, u jkunu ta’ et_a
wa_hda, jew ma jkunx hemm bejniethom aktar minn _hames snin,
jitqies li baqa’ _haj l-a_h_har ir-ra_gel; u jekk ikun hemm bejniethom
i_zjed minn _hames snin, jitqies li baqa’ _haj l-a_h_har l-aktar _zag_h_zug_h. 
Is-su_c_cessjoni 
tinfeta_h ukoll meta 
jittie_hdu l-voti ta’ 
reli_gju_z.
835. Is-su_c_cessjoni tinfeta_h ukoll meta jittie_hdu l-voti ta’
reli_gju_z f’ordni monastiku, jew f’xirka reli_gju_za ta’ regulari.
Kif il-pusses 
ig_haddi minn 
mejjet g_hall-
werrieta.
836. Il-pussess ta’ _hwejje_g il-mejjet ig_haddi, bis-sa_h_ha tal-li_gi,
b’mod ta’ kontinwazzjoni, fil-werriet, sew jekk testamentarju jew
le_gittimu, bl-obbligu li j_hallas il-pi_zijiet kollha tal-wirt.
Meta l-mejjet 
jiddisponi minn 
bi_c_ca biss tal-wirt.
837. Jekk il-mejjet ma jkunx iddispona _hlief minn bi_c_ca biss tal-
wirt, u l-bqija tg_haddi favur il-werrieta le_gittimi, il-pussess ji_gi,
bis-sa_h_ha tal-li_gi, ittrasferit lill-werriet testamentarju u lill-werriet
le_gittimu, kull wie_hed skond is-sehem li jkun imissu.
Pussess minn 
o_hrajn li jidhrilhom 
li g_handhom jedd.
838. Jekk xi persuna li jidhrilha illi g_handha jedd fuq il-_hwejje_g
tal-wirt tie_hu pussess tag_hhom, il-werrieta li lilhom ji_gi bis-sa_h_ha
tal-li_gi ttrasferit il-pussess jing_haddu li _gew fil-fatt imne_h_hijin
mill-pussess, u jistg_hu je_zer_citaw kull azzjoni li tmiss lill-
pussessuri le_gittimi.
  162      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Ming_hand min it-
tifel ille_gittimu jew 
ir-ra_gel jew il-mara 
g_handhom jitolbu 
il-pussess.
839. (1) It-tifel ille_gittimu, jew il-mara jew ir-ra_gel, li, skond
il-li_gi, ikollhom jedd g_hal sehem minn _hwejje_g il-mejjet, g_handhom
jitolbu l-pussess ta’ dak is-sehem lill-persuna illi g_handha tg_haddi,
b’testment jew ab intestato, il-bi_c_ca li tibqa’ tal-wirt.
(2) Jekk ma jkunx hemm werrieta o_hra, meta t-tifel ille_gittimu
jikkonkorri ma’ _zew_g jew mart il-mejjet, dan g_handu jitlob il-
pussess lil dawn ta’ l-a_h_har.
Meta t-talba g_had-
d_hul fil-pussess 
g_handha ssir lill-
qorti. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
840. (1) Meta t-tifel ille_gittimu, _zew_g jew mart il-mejjet, jew
il-Gvern ta’ Malta ikollhom jedd g_hall-wirt kollu ab intestato, it-
talba g_had-d_hul fil-pussess ta’ dak il-wirt issir lill-qorti tal-g_zira li
fiha l-mejjet kien joqg_hod fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu, jew li fiha
kien _ha l-voti ta’ reli_gju_z.
(2) Dak id-d_hul fil-pussess isir bid-dikjarazzjoni tal-qorti illi s-
su_c_cessjoni hija miftu_ha favur it-tifel ille_gittimu, _zew_g jew mart il-
mejjet, jew il-Gvern ta’ Malta, bla ma jkunu me_htie_ga atti o_hra. 
Garanzija li 
g_handhom i_gibu t-
tifel ille_gittimu jew 
_zew_g jew mart il-
mejjet qabel id-
dikjarazzjoni tal-
ftu_h tas-
su_c_cessjoni.
841. (1) Il-qorti ma tiddikjarax miftu_ha s-su_c_cessjoni favur it-
tifel ille_gittimu jew _zew_g jew mart il-mejjet, qabel ma t-tifel
ille_gittimu jew _zew_g jew mart il-mejjet, jobbligaw ru_hhom flimkien
ma’ garanti tajjeb, in solidum, b’ipoteka _generali ta’ _hwejji_ghom, li
jroddu l-wirt lill-werrieta tal-mejjet li jkollhom jedd g_halih, u
lanqas qabel ma l-obbligazzjoni tat-tifel ille_gittimu jew ta’ _zew_g
jew mart il-mejjet, u dik tal-garanti, ji_gu mni_z_zlin fir-Re_gistru
Pubbliku.
(2) Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tistabbilixxi s-somma li
g_haliha l-garanti g_handu jobbliga ru_hu, jew dik li g_haliha l-_hwejje_g
g_handhom ji_gu ipotekati.
Meta l-garanzija 
tista’ ti_gi 
iddispensata.
842. Il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tippermetti illi, minflok
ipoteka _generali, ti_gi mog_htija ipoteka spe_cjali; u tista’ wkoll,
te_hles g_hal kollox lir-rikorrent milli j_gib garanzija, meta huwa
jkollu immobbli biz_zejjed biex jag_hmlu tajjeb g_har-radd tal-wirt.
Ebda garanzija mhi 
me_htie_ga meta l-
valur ta’ l-assi ma 
jaqbi_zx _hamsin 
lira.
843. It-tifel ille_gittimu jew _zew_g jew mart il-mejjet jistg_hu,
f’kull ka_z, ji_gu me_hlusa milli j_gibu garanzija meta l-valur ta’ l-assi
ma jkunx i_zjed minn _hamsin lira, u huma ja_hilfu li ma setg_hux isibu
garanti.
_Hru_g tal-bandi.
Kap. 12.
844. (1) Eg_hluq tliet snin mill-ftu_h tas-su_c_cessjoni, il-qorti
hawn fuq imsemmija, fuq talba tat-tifel ille_gittimu, ta’ _zew_g jew
mart il-mejjet, jew tal-garanti to_hro_g bandu li g_handu ji_gi mwa_h_hal
u ppubblikat b_hall-bandu msemmi fl-artikolu 537 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, u bih g_handu ji_gi msejja_h kull
min jidhirlu li g_handu jedd g_hall-wirt, biex i_gib ’il quddiem il-
jeddijiet tieg_hu fi _zmien xahar mid-data tal-_hru_g ta’ dak il-bandu. U
meta jag_hlaq dak ix-xahar, il-qorti g_handha tiddikjara li l-
obbligazzjoni tal-garanti spi_c_cat u li spi_c_caw ukoll l-effetti ta’ l-
iskrizzjonijiet ipotekarji, sew fuq il-_hwejje_g tal-garanti kemm ukoll
fuq il-_hwejje_g tat-tifel ille_gittimu jew ta’ _zew_g jew mart il-mejjet,
barra minn favur dawk li jkunu f’dak i_z-_zmien jew qabel, _giebu ’l
quddiem bi protest il-pretensjoni tag_hhom.
(2) Jekk ebda persuna ma tidher biex titlob il-wirt, la qabel il-
_hru_g tal-bandu u lanqas fix-xahar hawn fuq imsemmi, il-qorti
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        163
tiddikjara li spi_c_cat g_hal kollox l-obbligazzjoni tal-garanti, u tordna
li l-iskrizzjonijiet ipotekarji fuq imsemmija ji_gu m_hassra, bla _hsara
ta’ l-obbligazzjoni persunali tat-tifel ille_gittimu jew ta’ _zew_g jew
mart il-mejjet favur dawk li jidhru sa ma jag_hlaq i_z-_zmien mog_hti
fl-artikolu ta’ wara dan.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni g_hat-talba 
ta’ wirt, e_c_c.
845. (1) L-azzjoni biex jintalab wirt, jew legat, jew le_gittima,
jew is-sehem tal-beni li l-li_gi tag_hti lit-tfal ille_gittimi jew lil _zew_g
jew mart il-mejjet, sew fis-su_c_cessjonijiet b’testment kemm ukoll
f’dawk ab intestato, tispi_c_ca bl-eg_hluq ta’ g_haxar snin mill-ftu_h
tas-su_c_cessjoni.
(2) I_zda, g_hall-minuri, jew g_hall-interdetti, l-azzjoni fuq
imsemmija ma tispi_c_cax _hlief eg_hluq sena minn dak in-nhar li huma
jsiru ta’ l-et_a , jew li l-interdizzjoni tispi_c_ca, kif ikun il-ka_z.
§  II. FUQ L-A_C_CETTAZZJONI U R-RINUNZJA TA’ WIRT
FUQ L-A_C_CETTAZZJONI TA’ WIRT
_Hadd ma hu 
obbligat li ja_c_cetta 
wirt.
846. _Hadd ma hu obbligat li ja_c_cetta wirt li jmiss lilu.
Wirt jista’ ji_gi 
a_c_cettat ming_hajr 
kondizzjoni jew 
bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
847. Il-wirt jista’ ji_gi a_c_cettat ming_hajr kondizzjoni, jew bil-
benefi_c_cju ta’ l-inventarju.
Persuni ta_ht tutela, 
e_c_c. 
Emendat: 
XLVI. 1973.63; 
XXI. 1993.2.
848. Il-wirt li jmiss lil persuna ta_ht tutela jew kurazija, jew lil
minuri, ma jistax ji_gi a_c_cettat mit-tutur jew kuratur, jew mill-
_genitur li je_zer_cita s-setg_ha tal-_genituri, _hlief bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
Effett retroattiiv ta’ 
a_c_cettazzjoni ta’ 
wirt.
849. L-a_c_cettazzjoni ta’ wirt g_handha effett retroattiv minn dak
in-nhar tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni, bla _hsara tal-jeddijiet miksubin
minn terzi persuni bis-sa_h_ha ta’ xi konvenzjoni mag_hmula b’bona
fidi mal-werriet apparenti.
L-a_c_cettazzjoni 
tista’ tkun espressa 
jew ta_cita.
850. (1) L-a_c_cettazzjoni tista’ tkun espressa inkella ta_cita.
(2) Hija espressa, meta wie_hed jie_hu l-kwalit_a  ta’ werriet f’att
pubbliku jew f’kitba privata.
(3) Hija ta_cita, meta l-werriet jag_hmel xi att li bilfors ifisser li
huwa ried ja_c_cetta l-wirt, u li ma kienx ikollu l-jedd jag_hmel jekk
mhux b_hala werriet.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
werriet b’sentenza.
851. Dak illi, b’sentenza ta’ qorti kompetenti, ji_gi ddikjarat
werriet, jew ikkundannat espressament f’din il-kwalit_a , hu
mag_hdud werriet quddiem il-legatarji u l-kredituri kollha ta’ dak il-
wirt. 
Atti li ma j_gibux 
a_c_cettazzjoni.
852. L-ordnijiet mog_htija g_hall-funerali, l-atti ta’
konservazzjoni, jew ta’ amministrazzjoni tal-wirt g_hal xi _zmien, ma
j_gibux a_c_cettazzjoni tal-wirt meta ma tkunx ittie_hdet ukoll il-
kwalit_a  ta’ werriet.
  164      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Atti li j_gibu 
a_c_cettazzjoni.
853. (1) Id-donazzjoni, il-bejg_h jew i_c-_cessjoni li wie_hed mill-
werrieta jag_hmel tal-jeddijiet tieg_hu ta’ su_c_cessjoni, sew lil wie_hed
barrani, jew lill-o_hrajn kollha li jkunu werrieta mieg_hu, jew lil xi
w_hud minnhom, i_gibu l-a_c_cettazzjoni tal-wirt mill-parti tieg_hu.
(2) Dan ig_hodd ukoll -
(a) g_har-rinunzja mag_hmula, ukoll jekk bla _hlas, minn
wie_hed mill-werrieta favur ta’ wie_hed jew i_zjed mill-
werrieta l-o_hra;
(b) g_har-rinunzja mag_hmula, ukoll jekk favur il-werrieta l-
o_hra kollha ming_hajr distinzjoni, jekk dik ir-rinunzja
ssir b’titolu oneru_z.
Meta r-rinunzja 
mag_hmula minn 
wie_hed mill-
werrieta favur 
werrieta o_hra ma 
_g_gibx a_c_cettazzjoni 
ta’ wirt.
854. Jekk ir-rinunzja ssir bla _hlas minn wie_hed mill-werrieta
favur dawk il-werrieta l-o_hra kollha, b’testment jew ab intestato,
illi, fin-nuqqas tieg_hu, kien ikun imisshom sehmu tal-wirt, ma
_g_gibx a_c_cettazzjoni ta’ wirt.
Meta l-werrieta ma 
jaqblux dwar l-
a_c_cettazzjoni jew 
ir-rinunzja tal-wirt.
855. Meta l-werrieta ma jaqblux bejniethom dwar jekk
g_handhomx ja_c_cettaw il-wirt jew jirrinunzjaw g_halih, dak illi
ja_c_cetta jikseb wa_hdu l-jeddijiet kollha, u jie_hu fuqu l-pi_zijiet
kollha tal-wirt. 
Il-jedd ta’ l-
a_c_cettazzjoni 
jg_haddi lill-
werrieta.
856. Jekk persuna li favur tag_hha tkun _giet miftu_ha su_c_cessjoni
tmut ming_hajr ma tkun irrinunzjat g_haliha jew a_c_cettatha, il-jedd
ta’ a_c_cettazzjoni ta’ din is-su_c_cessjoni jg_haddi lill-werrieta tag_hha:
u f’dan il-ka_z id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan
ig_hoddu wkoll g_hal dawk il-werrieta.
Jeddijiet ta’ dawn 
il-werrieta.
857. Il-werrieta li jkunu a_c_cettaw il-wirt tal-persuna li minn
g_handha jg_haddi lilhom il-jedd imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel
dan jistg_hu, b’dan kollu, jirrinunzjaw g_hall-wirt li kien imiss lil dik
il-persuna, imma illi kien g_had ma _giex a_c_cettat minnha: 
I_zda, ir-rinunzja g_hall-wirt ta’ dik il-persuna _g_gib ukoll ir-
rinunzja g_hall-wirt li kien imiss lilha.
Meta a_c_cettazzjoni 
tista’ ti_gi attakkata.
858. (1) Min ja_c_cetta wirt, ma jistax jattakka l-a_c_cettazzjoni
_hlief meta din tkun saret min_habba vjolenza, jew min_habba qerq li
jsir bi _hsara tieg_hu.
(2) I_zda, jekk jinkixef testment li, fi _zmien l-a_c_cettazzjoni, ma
kienx jaf bih dak li a_c_cetta l-wirt, dan ma jkunx obbligat i_hallas il-
legati m_hollija f’dak it-testment f’aktar mill-valur tal-wirt, bla
_hsara tal-jedd tal-le_gittima jew sehem ie_hor ta’ beni li jkunu jmissu
lilu.
Preskrizzjoni tal-
jedd ta’ l-
a_c_cettazzjoni ta’ 
wirt battal.
859. Il-jedd ta’ l-a_c_cettazzjoni ta’ wirt battal jispi_c_ca bil-
preskrizzjoni eg_hluq tletin sena.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        165
FUQ IR-RINUNZJA TA’ WIRT
Ir-rinunzja ma 
tistax tkun 
pre_zunta.
860. (1) Ir-rinunzja g_hal wirt ma tistax tkun pre_zunta.
(2) Ir-rinunzja tista’ ssir biss b’dikjarazzjoni ppre_zentata fir-
re_gistru tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja fil-g_zira fejn il-mejjet
kien joqg_hod fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu.
Il-werriet li 
jirrinunzja g_has-
su_c_cessjoni 
b’testment jitlef il-
jedd g_has-
su_c_cessjoni ab 
intestato.
861. Il-werriet illi jirrinunzja g_has-su_c_cessjoni b’testment jitlef
kull jedd g_has-su_c_cessjoni ab intestato:
I_zda, dan il-werriet jista’, fl-att tar-rinunzja, i_zomm il-jedd
g_hal-le_gittima jew sehem ie_hor tal-beni illi, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 614 sas-653, ikunu jmissu lilu.
Il-werriet li 
jirrinunzja g_hall-
wirt jista’ jitlob il-
legati.
862. (1) Il-werriet li jirrinunzja jitqies b_hallikieku ma kien
qatt werriet.
(2) I_zda, ir-rinunzja tieg_hu ma ttellfux il-jedd li jitlob il-legati
m_hollija favur tieg_hu.
Is-sehem ta’ dak li 
jirrinunzja ji_zdied 
ma’ dak tal-
werrieta l-o_hra.
863. (1) Fis-su_c_cessjoni ab intestato, is-sehem ta’ dak li
jirrinunzja ji_zdied ma’ dak tal-werrieta l-o_hra.
(2) Jekk dak li jirrinunzja jkun werriet wa_hdu, is-su_c_cessjoni
tmiss lil dawk illi ji_gu fi grad warajh.
Ma jistax wie_hed 
jidhol bil-jedd tar-
rappre_zentazzjoni 
flok werriet li 
jirrinunzja.
864. (1) _Hadd ma jista’ jid_hol fil-wirt bil-jedd tar-
rappre_zentazzjoni flok werriet li jirrinunzja.
(2) Jekk min jirrinunzja jkun hu biss werriet fil-grad tieg_hu,
jew, jekk il-werrieta kollha jirrinunzjaw, jid_hlu flokhom it-tfal bil-
jedd tag_hhom innifishom, u jirtu per capita.
Sehem ta’ min 
jirrinunzja fis-
su_c_cessjonijiet 
b’testment.
865. Fis-su_c_cessjoni b’testment, is-sehem ta’ dak li jirrinunzja
jg_haddi favur dawk li jkunu werrieta mieg_hu jew favur il-werrieta
le_gittimi, b_hal ma jing_had fl-artikoli 737 u 741.
Il-kredituri tal-
werriet li 
jirrinunzja jistg_hu 
ja_c_cettaw 
minfloku. 
Emendat: 
XLVI. 1973.64.
866. (1) Il-kredituri ta’ persuna illi tirrinunzja g_hall-wirt bi
_hsara tal-jeddijiet tag_hhom, jistg_hu jitolbu lill-qorti l-
awtorizzazzjoni biex ja_c_cettaw dak il-wirt minflok id-debitur
tag_hhom.
(2) Fil-ka_z imsemmi fis-subartikolu (1) r-rinunzja ti_gi
annullata mhux favur il-werriet li jirrinunzja, imma favur il-
kredituri, u sa l-ammont biss tal-jeddijiet ta’ dawk il-kredituri.
(3) Kull wie_hed li jkun werriet flimkien ma’ dak li jirrinunzja,
jista’ jopponi l-azzjoni tal-kredituri billi j_hallas il-krediti tag_hhom,
u il-werriet li j_hallas jid_hol ipso jure fil-jeddijiet tal-kredituri li
huwa jkun _hallas.
Werriet li 
jirrinunzja jista’ 
dejjem ja_c_cetta l-
wirt battal.
867. (1) Il-werriet li ikun irrinunzja g_hall-wirt jista’ dejjem
ja_c_cetta dak il-wirt kemm-il darba - 
(a) il-jedd ta’ l-a_c_cettazzjoni tal-wirt ma jkunx spi_c_ca
kontra tieg_hu bil-preskrizzjoni; u
(b) il-wirt ma jkunx _gie a_c_cettat minn werrieta o_hra.
(2) I_zda, dik l-a_c_cettazzjoni mhix ta’ _hsara g_hall-jeddijiet
  166      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
miksubin minn terzi persuni fuq il-beni tal-wirt, sew bil-
preskrizzjoni jew bis-sa_h_ha ta’ atti mag_hmulin skond il-li_gi mal-
kuratur tal-wirt battal.
Il-werriet jista’ jigi 
m_gieg_hel jiddikjara 
jridx ja_c_cetta l-wirt 
jew le.
868. Il-qorti tag_hti, fuq talba ta’ kull min g_handu interess, li il-
werriet b’testment jew ab intestato, i_z-_zmien ta’ xahar, li, g_hal
ra_guni tajba, jista’ ji_gi m_gedded g_hal xahar ie_hor, biex jiddikjara
jekk ja_c_cettax il-wirt jew jirrinunzjax g_halih; u fin-nuqqas ta’ dik
id-dikjarazzjoni fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi, kif mog_hti mill-bidu
jew kif im_gedded, il-wirt jitqies irrinunzjat.
Werriet li fil-fatt 
jkollu l-pussess ma 
jistax jirrinunzja 
g_hall-wirt wara 
tliet xhur.
869. B’dak kollu li jing_had fl-artikoli ta’ qabel dan, l-imsej_hin
g_hall-wirt, illi jkollhom fil-fatt il-pusses tal-_hwejje_g tal-wirt,
jitilfu, wara tliet xhur mill-ftu_h tas-su_c_cessjoni jew minn dak in-
nhar li jkunu saru jafu li l-wirt imiss lilhom, il-jedd tar-rinunzja
g_hal dak il-wirt, kemm-il darba ma jkunux imxew skond id-
disposizzjonijiet dwar il-benefi_c_cju ta’ l-inventarju; u, jitqiesu
b_hala werrieta ming_hajr dan il-benefi_c_cju ukoll jekk kontra dan
ig_hidu illi huma jippossjedu dawk il-_hwejje_g ta_ht titolu ie_hor.
Werriet li ja_hbi 
_hwejje_g tal-wirt 
jitlef il-jedd li 
jirrinunzja g_hall-
wirt.
870. Il-werrieta li jkunu _hadu b’qerq jew _hbew xi _hwejje_g tal-
wirt, jitilfu l-jedd tar-rinunzja ta’ dak il-wirt, u, g_halkemm jag_hmlu
r-rinunzja jibqg_hu werrieta ming_hajr il-benefi_c_cju ta’ l-inventarju. 
Ir-rinunzja g_hall-
wirt ta’ wie_hed _haj 
hija nulla.
871. Bla _hsara ta’ disposizzjonijiet o_hra ta’ dan il-Kodi_ci dwar
ir-rinunzji f’okka_zjoni ta’ _zwie_g, _hadd ma jista’ jirrinunzja g_hall-
wirt ta’ wie_hed _haj, jew jittrasferixxi l-jeddijiet li g_had jista’ jkollu
g_hal dak il-wirt, _hlief meta jie_hu l-voti ta’ reli_gju_z f’ordni
monastiku jew f’xirka reli_gju_za ta’ regulari.
Ir-rinunzja 
min_habba vot 
f’ordni monastiku 
g_handha tkun 
assoluta,
872. Ir-rinunzja li ssir min_habba voti f’ordni monastiku jew
f’xirka reli_gju_za ta’ regulari, g_handha ssir b’mod illi la l-persuna li
tirrinunzja u lanqas l-ordni jew ix-xirka ma jkunu jistg_hu f’ebda
ka_z jissu_c_cjedu fil-beni li g_halihom tkun saret ir-rinunzja.
i_zda jista’ jin-
_zamm il-jedd 
g_hall-vitalizju.
873. I_zda, ir-rinunzjant jista’ j_zomm g_halih vitalizju fuq il-beni
li g_halihom jirrinunzja, u, f’dak il-ka_z, l-ordni jew ix-xirka jistg_hu
huma wkoll jitolbu, wara l-mewt tar-rinunzjant, il-_hlas tal-vitalizju
li ma jkunx _gie m_hallas lilu, kemm-il darba huwa jkun iddikjara
espressament li ma t_hallasx, u d-dejn ma jkunx preskritt.
Ir-rinunzja tista’ 
ssir minn minuri li 
jid_hol f’ordni 
reli_gju_z.
874. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 tista’ ssir ukoll minn
minuri, basta li jkollu l-et_a  me_htie_ga mil-li_gi biex jie_hu l-voti ta’
reli_gju_z.
Effett tar-rinunzja. 875. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 g_handha effett
kwantu g_hall-dawk li favur tag_hhom tkun saret, ukoll jekk huma ma
kinux pre_zenti, u ma jkunux, sal-ftu_h tas-su_c_cessjoni g_hall-beni li
g_halihom ir-rinunzja tkun saret, a_c_cettaw dik ir-rinunzja.
L-annullament tal-
voti ta’ reli_gju_z 
igib l-annullament 
tar-rinunzja.
876. (1) L-annullament tal-voti ta’ reli_gju_z i_gib ukoll l-
annullament tar-rinunzja.
(2) I_zda, jibqa’ s_hi_h kull trasferiment tal-beni rrinunzjati illi
jkun sar qabel ma jkunu _gew annullati l-voti ta’ reli_gju_z, bla _hsara
tal-jedd tar-rinunzjant li jitlob id-danni ming_hand dawk li jkunu
g_haldaqshekk obbligati skond il-li_gi.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        167
FUQ IL-BENEFI_C_CJU TA’ L-INVENTARJU
Il-projbizzjoni lill-
werriet li jag_hmel 
l-inventarju hija 
nulla.
877. Il-werriet jista’ jinqeda bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju,
g_had li t-testatur ikun ipprojbielu li jag_hmlu.
Id-dikjarazzjoni li 
wie_hed bi _hsiebu 
jie_hu l-kwalit_a  ta’ 
werriet bil-
kondizzjoni tal-
benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
878. (1) Id-dikjarazzjoni ta’ werriet illi hu mhux bi _hsiebu
jie_hu dik il-kwalit_a  _hlief bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju, g_handha
ti_gi mag_hmula fir-re_gistru tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tal-
g_zira li fiha l-mejjet, fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu, kien joqg_hod, jew
tal-g_zira li fiha dak, illi tieg_hu tkun is-su_c_cessjoni, ikun _ha l-voti
ta’ reli_gju_z f’ordni monastiku jew f’xirka reli_gju_za ta’ regulari.
(2) Meta l-ftu_h tas-su_c_cessjoni jkun sar bis-sa_h_ha ta’ sentenza
li biha jkun _gie de_ci_z illi dak li tieg_hu tkun is-su_c_cessjoni g_handu
jitqies mejjet min_habba li jkun ilu assenti _zmien twil, id-
dikjarazzjoni fuq imsemmija g_handha ti_gi mag_hmula mill-werriet
fir-re_gistru tal-qorti tal-g_zira illi fiha s-sentenza tkun _giet mog_htija.
Id-dikjarazzjoni 
g_handha ssir billi 
qabilha jew 
warajha ji_gi 
mag_hmul l-
inventarju.
Kap. 12.
879. Id-dikjarazzjoni fuq imsemmija tibqa’ bla effett jekk
qabilha jew warajha ma jsirx l-inventarju tal-beni tal-wirt, bil-mod
li jing_had fil-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Jekk il-werrieta ma 
jkunux jaqblu fuq 
l-a_c_cettazzjoni tal-
wirt bil-benefi_c_cju 
ta’ l-inventarju.
880. (1) Jekk fost il-werrieta, wie_hed minnhom ikun irid
ja_c_cetta l-wirt bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju, u wie_hed ie_hor jew
i_zjed ming_hajru, l-inventarju g_handu jsir.
(2) F’dak il-ka_z ikun bi_z_zejjed li wie_hed biss jag_hmel id-
dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 878.
(3) Il-benefi_c_cju jgawdih biss il-werriet li jag_hmel id-
dikjarazzjoni.
Il-werriet li fil-fatt 
ikollu l-pussess tal-
wirt g_handu 
jag_hmel l-
inventarju fi _zmien 
tliet xhur.
881. Il-werriet li fil-fatt ikollu l-assi tal-wirt f’idejh, g_handu
jag_hmel l-inventarju fi _zmien tliet xhur mill-ftuh tas-su_c_cessjoni,
jew minn dak in-nhar li jsir jaf li l-wirt imiss lilu.
Il-werriet li jonqos 
li jag_hmel jew li 
jlesti l-inventarju 
fi_z-_zmien li jmiss 
jing_hadd li a_c_cetta 
l-wirt ming_hajr il-
benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
882. Jekk il-werriet ma jkunx, fi _zmien l-ewwel tliet xhur, beda
jag_hmel l-inventarju, jew ma jkunx lestieh f’dak i_z-_zmien, jew fi
_zmien ie_hor li jkun _gie lilu m_gedded, huwa jitqies li a_c_cetta l-wirt
ming_hajr il-benefi_c_cju ta’ l-inventarju.
_Zmien sabiex 
wie_hed ja_hsibha 
jekk g_handux 
ja_c_cetta l-wirt jew 
le wara li jsir l-
inventarju.
883. Wara li l-inventarju jitlesta, il-werriet illi jkun g_had ma
g_hamilx id-dikjarazzjoni li ja_c_cetta l-wirt, g_handu _z-_zmien ta’
erbg_hin _gurnata, li jibdew ig_hoddu minn dak in-nhar li jitlesta l-
inventarju, sabiex ja_hsibha jekk g_handux ja_c_cetta l-wirt jew
jirrinunzja g_halih; u jekk ig_haddi dak i_z-_zmien ming_hajr ma l-
werriet ikun iddikjara fir-re_gistru tal-qorti fuq imsemmija li
jirrinunzja g_hall-wirt, jew li ja_c_cettah bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju, jitqies li hu a_c_cettah bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju.
  168      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Kif jimxi z-_zmien 
kwantu g_hall-
werriet li ma 
jkollux l-assi tal-
wirt f’idejh.
884. (1) Jekk ikun hemm talba _gudizzjarja kontra werriet illi
fil-fatt ma jkollux l-assi tal-wirt f’idejh u ma jkunx inda_hal fih, i_z-
_zminijiet imsemmijin fl-artikoli 881, 882 u 883 sabiex hu jag_hmel
l-inventarju u ja_hsibha jekk g_handux ja_c_cetta jew le, jibdew
g_haddejjin biss mill-_gurnata li ti_gi mog_htija mill-qorti.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda talba _gudizzjarja kontra dan il-
werriet, huwa jibqag_hlu l-jedd li jag_hmel l-inventarju sakemm i_z-
_zmien sabiex ja_c_cetta l-wirt ma jkunx spi_c_ca bil-preskrizzjoni.
Minuri u interdetti. 885. Il-minuri u l-interdetti ma jing_haddux li waqg_hu mill-
benefi_c_cju ta’ l-inventarju _hlief wara sena minn dak in-nhar li jsiru
ta’ l-et_a , jew li tispi_c_ca l-interdizzjoni, skond il-ka_z, kemm-il darba
f’dak i_z-_zmien ma jkunux imxew skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel dan.
Fi_z-_zmien li fih 
ikun isir l-
inventarju l-werriet 
jitqies kuratur.
886. (1) Matul i_z-_zmienijiet mog_htijin lill-werriet sabiex
jag_hmel l-inventarju u sabiex ja_hsibha jekk ja_c_cettax jew le, dak li
jkun imsejja_h g_hall-wirt mhux obbligat jie_hu l-kwalit_a  ta’ werriet.
(2) I_zda, huwa jitqies de jure kuratur tal-wirt, u, f’dik il-
kwalit_a , jista’ ji_gi msejja_h f’kaw_za biex jidher g_hall-wirt, u biex
iwie_geb g_hat-talbiet _gudizzjarji li jin_giebu kontra l-wirt.
(3) Kemm-il darba hu ma jidhirx, il-qorti ta_htar kuratur biex
jidher g_hall-wirt fil-kaw_za.
Il-werriet jista’ 
jaqla’ permess biex 
ibieg_h o_ggetti tal-
wirt li ma jistg_hux 
ji_gu ikkonservati.
887. Jekk fil-wirt ikun hemm _hwejje_g li ma jistg_hux ji_gu
kkonservati, jew li biex ji_gu kkonservati tkun tin_htie_g spi_za kbira,
il-werriet jista’, matul i_z-_zminijiet hawn fuq imsemmija, jitlob lill-
qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja, jew, jekk ikun hemm
opposizzjoni, lill-qorti kompetenti, li tag_hti s-setg_ha li jbieg_h dawn
il-_hwejje_g bil-mod li l-qorti jidhrilha l-a_hjar:
I_zda werriet ma ji_gix mag_hdud, min_habba din il-pro_cedura,
li a_c_cetta l-wirt.
Spejje_z mag_hmulin 
qabel ir-rinunzja.
888. Jekk il-werriet jirrinunzja g_hall-wirt qabel ma jag_hlqu _z-
_zminijiet, ori_ginali jew im_gedda, imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel
dan, l-ispejje_z le_gittimi li jkun g_hamel sa dak in-nhar tar-rinunzja
jaqg_hu fuq il-wirt.
Il-werriet li ja_hbi 
b’qerq _hwejje_g tal-
wirt.
889. Il-werriet _hati illi naqas b’qerq li jda_h_hal fl-inventarju
_hwejje_g tal-wirt, jaqa’ mill-benefi_c_cju ta’ l-inventarju.
Effett ta’ l-
inventarju.
890. L-effett ta’ l-inventarju hu -
(a) illi l-werriet ma jkunx obbligat g_hall-_hlas tad-djun tal-
wirt f’i_zjed minn kemm ikunu jiswew il-_hwejje_g li
jkun missu;
(b) illi hu jista’ je_hles mill-_hlas tad-djun billi j_cedi l-
_hwejje_g kollha tal-wirt lill-kredituri, legatarji, u wkoll
lil dak li jiret flimkien mieg_hu u li ma jkunx irid
jag_hmel i_c-_cessjoni b_halu;
(_c) illi _hwej_gu ma ji_gux im_halltin ma’ dawk tal-wirt, u illi
j_zomm s_hi_h il-jedd tieg_hu li jitlob il-_hlas tat-krediti
tieg_hu kontra l-wirt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        169
Obbligi tal-werriet 
bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
891. (1) Il-werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju g_handu
jamministra l-_hwejje_g tal-wirt, u g_handu jag_hti kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg_hu lill-kredituri u lil-legatarji.
(2) Hu ma jistax ji_gi m_gieg_hel i_hallas bi _hwej_gu, _hlief wara li
jkun _gie mqieg_hed in mora biex jag_hti l-kont tieg_hu u sakemm ikun
g_had ma qdiex dan l-obbligu.
(3) Wara l-likwidazzjoni tal-kont, hu ma jistax ji_gi m_gieg_hel
i_hallas bi _hwej_gu _hlief sa l-ammont tas-somom li tag_hhom jinsab
debitur.
Il-werriet bil-
benefi_c_cju ta’ l-
inventarju jwie_geb 
g_hall-_htijiet gravi.
892. Il-werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju, fl-
amministrazzjoni tieg_hu ma jwe_gibx _hlief g_hall-_htijiet gravi.
I_z-_zmien g_hall-
g_hoti tal-kont.
893. ll-kredituri u l-legatarji jistg_hu jitolbu li ji_gi stabbilit i_z-
_zmien li fih it-werriet g_handu jag_hti l-kont.
Jekk il-werriet li 
jmissu l-le_gittima 
ma jag_hmilx l-
inventarju.
894. Jekk il-werriet li jmissu l-le_gittima, jew sehem ie_hor mill-
_hwejje_g tal-wirt, ma ji_hux _hsieb li jag_hmel l-inventarju, jitlef il-
jedd li jitlob li ji_gu mnaqqsin id-donazzjonijiet u l-legati m_hollijin
lil persuni o_hra, li ma jkunux werrieta flimkien mieg_hu.
Il-werriet bil-
benefi_c_cju ta’ l-
inventarju g_handu 
jag_hti garanzija.
895. (1) Il-werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju g_handu, fuq
talba tal-kredituri jew ta’ o_hrajn li jkollhom interess, jag_hti
garanzija tajba g_hall-valur tal-_hwejje_g mobbli li jkunu mda_h_hlin fl-
inventarju, g_hall-frottijiet ta’ l-immobbli, u g_hall-bilan_c tal-prezz
tal-bejg_h ta’ dawk l-immobbli illi jista’ jibqa’ wara li jit_hallsu l-
kredituri tal-wirt.
(2) Jekk il-werriet jonqos li jag_hti dik il-garanzija, il-qorti
tag_hti dawk il-provvedimenti li jidhrilha me_htie_ga biex jitqeg_hdu
fi_z-zgur il-jeddijiet ta’ l-interessati.
_Hlas ta’ xi kredituri 
qabel il-_hlas ta’ 
legati.
896. Il-werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju ma jista’ j_hallas
ebda legat qabel ma ji_gu m_hallsa l-kredituri illi jkunu, qabel il-
pubblikazzjoni ta’ l-inventarju, b’ittra uffi_cjali jew att ie_hor,
g_harrfuh bil-krediti tag_hhom, u dawk illi l-krediti tag_hhom ikunu
mni_zzlin fir-Re_gistru Pubbliku.
_Hlas lil kredituri u 
legatarji o_hra.
897. (1) Wara li ji_gu m_hallsin il-kredituri msemmijin fl-a_h_har
artikolu qabel dan, il-werriet bil-benefi_ceju ta’ l-inventarju g_handu
j_hallas dawk il-kredituri l-o_hra li ji_gu ’l quddiem, u l-legatarji,
skond l-ordni li fih jitolbu l-_hlas.
(2) Madankollu, f’dak il-ka_z ukoll, il-werriet bil-benefi_c_cju ta’
l-inventatju ma jistax i_hallas legat jekk, qabel ma jag_hmel il-_hlas,
ji_gi nnotifikat b’xi kreditu kontra l-wirt.
Djun imni_z_zlin fir-
Re_gistru Pubbliku 
g_handhom jit_hallsu 
skond l-ordni ta’ 
preferenza.
898. Il-werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju g_handu j_hallas id-
djun imni_z_zlin fir-Re_gistru Pubbliku, u d-djun li fi_z-_zmien tal-_hlas
ikunu _gew innotifikati lilu, u jaqta’ l-kreditu tieg_hu nnifsu kontra l-
wirt, skond l-ordni tal-privile_g_g jew ta’ l-ipoteka ta’ dawn id-djun. 
Jedd ta’ kreditur 
pre_gudikat bi _hlas 
mag_hmul mill-
werriet.
899. Il-kredituri illi bi _hsara tag_hhom il-werriet ikun _hallas
kredituri o_hra jew legatarji, g_handhom il-jedd li jduru sew kontra
tieg_hu kemm ukoll kontra l-kredituri jew legatarji m_hallsin. 
  170      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jeddijiet tal-
kredituri li jidhru 
wara li ma jkun 
fadal xejn tat-wirt.
900. (1) Il-kredituri illi jidhru wara li l-_gid kollu tal-wirt ikun
_gie minfuq fi _hlas ta’ kredituri o_hra jew ta’ legati, jistg_hu jduru biss
g_hall-_hlas tal-kreditu tag_hhom kontra l-legatarji.
(2) Il-jedd g_hal din l-azzjoni jintilef bil-preskrizzjoni wara tliet
snin minn dak in-nhar ta’ l-a_h_har _hlas.
E_zer_cizzju ta’ l-
azzjoni ipotekarja.
901. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jtellfux lill-kreditur mhux im_hallas l-azzjoni li hu g_handu kontra
kull pussessur ta’ immobbli ipotekat g_hall-krediti tieg_hu.
Spejje_z ta’ l-
inventarju u tal-
kontijiet.
902. L-ispejje_z ta’ l-inventarju u tal-kontijiet ibatihom il-wirt.
FUQ IL-WIRT BATTAL
Meta l-wirt 
jing_hadd battal.
Kap. 12.
903. Il-wirt, sakemm ma jkunx a_c_cettat, jitqies battal; u, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, il-qorti, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 886, ta_htar kuratur, kif jing_had fil-
Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Dmirijiet tal-
kuratur.
904. (1) Il-kuratur ta’ wirt battal g_handu, qabel xejn, jag_hmel
l-inventarju ta’ dak il-wirt.
(2) Dan il-kuratur g_handu je_zer_cita u jmexxi l-jeddijiet ta’ dak
il-wirt: hu g_handu jwie_geb g_hat-talbiet _gudizzjarji li jin_giebu
kontra l-wirt, u g_handu jamministrah bl-obbligu li jiddepo_zita l-flus
li jkunu jinsabu fil-wirt stess jew li jid_hlu mill-bejg_h ta’ _hwejje_g
mobbli jew immobbli, u li jag_hti kont lil min imiss.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 904 
ma jg_hoddux g_hall-
kuraturi ta’ l-
elenku.
Kap. 12.
905. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux g_hall-kuratur ma_htur biss g_hall-finijiet imsemmija fl-
artikolu 929 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
§  III. FUQ IL-QASMA
Il-qasma tal-wirt 
tista’ tintalab f’kull 
_zmien.
906. (1) Tista’ dejjem tintalab il-qasma tal-wirt, g_halkemm it-
testatur ikun ipprojbiha.
Ka_zijiet li fihom 
tista’ ti_gi ipprojbita 
jew sospi_za.
(2) I_zda, meta l-werrieta istitwiti jkunu kollha minuri, jew meta
xi wie_hed minn dawn il-werrieta jkun minuri, it-testatur jisa’
jipprojbixxi l-qasma tal-wirt bejn il-werrieta sa eg_hluq sena minn
dak in-nhar li l-i_zg_har wie_hed fosthom isir ta’ l-et_a .
(3) It-testatur jista’ wkoll b’testment jissospendi l-qasma g_hal
_zmien mhux aktar minn _hames snin, g_halkemm ebda wie_hed mill-
werrieta ma jkun minuri. Kull disposizzjoni li tissospendi l-qasma
g_hal _zmien i_zjed twil, ma tiswiex g_ha_z-_zmien li jaqbe_z il-_hames
snin.
Disposizzjonijiet li 
jirregolaw il-
qasma.
907. Fil-qasma tal-wirt g_handhom jigu m_harsa d-
disposizzjonijiet mi_gjubin fis-Sub-titoli II u III tat-Titolu V tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi_ci u fl-artikoli 908 sad-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        171
912.
_Hatra ta’ persuna 
biex tifforma l-
ishma, e_c_c.
908. Meta l-partijiet ma jiftehmux bejniethom fuq il-g_ha_zla, il-
qorti tag_h_zel persuna sabiex tifforma l-istat _generali tal-beni, u
tg_hid kemm g_handu jkun kull sehem tal-wirt u x’g_handu jing_hata lil
kull wa_hda mill-partijiet li jkunu qeg_hdin jag_hmlu l-qasma.
Pre_zunzjoni li l-_gid 
kien je_zisti minn 
qabel ma sar i_z-
_zwie_g ta’ wara. 
Kap. 12.
909. Dak kollu illi, fil-ftu_h tas-su_c_cessjoni ta’ persuna li tkun
_halliet tfal jew dixxendenti o_hra minn _zew_g _zwi_gijiet jew i_zjed,
jinsab fl-assi tag_hha, jitqies, fl-interess tat-tfal jew dixxendenti taz-
_zwie_g ta’ qabel, li kien je_zisti f’dak l-assi minn qabel ma sar i_z-
_zwie_g ta’ wara, meta ma ji_gix ippruvat il-kuntrarju jew b’inventarju
li jkun _gie mag_hmul qabel dan i_z-_zwie_g ta’ wara bil-mod li jing_had
fil-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, jew b’mezzi
o_hra.  
Konferiment mill-
werrieta.
910. (1) Kull wie_hed mill-werrieta g_handu, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938, jikkonferixxi jew i_gib
lura fil-massa tal-wirt kull donazzjoni li tkun saret lilu, u kull
somma li tag_hha jkun debitur.
(2) Jekk il-kollazzjoni ma ssirx in natura, il-werrieta l-o_hra li
favur tag_hhom il-kollazzjoni g_handha ssir, jie_hdu qabel xejn mill-
massa tal-wirt sehem daqs dak li jmissu jin_gieb lura fil-wirt.
(3) Dawn il-prelevamenti g_handhom isiru, kemm jista’ jkun,
billi jittie_hdu o_g_getti ta’ l-istess xorta, kwalit_a , u valur, b_hal dawk
li ma jkunux intraddu in natura.
Formazzjoni ta’ 
ishma ndaqs.
911. Wara li ssir il-kollazzjoni jew isiru l-prelevamenti, l-assi
ji_gi maqsum f’tant ishma ndaqs daqskemm ikunu l-werrieta jew i_c-
_cippijiet li jkunu qeg_hdin jaqsmu.
I_c-_cessjonarju ta’ 
sehem ta’ wirt 
jista’ ji_gi esklu_z 
mill-qasma mill-
werrieta l-o_hra.
912. (1) Jekk wie_hed mill-werrieta jkun _ceda, b’titolu oneru_z,
il-jeddijiet tieg_hu fuq il-wirt lil xi _hadd li ma jkunx ukoll werriet,
il-werrieta l-o_hra jew wie_hed jew i_zjed minnhom jistg_hu jeskludu
li_c-_cessjonarju, allavolja dan ikun qarib tal-mejjet, mill-qasma,
billi j_hallsu lilu l-prezz ta_c-_cessjoni, l-ispejje_z li jkun g_hamel g_hal
dik i_c-_cessjoni, u l-img_haxijiet fuq il-prezz minn dak in-nhar li dak
il-prezz ikun _gie m_hallas minnu li_c-_cedent.
(2) Il-jedd li g_handhom il-werrieta l-o_hra kif jing_had hawn fuq,
jispi_c_ca wara xahar min-notifika li ssir lilhom ta’ dik i_c-_cessjoni,
kemm-il darba f’dak iz-_zmien huma ma jiddikjarawx li jridu
je_zer_citaw dak il-jedd.
(3) Meta wie_hed mill-werrieta jkun e_zer_cita dak il-jedd, il-
werrieta l-o_hra jistg_hu jing_haqdu mieg_hu, basta li jiddikjaraw dan fi
_zmien _hmistax-il _gurnata min-notifika mag_hmula lilhom.
(4) Dawn in-notifiki u dikjarazzjonijiet g_handhom isiru b’att
_gudizzjarju.
  172      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
§  IV. FUQ IL-KOLLAZZJONI
It-tfal jew id-
dixxendenti huma 
obbligati g_hall-
kollazzjoni favur 
ta’ tfal jew 
dixxendenti o_hra.
913. (1) It-tfal u d-dixxendenti biss, li ji_gu g_hall-wirt ta’
axxendent, sew b’testment kemm ab intestato, g_handhom i_gibu fil-
massa tal-wirt, fl-interess biss tat-tfal jew dixxendenti l-o_hra, li
jirtu flimkien mag_hhom, dak kollu li jkunu _hadu b’donazzjoni
ming_hand il-mejjet, direttament jew indirettament, meta d-donatur
ma jkunx iddispona xort’o_hra.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_had li
t-tfal jew dixxendenti ji_gu g_hall-wirt bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju.
_Helsien mill-
obbligu tal-
kollazzjoni.
914. Il-_helsien mill-kollazzjoni jista’ ji_gi mog_hti fl-att stess li
bih issir id-donazzjoni, jew b’att wara li jkollu l-formalitajiet
me_htie_ga sabiex id-donazzjonijiet jew it-testmenti jkunu validi.
Meta d-donazzjoni 
taqbe_z is-sehem li 
l-mejjet seta’ 
jiddisponi minnu, 
i_z-_zejjed hu su_g_gett 
g_hall-kollazzjoni.
915. It-tifel jew dixxendent ma jistax, g_halkemm ikun _gie
me_hlus espressament mill-obbligu tal-kollazzjoni, i_zomm id-
donazzjoni _hlief sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’
jiddisponi, u _z-_zejjed hu su_g_gett g_hall-kollazzjoni.
Werriet li 
jirrinunzja g_has-
su_c_cessjoni jista’ 
j_zomm id-
donazzjoni.
916. Il-werriet illi jirrinunzja g_has-su_c_cessjoni jista’, b’dan
kollu, i_zomm id-donazzjoni, jew jitlob il-legat li jkun _gie m_holli
lilu, sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’ jiddisponi, bla
_hsara, kemm-il darba dan il-werriet jitlob il-le_gittima jew sehem
ie_hor ta’ beni li jkun imissu skond il-li_gi, tad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 620(4), u ta’ l-artikoli 634 u 643.
Jekk id-donatarju 
ma kienx il-werriet 
pre_zuntiv fi_z-
_zmien tad-
donazzjoni.
917. Id-donatarju li ma kienx il-werriet pre_zuntiv fi_z-_zmien tad-
donazzjoni, i_zda illi, fi_z-_zmien tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni, ikun jinsab
fi grad li jiret, g_handu jikkonferixxi l-_hwejje_g li kienu _gew
mog_htija lilu, jekk id-donatur ma jkunx _helsu minn dan l-obbligu.
Id-donazzjonijiet 
mag_hmula lid-
dixxendent tal-
werriet huma 
me_hlusa mill-
kollazzjoni.
918. (1) Id-donazzjonijiet mag_hmulin lid-dixxendent ta’ dak li
jkun jinsab fi grad li jiret fi_z-_zmien tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni, jitqiesu
dejjem b_hala mag_hmula ming_hajr obbligu tal-kollazzjoni.
(2) L-axxendent, illi jiret lid-donatur, mhux obbligat irodd
dawk id-donazzjonijiet.
Id-dixxendent illi 
ji_gi b’jeddu stess 
g_hall-wirt mhux 
obbligat irodd id-
donazzjonijiet 
mog_htija lill-
axxendent tieg_hu.
919. (1) Id-dixxendent, illi ji_gi b’jeddu stess g_hall-wirt tad-
donatur, mhux obbligat jikkonferixxi l-_hwejje_g mog_htija lill-
axxendent tieg_hu, g_halkemm huwa jkun a_c_ceta l-wirt ta’ dan l-
axxendent.
(2) I_zda, jekk hu ji_gi g_hall-wirt b’jedd ta’ rappre_zentazzjoni,
huwa g_handu jikkonferixxi l-_hwejje_g mog_htija lill-axxendent
tieg_hu, ukoll jekk jirrinunzja g_hall-wirt ta’ dan l-axxendent.
Donazzjonijiet lil 
_zew_g jew mart il-
persuna li tkun fi 
grad li tiret.
920. (1) Id-donazzjonijiet mag_hmulin lil _zew_g jew mart il-
persuna li hija fi grad li tiret jitqiesu mag_hmulin bil-_helsien mill-
obbligu tal-kollazzjoni.
(2) Jekk id-donazzjoni tkun saret lir-ra_gel u lil martu flimkien,
u minn dawn i_z-_zewg persuni wa_hda biss tkun fi grad li tiret, is-
sehem ta’ din hu su_g_gett g_hall-kollazzjoni.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        173
Il-kollazzjoni ssir 
fil-wirt tad-
donatur.
921. Il-kollazzjoni ssir biss fil-wirt tad-donatur.
Liema _hwejje_g 
huma su_g_getti 
g_hall-kollazzjoni.
922. Hu su_g_gett g_hall-kollazzjoni dak illi l-mejjet ikun nefaq
biex iddota lid-dixxendenti bniet, jew biex g_hamel donazzjonijiet
f’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, jew biex g_hamel patrimonju
ekkle_zjastiku lid-dixxendent, jew biex akkwistalu benefi_c_cju
ekkle_zjastiku, jew xi impieg jew stabbiliment, jew biex _hallas id-
djun tieg_hu.
Dak kollu li hu 
m_holli b’testment 
mhux su_g_gett g_hal 
kollazzjoni.
923. Dak kollu li hu m_holli b’testment, _hlief fil-ka_z ta’
disposizzjoni kuntrarja, mhux su_g_gett g_hal kollazzjoni, bla _hsara
tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 938.
Spejje_z ta’ 
manteniment, e_c_c., 
mhumiex su_g_getti 
g_hal kollazzjoni.
924. L-ispejjez ta’ manteniment, ta’ edukazzjoni, u ta’ tag_hlim,
l-ispejje_z tas-soltu f’okka_zjoni ta’ _zwi_gijiet, u r-rigali li huwa u_zu li
jing_hataw, mhumiex su_g_getti g_hal kollazzjoni.
Utili akkwistati 
minn konvenzjoni 
mal-mejjet.
925. Hekk ukoll mhumiex su_g_getti g_hal kollazzjoni l-utili
akkwistati minn konvenzjoni mag_hmula mal-mejjet, basta li din il-
konvenzjoni, fi_z-zmien li tkun _giet mag_hmula, ma kienet tag_hti
ebda vanta_g_g indirett.
So_cjetajiet 
partikolari 
mag_hmula bejn il-
mejjet u l-werriet.
926. Lanqas ma ting_hata kollazzjoni min_habba xi so_cjetajiet
partikolari mag_hmulin ming_hajr qerq bejn il-mejjet u wie_hed mill-
werrieta tieg_hu.
Immobbli illi 
jispi_c_ca b’a_c_cident 
mhux su_g_gett g_hal 
kollazzjoni.
927. L-immobbli illi jispi_c_ca b’a_c_cident u ming_hajr _htija tad-
donatarju, mhux su_g_gett g_hal kollazzjoni.
Frottijiet, e_c_c., ta’ 
_hwejje_g su_g_getti 
g_hal kollazjoni.
928. Il-frottijiet u l-img_haxijiet tal-_hwejje_g su_g_getti g_hal
kollazzjoni ma jkollhomx jit_hallsu _hlief minn dak in-nhar tal-ftu_h
tas-su_c_cessjoni.
Pensjonijiet jew 
renti m_hallsin jew 
li g_handhom 
jit_hallsu mhumiex 
su_g_getti g_hal 
kollazzjoni.
929. Il-pensjonijiet jew renti illi d-donatur kien obbliga ru_hu li
j_hallas lid-donatarju fil-_hajja tad-donatur innifsu, sew jekk ikunu
_ga t_hallsu kemm jekk ikunu g_had ma t_hallsux, u l-kon_cessjoni ta’
renti, jew ta’ img_haxijiet ta’ kapitali, jew ta’ frottijiet ta’ _hwejje_g
o_hra, li g_handhom jittie_hdu mid-donatarju fil-_hajja tad-donatur,
mhumiex su_g_getti g_hal kollazzjoni.
Il-legatarji u l-
kredituri ma 
jistg_hux jitolbu l-
kollazzjoni.
930. (1) Il-kollazzjoni ting_hata biss mid-dixxendent werriet
lill-werriet l-ie_hor mieg_hu, kif jing_had fl-artikolu 913.
(2) Bla _hsara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 938, il-kollazzjoni
ma ting_hatax lil legatarji jew kredituri tal-wirt, _hlief kemm-il darba
d-donatur ikun ordna xort’o_hra.
Kif issir il-
kollazzjoni ta’ beni 
immobbli.
931. (1) G_hal dawk li huma immobbli, il-kollazzjoni ssir, kif
jag_h_zel id-donatarju, jew billi j_gib lura l-_ha_ga nfisha, _hielsa minn
kull pi_z jew ipoteka li jkun g_hamel fuqha, inkella billi jg_hodd
akkont ta’ sehmu l-valur tal-_ha_ga fi_z-_zmien tal-kollazzjoni. 
(2) F’dan l-a_h_har ka_z, kull wie_hed mill-o_hrajn li jkun parti fil-
qsim g_handu l-jedd jie_hu qabel xejn mill-massa tal-wirt fond
wie_hed jew i_zjed, fi kwantit_a  u kwalit_a , g_hall-anqas bejn wie_hed u
ie_hor xorta wa_hda, b_hall-_ha_ga li l-werriet l-ie_hor ikun ikkonferixxa
billi g_haddieha akkont ta’ sehmu, kif jing_had hawn fuq.
  174      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Spi_za ta’ 
miljoramenti.
932. (1) Fil-ka_zijiet kollha d-donatarju g_handu jedd g_hall-_hlas
lura ta’ l-ispejje_z li bihom ikun g_hamel l-immobbli a_hjar milli kien,
sa l-ammont li dan l-immobbli jkun b’hekk sar jiswa i_zjed, billi
jittie_hed qies ta_z-_zmien tal-kollazzjoni.
(2) Hu g_handu jedd ukoll g_hall-_hlas lura ta’ l-ispejje_z me_htie_ga
li jkun g_hamel sabiex i_zomm l-immobbli fi stat tajjeb, g_had li dan l-
immobbli ma jkunx b’hekk sar a_hjar milli kien.
(3) Id-donatarju, mill-banda l-o_hra, iwie_geb g_hal kull _ha_ga li
titg_harraq bi _htija tieg_hu u illi tkun tnaqqas il-valur ta’ l-immobbli.
Jekk id-donatarju 
jittrasferixxi l-
immobbli.
933. Jekk l-immobbli jkun _gie ttrasferit mid-donatarju, il-
miljoramenti jew il-_hsarat mag_hmulin mill-akkwirent jitqiesu b_hal
ma jing_had fl-a_h_har artikolu qabel dan.
Donazzjoni i_zjed 
mis-sehem li 
minnu seta jag_hmel 
id-donatur.
934. Jekk id-donatur ikun _heles lid-donatarju mill-obbligu tal-
kollazzjoni, u d-donazzjoni tkun i_zjed mis-sehem li minnu seta’
jag_hmel id-donatur, il-kollazzjoni ta’ dak li jaqbe_z dan is-sehem
issir skond ir-regoli mi_gjubin fl-artikolu 653.
Jedd tal-werriet li 
j_zomm il-_ha_ga li 
jikkonferixxi.
935. Il-werriet illi jikkonferixxi l-_ha_ga nfisha, jista’ j_zomm il-
pussess tag_hha sakemm ji_gi m_hallas ta’ dak li jkollu jie_hu g_hal
spejje_z u miljoramenti.
Kollazzjoni ta’ 
_hwejje_g mobbli.
936. (1) Il-kollazzjoni ta’ _hwejje_g mobbli ssir biss billi
jinqata’ mis-sehem il-valur tag_hhom.
(2) Dan il-valur jitqies fuq l-istima li jkun hemm ma’ l-att tad-
donazzjoni, jew, jekk ma jkunx hemm din l-istima, fuq dik li ti_gi
mag_hmula minn periti, billi jittie_hed qies ta_z-_zmien tad-donazzjoni. 
Kollazzjoni tal-
flus.
937. (1) Il-kollazzjoni tal-flus issir billi wie_hed jie_hu kwantit_a
anqas mill-flus li jinsabu fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-flus ma jkunux bi_z_zejjed, id-donatarju jista’
je_hles milli jrodd flus o_hra billi j_cedi _hwejje_g mobbli, inkella, jekk
ma jkunx hemm _hwejje_g mobbli, immobbli tal-wirt, sas-somma li
jkollu jag_hti.
Jekk il-werriet, 
e_c_c., li g_handu l-
jedd g_hal-
le_gittima, e_c_c., 
jitlob li ji_gu 
mnaqqsa l-_hwejje_g 
mog_htija lill-
o_hrajn.
938. (1) B’dak kollu li jing_had fl-artikoli 923 u 930, jekk id-
donatarju jew legatarju li g_handu jedd g_hal-le_gittima jew g_hal
sehem ie_hor tal-beni, jitlob li ti_gi mnaqqsa xi disposizzjoni
mag_hmula favur donatarju, werriet ie_hor, jew legatarju wkoll jekk
barrani, min_habba illi dik id-disposizzjoni tkun taqbe_z is-sehem illi
l-mejjet seta’ jag_hmel minnu, g_handu jqis b_hala me_hudin akkont
tal-le_gittima jew sehem tieg_hu, id-donazzjonijiet u l-legati
mag_hmulin lilu, meta ma jkunx _gie me_hlus espressament minn dan.
(2) Dan il-_helsien m’g_handux effett bi _hsara ta’ donatarju qabel
fi_z-_zmien.
(3) Kull _ha_g’o_hra illi, skond ir-regoli imsemmija fl-artikoli ta’
qabel dan, hija me_hlusa mill-kollazzjoni, hija wkoll me_hlusa milli
titqies b_hala me_huda akkont.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        175
§  V. FUQ IL-_HLAS TAD-DJUN
Kif il-werrieta 
jo_hor_gu sehem 
bejniethom g_hall-
_hlas tad-djun.
939. (1) Il-werrieta j_hallsu bejniethom id-djun tal-wirt f’dik il-
proporzjon u b’dak il-mod illi jkun ordna t-testatur.
(2) Jekk il-mejjet ma jkunx g_hamel testment jew ma jkunx
ordna kif g_handhom jitqassmu d-djun, il-werrieta j_hallsu d-djun
kull wie_hed minnhom fil-proporzjon ta’ sehmu fil-wirt.
Kull wie_hed mill-
werrieta hu 
obbligat quddiem 
il-kredituri skond 
ma jkun sehmu.
940. (1) Fil-ka_zijiet kollha, quddiem il-kredituri, kull wie_hed
mill-werrieta hu obbligat personalment g_had-djun tal-wirt, skond
ma jkun sehmu.
(2) I_zda, jekk wie_hed mill-werrieta jkollu l-pussess ta’ _hwejje_g
ipotekati g_had-dejn, huwa jkun, kwantu g_hal dawk il-_hwejje_g,
obbligat b’ipoteka g_had-dejn kollu, bla _hsara tal-jedd li jdur kontra
l-werrieta l-o_hra.
Jedd tal-werriet illi 
j_hallas id-dejn 
kollu, kontra l-
werrieta l-o_hra.
941. (1) Dak fost il-werrieta illi, min_habba l-ipoteka, ikun
_hallas i_zjed minn sehmu ta’ dejn komuni, m’g_handux jedd idur
kontra l-werrieta l-o_hra _hlief g_has-sehem li kull wie_hed minnhom
ikun imissu jag_hti personalment, allavolja meta _hallas id-dejn, ikun
_gie mda_h_hal fil-jeddijiet tal-kreditur.
(2) I_zda, il-werriet illi, bis-sa_h_ha tal-benefi_c_cju ta’ l-inventarju,
ikun _zamm il-jedd li jitlob il-_hlas tal-kreditu tieg_hu nnifsu, jista’,
b_hal kull kreditur ie_hor, jitlob il-_hlas ta’ dan il-kreditu, bit-tnaqqis
tal-bi_c_ca li hu g_handu jbati b_hala wie_hed mill-werrieta.
Insolvenza ta’ 
wie_hed mill-
werrieta.
942. Jekk wie_hed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
tieg_hu tad-dejn ipotekarju jinqasam fuq il-werrieta l-o_hra kollha,
kull wie_hed skond sehmu.
Il-firda ta’ 
patrimonju minn 
ie_hor.
943. Il-kredituri tal-wirt u l-legatarji jistg_hu jitolbu l-firda tal-
patrimonju tal-mejjet minn dak tal-werriet, stabbilita fl-artikoli
2096 sa l-2106.
Il-legatarju mhux 
obbligat i_hallas id-
djun tal-wirt.
944. Il-legatarju mhux obbligat i_hallas id-djun tal-wirt, i_zda bla
_hsara tal-jedd tal-kredituri, meta hemm dan il-jedd, g_hall-azzjoni
ipotekarja fuq il-fond im_holli b’legat, u bla _hsara wkoll ta’ l-
e_zer_cizzju tal-benefi_c_cju tal-firda ta’ patrimonju minn ie_hor hawn
fuq imsemmi.
Il-legatarju li 
j_hallas id-dejn 
jid_hol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
945. Il-legatarju li jkun _hallas id-dejn li g_halih il-fond im_holli
b’legat kien ipotekat, jid_hol fil-jeddijiet tal-kreditur kontra l-
werrieta.
§  VI. FUQ L-EFFETTI TAL-QASMA U L-GARANZIJA TA’ 
L-ISHMA
Wara l-qasma l-
werriet hu 
mag_hdud li hu 
su_c_cessur wa_hdu u 
dirett fil-beni li 
jag_hmlu s-sehem 
tieg_hu.
946. Kull wie_hed mill-werrieta hu mag_hdud su_c_cessur wa_hdu u
dirett fil-beni kollha li jag_hmlu s-sehem tieg_hu, jew li messu lilu
b’li_citazzjoni, u jitqies li qatt ma kellu l-proprjet_a  tal-beni l-o_hra
tal-wirt.
  176      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Il-werrieta jag_hmlu 
tajjeb wie_hed lill-
ie_hor g_hall-
molestja u l-
evizzjoni.
947. (1) Il-werrieta jag_hmlu tajjeb wie_hed lill-ie_hor g_hall-
molestja u l-evizzjoni, i_zda biss kemm-il darba din il-molestja u
evizzjoni jkunu _gejjin minn ra_guni li kienet te_zisti minn qabel il-
qasma.
(2) L-obbligu ta’ din il-garanzija jispi_c_ca, jekk il-werriet ibati
l-evizzjoni bi _htija tieg_hu.
Il-partijiet jistg_hu 
jiftiehmu li ma 
jag_hmlux tajjeb 
wie_hed lill-ie_hor.
948. Il-partijiet li jag_hmlu l-qasma jistg_hu jiftiehmu li ma
jag_hmlux tajjeb wie_hed lill-ie_hor; u f’dan il-ka_z ig_hoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1411 u 1412.
Effetti tal-
garanzija.
949. (1) Kull wie_hed mill-werrieta hu obbligat personalment,
skond ma jkun sehmu fil-wirt, li jindennizza lill-werriet sie_hbu tat-
telf li dan ibati bl-evizzjoni.
(2) Jekk xi wie_hed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
li hu jkun imissu j_hallas ji_gi, fil-proporzjon imsemmija fis-
subartikolu (1), maqsum bejn il-persuna garantita u l-werrieta l-
o_hra kollha li jkunu solvibbli.
Garanzija g_hall-
_hlas tad-djun.
950. (1) Il-werrieta huma garanti lejn xulxin tas-solvibbilit_a
tad-debituri tal-wirt.
(2) Dik il-garanzija ddum isse_h_h biss g_ha_z-_zmien li jin_htie_g
g_hall-pro_ceduri me_htie_ga biex jin_gabar il-kreditu.
Il-garanzija g_has-
solvibbilit_a  ta’ 
debitur ta’ renta 
ddum isse_h_h _hames 
snin.
951. Il-garanzija g_has-solvibbilit_a  ta’ debitur ta’ renta ma
ddumx isse_h_h i_zjed minn _hames snin mill-qasma.
Debitur li jsir 
insolvibbli wara l-
qasma.
952. Ma hemmx lok g_hall-garanzija meta d-debitur isir
insolvibbli wara li tkun saret il-qasma.
§  VII. FUQ IL-QASMA MAG_HMULA MILL-MISSIER, JEW
L-OMM, JEW MINN AXXENDENTI O_HRA, BEJN ID-DIXXENDENTI 
TAG_HHOM
Il-_genituri jistg_hu 
jqassmu _gidhom 
bejn uliedhom.
953. Il-missier, l-omm, u l-axxendenti l-o_hra jistg_hu jaqsmu u
jqassmu _gidhom bejn uliedhom u d-dixxendenti tag_hhom, u fil-
qasma jistg_hu ida_h_hlu wkoll l-bi_c_ca li mhix disponibbli.
Il-qasma tista’ ssir 
b’testment jew 
b’att bejn il-_hajjin.
954. (1) Dik il-qasma tista’ ssir b’att bejn il-_hajjin jew
b’testment, bil-formalitajiet, u ta_ht il-kondizzjonijiet u r-regoli
stabbiliti g_had-donazzjonijiet u g_hat-testmenti.
(2) Jekk il-qasma ssir b’att bejn il-_hajjin, ma jistg_hux jid_hlu
fiha _hlief il-beni pre_zenti.
ll-beni mhux 
imda_h_hlin fil-
qasma jinqasmu 
skond il-li_gi.
955. Jekk fil-qasma ma jkunux _gew imda_h_hlin il-beni kollha
m_hollija mill-axxendent fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu, il-beni li ma
jkunux _gew imda_h_hlin ji_gu maqsuma skond il-li_gi.
Il-qasma ma 
tiswiex jekk ma 
ssirx bejn it-tfal 
kollha.
956. (1) Il-qasma li ma tkunx saret bejn it-tfal kollha li jkunu
_hajjin fi_z-_zmien tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni u d-dixxendenti tat-tfal li
jkunu mietu qabel illi jkollhom il-jedd g_has-su_c_cessjoni, hija nulla
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        177
in toto.
(2) F’dan il-ka_z, it-tfal jew id-dixxendenti illi ma jkunux _gew
imda_h_hlin fil-qasma, kemm ukoll dawk illi bejniethom tkun saret
il-qasma, jistg_hu jitolbu qasma mill-_gdid.
Meta l-qasma tista’ 
ti_gi attakkata.
Emendat: 
LVIII. 1975.5.
957. Il-qasma mag_hmula minn axxendent tista’ ti_gi attakkata
meta minn dik il-qasma jew minn disposizzjonijiet o_hra mag_hmulin
mill-axxendent, jinsab illi xi wie_hed minn dawk li bejniethom _gew
maqsuma l-beni bata _hsara fis-sehem tal-le_gittima tieg_hu. 
In-nullit_a  tal-
qasma ma _g_gibx 
in-nullit_a  ta’ 
disposizzjonijiet 
o_hra.
958. In-nullit_a  tal-qasma ma _ggibx in-nullit_a  tad-
disposizzjonijiet li b’esekuzzjoni tag_hhom il-qasma tkun saret,
lanqas jekk bl-att tal-qasma jkun _ha _gid wie_hed barrani.
Titolu IV
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN _GENERALI
Mnejn jitnisslu l-
obbligazzjonijiet.
959. L-obbligazzjonijiet li mhumiex _gejjin mis-setg_ha biss tal-
li_gi, jitnisslu minn kuntratti, kwa_zi-kuntratti, delitti, jew kwa_zi-
delitti.
Sub-titolu I
FUQ IL-KUNTRATTI
Tifsir ta’ kuntratt.
nies jew i_zjed, illi bih ti_gi mag_hmula, regolata, jew ma_hlula
obbligazzjoni.
Il-kuntratt jista’ 
jkun bilaterali jew 
unilaterali,
961. (1) Il-kuntratt huwa sinallagmatiku jew bilaterali meta
dawk illi jikkuntrattaw jobbligaw ru_hhom lejn xulxin.
(2) Il-kuntratt huwa unilaterali meta persuna wa_hida jew i_zjed
jobbligaw ru_hhom lejn persuna wa_hda jew i_zjed, ming_hajr ma jkun
hemm ebda obbligazzjoni min-na_ha ta’ dawn ta’ l-a_h_har.
b’titolu oneru_z jew 
b’titolu gratuwitu,
962. (1) Meta kull wa_hda mill-partijiet tintrabat g_hall-
esekuzzjoni ta’ xi obbligazzjoni, il-kuntratt huwa b’titolu oneru_z.
(2) Meta wa_hda mill-partijiet tag_hti bla _hlas xi utli lill-o_hra, il-
kuntratt huwa b’titolu gratuwitu.
kommutattiv,
partijiet tobbliga ru_hha li tag_hti jew tag_hmel xi _ha_ga li titqies b_hala
li tiswa daqs dik li ti_gi mog_htija lilha jew li ti_gi mag_hmula g_haliha.
aleatorju.
wa_hda minnhom, ikun jiddependi minn _grajja mhix _zgura, il-
kuntratt huwa aleatorju.
Regoli dwar l-
kuntratti.
965. Il-kuntratti, sew jekk ikollhom isem spe_cjali kemm jekk ma
jkollhomx, jaqg_hu ta_ht ir-regoli _generali mi_gjubin f’dan it-Titolu,
  178      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
bla _hsara tad-disposizzjonijiet partikolari dwar xi kuntratti. 
§  I. FUQ IR-REKWI_ZITI TAL-KUNTRATTI
Rekwi_ziti tal-
kuntratti.
966. Ir-rekwi_ziti essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, huma:
(a) illi l-partijiet ikunu kapa_ci biex jikkuntrattaw;
(b) il-kunsens ta’ dak illi jobbliga ru_hu;
(_c) _ha_ga _zgura li tkun l-o_g_gett tal-kuntratt;
(d) kaw_za le_cita biex wie_hed jobbliga ru_hu.
FUQ IL-KAPACIT_A  TAL-PARTIJIET LI JIKKUNTRATTAW
Kapa_cit_a  tal-
partijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.65.
967. (1) Kull persuna tista’ tikkuntratta, jekk mil-li_gi mhix
iddikjarata inkapa_ci.
(2) L-inkapa_cit_a  ta’ l-ikkundannati g_hal kull piena li tkun, hija
mne_h_hija.
(3) Huma inkapa_ci li jikkuntrattaw fil-ka_zijiet imsemmijin mil-
li_gi -
(a) il-minuri;
(b) l-interdetti jew inabilitati; u
(_c) _generalment, dawk kollha illi l-li_gi timpedihom minn
xi kuntratti.
Persuni li 
m’g_handhomx 
l’u_zu tar-ra_guni.
968. Kull kuntratt mag_hmul minn persuna li m’g_handhiex l-u_zu
tar-ra_guni, jew li tkun g_had ma g_halqitx seba’ snin, huwa null.
Persuni li ma 
g_halqux l-et_a  ta’ 
erbatax-il sena.
Emendat: 
XXXVII. 1975.23.
969. (1) Hija wkoll nulla kull obbligazzjoni li biha jintrabat
tifel li ma g_halaqx l-et_a  ta’ erbatax-il sena.
(2) I_zda, jekk it-tifel ikun g_halaq disa’ snin, il-ftehim ikun
jiswa g_hal dawk l-obbligazzjonijiet li _haddie_hor ikun intrabat
bihom favur tieg_hu.
Persuni li g_halqu l-
et_a  ta’ erbatax-il 
sena imma mhux 
dik ta’ tmintax-il 
sena, jekk ikunu 
ta_ht is-setg_ha tal-
_genituri, e_c_c.,
Emendat:
XXI. 1993.2.
970. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll fil-ka_z ta’ tfal li jkunu g_halqu l-et_a  ta’ erbatax-il sena, i_zda li
jkun g_had ma g_halqux dik ta’ tmintax-il sena, jekk ikunu ta_ht is-
setg_ha tal-_genituri, jew jekk ikollhom kuratur bla _hsara dejjem ta’
kull disposizzjoni o_hra ta’ li_gi dwar i_z-_zwie_g.
jekk ma jkunux 
ta_ht is-setg_ha tal-
_genituri.
Emendat: 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
971. (1) Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra tal-Kodi_ci tal-
Kummer_c, il-minuri li g_halaq erbatax-il sena, meta ma jkunx ta_ht
is-setg_ha tal-_genituri u lanqas ma jkollu kuratur, ma jistax
jittrasferixxi jew jipoteka l-beni immobbli tieg_hu ming_hajr l-
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        179
(2) I_zda, dan il-minuri jista’ jikkuntratta obbligazzjonijiet o_hra,
bla _hsara, kwantu g_hal dawk l-obbligazzjonijiet l-o_hra, ta’ l-azzjoni
tat-t_hassir tal-kuntratt, li jista’ jkollu jedd g_haliha, fil-ka_z ta’
le_zjoni, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1214 sa l-1219. 
Tifel ’il fuq mill-
et_a  ta’ sittax-il sena 
jista’ jifta_h u 
j_haddem kont 
f’bank. 
Mi_zjud: 
XXI. 1993.76.
971A. Minkejja kull disposizzjoni ta’ dan il-Kodi_ci, tifel li jkun
g_halaq is-sittax-il sena jista’ jiddepo_zita flus f’kont f’bank miftu_h
mit-tifel f’ismu, u kull flus depo_zitati f’kull kont b_hal dak jistg_hu
jkunu rtirati biss minn dak it-tifel minkejja li dawk il-flus jistg_hu
jkunu su_g_getti g_hall-amministrazzjoni, u_zufrutt jew awtorit_a  ta’ xi
persuna o_hra. G_hall-finijiet kollha tal-li_gi, tifel, dwar il-ftu_h u
t_haddim ta’ xi kont b_hal dak, jitqies li hu ta’ l-et_a .
Interdetti.
Kap. 12.
972. L-inkapa_cit_a  ta’ l-interdetti hija jew _generali g_hal kull
xorta ta’ kuntratti, jew spe_cjali g_hal xi kuntratti biss, kif jing_had
fid-disposizzjonijiet tat-Titolu IV tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb
tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
In-nullit_a  ma tistax 
ti_gi e_c_cepita minn 
persuna kapa_ci li 
tikkuntratta.
973. Il-persuni kapa_ci li jikkuntrattaw ma jistg_hux je_c_cepixxu n-
nullit_a  tal-kuntratt min_habba l-inkapa_cit_a  ta’ dawk li mag_hhom
ikunu kkuntrattaw.
FUQ IL-KUNSENS
Kunsens.
vjolenza, jew b’eg_hmil dolu_z, ma jkunx jiswa.
_Zball dwar il-li_gi.
meta dan ikun il-kaw_za wa_hdenija jew ewlenija tieg_hu.
_Zball dwar il-fatt.
_hlief meta jaqa fuq is-sustanza nfisha tal-_ha_ga li tkun l-o_ggett tal-
ftehim.
(2) Il-ftehim ma jkunx null jekk l-i_zball jaqa’ biss fuq il-
persuna li mag_hha jkun sar il-ftehim, _hlief meta l-g_ha_zla ta’ dik il-
persuna tkun il-kaw_za ewlenija ta’ dak il-ftehim.
Vjolenza.
obbligazzjoni hija motiv ta’ nullit_a , ukoll jekk dik il-vjolenza tkun
_giet mag_hmula minn wie_hed ie_hor li ma jkunx dak li favur tieg_hu
tkun saret l-obbligazzjoni.
(2) I_zda, l-obbligazzjoni favur dak li ma jkunx _ha sehem fil-
vjolenza, b_hala _hlas ta’ l-g_hajnuna li jkun ta biex je_hles lill-parti li
tobbliga ru_hha mill-vjolenza mag_hmula fuqha minn wie_hed ie_hor,
ma tistax ti_gi annullata min_habba dik il-vjolenza; i_zda s-somma jew
_ha_g‘o_hra mwieg_hda tista’ ti_gi mnaqqsa, kemm-il darba tkun barra
mill-qies.
Meta jitqies li 
kunsens _gie me_hud 
bi vjolenza.
978. (1) Il-kunsens jitqies me_hud bil-vjolenza meta l-vjolenza
hija tali li ta_hkem fuq persuna ra_gonevoli u _g_geg_hilha tib_za’ li hija
nfisha jew _hwejji_gha jistg_hu ji_gu mqieg_hda g_hal xejn b’xejn
f’perikolu ta’ _hsara kbira.
(2) F’dawn il-ka_zijiet, g_handhom jitqiesu l-et_a,  is-sess, u l-
  180      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
kondizzjoni tal-persuna.
Meta l-vjoienza 
hija w_zata fuq ir-
ra_gel jew il-mara, 
e_c_c., tal-parti li 
tikkuntratta.
979. (1) Il-vjolenza hija motiv ta’ nullit_a  tal-kuntratt, ukoll
meta d-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew il-
_hwejje_g tal-mara, jew tar-ra_gel, jew ta’ dixxendent, jew ta’
axxendent tal-parti li tikkuntratta. 
(2) Jekk id-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew
il-_hwejje_g ta’ persuni o_hra, huwa m_holli fid-dehen tal-qorti, skond
i_c-_cirkostanzi tal-ka_z, li tannulla l-kuntratt jew li twettaq il-validit_a
tieg_hu.
Il-biza’ ta’ qima. 980. Il-bi_za biss ta’ qima lejn il-missier, l-omm, jew axxendenti
o_hra, jew lejn ir-ra_gel, mhix bi_z_zejjed biex tannulla l-kuntratt jekk
ebda vjolenza ma tkun _giet u_zata.
Eg_hmil dolu_z. 981. (1) L-eg_hmil dolu_z huwa motiv ta’ nullit_a  tal-ftehim,
meta l-inganni mag_hmulin minn wa_hda mill-partijiet ikunu tali illi
ming_hajrhom il-parti l-o_hra ma kenitx tikkuntratta.
(2) L-eg_hmil dolu_z ma jistax ikun pre_zunt, imma g_handu ji_gi
ppruvat.
FUQ L-O_G_GETTI TAL-KUNTRATTI
L-o_g_gett tal-
kuntratti.
982. (1) Kull kuntratt g_handu b’o_g_gett _ha_ga illi wa_hda mill-
partijiet li jikkuntrattaw tintrabat li tag_hti, li tag_hmel, jew li ma
tag_hmilx.
(2) Il-_hwejje_g biss li ma humiex extra commercium jistg_hu
jkunu o_g_gett ta’ ftehim.
(3) L-u_zu biss jew il-pussess biss ta’ _ha_ga jista’, b_hal _ha_ga
nfisha, ikun o_g_gett ta’ kuntratt.
L-og_gett ta’ 
obbligazzjoni 
g_handu jkun _ha_ga 
determinata.
983. (1) L-obbligazzjoni g_handu jkollha b’o_g_gett tag_hha _ha_ga
determinata, g_hall-inqas g_hal dik li hija l-ispe_ci tag_hha.
(2) Il-bi_c_ca jew il-kwantit_a  tal-ha_ga tista’ ma tkunx _zgura,
basta li tista’ ti_gi determinata.
Il-_hwejje_g futuri 
jistg_hu jkunu 
o_g_gett ta’ kuntratt.
984. (1) Il-_hwejje_g futuri jistg_hu jkunu o_g_gett ta’ kuntratt.
(2) I_zda, _hadd ma jista’ jirrinunzja g_hal su_c_cessjoni illi tkun
g_had ma nfet_hitx, jew jag_hmel ftehim fuqha, sew mal-persuna illi
tag_hha tkun is-su_c_cessjoni, kemm ma _haddie_hor, allavolja jkun
hemm il-kunsens ta’ dik il-persuna; bla _hsara ta’ kull disposizzjoni
o_hra tal-li_gi dwar dawn ir-rinunzji jew dan il-ftehim, meta jsiru
f’okka_zjoni ta’ _zwie_g, jew meta jittie_hdu l-voti reli_gju_zi.
_Hwejje_g li ma 
jistg_hux ikunu 
o_g_gett ta’ kuntratt.
985. Il-_hwejje_g impossibbli, jew ipprojbiti mil-li_gi, jew
kuntrarji g_hall-eg_hmil xieraq, jew g_hall-ordni pubbliku, ma
jistg_hux ikunu o_g_gett ta’ kuntratt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        181
Patt quotae litis.
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
VI.1983.2.
986. (1) Il-pattijiet quotae litis huma nulli.
Img_haxijiet _zejda.
kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci jew ta’ xi li_gi o_hra, kull
obbligazzjoni g_hall-_hlas ta’ mg_haxijiet f’i_zjed minn tmienja fil-
mija fis-sena hija wkoll nulla g_hal dak li hu _zejjed.
FUQ IL-KAW_ZA TAL-KUNTRATTI
Obbligazzjoni 
ming_hajr kaw_za 
jew ille_cita.
987. L-obbligazzjoni ming_hajr kaw_za, jew mag_hmula fuq kaw_za
falza jew ille_cita, m’g_handha ebda effett.
Il-kaw_za tista’ ti_gi 
ppruvata 
g_halkemm ma 
tkunx espressa.
988. Il-ftehim, b’dan kollu, jibqa’ jiswa jekk ji_gi ppruvat li kien
hemm kaw_za bi_z_zejjed, g_halkemm mhux espressa.
Jekk il-kaw_za 
espressa hija falza.
989. Jekk il-kaw_za espressa tkun falza, il-ftehim jista’, b’dan
kollu, jin_zamm s_hi_h, kemm-il darba ji_gi ppruvat li kien hemm
kaw_za o_hra.
Kaw_za ille_cita.
kuntrarja g_hall-eg_hmil xieraq jew g_hall-ordni pubbliku.
Jekk il-kaw_za ma 
tkunx le_cita min-
na_ha biss tal-parti 
li favur tag_hha ssir 
obbligazzjoni jew 
min-na_ha ta_z-_zew_g 
partijiet.
991. (1) Jekk il-kaw_za li g_haliha tkun _giet imwieg_hda xi _ha_ga
hija ille_cita min-na_ha biss tal-parti li favur tag_hha ssir l-
obbligazzjoni, kull _ha_ga li tkun _giet mog_htija g_hall-esekuzzjoni tal-
kuntratt tista’ tintalab lura.
(2) Jekk il-kaw_za hija ille_cita g_ha_z-_zew_g partijiet, ebda wa_hda
minnhom, jekk ma tkunx minuri, ma tista’ titlob lura dak li tkun tat
lill-o_hra, bla _hsara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1716. 
§ II . FUQ L-EFFETTI TAL- KUNTRATTI
Effetti tal-kuntratti.
ta’ li_gi g_hal dawk li jkunu g_hamluhom.
(2) Dawn il-kuntratti ma jistg_hux ji_gu m_hassra _hlief bil-
kunsens ta’ xulxin tal-partijiet, jew g_hal ra_gunijiet mag_hrufin mil-
li_gi.
Il-kuntratti 
g_handhom ji_gu 
esegwiti bil-bona 
fidi.
993. Il-kuntratti g_handhom ji_gu esegwiti bil-bona fidi, u
jobbligaw mhux biss g_hal dak li jing_had fihom, i_zda wkoll g_hall-
konsegwenzi kollha li _g_gib mag_hha l-obbligazzjoni skond ix-xorta
tag_hha, bl-ekwit_a , bl-u_zu jew bil-li_gi.
Effett tal-kuntratti 
meta l-_ha_ga 
ttrasferita hija 
_zgura u 
determinata.
994. Jekk il-kuntratt ikollu b_hala o_g_gett it-trasferiment tal-
proprjet_a , jew ta’ jedd ie_hor fuq _ha_ga _zgura u determinata, din il-
proprjet_a  jew dan il-jedd ji_gu ttrasferiti u akkwistati b’effett tal-
kunsens tal-partijiet, u l-_ha_ga tibqa’ g_har-riskju ta’ min
jakkwistaha, g_halkemm ma tkunx g_hadha saret il-kunsinna tag_hha.
  182      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jekk il-_ha_ga 
ttrasferita mhix 
_zgura jew mhix 
determinata.
995. (1) Jekk il-kuntratt ikollu b_hala o_g_gett _ha_ga mhix _zgura
jew mhix determinata, il-kreditur ma jsirx sid dik il-_ha_ga sakemm
din ma ssirx _zgura, jew sakemm id-debitur ma jispe_cifikax liema
hija, u jg_harraf lill-kreditur li huwa spe_cifikaha.
(2) Sakemm il-_ha_ga ma ssirx _zgura u determinata, tibqa’ g_har-
riskju tad-debitur.
Effetti tal-kuntratti 
quddiem it-terzi.
996. (1) B’dan kollu, quddiem it-terzi, kull kuntratt li bih ti_gi
ttrasferita l-proprjet_a  ta’ _hwejje_g immobbli, jew jedd ie_hor fuq
dawk il-_hwejje_g, ma jibdiex, f’ebda ka_z, ikollu se_h_h _hlief mill-waqt
li dak il-kuntratt ji_gi mni_z_zel fl-Uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku, kif
jing_had fl-artikolu 330.
(2) Jekk it-trasferiment ikun sar b’bejg_h fl-irkant fil-qorti, in-
nota ta’ l-iskrizzjoni g_handha ti_gi ffirmata mir-re_gistratur tal-qorti
li ta_ht is-setg_ha tag_hha tkun saret il-liberazzjoni tal-_ha_ga. 
Jekk _ha_ga mobbli 
ti_gi mwieg_hda bi 
ftehim wara ie_hor 
lil _zew_g persuni 
jew i_zjed.
997. Jekk il-_ha_ga illi persuna, b’konvenzjonijiet, wa_hda wara l-
o_hra, tkun intrabtet li tag_hti jew li tikkunsinna lil _zew_g persuni jew
i_zjed, tkun mobbli minnha nfisha, jew titolu g_hall-purtatur, il-
persuna li lilha tkun _giet ikkunsinnata, u illi tkun akkwistata b’
bona fidi, hija ppreferita g_hall-o_hra jew g_hall-o_hrajn u g_handha l-
jedd i_z_zommha, g_halkemm it-titolu ta’ l-akkwist tag_hha jkun wara
fid-data.
G_handu jitqies li 
wie_hed wieg_hed 
jew ftiehem g_halih 
innifsu, g_hall-
werrieta tieg_hu, 
e_c_c.
998. G_handu jitqies illi wie_hed wieg_hed jew ftiehem g_halih
innifsu, g_hall-werrieta tieg_hu, u g_hal dawk illi minnu _gejjin il-
jeddijiet tag_hhom, meta l-kuntrarju mhux stabbilit espressament
mil-li_gi, jew mill-partijiet fil-ftehim, jew ma jkunx jidher mix-
xorta tal-ftehim.
Wie_hed li 
jikkuntratta f’ismu 
ma jistax jorbot 
_hlief lilu nnifsu,
999. (1) Hadd ma jista’ b’kuntratt f’ismu jobbliga ru_hu jew
jikkuntratta _hlief g_halih innifsu.
i_zda jista’ jintrabat 
g_hall-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni 
minn persuna o_hra.
(2) B’dan kollu, wie_hed jista’ jobbliga ru_hu lejn ie_hor, billi
jwieg_hed xi _ha_ga li g_handha ti_gi mag_hmula minn persuna o_hra;
i_zda, f’dan il-ka_z, jekk din il-persuna l-o_hra ma tkunx trid
tesegwixxi l-obbligazzjoni, dak li jkun obbliga ru_hu jew wieg_hed
it-twettiq ta’ l-obbligazzjoni, ikun su_g_gett biss g_hall-_hlas tal-_hsara. 
Meta wie_hed jista’ 
jikkuntratta g_hall-
vanta_g_g ta’ persuna 
o_hra.
1000.  Wie_hed jista’ wkoll jikkuntratta g_hall-vanta_gg ta’ terza
persuna, meta dan ikun il-mod jew il-kondizzjoni ta’ patt li jag_hmel
g_halih innifsu, jew ta’ donazzjoni jew ta’ kon_cessjoni mag_hmula
minnu lil _haddie_hor; u l-persuna li tag_hmel dan il-patt ma tistax
t_hassru jekk dik it-terza persuna tkun iddikjarat li trid tinqeda bih.
Il-kuntratti 
g_handhom effett 
biss bejn dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien.
1001.  Il-kuntratti  g_handhom  effett  bejn  il-partijiet li
jikkuntrattaw biss, u ma jistg_hux ikunu ta’ _hsara jew ta’ _gid g_hal
_haddie_hor, _hlief fil-ka_zijiet li tg_hid il-li_gi.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        183
§  III. FUQ L-INTERPRETAZZJONI TAL-KUNTRATTI
M’hemmx lok g_hal 
interpretazzjoni 
meta s-sens tal-
kliem hu _car.
1002.  Meta l-kliem ta’ konvenzjoni, me_hud fis-sens li g_handu
skond l-u_zu fi_z-_zmien tal-kuntratt, hu _car, ma hemmx lok g_hal
interpretazzjoni.
Jekk is-sens tal-
kelma ma jaqblix 
ma’ l-intenzjoni 
tal-partijiet.
1003.  Meta s-sens tal-kelma ma jaqbilx ma’ dak li kellhom fi
_hsiebhom il-partijiet kollha, kif ikun jidher _car mill-pattijiet
me_hudin kollha flimkien, g_handha tg_hodd l-intenzjoni tal-partijiet. 
Klawsola li tista’ 
tfisser _zew_g 
_hwejje_g.
1004. Meta klawsola tista’ tfisser ha_ga u o_hra, g_handha tiftiehem
li tfisser dik il-_ha_ga li biha jista’ jkun hemm xi effett milli dik il-
_ha_ga li biha ma jista’ jkun hemm ebda effett.
Kliem li jistg_hu 
ifissru _zew_g 
_hwejje_g.
1005. Il-kliem li jista’ jfisser _ha_ga u o_hra g_handu jiftiehem fis-
sens li l-i_zjed jaqbel ma’ l-o_g_gett tal-kuntratt.
Dak li mhux _car.
ikun sar il-kuntratt.
Klawsoli ta’ u_zu.
ukoll jekk ma jkunux _gew espressi.
Il-klawsoli jitfissru 
l-wa_hda bl-o_hra.
1008.  Il-klawsoli kollha ta’ kuntratt jitfissru l-wa_hda bl-o_hra,
billi lil kull klawsola jing_hata s-sens illi jidher mill-att kollu.
Dubju.
tieg_hu saret l-obbligazzjoni u favur dak illi ntrabat bl-
obbligazzjoni.
Kliem _generali.
jkunu _generali, fil-konvenzjoni ma jid_hlux _hlief il-_hwejje_g li
fuqhom ikun jidher li l-partijiet kellhom il-_hsieb li jikkuntrattaw.
Tismija ta’ ka_z 
biex jitfisser 
ftehim.
1011.  Meta f’kuntratt ji_gi msemmi ka_z wie_hed sabiex bih
jitfisser il-ftehim, ma jitqiesx b’daqshekk illi l-partijiet riedu j_hallu
barra ka_zijiet o_hra li ma _gewx imsemmija, jekk dawn il-ka_zijiet l-
o_hra, skond ir-ra_guni, kienu wkoll fl-iskop tal-ftehim.
Sub-titolu II
FUQ IL-KWA_ZI KUNTRATTI, DELITTI U KWA_ZI-DELITTI
§  I. FUQ IL-KWA_ZI KUNTRATTI
Tifsir.
to_hro_g obbligazzjoni lejn persuna o_hra, jew obbligazzjoni tal-
partijiet lejn xulxin.
Dmirijiet ta’ 
negotiorum gestor.
1013.  Jekk persuna ta’ l-et_a  u kapa_ci li tikkuntratta, minrajha
tinda_hal g_hal affari ta’ persuna o_hra, hija ssir su_g_getta g_hall-
obbligu li tissokta fit-tmexxija ta’ l-affari li tkun bdiet u li
twassalha sat-tmiem, sakemm il-parti interessata tkun tista’ hija
nfisha tie_hu _hsieb dik l-affari, u g_handha tie_hu _hsieb ta’ dak kollu li
jkun jiddependi minn dik l-affari, u hija su_g_getta g_hall-
obbligazzjonijiet kollha li j_gib mieg_hu mandat.
  184      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Mewt tal-parti 
nteressata qabel ma 
l-affari ti_gi 
mwassla sat-
tmiem.
1014.  Jekk il-parti interessata tmut qabel ma l-affari ti_gi
mwassla sat-tmiem, dak li jkun inda_hal hu obbligat jissokta fit-
tmexxija ta’ l-affari sakemm il-werriet ikun jista’ jie_hu t-tri_gija
tag_hha. 
Il-_hsieb li g_handu 
jie_hu min jinda_hal.
1015.  Il-persuna li tinda_hal g_handha tu_za fit-tri_gija ta’ dik l-
affari l-_hsieb kollu ta’ missier tajjeb tal-familja.
Ka_zijiet li fihom 
jin_htie_g grad akbar 
ta’ _hsieb.
1016. Id-disposizzjoni ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan g_handha ti_gi
applikata b’mod aktar sever f’dawn il-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk min inda_hal, ikun hekk inda_hal kontra l-
projbizzjoni tal-parti interessata;
(b) jekk, min_habba li jkun hekk inda_hal, ma tkunx inda_hlet
g_hat-tmexxija ta’ l-affari persuna ta’ _hila aktar;
(_c) jekk min inda_hal stess ma kellux il-_hila me_htie_ga.
Setg_ha tal-qorti li 
timmodera d-
danni.
1017.  Il-qorti tista’ dejjem timmodera d-danni li jkunu saru
min_habba nuqqas ta’ _hsieb jew ta’ kont tal-persuna li tkun inda_hlet,
skond ma jkunu _c-_cirkostanzi li jkunu _geg_hluha tinda_hal g_hal dik l-
affari. 
Obbligi tal-parti 
interessata.
1018.  Jekk l-affari tkun _giet immexxija tajjeb, il-parti
interessata, ukoll jekk it-tmexxija, b’a_c_cident, ma tkunx sfat ta’ _gid
g_haliha, g_handha tesegwixxi l-obbligazzjonijiet li f’isimha jkun
ikkuntratta dak li nda_hal, g_handha tindennizzah ta’ kull
obbligazzjoni li jkun _ha fuqu f’ismu, u tag_htih lura l-ispejje_z
me_htie_ga jew utili, flimkien ma’ l-img_haxijiet minn dak in-nhar li
dawk l-ispejje_z ikunu _gew mag_hmula.
Meta min inda_hal 
ikun _haseb li l-
affari kienet 
tieg_hu.
1019. I_zda, jekk min inda_hal ikun _haseb li qieg_hed imexxi affari
tieg_hu nnifsu, m’g_handu jedd g_hal ebda indennizz i_zjed mill-
benefi_c_cju li l-parti interessata fil-fatt tkun _hadet.
Meta dak li 
jinda_hal 
m’g_handux jedd 
g_hal indennizz billi 
jkun inda_hal kontra 
l-volont_a  tal-parti 
interessata.
1020. Dak li jkun inda_hal kontra l-projbizzjoni espressa tal-parti
interessata, m’g_handu jedd g_hal ebda indennizz.
Radd ta’ _hwejje_g li 
wie_hed ma kellux 
jie_hu.
1021. Kull min jir_cievi, sew xjentement jew bi _zball, _ha_ga li hu
ma kellux jie_hu la ta_ht obbligazzjoni _civili lanqas naturali, g_handu
jroddha lil dak li minn g_handu jkun ir_civiha bla jedd.
Jekk dejn ji_gi 
m_hallas bi _zball.
1022.  (1) Kull min, billi ja_hseb bi _zball li hu debitur, i_hallas
dejn, g_handu jedd jitlob il-_hlas lura ming_hand il-kreditur.
(2) I_zda, dan il-jedd jispi_c_ca jekk, min_habba dak il-_hlas, il-
kreditur ikun, b’bona fidi, telaq minn idejh il-prova jew il-garanzija
ta’ dak il-kreditu, bla _hsara tal-jedd ta’ dak li jkun _hallas li jdur
kontra l-veru debitur.
Radd ta’ kapital u 
mg_haxijiet jekk 
min jir_cievi l-_hlas 
jag_hmlu b’mala 
fidi.
1023.  (1) Dak li ming_hajr jedd ikun ir_cieva l-_hlas ta’ somma ta’
flus g_handu, jekk ikun g_hamlu b’mala fidi, irodd sew il-kapital
kemm ukoll l-img_haxijiet minn dak in-nhar tal-_hlas.
(2) l_zda, jekk ikun g_hamlu b’bona fidi, mhux obbligat irodd
_hlief il-kapital biss.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        185
Radd tal-_ha_ga 
nfisha.
1024. Dak li ming_hajr jedd ikun ir_cieva xi _ha_g‘o_hra, li mhix flus,
illi tkun g_hadha g_handu, hu obbligat irodd il-_ha_ga nfisha lil dak li
minn g_handu jkun ir_cevieha.
Jekk il-_ha_ga li 
wie_hed jir_cievi 
ming_hajr jedd ma 
tkunx g_hadha i_zjed 
g_handu.
1025.  (1) Jekk il-_ha_ga ma tkunx g_hadha i_zjed g_handu, jew tkun
tg_harrqet, huwa, jekk ikun ir_cevieha b’mala fidi, g_handu l-istess
obbligi li, skond l-artikoli 556 u 557, g_handu l-pussessur ta’ mala
fidi.
(2) Jekk ikun ir_cieva l-_ha_ga b’bona fidi, hu obbligat g_har-radd
ta’ kemm tiswa, jew, skond il-ka_z, g_hat-tiswija tat-tg_harriq tal-
_ha_ga, i_zda biss sas-somma tal-profitt li, bit-trasferiment jew bit-
tg_harriq tal-_ha_ga, huwa jkun g_hamel; u kemm-il darba hu jkun g_had
ma da_h_halx l-o_g_gett tal-profitt li jkun _ha minn dak it-trasferirnent
jew tg_harriq, hu obbligat biss i_cedi l-azzjoni g_had-d_hul tieg_hu.
(3) Mhux obbligat irodd il-valur tal-_ha_ga, jekk ikun tilifha,
taha jew qeridha.
Ig_hoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 540 
sal-545, u 547.
1026.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 540 sal-545, u 547
ig_hoddu g_hal kull persuna li tkun ir_ceviet _ha_ga ming_hajr jedd,
skond jekk tkun ir_cevietha b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 548, 549 u 550 ig_hoddu
wkoll fil-ka_zijiet kollha g_hal dik il-persuna.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni sabiex 
jintalab lura dak li 
jkun _gie mog_hti bla 
ma jmiss.
1027.  L-azzjoni biex jintalab lura dak li jkun ing_hata ming_hajr
ma kien imiss, meta ma tkunx waqg_het bil-preskrizzjoni bis-sa_h_ha
tad-disposizzjonijiet mi_gjuba ta_ht it-titolu dwar il-preskrizzjoni,
taqa’ bil-preskrizzjoni bl-eg_hluq ta’ sentejn minn dak in-nhar illi
dak li lilu tmiss l-azzjoni jikxef l-i_zball.
Dak li j_hallas bi 
_zball ma jistax 
jirkupra l-_ha_ga 
ming_hand terza 
persuna.
1028.  Dak li bi _zball ikun ta l-_ha_ga, ma jistax jitlobha lura
ming_hand terza persuna illi lilha, b’kull titolu li jkun, tkun _giet
mog_htija ming_hand dak li kien ir_ceviha.
§  II. FUQ ID-DELITTI U KWA_ZI-DELITTI
_Hsara b’a_c_cident.
fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-li_gi li tg_hid il-kuntrarju,
dak illi fuq il-persuna jew il-beni tieg_hu ti_gri l-_hsara.
U_zu tal-jedd fil-
qies li jmiss.
1030. Kull min jag_hmel u_zu ta’ jedd tieg_hu fil-qies li jmiss, ma
jwe_gibx g_hall-_hsara li ti_gri b’dan l-u_zu.
Kull wie_hed 
iwie_geb g_hall-
_hsara li ti_gri bi _htija 
tieg_hu.
1031.  l_zda, kull wie_hed iwie_geb g_hall-_hsara li ti_gri bi _htija
tieg_hu.
Meta persuna 
titqies li hija fi 
_htija.
1032.  (1) Jitqies fi _htija kull min bl-eg_hmil tieg_hu ma ju_zax il-
prudenza, id-dili_genza, u l-_hsieb ta’ missier tajjeb tal-famiija.
(2) _Hadd ma jwie_geb, fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-
li_gi, g_hall-_hsara li ti_gri min_habba nuqqas ta’ prudenza, ta’ dili_genza
jew ta’ _hsieb fi grad akbar.
  186      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Nuqqas ta’ 
dili_genza.
1033.  Kull min, bil-_hsieb jew ming_hajr _hsieb li jag_hmel deni,
g_hax ikun irid jew b’nuqqas ta’ dili_genza, ta’ prudenza jew ta’
_hsieb, jag_hmel jew jonqos li jag_hmel xi _ha_ga ii biha jikser xi dmir
impost mil-li_gi, hu obbligat g_hall-_hlas tal-_hsara li ti_gri min_habba
f’hekk.
Responsabbilt_a  ta’ 
min jie_hu _hsieb ta’ 
minuri jew ta’ 
mi_gnun.
1034. Kull min jie_hu _hsieb ta’ wie_hed minuri jew ta’ mi_gnun, hu
obbligat g_hall-_hsara li jag_hmel il-minuri jew il-mi_gnun meta huwa
ma jkunx _ha l-_hsieb ta’ missier tajjeb tal-familja biex il-fatt ma
ji_grix.
_Hsara mag_hmula 
minn tfal ta’ ta_ht l-
et_a  ta’ disa’ snin, 
e_c_c.
1035. L-im_gienen, it-tfal ta’ ta_ht l-et_a  ta’ disa’ snin, u, meta ma
ji_gix ippruvat li mxew bil-_ha_zen, it-tfal ukoll li ma jkunux g_halqu l-
et_a  ta’ erbatax-il sena, mhumiex obbligati g_hall-_hlas tal-_hsarat
mag_hmulin minnhom; i_zda jibqa’ s_hi_h il-jedd ta’ min ikun bata l-
_hsara g_hall-azzjoni, meta hemm lok g_haliha, kontra dawk li huma
obbligati g_hal dawk il-_hsarat, skond l-a_h_har artikolu qabel dan.
Setg_ha tal-qorti li 
tordna li l-_hsara 
ti_gi m_hallsa minn 
_hwejje_g il-minuri, 
e_c_c.
1036. Madankollu, jekk min bata l-_hsara ma jkunx jista’ jit_hallas
tag_hha ming_hand dawk il-persuni l-o_hra, min_habba li dawn ma
jkunux obbligati jew min_habba li ma jkollhomx mezzi, u min ikun
bata l-_hsara ma jkunx, b’nuqqas ta’ dili_genza, ta’ _hsieb jew ta’
prudenza, ta huwa nnifsu lok g_hall-_hsara, il-qorti tista’, wara li tqis
i_c-_cirkostanzi tal-ka_z, u b’mod partikolari l-mezzi ta’ dak li jkun
ikka_guna u ta’ l-ie_hor li jkun bata l-_hsara, tordna li din il-_hsara ti_gi,
kollha jew bi_c_ca minnha, im_hallsa bi _hwejje_g il-minuri jew il-
mi_gnun imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan.
Responsabbilt_a  ta’ 
min iqabbad 
persuna mhux ta’ 
_hila.
1037. Kull min g_hal xi xog_hol jew servizz ie_hor iqabbad persuna
mhux ta’ _hila, jew illi hu ma jkollux ra_gun ja_hseb li hija ta’ _hila, hu
obbligat g_hall-_hsara illi dik il-persuna, min_habba n-nuqqas ta’ _hila
tag_hha, tikka_guna lil _haddie_hor fl-esekuzzjoni tax-xog_hol jew
servizz hawn fuq imsemmi.
Min jinda_hal g_hal 
xog_hol bla ma 
jkollu l-_hila g_halih.
1038. Kull min ming_hajr ma jkollu l-_hila me_htie_ga jinda_hal g_hal
xog_hol jew servizz, hu obbligat g_hall-_hsara li, min_habba n-nuqqas
ta’ _hila tieg_hu, jikka_guna lil _haddie_hor.
Responsabbilt_a  ta’ 
lukandieri. 
Sostitwit: 
II. 1966.2.
1039.  (1) Il-lukandier ikun responsabbli sa ammont ta’ mhux
i_zjed minn _hamsa u sebg_hin lira g_hal kull _hsara jew distruzzjoni
jew telf ta’ proprjet_a  li tkun in_giebet fil-lukanda minn xi allo_g_gjant.
(2) Ir-responsabbilt_a  ta’ lukandier tkun illimitata -
(a) jekk il-proprjet_a  tkun _giet depo_zitata g_handu, jew
(b) jekk huwa jkun irrifjuta li jir_cievi d-depo_zitu ta’
proprjet_a  li huwa obbligat li jir_cievi g_hal kustodja
_zgura skond id-disposizzjoni tas-subartikolu li ja_hbat
sew sew wara dan; jew
(_c) f’kull ka_z li fih il-_hsara fil-proprjet_a , jew id-
distruzzjoni jew telf tag_hha tkun _giet ka_gunata,
volontarjament jew min_habba negli_genza jew nuqqas
ta’ seng_ha, anki fi grad _zg_hir _hafna, minnu jew minn
persuna fl-impieg tieg_hu jew minn xi persuna li huwa
jkun responsabbli g_hall-eg_hmil tag_hha.
(3) ll-lukandier ikun obbligat li jir_cievi g_hall-kustodja _zgura
titoli, flus u o_g_getti ta’ valur _hlief o_g_getti perikolu_zi u dawk l-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        187
o_g_getti li meta jittie_hed kont tad-daqs jew grad tal-lukanda jkunu
ingombranti jew ikunu ta’ valur e_c_cessiv.
(4) Il-lukandier ikollu dritt li je_htie_g li l-o_g_getti konsenjati
g_hall-kustodja _zgura jkunu f’pakk marbut jew issi_gillat.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2) ma g_handhomx
japplikaw jekk l-allo_g_gjant, wara li jsir jaf bil-_hsara, distruzzjoni
jew telf ma jinformax lil-lukandier ming_hajr telf ta’ _zmien jew jekk
il-_hsara fil-proprjet_a , id-distruzzjoni jew it-telf tag_hha tkun
min_habba -
(a) fatt a_c_cidentali jew forza irresistibbli; jew
(b) ra_guni inerenti g_hax-xorta tal-proprjet_a  danne_g_gjata,
distrutta jew mitlufa; jew
(_c) att jew ommissjoni ta’ l-allo_g_gjant li jkun _giebha fil-
lukanda, jew ta’ xi persuna, li ma tkunx il-lukandier, li
lilha dak l-allo_ggjant ikun fada dik il-proprjet_a  jew ta’
xi persuna fl-impieg ta’ dak l-allo_g_gjant jew li tkun
takkompanjah jew tivvi_zitah.
(6) Kull ftehim ta_citu jew espress li jsir bejn lukandier u
allo_g_gjant qabel ma tkun saret xi _hsara fi proprjet_a  jew id-
distruzzjoni jew telf tag_hha li juri li jeskludi, inaqqas jew jag_hmel
anqas oneru_za r-responsabbilt_a  tal-lukandier kif stabbilit f’dan l-
artikolu jkun null u bla effett:
I_zda fil-ka_zijiet imsemmija fis-subartikolu (2)(a) u (_c),
meta l-_hsara fil-proprjet_a  jew id-distruzzjoni jew telf tag_hha ma
tkunx _giet ka_gunata minn persuna msemmija fl-imsemmi paragrafu
(_c) volontarjament jew min_habba negli_genza kbira, kull ftehim
iffirmat f’kull _zmien mill-allo_g_gjant li bih ir-responsabbilt_a  tal-
lukandier tkun imnaqqsa g_hal ammont li ma jkunx anqas minn
_hamsa u sebg_hin lira jkun validu.
(7) F’dan l-artikolu u fl-artikolu 2009  "allo_g_gjant" tfisser
persuna li toqg_hod fil-lukanda u li jkollha kumdit_a  g_hall-irqad
g_had-disposizzjoni tag_hha fil-lukanda, i_zda li ma tkunx impjegata
fil-lukanda.
(8) F’dan l-artikolu, kull riferenza g_hal "lukandier", _hlief
safejn ir-responsabbiltajiet hemmhekk stabbiliti jkunu mposti fuq
il-lukandier, g_handha tiftiehem li tinkludi riferenza g_hall-persuna
inkarigata mil-lukanda jew mir-reception ta’ l-allo_g_gjanti fil-
lukanda, u kull riferenza g_hal "telf" g_handha titqies li tinkludi
riferenza g_hal serq.
Responsabbilt_a  ta’ 
sid annimal.
1040. Is-sid ta’ annimal, jew il-persuna li tag_hmel u_zu minn
annimal g_ha_z-_zmien li tag_hmel u_zu minnu, iwie_gbu g_hall-_hsara li
dak l-annimal jikka_guna, sew jekk ikun jinsab ta_ht idejhom kemm
jekk ikun intilef jew _harab.
Responsabbilt_a  ta’ 
sid ta’ bini.
1041. Is-sid ta’ bini jwie_geb g_hall-_hsara li ssir mit-ti_grif tal-bini,
meta dan it-ti_grif ji_gri min_habba nuqqas ta’ tiswijiet, jew min_habba
difett fix-xog_hol tal-bini, i_zda dan kemm-il darba s-sid kien jaf
b’dak id-difett, jew kellu ra_gun ja_hseb li dak id-difett kien je_zisti.
  188      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Responsabbilt_a  
tad-detentur ta’ 
bini f’ka_z ta’ _hsara 
kka_gunata bit-ti_grif 
tal-_ha_ga.
1042. Jekk issir _hsara lil xi _hadd bil-waqg_ha ta’ _ha_ga mdendla
jew imqieg_hda f’qag_hda ta’ perikolu, inkella bit-tfig_h jew x_hit ta’
xi _ha_ga minn bini, id-detentur ta’ dak il-bini, meta huwa nnifsu ma
jkunx g_hamel il-fatt, u ma jkun bl-ebda mod _ha sehem fih, ma
jwe_gibx g_hall-_hsara, _hlief sa fejn id-disposizzjonijiet ta’ dan it-
Titolu dwar ir-responsabbilt_a  ta’ persuna g_hall-_hsara mag_hmula
minn o_hra, jkunu jg_hoddu g_halih.
Sokor. 1043.  Hemm ukoll jedd g_hall-azzjoni g_hall-_hlas tal-_hsara meta
min jag_hmilha jkun f’dak il-waqt fis-sakra.
Kompli_ci. 1044.  G_hall-_hsara mag_hmula kontra s-sewwa, iwie_gbu wkoll
dawk li bi _hsieb mag_hmul ikunu _hadu sehem fiha b’pariri, b’
theddid jew bi kmandi.
Kif jitqiesu d-
danni. 
Emendat: 
III. 1938.2; 
XXI. 1962.17.
1045.  (1) ll-_hsara li l-persuna responsabbli g_handha twie_geb
g_haliha, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel, hija t-telf effettiv li l-
eg_hmil tag_hha jkun _gieb direttament lill-parti li tbati l-_hsara, l-
ispejje_z li din il-parti setg_het kellha tag_hmel min_habba l-_hsara, it-
telf tal-paga jew qlig_h ie_hor attwali, u t-telf ta’ qlig_h li tbati ’l
quddiem min_habba inkapa_cit_a  g_hal dejjem, totali jew parzjali, li
dak l-eg_hmil seta’ j_gib.
(2) Is-somma li g_handha ti_gi mog_htija g_hal din l-inkapa_cit_a  ti_gi
stabbilita mill-qorti, wara li tqis i_c-_cirkostanzi tal-ka_z, u, b’mod
partikolari, ix-xorta u grad ta’ inkapa_cit_a  ikka_gunata, u l-
kondizzjoni tal-parti li tbati l-_hsara.
Danni lill-werrieta 
tal-parti li tmut. 
Sostitwit: 
III. 1938.3.
1046. Jekk min_habba l-eg_hmil li jag_hti lok g_had-danni xi _hadd
imut, il-qorti tista’, flimkien mat-telf u spejje_z attwali ikka_gunati,
tag_hti lill-werrieta tal-mejjet id-danni, b_hal fil-ka_z ta’ inkapa_cit_a
totali g_hal dejjem, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu
qabel dan.
Meta l-_hsara 
tikkonsisti f’illi 
ttellef lil persuna l-
u_zu tal-flus tag_hha. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.2; 
VI. 1983.3.
1047.  (1) ll-_hsara li tikkonsisti f’illi ttellef lil persuna l-u_zu tal-
flus tag_hha, tissewwa bil-_hlas ta’ l-img_haxijiet li jinqiesu bit-
tmienja fil-mija fis-sena.
(2) I_zda, jekk il-parti li tikka_guna l-_hsara tkun g_hamlet dan
dolo_zament, il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tag_hti wkoll lill-
parti li tbati l-_hsara indennizz g_hal kull _hsara o_hra li tkun batiet,
kompri_z kull telf ta’ qlig_h, jekk jigi ppruvat li l-parti li kka_gunat il-
_hsara, meta tellfet lill-parti li batietha l-u_zu ta’ flusha, kellha
partikolarment il-_hsieb li tag_hmlilha dik il-_hsara l-o_hra, jew jekk
dik il-_hsara tkun il-konsegwenza immedjata u diretta tal-fatt li l-
parti li batiet il-_hsara _giet hekk imtellfa l-u_zu ta’ flusha.
(3) Is-somma li g_handha ting_hata g_hal dak it-teIf ta’ qlig_h fuq
imsemmi ti_gi likwidata mill-qorti skond i_c-_cirkostanzi tal-ka_z. 
Jedd li bih wie_hed 
idur kontra l-parti 
li tikka_guna l-
_hsara.
1048.  Kull min hu obbligat g_hall-_hsara mag_hmula minn
_haddie_hor, u j_hallas dik il-_hsara, ma jistax idur kontra l-parti li
ikka_gunatha, _hlief meta din g_handha hija wkoll twie_geb g_hal dik il-
_hsara.
Obbligazzjoni in 
solidum meta l-
_hsara ssir 
dolo_zament.
1049.  (1) Meta _zew_g persuni jew i_zjed ikunu dolo_zament
g_hamlu _hsara, l-obbligazzjoni tag_hhom g_hall-_hlas ta’ dik il-_hsara
hija in solidum.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        189
(2) Meta xi w_hud minn dawn ikunu mxew dolo_zament, u o_hrajn
le, dawk ta’ l-ewwel huma kollha obbligati in solidum, u kull
wie_hed mill-o_hrajn huwa obbligat biss g_hal dik il-bi_c_ca tal-_hsara li
huwa nnifsu jkun ikka_guna.
Meta l-bi_c_ca tal-
_hsara li ssir minn 
persuna wa_hda jew 
i_zjed ma tistax ti_gi 
stabbilita.
1050.  (1) Jekk il-bi_c_ca tal-_hsara li kull wie_hed ikun ikka_guna
ma tkunx tista’ ti_gi stabbilita, min ikun bata l-_hsara jista’ jitlob il-
_hlas tal-_hsara kollha ming_hand kull min irid minn dawk li jkunu
_hadu sehem fiha, ukoll jekk ilkoll jew xi w_hud minnhom ma jkunux
imxew dolo_zament, bla _hsara tal-jedd tal-konvenut li jdur kontra l-
ie_hor jew l-o_hrajn.
Kap. 12.
(2) F’dan il-ka_z, il-konvenut jista’ jitlob li dawk kollha li jkunu
ikka_gunaw il-_hsara ji_gu msej_ha fil-kaw_za bil-mod u g_hall-effetti
msemmijin fl-artikolu 962 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili, u l-qorti tista’ tqassam fuq kull wie_hed minnhom
is-somma me_htie_ga g_hall-_hlas tal-_hsara, f’ishma ndaqs jew mhux
indaqs, skond i_c-_cirkostanzi; bla _hsara dejjem tal-jedd ta’ dak li
jbati l-_hsara illi jitlob il-_hlas tas-somma kollha ming_hand kull min
irid minnhom, u dawn lejh g_handhom ilkoll ji_gu kkundannati in
solidum.
Kontribuzzjoni 
g_hall-_hsara mill-
parti li tbatiha. 
Emendat:
III. 1938.4; 
XXXIX. 1939.3.
1051. Jekk il-parti li tbati l-_hsara tkun b’nuqqas ta’ prudenza, ta’
dili_genza jew ta’ _hsieb ikkontribwiet jew tat okka_zjoni g_hall-_hsara,
il-qorti, fil-likwidazzjoni ta’ l-ammont tad-danni li g_handhom
jit_hallsu lil dik il-parti, tidde_cidi, fid-diskrezzjoni tag_hha, f’liema
proporzjoni din tkun ikkontribwiet jew tat okka_zjoni g_hall-_hsara li
batiet, u l-ammont tad-danni li g_handu jit_hallas lilha mill-persuni l-
o_hra li jkunu dolo_zament jew bla ma riedu ikkontribwew g_hal dik
il-_hsara, ji_gi mnaqqas f’dik il-proporzjoni. 
Rimedji _civili 
f’ka_zijiet ta’ 
korruzzjoni.
Mi_zjud:
XX. 2002.2.
1051A. (1) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu "korruzzjoni" tfisser
li titlob, toffri, tag_hti jew ta_c_cetta, direttament jew indirettament,
tix_him jew xi vanta_g_g ie_hor mhux dovut jew li jkun prospettat, li
jg_hawwe_g it-twettiq kif imiss ta’ xi dmir jew im_gieba me_htie_ga
minn min jir_cievi t-tix_him, bil-vanta_g_g mhux dovut jew kif ikun
prospettat.
(2) Kull min ivanta li jkun sofra danni b_hala ri_zultat ta’
korruzzjoni g_handu jkollu l-jedd li jie_hu azzjoni biex jikseb
kumpens g_had-dannu ka_gunat lilu bl-att ta’ korruzzjoni kontra l-
persuni li jkunu g_hamlu jew awtorizzaw l-att ta’ korruzzjoni jew li
jkunu naqsu li jie_hdu passi ra_gonevoli biex jipprevjenu l-att ta’
korruzzjoni.
(3) Il-persuni li jkunu g_hamlu r-reat jew awtorizzaw l-att ta’
korruzzjoni u l-persuni li jkunu naqsu milli jie_hdu passi ra_gonevoli
biex jipprevjenu l-att ta’ korruzzjoni g_handhom ikunu solidalment
responsabbli g_had-danni msemmija fis-subartikolu (2).
(4) Meta l-att ta’ korruzzjoni jkun sar minn uffi_cjal jew minn
impjegat tal-Gvem jew minn korp mag_hqud stabbilit bil-li_gi, il-
Gvern jew skond ma jkun il-ka_z il-korp mag_hqud stabbilit bil-li_gi
g_handu hu nnifsu jkun responsabbli biex jag_hmel il-hlas dovut
g_had-dannu ka_gunat bl-att ta’ korruzzjoni meta:
(a) min ikun qieg_hed ivanta l-pretensjoni li jkun sofra d-
  190      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
danni jkun ta, meta jkun sar jaf bl-im_gieba mhux
xierqa ta’ l-uffi_cjal jew ta’ l-impjegat, avvi_z b_hal dak
lill-Gvern jew lill-korp mag_hqud, skond il-ka_z, biex
jie_hu dawk il-mi_zuri preventivi li jkunu ra_gonevoli fi_c-
_cirkostanzi biex jipprevjenu l-g_hemil ta’ l-att ta’
korruzzjoni;
(b) min ikun qed ivanta li sofra d-danni ma jkunx hu
nnifsu g_har-rigward ta’ l-istess kwistjoni _gieg_hel lil xi
uffi_cjal jew impjegat jag_hmel l-att ta’ korruzzjoni, jew
b’xi mod kien parti f’dak l-att;
(_c) min ikun sofra d-danni jkun ha kull azzjoni kontra l-
persuna responsabbli g_had-danni skond is-subartikolu
(3) biex jirkupra d-danni; u
(d) il-Gvern jew il-korp mag_hqud, skond il-ka_z, ikun sar
parti fil-kaw_za kontra l-persuni responsabbli g_had-
danni skond is-subartikolu (3) sabiex jiddefendi l-
interessi tieg_hu taht dan is-subartikolu:
I_zda l-Gvern jew il-korp mag_hqud, skond il-ka_z, ikun biss
responsabbli g_hal dik il-parti tad-danni li ma tkunx qed ti_gi
rkuprata mill-persuni responsabbli g_hal dawk id-danni skond is-
subartikolu (3).
(5) Ma g_handu jkun hemm ebda dritt g_hall-hlas ta’ danni
b’kumpens meta l-parti li tvanta li tkun sofriet id-danni kienet hi
nnifisha xjentement parti fl-att ta’ korruzzjoni:
I_zda ebda ba_ga f’dan is-subartikolu ma g_handha tiftiehem
b_hala li tipprekludi lil xi persuna milli tirkupra xi hlas li jkun sar
jew xi _ha_ga li tkun _giet mog_htija, jew il-valur tag_hha, meta l-_hlas
ikun sar jew il-_ha_ga tkun _giet mog_htija g_hal xi korrispettiv li ma
jkunx skond il-li_gi.
(6) Kull azzjoni g_hall-irkupru ta’ danni ta_ht dan l-artikolu
g_handha tin_gieb qabel ma jiskadu tliet snin mid-data meta min ikun
qed jitlob id-danni jkun sar jaf jew imissu ra_gonevolment ikun sar
jaf li tkun _grat il-_hsara jew li jkun sar att ta’ korruzzjoni u min tkun
il-persuna responsabbli g_haldaqstant jew qabel ma jiskadu g_haxar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni, skond liema ji_gi l-ewwel, u
ma tista’ tin_gieb ebda azzjoni wara li jiskadi dak i_z-_zmien.
(7) Meta jsir xi kuntratt minn xi persuna (inklu_z il-Gvern jew
xi korp mag_hqud stabbilit bil-li_gi) u l-kuntratt jew xi klawsola
relattiva jkunu _gew mitmuma minn xi impjegat, uffi_cjal jew a_gent
ta’ dik il-persuna min_habba f’xi att ta’ korruzzjoni favur dak l-
uffi_cjal, impjegat jew a_gent, il-persuna li tkun marbuta b’dak il-
kuntratt u li jkollha lil dak l-uffi_cjal, impjegat jew a_gent tag_hha li
jkun _garrab dak l-att ta’ korruzzjoni, g_handu jkollha, ming_hajr
pre_gudizzju g_hal kull dritt ta’ azzjoni biex tirkupra d-danni skond
dan l-artikolu, dritt li tibda azzjoni mhux aktar tard minn sena wara
li ssir taf b’dak l-att ta’ korruzzjoni jew minn meta hija kien
imissha ra_gonevolment saret taf b’dan, biex tannulla l-kuntratt jew
xi klawsola minnu li tkun idda_h_hlet minhabba f’dik il-korruzzjoni:
I_zda ma tista’ tin_gieb ebda azzjoni wara li jiskadu g_haxar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        191
Sub-titolu III
FUQ XORTA U O_HRA TA’ OBBLIGAZZJONIJIET
§  I. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KONDIZZJONALI
FUQ IL-KONDIZZJONI IN _GENERALI U FUQ IX-XORTA U O_HRA 
TAG_HHA
Tifsir ta’ 
obbligazzjoni 
kondizzjonali.
1052. L-obbligazzjoni hija kondizzjonali meta tkun mag_hmula li
tiddependi minn _grajja mhux _zgura u li g_had trid ti_gri, sew billi l-
obbligazzjoni tin_zamm sospi_za sakemm il-_grajja ti_gri, kemm billi
ti_gi ma_hlula kemm-il darba l-_grajja ti_gri jew ma ti_grix.
Kondizzjoni 
ka_zwali u 
potestattiva.
1053.  (1) Il-kondizzjoni hija ka_zwali meta tag_hmel l-
obbligazzjoni tiddependi minn _grajja ta’ bla _hsieb li ma tkunx fis-
setg_ha la tad-debitur u lanqas tal-kreditur.
(2) Il-kondizzjoni potestattiva hija dik li tag_hmel l-
obbligazzjoni tiddependi minn _grajja li wa_hda jew l-o_hra mill-
partijiet li jikkuntrattaw tkun tista’ _g_gieg_hel jew ma t_hallix li ti_gri. 
(3) Il-kondizzjoni mista tag_hmel l-obbligazzjoni tiddependi
mir-rieda ta’ wa_hda mill-partijiet li jikkuntrattaw, u, fl-istess _hin,
mir-rieda ta’ wie_hed barrani, jew minn _grajja li ti_gri bla _hsieb. 
Kondizzjoni 
kuntrarja g_hall-
eg_hmil xieraq, e_c_c.
1054. Kull kondizzjoni kuntrarja g_hall-eg_hmil xieraq, jew g_hall-
ordni pubbliku, jew ipprojbita mil-li_gi, jew illi _g_gieg_hel l-
esekuzzjoni ta’ ha_ga impossibbli, ma tiswiex, u tag_hmel ma jiswiex
il-ftehim li jkun jiddependi minnha.
Effett tal-
kondizzjoni li 
wie_hed ma 
jag_hmilx _ha_ga 
impossibbli, e_c_c.
1055.  (1) Il-kondizzjoni li wie_hed ma jag_hmilx _ha_ga
impossibbli, ma tag_hmilx ma tiswiex l-obbligazzjoni li tkun _giet
miftiehma ta_ht dik il-kondizzjoni.
(2) l_zda, il-kondizzjoni li wie_hed ma jag_hmilx _ha_ga kuntrarja
g_hall-eg_hmil xieraq, jew g_hall-ordni pubbliku jew ipprojbita mil-
li_gi, tista’ tag_hmel ma tiswiex l-obbligazzjoni.
Il-kondizzjoni hija 
nulla jekk 
tiddependi biss 
minn dak li hu 
obbligat g_hall-
esekuzzjoni.
1056.  (1) L-obbligazzjoni ma tiswiex meta tkun ikkuntrattata
ta_ht kondizzjoni li tag_hmilha tiddependi biss mir-rieda ta’ dak illi
jobbliga ru_hu.
(2) l_zda, jekk l-obbligazzjoni tkun tiddependi minn fatt illi jkun
fis-setg_ha tad-debitur li jag_hmel li dak il-fatt ji_gri, id-debitur huwa
obbligat jekk il-fatt ji_gri.
Esekuzzjoni tal-
kondizzjoni 
g_handha ssir skond 
l-intenzjoni tal-
partijiet.
1057.  Kull kondizzjoni g_handha ti_gi esegwita kif il-partijiet
aktarx riedu u fehmu li g_handha ti_gi esegwita.
Meta l-
obbiigazzjoni hija 
miftiehma ta_ht 
kondizzjoni li 
g_handha ti_gri _grajja 
f’_certu _zmien.
1058.  (1) Meta obbligazzjoni ssir ta_ht il-kondizzjoni li g_handha
ti_gri _grajja f’_certu _zmien, dik il-kondizzjoni titqies li ma se_h_hitx
jekk jag_hlaq i_z-_zmien ming_hajr ma l-_grajja tkun _grat.
(2) Jekk ma jkunx hemm _zmien stabbilit, il-kondizzjoni ma
titqiesx li ma se_h_hitx _hlief meta hu _zgur li l-_grajia ma ti_grix:
l_zda, jekk il-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi _ha_ga li tista’
  192      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
ti_gi mag_hmula minn dak li favur tieg_hu l-obbligazzjoni tkun saret,
il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tag_hti _zmien g_hall-esekuzzjoni
tal-kondizzjoni, u jekk, meta jag_hlaq dak i_z-_zmien, il-kondizzjoni
ma tkunx se_h_het, l-obbligazzjoni tispi_c_ca.
Meta l-
obbligazzjoni issir 
ta_ht kundizzjoni li 
ma ti_grix _grajja 
f’_certu _zmien.
1059.  (1) Meta obbligazzjoni ssir ta_ht kondizzjoni illi ma ti_grix
_grajja f’_certu _zmien, il-kondizzjoni titqies li se_h_het sew jekk i_z-
_zmien ig_haddi ming_hajr ma l-_grajja tkun _grat kemm ukoll jekk,
qabel l-eg_hluq ta_z-_zmien, ikun _zgur li l-_grajja ma tkunx sejra ti_gri.
(2) Jekk ma jkun _gie stabbilit ebda _zmien, il-kondizzjoni ma
titqiesx li se_h_het _hlief meta hu _zgur li l-_grajja ma tkunx sejra ti_gri:
I_zda, kemm-il darba l-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi _ha_ga
li tkun fis-setg_ha tad-debitur, il-qorti tista’ tiffissa _zmien, u jekk
dan i_z-_zmien jag_hlaq ming_hajr ma l-fatt ma_hsub fil-kondizzjoni
ji_gri, il-kondizzjoni titqies li se_h_het, u d-debitur g_handu jesegwixxi
l-obbligazzjoni.
Meta jitqies li l-
kondizzjoni se_h_het.
1060.  (1) Il-kondizzjoni titqies li se_h_het meta d-debitur obbligat
ta_ht dik il-kondizzjoni jkun dak li impedixxa li ti_gri.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu ma tg_hoddx fil-ka_z li l-
impediment ikun min_habba fl-e_zer_cizzju ta’ jedd le_gittimu illi ma
kienx ma_hsub fil-ftehim.
Effett retroattiv tal-
kondizzjoni.
1061.  (1) Il-kondizzjoni meta sse_h_h g_handha effett retroattiv.
(2) Jekk il-kreditur imut qabel ma tkun se_h_het il-kondizzjoni,
il-jeddijiet tieg_hu jg_haddu lill-werrieta tieg_hu.
Il-kreditur jista’ 
jag_hmei atti biex 
i_zomm il-jeddijiet 
tieg_hu qabel ma 
sse_h_h il-
kondizzjoni.
1062. Il-kreditur jista’, qabel ma sse_h_h il-kondizzjoni, jag_hmel l-
atti kollha me_htie_ga biex i_zomm s_ha_h il-jeddijiet tieg_hu. 
FUQ IL-KONDIZZJONI SUSPENSIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
suspensiva.
1063.  (1) Il-kondizzjoni suspensiva hija dik illi tag_hmel l-
e_zistenza ta’ l-obbligazzjoni tiddependi minn _grajja li g_had trid
ti_gri u li mhix _zgura.
(2) L-obbligazzjoni ta_ht kondizzjoni suspensiva ma te_zistix
qabel ma l-_grajja ti_gri.
Jekk il-_ha_ga 
tispi_c_ca jew 
titg_harraq qabel ma 
sse_h_h il-
kondizzjoni.
1064. Meta l-obbligazzjoni ssir ta_ht kondizzjoni suspensiva, u l-
_ha_ga li tkun l-o_g_gett tal-konvenzjoni tispi_c_ca jew titg_harraq qabel
ma sse_h_h il-kondizzjoni, g_handhom jit_harsu dawn ir-regoli:
(a) jekk il-_ha_ga tispi_c_ca g_hal kollox, ming_hajr ebda _htija
tad-debitur, il-konvenzjoni ma jkollha ebda effett; 
(b) jekk il-_ha_ga tispi_c_ca g_hal kollox, bi _htija tad-debitur,
dan ikun obbligat lejn il-kreditur g_had-danni;
(_c) jekk il-_ha_ga tispi_c_ca f’parti biss, jew titg_harraq,
ming_hajr ebda _htija tad-debitur, it-telfa jbatiha l-
kreditur, illi g_handu jie_hu l-_ha_ga fl-istat li tkun tinsab
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        193
ming_hajr ebda tnaqqis tal-prezz tag_hha;
(d) jekk il-_ha_ga tispi_c_ca f’parti, jew titg_harraq, bi _htija
tad-debitur, il-kreditur g_handu l-jedd jag_h_zel jew li
j_holl il-konvenzjoni jew li jitlob il-_ha_ga fl-istat li tkun
tinsab, flimkien mad-danni.
Jekk l-
obbiigazzjoni tkun 
tiddependi minn 
_grajja li _g_a  _grat.
1065. L-obbligazzjoni li tiddependi minn _grajja li _g_a  _grat, i_zda li
l-partijiet ikunu g_hadhom ma sarux jafu biha, g_handha effett minn
dak in-nhar li tkun _giet ikkuntrattata, i_zda d-debitur ma jistax ji_gi
m_gieg_hel jesegwiha qabel ma ji_gi _zgurat il-fatt li ma kienx
mag_hruf.
FUQ IL-KONDIZZJONI RI_ZOLUTTIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
ri_zoluttiva.
1066.  (1) Il-kondizzjoni ri_zoluttiva hija dik illi, meta sse_h_h,
t_holl l-obbligazzjoni, u terga’ tqieg_hed il-_hwejje_g fl-istess stat b_hal
kieku l-obbligazzjoni ma kienet _giet qatt mag_hmula.
(2) Din il-kondizzjoni ma twaqqafx l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni, i_zda, jekk il-_grajja ma_hsuba fil-kondizzjoni ti_gri, il-
kreditur ikun obbligat irodd dak li jkun ir_cieva.
Effett tal-
kondizzjoni 
ri_zoluttiva 
espressa.
1067.  Jekk il-kondizzjoni ri_zoluttiva hija espressa fil-kuntratt,
dan il-kuntratt, meta l-kondizzjoni sse_h_h, jin_hall ipso jure, u l-qorti
ma tista’ tag_hti ebda _zmien lill-konvenut.
Il-kondizzjoni 
ri_zoluttiva 
ting_hadd b_hala 
mda_h_hla fil-
kuntratti bilaterali.
1068.  1l-kondizzjoni ri_zoluttiva ting_hadd dejjem b_hala li _giet
mag_hmula fil-kuntratti bilaterali, fil-ka_z li wa_hda mill-partijiet
tonqos g_hall-obbligazzjoni tag_hha:
I_zda, f’dak il-ka_z, il-kuntratt ma jin_hallx ipso jure, u l-qorti
tista’, skond i_c-_cirkostanzi, tag_hti _zmien xieraq lill-konvenut, bla
_hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra tal-li_gi dwar il-kuntratt tal-bejg_h.
Jeddijiet tal-parti li 
lejha ma tkunx _giet 
esegwita l-
obbligazzjoni.
1069.  (1) Meta l-kondizzjoni ri_zoluttiva, sew dik mag_hmula
espressament kemm dik li titqies b_hala mag_hmula, tkun g_hall-ka_z li
fih wa_hda mill-partijiet tonqos g_hall-obbligazzjoni tag_hha, il-parti
li lejha l-obbligazzjoni ma tkunx _giet esegwita, tista’ tag_h_zel, jekk
il-kondizzjoni sse_h_h, jew li titlob il-_hall tal-kuntratt, jew li _g_gieg_hel
lill-parti l-o_hra tesegwixxi l-obbligazzjoni, meta dan ikun possibli.
(2) Fil-ka_z il-wie_hed u l-ie_hor, il-konvenut jista’ ji_gi
kkundannat g_hall-_hlas tad-danni.
§  II. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI _ZMIEN
_Zmien g_hall-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1070.  (1) I_z-_zmien ifisser i_z-_zmien stabbilit g_hall-esekuzzjoni
ta’ obbligazzjoni.
(2) l_z-_zmien jista’ ji_gi stabbilit sew billi ji_gi ffissat jum _zgur,
sew b’riferenza g_hal _grajja li g_handha ti_gri _zgur, g_halkemm f’jum
  194      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
mhux _zgur.
I_z-_zmien ma 
jissospendix l-
obbligazzjoni.
1071.  l_z-_zmien ma jissospendix l-obbligazzjoni, i_zda jdewwem
biss l-esekuzzjoni tag_hha.
Il-_ha_ga ma tistax 
tintalab qabel ma 
jag_haq i_z-_zmien.
1072.  Dak li ma jkollux jing_hata _hlief fi _zmien stabbilit, ma
jistax jintalab qabel l-eg_hluq ta’ dak i_z-_zmien, imma dak li jkun
t_hallas bil-quddiem, ma jistax jintalab lura lanqas jekk id-debitur
fi_z-_zmien tal-_hlas ma kienx jaf bil-ftehim dwar i_z-_zmien.
I_z-_zmien jitqies 
miftiehem favur id-
debitur.
1073. l_z-_zmien jitqies dejjem li _gie miftiehem favur id-debitur,
jekk mill-ftehim jew mi_c-_cirkostanzi ma jkunx jidher li jkun _gie
miftiehem ukoll favur il-kreditur.
G_hadd ta_z-_zmien. 1074. Fl-g_hadd ta_z-_zmien, il-_gurnata titqies ta’ erbg_ha u g_hoxrin
sieg_ha: ix-xahar u s-sena jitqiesu skond il-kalendarju. 
Il-jum li minnu 
g_handu jibda 
jg_haddi _z-_zmien 
ma jing_haddx.
1075. Il-jum li fih tkun _giet mag_hmula l-obbligazzjoni bi _zmien,
jew dak li minnu _z-_zmien g_handu jibda jg_haddi, ma jing_haddx fi_z-
_zmien.
_Granet ta’ vakanza. 
Emendat:
XXII. 1976.4.
1076.  (1) ll-granet ta’ vakanza pubblika ma jwaqqfux il-mixi
ta_z-_zmien:
l_zda, jekk l-a_h_har jum ta_z-_zmien ikun ta’ vakanza pubblika,
i_z-_zmien ma jitqiesx mag_hluq qabel ma jg_haddi l-ewwel jum ta’
wara li ma jkunx vakanza pubblika.
Kap. 12.
(2) G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-granet ta’ vakanza
pubblika huma dawk li fihom ma tista’ tin_zamm ebda seduta
ordinarja tal-qorti kif hemm provdut fl-artikolu 109 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Meta ma jkun 
hemm ebda _zmien 
stabbilit g_hall-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1077. Meta ma jkun _gie stabbilit ebda _zmien g_hall-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, din g_handha ti_gi esegwita minnufih, i_zda dan
kemm-il darba x-xorta ta’ l-obbligazzjoni, jew il-mod li bih
g_handha ti_gi esegwita, jew il-lok miftiehem g_hall-esekuzzjoni
tag_hha, ma j_gibux mag_hhom il-_htie_ga ta’ _zmien li, jekk ikun hemm
b_zonn, ji_gi stabbilit mill-qorti.
Jekk i_z-_zmien 
g_hall-esekuzzjoni 
jit_halla fir-rieda 
tad-debitur.
1078.  Jekk i_z-_zmien g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni jkun
_gie m_holli fir-rieda tad-debitur, jew jekk ikun _gie miftiehem illi d-
debitur g_handu jesegwixxi l-obbligazzjoni meta jkun jista’, jew
meta huwa jkollu l-mezzi biex jesegwiha, g_handhom jit_harsu r-
regoli li _gejjin:
(a) jekk l-obbligazzjoni g_handha b_hala o_g_gett tag_hha l-
_hlas ta’ somma ta’ flus, dik g_handha ti_gi esegwita fi
_zmien sentejn, jekk din is-somma g_handha ting_hata
ming_hajr img_hax, jew, fi _zmien sitt snin jekk is-somma
g_handha ting_hata bl-img_hax;
(b) jekk l-obbligazzjoni jkollha b_hala o_g_gett tag_hha xi
_ha_g‘o_hra li ma tkunx somma ta’ flus, i_z-_zmien li fih
g_handha ti_gi esegwita l-obbligazzjoni ji_gi stabbilit
mill-qorti, skond i_c-_cirkostanzi.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        195
Meta d-debitur ma 
jistax jitlob il-
benefi_c_cju ta_z-
_zmien.
1079.  Id-debitur ma jkunx jista’ jitlob i_zjed il-benefi_c_cju ta_z-
_zmien jekk isir mhux solvibbli, jew jekk l-istat tieg_hu jkun hekk
tbiddel li jqieg_hed fil-perikolu l-_hlas tal-kreditu, jew jekk
b’eg_hmilu jkun naqqas il-garanzija illi skond il-kuntratt kien ta lill-
kreditur, jew jekk ma jkunx tah il-garanzija li kien wieg_hdu.
§  III. FUQ L-OBBLIIGAZZJONIJIET ALTERNATTIVI U 
FAKULTATTIVI
Kif tin_heles 
obbligazzjoni 
alternattiva.
1080.  (1) Id-debitur f’obbligazzjoni alternattiva je_hles minn dik
l-obbligazzjoni bil-kunsinna ta’ wa_hda mi_z-_zew_g _hwejje_g li jkunu
mda_h_hlin fl-obbligazzjoni.
(2) Id-debitur ma jistax i_gieg_hel lill-kreditur jie_hu bi_c_ca mill-
_ha_ga l-wa_hda u bi_c_ca mill-o_hra.
Il-g_ha_zla tmiss lid-
debitur.
1081.  Il-g_ha_zla tmiss lid-debitur, jekk fil-ftehim ma tkunx
t_halliet espressament g_hall-kreditur.
Jekk dak li g_handu 
l-g_ha_zla ma 
jag_hmilhiex.
1082.  (1) Jekk il-parti li lilha tmiss il-g_ha_zla ma tag_hmilhiex
fi_z-_zmien li jkun _gie miftiehem espressament g_haldaqshekk, il-jedd
ta’ l-g_ha_zla jg_haddi g_hall-parti l-o_hra.
(2) Jekk ebda _zmien b_hal dak ma jkun _gie miftiehem, il-qorti
tista’ tiffissa _zmien, u jekk il-parti li jkollha l-g_ha_zla ma
tag_hmilhiex f’dak i_z-_zmien, il-jedd ta’ l-g_ha_zla jg_haddi g_hall-parti
l-o_hra. 
Jekk wa_hda mi_z-
_zew_g _hwejje_g 
imwieg_hda ma 
setg_hatx tkun 
o_g_gett ta’ l-
obbligazzjoni,
1083.  Jekk wa_hda mi_z-_zew_g _hwejje_g imwieg_hda ma setg_hatx
tkun l-o_g_gett ta’ l-obbligazzjoni, dik l-obbligazzjoni titqies pura u
sempli_ci dwar il-_ha_ga l-o_hra.
jew tispi_c_ca.
il-_ha_ga li tibqa’, jekk wa_hda mi_z-_zew_g _hwejje_g imwieg_hda tispi_c_ca,
jew ma tkunx tista’ aktar ti_gi kkunsinnata, ukoll jekk dan jigri bi
_htija tad-debitur. Il-valur tal-_ha_ga li tispi_c_ca ma jistax ji_gi offert
minflok dik il-_ha_ga.
(2) Jekk jispi_c_caw i_z-_zew_g _hwejje_g, u d-debitur ikun fi _htija
dwar wa_hda minnhom, hu g_handu j_hallas il-valur tal-_ha_ga li tkun
spi_c_cat l-a_h_har wa_hda.
Meta l-g_ha_zla hija 
m_hollija g_hall-
kreditur.
1085. Meta, fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ l-g_ha_zla jkun _gie fil-ftehim im_holli g_hall-kreditur,
g_handhom jit_harsu r-regoli li _gejjin:
(a) jekk mill-_hwejje_g tispi_c_ca wa_hda biss, i_zda bla _htija
tad-debitur, il-kreditur g_handu jie_hu dik li tibqa’: jekk
id-debitur ikun fi _htija, il-kreditur jista’ jitlob jew il-
_ha_ga li tibqa’ jew il-valur tal-_ha_ga li spi_c_cat;
(b) jekk jispi_c_caw i_z-_zew_g _hwejje_g, u d-debitur ikun fi
_htija dwar it-tnejn jew imqar dwar wa_hda biss, il-
kreditur jista’ jitlob il-valur tal-_ha_ga l-wa_hda jew l-
  196      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
o_hra, kif jag_h_zel hu.
Jekk i_z-_zew_g 
_hwejje_g jispi_c_caw 
bla _htija tad-
debitur.
1086.  Jekk i_z-_zew_g _hwejje_g jispi_c_caw bla _htija tad-debitur, u
qabel ma huwa jkun in mora, l-obbligazzjoni tispi_c_ca kif jing_had
fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1207.
Meta fl-
obbligazzjoni 
alternattiva jkunu 
mda_h_hlin i_zjed 
minn _zew_g 
_hwejje_g.
1087. L-istess regoli jg_hoddu meta fl-obbligazzjoni alternattiva
jkunu mda_h_hlin i_zjed minn _zew_g _hwejje_g.
Tifsir ta’ l-
obbligazzjoni 
fakultattiva.
1088.  (1) Meta f’obbligazzjoni li jkollha b’o_g_gett _ha_ga
determinata, id-debitur ikollu l-jedd li je_hles mill-obbligazzjoni
billi joffri _ha_g‘o_hra, din l-obbligazzjoni tissejja_h fakultattiva.
(2) F’dan il-ka_z il-kreditur jista’jitlob biss il-_ha_ga msemmija
fil-ftehim.
(3) Jekk dik il-_ha_ga tispi_c_ca, l-obbligazzjoni tispi_c_ca wkoll,
i_zda dan bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra tal-li_gi fil-ka_z li d-
debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-_ha_ga, jew fil-ka_z li dik
tispi_c_ca bi _htija tieg_hu.
§  IV. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN SOLIDUM
Ma jitqiesx li l-
partijiet huma 
obbligati in 
solidum.
1089. Ma jitqiesx li hemm solidarjet_a . Jekk ma tkunx iddikjarata
mil-li_gi, g_handha tkun miftiehma espressament.
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU G_HALL-KREDITURI
Obbligazzjoni in 
solidum favur 
_zew_g kredituri jew 
i_zjed.
1090. L-obbligazzjoni hija in solidum favur _zew_g kredituri jew
i_zjed meta hija tag_hti espressament lil kull wie_hed minn dawn il-
kredituri l-jedd li jitlob il-_hlas tal-kreditu kollu, u l-_hlas mag_hmul
lil wie_hed minnhom je_hles lid-debitur, ukoll jekk il-benefi_c_cju ta’
l-obbligazzjoni jkun jista’ jinqasam bejn il-kredituri kollha.
Id-debitur jista’ 
jag_h_zel li j_hallas 
’il-wie_hed jew ’l-
ie_hor mill-kredituri 
in solidum.
1091. Id-debitur jista’ jag_h_zel li j_hallas ’il-wie_hed jew ’l-ie_hor
mill-kredituri in solidum, meta qabel ma jkunx _gie mwissi minn
wie_hed minn dawk il-kredituri b’talba _gudizzjarja jew b’att ie_hor
tal-qorti.
Ksur u sospensjoni 
tal-preskrizzjoni.
1092.  (1) Kull att li jikser il-preskrizzjoni g_hal wie_hed mill-
kredituri in solidum, jiswa xorta wa_hda g_hall-kredituri l-o_hra.
(2) ls-sospensjoni tal-preskrizzjoni favur ta’ wie_hed mill-
kredituri in solidum, ma tiswiex g_hall-o_hrajn.
Effetti tal-ma_hfra 
tad-dejn minn 
wie_hed mill-
kredituri in 
solidum. 
1093.  Jekk wie_hed mill-kredituri in solidum ja_hfer id-dejn, id-
debitur ji_gi me_hlus biss mis-sehem ta’ dak il-kreditur.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        197
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU G_HAD-DEBITURI
Obbligazzjoni in 
solidum g_had-
debituri.
1094. L-obbligazzjoni hija in solidum g_had-debituri meta huma
kollha obbligati g_hall-istess _ha_ga, b’mod li kull wie_hed minnhom
jista ji_gi m_gieg_hel g_hall-_hlas tad-dejn kollu, u li l-_hlas mag_hmul
minn wie_hed minnhom je_hles lill-o_hrajn lejn il-kreditur.
L-obbligazzjoni 
tista’ tkun in 
solidum g_halkemm 
id-debituri ma 
jkunux obbligati 
xorta wa_hda.
1095.  L-obbligazzjoni tista’ tkun in solidum ukoll jekk wie_hed
mid-debituri jkun, g_hall-_hlas ta’ l-istess _ha_ga, obbligat xort’o_hra
mill-o_hrajn, b_hal meta l-obbligazzjoni ta’ wie_hed tkun
kondizzjonali, waqt li l-obbligazzjoni ta’ l-ie_hor tkun pura u
sempli_ci, jew b_hal meta wie_hed g_handu _zmien biex i_hallas illi ma
jkunx mog_hti lill-ie_hor, inkella meta d-debituri jkunu obbligati li
j_hallsu min f’post u min f’ie_hor.
Il-kreditur jista’ 
jdur kontra kull 
min irid mid-
debituri in solidum.
1096. Il-kreditur jista’ jdur kontra kull min irid mid-debituri in
solidum, b’g_ha_zla tieg_hu, ming_hajr ma d-debitur ikun jista’ jopponi
l-benefi_c_cju tal-qsim ta’ l-obbligazzjoni.
It-talba _gudizzjarja 
kontra wie_hed mid-
debituri in solidum 
ma ttellifx il-jedd 
ta’ din it-talba 
kontra kull wie_hed 
mill-o_hrajn.
1097. It-talba _gudizzjarja mag_hmula kontra wie_hed mid-debituri
in solidum ma tne_h_hix lill-kreditur il-jedd li ja_gixxi b’talba b_hal dik
kontra kull wie_hed ie_hor mid-debituri l-o_hra, lanqas jekk fl-ewwel
talba, il-kreditur ma jkunx _zamm espressament dak il-jedd. 
Talba g_hall-_hlas ta’ 
l-img_haxjiet.
1098.  It-talba g_hall-_hlas ta’ l-img_haxijiet, meta hemm jedd
g_haliha, mag_hmula kontra wie_hed mid-debituri in solidum, i_g_gib li
dawn l-img_haxijiet ig_haddu kontra d-debituri kollha.
E_c_cezzjonijiet li 
jista’ jag_hti wie_hed 
mid-debituri in 
solidum.
1099.  (1) Meta l-kreditur ja_gixxi kontra wie_hed mill-
kondebituri in solidum, dan il-kondebitur jista’ jag_hti l-
e_c_cezzjonijiet kollha li huma personali g_halih, kif ukoll dawk li
jg_hoddu g_halih u g_hall-kondebituri l-o_hra kollha.
(2) I_zda, dak il-kondebitur ma jistax jag_hti l-e_c_cezzjonijiet li
jkunu g_hal kollox personali g_hal xi wie_hed biss mill-kondebituri l-
o_hra.
Ksur tal-
preskrizzjoni.
1100.  L-a_c_cettazzjoni tad-dejn minn wie_hed mid-debituri in
solidum, u kull att ie_hor li jikser il-preskrizzjoni g_hall-wie_hed minn
dawk id-debituri, jikser il-preskrizzjoni wkoll g_had-debituri l-o_hra
u g_hall-werrieta tag_hhom.
L-a_c_cettazzjoni 
tad-dejn minn 
wie_hed mill-
werrieta tad-
debituri in solidum.
1101.  (1) L-a_c_cettazzjoni tad-dejn minn wie_hed mill-werrieta
ta’ wie_hed mid-debituri in solidum, u kull att ie_hor li ji_gi esegwit
kontra wie_hed minn dawk il-werrieta, g_halkemm dik l-a_c_cettazzjoni
jew dak l-att ikunu jistg_hu jiksru l-preskrizzjoni kontra dak il-
werriet, ma jiksrux il-preskrizzjoni kontra l-werrieta l-o_hra s_habu,
lanqas jekk id-dejn ikun ipotekarju, kemm-il darba l-obbligazzjoni
ma tkunx indivi_zibbli.
(2) Il-ksur tal-preskrizzjoni kontra wie_hed mill-werrieta ta’
wie_hed mid-debituri in solidum, m’g_handux effett kontra l-
kondebituri l-o_hra, _hlief g_hal dik il-bi_c_ca tad-dejn li g_haliha dak il-
werriet ikun obbligat.
(3) l_zda, meta l-preskrizzjoni ti_gi miksura kontra l-werrieta
kollha tal-kondebitur mejjet, dik il-preskrizzjoni tinkiser kontra l-
kondebituri kollha li jkunu g_hadhom _hajjin g_had-dejn kollu. 
  198      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jekk il-_ha_ga 
tispi_c_ca bi _htija ta’ 
wie_hed jew izjed 
mid-debituri in 
solidum.
1102.  (1) Jekk il-_ha_ga li g_handha ting_hata tispi_c_ca bi _htija ta’
wie_hed jew i_zjed mid-debituri in solidum, jew fi_z-_zmien li wie_hed
jew i_zjed minnhom ikunu in mora, il-kondebituri l-o_hra ma ji_gux
me_hlusa mill-obbligu li j_hallsu l-valur tal-_ha_ga, i_zda huma ma
jkunux obbligati g_hall-_hlas tad-danni.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob il-_hlas tad-danni mid-debitur jew
mid-debituri biss li bi _htija tag_hhom il-_ha_ga tkun spi_c_cat, jew li
kien jew kienu in mora,
Meta wie_hed mid-
debituri isir werriet 
tal-kreditur, e_c_c.
1103.  Meta wie_hed mid-debituri jsir werriet tal-kreditur, jew
meta l-kreditur isir werriet ta’ wie_hed mid-debituri, il-kreditu in
solidum, bil-konfu_zjoni, jispi_c_ca kwantu g_has-sehem ta’ dak id-
debitur.
Kreditur li jag_hti l-
kunsens g_hall-qsim 
ta’ l-obbligazzioni 
favur ta’ wie_hed 
mid-debituri.
1104. Il-kreditur li jag_hti 1-kunsens tieg_hu g_hall-qsim tad-dejn
favur ta’ wie_hed mid-debituri, ma jitlifx il-jedd tieg_hu ta’ l-azzjoni
in solidum kontra d-debituri l-o_hra g_hall-kreditu kollu.
Meta l-kreditur 
jie_hu bi_c_ca mill-
_hlas tad-dejn.
1105.  (1) Il-fatt li l-kreditur jircievi bicca mid-dejn, f’darba
wa_hda jew i_zjed, ming_hand wie_hed jew i_zjed mid-debituri in
solidum ma jfissirx rinunzja g_hall-obbligazzjoni in solidum, la
favur id-debitur jew id-debituri li jkunu _hallsu l-bi_c_ca mid-dejn,
lanqas favur l-o_hrajn, g_halkemm il-kreditur, meta r_cieva dik il-
bi_c_ca, ma jkunx _zamm espressament il-jedd g_hall-azzjoni tieg_hu in
solidum jew il-jeddijiet tieg_hu in _generali.
(2) Dan ig_hodd ukoll meta l-kreditur jag_hmel xi talba
_gudizzjarja kontra wie_hed jew i_zjed mill-kondebituri g_hal bi_c_ca
mid-dejn.
(3) Lanqas jing_hadd li hemm rinunzja, g_halkemm is-somma
me_huda b’akkont jew mitluba tkun daqs is-sehem tad-dejn li g_halih
id-debitur li jkun _hallas, jew li kontra tieg_hu tkun saret it-talba
g_hall-_hlas, huwa obbligat bejnu u 1-kondebituri l-o_hra.
Id-debituri 
bejniethom huma 
obbligati kull 
wie_hed g_hal 
sehmu.
1106.  L-obbligazzjoni tad-debituri in solidum lejn il-kreditur,
tinqasam ipso jure bejn id-debituri li, bejniethom, huma obbligati
kull wie_hed g_hal sehmu biss.
Il-kondebitur li 
_hallas id-dejn jista’ 
jitlob ming_hand 
kull wie_hed mid-
debituri l-o_hra s-
sehem tieg_hu biss.
1107.  (1) Il-kondebitur li j_hallas id-dejn in solidum kollu, ma
jistax jitlob ming_hand l-o_hrajn _hlief is-sehem ta’ kull wie_hed
minnhom bl-img_hax minn dak in-nhar tal-_hlas, allavolja jkun
hemm _cessjoni ta’ jeddijiet.
(2) Jekk wiehed mid-debituri l-o_hra ma jkunx solvibbli, it-telf
li _g_gib dik l-insolvenza jitqassam bejn id-debituri l-o_hra kollha
solvibbli, kompri_z il-wie_hed li jkun g_hamel il-_hlas, kull wie_hed
skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
Jekk il-kreditur 
je_hles wie_hed mill-
kondebituri mill-
obbligazzjoni 
solidali tieg_hu.
1108.  Jekk il-kreditur ikun irrinunzja g_hall-azzjoni in solidum
lejn xi wie_hed mid-debituri, u xi wie_hed jew i_zjed mid-debituri l-
o_hra isir mhux solvibbli, is-sehem ta’ dawk li ma jkunux solvibbli
ji_gi mqassam bejn id-debituri kollha, fosthom ukoll dawk illi jkunu
_gew qabel mill-kreditur me_hlusa mill-obbligazzjoni solidali, kull
wie_hed skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        199
Meta ma’ l-o_g_gett 
ta’ l-obbligazzjoni 
solidali jkollu 
x’jaqsam wie_hed 
mill-kondebituri 
biss.
1109.  Jekk fil-_ha_ga li g_haliha gie mag_hmul id-dejn in solidum
ma jkollux x’ jaqsam _hlief wie_hed mill-kondebituri, dak hu
obbligat g_had-dejn kollu lejn il-kondebituri l-o_hra, u dawn, rigward
dak il-kondebitur, jitqiesu biss b_hala garanti.
§  V. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET DIVI_ZIBBLI U INDIVI_ZIBBLI
Obbligazzjoni 
divi_zibbli.
1110.  L-obbligazzjoni hija divi_zibbli jew indivi_zibbli, skond
jekk il-_ha_ga jew il-fatt illi jkunu l-og_gett ta’ l-obbligazzjoni nfisha,
ikunux kapa_ci jew le illi jsir tag_hhom qsim materjali jew
intellettwali.
Obbligazzjoni 
indivi_zibbli.
1111.  L-obbligazzjoni hija indivi_zibbli jekk, g_halkemm il-_ha_ga
jew il-fatt illi jkunu l-o_g_gett tag_hha minnhom infishom jinqasmu,
il-mod li bih dik il-_ha_ga jew dak il-fatt kienu tqiesu fl-
obbligazzjoni ma jkunx jippermetti li l-esekuzzjoni ssir in parti.
Il-fatt li 
obbligazzjoni tkun 
in solidum ma 
_g_gibx li hija tkun 
ukoll indivi_zibbli.
1112. L-obbligazzjoni ma titqiesx li hija indivi_zibbli min_habba
biss li tkun obbligazzjoni in solidum.
FUQ L-OBLIGAZZJONIJIET DIVI_ZIBBLI
Kif ti_gi esegwita 
bejn il-kreditur u d-
debitur 
obbligazzjoni 
divi_zibbli. 
1113.  (1) L-obbligazzjoni, g_halkemm tkun li tista’ tinqasam,
g_handha ti_gi esegwita, bejn il-kreditur u d-debitur, b_hallikieku
kienet indivi_zibbli.
(2) Il-qsim ta’ dik l-obbligazzjoni jista’ jsir biss bejn il-
werrieta tag_hhom, illi ma jistg_hux jitolbu d-dejn, jew ma jkunux
obbligati j_hallsuh, _hlief fl-ishma li jmissu lilhom, jew fl-ishma li
g_halihom huma obbligati, b_hala li jidhru flok il-kreditur jew id-
debitur.
Meta r-regola ta’ 
qsim ta’ 
obbligazzjoni ma 
tg_hoddx g_hall-
werrieta tad-
debitur.
1114.  (1) Ir-regola ta’ qsim ta’ obbligazzjoni bejn il-werrieta
tad-debitur ma tg_hoddx fil-ka_zjiet li _gejjin:
(a) meta jkollha ting_hata _ha_ga determinata;
(b) meta, bis-sa_h_ha tat-titolu, wie_hed mill-werrieta wa_hdu
jkun inkarigat mill-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni;
(_c) meta, mix-xorta jew mill-o_g_gett ta’ l-obbligazzjoni
jew mill-iskop li l-partijiet kellhom fil-kuntratt jidher
illi l-intenzjoni tal-partijiet kienet illi d-dejn ma jistax
ji_gi m_hallas bi_c_ca bi_c_ca.
(2) Fil-ka_zijiet imsemmija fis-subartikolu (1)(a) u (b), il-
werriet li jkollu l-pussess tal-_ha_ga, jew li jkun wa_hdu inkarigat
mid-dejn, u, fil-ka_z imsemmi fil-paragrafu (_c) ta’ dak is-
subartikolu, kull wie_hed mill-werrieta, jista’ ji_gi m_harrek dwar
kollox, bla _hsara tal-jedd tieg_hu li jdur kontra l-o_hrajn li jkunu
werrieta mieg_hu.
  200      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET INDIVI_ZIBBLI
Obbligu ta’ dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien dejn li ma 
jinqasamx.
1115.  (1) Jekk _zew_g persuni jew i_zjed ikunu ikkuntrattaw
flimkien dejn li ma jinqasamx, kull wa_hda minn dawk il-persuni
hija obbligata g_had-dejn kollu, g_halkemm l-obbligazzjoni ma tkunx
in solidum.
(2) Dan ig_hodd ukoll g_hall-werrieta tal-persuna li tkun
ikkuntrattat obbligazzjoni b_hal dik.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
kreditur 
f’obbligazzjoni 
indivi_zibbli.
1116.  (1) Kull wie_hed mill-werrieta tal-kreditur jista’ jitlob l-
esekuzzjoni s_hi_ha ta’ l-obbligazzjoni indivi_zibbli.
(2) Ma jistax huwa wa_hdu ja_hfer id-dejn kollu, jew jir_cievi,
minflok il-_ha_ga nfisha, il-valur tal-_ha_ga.
(3) Jekk wie_hed wa_hdu mill-werrieta ikun _hafer id-dejn, jew
ikun ir_cieva l-valur tal-_ha_ga, ebda wie_hed mill-werrieta l-o_hra ma
jista’ jitlob il-_ha_ga li ma tistax tinqasam ming_hajr ma jie_hu qies tas-
sehem tal-werriet li jkun _hafer id-dejn jew li jkun ir_cieva l-valur.
Jedd ta’ wie_hed 
mill-werrieta tad-
debitur li jsejja_h 
fil-kaw_za l-
werrieta l-o_hra.
1117. Il-werriet tad-debitur meta jkun im_harrek g_had-dejn kollu,
jista’ jitlob _zmien biex isejja_h fil-kaw_za l-werrieta l-o_hra, i_zda dan
kemm-il darba id-dejn ma jkunx ta’ xorta li ma jistax ji_gi m_hallas
_hlief mill-werriet im_harrek; f’dan il-ka_z hu jista’ ji_gi kkundannat
wa_hdu, bla _hsara tal-jedd ta’ regress kontra l-werrieta l-o_hra.
§  VI. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI KLAWSOLI PENALI
Tifsir ta’ klawsola 
penali.
1118. Il-klawsola penali hija dik li biha wie_hed, sabiex ji_zgura l-
esekuzzjoni ta’ ftehim, jobbliga ru_hu g_hal xi _ha_ga fil-ka_z li jonqos
li jesegwih.
Effetti tan-nullit_a  
ta’ l-obbligazzjoni 
prin_cipali u tal-
klawsola penali.
1119.  (1) In-nullit_a  ta’ l-obbligazzjoni prin_cipali _g_gib mag_hha
n-nullit_a  tal-klawsola penali.
(2) In-nullit_a  tal-klawsola penali ma _g_gibx mag_hha n-nullit_a  ta’
l-obbligazzjoni prin_cipali.
Il-penali tg_hodd 
flok id-danni.
1120.  (1) Il-penali hija l-kumpens tal-_hsara li jbati l-kreditur
min_habba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni prin_cipali. 
(2) Il-kreditur jista’ ja_gixxi g_hall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni prin_cipali minflok ma jitlob il-penali li fiha jkun
waqa’ d-debitur.
(3) Hu ma jistax jitlob il-_ha_ga prin_cipali u l-penali flimkien,
_hlief meta l-penali tkun _giet miftiehma g_had-dewmien biss.
Meta wie_hed jaqa’ 
fil-penali.
1121.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie_hed m’g_handux
jag_hmel xi _ha_ga, hu jaqa’ fil-penali hekk kif jikser l-obbligazzjoni. 
(2) Jekk l-obbligazzjoni ma setg_hetx ti_gi esegwita _hlief f’_certu
_zmien, id-debitur jaqa’ fil-penali hekk kif jag_hlaq dak i_z-_zmien,
kemm-il darba fil-ftehim ma jkunx _gie stabbilit _zmien ie_hor.
(3) F’ kull ka_z ie_hor, id-debitur jaqa’ fil-penali meta jsir _hati
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        201
ta’ dewmien, b_hal ma jing_had fl-artikolu 1130.
Tibdil jew tnaqqis 
tal-penali.
1122.  (1) Il-qorti ma tistax tnaqqas jew ittaffi l-penali _hlief
f’dawn il-ka_zijiet:
(a) jekk id-debitur ikun esegwixxa parti mill-
obbligazzjoni, u l-kreditur ikun a_c_cetta espressament
il-bi_c_ca li _giet esegwita;
(b) jekk  id-debitur  ikun  esegwixxa  parti  mill-
obbligazzjoni, u l-parti hekk esegwita, meta jitqiesu _c-
_cirkostanzi partikolari tal-kreditur, tkun bi_c-_car
tiswielu. l_zda, f’ dan il-ka_z, ebda tnaqqis ta’ penali ma
jista’ jsir, jekk id-debitur, meta ntrabat g_hall-penali,
ikun irrinunzja espressament g_hal kull tnaqqis jew
jekk il-penali tkun _giet miftiehma g_had-dewmien biss.
(2) Meta skond dan l-artikolu l-penali g_handha ti_gi mnaqqsa,
it-tnaqqis g_handu jsir fil-proporzjon tal-parti ta’ l-obbligazzjoni li
tkun baqg_het mhux esegwita.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
indivi_zibbli.
1123. Meta l-obbligazzjoni prin_cipali bi klawsola penali jkollha
b_hala o_g_gett _ha_ga li ma tistax tinqasam, ikun hemm lok g_hall-_hlas
tal-penali wkoll jekk jonqos mill-obbligazzjoni wie_hed biss mill-
werrieta tad-debitur; u f’ dan il-ka_z, il-penali tista’ tintalab jew -
(a) kontra dak li jkun naqas g_has-somma kollha, jew
(b) kontra kull wie_hed mill-werrieta g_hal sehmu, jew,
b’azzjoni ipotekarja g_has-somma kollha, bla _hsara tal-
jedd ta’ regress kontra dak li jkun naqas.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
divi_zibbli.
1124.  (1) Jekk l-obbligazzjoni prin_cipali bi klawsola penali
tkun divi_zibbli, u wie_hed mill-werrieta tad-debitur jikser l-
obbligazzjoni, jaqa’ fil-penali dak il-werriet biss, u g_hall-bi_c_ca biss
ta’ l-obbligazzjoni prin_cipali li g_haliha hu kien obbligat, u ma jkun
hemm jedd ta’ ebda azzjoni kontra dawk li jkunu esegwew l-
obbligazzjoni.
(2) Ir-regola mi_gjuba fis-subartikolu (1) ma tg_hoddx g_hall-
ka_zijiet li fihom il-klawsola penali tkun _giet mag_hmula sabiex il-
_hlas ma jkunx jista’ jsir f’bi_c_ca, u wie_hed mill-werrieta ma jkunx
_halla li l-obbligazzjoni ti_gi esegwita kollha. F’dan il-ka_z, tista’ ti_gi
mitluba ming_hand dan il-werriet il-penali kollha, u ming_hand il-
werrieta l-o_hra s-sehem biss tag_hhom, bla _hsara tal-jedd ta’ regress
li dawn g_handhom kontra l-werriet li jkun naqas mill-
obbligazzjoni.
Sub-titolu IV
FUQ L-EFFETTI TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET
Effetti jekk l-
obbligazzjoni ma 
ti_gix esegwita.
1125. Kull minn jonqos li jesegwixxi obbligazzjoni li huwa jkun
ikkuntratta, hu obbligat g_had-danni.
  202      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Fl-obbligazzjoni li 
tag_hti _ha_ga tidhol l-
obbligazzjoni ta’ 
rfig_h u tal-
kunsinna.
1126.  (1) Fl-obbligazzjoni li biha wie_hed jintrabat li jag_hti _ha_ga
tid_hol l-obbligazzjoni li jikkunsinna l-_ha_ga, u li jikkonservaha sal-
kunsinna.
(2) Jekk id-debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-_ha_ga, il-_ha_ga
tibqa’ g_har-riskju u periklu tieg_hu, g_halkemm qabel il-mora kienet
g_har-riskju u periklu tal-kreditur.
Nuqqas ta’ 
esekuzzjoni ta’ 
obbligazzjoni li 
biha wie_hed 
jintrabat u jag_hmel 
xi _ha_ga.
1127. Fil-ka_z li ma ti_gix esegwita obbligazzjoni li biha wie_hed
ikun intrabat li jag_hmel xi _ha_ga, il-kreditur jista’ ji_gi mog_hti s-
setg_ha li jie_hu _hsieb jesegwiha huwa nnifsu bi spejje_z tad-debitur.
Obbligazzjoni li 
biha wie_hed 
jintrabat li 
m’g_handux 
jag_hmel xi _ha_ga.
1128. Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie_hed m’ g_handux jag_hmel
xi _ha_ga, id-debitur li jonqos mill-obbligazzjoni hu obbligat g_had-
danni min_habba biss li jkun hekk naqas.
Jeddijiet tal-
kreditur meta 
tinkiser 
obbligazzjoni li 
biha jintrabat li ma 
jag_hmilx xi _ha_ga.
1129.  Bla _hsara tal-jedd tieg_hu g_had-danni, il-kreditur jista’
jitlob li ti_gi mne_h_hija kull _ha_ga li tkun saret bi ksur ta’ l-
obbligazzjoni, u jista’ ji_gi mog_hti s-setg_ha li jne_h_hiha hu stess bi
spejje_z tad-debitur.
Meta d-debitur hu 
_hati ta’ dewmien.
1130.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie_hed g_handu jag_hti jew
jag_hmel, u fil-ftehim ikun _gie stabbilit _zmien, id-debitur ji_gi
mqieg_hed in mora bl-eg_hluq biss ta’ dak i_z-_zmien, bla _hsara, g_hal
dawk li huma mg_haxijiet imsemmijin fl-artikolu 1141, tad-
disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu.
(2) Jekk fil-ftehim ma jkun _gie stabbilit ebda _zmien, jew jekk
i_z-_zmien ikun jag_hlaq wara l-mewt tad-debitur, id-debitur jew il-
werriet tieg_hu ma ji_gix imqieg_hed in mora _hlief wara li ji_gi msejja_h
b’ att _gudizzjarju.
Obbligu g_had-
danni meta jag_hlaq 
iz-_zmien ta’ l-
obbligazzjoni li 
tag_hti jew li 
tag_hmel.
1131.  Id-debitur hu obbligat ukoll g_hall-_hlas tad-danni jekk il-
_ha_ga li hu jkun intrabat li jag_hti jew li jag_hmel ma setg_hetx ti_gi
mog_htija jew mag_hmula _hlief f’_certu _zmien, u hu jkun _halla jg_haddi
dak i_z-_zmien.
Id-dili_genza li 
wie_hed g_handu 
ju_za fl-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni.
1132.  (1) Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci
dwar id-depo_ziti, id-dili_genza li wie_hed g_handu ju_za fl-esekuzzjoni
ta’ kull obbligazzjoni, sew jekk din ikollha bi _hsieb il-_gid biss ta’
wa_hda mill-partijiet sew jekk tal-parti l-wa_hda u l-o_hra, hija, f’kull
ka_z, dik ta’ missier tajjeb tal-familja, kif hemm provdut fl-artikolu
1032.
(2) I_zda, din ir-regola g_handha ti_gi m_harsa b’mod i_zjed jew
anqas sever f’ xi ka_zijiet imsemmijin f’ dan il-Kodi_ci.
Obbligu g_had-
danni fin-nuqqas 
ta’ esekuzzjoni.
1133.  Id-debitur, ukoll jekk ma jkunx mexa b’mala fidi, ji_gi
kkundannat g_had-danni, jekk ikun hemm lok, sew min_habba li jkun
naqas g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni kemm ukoll min_habba
d-dewmien fl-esekuzzjoni tag_hha, kemm-il darba hu ma jippruvax
illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni jew id-dewmien sar minhabba xi
_ha_ga barranija li tag_hha huwa ma kienx htija.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        203
Ebda obbligu jekk 
in-nuqqas ta’ l-
esekuzzjoni kien 
min_habba forza 
ma_g_guri.
1134.  Id-debitur mhux obbligat g_had-danni jekk hu ma setax
jag_hti jew jag_hmel il-_ha_ga li obbliga ruhu li jag_hti jew li jag_hmel,
jew g_hamel il-_ha_ga li ma kellux jag_hmel, min_habba forza ma_g_guri
jew min_habba a_c_cident.
Id-danni li 
g_handhom jit_hallsu 
lill-kreditur.
1135. Bla _hsara ta’ l-e_c_cezzjonijiet u tat-tibdil kif mi_gjubin hawn
aktar ’il quddiem, id-danni li g_handhom jit_hallsu lill-kreditur huma,
b’mod _generali, g_hat-telf li jkun bata’ u l-qlig_h li jkun _gie mtellef.
Id-debitur hu 
obbligat biss g_had-
danni mibsura jew 
li setg_hu jinbasru.
1136. Id-debitur hu obbligat biss g_hal dawk id-danni li basar jew
li wie_hed seta’ jobsor fi_z-_zmien ta’ l-obbligazzjoni, i_zda dan
kemm-il darba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni ma
jkunx _gej minn eg_hmil tieg_hu dolu_z.
Ma jistg_hux 
jintalbu danni li 
mhumiex 
immedjati u diretti.
1137.  Fil-ka_z ukoll illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni jkun _gej minn eg_hmil dolu_z tad-debitur, fid-danni
dwar it-telf li jkun bata l-kreditur u l-qlig_h li hu jkun _gie mtellef,
g_handhom jid_hlu biss dawk id-danni li jkunu l-effett immedjat u
dirett tan-nuqqas ta’ l-obbligazzjoni.
Meta fil-ftehim ti_gi 
stabbitita s-somma 
li g_handha tit_hallas 
b_hala danni.
1138.  Meta l-ftehim jistabbilixxi illi l-parti li tonqos mill-
esekuzzjoni tieg_hu g_handha t_hallas somma determinata b_hala
danni, ma tistax ti_gi mog_htija lill-parti l-o_hra somma akbar jew
i_zg_har.
Danni li g_handhom 
jit_hallsu jekk 
obbligazzjoni 
tikkonsisti fi _hlas 
ta’ somma ta’ flus. 
Emendat: 
VI.1983.4.
1139.  Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra tal-li_gi dwar il-
garanzija u s-so_cjet_a , jekk l-obbligazzjoni jkollha biss b_hala o_g_gett
il-_hlas ta’ somma determinata, id-danni li ji_gu mid-dewmien ta’ l-
esekuzzjoni tag_hha jkunu jikkonsistu biss fl-img_haxijiet fuq is-
somma li jkollha ting_hata meqjusin bit-tmienja fil-mija fis-sena.
L-img_haxijiet 
g_handhom jit_hallsu 
bla ma hija 
me_htie_ga prova tat-
telf.
1140.  L-img_haxijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan
g_handhom jit_hallsu, ming_hajr ma jkun jin_htie_g li l-kreditur jipprova
li bata xi telf.
Minn meta jibdew 
ig_haddu l-
img_haxijiet.
1141.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun ta’ xorta kummer_cjali jew
jekk il-li_gi tkun tiddisponi li l-img_haxijiet g_handhom jibdew
ig_haddu ipso jure, l-img_haxijiet g_handhom ig_haddu minn dak in-
nhar li l-obbligazzjoni kellha ti_gi esegwita.
(2) F’ kull ka_z ie_hor, l-img_haxijiet g_handhom ig_haddu minn
dak in-nhar illi ssir sej_ha g_hall-_hlas b’ att _gudizzjarju, g_halkemm
fil-ftehim ikun _gie stabbilit _zmien g_hall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni. 
Img_haxijiet fuq l-
img_haxijiet.
1142.  L-img_haxijiet mag_hluqa jistg_hu jag_htu mg_haxijiet o_hra,
sew bis-sa_h_ha tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, minn
dak in-nhar tat-talba _gudizzjarja g_haldaqshekk jew bi ftehim li jsir
wara li jag_hlqu, basta li, fil-ka_z il-wie_hed u l-ie_hor, l-img_haxijiet
ikollhom jing_hataw g_hal _zmien ta’ mhux anqas minn sena.
Actio debitor 
debitoris mei.
1143.  Kull kreditur jista’ biex jit_hallas ta’ dak li jkollu jie_hu,
je_zer_cita l-jeddijiet jew l-azzjonijiet kollha tad-debitur tieg_hu, barra
minn dawk li huma g_hal kollox personali.
  204      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Actio Pauliana.
Kap. 12.
1144.  (1) Kull kreditur jista’ wkoll, f’ismu, jattakka l-atti
mag_hmula b’qerq mid-debitur bi _hsara tal-jeddijiet tieg_hu, bla
pre_gudizzju tal-jedd tal-konvenut g_hall-e_c_cezzjoni tal-benefi_c_cju
ta’ l-eskussjoni, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 795 sat-801
tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Jekk dawn l-atti jkunu b’titolu oneru_z, il-kreditur g_handu
jipprova li kien hemm qerq min-na_ha ta_z-_zew_g partijiet fil-kuntratt.
(3) Jekk dawn l-atti jkunu b’ titolu gratuwitu, bi_z_zejjed li l-
kreditur jipprova li kien hemm qerq min-na_ha tad-debitur.
(4) L-azzjoni li tmiss lill-kredituri ta_ht dan l-artikolu ma tistax
ti_gi e_zer_citata kontra minuri, _hlief sas-somma li minnha dawn ikunu
kisbu qlig_h, bla _hsara tal-jedd ta’ kull azzjoni o_hra li tista’ tmiss
lill-kredituri kontra t-tutur li jkun _ha sehem fil-qerq.
Sub-titolu V
FUQ IL-MOD LI BIH JISPI_C_CAW L-OBBLIGAZZJONIJIET
Kif jispi_c_caw 
obbligazzjonijiet.
1145. Barra mill-effetti tal-kondizzjoni ri_zoluttiva, u mill-effetti
tal-preskrizzjoni, l-obbligazzjonijiet jispi_c_caw:
(a) bil-_hlas;
(b) bin-novazzjoni;
(_c) bil-ma_hfra tad-dejn;
(d) bit-tpa_cija;
(e) bil-konfu_zjoni;
(f) bit-telfa tal-_ha_ga;
(g) bir-rexxissjoni.
§ I.  FUQ IL-_HLAS
FUQ IL-_HLAS IN _GENERALI
Tifsir ta’ _hlas. 1146.  _Hlas ifisser l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni sew jekk l-
o_g_gett ta’ l-obbligazzjoni jkun li ting_hata xi _ha_ga sew jekk ikun li
ti_gi mag_hmula xi _ha_ga.
Il-_hlas jissoponi 
dejn.
1147.  (1) Kull _hlas jissoponi dejn, u dak li jit_hallas bla ma
jkollu jing_hata, jista’ jintalab lura.
(2) I_zda, ma hemmx jedd ta’ azzjoni g_hall-_hlas lura jekk dak li
t_hallas kellu jing_hata bis-sa_h_ha ta’ obbligazzjoni naturali. 
Minn min jista’ jsir 
il-_hlas.
1148.  (1) L-obbligazzjoni tista’ ti_gi mitmuma bil-_hlas mag_hmul
minn kull persuna li jkollha interess fiha, b_hal wie_hed li jkun
obbligat flimkien ma’ o_hrajn jew garanti.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        205
(2) L-obbligazzjoni tista’ wkoll ti_gi mitmuma bil-_hlas
mag_hmul minn terza persuna li ma jkollhiex interess fiha, basta li
din il-persuna ta_gixxi fl-isem u g_hall-_helsien tad-debitur, jew, jekk
ta_gixxi fl-isem tag_hha nfisha, basta li ma ti_gix imda_h_hla fil-
jeddijiet tal-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax jirrifjuta _hlas 
minn terza 
persuna.
1149.  (1) Il-kreditur ma jistax jirrifjuta _hlas li toffri lilu terza
persuna, jekk il-_hlas ikun ta’ vanta_g_g g_had-debitur.
(2) Dan ig_hodd ukoll meta l-o_g_gett ta’ l-obbligazzjoni huwa li
wie_hed jag_hmel xi _ha_ga, basta li, f’dan il-ka_z, il-kreditur ma
jkollux interess illi l-obbligazzjoni ti_gi esegwita mid-debitur
innifsu, u l-esekuzzjoni ti_gi offerta minn terza persuna fuq talba
tad-debitur.
Meta l-_hlas 
jittrasferixxi 
proprjet_a  tal-_ha_ga.
1150.  (1) Jekk il-_hlas ikollu b_hala skop li ti_gi ttrasferita lill-
kreditur il-proprjet_a  tal-_ha_ga m_hallsa, dan il-_hlas ma jiswiex jekk
ma jsirx mis-sid ta’ dik il-_ha_ga.
(2) I_zda, il-_hlas ta’ somma ta’ flus, jew ta’ _ha_g‘o_hra li tintemm
bl-u_zu, ma jistax jintalab lura kontra l-kreditur illi jkun, b’ bona
fidi, temm il-flus jew il-_ha_ga, g_halkemm il-_hlas ikun _gie mag_hmul
minn wie_hed li ma kienx is-sid tal-flus jew tal-_ha_ga.
Nullit_a  ta’ _hlas 
mag_hmul minn 
persuna inkapa_ci li 
tag_hmel 
trasferimenti.
1151.  Il-_hlas mag_hmul minn persuna inkapa_ci li tag_hmel
trasferimenti, jista’ ji_gi, fl-interess ta’ dik il-persuna, annullat.
Lil min g_handu jsir 
il-_hlas.
1152.  (1) Il-_hlas g_handu jsir lill-kreditur, jew lill-persuna li
jkollha ming_handu, mill-qorti jew mil-li_gi, is-setg_ha li tir_cievi l-
_hlas.
(2) Il-_hlas li jsir lil persuna li ma jkollhiex din is-setg_ha isir
jiswa jekk il-kreditur iwettqu jew ikun _ha _gid minnu.
_Hlas mag_hmul 
b’bona fidi lil 
persuna fil-pussess 
tal-kreditu.
1153. Il-_hlas mag_hmul b’ bona fidi lil persuna li tkun fil-pussess
tal-kreditu jiswa, g_halkemm wara l-pussessur ikun tilef b’evizzjoni
dak il-kreditu.
Meta jiswa l-_hlas 
mag_hmul lill-
kreditur inkapa_ci li 
jir_cevih.
1154.  Ma jiswiex il-_hlas mag_hmul lill-kreditur jekk dan ma
kienx kapa_ci li jir_cevih, _hlief jekk id-debitur jipprova illi l-_ha_ga
m_hallsa marret g_hall-vanta_g_g tal-kreditur.
_Hlas mid-debitur bi 
ksur ta’ mandat ta’ 
sekwestru, e_c_c.
1155. Il-_hlas mag_hmul mid-debitur lill-kreditur tieg_hu bi ksur ta’
mandat ta’ sekwestru, jew ta’ ordni ie_hor tal-qorti, ma jiswiex
kontra l-persuni li favur tag_hhom il-mandat jew l-ordni jkun _gie
mog_hti; u dawn il-persuni jistg_hu, g_hall-jeddijiet tag_hhom, i_gieg_hlu
lid-debitur i_hallas mill-_gdid, bla _hsara tal-jedd tieg_hu ta’ regress
kontra l-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax ji_gi m_gieg_hel 
jie_hu _ha_ga li ma 
tkunx dik li 
g_handha ting_hata, 
jew li jir_cievi bi_c_ca 
mill-_hlas.
1156.  Il-kreditur ma jistax ji_gi m_gieg_hel jir_cievi _ha_ga li ma
tkunx dik li g_handha ting_hata lilu, g_halkemm il-_ha_ga offerta tkun
tiswa daqs l-o_hra, jew ukoll i_zjed; jew li jir_cievi l-_hlas ta’ bi_c_ca
mid-dejn, g_halkemm dan id-dejn ikun li jista’ jinqasam.
  206      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Kunsinna ta’ _ha_ga 
_zgura u 
determinata.
1157. Id-debitur ta’ _ha_ga _zgura u determinata ji_gi me_hlus meta
jag_htiha fl-istat li tkun tinsab fi_z-_zmien tal-kunsinna, basta li ma
kienx in mora qabel ma jkun _gara t-tg_harriq tag_hha, u dan it-
tg_harriq ma jkunx _gara bi _htija tad-debitur jew ta’ dawk li g_halihom
hu jwie_geb.
Kunsinna ta’ _ha_ga 
determinata fl-
ispe_ci tag_hha biss.
1158. Jekk id-dejn hu ta’ _ha_ga determinata fl-ispe_ci tag_hha biss,
id-debitur, biex ji_gi me_hlus, mhux obbligat jag_hti _ha_ga ta’ l-a_hjar
kwalit_a,  i_zda lanqas ma jista’ jag_hti _ha_ga ta’ l-ag_har kwalit_a . 
Fejn g_handu jsir il-
_hlas.
1159.  (1) Il-_hlas g_handu jsir fil-lok miftiehem fil-kuntratt.
(2) Jekk fil-kuntratt ma jkun _gie miftiehem ebda lok, u l-_ha_ga li
g_handha ting_hata hija _zgura u determinata, il-_hlas g_handu jsir fil-
lok fejn fi_z-_zmien tal-kuntratt kienet tinsab il-_ha_ga li hija l-o_g_gett
tal-_hlas.
(3) Jekk il-_ha_ga li g_handha ting_hata bi _hlas hija somma ta’ flus
jew _ha_g’o_hra li tista’, ming_hajr spi_za ta’ xejn, tin_gieb jew
tintbag_hat, u sew id-debitur kemm il-kreditur ikunu joqog_hdu fl-
istess g_zira, il-_hlas g_handu jsir fid-dar tal-kreditur.
(4) F’ kull ka_z ie_hor, il-_hlas g_handu jsir fejn ikun joqg_hod bid-
dar id-debitur.
Pre_zunzjoni ta’ 
_hlas f’ka_z ta’ kera, 
img_haxijiet jew 
_hlasijiet o_hra ta’ 
kull tant _zmien.
1160. Jekk, f’ ka_z ta’ kera, img_haxijiet, jew _hlasijiet o_hra ta’ kull
tant _zmien, ikun jidher minn ri_cevuti illi d-debitur _hallas id-dejn
kull darba li g_halaq g_hal tliet darbiet wara xulxin, ming_hajr ebda
ri_zerva g_hal somom li jkunu g_halqu qabel, dawn is-somom jitqiesu
m_hallsin.
Ka_zijiet o_hra li 
fihom id-dejn 
jitqies im_hallas.
1161. Hekk ukoll id-dejn jitqies li _gie m_hallas jekk -
(a) il-partijiet ikunu g_hamlu bejniethom kontijiet _generali
ta’ dak li l-parti l-wa_hda kellha tag_hti lill-o_hrajn,
g_hall-anqas tliet darbiet wara li jag_hlaq id-dejn,
ming_hajr ma semmew xejn dak id-dejn jew ming_hajr
ma g_hamlu ebda ri_zerva g_halih; u
(b) it-talba dwar dan id-dejn issir wara l-mewt tad-debitur,
jew wara _zmien ta’ mhux anqas minn tliet snin minn
dak in-nhar tar-ri_cevuta ta’ l-a_h_har kont _generali.
Meta m’hemmx 
lok g_hall-
pre_zunzjoni.
1162.  F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g
artikoli qabel dan, il-_hlas ma jitqiesx li sar jekk ikun hemm
_cirkostanzi li minnhom jidher illi mhux probabbli li d-dejn t_hallas,
jew illi minnhom jidher li kien hemm ra_guni tajba sabiex dak id-
dejn ma jissemmiex fil-_hlas li sar jew fil-kontijiet mag_hmulin wara
li dak id-dejn ikun g_halaq.
Spejje_z tal-_hlas. 1163.  (1) L-ispejje_z tal-_hlas ibatihom id-debitur.
(2) Dak li j_hallas id-dejn jista’ jitlob li r-ri_cevuta, bi spejje_z
tieg_hu, ti_gi mag_hmula b’ att pubbliku.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        207
FUQ IL-_HLAS B’SURROGA
Meta min i_hallas 
jid_hol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
1164.  Min i_hallas id-dejn ta’ wie_hed ie_hor ma jid_holx fil-
jeddijiet tal-kreditur, _hlief bis-sa_h_ha ta’ konvenzjoni, jew b’
disposizzjoni tal-li_gi.
Surroga b’ 
konvenzjoni.
1165.  Min i_hallas id-dejn jid_hol fil-jeddijiet tal-kreditur, b’
konvenzjoni -
(a) meta l-kreditur ida_h_hal floku l-persuna li ming_handha
jie_hu l-_hlas fil-jeddijiet tieg_hu kollha kontra d-debitur,
basta li din is-surroga ssir espressament u flimkien
mal-_hlas:
(b) meta d-debitur jie_hu b’self somma ta’ flus biex i_hallas
dejnu, u biex ida_h_hal lil min jisilfu fil-jeddijiet tal-
kreditur:
I_zda sabiex din is-surroga tkun tiswa hu me_htie_g -
(i) illi s-self u r-ri_cevuta jsiru b’ att pubbliku.
(ii) illi fl-att tas-self ji_gi ddikjarat li s-somma _giet
me_huda b’ self sabiex jit_hallas id-dejn, u
(iii) illi fir-ri_cevuta ji_gi ddikjarat li l-_hlas sar bil-flus
ma_hru_ga g_haldaqshekk mill-kreditur il-_gdid.
(2) Is-surroga msemmija fis-subartikolu (1)(b) ssir ming_hajr
ma jkun jin_htie_g il-kunsens tal-kreditur.
Meta s-surroga ssir 
ipso jure.
1166. Is-surroga ssir ipso jure favur -
(a) ta’ dak illi hu kreditur huwa stess u j_hallas lil kreditur
ie_hor illi jkollu fuqu jedd ta’ preferenza min_habba
privile_g_g jew ipoteka;
(b) ta’ dak illi jakkwista immobbli u j_hallas il-prezz tieg_hu
lill-kredituri illi lejhom il-fond kien ipotekat:
(_c) ta’ dak li kien obbligat ma’ o_hrajn jew g_hal o_hrajn
g_hall-_hlas tad-dejn u kellu interess i_hallsu;
(d) ta’ kull werriet bil-benefi_c_cju ta’ l-inventarju li, bi
flusu, _hallas id-djun tal-wirt.
Is-surroga g_handha 
effett kontra l-
garanti u d-
debituri.
1167.  Is-surroga, sew b’ konvenzjoni kemm bis-sa_h_ha tal-li_gi,
g_handha effett sew kontra garanti kemm kontra d-debituri; i_zda ma
hix ta’ _hsara g_hall-kreditur, jekk dan il-kreditur ikun ir_cieva bi_c_ca
biss mil-_hlas; u, f’ dan il-ka_z, il-kreditur jista’ jitlob il-bqija li jkun
fadallu jie_hu bi preferenza fuq dak li ming_handha jkun _ha bi_c_ca
mill-_hlas.
FUQ L-IMPUTAZZJONI TAL-_HLAS
Id-debitur g_handu 
jedd jiddikjara g_hal 
liema dejn g_handu 
jmur il-_hlas.
1168.  (1) Id-debitur li jkollu i_zjed minn dejn wie_hed, g_handu
jedd jiddikjara, fil-waqt tal-_hlas, liema huwa d-dejn li jrid i_hallas.
  208      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) I_zda d-debitur ma jistax, ming_hajr il-kunsens tal-kreditur,
jimputa l-_hlas g_hal dejn mhux mag_hluq minflok li g_hal dejn
mag_hluq, fil-ka_z li jkun pre_zunt li _z-_zmien tad-dejn mhux mag_hluq
kien _gie miftiehem ukoll favur il-kreditur.
(3) Lanqas ma jista’ jimputa l-_hlas g_har-renti jew g_hall-
img_haxijiet tas-snin ta’ wara minflok li g_har-renti jew img_haxijiet
tas-snin ta’ qabel.
Dejn li jag_hti 
mg_haxijiet.
1169.  (1) Id-debitur ta’ somma ta’ flus li tag_hti mg_haxijiet ma
jistax, ming_hajr il-kunsens tal-kreditur, jimputa l-_hlas g_hall-
kapital, minflok li g_hall-img_haxijiet.
(2) Il-_hlas ta’ parti mid-dejn mag_hmul akkont ta’ kapitali u
mg_haxijiet, ming_hajr ma jing_had g_hal liema minnhom, imur l-
ewwel g_hall-img_haxijiet.
Meta d-debitur 
ja_c_cetta ri_cevuta 
b’imputazzjoni 
mag_hmula mill-
kreditur.
1170. Jekk id-debitur, li jkollu i_zjed minn dejn wie_hed, ja_c_cetta
ri_cevuta li biha l-kreditur jimputa espressament il-_hlas g_hal wie_hed
minn dawn id-djun, ma jistax jitlob li l-_hlas imur g_hal dejn ie_hor,
kemm-il darba ma jkunx hemm eg_hmil dolu_z jew sorpri_za min-na_ha
tal-kreditur.
Regoli dwar l-
imputazzjoni tal-
_hlasijiet.
1171. Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
meta ebda imputazzjoni ma tkun saret fil-waqt tal-_hlas, g_handhom
jit_harsu r-regoli li _gejjin:
(a) il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn mhux ikkontestat
qabel id-dejn ikkontestat;
(b) meta hemm i_zjed minn dejn wie_hed mhux ikkontestat,
il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn illi fi_z-_zmien tal-
_hlas ikun _ga mag_hluq qabel id-djun li jkunu g_had ma
g_halqux, _hlief jekk fost dawn id-djun imsemmijin l-
a_h_har ikun hemm dejn illi g_halih id-debitur hu su_g_gett
g_hall-arrest tal-persuna, f’liema ka_z il-_hlas g_handu
jitqies li sar fuq dak id-dejn, kemm-il darba _z-_zmien
g_hall-_hlas ma kienx _gie miftiehem ukoll favur il-
kreditur;
(_c) fost id-djun mag_hluqa, il-_hlas g_handu jitqies li sar
g_had-dejn li g_halih id-debitur hu su_g_gett g_hall-arrest
tal-persuna, jew, meta ma jkunx hemm dejn ta’ din ix-
xorta, g_hal dejn li jag_hti mg_haxijiet, qabel djun o_hra;
(d) il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn imsa_h_ha_h b’
garanzija qabel dejn ie_hor mhux hekk imsa_h_ha_h; u fuq
id-dejn bi privile_g_g jew b’ipoteka qabel dejn li ma
jkunx bi privile_g_g jew b’ipoteka;
(e) il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn illi dak illi _hallas
kellu jag_hti b_hala debitur prin_cipali jew b_hala obbligat
wa_hdu qabel dejn li kellu jag_hti b_hala garanti ta’
_haddie_hor jew b_hala debitur in solidum ma’ debituri
o_hra;
(f) fil-ka_zijiet mhux imsemmija espressament fir-regoli
ta’ qabel din, il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn illi,
fi_z-_zmien tal-_hlas, id-debitur kellu l-i_zjed interess li
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        209
j_hallas;
(g) meta d-debitur ma jkollu ebda interess li j_hallas dejn
qabel ie_hor, il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn l-
i_zjed qadim: u fost id-djun li jkunu saru f’_gurnata
wa_hda, u li ma jag_hilqux fi _zmien wie_hed, jitqies b_hala
i_zjed qadim id-dejn li jag_hlaq l-ewwel;
(h) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wa_hda, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
Regoli dwar l-
imputazzjoni 
f’ka_zijiet li kreditur 
jit_hallas bil-prezz 
tal-bejg_h tal-_ha_ga li 
fuqha jkun hemm 
id-dejn.
1172.  Meta l-kreditur jit_hallas billi jda_h_hal il-prezz ta’ _ha_ga li
fuqha kellu l-jedd ta’ privile_g_g jew ta’ ipoteka, u li huwa jkun _gieb
g_hall-bejg_h, jit_harsu r-regoli li _gejjin:
(a) il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn bi privile_g_g jew
b’ipoteka qabel djun o_hra, g_halkemm id-debitur ikollu
i_zjed interess li j_hallas dawn id-djun l-o_hra;
(b) jekk il-_ha_ga kienet su_g_getta g_hal dejn bi privile_g_g u b’
ipoteka, il-_hlas g_handu jitqies li sar g_had-dejn bi
privileg_g; u jekk il-_ha_ga kienet su_g_getta g_hal _zew_g
djun ipotekarji jew i_zjed, il-_hlas imur fuq id-dejn bl-
ipoteka l-i_zjed qadima;
(_c) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wa_hda, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
FUQ L-OFFERTA TA’ _HLAS U FUQ ID-DEPO_ZITU
Meta d-debitur 
jista’ jiddepo_zita s-
somma jew il-_ha_ga 
li jkollu jag_hti.
Kap. 12.
1173.  (1) Jekk il-kreditur ma jkunx irid jie_hu l-_hlas, id-debitur,
jew dak li g_handu jedd i_hallas, jista’, bi spejje_z tal-kreditur,
jiddepo_zita s-somma jew il-_ha_ga li g_handha ting_hata bil-mod li
jing_had fil-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(2) Id-depo_zitu mag_hmul skond il-li_gi jiswa daqs il-_hlas u l-
_ha_ga ddepo_zitata tibqa’ g_har-riskju tal-kreditur.
Id-depo_zitu g_handu 
jsir wara li ti_gi 
rrifjutata offerta 
valida.
1174.  (1) Id-depo_zitu m’g_handux l-effetti msemmijin fl-a_h_har
artikolu qabel dan jekk il-kreditur ma jkunx qabel irrifjuta offerta
valida.
(2) L-offerta tista’ tkun ukoll bil-fomm.
(3) Il-_hlas hekk offert jitqies li _gie rrifjutat jekk ma ji_gix
a_c_cettat fi _zmien erbat ijiem minn dak in-nhar ta’ l-offerta.
(4) I_z-_zmien hu ta’ tmint ijiem, jekk wa_hda mill-partijiet tkun
toqg_hod Malta, u l-o_hra G_hawdex jew Kemmuna.
Kondizzjonijiet 
biex offerta tkun 
tiswa.
1175. Sabiex l-offerta tkun tiswa, hu me_htie_g -
(a) li ti_gi mag_hmula lill-kreditur kapa_ci li jir_cievi l-_hlas,
jew lil min ikollu s-setg_ha li jir_cievi g_halih; 
(b) li ti_gi mag_hmula minn persuna kapa_ci biex t_hallas;
(_c) li tkun ti_gbor fiha s-somma kollha li jkollha ting_hata
g_hall-kapital u g_hall-img_haxijiet mag_hluqa, u g_hall-
  210      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
ispejje_z likwidi, u somma o_hra g_hall-ispejje_z mhux
likwidi, b’ri_zerva tal-_hlas ta’ kull somma li tkun
tonqos;
(d) li _z-_zmien, meta miftiehem favur il-kreditur, ikun
g_halaq;
(e) li tkun se_h_het il-kondizzjoni li ta_htha jkun sar id-dejn;
(f) li l-offerta tkun saret fil-lok li skond il-ftehim, jew,
jekk ma jkunx hemm ftehim, skond il-li_gi, il-_hlas
g_handu jsir.
Meta d-depo_zitu 
jista’ jittie_hed lura.
1176.  (1) Id-depo_zitu, sakemm ma ji_gix a_c_cettat mill-kreditur,
jista’ ji_gi me_hud lura mid-debitur, kemm-il darba ma jkunx _gie
ssekwestrat mill-kreditur stess jew minn _haddie_hor.
(2) Jekk id-debitur jie_hu lura d-depo_zitu, il-kondebituri jew il-
garanti ma ji_gux me_hlusa.
Meta d-debitur 
jie_hu sentenza li 
tiddikjara validu d-
depo_zitu.
1177.  Meta d-debitur ikun _ha sentenza li tiddikjara validu d-
depo_zitu, ma jistax i_zjed, lanqas bil-kunsens tal-kreditur, jie_hu lura
d-depo_zitu bi _hsara tal-kondebituri jew tal-garanti.
Meta l-kreditur 
jag_hti l-kunsens 
g_hat-te_hid lura ta’ 
depo_zitu ddikjarat 
validu.
1178.  Il-kreditur illi jkun ta l-kunsens tieg_hu sabiex id-debitur
jie_hu lura d-depo_zitu wara li dan ikun _gie ddikjarat validu, ma
jistax i_zjed, g_hall-_hlas tal-kreditu tieg_hu, jinqeda b’xi privile_g_g jew
ipoteka li hu kellu g_hal dak il-kreditu; u dan il-kreditur ma jkollux
i_zjed jedd ta’ ipoteka _hlief minn dak in-nhar illi l-att, li bih ikun ta
l-kunsens tieg_hu sabiex id-depo_zitu jittie_hed lura, jekk ikun att
mag_hmul bil-formalitajiet me_htie_ga biex inissel ipoteka u biex ji_gi
rre_gistrat fir-Re_gistru Pubbliku, ikun _gie hekk irre_gistrat.
§ II . FUQ IN-NOVAZZJONI
Meta hemm 
novazzjoni.
1179. Hemm novazzjoni -
(a) meta d-debitur jag_hmel mal-kreditur tieg_hu dejn _gdid,
u dan ji_gi mqieg_hed flok il-qadim, illi jispi_c_ca; 
(b) meta debitur _gdid ji_gi mqieg_hed flok il-qadim, illi ji_gi
me_hlus mill-kreditur;
(_c) meta, bis-sa_h_ha ta’ obbligazzjoni _gdida, kreditur _gdid
ji_gi mqieg_hed flok il-qadim, li lejh id-debitur ji_gi
me_hlus.
Minn min tista’ ssir 
in-novazzjoni.
1180.  (1) ln-novazzjoni tista’ ssir biss bejn persuni kapa_ci li
jikkontrattaw.
(2) Hija mhix pre_zunta; l-intenzjoni li ssir g_handha tidher bi_c-
_car.
(3) In-novazzjoni bis-sostituzzjoni ta’ debitur _gdid, tista’ ssir
ming_hajr il-kunsens ta’ l-ewwel debitur.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        211
M’ hemmx 
novazzjoni jekk l-
obbligazzjoni il-
qadima ma ti_gix 
maqtula.
1181.  (1) Ma hemmx novazzjoni jekk l-obbligazzjoni qadima
ma ti_gix maqtula, g_halkemm ti_gi mbiddla.
(2) It-tismija wa_hidha, mag_hmula mid-debitur, ta’ persuna li
g_handha t_hallas minfloku, ma _g_gibx novazzjoni.
(3) Lanqas ma _g_gib novazzjoni t-tismija wa_hidha, mag_hmula
mill-kreditur, ta’ persuna li g_handha tir_cievi g_halih.
L-a_c_cettazzjoni ta’ 
titoli g_had-dejn ta’ 
qabel ma _g_gibx 
novazzjoni.
1182.  (1) L-a_c_cettazzjoni ta’ biljetti jew titoli negozjabbli o_hra
g_hal dejn ta’ qabel, ma _g_gibx novazzjoni, meta ma jidhirx bi_c-_car
minn _cirkostanzi o_hra li l-_hsieb kien li ji_gi maqtul dak id-dejn ta’
qabel.
(2) Lanqas ma hemm novazzjoni ta’ dejn li fil-bidu kien
kummer_cjali, min_habba biss li wara ji_gi mag_hruf b’att ta’ nutar, u
msa_h_ha_h b’ipoteka.
Meta delegazzjoni 
ma _g_gibx 
novazzjoni.
1183. Id-delegazzjoni li biha d-debitur jag_hti lill-kreditur tieg_hu
debitur ie_hor, illi jintrabat lejn dan il-kreditur, ma _g_gibx
novazzjoni, jekk il-kreditur ma jkunx iddikjara espressament il-
volont_a  tieg_hu li je_hles lid-debitur li jkun g_hamel id-delegazzjoni.
Jekk id-delegat isir 
mhux solvibbli.
1184.  Il-kreditur li je_hles lid-debitur li jkun g_hamel id-
delegazzjoni, ma jistax idur kontra dak id-debitur, kemm-il darba
d-delegat isir mhux solvibbli, _hlief jekk il-kreditur fi_z-_zmien tad-
delegazzjoni, ikun _zamm espressament il-jedd g_haldaqshekk, jew
jekk id-delegat kien _ga mhux solvibbli jew fallut jew wasal biex
ifalli.
Il-privile_g_gi, e_c_c., 
tal-kreditu l-qadim 
ma jg_haddux fil-
krediti li jitqieg_hdu 
floku.
1185. Il-privile_g_gi jew l-ipoteki tal-kreditu l-qadim ma jg_haddux
fil-kreditu li ji_gi mqieg_hed floku, jekk il-kreditur ma jkunx _zamm
espressament il-jedd g_haldaqshekk.
Il-privile_g_gi, e_c_c., 
ma jg_haddux fuq 
il-beni tad-debitur 
il-_gdid.
1186.  Meta n-novazzjoni ssir billi ji_gi mqieg_hed debitur _gdid
minflok l-ewwel debitur, il-privile_g_gi u l-ipoteki li qabel kien
hemm mal-kreditu ma jg_haddux fuq il-beni tad-debitur il-_gdid.
Novazzjoni bejn 
kreditur u wie_hed 
mid-debituri 
solidali.
1187.  Jekk in-novazzjoni ssir bejn il-kreditur u wie_hed mid-
debitur in solidum, il-privile_g_gi u l-ipoteki tal-kreditu il-qadim ma
jistg_hux jin_zammu _hlief fuq il-beni ta’ dak li jintrabat bid-dejn il-
_gdid.
Effetti tan-
novazzjoni.
1188.  (1) In-novazzjoni bejn il-kreditur u wie_hed mid-debituri
in solidum te_hles lill-kondebituri l-o_hra, bla _hsara tal-jedd tad-
debitur li jkun intrabat bl-obbligazzjoni l-_gdida li jdur kontra l-
kondebituri g_hal sehemhom tad-dejn il-qadim li huwa jkun _hallas.
(2) In-novazzjoni li ssir favur id-debitur prin_cipali te_hles lill-
garanti.
(3) I_zda, jekk il-kreditur jitlob il-kunsens tal-kondebituri fil-
ka_z imsemmi fis-subartikolu (1), jew il-kunsens tal-garanti fil-ka_z
imsemmi fis-subartikolu (2), u dawn il-kondebituri jew garanti ma
ja_c_cettawx il-ftehim il-_gdid, il-kreditu l-qadim jibqa’ jse_h_h.
E_c_cezzjonijiet li d-
debitur delegat 
jista’ jag_hti kontra 
l-kreditur il-_gdid.
1189.  (1) Id-debitur delegat li jkun a_c_cetta d-delegazzjoni ma
jistg_hax jag_hti kontra l-kreditur il-_gdid l-e_c_cezzjonijiet li seta’
jag_hti kontra l-ewwel kreditur tieg_hu, bla _hsara tal-jedd li jdur
  212      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
kontra dan ta’ l-a_h_har.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jg_hoddux jekk il-
_hsieb tal-parti li tkun g_hamlet id-delegazzjoni kien li b’din id-
delegazzjoni tag_hmel donazzjoni lil-parti li favur tag_hha d-
delegazzjoni tkun saret.
(3) Id-disposizzjonijijet ta’ hawn fuq lanqas ma jg_hoddu g_hall-
e_c_cezzjonijiet li jiddependu mill-kondizzjoni tal-persuna, b_hal dik
ta’ minuri, basta li din il-kondizzjoni tag_hhom kienet te_zisti fi_z-
_zmien li fih id-delegat a_c_cetta d-delegazzjoni.
§ III . FUQ IL-MA_HFRA TAD-DEJN
Ma_hfra tad-dejn f’ 
ka_z ta’ debituri in 
solidum.
1190.  (1) Il-ma_hfra jew _helsien bi ftehim favur wie_hed mid-
debituri in solidum te_hles lill-o_hrajn kollha, jekk il-kreditur ma
jkunx _zamm espressament il-jeddijiet tieg_hu kontra tag_hhom.
(2) Jekk il-kreditur ikun _zamm dawn il-jeddijiet, hu ma jistax
jitlob il-kreditu _hlief bit-tnaqqis tas-sehem ma_hfur.
Effetti tal-ma_hfra 
kwantu g_hall-
garanti.
1191.  (1) Il-ma_hfra jew _helsien bi ftehim favur id-debitur
prin_cipali, te_hles lill-garanti.
(2) ll-_helsien tal-garanti ma je_hlisx lid-debitur prin_cipali.
(3) Il-_helsien ta’ wie_hed mill-garanti ma je_hlisx lill-garanti l-
o_hra _hlief mis-sehem li g_halih setg_hu jduru kontra l-garanti hekk
me_hlus.
Il-kreditur g_handu 
jaqta’ mid-dejn 
kull ma jir_cievi 
mill-garanti b’ 
_helsien tad-dejn.
1192.  Il-_hlas li l-kreditur ikun _ha ming_hand il-garanti biex
je_hilsu mill-garanzija, jinqata’ mid-dejn, b’_helsien tad-debitur
prin_cipali tal-garanti l-o_hra.
Meta r-radd ta’ l-
iskrittura hu 
mag_hdud ma_hfra.
1193.  (1) Ir-radd ta’ l-ori_ginal ta’ l-iskrittura tal-kreditu, li l-
kreditur jag_hmel minn rajh lid-debitur, hija pre_zunzjoni tal-_helsien
mid-dejn, meta ma ji_gix ippruvat li dan ir-radd sar bi _hsieb ie_hor
minn dak li je_hles lid-debitur.
(2) Ir-radd ta’ l-iskrittura hawn fuq imsemmija mag_hmul lil
wie_hed mid-debituri in solidum, g_handu l-istess effett favur il-
kondebituri l-o_hra.
Meta f’ ri_cevuta 
ma jin_zammx il-
jedd g_hal dejn 
ie_hor.
1194. In-nuqqas biss ta’ ri_zerva ta’ dejn fir-ri_cevuta dwar dejn
ie_hor, ma hux pre_zunzjoni tal-ma_hfra ta’ dak id-dejn.
Radd tar-rahan. 1195. Ir-radd tar-rahan mhux bi_z_zejjed biex jo_hloq pre_zunzjoni
tal-ma_hfra tad-dejn.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        213
§ I V. FUQ IT-TPA_CIJA
Meta u kif issir it-
tpa_cija.
1196.  (1) Meta tnejn min-nies huma debituri lejn xulxin, issir
bejniethom tpa_cija.
(2) It-tpa_cija ssir ipso jure, u wkoll ming_hajr ma jkunu jafu d-
debituri. Hekk kif ikunu je_zistu _zew_gt idjun fi _zmien wie_hed,
jinqatlu wie_hed bl-ie_hor sa fejn ikunu ndaqs.
Bejn liema djun 
issir it-tpa_cija.
1197.  (1) It-tpa_cija ssir biss bejn _zew_gt idjun li jkollhom it-
tnejn b_hala o_g_gett somma ta’ flus, jew kwantit_a  determinata ta’
_hwejje_g fun_gibbli ta’ l-istess spe_ci, u li jkunu t-tnejn likwidi u li
jistg_hu jintalbu.
(2) Id-dejn hu likwidu meta hu _cert ukoll f’dik li hija kwantit_a .
_Zmien mog_hti 
g_hall-_hlas mhux ta’ 
xkiel g_hat-tpa_cija.
1198.  I_z-_zmien g_hall-_hlas, mog_hti bil-bona grazzja, mhux ta’
xkiel g_hat-tpa_cija.
Meta ma ssirx 
tpa_cija.
1199. It-tpa_cija ssir, tkun xi tkun il-kaw_za tad-dejn il-wie_hed jew
l-ie_hor, minbarra minn fil-ka_zijiet li _gejjin:
(a) meta jintalab ir-radd ta’ _ha_ga li tag_hha s-sid ikun bata
spoll kontra l-_haqq;
(b) meta jintalab ir-radd ta’ depo_zitu inkella ta’ self ta’ l-
u_zu jew kommodat;
(_c) meta d-dejn hu g_hal manteniment li ma jkunx su_g_gett
g_hal sekwestru.
Il-garanti jista’ 
je_c_cepixxi t-
tpa_cija.
1200.  (1) Il-garanti jista’ je_c_cepixxi t-tpa_cija ta’ dak li l-
kreditur ikollu jag_hti lid-debitur prin_cipali.
(2) I_zda d-debitur prin_cipali ma jistax je_c_cepixxi t-tpa_cija ta’
dak li l-kreditur ikollu jag_hti lill-garanti.
(3) Id-debitur in solidum ma jistax je_c_cepixxi t-tpa_cija ta’ dak
li l-kreditur ikollu jag_hti lil kondebitur, _hlief g_has-sehem ta’ dan il-
kondebitur.
Jekk id-debitur 
ja_c_cetta _c-_cessjoni 
tal-kreditu.
1201.  (1) Id-debitur li jkun a_c_cetta ming_hajr ebda ri_zerva u
kondizzjoni _c-_cessjoni li l-kreditur ikun g_hamel tal-jeddijiet tieg_hu
lil terza persuna, ma jistax je_c_cepixxi kontra _c-_cessjonarju t-tpa_cija
li, qabel l-a_c_cettazzjoni ta_c-_cessjoni, seta’ je_c_cepixxi kontra _c-
_cedent.
(2) I_zda, i_c-_cessjoni li d-debitur ma jkunx a_c_cetta, imma li tkun
_giet lilu nnotifikata, mhix ta’ xkiel g_hat-tpa_cija _hlief tal-krediti ta’
wara n-notifika.
Jekk ikun hemm 
i_zjed minn dejn 
wie_hed li jista’ 
jitpa_ca.
1202.  Meta l-istess persuna jkollha i_zjed minn dejn wie_hed li
jista’ jitpa_ca, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1168, 1169 u 1171
dwar l-imputazzjoni tal-_hlas ig_hoddu g_hat-tpa_cija.
It-tpa_cija mhix ta’ 
_hsara tal-jeddijiet 
ta’ terza persuna.
1203.  (1) It-tpa_cija ma tistax issir bi _hsara tal-jeddijiet li jkunu
_gew akkwistati minn terza persuna.
(2) Id-debitur illi jsir kreditur wara li jkun sar sekwestru f’idejh
favur ta’ terza persuna, ma jistax je_c_cepixxi t-tpa_cija bi _hsara tas-
  214      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
sekwestrant.
_Hlas ta’ dejn li 
spi_c_ca bi tpa_cija.
1204.  Kull min i_hallas dejn tieg_hu li, skond il-li_gi, spi_c_ca bi
tpa_cija, jekk ja_gixxi g_hall-kreditu li g_halih ma kienx oppona t-
tpa_cija, ma jistax, bi _hsara tat-terzi, jinqeda bil-privile_g_gi, bl-
ipoteki jew garanziji o_hra li kienu jsa_h_hu l-kreditu tieg_hu, _hlief
jekk kellu ra_guni tajba biex ma jkunx jaf bil-kreditu li bih kien
imissu pa_ca d-dejn tieg_hu.
§  IV. FUQ IL-KONFU_ZJONI
Meta ssir il-
konfuzjoni.
1205. Meta l-kwalit_a  ta’ kreditur u ta’ debitur jing_haqdu fl-istess
persuna, ti_gri ipso jure konfu_zjoni illi toqtol id-dejn u l-kreditu.
Il-konfu_zjoni tiswa 
lill-garanti.
1206.  (1) Il-konfu_zjoni li ti_gri fil-persuna tad-debitur prin_cipali,
tiswa lill-garanti tieg_hu.
(2) Il-konfu_zjoni li ti_gri fil-persuna tal-garanti ma toqtolx l-
obbligazzjoni prin_cipali.
(3) Il-konfu_zjoni li ti_gri fil-persuna ta’ wie_hed mid-debituri in
solidum, ma tiswiex lill-kondebituri l-o_hra _hlief g_has-sehem li
tieg_hu hu kien debitur.
§  VI. FUQ IT-TELFA TAL-_HA_GA
Meta l-
obbligazzjoni 
tispi_c_ca bit-telf tal-
_ha_ga.
1207.  (1) Meta _ha_ga _certa u determinata, illi kienet l-o_g_gett ta’
l-obbligazzioni, tispi_c_ca, jew ti_gi mqieg_hda extra commercium, jew
tintilef b’mod li tkun g_hal kollox mhix mag_hrufa l-e_zistenza
tag_hha, l-obbligazzjoni tispi_c_ca, kemm-il darba l-_ha_ga tkun spi_c_cat
jew _giet ma_hru_ga mill-kummer_c jew intilfet ming_hajr _htija tad-
debitur, u qabel ma dan kien in mora.
(2) Ukoll jekk id-debitur ikun in mora, i_zda ma kienx _ha fuqu
r-riskju tal-ka_zijiet a_c_cidentali, l-obbligazzjoni tispi_c_ca kemm-il
darba l-_ha_ga kienet tispi_c_ca xorta wa_hda g_hand il-kreditur li kieku
kienet _giet lilu kkunsinnata.
(3) Id-debitur g_handu jipprova l-ka_z a_c_cidentali li hu jallega.
(4) Tkun kif tkun spi_c_cat jew intilfet _ha_ga misruqa, it-telfa
tag_hha ma te_hlisx lil min seraqha mill-obbligu li jrodd il-valur
tag_hha.
_Cessjoni ta’ l-
azzjoni mid-
debitur lill-
kreditur.
1208. Meta l-_ha_ga tispi_c_ca jew ti_gi mqieg_hda extra commercium
jew tintilef ming_hajr _htija tad-debitur, dan g_handu j_cedi lill-
kreditur kull jedd jew azzjoni li jista’ jkollu g_hall-_hlas tad-danni
dwar dik il-_ha_ga.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        215
§ VII.  FUQ IR-REXXISSJONI
Effetti tar-
rexxissjoni.
1209.  (1) Bir-rexxissjoni ta’ kuntratt, jekk il-li_gi ma tiddisponix
xort’o_hra, il-partijiet ji_gu mqieg_hda fl-istat li fih kienu qabel il-
ftehim.
(2) Kull parti g_handha trodd lill-o_hra dak li tkun ir_ceviet jew
da_h_hlet b’effett jew bis-sa_h_ha tal-kuntratt.
(3) Dwar il-frottijiet u l-img_haxijiet li jkunu n_gabru jew da_hlu
sa dak in-nhar tat-talba g_har-rexxissjoni tal-kuntratt, il-qorti tista’,
skond i_c-_cirkostanzi, tordna li jitpa_cew b’xulxin.
(4) Meta l-kuntratt ji_gi rexxiss min_habba eg_hmil dolu_z jew
vjolenza, il-parti _hatja ta’ dak l-eg_hmil dolu_z jew ta’ dik il-vjolenza
g_handha trodd lill-o_hra wkoll il-frottijiet li setg_hu ji_gu mi_gbura, u
li, bi _htija jew bi traskura_gni tag_hha, ma _gewx hekk mi_gbura. 
Ir-rexxissjoni 
g_handha effett 
kontra t-terzi.
1210.  (1) Ir-rexxissjoni g_handha effett ukoll kontra t-terzi
pussessuri.
(2) Ir-rexxissjoni t_hassar kull jedd li jkun _gie mog_hti jew kull
pi_z li jkun _gie mag_hmul fuq il-_ha_ga li, min_habba t-t_hassir tal-
kuntratt, g_handha tintradd.
Meta r-rexxissjoni 
tintalab dwar bi_c_ca 
biss mill-att.
1211.  (1) Jekk att ikun fih _zew_g taqsimiet jew i_zjed li ma
jkollhomx x’jaqsmu wa_hda ma’ l-o_hra, tista’ tintalab ir-rexxissjoni
ta’ wa_hda biss minn dawk it-taqsimiet.
(2) Jekk it-taqsimiet ta’ l-att ikollhom b’xi mod x’jaqsmu
bejniethom, u l-attur jitlob ir-rexxissjoni ta’ taqsima wa_hda biss, il-
konvenut jista’ jitlob, sew kontra l-attur, sew, fil-ka_z li fit-taqsima
mhux imda_h_hla fit-talba ta’ l-attur ikun hemm persuni o_hra
interessati, kontra dawn il-persuni l-o_hra, ir-rexxissjoni ta’ l-att
kollu, jew tat-taqsimiet kollha li jkollhom x’jaqsmu bejniethom.
Meta att jista’ ji_gi 
rexxiss. 
Emendat: 
LVIII.1975.6.
1212.  Kull ftehim li fih tkun nieqsa xi wa_hda mill-
kondizzjonijiet essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, jew li l-li_gi
tiddikjara espressament li hu null, hu su_g_gett g_har-rexxissjoni.
Rexxissjoni 
min_habba le_zjoni. 
Emendat: 
LVIII.1975.7.
1213.  Ir-rexxissjoni min_habba le_zjoni ma tistax tintalab minn
min hu ta’ l-et_a .
Minuri.
rexxissjoni, f’kull xorta ta’ ftehim mhux e_c_cettwat espressament
mil-li_gi, u jkun kemm ikun l-ammont tal-le_zjoni, basta li ma jkunx
_zg_hir _hafna.
(2) I_zda, lanqas il-minuri ma jista’ jitlob ir-rexxissjoni
min_habba le_zjoni, meta din il-le_zjoni tkun _gejja minn xi _ha_ga
a_c_cidentali u mhux mibsura.
Ka_zijiet o_hra ta’ 
le_zjoni f’ka_z ta’ 
minuri.
1215.  Ir-rexxissjoni min_habba le_zjoni tista’ ssir ukoll favur il-
minuri, jekk, g_halkemm ma jinsabx li hu fil-fatt bata telf, ji_gi
ppruvat li l-ftehim jista’ jda_h_hlu f’kaw_zi jew fi spejje_z kbar, jew
itellfu xi vanta_g_g li g_halih kellu jedd.
  216      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta l-partijiet li 
jikkuntrattaw huma 
t-tnejn minuri.
1216. Il-minuri jista’ je_zer_cita l-azzjoni ta’ rexxissjoni min_habba
le_zjoni, ukoll il-parti l-o_hra tkun hija wkoll minuri.
Meta l-minuri 
jiddikjara li hu ta’ 
l-et_a .
1217.  (1) Id-dikjarazzjoni wa_hidha mag_hmula mill-minuri li hu
ta’ l-et_a , ma ttellfux l-azzjoni ta’ rexxissjoni.
(2) I_zda, il-minuri ma jistax jattakka l-obbligazzjoni tieg_hu
min_habba li ma kienx kapa_ci li jikkuntratta, meta hu jkun inqeda
b’inganni li setg_hu j_gieg_hlu li wie_hed ja_hseb li hu kien kapa_ci
jikkuntratta, u jkun, b’dan il-mod, qarraq lill-parti l-o_hra. 
Ka_zijiet li fihom il-
minuri ma jistax 
jitlob ir-rexxissjoni 
_hlief meta dan il-
jedd hu mog_hti lill-
persuna ta’ l-et_a . 
Kap. 13.
1218.  Meta l-ftehim huwa tali li g_halih il-minuri, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodi_ci tal-Kummer_c, jitqies b_hala li hu ta’ l-
et_a , jew meta ji_gi mag_hmul mill-minuri min_habba s-seng_ha tieg_hu,
jew meta l-obbligazzjoni tkun imnissla minn delitt jew kwa_zi-
delitt, f’dawk il-ka_zijiet il-minuri ma jistax jitlob ir-rexxissjoni tal-
kuntratt, _hlief f’dawk il-ka_zijiet li fihom jistg_hu jitolbuha l-persuni
ta’ l-et_a , bla _hsara, fil-ka_z ta’ delitt jew kwa_zi-delitt, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1035 u 1036.
Ka_zijiet li fihom il-
minuri jitqiesu li 
huma ta’ l-et_a .
1219. Meta l-formalitajiet me_htie_ga g_hal atti tal-minuri jew ta’ l-
interdetti, jew g_hal atti li jkollhom x’jaqsmu mag_hhom dawn il-
minuri jew interdetti, ikunu _gew im_harsa, jew meta t-tuturi jew
kuraturi jkunu g_hamlu atti li ma jo_hor_gux barra mill-limiti ta’ l-
amministrazzjoni tag_hhom, dawn il-minuri jew interdetti jitqiesu,
g_hal dawk l-atti, li huma ta’ l-et_a  jew mhux interdetti, bla _hsara tal-
jedd tag_hhom li jduru kontra t-tutur jew il-kuratur, jekk ikun hemm
lok g_hal dan il-jedd.
Meta l-
obbligazzjoni li 
tikkuntratta tolqot 
il-ka_z ta’ delitt jew 
kwa_zi-delitt. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.67.
1220.  L-obbligazzjonijiet ta’ l-interdett, imnisslin minn delitt
jew kwa_zi-delitt, mhumiex su_g_getti g_har-rexxissjoni min_habba li l-
interdett mhuwiex persuna kapa_ci skond il-li_gi li jikkuntratta. 
Kemm g_handhom 
i_hallsu lura l-
minuri u l-
interdetti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.68.
1221.  (1) Meta l-minuri jew l-interdetti jistg_hu jitolbu r-
rexxissjoni ta’ l-obbligazzjonijiet tag_hhom min_habba li mhumiex
persuni kapa_ci, ma jistax jintalab lura dak li jkun t_hallas lilhom
min_habba dawn l-obbligazzjonijiet fi_z-_zmien li kienu minuri, jew
interdetti, _hlief sas-somma li dak il-_hlas ikun safa ta’ vanta_g_g
lilhom.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll g_hall-
ka_z imsemmi fl-artikolu 1216.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
min_habba 
vjolenza, _zball, 
e_c_c. 
Emendat: 
XLVI. 1973.69.
1222.  (1) Meta l-li_gi f’xi ka_z partikolari ma tistabbilixxix
_zmien aqsar, l-azzjoni g_har-rexxissjoni min_habba vjolenza, _zball,
eg_hmil dolu_z, stat ta’ interdizzjoni, jew nuqqas ta’ et_a , taqa’ bil-
preskrizzjoni eg_hluq sentejn.
(2) Dan ig_hodd ukoll g_har-rexxissjoni ta’ obbligazzjonijiet
ming_hajr kaw_za, jew mag_hmulin fuq kaw_za falza.
Minn meta jibda 
g_haddej i_z-_zmien 
tal-preskrizzjoni.
1223.  (1) I_z-_zmien tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmi jibda
jg_hodd biss, fil-ka_z ta’ vjolenza, minn dak in-nhar li l-vjolenza
tispi_c_ca, u, fil-ka_z ta’ _zball, ta’ eg_hmil dolu_z, jew ta’ kaw_za falza,
minn dak in-nhar li jinkixef id-difett.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        217
(2) Fil-ka_z ta’ obbligazzjoni ming_hajr kaw_za, i_z-_zmien jibda
jg_hodd minn dak in-nhar tal-kuntratt.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
f’ka_zijiet o_hra.
1224.  F’kull ka_z ie_hor mhux imsemmi fl-a_h_har _zew_g artikoli
qabel dan, il-jedd ta’ l-azzjoni ta’ rexxissjoni ta’ obbligazzjoni
jaqa’ bil-preskrizzjoni eg_hluq _hames snin minn dak in-nhar li l-
azzjoni tista’ titmexxa, bla ma jittie_hed qies ta’ l-istat jew tal-
kondizzjoni tal-persuni li jkollhom jedd g_hal din l-azzjoni, bla
_hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra ta’ dan il-Kodi_ci.
Il-jedd ta’ l-azzjoni 
ta’ rexxissjoni 
jg_haddi fil-
werrieta.
1225. ll-jedd ta’ l-azzjoni g_har-rexxissjoni jg_haddi fil-werrieta:
I_zda dawn ma jistg_hux je_zer_citaw dan il-jedd _hlief fi_z-
_zmien li kien fadlilhom dawk li ming_handhom _gejjin il-jeddijiet
tag_hhom, bla _hsara ta’ kull disposizzjoni o_hra tal-li_gi dwar il-ksur
jew is-sospensjoni tal-preskrizzjoni.
E_c_cezzjoni ta’ 
nullit_a .
1226.  (1) L-e_c_cezzjoni ta’ nullit_a  tista’, f’kull _zmien, ti_gi
mog_htija minn dak li jkun im_harrek g_hall-esekuzzjoni tal-kuntratt,
fil-ka_zijiet kollha li fihom huwa nnifsu seta’ ja_gixxi g_har-
rexxissjoni.
(2) Din l-e_c_cezzjoni ma taqax ta_ht il-preskrizzjoni stabbilita fl-
artikoli 1222 u 1224.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
obbligazzjoni.
1227. It-twettiq jew ir-ratifika ta’ obbligazzjoni li kontra tag_hha
l-li_gi tag_hti l-jedd g_hall-azzjoni jew g_hall-e_c_cezzjoni ta’ rexxissjoni
min_habba nullit_a  jew g_hal ra_guni o_hra, ikollhom l-effett tag_hhom
bejn il-partijiet li jikkuntrattaw bla _hsara tal-jeddijiet tat-terzi.
Meta t-twettiq jew 
ir-ratifika j_gibu 
rinunzja g_hall-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni.
1228.  It-twettiq jew ir-ratifika ma j_gibux ir-rinunzja g_hall-
azzjoni ta’ rexxissjoni, _hlief meta ji_gi ppruvat li min wettaq jew
irratifika kien jaf bid-difett li jag_hti jedd g_hal dik l-azzjoni. 
It-twettiq jew ir-
ratifika jistg_hu 
jsiru ta_citament.
1229.  Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel
dan, it-twettiq jew ir-ratifika jistg_hu jsiru ta_citament bl-esekuzzjoni
volontarja ta’ l-obbligazzjoni li kontra tag_hha l-li_gi tag_hti l-azzjoni
ta’ rexxissjoni, jew b’xi att ie_hor li juri l-intenzjoni li jing_hata
effett g_hall-obbligazzjoni.
Twettiq jew 
ratifika ta’ att li l-
li_gi tannulla 
espressament 
min_habba nuqqas 
ta’ formalit_a .
1230.  Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni spe_cjali o_hra tal-li_gi, it-
twettieq jew ir-ratifika ta’ att li l-li_gi espressament tannulla
min_habba nuqqas tal-formalitajiet me_htie_ga, ma jsewwux dan l-att
meta ma jsirux b’att li jkollu l-formalitajiet kollha me_htie_ga sabiex
kien ikun jiswa l-att li ji_gi mwettaq jew ratifikat.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
donazzjoni jew 
disposizzjoni 
testamentarja.
1231.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux g_hall-ka_zijiet ta’ twettiq jew ta’ ratifika ta’ donazzjoni
jew ta’ disposizzjoni testamentarja mag_hmulin wara l-mewt tad-
donatur jew testatur mill-werrieta tieg_hu jew minn persuni o_hra li l-
jeddijiet tag_hhom ikunu _gejjin mid-donatur jew testatur. F’dan il-
ka_z it-twettiq jew ir-ratifika, g_halkemm ikunu _gew mag_hmula
ta_citament mill-werrieta jew minn dawk il-persuni l-o_hra, i_gibu r-
rinunzja tag_hhom g_hall-azzjoni jew e_c_cezzjoni ta’ rexxissjoni.
  218      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu VI.
FUQ IL-PROVA TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET U TAT-TMIEM TAG_HHOM
Prova ta’ l-
obbligazzjonijiet u 
tat-tmiem 
tag_hhom. 
Emendat: 
XIV.1913.1.
Kap. 12.
1232.  (1) Meta mhux me_htie_g mil-li_gi li l-obbligazzjoni jew it-
tmiem tag_hha jidhru minn att pubbliku jew minn kitba privata, il-
prova ta’ l-obbligazzjoni jew tat-tmiem tag_hha tista’ ssir b’xhieda
jew f’mezzi o_hra mag_hrufin mill-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
(2) L-att publiku hu dak li ji_gi mag_hmul jew ri_cevut, bil-
formalitajiet me_htie_ga, minn nutar jew minn uffi_cjal pubbliku ie_hor
li jkollu s-setg_ha skond il-li_gi li jag_hti fidi pubblika lill-att.
Atti li g_handhom 
isiru b’att pubbliku 
jew b’kitba privata. 
Emendat: 
XIV. 1913.2.
1233.  (1) Bla _hsara tal-ka_zijiet li fihom il-li_gi, espressament,
tag_hmel me_htie_g l-att pubbliku, g_handhom isiru b’att pubbliku jew
b’kitba privata, ta_ht piena ta’ nullit_a  -
(a) il-ftehim li jkun fih weg_hda ta’ trasferiment jew ta’
akkwist, ta_ht kull titolu li jkun, tal-proprjet_a  ta’ beni
immobbli jew ta’ jedd ie_hor fuq dawk il-beni;
(b) il-weg_hdiet ta’ self g_hall-u_zu jew mutuum;
(_c) il-garanziji;
(d) it-transazzjoni;
(e) il-kiri ta’ immobbli g_hal _zmien ta’ i_zjed minn sentejn
g_hal dak li hu bini, jew minn erba’ snin, g_hal dak li hu
raba’;
(f) is-so_cjetajiet _civili; u
Kap. 5. (g) g_hall-finijiet tal-Li_gi dwar il-Weg_hdiet ta’ _Zwie_g, kull
weg_hda, kuntratt jew ftehim hemm imsemmija.
Kap. 12.
(2) Jekk, fil-ka_z ta’ kitba privata, il-kitba ma tkunx iffirmata
minn kull wa_hda mill-partijiet, g_handha ti_gi awtentikata b_hal ma
jing_had fl-artikolu 634 tal-Kodi_ci ta’ Organizazzjoni u Pro_cedura
_Civili.
Pre_zunzjoni tal-
li_gi.
1234. Dak li g_handu favur tieg_hu pre_zunzjoni stabbilita mil-li_gi,
hu me_hlus minn kull prova tal-fatt pre_zunt.
Meta tista’ tin_gieb 
prova kontra l-
pre_zunzjoni.
1235.  (1) Ma tista’ tin_gieb ebda prova kontra l-pre_zunzjoni
stabbilita mil-li_gi f’dawk il-ka_zijiet biss meta fuq dik il-
pre_zunzjoni l-li_gi tannulla xi atti, jew ti_c_had l-azzjoni jew l-
e_c_cezzjoni, ming_hajr ma _z_zomm il-jedd g_hall-prova kuntrarja.
(2) F’kull ka_z ie_hor, tista’ tin_gieb il-prova kontra l-
pre_zunzjoni, allavolja l-li_gi ma _z_zommx espressament il-jedd g_hall-
prova kuntrarja.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        219
Titolu V
FUQ IL-KITBIET TA_Z-_ZWIE_G
Kitba ta_z-_zwie_g. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1236.  _Hlief g_hal dawk li huma l-akkwisti msemmija fis-Sub-
titolu III ta’ dan it-Titolu, il-li_gi ma tistabbilixxi ebda so_cjet_a  jew
kommunjoni ta’ beni bejn il-mi_z_zew_gin.
L-g_harajjes jistg_hu 
jag_hmlu ftehim li 
ma jkunx kontra l-
g_hemil xieraq, e_c_c. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1237.  (1) I_zda, l-g_harajjes jistg_hu jag_hmlu kull ftehim ie_hor, li
ma jkunx kontra l-g_hemil xieraq, jew kontra r-regoli li jinsabu
f’dan l-artikolu jew fl-artikoli li ji_gu wara ta’ dan il-Kodi_ci.
(2) Il-mi_z_zew_gin jistg_hu, fi ftehim li jsir qabel i_z-_zwie_g jew
wara, jiftiehmu li l-beni li jinkisbu matul i_z-_zwie_g tag_hhom jibqg_hu
separati jew li jkunu regolati b’kommunjoni ta’ residwu ta_ht
amministrazzjoni separata ta_ht is-Sub-titolu ta’ dan it-Titolu, u, bla
_hsara g_has-subartikolu (3), ebda so_cjet_a  jew komunjoni ta’ beni ma
tista’, b’mod _generali, tkun stabbilita bejn il-mi_z_zew_gin _hlief kif
imsemmi f’dan l-artikolu jew fl-artikolu 1236.
Kap. 168.
(3) Il-mi_z_zew_gin jistg_hu, ming_hajr ma jirrikorru g_hal qorti, sew
we_hedhom jew ma xi _hadd ie_hor, u tkun liema tkun is-sistema li
jirregola l-beni tag_hhom, jag_hmlu so_cjet_a  b’responsabbilt_a  limitata
ta_ht l-Ordinanza dwar So_cjetajiet Kummer_cjali*; jeddijiet g_hall-
votazzjoni li jkunu marbuta ma’ ishma re_gistrati f’isem parti
mi_z_zew_ga jkunu e_zer_citati mill-parti li f’isimha l-ishma jkunu
re_gistrati. Il-proprjet_a  ta’ l-ishma f’dik is-so_cjet_a  tibqa’ regolata
skond is-sistema li jirregola l-beni tal-mi_z_zew_gin.
_Certu ftehim ma 
jistax isir. 
Emendat: 
XLVI. 1973.70. 
Sostitwit: 
XXI. I993.77.
1238.  (1) L-g_harajjes ma jistg_hu jag_hmlu ebda ftehim fejn
wiehed minnhom ikun stabbilit kap tal-familja, jew ftehim biex
jitne_h_hew jew jitnaqqsu xi wie_hed mill-jeddijiet li ji_gu mis-setg_ha
tal-_genituri, jew kontra d-disposizzjonijiet tal-li_gi dwar l-et_a  tal-
minuri, jew kontra xi disposizzjoni tal-li_gi li fiha xi projbizzjoni.
(2) Madankollu, xi ftehim illi l-ulied kollha, jew xi w_hud
minnhom, g_handhom jitrabbew fir-reli_gjon ta’ xi wie_hed mill-
miz_zew_gin ikun validu.
Ebda ftehim ma 
jista’ jsir biex ji_gi 
mbiddel l-ordni 
skond il-li_gi tas-
su_c_cessjoni.
1239. L-g_harajjes ma jistg_hu jag_hmlu ebda ftehim jew rinunzja li
jistg_hu jbiddlu l-ordni tas-su_c_cessjoni skond il-li_gi, sew dwarhom
infishom fis-su_c_cessjoni ta’ wliedhom jew dixxendenti tag_hhom,
kemm dwar uliedhom bejniethom, bla _hsara tad-disposizzjonijiet
testamentarji jew tad-donazzjonijiet li jistg_hu jsiru ta_ht dan il-
Kodi_ci.
Xi weg_hdiet li 
jistg_hu jsiru fil-
kitba ta_z-_zwie_g. 
Emendat: 
XXl. 1993.78.
1240.  (1) Hija valida l-weg_hda mag_hmula f’kitba ta’ _zwie_g
minn _genitur ta’ wie_hed mill-g_harajjes lil dan il-g_harus-
(a) li ma j_hallix mill-wirt tieg_hu lil dan il-g_harus sehem
anqas minn dak li kieku jmiss lil dan il-g_harus
b’su_c_cessjoni ab intestato; jew
(b) li ma jnaqqasx dak is-sehem b’donazzjoni favur ta’ tfal
o_hra tieg_hu jew ta’ xi persuni o_hra; jew
(_c) li ma jag_htix jew ma j_hallix, b’donazzjoni jew
*Im_hassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  220      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
b’testment, lil ebda wie_hed mit-tfal l-o_hra tieg_hu, i_zjed
minn dak li jag_hti jew li j_halli lil dan il-g_harus.
(2) Kull wie_hed mill-g_harajjes jista’ wkoll jirrinunzja g_has-
su_c_cessjoni ta’ wie_hed mill-_genituri tieg_hu jew axxendent ie_hor,
min_habba dak li jkun _ha ming_hand dak il-_genitur jew axxendent
ie_hor b’titolu ta’ donazzjoni g_ha_z-_zwie_g.
(3) I_zda, dik ir-rinunzja ma tiswiex jekk ma ssirx espressament.
Kitba ta_z-_zwie_g 
mag_hmula minn 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.72. 
Sostitiwit: 
XXI. 1993.79.
1241.  Tg_hodd il-kitba ta_z-_zwie_g mag_hmula minn minuri bil-
kunsens tal-_genituri jew tal-_genitur li jkun qed je_zer_cita s-setg_ha
tal-_genituri, jew jekk i_z-_zew_g _genituri jkunu assenti, mejta,
interdetti jew im_gienen, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Interdetti. 1242.  L-awtorizzazzjoni tal-qorti hi dejjem me_htie_ga sabiex tkun
tiswa l-kitba ta_z-_zwie_g ta’ persuna li hija inibita li tikkuntratta.
Tibdil tal-kitba ta_z-
_zwie_g qabel i_z-
_zwie_g.
1243.  Huwa null kull tibdil jew kontra-dikjarazzjoni li l-
g_harajjes jag_hmlu dwar il-kitba ta_z-_zwie_g, qabel i_z-_zwie_g,
ming_hajr il-kunsens tal-partijiet kollha f’dik il-kitba.
Ftehim ta’ wara _z-
_zwie_g. 
Emendat: 
XXX. 1981.9; XXI. 
1993.80.
1244. (1) Wara _z-_zwie_g, ir-ra_gel u l-mara jistg_hu, bis-setg_ha
tal-qorti, ibiddlu l-ftehim tal-kitba ta_z-_zwie_g, ming_hajr _hsara tal-
jeddijiet tat-tfal jew ta’ terzi persuni.
(2) Jekk ma tkun saret ebda kitba ta_z-_zwie_g qabel i_z-_zwie_g, ir-
ra_gel u l-mara jistg_hu wkoll, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti, jag_hmlu
kitba ta_z-_zwie_g.
(3) Kull ftehim li bil-li_gi ma jistax isir qabel i_z-_zwie_g lanqas
ma jista’ jsir wara _z-_zwie_g.
(4) Wara _z-_zwie_g, ir-ra_gel u l-mara jistg_hu, ming_hajr il-_htie_ga
ta’ xi awtorit_a  tal-qorti, jissostitwixxu b’ipoteka spe_cjali kull
ipoteka _generali stabbilita f’xi kitba ta_z-_zwie_g.
Il-kitba ta_z-_zwie_g 
g_handha ssir b’att 
pubbliku.
1245. Kull kitba ta’ _zwie_g, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni, ma
jiswewx jekk ma jsirux b’att pubbliku.
L-iskrizzjoni. 1246.  Ebda kitba ta’ _zwie_g, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni,
m’g_handha sse_h_h mat-terzi, jekk ma ti_gix imni_z_zla fir-Re_gistru
Pubbliku.
In-nutar g_handu 
jag_hmel in-noti ta’ 
riferenza.
Kap. 55.
1247.  Fil-ka_z ta’ tibdil jew kontro-dikjarazzjoni, in-nutar
g_handu, ta_ht il-pieni msemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili
u l-Arkivji Nutarili, jag_hmel in-noti ta’ riferenza b_hal fil-ka_z ta’ att
li bih jit_hassar jew jin_hall kuntratt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        221
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu I*
ISTITUZZJONIJIET TAD-DOTA U DOTARJU
Tne_h_hija ta’ l-
istituzzjonijiet.
1248.  L-istituzzjonijiet tad-dota u tad-dotarju huma b’dan
imne_h_hija.
Im_hassar: 
XXI. 1993.81.
§  I. FUQ IL-KOSTITUZZJONI TAD-DOTA
L-artikoli minn 1249 sa 1258 _gew im_hassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im_hassar: 
XXI. 1993.81.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RA_GEL FUQ ID-DOTA
L-artikoli minn 1259 sa 1267 _gew im_hassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im_hassar: 
XXI. 1993.81.
§  III. FUQ LI D-DOTA MA TISTAX TI_GI TTRASFERITA JEW 
OBBLIGATA
L-artikoli minn 1268 sa 1299 _gew im_hassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im_hassar: 
XXI.1993.81.
§  IV. FUQ IR-RADD TAD-DOTA
L-artikoli minn 1300 sa 1312 _gew im_hassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu II
FUQ ID-DOTARJU
L-artikoli minn 1313 sa 1315 _gew im_hassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
*G_hall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  222      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
inibiddla bl-Att 
XXI. 1993.82.
Sub-titolu III*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ L-AKKWISTI
I_z-_zwie_g i_gib il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti.
1316.  (1) I_z-_zwie_g li jsir f’Malta i_gib ipso jure bejn il-
mi_z_zew_gin, il-komunjoni ta’ l-akkwisti, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’o_hra b’att pubbliku.
(2) I_z-_zwie_g li jsir barra minn Malta min-nies li, wara ji_gu
joqog_hdu f’Malta, i_gib ukoll bejniethom il-komunjoni ta’ l-
akkwisti, g_hal dawk il-beni li huma jakkwistaw wara li jaslu
f’Malta.
Il-komunjoni ta’ l-
akkwisti tista’ ssir 
wara _z-_zwie_g.
1317.  Il-mi_z_zew_gin jistg_hu wkoll wara _z-_zwie_g, bl-
awtorizzazzjoni tal-qorti, jistabbilixxu l-komunjoni ta’ l-akkwisti
li, bil-kitba ta_z-_zwie_g jew b’att ie_hor kienet _giet esklu_za, jew
i_hassru dik il-komunjoni ta’ l-akkwisti stabbilita b’kuntratt jew bis-
sa_h_ha tal-li_gi.
Ma jistax ikun 
hemm deroga mid-
disposizzjonijiet.
1318.  Il-mi_z_zew_gin ma jistg_hux jidderogaw mid-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci safejn dawn jirreferu g_hall-
komunjoni ta’ l-akkwisti.
Meta tibda u 
tispi_c_ca l-
komunjoni.
1319.  Il-jedd ta’ kull parti mi_z_zew_ga g_hall-komunjoni ta’ l-
akkwisti jibda, bla _hsara ta’ xi disposizzjoni o_hra tal-li_gi, minn dak
inhar ta_z-_zwie_g u jispi_c_ca malli jin_hall i_z-_zwie_g.
Beni tal-komunjoni 
ta’ l-akkwisti.
1320. Fil-komunjoni ta’ l-akkwisti jid_hlu - 
(a) dak kollu li _z-_zew_g partijiet mi_z_zew_ga jakkwistaw bix-
xog_hol jew bil-_hidma tag_hhom;
(b) il-frottijiet tal-beni tal-partijiet mi_z_zew_ga, mag_hduda
l-frottijiet tal-beni tad-dota jew su_g_getti g_hal
fedekommess, sew jekk il-beni kienu g_hand ir-ra_gel
jew il-mara minn qabel i_z-_zwie_g, sew jekk ikunu
missew lil parti minnhom wara b’wirt, b’donazzjoni,
jew b’titolu ie_hor, basta ma jkunux ing_hataw jew
t_hallew bil-kondizzjoni li l-frottijiet tag_hhom
m’g_handhomx jid_hlu fl-akkwisti;
(_c) bla _hsara g_hal xi disposizzjoni o_hra tal-Kodi_ci li ma
taqbilx, il-frottijiet ta’ dawk il-beni tat-tfal li huma
su_g_getti g_hall-u_zufrutt legali tal-missier jew ta’ l-
omm;
(d) kull beni akkwistati bi flus jew _hwejje_g o_hra li jkunu
_gejjin mill-akkwisti, ukoll jekk l-akkwist ta’ dawk il-
beni ikun sar f’isem parti wa_hda mill-mi_z_zew_gin;
(e) kull beni akkwistati bi flus jew _hwejje_g o_hra li wa_hda
mill-partijiet mi_z_zew_gin kellha minn qabel i_z-_zwie_g,
jew li, wara _z-_zwie_g, missew lilha b’donazzjoni,
b’wirt, jew b’titolu ie_hor, ukoll jekk dawk il-beni
jkunu hekk akkwistati f’isem dik il-parti, bla _hsara tal-
jedd tag_hha li tie_hu lura l-ispejje_z li tkun g_hamlet
*G_hall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        223
g_hall-akkwist ta’ dawk il-beni;
(f) reb_h bix-xorti li jmiss lil parti wa_hda jew li_z-_zew_g
mi_z_zew_gin, u dak is-sehem ta’ te_zor misjub minn parti
minnhom, u li skond il-li_gi jmiss lil min isib it-te_zor,
sew jekk dik il-parti tkun sabet it-te_zor fil-fond tag_hha,
jew fil-fond tal-parti l-o_hra, jew fil-fond ta’ terzi:
I_zda dak is-sehem ta’ te_zor li jmiss lis-sid tal-
fond jibqa’ kollu g_hal dik il-persuna li fil-fond tag_hha
t-te_zor ikun instab. 
Pre_zunzjoni dwar 
l-akkwisti.
1321.  (1) Il-beni kollha li l-mi_z_zew_gin ikollhom jew parti
minnhom ikollha, jitqiesu li jag_hmlu parti mill-akkwisti sakemm
ma jkunx ippruvat xort’o_hra.
(2) I_zda ma jid_hlux fl-akkwisti l-beni li messew b’xi titolu lil
wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga qabel i_z-_zwie_g, minkejja li l-beni
setg_hu _gew g_hand dik il-parti biss wara _z-_zwie_g.
Amministrazzjoni 
tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti. 
Emendat:
IV.1995.2.
1322.  (1) L-amministrazzjoni ordinarja ta’ l-akkwisti u l-jedd li
wie_hed i_harrek jew ji_gi m_harrek dwar dik l-amministrazzjoni
ordinarja imissu lil kull wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga.
(2) Il-jedd li jitwettqu l-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja,
u l-jedd li wie_hed i_harrek jew ji_gi m_harrek dwar dawk l-atti jew li
ssir xi transazzjoni dwar xi atti jkunu li jkunu, imissu li_z-_zew_g
mi_z_zew_gin flimkien.
(3) Dawn li _gejjin huma l-atti ta’ amministrazzjoni
straordinarja:
(a) atti fejn jeddijiet reali fuq beni immobbli jkunu
akkwistati, ma_hluqa jew trasferiti;
(b) atti li jo_holqu jew jolqtu l-ipoteka ta’ beni;
(_c) atti fejn ikun hemm qsim ta’ beni;
(d) atti li jag_htu jedd ta’ u_zu u, jew, tgawdija ta’ proprjet_a
immobbli;
(e) donazzjonijiet barra minn dawk imsemmija fl-artikolu
1753(2)(a);
(f) li tissellef jew tislef flus, barra minn depo_zitu ta’ flus
f’kont f’bank;
(g) l-akkwist ta’ proprjet_a  mobbli jew ta’ xi jedd ta’ u_zu
jew tgawdija ta’ xi proprjet_a  mobbli jew immobbli li l-
prezz tieg_hu ma jit_hallasx mal-konsenja jew qabel:
I_zda dan ma japplikax g_hal xi dejn mag_hmul
g_hall-_hti_giet tal-familja skond l-artikolu 1327(_c), jew
g_hall-kiri ta’ mobbli jew immobbli meta l-prezz tieg_hu
jkun moderat meta tqabblu mal-kondizzjoni tal-familja
u l-kirja tkun g_hal _zmien qasir;
(h) il-kuntratt g_hal xi garanzija;
(i) l-g_hoti ta’ ple_g_g; 
(j) is-s_hubija b’responsabbilt_a  mhux limitata f’so_cjet_a
kummer_cjali, jew is-sottoskrizzjoni g_hal xi ishma li ma
  224      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
jkunux im_hallsa kollha jew l-akkwist tag_hhom
f’so_cjet_a  b’ responsabbilt_a  limitata;
(k) it-trasferiment ta’ negozju kif ukoll it-trasferiment ta’
xi sehem f’so_cjet_a  kummer_cjali barra minn
kumpannija pubblika;
(l) kull att li jo_hloq privile_g_g spe_cjali skond l-artikolu
2010(b); u
(m) kull att ta’ rexissjoni ta’ xi att imsemmi fil-paragrafi
(a) u (_c), u kull att ta’ dikjarazzjoni mag_hmula inter
vivos li permezz tag_hha ji_gi rikonoxxut jew rinunzjat
xi jedd fuq beni immobbli.
(4) Kull flus depo_zitati f’bank g_hall-kreditu ta’ persuna
mi_z_zew_ga jistg_hu jkunu rtirati biss minn dik il-persuna ming_hajr
ma l-bank joqg_hod jara jekk dawk il-flus humiex tal-komunjoni ta’
l-akkwisti jew le.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) g_handhom jibqg_hu
japplikaw ukoll wara li tispi_c_ca l-komunjoni ta’ l-akkwisti g_hal kull
ra_guni li tkun u huma ming_hajr _hsara g_hal kull dritt ta’ kull wie_hed
jew wa_hda mill-mi_z_zew_gin g_has-sehem s_hi_h tieg_hu jew tag_hha
mill-komunjoni meta l-istess ti_gi biex tinqasam.
Kap. 12.
(6) Kull wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga tista’, b’att pubbliku
jew b’kitba privata awtentikata skond l-artikolu 634 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, ta_htar lill-parti l-o_hra jew lil xi
persuna o_hra, b_hala l-mandatarju tag_hha dwar atti ta’
amministrazzjoni straordinarja u transazzjoni.
(7) In-nutar li jippublika att pubbliku kif imsemmi fis-
subartikolu (6), u l-avukat jew in-nutar li jawtentikaw kitba privata
kif imsemmija fl-istess subartikolu, g_handu f’kull ka_z iwissi ‘1
parti fi_z-_zwie_g li tkun qed hekk ta_htar mandatarju, bl-importanza u
l-konsegwenzi ta’ dik il-_hatra, u g_handha fl-att pubbliku jew il-
kitba privata, skond il-ka_z, tiddikjara li tkun hekk wissiet lill-parti
fi_z-_zwie_g.
_Ca_hda jew nuqqas 
ta’ kunsens.
1323.  (1) Jekk parti mill-mi_z_zew_gin ti_c_had il-kunsens tag_hha
g_hal att ta’ amministrazzjoni straordinarja, il-parti l-o_hra tista’
titlob lill-qorti kompetenti ta’ _gurisdizzjoni kontenzju_za biex tag_hti
l-awtorizzazzjoni tag_hha meta l-att ta’ l-amministrazzjoni
straordinarja jkun me_htie_g fl-interessi tal-familja:
I_zda l-partijiet jistg_hu, f’ka_zijiet b_hal dan, jag_h_zlu li
jadottaw il-pro_ceduri kontemplati fl-artikolu 6A biex twassalhom
g_hal ftehim jew biex ikun hemm arbitra_g_g bejniethom.
Kap. 12.
(2) Jekk wa_hda mill-partijiet tkun barra minn Malta jew jekk
ikun hemm xi impediment ie_hor dwar wa_hda mill-partijiet u f’ kull
ka_z ma jkunx hemm awtorizzazzjoni b’ att pubbliku jew b’kitba
privata kkonfermata skond l-artikolu 634 tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, il-parti l-o_hra tista’ twettaq
dawk l-atti me_htie_ga ta’ amministrazzjoni straordinarja ta’ l-
akkwisti li skond il-li_gi jkunu je_htiegu l-kunsens ta_z-_zew_g partijiet,
u li l-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tista’ tag_hti l-
awtorizzazzjoni b’ mod spe_cifiku; b’dan li l-qorti ma tistax f’dawn
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        225
il-ka_zijiet tawtorizza l-atti me_htie_ga kollha ta’ amministrazzjoni
straordinarja b’ mod _generali.
(3) Ir-re_gistrazzjoni me_htie_ga bl-artikolu 996 jew 2033, skond
il-ka_z, dwar xi att li jittrasferixxi l-proprjet_a  jew xi jedd reali fuq
proprjet_a  immobbli, u kull ipoteka jekk _generali jew spe_cjali
g_handhom i_gibu wkoll isem il-parti l-o_hra wkoll daqslikieku l-parti
l-o_hra kienet parti fl-atti tat-trasferiment jew fl-ipoteka, u meta dik
ir-re_gistrazzjoni ssir f’isem parti wa_hda biss mill-mi_z_zew_gin, din
g_handha dwar terzi, tapplika biss dwar il-parti li f’isimha tkun
re_gistrata.
Amministrazzjoni 
ta’ kummer_c, 
negozju,e_c_c.
1324.  Atti normali ta’ _gestjoni ta’ kummer_c, negozju jew
professjoni li jkunu qed jigu e_zer_citati minn parti wa_hda biss mill-
mi_z_zew_gin, ikunu vestiti biss f’dik il-parti li fil-fatt tkun qed
te_zer_cita dak il-kummer_c, negozju jew professjoni anke fejn dawk
l-atti kieku ma kenux mag_hmula in relazzjoni ma’ dik is-seng_ha,
negozju jew professjoni kienu jikkostitwixxu amministrazzjoni
straordinarja.
Esklu_zjoni ta’ parti 
mill-
amministrazzjoni 
tal-komunjoni.
1325.  (1) Il-qorti kompetenti ta’ _gurisdizzjoni kontenzju_za
tista’ fuq talba ta’ parti fi_z-_zwie_g tordna li l-parti l-o_hra tkun
esklu_za jew b’mod _generali jew limitat g_hal g_hanijiet jew atti
partikolari, mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti,
meta l-parti l-a_h_har imsemmija -
(a) ma jkollhiex _hila tamministra; jew
(b) tkun amministrat _ha_zin il-komunjoni;
u f’ kull ka_z b_hal dan l-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti tg_haddi, sal-limiti ta’ l-esklu_zjoni ta’ dik il-parti, g_hand il-
parti li ma tkunx hekk esklu_za.
(2) Il-parti li tkun _giet hekk esklu_za mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti tista’, jekk ma jkunux g_hadhom je_zistu r-ra_gunijiet li
g_halihom _giet esklu_za, titlob lill-qorti sabiex tirreintegraha fl-
amministrazzjoni.
Kap. 56.
(3) Kull ordni mag_hmul skond dan l-artikolu g_handu jkun
notifikat fi _zmien erbg_ha u g_hoxrin sieg_ha mir-re_gistratur lid-
Direttur tar-Re_gistru Pubbliku li g_handu j_zomm dan f’re_gistru
spe_cjali li j_zomm indi_ci g_halih. Dawk l-ordnijiet g_handu jkun fihom
il-partikolaritajiet kollha ta_z-_zew_g mi_z_zew_gin kif me_htie_ga g_hal
noti ta’ iskrizzjoni ta_ht l-Att dwar ir-Re_gistru Pubbliku u g_handhom
jibdew ise_h_hu, dwar terzi, minn dik ir-re_gistrazzjoni.
(4) Bla _hsara g_hal kull ordni mag_hmul skond is-subartikolu (1),
fil-ka_z ta’ interdizzjoni jew inkapa_citazzjoni ta’ wa_hda mill-
partijiet mi_z_zew_ga u sakemm tispi_c_ca dik l-interdizzjoni jew
inkapa_citazzjoni, dik il-parti tkun esklu_za mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti u f’kull ka_z b_hal dan l-amministrazzjoni ta’ l-akkwisti
tkun vestita biss fil-parti li ma tkunx hekk esklu_za.
Atti mwettqa 
ming_hajr il-
kunsens me_htie_g.
1326.  (1) Atti li je_htie_g l-kunsens ta_z-_zew_g partijiet mi_z_zew_ga
i_zda li jitwettqu minn parti wa_hda ming_hajr il-kunsens tal-parti l-
o_hra jistg_hu jkunu annullati fuq it-talba tal-parti l-a_h_har imsemmija
meta dawk l-atti jkunu dwar it-trasferiment jew il-_holqien ta’ jedd
reali jew personali fuq proprjet_a  immobbli; u meta dawk l-atti
  226      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
jkunu dwar proprjet_a  mobbli dawn jistg_hu jkunu annullati biss meta
l-jeddijiet fuqhom ikunu ng_hataw b’titolu gratuwitu.
(2) Kull azzjoni g_hal annullament tista’ tittie_hed biss mill-parti
li kien me_htie_g il-kunsens tag_hha u fi_z-_zmien perentorju ta’ tlett
snin - 
(a) mid-data minn meta dik il-parti saret taf bl-att, jew
(b) mid-data tar-re_gistrazzjoni, meta dak l-att je_htie_g
re_gistrazzjoni, jew
(_c) mid-data li tintemm il-komunjoni ta’ l-akkwisti, 
skond liema tkun l-ewwel data.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-jedd
mog_hti bis-subartikolu (1) lil parti li titlob annullament ta’ att
jispi_c_ca malli jag_hlqu tliet xhur mill-jum li fih ikun notifikat l-att
lil dik il-parti bil-mezz ta’ att _gudizzjarju, kemm-il darba dik il-
parti ma tkunx bdiet azzjoni g_hal dak l-annullament.
(4) Il-parti li ma tkunx bdiet l-azzjoni g_hal annullament fi_z-
_zmien stabbilit u li ma tkunx irratifikat l-att espressament jew
ta_citament, b’danakollu tkun tista’ tie_hu azzjoni biex i_g_gieg_hel lill-
parti l-o_hra tirreintegra l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew, meta dan
ma jkunx jista’ jsir, tag_hmel tajjeb g_had-danni li jkunu _g_garbu.
(5) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
meta f’xi att li jkun je_htie_g il-kunsens tal-parti l-o_hra u li jkun dwar
mobbli, parti ta_gixxi wa_hedha, il-parti l-o_hra ma tkunx tista’ titlob
annullament ta’ l-att; meta i_zda, il-parti l-o_hra ma tkunx ratifikat
dak l-att, espressament jew ta_citament, dik il-parti tkun tista’ tie_hu
azzjoni biex i_g_gieg_hel lill-parti li tkun a_gixxit wa_hedha tirreintegra
l-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew meta dan ma jkunx jista’ jsir,
tag_hmel tajjeb g_had-danni li jkunu _g_garbu.
(6) Id-disposizzionijiet ta’ dan l-artikolu jkunu bla _hsara g_hal
kull jedd li parti mi_z_zew_ga g_handha ta_ht dan il-Kodi_ci jew xi li_gi
o_hra.
Djun li jmorru fuq 
il-komunjoni.
1327. Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1329 il-beni
li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti jbatu biss id-djun li
_gejjin:
(a) il-pi_zijiet u l-obbli_gi marbutin mal-beni skond l-att li
bihom ikunu akkwistati;
(b) l-ispejje_z u l-obbligi li jkunu saru g_hall-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti, _hlief dawk l-ispejje_z li
jsiru b’atti li je_htie_gu l-kunsens ta_z-_zew_g partijiet
mi_z_zew_ga i_zda li jsiru minn parti wa_hda ming_hajr il-
kunsens tal-parti l-o_hra;
(_c) l-ispejje_z u l-obbli_gi, ukoll jekk isiru separatament,
g_hall-_hti_giet tal-familja mag_hduda dawk g_hall-
edukazzjoni u t-trobbija ta’ l-ulied;
(d) kull obbligu li jintrabtu g_halih flimkien i_z-_zew_g
mi_z_zew_gin;
(e) djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji tal-
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        227
beni ta’ xi wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g, li l-utili
tag_hha huma mag_hdudin fl-akkwisti;
(f) kull dejn jew indennizz dovut b_hala rimedju _civili
minn xi wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g meta dak l-
indennizz ma jkunx dovut b_hala rimedju _civili dwar
reat li jkun sar bir-rieda.
Kredituri ta’ parti 
partikolari.
1328.  Kredituri ta’ parti partikolari fi_z-_zwie_g ji_gu wara l-
kredituri tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kemm-il darba ma jkollhomx
ra_guni le_gittima g_hal preferenza.
Obbligazzjonijiet li 
jsiru separatament 
minn parti wa_hda.
1329.  (1) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan l-
artikolu, il-kredituri ta’ parti fi_z-_zwie_g g_hal djun li ma tbatihomx
il-komunjoni ta’ l-akkwisti, sew jekk id-dejn ikun sar qabel i_z-
_zwie_g jew wara, jistg_hu, meta dawk il-kredituri ma jkunux jistg_hu
jissodisfaw it-talba tag_hhom kontra l-beni parafernali ta’ dik il-
parti, jinforzaw it-talba tag_hhom in subsidium kontra l-beni li jkunu
parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti i_zda biss sal-valur li dik il-parti
jkollha mill-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(2) Bla _hsara g_hall-jedd tal-parti mi_z_zew_ga lid-debitur li jitlob
separazzjoni _gudizzjarja tal-beni, il-parti mi_z_zew_ga lid-debitur ma
jkollhiex jedd topponi g_hal att li jinforza kreditu kontra xi beni tad-
debitur jew tal-komunjoni ta’ l-akkwisti _hlief meta l-beni li fuqhom
tkun qed issir l-esekuzzjoni jkunu beni parafernali ta’ dik il-parti
mi_z_zew_ga lid-debitur.
Meta l-beni 
parafernali jkunu 
su_ggetti g_had-djun 
tal-komunjoni.
1330.  Meta l-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ma jkunux
bi_z_zejjed biex jit_hallsu d-djun li jkunu pi_z fuqhom, il-kredituri ta’
dik il-komunjoni jistg_hu jinforzaw it-talba tag_hhom in subsidium
kontra l-beni parafernali tal-mi_z_zew_gin:
I_zda meta -
(a) id-dejn jew indennizz ikun dovut b_hala rimedju _civili
dwar reat mag_hmul bir-rieda minn xi wa_hda mill-
partijiet fi_z-_zwie_g; jew
(b) id-dejn jin_holoq mill-e_zer_cizzju ta’ seng_ha, negozju
jew professjoni kif imsemmi fl-artikolu 1324; 
il-kredituri ma jistg_hux jinfurzaw it-talba tag_hhom kontra l-beni
parafernali tal-parti mi_z_zew_ga li ma tkunx hi li min_habba fiha
n_holqot it-talba, i_zda jistg_hu f’dawn il-ka_zijiet jinfurzaw it-talba
tag_hhom sal-limitu ta’ kull parti li tibqa’ ma tit_hallasx mill-beni
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kontra l-beni parafernali tal-parti li
min_habba fiha n_holqot it-talba.
_Hlasijiet u radd 
lura ta’ flus.
1331.  (1) Kull wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g g_handha tag_hti
lura lill-komunjoni ta’ l-akkwisti kull somma ta’ flus jew il-valur
ta’ kull o_g_gett li parti tista’ tkun _hadet mill-akkwisti biex t_hallas
djun li ma jaqg_hux ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1327,
kemm-il darba ma turix li l-att kien wie_hed vanta_g_gu_z g_hall-
komunjoni jew ikun sar biex jinqdew il-_hti_giet tal-familja.
(2) Kull wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g g_handha jedd li tit_hallas
lura kull somma ta’ flus jew il-valur ta’ kull o_g_gett li jkunu ttie_hdu
mill-beni parafernali tag_hha meta dawk il-flus ikunu ntefqu jew dak
  228      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
l-o_g_gett ikun intu_za dwar dejn jew investiment tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti.
(3) Parti fi_z-_zwie_g li tkun kreditur tal-komunjoni ta’ l-akkwisti
tista’ titlob li ting_hata beni tal-komunjoni sal-valur tal-kreditu
tag_hha. Il-_hlas lura mill-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jsir l-
ewwel billi jing_hataw flus, imbag_had mobbli u fl-a_h_harnett
immobbli.
(4) Dan il-_hlas lura g_handu jsir meta tispi_c_ca l-komunjoni ta’ l-
akkwisti:
I_zda l-qorti tista’ tawtorizza li kull _hlas lura b_hal dan isir,
f’data qabel meta l-interessi tal-familja hekk je_htie_gu jew
jippermettu.
Qsim _gudizzjarju 
ta’ beni.
1332.  (1) Il-qsim _gudizzjarju ta’ beni jista’ ji_gi dikjarat - 
(a) ma’ l-interdizzjoni jew l-inkapa_cit_a  ta’ wa_hda mill-
partijiet fi_z-_zwie_g; jew
(b) meta s-sitwazzjoni di_zordinata ta’ wa_hda mill-partijiet
fi_z-_zwie_g jew l-im_gieba tag_hha dwar l-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti tipperikola l-interessi
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew tal-familja jew tal-
parti li titlob il-qsim _gudizzjarju tal-beni; jew
(_c) meta wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g tonqos
sostanzjalment fid-dmir li tag_hti sehemha g_hall-_hti_giet
tal-familja skond l-artikolu 3; jew
(d) meta wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g tkun _giet esklu_za
mill-amministrazzjoni skond l-artikolu 1325, jew b’
mod _generali jew sostanzjalment.
(2) Il-qsim _gudizzjarju ta’ beni jista’ jintalab biss minn wa_hda
mill-partijiet fi_z-_zwie_g jew mir-rappre_zentanti le_gittimi tag_hha;
hekk i_zda li dak il-qsim ma jistax jintalab mill-parti jew mir-
rappre_zentanti tal-parti li min_habba fiha jkunu nqalg_hu r-ra_gunijiet
g_hal qsim _gudizzjarju msemmija fis-subartikolu (1)(b) jew (_c).
(3) Meta l-qsim _gudizzjarju jkun intalab mill-parti esklu_za
mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti skond is-
subartikolu (1)(d), il-qorti g_handha, meta l-qsim _gudizzjarju j_gib
telf finanzjarju lill-parti l-o_hra, tordna lill-parti li titlob il-qsim
_gudizzjarju li t_hallas kumpens lill-parti l-o_hra g_hat-telf li din
setg_het _garrbet min_habba l-qsim.
(4) Fis-sentenza li tiddikjara l-qsim _gudizzjarju ta’ beni, il-
qorti g_handha tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti tispi_c_ca mill-jum
li fih is-sentenza bejn il-partijiet tista tkun finali u konklu_ziva:
I_zda l-qorti tista’, bla _hsara g_hal kull jedd akkwistat minn
terzi, tordna li s-sentenza tibda tg_hodd qabel id-data li fiha jkun _gie
ppre_zentat l-att tal-kaw_za li tkun _giet de_ci_za.
(5) Il-kredituri ta’ kull wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga jew tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti jistg_hu jimpunjaw il-qsim dikjarat mill-
qorti, ukoll jekk dan ikun ing_hata se_h_h, jekk il-qsim ikun inkiseb
b’qerq tal-jeddijiet tag_hhom.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        229
(6) Il-qorti tista’, meta fil-fehma tag_hha _c-_cirkostanzi hekk
je_htie_gu, tordna li l-beni li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti ma jinqasmux qabel ma jg_haddi dak i_z-_zmien, wara li
tispi_c_ca l-komunjoni ta’ l-akkwisti, li tista’ tistabbilixxi.
(7) Kull ordni mog_hti mill-qorti bis-sa_h_ha tas-subartikolu (6),
jista’, jekk ting_hata ra_guni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-
qorti.
(8) It-talba g_hal qsim _gudizzjarju ta’ beni ma twaqqafx xi
azzjoni li tinforza xi dejn tal-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(9) Meta tkun _giet ippre_zentata talba g_hall-qsim ta’ beni,
kreditur ta’ wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga jista’ jibda jew ikompli
pro_cedimenti biex jinforza t-talba tieg_hu kontra l-beni tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti u f’kull ka_z b_hal dan il-parti mi_z_zew_ga
lid-debitur tista’ titlob li nofs ir-rikavat mill-bejg_h ta’ kull o_g_gett
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jibqa’ depo_zitat fil-qorti akkont tas-
sehem fil-komunjoni ta’ l-akkwisti tal-parti mi_z_zew_ga lid-debitur;
hekk i_zda li jekk dawk id-depo_ziti jkunu iktar mis-sehem ta’ dik il-
parti fil-komunjoni ta’ l-akkwisti dik is-somma li tkun depo_zitata
iktar tibqa’ g_hall-kreditu tal-parti debitri_ci u tista’ ti_gi sekwestrata
mill-kredituri tag_hha.
(10) Kull sentenza li tordna qsim _gudizzjarju ta’ beni ma
jkollhiex se_h_h kontra terzi _hlief mill-jum li fih dik is-sentenza tkun
re_gistrata fir-Re_gistru Pubbliku.
Qsim tal-
komunjoni.
1333. Il-qsim tal-komunjoni ta’ l-akkwisti g_handu jsir billi nofs
il-beni u l-passiv tal-komunjoni jinqasmu nofs kull wie_hed bejn il-
mi_z_zew_gin.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imibiddla bl-Att: 
XXI.1993.82.
Sub-Titolu IV*
FUQ IL-BENI PARAFERNALI
Definizzjoni ta’ 
proprjet_a 
parafernali.
1334.  (1) Meta l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni tar-
residwu ta_ht amministrazzjoni separata jkunu je_zistu bejn il-
mi_z_zew_gin, il-beni kollha li ma jaqg_hux ta_ht l-artikolu 1320(a) sa
(f) jew ma jkunux dotali huma parafernali. Meta l-beni tal-
mi_z_zew_gin ikunu mi_zmuma bis-sistema ta’ beni separati, il-beni
kollha li m’humiex dotali huma parafernali.
(2) L-amministrazzjoni tal-beni parafernali tkun b’mod
esklu_ziv f’idejn dik il-parti fi_z-_zwie_g li tag_hha jkunu l-beni.
(3) Sabiex il-familja jkollha g_hajnuna, il-mi_z_zew_gin g_handhom
l-ewwel ju_zaw id-d_hul li jinkiseb minn beni komuni qabel id-d_hul li
jkun esklu_zivament ta’ parti minnhom, u l-ewwel g_handhom ju_zaw
il-kapitali li jkun parti mill-beni komuni jew mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti qabel il-kapital li jkun esklu_zivament ta’ wa_hda mill-
*G_hall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  230      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
partijiet.
Meta parti fi_z-
_zwie_g ta_htar lill-
parti l-o_hra b_hala 
a_gent.
1335.  Meta parti fi_z-_zwie_g ta_htar lill-parti l-o_hra b_hala a_gent
biex tamministra l-beni parafernali tag_hha it-tieni parti tkun
responsabbli lejn l-ewwel parti bl-istess mod b_hal a_gent ie_hor,
b’dan i_zda li dik il-parti tkun obbligata li tag_hti kont ta’ l-utili jekk
hekk jing_had espressament fil-mandat.
Meta parti fi_z-
_zwie_g tgawdi beni 
ming_hajr awtorit_a  
jew b’awtorit_a  i_zda 
ming_hajr 
kondizzjoni li 
tag_hti kont ta’ l-
utili.
1336.  (1) Meta parti fi_z-_zwie_g tkun gawdiet il-beni parafernali
tal-parti l-o_hra, ming_hajr awtorit_a , i_zda ming_hajr oppo_zizzjoni, dik
il-parti jew il-werrieta ta’ dik il-parti, g_handhom, malli jispi_c_ca _z-
_zwie_g jew ma’ l-ewwel talba tal-parti li l-beni jkunu proprjet_a
tag_hha, ikunu biss obbligati li jg_haddu l-utili e_zistenti, u
m’g_handhomx jag_htu kont ta’ l-utili li jkunu ntu_zaw sa dak i_z-
_zmien.
(2) L-istess g_handu japplika meta dik il-parti tkun gawdiet
dawk il-beni b’awtorit_a  i_zda ming_hajr il-kondizzjoni espressa li
tag_hti kont ta’ l-utili.
Meta parti fi_z-
_zwie_g tgawdi l-
beni minkejja 
oppo_zizzjoni.
1337. Meta parti fi_z-_zwieg tkun gawdiet il-beni tal-parti l-o_hra
minkejja oppo_zizzjoni, l-ewwel parti tkun responsabbli g_hall-utili
kollha li jkunu je_zistu u li jkunu ntu_zaw.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att: 
XXI. 1993.82.
Sub-Titolu V*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ RESIDWU TA_HT 
AMMINISTRAZZJONI SEPARATA
Komunjoni ta’ 
residwu ta_ht 
amministrazzjoni 
separata.
1338.  (1) Meta g_harajjes f’kitba ta_z-_zwie_g jistipulaw li l-beni
akkwistati minnhom matul i_z-_zwie_g g_handhom ikunu regolati bis-
sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta_ht amministrazzjoni separata
g_handhom japplikaw id-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan is-Sub-
titolu.
(2) Il-beni li jkunu regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu ta_ht amministrazzjoni separata huma l-beni li jaqg_hu ta_ht l-
artikolu 1320(a) sa (f).
Kif ikunu re_gistrati 
akkwisti.
1339.  (1) Ta_ht is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta_ht
amministrazzjoni separata l-akkwisti li jsiru minn kull wa_hda mill-
partijiet fi_z-_zwie_g matul i_z-_zwie_g tag_hhom jin_zammu u jkunu
amministrati mill-parti li tkun g_hamlet dawk l-akkwisti u, bla _hsara
g_hal-limitazzjonijiet li jinsabu f’dan is-Sub-titolu, g_handhom, dwar
terzi, ikunu trattati minn dik il-parti daqslikieku dik il-parti kienet
is-sid esklussiv tag_hhom.
(2) Meta ta_ht is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta_ht
amministrazzjoni separata beni jinkisbu mill-partijiet fi_z-_zwie_g
flimkien, dawn ikunu amministrati flimkien. Is-sehem ta’ kull parti
f’dawk il-beni tista’ ti_gi biss trasferita inter vivos bil-kunsens tal-
parti l-o_hra, jew, meta dak il-kunsens jin_zamm ming_hajr ra_guni, bl-
*G_hall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        231
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja, jew b’bejg_h
b’irkant _gudizzjarju fuq it-talba tal-kreditur ta’ dik il-parti.
Kif tispi_c_ca l-
komunjoni ta’ 
residwu ta_ht 
amministrazzjoni 
separata.
1340.  (1) Il-komunjoni ta’ residwu ta_ht amministrazzjoni
separata g_handha, sakemm ma tintemmx qabel bil-kunsens tal-
partijiet fi_z-_zwie_g b’att pubbliku bl-awtorizzazzjoni tal-qorti,
tispi_c_ca max-xoljiment ta_z-zwie_g; ta_ht l-istess _cirkostanzi, mutatis
mutandis, li japplikaw g_hall-komunjoni ta’ l-akkwisti ta_ht l-
artikolu 1332(1)(b) u (_c); u mas-separazzjoni legali tal-miz_zew_gin.
(2) Is-subartikoli (2), (4), (5), (9) u (10) ta’ l-artikolu 1332
g_handhom japplikaw mutatis mutandis meta x-xoljiment tal-
komunjoni ta’ residwu ta_ht amministrazzjoni separata jkun dikjarat
b’sentenza tal-qorti.
Kif ikun meqjus ir-
residwu.
1341.  (1) Meta tispi_cca b’liema mod ikun il-komunjoni tar-
residwu ta_ht amministrazzjoni separata, ir-residwu li g_handu
jittie_hed kont tieg_hu minn kull wa_hda mill-partijiet fi_z-_zwie_g
g_handu jinkludi kull spi_za li ssir minn dik il-parti biss fl-interess
tag_hha mill-beni regolati minn dik il-komunjoni u li jkun f’idejn
dik il-parti, u jkun su_g_gett g_hat-tnaqqis ta’ kull ammont im_hallas
mill-beni parafernali ta’ dik il-parti g_hal djun ta’ dik il-parti dwar
il-beni f’idejn dik il-parti u regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu ta_ht amministrazzjoni separata, kif ukoll il-passiv li jkun
g_hadu ma t_hallasx minn dik il-parti li jkun sar dwar dawk il-beni.
(2) G_handu jitnaqqas mir-residwu kif stabbilit fis-subartikolu
(1) kull dejn parafernali tal-parti fi_z-_zwie_g li jkun aktar mill-beni
parafernali ta’ dik il-parti.
(3) Dak li jibqa’ bil-mod stabbilit fis-subartikolu (2) ikun,
sakemm mhux debitu, ir-residwu finali ta’ dik il-parti fi_z-_zwie_g.
Jekk ir-ri_zultat ikun debitu g_handu jitqies li ma jkun hemm ebda
residwu finali g_hal dik il-parti.
(4) Meta r-residwu finali ta’ wa_hda mill-partijiet mi_z_zew_ga
ikun iktar mir-residwu tal-parti l-o_hra, jew meta parti wa_hda biss
ikollha residwu finali, g_handu jing_hata lill-parti bl-inqas residwu
jew ming_hajr residwu finali, skond il-ka_z, daqstant mir-residwu
finali tal-parti bl-akbar residwu finali jew bl-uniku residwu finali li
jkun me_htie_g sabiex kull wa_hda mill-partijiet ikollha sehem indaqs
tal-beni li jifformaw ir-residwu finali ta_z-_zew_g partijiet fi_z-_zwie_g.
Meta dejn ma 
jkunx parafernali.
1342.  (1) G_hall-finijiet ta’ l-artikolu 1341(2) kull dejn li
m’huwiex imsemmi hawn ta_ht huwa dejn parafernali:
(a)
bihom ikunu akkwistati;
( ) l-ispejje_z u l-obbligi li jkunu saru fl-amministrazzjoni
(_c l-ispejje_z u l-obbligi wkoll jekk ikunu saru
separatament, g_hall-_hti_giet tal-familja mag_hduda dawk
(d djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji ta’
beni parafernali tal-parti li l-utili tag_hhom ikunu
  232      _h       
amministrazzjoni separata;
( ) kull dejn jew indennizz dovut b_hala rimedju _civili
dovut b_hala rimedju _civili dwar reat li jkun sar bir-
rieda.
1343.   Terzi jistg_hu biss je_zer_citaw il-jeddijet tag_hhom
kontra dik il-parti fi_z-_zwie_g li tkun g_hamlet il-kuntratt jew id-dejn
(2 Malli tispi_cca l-komunjoni ta’ residwu ta_ht
amministrazzjoni separata u wara li jing_hata r-residwu finali, il-
sar mag_hhom qabel ma tkun spi_c_cat il-komunjoni ta’ residwu ta_ht
amministrazzjoni separata, jitolbu   kontra l-parti l-o_hra
sa l-ammont, jekk ikun hemm, tal-beni tar-residwu finali tal-parti
Trasferimenti 
gratuwiti.
 (1)
komunjoni ta’ residwu ta_ht amministrazzjoni separata, parti fi_z-
_zwie_g ma tistax tittrasferixxi   xi beni tag_hha b’titolu
gratuwitu ming_hajr il-kunsens tal-parti l-o_hra.
2) (1) ma japplikax g_hal donazzjonijiet ta’ valur
o_hra kollha.
( ) Azzjoni g_hall-annullament ta’ att ta’ trasferiment b’titolu
me_htie_g u fi_z-_zmien perentorju ta’ tlett snin -
( ) mid-data li fiha dik il-parti saret taf bl-att, jew
b)
re_gistrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispi_c_ca l-komunjoni ta’ residwu ta_ht
skond liema tkun l-ewwel data.
Atti mag_hmulin bi  1345.   Meta parti fi_z-_zwie_g tag_hmel xi att bil-_hsieb li tqarraq
bil-parti l-o_hra u _c_ca_h_hadha mill-jeddijiet kompetenti li jkollha
separata, dik il-parti l-o_hra tista’ te_zer_cita l-azzjoni ma_hsuba fl-
artikolu 1144  daqslikieku kienet kreditur.
jew g_hall-werrieta tag_hha u ma jkunx jista’ ji_gi e_zer_citat mill-
kredituri tal-parti.
2)
jag_hlqu _hames snin -
( ) mid-data li fiha l-parti ssir taf bl-att, jew
b)
re_gistrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispi_c_ca l-komunjoni ta’ residwu ta_ht
KODI_CI _CIVILI   KAP. 16.        233
Titolu VI
FUQ IL-BEJG_H
FUQ IL-KUNTRATT TA’ BEJG_H
ta’ bejg_h.
1346. Il-bejg_h hu kuntratt li bih wa_hda mill-partijiet tintrabat li
tag_hti _ha_ga lill-o_hra bi prezz li din il-parti l-o_hra tintrabat li t_hallas
Meta l-bejg_h hu 
perfett.
  Il-bejg_h hu perfett bejn il-partijiet, u, kwantu g_hall-
_a  tal-_ha_ga tg_haddi g_hand ix-xerrej, malli jsir il-
_gietx ikkunsinnata u lanqas ma jkun g_had t_hallas il-prezz; u minn
dak il-_hin il-_ha_ga nfisha tibqa’ g_har-riskju u g_hall-u_zu tax-xerrej.
_hwejje_g mobbli, 
e_c_c.
 (1)
kollha f’salt i_zda bl-u_zin, jew bil-g_hadd, jew bil-kejl, il-bejg_h mhux
perfett, ji_gifieri, il-proprjet  ma tg_haddix g_hax-xerrej u l-_hwejje_g
mibjug_ha jibqg_hu g_har-riskju tal-bejjieg_h, sakemm ma ji_gux
(2 I_zda x-xerrej jista’ jitlob li l-_hwejje_g ji_gu mi_zuna,
mag_hduda jew imkejla u kkunsinnati lilu, jew, jekk l-obbligazzjoni
(3 Il-bejjieg_h, ukoll, jista’ j_gieg_hel lix-xerrej g_hall-
esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, jew, fin-nuqqas, g_hall-_hlas tad-
(4 Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll meta l-
_ha_ga mibjug_ha tkun immobbli u ma tistax ti_gi determinata fi_z-_zgur
Bejg_h ta’ kollox 
f’salt.
  Jekk, g_hall-kuntrarju, il-_hwejje_g ikunu _gew mibjug_ha
ma _gewx mi_zuna, mag_hduda jew imkejla.
Tifsira ta’ bejg_h ta’ 
bil-pi_z, e_c_c.
1350. (1) Il-bejg_h hu ta’ kollox f’salt, jekk il-_hwejje_g ji_gu
g_hadd jew tal-kejl ta’ dawn il-_hwejje_g.
( ) Il-bejg_h jitqies li sar bl-u_zin, bil-g_hadd jew bil-kejl, jekk il-
bejg_h isir g_hall-kwantit_a
determinat kemm jekk isir g_hal bi_c_ca biss minn dawk il-_hwejje_g.
( ) Il-bejg_h jitqies ukoll li sar bl-u_zin, bil-g_hadd jew bil-kejl,
jew ta’ tant kejl ta’ _ha_ga determinata, g_halkemm g_hal dak il-g_hadd
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
ta’ o_g_getti jew g_hal dawk il-kwantitajiet ta’ _ha_ga determinata jkun
Meta g_handu jsir 
assa_g_g jew prova 
1351.   Kwantu g_hal dawk il-_hwejje_g illi tag_hhom, skond l-
u_zu jew bis-sa_h_ha ta’ patt espress, g_handu, qabel ix-xiri, isir l-
approvahom.
( ) Madankollu, dan ma jg_hoddx meta l-_ha_ga li tag_hha, skond
isir l-assa_g_g jew il-prova, m’g_handhiex tissodisfa l-gost jew il-
fehma tax-xerrej innifsu, i_zda l-assa_g_g jew il-prova jsiru biss
jekk il-_ha_ga hija _ha_ga _certa, u jkun sar il-ftehim fuq il-prezz, huma
obbligati _z-_zew_g partijiet, i_zda l-ftehim jitqies li jkun sar ta_ht
j_hallas il-prezz tag_hha jekk ji_gi ppruvat li din il-_ha_ga hija tajba u
kummer_cjabbli, g_halkemm hu ma jkunx appruvaha.
1352.   Il-prezz g_handu jikkonsisti fi flus.
( ) Madankollu, il-kuntratt jibqa’ ta’ bejg_h jekk, mas-somma
in
natura
Kif g_handu ji_gi 
stabbilit il-prezz.
 (1)
partijiet.
( ) I_zda, il-prezz jista’ jit_halla fil-_gudizzju ta’ persuna wa_hda
persuna jew xi wa_hda minn dawn il-persuni ma tkunx trid jew ma
tkunx tista’ tistabbilixxi dan il-prezz, il-bejg_h ma jkunx jiswa.
stabbilit minn 
periti.
  ll-prezz jista’ wkoll jit_halla fil-_gudizzju ta’ perit wie_hed
partijiet ma jiftehmux dwar il-perit jew periti li g_handhom ji_gu
ma_htura, il-_hatra ssir mill-qorti.
m_holli fil-_gudizzju 
ta’ _zew_g persuni 
1355. 
_zew_g persuni jew i_zjed, dan il-prezz, jekk il-persuni jkunu i_zjed
minn tnejn, ji_gi mag_hmul fuq il-fehma tal-ma_g_goranza; i_zda jekk il-
jkunu i_zjed minn tnejn u ma jkunux jaqblu, b’mod li ma tkunx tista’
to_hro_g ma_g_goranza ta’ voti, isir kalkolu ta’ wa_hda g_hall-o_hra bejn
Prezz tas-suq. 1356. Il-bejg_h jista’ jsir bil-prezz tas-suq fi _zmien determinat; u
b’dan il-prezz wie_hed g_handu jifhem il-prezz me_hud wie_hed g_hall-
g_handu ji_gi esegwit.
Weg_hda ta’ bejg_h. 
XXVII.1976.2.
1357. (1) Il-weg_hda ta’ bejg_h ta’ _ha_ga bi prezz determinat, jew
b_halma jing_had fl-artikoli ta’ qabel dan, ma titqiesx bejg_h; i_zda,
jekk ti_gi a_c_cettata, i_g_gib, f’dak li wieg_hed, l-obbligu li jag_hmel il-
j_hallas id-danni lill-accettant.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
(2 L-effett ta’ din il-weg_hda jispi_c_ca meta jag_hlaq i_z-_zmien
miftiehem bejn il-partijiet g_hal hekk jew, jekk ma jkun hemm ebda
ikun jista’ jsir, kemm-il darba l-a_c_cettant ma jsejja_hx lil dak li
wieg_hed, b’att _gudizzjarju ppre_zentat qabel ma jg_haddi _z-_zmien
darba, fil-ka_z li dak li wieg_hed jonqos li jag_hmel hekk, it-talba
b’_citazzjoni sabiex titwettaq il-weg_hda ma ti_gix ippre_zentata fi
Weg_hda ta’ bejg_h 
bi prezz _gust.
 Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
Weg_hda ta’ bejg_h 
bil-kapparra.
 Jekk b’weg_hda ta’ bejg_h tkun _giet mog_htija kapparra, kull
tat il-kapparra billi titlef din il-kappara, u l-parti li tkun ir_cevietha,
bili trodd darbtejn daqsha, kemm-il darba ma jkunx hemm u_zu
mog_htija l-kapparra.
Id-disposizzjonijiet 
bejg_h, ig_hoddu 
g_hall-weg_hda ta’ 
1360. 
g_hall-weg_hda ta’ xiri.
Spejje_z tal-bejg_h.
bejg_h, fosthom dawk li jsiru g_hall-_helsien ta’ immobbli minn
ù   ew pi_zijiet o_hra li
g_halihom l-immobbli jkun su_g_gett, skond id-disposizzjonijiet
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, ibatihom ix-xerrej.
( ) Is-senserija kif ukoll id-dritt tal-periti jew tal-persuni
ie_hor mix-xerrej.
Senserija.
l-bejg_h hu ta’ immobbli.
Meta l-bejg_h jew 
b’att pubbliku.
2) pro persona
nominanda
lnterpretazzjoni ta’ 
pattijiet oskuri.
  Kull patt oskur jew ambigwu ta’ kuntratt, g_handu ji_gi
interpretazzjoni tal-kuntratti in _generali.
Sub-titolu II
ERSUNI L ISTG_H IXTRU J W IB G_HU
Min jista’ jixtri jew 
ipprojbit mil-li_gi.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
Kuntratt ta’ bejg_h 
mara.
1366. Il-kuntratt ta’ bejg_h bejn ir-ra_gel u l-mara ma jiswiex,
_hlief f’dawn il-ka_zijiet li _gejjin -
a)
somma li jkollha tag_htih g_had-dota;
( ) meta l-kaw_za tal-bejg_h jew ta_c-_cessjoni li r-ra_gel
il-_hlas ta’ kreditu jew l-impjieg ta’ flus tax-xerrej jew
ta_c-_cessjonarju:
partijiet mi_z_zew_gin flimkien tie_hu b’hekk xi vanta_g_g indirett, il-
werrieta tal-parti l-o_hra, jew o_hrajn li jkollhom interess, jistg_hu
pro tanto.
beni fuq talba tal-
kredituri tar-ra_gel 
1367. 
jipprojbixxu lir-ra_gel u lill-mara li jixtru beni ming_hand xulxin, ma
jg_hoddux g_hall-ka_z ta’ beni mibjug_hin fl-irkant fuq talba tal-
Persuni o_hra li ma 
jistg_hux jixtru xi 
1368. 
interposti, lil tuturi jew kuraturi, ta’ beni ta’ persuni li jkunu ta_ht it-
tutela jew il-kurazija tag_hhom, jew lil mandatarji ta’ dawk il-beni li
ta_ht is-setg_ha tal-qorti.
Bejg_h jew _cessjoni 
im_hallfin jew 
ma_gistrati.
  Il-bejg_h jew _cessjoni ta’ kaw_zi jew ta’ jeddijiet jew
persuni interposti, favur ta’ m_hallfin jew ma_gistrati, huma wkoll
nulli. 
_H EJ E_G LI JIS G_HU JIN IE U
_Hwejje_g li jistg_hu 
jinbieg_hu.
 Tista’ tinbieg_h kull _ha_ga li hi fil-kummer_c, kemm-il darba
_Hwejje_g futuri. 1371. (1) Il-bejg_h ta’ _hwejje_g futuri hu bejg_h ta_ht kondizzjoni;
ma jkollu ebda effett.
( ) I_zda, jekk l-o_g_gett tal-bejg_h ikun it-tama ta’ _ha_ga futura,
prezz g_halkemm il-_ha_ga tibqa’ g_hal kollox bla e_zistenza.
( ) Fid-dubju, il-bejg_h jitqies li sar ta_ht kondizzjoni.
_haddie_hor. 
Emendat:
1372. 
disposizzjonijiet dwar Il-Monti kwantu g_har-rahan, il-bejg_h ta’
_ha_ga ta’ _haddie_hor hu null:
ix-xerrej ma kienx jaf illi l-_ha_ga kienet ta’ _haddie_hor:
I_zda wkoll, in-nullit  ta’ dan il-bejg_h ma tista’ qatt ti_gi
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
opposta mill-bejjieg_h.
Bejg_h ta’ jedd ta’ 
persuna _hajja.
1373. Il-bejg_h jew _cessjoni ta’ jedd g_has-su_ccessjoni ta’ persuna
_hajja, hu null, g_halkemm din il-persuna tkun tat il-kunsens tag_hha
Bejg_h ta’ jeddijiet 
dwar pensjonijiet, 
g_hall-
manteniment.
1374. 
mog_htija jew legati m_hollija espressament g_hall-manteniment, jew
pensjonijiet mog_htija mill-Gvern, huma wkoll nulli, bla _hsara,
ta’ disposizzjonijiet o_hra tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
_zmien tal-kuntratt.
1375. (1) Jekk fi_z-_zmien tal-kuntratt tal-bejg_h, il-_ha_ga
(2 Jekk mill-_ha_ga mibjug_ha kienet spi_c_cat bi_c_ca biss, ix-xerrej
jista’ jag_h_zel jew li jer_ga’ lura mill-kuntratt jew li jitlob il-bi_c_ca li
Jeddijiet tal-
bejjieg_h u tax-
wie_hed jew l-ie_hor 
kien jaf li l-_ha_ga 
1376.   Jekk il-bejjieg_h kien jaf li l-_ha_ga kienet spi_c_cat, ix-
xerrej li ma kienx jaf b’dan, g_handu jedd g_hall-_hlas tad-danni.
2)
kienet spi_c_cat, ix-xerrej li kien jaf b’dan mhux obbligat g_hall-_hlas
tal-prezz, imma hu obbligat g_hall-_hlas tad-danni. Jekk il-prezz ikun
L-artikolu 1426 
ig_hodd meta l-_ha_ga 
fil-kummer_c, e_c_c.
1377. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll g_hall-ka_z li l-bejg_h ma jkunx jiswa min_habba li l-_ha_ga ma
Sub-titolu IV
FUQ L-OB LI  T L-B JJ EG_H
bejjieg_h.
1378. 1l-bejjieg_h g_handu fuq kollox _zew_g obbligi, ji_gifieri, li
jikkunsinna, u li jiggarantixxi l-_ha_ga mibjug_ha.
 I. FUQ IL-KUNSINNA
immobbli.
Kap. 12.
 Il-kunsinna ta’ immobbli ssir   bil-pubblikazzjoni
tal-kuntratt tal-bejg_h, bla _hsara, kwantu g_had-d_hul fil-pussess ta’
ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Kunsinna ta’ 
_hwejje_g ji_gu mg_hoddija f’idejn ix-xerrej, jew billi jing_hataw f’idejh
l-imfieta_h tal-lok fejn dawn il-_hwejje_g mobbli jkunu qeg_hdin, jew
li_gi, issarraf daqs kieku _gew mog_htija l-_hwejje_g li g_halihom dawk
id-dokumenti jirriferixxu, jew billi l-bejjieg_h i_gieg_hel li x-xerrej
238      KAP. 16.       KODI_CI _CIVILI
_ha_ga.
Kunsinna ta’ 
bil-kunsens biss.
1381. Il-kunsinna ta’ _hwejje_g mobbli tista’ ssir ukoll bil-kunsens
biss tal-partijiet -
a)
jew
( ) meta l-bejjieg_h, li jkun _zamm g_halih it-tgawdija tal-
tax-xerrej; jew
( ) meta l-kunsinna tal-_ha_ga mibjug_ha ma tistax issir fi_z-
I_zda, fil-ka_zijiet imsemmijin fil-paragrafi ( ) u  _c)
kunsinna ma tistax tkun ta’ _hsara g_hat-terzi.
Kunsinna ta’ _ha_ga  1382. 
minnha x-xerrej bil-kunsens tal-bejjieg_h, jew bil-kunsinna tad-
dokumenti, meta l-bejg_h hu ta’ jeddijiet li _gejjin minn dokumenti li
Spejje_z tal-
kunsinna.
 (1)
(2 F’dawn l-ispejje_z jid_hlu dawk ta’ l-u_zin, tal-g_hadd jew tal-
kejl tal-_ha_ga, meta l-bejg_h isir bl-u_zin, bil-g_hadd jew bil-kejl.
3)
xerrej, meta l-bejg_h isir ta’ kollox f’salt u x-xerrej ikun irid ji_zen,
jg_hodd jew ikejjel il-_ha_ga biex jara jekk hemmx il-kwantit li
kienet _giet iddikjarata jew imwieg_hda.
4)
Il-lok tal-kunsinna. 1384. Il-kunsinna g_handha ssir fil-lok li fih il-_ha_ga kienet tinsab
fi_z-_zmien tal-bejg_h.
jag_hmilx il-
kunsinna.
  Jekk il-bejjieg_h jonqos li jag_hmel il-kunsinna, fi_z-_zmien
ma_hlul, jew li huwa ji_gi mqieg_hed fil-pussess tal-_ha_ga mibjug_ha,
i_zda dan kemm-il darba d-dewmien ikun _gie kka_gunat mill-bejjieg_h
Responsabbilt_a 
bejjieg_h g_had-
danni.
  Fil-ka_zijiet kollha, il-bejjieg_h g_handu ji_gi kkundannat
kunsinna tal-_ha_ga fi_z-_zmien miftiehem.
Merkanzija li 
bastiment.
1387. Meta wie_hed jobbliga ruhu li jikkunsinna merkanzija li
g_handha tasal fuq bastiment li hu jkun _zamm il-jedd li jsemmi fi
milli jwie_geb g_had-danni, jista’ ji_gi kkundannat li jikkunsinna, fi
_zmien li ji_gi mog_hti mill-qorti, skond i_c-_cirkostanzi, merkanzija
_a  u kwantit  b_hal dik li tkun _giet miftiehma.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
Nuqqas tal-
kunsinna ta’ 
g_handha tasal fi 
_zmien stabbilit ma’ 
imsemmi fil-
ftehim.
  Dan ig_hodd ukoll meta persuna tobbliga ru_hha li
jkun ing_hata l-isem fil-ftehim u tonqos li tag_hmel il-kunsinna fi_z-
_zmien stabbilit, kemm-il darba hija ma tippruvax li g_hamlet dak
_zmien stabbilit u li din ma waslitx f’dak i_z-_zmien min_habba forza
ma_g_guri.
kunsinna ta’ 
_hwejje_g li 
jing_haddu jew 
jitkejlu.
 Jekk il-bejjieg_h ikun obbliga ruhu li jikkunsinna, fi _zmien
ma jitqiesx li esegwixxa l-obbligazzjoni tieg_hu jekk jirrifjuta li
jikkunsinnahom lix-xerrej li jmur biex jir_cevihom fi _zmien li jkun
eg_hluq ta_z-_zmien stabbilit:
I_zda, kemm-il darba l-bejjieg_h ikun lest biex jag_hmel il-
tal-_hwejje_g mibjug_ha jkun jista’ jibda konvenjentement qabel l-
eg_hluq ta_z-_zmien miftiehem, ix-xerrej ma jistax, g_halkemm qabel
_hsara tal-jedd tieg_hu g_hall-azzjoni tad-danni, ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1385 u 1386.
skond il-kwalit_a
miftiehma jew 
b_hall-kampjun.
  Jekk il-_ha_ga li l-bejjieg_h i_gib biex jikkunsinna ma tkunx
_a  mwieg_hda, jew ma tkunx b_hall-kampjun li fuqu l-bejg_h
danni, jew li jircievi l-_ha_ga bi prezz anqas fuq stima ta’ periti.
Il-_hlas u l-kunsinna 
kondizzjonijiet li 
jimxu flimkien.
  Il-bejjieg_h mhux obbligat jikkunsinna l-_ha_ga jekk ix-
xerrej _zmien g_hall-_hlas.
Il-bejjieg_h mhux 
kunsinna jekk ix-
xerrej isir mhux 
1392.   Il-bejjieg_h lanqas mhu obbligat g_hall-kunsinna tal-
_ha_ga, g_halkemm ikun ta _zmien lix-xerrej g_hall-_hlas tal-prezz, jekk,
kuntratt kien ta lill-bejjieg_h.
( ) Lanqas mhu obbligat g_hall-kunsinna jekk, wara l-bejg_h, ix-
b’mod li l-bejjieg_h ikun fil-periklu li jitlef il-prezz.
( ) Dan ig_hodd ukoll meta, g_halkemm ix-xerrej kien fi stat ta’
deherx _hlief wara l-bejg_h u l-bejjieg_h ma kienx jaf bih fi_z-_zmien
tal-bejg_h.
4)
obbligat jikkunsinna l-_ha_ga, jekk ix-xerrej jag_htih garanzija g_hall-
_hlas tal-prezz fi_z-_zmien miftiehem.
g_handha ti_gi 
kkunsinnata. 
  Il-_ha_ga g_handha ti_gi kkunsinnata fl-istat li kienet tinsab
Il-frottijiet 
mag_hluqa jew li 
1394.   Minn dak in-nhar tal-bejg_h, il-frottijiet kollha jmissu
lix-xerrej.
2)
kollha mag_hluqa jew li jid_hlu qabel ma l-kondizzjoni sse_h_h, imissu
lill-bejjieg_h.
240      KAP. 16.       KODI_CI _CIVILI
. 1395. Il-frottijiet mhux maqtug_ha jew maqlug_ha fi_z-_zmien tal-
bejg_h, jew, jekk il-bejg_h isir ta_ht kondizzjoni sospensiva, fi_z-_zmien
mi_zrug_ha mill-bejjieg_h.
Qbiela ta’ raba’.  (1)
tal-bejg_h jew fi_z-_zmien li l-kondizzjoni sse_h_h, tmiss ukoll lix-
xerrej. 
2)
sehem tal-kera g_ha_z-_zmien li matulu jkun sar il-bejg_h jew il-
kondizzjoni tkun se_h_het, jinqasam bejn il-bejjieg_h u x-xerrej skond
kondizzjoni u kemm _zmien ikun g_hadda wara.
Nol tal-vjag_g.  Fil-ka_z ta’ bejg_h ta’ bastiment li jkun jinsab fil-vja_g_g, in-
Il-_ha_ga g_handha 
ti_gi kkunsinnata bl-
1398. 
kunsinna ta’ l-a_c_cessorji u ta’ dak kollu li g_handu jservi g_hall-u_zu
ta’ dejjem tal-_ha_ga nfisha.
_a   1399.  _a
kollha miftiehma, bla _hsara ta’ dak li jing_had xort’o_hra fl-artikoli li
Bejg_h ad 
.
1400. (1) Jekk il-bejg_h ta’ immobbli jsir billi ting_had il-
_a  b’tant flus g_hal kull tant kejl, il-bejjieg_h hu obbligat
_a
msemmija fil-kuntratt.
2)
il-bejjieg_h g_handu jnaqqas il-prezz skond kemm kejl ikun hemm
anqas.
kwantit_a
1401. 
qabel dan, il-kwantit_a
kuntratt, ix-xerrej g_handu j_hallas i_z-_zjieda tal-prezz:
I_zda, jekk il-bi_c_ca li jkun hemm i_zjed tkun aktar minn
_a  msemmija fil-kuntratt, ix-xerrej
Bejg_h mhux ad  1402.  corpus
determinat u limitat, jew sew jekk il-bejg_h ikun ta’ fondi mag_h_zulin
il-kejl, inkella jissemma l-ewwel il-corpus
it-tismija tal-kejl ma tag_hti lok g_hal ebda _zjieda mal-prezz favur il-
bejjieg_h g_ha_z-_zejjed fil-kejl, lanqas g_hal ebda tnaqqis ta’ prezz
kejl sewwa u dak imsemmi fil-kuntratt tkun aktar minn wa_hda minn
g_hoxrin, f’i_zjed jew f’anqas, tal-valur tal-_hwejje_g kollha mibjug_ha
I_zda, ma jkunx hemm jedd g_hal _zjieda jew g_hal tnaqqis ta’
prezz, g_halkemm id-differenza tkun aktar minn wa_hda minn
_ha_ga tkun _giet mibjug_ha fl-irkant ta_ht is-setg_ha tal-qorti jew jekk
tkun _giet mibjug_ha espressament bla garanzija tal-kwantit  jew
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
jekk il-_ha_ga tkun _giet mibjug_ha tale quale
ma jkunx sar fl-irkant bil-qorti, ta’ kull rimedju mog_hti mil-li_gi
f’ka_z ta’ le_zjoni.
_zjieda fil-prezz.
1403. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel
dan, ikollha tit_hallas _zjieda fil-prezz g_ha_z-_zejjed fil-kejl, ix-xerrej
fond, li j_hallas i_z-_zjieda tal-prezz, bl-img_haxijiet.
Dmirijiet tal-
xerrej jag_h_zel li 
jer_ga’ lura mill-
1404. 
mill-kuntratt, il-bejjieg_h g_handu jroddlu, mal-prezz li jkun ir_cieva,
l-ispejje_z tal-kuntratt u kull spi_za le_gittima o_hra li jkollha x’taqsam
Bejg_h ta’ _zew_g 
fondi b’kuntratt 
1405. 
_gie msemmi kemm hu, ikunu _gew mibjug_ha b’kuntratt wie_hed, u bi
prezz wie_hed, u jinsab li l-kwantit  ta’ wie_hed mill-fondi hija anqas
u dik ta’ l-ie_hor hija i_zjed, in-nieqes tal-fond wie_hed g_handu
azzjoni g_ha_z-_zjieda jew g_hat-tnaqqis tal-prezz tista’ ti_gi e_zer_citata
biss skond ir-regoli mi_gjubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
jew it-tnaqqis ta’ 
prezz.
  Fil-ka_zijiet kollha illi jkun hemm lok g_ha_z-_zjieda jew
g_hall-ammont i_zjed jew anqas li jaqbe_z i_z-_zejjed jew in-nieqes li
tippermetti l-li_gi.
azzjoni.
1407. (1) L-azzjoni li tmiss lill-bejjieg_h g_ha_z-_zjieda tal-prezz, u
mill-kuntratt, tintilef eg_hluq sentejn minn dak in-nhar tal-kuntratt.
( ) Dan i_z-_zmien tal-preskrizzjoni jimxi kontra l-assenti, l-
dawn il-persuni jkun _gej minn bejjieg_h jew xerrej li kontra tieg_hu l-
mixi ta_z-_zmien tal-preskrizzjoni ma ji_gix sospi_z.
 II. FUQ IL-GARANZIJA
Garanzija.
jidhrux ta’ dik il-_ha_ga.
FUQ IL-G RA ZI A TA PUSSESS P IFIKU T L-_HA_G IBJUG_H
pre_zunta.
1409. G_halkemm fil-kuntratt tal-bejg_h ma tkunx _giet miftiehma
l-garanzija, il-bejjieg_h g_handu   jag_hmel tajjeb lix-xerrej
g_hall-evizzjoni li ttellfu l-_ha_ga mibjug_ha, kollha jew bi_cca minnha,
u li ma jkunux _gew imsemmijin fil-kuntratt.
Ftehim spe_cjali.
  242      _h       
bejjieg_h m’g_handu jkun su_g_gett g_hal ebda garanzija.
Obbligazzjoni tal-
jkollux jag_hti 
garanzija.
  G_halkemm ikun _gie miftiehem illi l-bejjieg_h m’g_handu
g_hal dik il-garanzija li j_gib b’eg_hmilu, u kull ftehim kuntrarju g_hal
dan ma jiswiex.
evizzjoni l-bejjieg_h 
g_handu jrodd il-
1412. 
hemm ebda garanzija, il-bejjieg_h, fil-ka_z ta’ evizzjoni, hu obbligat
g_har-radd tal-prezz, jekk ma jkunx _gie miftiehem espressament il-
Jeddijiet tax-xerrej 
f’ka_z ta’ evizzjoni 
hija mwieg_hda jew 
pre_zunta.
  Meta l-garanzija tkun _giet imwieg_hda jew ma jkun sar
jitlob ming_hand il-bejjieg_h -
( ) ir-radd tal-prezz;
b)
iroddhom lis-sid li jkun _ha lura l-_ha_ga;
( ) l-ispejje_z kollha _gudizzjarji, fosthom dawk li jkun
(d il-_hlas tal-_hsara, kif ukoll l-ispejje_z le_gittimi tal-
kuntratt u kull _hlas le_gittimu ie_hor li jkollu x’jaqsam
Valur anqas tal-
_ha_ga fi_z-_zmien ta’ 
1414.   Meta, fi_z-_zmien ta’ l-evizzjoni, il-_ha_ga mibjug_ha tkun
saret tiswa anqas jew tkun tg_harrqet bosta, sew bi traskura_gni tax-
g_har-radd tal-prezz kollu.
( ) I_zda, jekk ix-xerrej ikun _ha utili mit-tg_harriq mag_hmul
somma daqs kemm ikun dak l-utili.
Jekk il-_ha_ga ssir  1415. 
tiswa i_zjed, ukoll jekk dan ma jkunx _gara b’eg_hmil ix-xerrej, il-
bejjieg_h g_handu j_hallas lix-xerrej is-somma li tkun taqbe_z il-prezz
_Hlas lix-xerrej ta’ 
spejje_z.
 (1)
persuna li tkun _hadet il-fond lura li t_hallas lix-xerrej, l-ispejje_z
kollha tat-tiswijiet u tal-miljoramenti utili illi x-xerrej ikun g_hamel
(2 Jekk il-bejjieg_h ikun bieg_h b’mala fidi l-fond ta’ _haddie_hor,
hu g_handu j_hallas lix-xerrej l-ispejje_z kollha, fosthom ukoll dawk
Evizzjoni ta’ bi_c_ca 
mill-_ha_ga.
 (1)
bi_c_ca, meta tinqies mal-_ha_ga kollha, tkun ta’ hekk importanza, illi
ming_hajrha x-xerrej ma kienx jixtri l-_ha_ga, hu jista’, fi _zmien sena
f’_gudikat, jitlob li j_holl il-bejg_h.
( ) Dan i_z-_zmien jimxi kif jing_had fl-artikolu 1407 2)
Stima tal-bi_c_ca. 1418. Jekk, fil-ka_z imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, ix-
xerrej ma jag_h_zilx li j_holl il-bejg_h, il-valur li g_handu ji_gi m_hallas
  _g 243
mill-bejjieg_h lix-xerrej g_hall-bi_c_ca milquta bl-evizzjoni, g_handu
g_handu jittie_hed qies ta_z-_zmien ta’ l-evizzjoni, sew jekk il-_ha_ga
mibjug_ha tkun saret tiswa i_zjed kemm jekk tkun saret tiswa anqas.
servitù   mhux 
1419. (1)
ma jidhrux, li tag_hhom ma tkunx saret dikjarazzjoni, u dawn is-
x-xerrej ma kienx jixtri l-fond li kieku _gie mg_harraf bihom, dan
(2)
bejg_h li jsir fl-irkant ta_ht is-setg_ha tal-qorti.
f’ka_z ta’ fond 
_hieles minn servitù  
1420. I_zda, meta l-fond ikun _gie mibjug_h b_hala frank u _hieles
ù
xort’o_hra mwieg_hda espressament, f’dawn il-ka_zijiet ix-xerrej
bejjieg_h ma jne_h_hix kull servit  jew pi_z ie_hor li ma jkunux _gew
ù
xorta li jidhru, u ji_gi ppruvat illi x-xerrej kien jaf bihom fi_z-_zmien
tal-partijiet ma kienx li jda_h_hlu din is-servit  jew pi_z fil-weg_hda
Jekk ix-xerrej 
evizzjoni bi _hlas ta’ 
1421. Meta x-xerrej ikun skansa l-evizzjoni tal-fond bil-_hlas ta’
tal-garanzija billi jag_hti lura lix-xerrej is-somma li dan ikun _hallas
Jekk ix-xerrej ma 
bejjieg_h fil-kaw_za 
1422. Il-garanzija g_hall-evizzjoni tispi_c_ca, jekk ix-xerrej ikun
ma sejja_h fil-kaw_za lill-bejjieg_h, meta dan jipprova li seta’ j_gib ‘il
talba _gudizzjarja kienet ti_gi mi_c_huda.
azzjoni g_hall-
1423. (1)
aqsar, l-azzjoni g_hall-garanzija min_habba evizzjoni taqa’ bil-
nhar illi s-sentenza li biha x-xerrej ikun _gie kkundannat tg_haddi
(2)
jing_had fl-artikolu 1407(2).
UQ IL-GARANZIJA G_HAD DIFETTI LI MA JIDHRUX TAL-_HA_GA 
MIBJUG_HA
Garanzija g_had-
difetti li ma 
jidhrux.
1424.  Il-bejjieg_h hu obbligat jag_hmel tajjeb g_had-difetti li ma
jidhrux tal-_ha_ga mibjug_ha illi jag_hmluha mhux tajba g_hall-u_zu li
g_halih hija ma_hsuba, jew li jnaqqsu daqshekk il-valur tag_hha illi x-
xerrej ma kienx jixtriha jew kien joffri prezz i_zg_har, li kieku kien
jaf bihom.
  244      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Il-bejjieg_h ma 
jwe_gibx g_had-
difetti li jidhru.
1425. Il-bejjieg_h ma jwe_gibx g_had-difetti li jidhru, illi x-xerrej
seta’ jsir jaf bihom wa_hdu.
Il-bejjieg_h iwie_geb 
g_had-difetti li ma 
jidhrux.
1426. I_zda, huwa jwie_geb g_had-difetti li ma jidhrux, ukoll jekk
ma kienx jaf bihom, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li, f’dan il-
ka_z, m’g_handux ikun obbligat g_hal ebda garanzija.
Actio redhibitoria 
u actio 
aestimatoria.
1427. Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-artikoli 1424 u 1426, ix-xerrej
jista’ jag_h_zel, billi ji_gi ‘1 quddiem bl-azzjoni redibitorja, li jag_hti
lura l-_ha_ga u jitlob ir-radd tal-prezz, inkella, billi ji_gi ‘1 quddiem
bl-azzjoni stimatorja, li j_zomm il-_ha_ga u jitlob lura dik il-bi_c_ca
mill-prezz li ti_gi stabbilita mill-qorti.
Meta d-difett hu 
f’wa_hda minn 
_zew_g _hwejje_g jew 
i_zjed mibjug_hin 
flimkien.
1428.  (1) Meta _zew_g _hwejje_g jew i_zjed ji_gu mibjug_hin flimkien,
b’mod li l-wa_hda ma kinitx tinbieg_h jew tinxtara ming_hajr l-o_hra, u
wa_hda minn dawn il-_hwejje_g ikollha difett li jag_hti lok g_hall-
azzjoni redibitorja jew g_hall-azzjoni stimatorja, ix-xerrej ma jistax
jinqeda bl-azzjoni redibitorja _hlief g_hall-_hwejje_g kollha mixtrija,
g_halkemm il-prezz ikun _gie mag_hmul g_hal kull _ha_ga g_haliha.
(2) I_zda, jekk il-_hwejje_g mibjug_ha flimkien ma jkollhomx
x’jaqsmu wa_hda ma’ l-o_hra, l-azzjoni hawn fuq imsemmija ma
tistax titmexxa _hlief kwantu g_hall-_ha_ga difettu_za, g_halkemm il-
_hwejje_g kollha jkunu _gew mibjug_ha bi prezz wie_hed; u f’dan il-ka_z,
il-bejjieg_h g_handu jrodd il-prezz ta’ dik il-_ha_ga bi stima mag_hmula
fuq il-prezz li jkun _gie miftiehem g_hall-_hwejje_g kollha f’daqqa.
Jekk il-bejjieg_h 
kien jaf jew le bid-
difetti.
1429.  (1) Jekk il-bejjieg_h kien jaf bid-difetti tal-_ha_ga mibjug_ha,
hu obbligat mhux biss li jrodd il-prezz li jkun ir_cieva i_zda wkoll li
j_hallas id-danni lix-xerrej.
(2) Jekk il-bejjieg_h ma kienx jaf bid-difetti tal-_ha_ga, hu
obbligat biss irodd il-prezz u j_hallas lix-xerrej l-ispejje_z li jkollhom
x’jaqsmu mal-bejg_h.
Jekk il-_ha_ga 
difettu_za tispi_c_ca.
1430.  (1) Jekk il-_ha_ga difettu_za tispi_c_ca min_habba d-difetti
tag_hha, it-telfa tag_hha jbatiha l-bejjieg_h, illi hu obbligat lejn ix-
xerrej g_har-radd tal-prezz u g_hall-_hlasijiet l-o_hra msemmijin fl-
a_h_har artikolu qabel dan.
(2) Jekk il-_ha_ga tispi_c_ca b’a_c_cident, it-telfa jbatiha x-xerrej.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni. 
Emendat: 
XXVIII.1994.45.
1431.  (1) L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja jaqg_hu bil-
preskrizzjoni, g_hal dawk li huma immobbli, bl-eg_hluq ta’ sena
minn dak in-nhar tal-kuntratt, u, g_hal dawk li huma _hwejje_g
mobbli, bl-eg_hluq ta’ sitt xhur minn dak in-nhar tal-kunsinna tal-
_ha_ga mibjug_ha.
(2) I_zda, jekk ma setax ikun li x-xerrej jikxef id-difett li ma
jidhirx tal-_ha_ga, i_z-_zminijiet hawn fuq imsemmija tal-preskrizzjoni
ma jibdewx ig_haddu _hlief minn dak in-nhar li seta’ jkun li hu jikxef
dak id-difett.
(3) I_z-_zminijiet tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmija jimxu
kif jing_had fl-artikolu 1407(2).
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        245
L-azzjoni 
redibitorja u 
stimatorja ma 
jistg_hux jitmexxew 
f’ka_z ta’ bejg_h fl-
irkant bil-qorti.
1432.  L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja ma jistg_hux
jitmexxew f’ka_z ta’ bejg_h bl-irkant ta_ht is-setg_ha tal-qorti. 
Sub-titolu V
FUQ L-OBBLIGI TAX-XERREJ
Meta u fejn g_handu 
jit_hallas il-prezz.
1433. Meta _z-_zmien u l-lok tal-_hlas tal-prezz ma ji_gux miftiehma
fil-kuntratt, ix-xerrej g_handu j_hallas fi_z-_zmien u fil-lok tal-
kunsinna tal-_ha_ga.
Meta x-xerrej hu 
obbligat g_hall-
img_haxijiet.
1434. Ix-xerrej, ukoll jekk ma jkunx hemm ftehim fuq daqshekk,
hu obbligat i_hallas l-img_haxijiet tal-prezz sa dak in-nhar tal-_hlas
bil-_hamsa fil-mija fis-sena, ming_hajr distinzjoni, f’kull wie_hed
mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk il-_ha_ga mibjug_ha u kkunsinnata tag_hti frottijiet
jew utili ie_hor;
(b) jekk, g_halkemm il-_ha_ga ma tkunx tag_hti frottijiet jew
utili je_hor, ix-xerrej ikun _gie msejja_h b’att _gudizzjarju
g_hall-_hlas tal-prezz;
(_c) jekk il-kunsinna tal-_ha_ga, meta din il-_ha_ga tkun
mobbli, ma tkunx saret bi _htija tax-xerrej, u l-bejjieg_h
ikun sejja_hlu, b’att _gudizzjarju, biex jir_ceviha:
I_zda, fil-ka_zijiet imsemmijin fil-paragrafi (b)  u (_c), l-
img_haxijiet ma jg_haddux _hlief minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-
att _gudizzjarju msemmi hawn fuq.
Meta x-xerrej 
mhux obbligat 
g_hall-img_haxijiet.
1435.  (1) Ix-xerrej mhux obbligat g_hall-_hlas ta’ l-img_haxijiet
matul i_z-_zmien mog_hti lilu fil-kuntratt g_hall-_hlas tal-prezz.
(2) I_zda, i_z-_zmien mog_hti mill-bejjieg_h wara l-kuntratt tal-
bejg_h ma j_gibx rinunzja g_hall-img_haxijiet tal-prezz, jekk dan i_z-
_zmien ma jkunx _gie mog_hti b’testment.
Jekk il-_ha_ga tista’ 
tag_hti frottijiet.
1436. Jekk il-_ha_ga tista’ tag_hti frottijiet jew utili ie_hor, ix-xerrej
jibqa’ obbligat g_hall-img_haxijiet tal-prezz, g_halkemm il-_ha_ga, g_hal
xi a_c_cident jew g_hal xi ra_guni o_hra, ma tkunx tat dawk il-frottijiet
jew utili fi_z-_zmien li fih il-prezz ikun g_had ma t_hallasx.
Meta x-xerrej jista’ 
jissospendi l-_hlas 
tal-prezz.
1437.  (1) Jekk ix-xerrej ji_gi mmolestat fil-pussess tal-_ha_ga jew
ikollu ra_guni tajba li jib_za’ li sejjer ikun hekk immolestat, b’azzjoni
ipotekarja jew rivendikatorja, jista’ jissospendi l-_hlas tal-prezz
sakemm il-bejjieg_h ikun ne_h_ha l-molestja jew ir-ra_guni li min_habba
fiha jista’ jkun hemm bi_za ta’ dik il-molestja, jekk il-bejjieg_h ma
jag_h_zilx li jag_hti garanzija, jew jekk ma jkunx _gie miftiehem illi x-
xerrej g_handu j_hallas g_halkemm ikun hemm molestja.
(2) B’dan kollu, ukoll fil-ka_z imsemmi f’dan l-artikolu, jekk
jinsab li hemm xi wa_hda mi_c-_cirkostanzi msemmijin fl-artikolu
1434, ix-xerrej, meta jissospendi l-_hlas tal-prezz, g_handu j_hallas l-
img_haxijiet fuq dan il-prezz, kemm-il darba ma jag_h_zilx li jqieg_hed
  246      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
il-prezz il-qorti.
Meta l-bejjieg_h 
jista’ jitlob it-
t_hassir tal-bejg_h 
min_habba nuqqas 
tal-_hlas tal-prezz.
1438.  (1) Il-bejjieg_h ta’ immobbli ma jistax jitlob il-_hall tal-
bejg_h min_habba li ma jkunx _gie lilu m_hallas il-prezz.
(2) I_zda, meta l-bejg_h hu ta’ merkanzija jew ta’ _hwejje_g mobbli
o_hra, il-_hall tal-bejg_h, g_halkemm il-kondizzjoni ri_zoluttiva ma
tkunx _giet miftiehma espressament, isir ipso jure fl-interess tal-
bejjieg_h, jekk ix-xerrej, qabel l-eg_hluq ta_z-_zmien miftiehem g_hall-
kunsinna tal-_ha_ga, ma jmurx biex jir_ceviha, inkella, g_had li jmur
biex jir_ceviha, ma joffrix fl-istess _hin il-_hlas tal-prezz, kemm-il
darba ma jkunx _gie miftiehem _zmien g_hal dan il-_hlas.
Jeddijiet tal-
bejjieg_h mhux 
im_hallas fuq il- 
_ha_ga mibjug_ha.
1439. Jekk il-bejg_h ta’ _ha_ga mobbli jkun sar ming_hajr ma jkun
_gie miftiehem _zmien g_hall-_hlas, il-bejjieg_h jista’, jekk il-_hlas ma
jsirx, jie_hu lura l-_ha_ga mibjug_ha, sakemm din tkun tinsab f’idejn
ix-xerrej, jew ma j_hallix lix-xerrej li jbig_hha lil _haddie_hor, basta li
t-talba biex je_hodha lura ti_gi mag_hmula fi _zmien _hmistax-il _gurnata
mill-kunsinna u l-_ha_ga tkun tinsab f’dak l-istess stat li kienet fi_z-
_zmien tal-kunsinna.
Sub-titolu VI
FUQ IL-_HALL U R-REXXISSJONI TAL-BEJG_H
_Hall ta’ kuntratt ta’ 
bejg_h b’irkupru, 
jew t_hassir tal-
kuntratt min_habba 
le_zjoni.
1440.  Barra mir-ra_gunijiet _ga msemmijin f’dan it-Titolu, li
g_halihom jista’ ji_gi rexxiss jew ma_hlul kuntratt ta’ bejg_h, u minn
dawk li jg_hoddu g_hall-kuntratti kollha, il-kuntratt ta’ bejg_h jista’,
kollu jew bi_c_ca minnu, ji_gi ma_hlul bl-e_zer_cizzju tal-jedd ta’ rkupru,
u jista’ ji_gi rexxiss min_habba le_zjoni.
Emendat: 
IV. 1961.3.
FUQ L-IRKUPRU
Jedd ta’ rkupru. 
Sostitwit: 
IV. 1961.4.
1441. Il-jedd ta’ l-irkupru ji_gi minn patt.
Azzjoni ta’ rkupru. 
Emendat: 
IV.1961.5.
1442.  L-azzjoni ta’ rkupru biex jittie_hed lura immobbli, tista’
titmexxa mhux biss kontra x-xerrej, i_zda wkoll kontra kull
pussessur ie_hor ta’ l-immobbli; u bir-rivendizzjoni, l-immobbli
jg_haddi g_hand ir-retraent, _hieles minn kull ipoteka, servitù  jew pi_z
ie_hor li bihom ikun g_habbieh ix-xerrej jew pussessur ie_hor; bla
_hsara, kwantu g_hall-kiri, ta’ dak li jing_had fl-artikolu 1530 u 1531.
Dmirijiet tar-
retraent.
1443.  Ir-retraent g_handu j_hallas lura lir-retrattarju l-prezz tal-
bejg_h li jkun ta lok g_hall-irkupru, u kull spi_za le_gittima o_hra li jkun
g_hamel ix-xerrej f’dak il-bejg_h, kif ukoll l-ispejje_z kollha me_htie_ga
u utili mag_hmulin fil-_ha_ga mix-xerrej innifsu jew minn kull
pussessur ie_hor, ukoll jekk, g_hal xi ra_guni li g_haliha m’g_handux
iwie_geb la r-retrattarju u lanqas ebda pussessur ie_hor ta’ qablu, ma
jibqax l-effett ta’ dawk l-ispejje_z.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        247
Jedd tar-retrattarju 
g_hall-img_haxijiet.
1444.  Ir-retrattarju g_handu jedd g_hall-img_haxijiet minn dak in-
nhar li jkun _hare_g kull wa_hda mis-somom, li tag_hhom, skond l-
a_h_har artikolu qabel dan, g_handu ji_gi m_hallas lura, i_zda minn dawk
l-img_haxijiet g_handhom ji_gu maqtug_ha il-frottijiet li, min dak in-
nhar tal-bejg_h li ta lok g_hall-irkupru, huwa jew kull pussessur ie_hor
ta’ qablu jkun da_h_hal jew bil-g_haqal ta’ missier tajjeb tal-familja
seta’ jda_h_hal:
I_zda, ir-retrattarju jista’ j_zomm il-frottijiet hawn fuq
imsemmija u jirrinunzja g_hall-img_haxijiet.
Meta jispi_c_ca l-
jedd g_hall-
img_haxijiet.
1445.  Il-jedd tar-retrattarju g_hall-img_haxijiet jispi_c_ca minn dak
in-nhar tan-notifika tad-depo_zitu ta’ dawk is-somom li g_handhom
ji_gu m_hallsa lura lilu, basta li l-i_zbank tad-depo_zitu ma ji_gix
mi_zmum ming_hajr ra_guni tajba mir-retraent; f’dan l-a_h_har ka_z, il-
jedd g_hall-img_haxijiet ma jispi_c_cax _hlief minn dak in-nhar li
jispi_c_ca x-xkiel g_hall-i_zbank tad-depo_zitu.
Radd tal-frottijiet.
retrattarju g_handu jrodd lir-retraent il-frottijiet kollha li jkun da_h_hal
sa dak in-nhar li jitlaq il-_ha_ga minn idejh jew, li bil-g_haqal ta’
missier tajjeb tal-familja seta’ jda_h_hal.
Fructus pendentes.
_ha_ga minn idejh imissu lir-retraent, i_zda, bl-obbligu li j_hallas lura l-
ispejje_z mag_hmula sabiex saru u n_zammu.
Kif jitmexxa l-jedd 
ta’ rkupru.
1448.  (1) Il-jedd ta’ rkupru jitmexxa bil-pre_zentata ta’ _cedola
ta’ rkupru fir-re_gistru tal-qorti kompetenti, skond fejn ikun joqg_hod
il-pussessur tal-_ha_ga.
(2) I_zda r-retraent jitqies li mexxa sewwa l-jedd ta’ rkupru bil-
pre_zentata ta_c-_cedola fir-re_gistru tal-qorti kompetenti skond fejn
ikun joqg_hod ix-xerrej, kemm-il darba hu ma jkunx _gie qabel, b’att
_gudizzjarju, innotifikat bit-trasferiment tal-_ha_ga mag_hmul mix-
xerrej lil persuna o_hra; u f’dan il-ka_z l-atti kollha ta’ wara dwar l-
irkupru hekk e_zer_citat, g_handhom isiru f’dik l-istess qorti.
Somma li retraent 
g_handu jqieg_hed il-
qorti. 
Emendat: 
IV. 1961.6.
1449. Ir-retraent g_handu flimkien ma_c-_cedola ta’ rkupru, jew fi
_zmien g_haxart ijiem minn dak in-nhar tal-pre_zentata tag_hha,
iqieg_hed il-qorti somma li ti_gbor fiha -
(a) il-prezz tal-bejg_h li ta lok g_hall-irkupru;
(b) id-drittijiet tan-nutar li jkun ir_cieva l-kuntratt ta’ dak
il-bejg_h;
(_c) id-drittijiet im_hallsin g_hall-iskrizzjoni ta’ dak il-
kuntratt fir-Re_gistru Pubbliku, meta din l-iskrizzjoni
tkun saret;
(d) kull spi_za le_gittima o_hra li tkun tidher mill-kuntratt ta’
dak il-bejg_h, jew li r-retraent ikun xort’o_hra _gie jaf li
saret mix-xerrej jew li baqg_het fuqu.
_Zmien li fih 
g_handu jsir id-
depo_zitu.
1450.  (1) Meta ji_gi e_zer_citat jedd ta’ rkupru, dan ma jistax ji_gi
attakkat min_habba li d-depo_zitu jkun _gie mag_hmul wara _z-_zmien li
fih dak il-jedd seta’ ji_gi e_zer_citat, basta li d-depo_zitu jsir fil-g_haxart
ijiem imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan.
  248      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) I_zda, jekk id-depo_zitu ma jsirx fil-g_haxart ijiem hawn fuq
imsemmija, i_c-_cedola ta’ rkupru ma jkollhiex i_zjed effett,
g_halkemm id-depo_zitu jkun sar qabel ma jag_hlaq i_z-_zmien li hemm
g_hall-e_zer_cizzju ta’ dak il-jedd, bla _hsara tal-jedd tal-parti li tkun
ippre_zentat i_c-_cedola li te_zer_cita mill-_gdid il-jedd tag_hha ta’ rkupru
billi tippre_zenta _cedola _gdida f’dak i_z-_zmien, u bla _hsara wkoll ta’
kull disposizzjoni o_hra mi_gjuba fl-artikoli 1451 sal-1468.
Nuqqas tad-
depo_zitu kollu jew 
ta’ bi_c_ca minnu.
1451.  (1) L-e_zer_cizzju tal-jedd ta’ rkupru ma jista’ lanqas ji_gi
attakkat min_habba li ma jkunx sar id-depo_zitu, kollu jew bi_c_ca
minnu, jekk ir-retraent, minflok is-somma tad-depo_zitu jew is-
somma li tkun tonqos, ikun offra li jpa_ci somma daqsha, likwida u
li tista’ tintalab, li jkollu jie_hu ming_hand ir-retrattarju, jew, jekk id-
depo_zitu jkun nieqes bi_c_ca biss u jkun jidher _car mi_c-_cirkostanzi li
dak in-nuqqas sar ming_hajr _hsieb jew bi _zball.
(2) I_zda, i_c-_cirkostanza li n-nuqqas fid-depo_zitu sar bla _hsieb
jew bi _zball, ma tiswiex g_har-retraent jekk dan ma jag_hmilx s_hi_h id-
depo_zitu fi_z-_zmien ta’ g_haxart ijiem minn dak in-nhar li r-
retrattarju jkun, b’att _gudizzjarju, sejja_hlu g_haldaqshekk.
Ir-retraent jista’ 
jer_ga’ lura mill-
irkupru.
1452.  Ir-retraent jista’ jer_ga’ lura mill-irkupru sakemm ir-
rettrattarju ma jkunx b’att _gudizzjarju a_c_cetta dak l-irkupru.
Rivendizzjoni lir-
retraent.
1453.  (1) Ir-retrattarju mhux obbligat jag_hmel ir-rivendizzjoni
tal-_ha_ga favur ir-retraent, qabel ma dan ikun g_hamel l-obbligi
tieg_hu kollha skond l-artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) L-ispejje_z tar-rivendizzjoni jibqg_hu fuq ir-retraent.
Jeddijiet tal-
partijiet.
1454.  (1) Ir-retrattarju jista’ f’kull _zmien wara l-pre_zentata ta_c-
_cedola ta’ rkupru, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejje_z, me_htie_ga
jew utili, li g_halihom ikollu jedd, u jista’ j_gieg_hel lir-retraent
i_hallas dawk l-ispejje_z fil-jum li, fuq talba ta’ l-istess retrattarju,
ji_gi mog_hti mill-qorti g_har-rivendizzjoni.
(2) Ir-retraent jista’ wkoll, f’kull _zmien wara l-pre_zentata ta_c-
_cedola, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejje_z hawn fuq imsemmija u
l-kundanna tar-retrattarju biex jag_hmel ir-rivendizzjoni fi_z-_zmien u
bil-mod li ji_gu ordnati mill-qorti.
_Hsara fil-_ha_ga 
b’a_c_cident.
1455.  Ir-retraent m’g_handux jedd, fil-ka_z ta’ _hsara fil-_ha_ga
b’a_c_cident, jitlob ebda tnaqqis mis-somma li jkollu jag_hti ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan.
Meta l-_hsara fil-
_ha_ga ssir mir-
retrattarju jew 
minn pussessur ta’ 
qablu. 
Emendat: 
IV.1961.7.
1456. Jekk il-_hsara fil-_ha_ga tkun saret mir-retrattarju jew minn
pussessur ie_hor ta’ qablu, ir-retraent m’g_handux jedd g_hall-_hlas tal-
_hsara _hlief f’daqs kemm ikun _ha utili minnha dak li kka_gunaha,
meta ma ji_gix ippruvat li dak li g_hamel il-_hsara jkun g_hamilha bil-
_hsieb li je_hles mill-irkupru jew li jag_hmel deni lir-retraent, i_zda, bla
pre_gudizzju, tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1461.
_Zmien li ma 
ji_g_geddidx. 
Emendat: 
IV. 1961.8.
1457.  Kull _zmien stabbilit mil-li_gi, dwar l-irkupru
konvenzjonali, hu perentorju.
Jedd ta’ rkupru 
konvenzjonali.
1458.  (1) Il-bejjieg_h jista’, fl-att tal-bejg_h, i_zomm il-jedd ta’
rkupru, ji_gifieri, il-jedd li jista jie_hu lura l-_ha_ga mibjug_ha, billi
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        249
jrodd il-prezz u j_hallas l-ispejje_z u l-img_haxijiet kif jing_had fl-
artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) Kull ftehim li l-bejjieg_h g_handu jrodd somma akbar, hu null
kwantu g_ha_z-_zejjed.
Il-jedd ta’ rkupru 
ma jistax jin_zamm 
g_hal i_zjed minn 
_hames snin.
1459.  (1) Il-jedd ta’ rkupru ma jistax jin_zamm g_hal i_zjed minn
_hames snin li jibdew ig_hoddu minn dak in-nhar tal-bejg_h.
(2) Meta dan il-jedd jin_zamm ming_hajr ma ji_gi miftiehem ebda
_zmien, inkella g_hal _zmien itwal minn _hames snin, il-ftehim hu null
g_hal kull _zmien li jaqbe_z il-_hames snin.
 (3) I_z-_zmien miftiehem bil-kuntratt jew imnaqqas, kif jing_had
hawn fuq, hu perentorju; u jimxi wkoll kontra l-minuri, l-interdetti
u l-assenti.
Jedd ta’ rkupru 
kontra t-terz 
pussessur.
1460.  (1) Il-bejjieg_h ta’ immobbli, illi jkun _zamm g_halih il-jedd
ta’ rkupru, jista’ jmexxi dan il-jedd kontra t-terz pussessur, ukoll
jekk fil-kuntratt li bih dan ikun akkwista l-immobbli ma tkun saret
ebda tismija fuq dak il-jedd.
(2) Dwar _hwejje_g mobbli, l-irkupru ma jistax jitmexxa meta
dawn il-_hwejje_g ikunu g_haddew f'‘idejn _haddie_hor.
Jeddijiet tax-xerrej 
ta_ht patt ta’ rkupru.
1461.  (1) Ix-xerrej b’patt ta’ rkupru jista’ je_zer_cita l-jeddijiet
kollha ta’ min bieg_hlu; hu jista’ jippreskrivi sew kontra s-sid veru
kemm kontra dawk li jkunu jippretendu jeddijiet jew ipoteki fuq il-
_ha_ga mibjug_ha; u jista’ wkoll je_c_cepixxi l-benefi_c_cju ta’ l-
eskussjoni kontra l-kredituri ta’ min bieg_hlu.
(2) I_zda, ma jistax ibiddel il-g_hamla tal-_ha_ga mibjug_ha lilu.
Meta x-xerrej ta’ 
bi_c_ca mhux 
maqsuma ta’ fond 
jakkwista l-fond 
kollu.
1462.  Jekk ix-xerrej ta’ bi_c_ca mhux maqsuma ta’ fond bil-patt
ta’ rkupru jsir sid il-fond kollu b_hala effett ta’ pro_ceduri ta’
li_citazzjoni mmexxija kontra tieg_hu, hu jista’ jobbliga lill-bejjieg_h
jifdi l-fond kollu, meta dan ikun irid jinqeda b’dak il-patt.
Kif jitmexxa l-
irkupru meta l-
bejjieg_ha huma 
tnejn jew i_zjed.
1463.  Jekk tnejn min-nies jew i_zjed ibig_hu lkoll flimkien u
b’kuntratt wie_hed fond komuni bejniethom, kull wie_hed minnhom
jista’ jmexxi l-jedd ta’ rkupru fuq il-bi_c_ca biss li kienet tmissu.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
bejjieg_h.
1464.  Meta dak li wa_hdu jkun bieg_h il-fond ikun _halla _zew_g
werrieta jew i_zjed, kull wie_hed minn dawn jista’ jimxi bil-jedd ta’
rkupru g_hal dik il-bi_c_ca biss li tag_hha jkun werriet.
Jeddijiet tax-xerrej 
kontra l-bejjieg_ha 
jew il-werrieta 
kollha tal-fond.
1465.  (1) lzda, ix-xerrej, fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g
artikoli qabel dan, jista’ jsejjah, b’att _gudizzjarju, lill-bejjieg_ha l-
o_hra kollha tal-fond komuni, jew il-werrieta l-o_hra kollha, biex
jiddikjaraw jekk iridux huma wkoll je_zer_citaw il-jedd ta’ rkupru,
kull wie_hed g_has-sehem tieg_hu.
(2) Il-bejjieg_ha tal-fond komuni jew il-werrieta meta ji_gu hekk
imsej_hin g_handhom jag_hmlu d-dikjarazzjoni fuq imsemmija fi_z-
_zmien li jkun fadal g_hall-e_ze_cizzju tal-jedd ta’ rkupru, basta li, jekk
dan i_z-_zmien ikun anqas minn g_haxart ijiem, inkella, ikun g_halaq
g_hal kollox, din id-dikjarazzjoni ssir fi _zmien g_haxart ijiem li
jg_hoddu minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-att _gudizzjarju fuq
imsemmi.
  250      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jekk ma ssirx id-
dikjarazzjoni mill-
bejjieg_ha tal-fond 
komuni jew mill-
werrieta x-xerrej 
isir s-sid g_hal 
kollox tal-fond 
kollu.
1466. Jekk fi_z-_zmien fuq imsemmi xi wie_hed mill-bejjieg_ha tal-
fond komuni jew mill-werrieta ma jiddikjarax li jrid jinqeda bil-
jedd ta’ rkupru g_hal dak li hu s-sehem tieg_hu, ix-xerrej jibqa’ g_hal
kollox is-sid tal-fond kollu, kemm-il darba dawk mill-bejjieg_ha jew
mill-werrieta li jkunu mxew bil-jedd ta’ rkupru g_hal sehemhom, fi
_zmien g_haxart ijiem minn dak in-nhar li ji_gu mix-xerrej imsej_hin
b’att _gudizzjarju, ma jifdux il-fond kollu bil-mod li jing_had fl-
artikolu 1448.
Meta kull bejjieg_h 
jista’ jimxi g_halih 
bil-jedd ta’ rkupru.
1467.  Jekk il-bejg_h ta’ fond ta’ tnejn min-nies jew i_zjed ma
jkunx sar minnhom ilkoll flimkien, u tal-fond kollu, i_zda kull
wie_hed minnhom ikun bieg_h separatament sehmu, kull wie_hed mill-
bejjieg_ha jista’ jimxi bil-jedd ta’ rkupru separatament fuq is-sehem
li kien tieg_hu, u x-xerrej ma jistax i_gieg_hel lil dak li hekk jinqeda
bil-jedd tieg_hu ta’ rkupru, jirkupra l-fond kollu.
Jedd ta’ rkupru 
kontra l-werrieta 
tax-xerrej.
1468.  (1) Jekk ix-xerrej ikun _halla _zew_g werrieta jew i_zjed, il-
jedd ta’ rkupru ma jistax jitmexxa kontra kull wie_hed minnhom
_hlief g_hal sehmu, sew jekk il-fond mibjug_h ikun g_had ma _giex
maqsum kemm ukoll jekk il-werrieta jkunu _ga qasmuh bejniethom.
(2) I_zda, jekk il-wirt ikun _gie maqsum, u l-_ha_ga mibjug_ha tkun
misset kollha lis-sehem ta’ wie_hed mill-werrieta, il-jedd ta’ rkupru
jista’ jitmexxa kontra dan il-werriet g_hall-fond kollu.
Sub-titolu VII
FUQ I_C-_CESSJONI TA’ KREDITI U JEDDIJIET O_HRA
_Cessjoni ta’ 
krediti, e_c_c.
1469. I_c-_cessjoni jew bejg_h ta’ kreditu, ta’ jedd, jew ta’ azzjoni
hija perfetta, u l-proprjet_a  tag_hhom ti_gi akkwistata ipso jure mi_c-
_cessjonarju, hekk kif isir il-ftehim fuq il-kreditu, fuq il-jedd jew
fuq l-azzjoni u fuq il-prezz, u, barra minn meta _c-_cessjoni tkun ta’
jeddijiet trasferibbli bil-kunsinna tat-titolu, hekk kif isir l-att ta_c-
_cessjoni.
I_c-_cessjoni 
g_handha ssir bil-
miktub.
1470.  (1) I_c-_cessjoni ma tiswiex jekk ma ssirx bil-miktub.
(2) I_c-_cessjoni ta’ jeddijiet ta’ wirt, jew ta’ krediti, ta’ jeddijiet,
jew azzjoniet li _gejjin minn atti pubbli_ci, ma tiswiex jekk ma ssirx
b’att pubbliku.
Notifika lid-
debitur.
1471.  I_c-_cessjonarju ma jistax, kwantu g_hat-terzi, je_zer_cita l-
jeddijiet lilu _ceduti, _hlief wara li _c-_cessjoni tkun _giet img_harrfa lid-
debitur b’att _gudizzjarju, mi_c-_cessjonarju nnifsu jew mi_c-_cedent.
Jekk ma ssirx in-
notifika.
1472. Fin-nuqqas ta’ dik it-tag_hrifa, jew sakemm dik it-tag_hrifa
ma ssirx -
(a) id-debitur ma jistax je_c_cepixxi _c-_cessjoni kontra l-
kreditur tieg_hu, u jekk i_hallas id-dejn lil dan il-
kreditur, ji_gi me_hlus minn dak id-dejn;
(b) jekk il-kreditur, wara li jkun _ceda l-kreditu lil wie_hed,
jag_hmel _cessjoni o_hra ta’ dak il-kreditu lil _haddie_hor,
illi jkun f’bona fidi, it-tieni _cessjonarju, jekk ikun
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        251
innotifika _c-_cessjoni mag_hmula lilu, hu preferit g_hall-
ewwel wie_hed;
(_c) jekk il-kredituri ta_c-_cedent jissekwestraw f’idejn id-
debitur dak li dan ikollu jag_hti, huma preferiti g_ha_c-
_cessjonarju, allavolja ma jkunux saru kredituri _hlief
wara _c-_cessjoni;
(d) id-debitur jista’ jpa_ci kull somma li g_haliha jsir
kreditur ta_c-_cedent; i_zda, i_c-_cessjonarju ma jistax ipa_ci
l-kreditu lilu _cedut ma’ dak li jkollu jag_hti lid-debitur.
A_c_cettazzjoni ta_c-
_cessjoni.
1473.  It-tag_hrifa mhix me_htie_ga jekk id-debitur ikun a_c_cetta _c-
_cessjoni.
_Cessjoni ta’ 
kambjalijiet, e_c_c.
1474. La t-tag_hrifa u lanqas l-a_c_cettazzjoni msemmijin fl-a_h_har
artikolu qabel dan ma huma me_htie_ga fil-ka_z ta’ kambjalijiet jew
titoli o_hra ta’ kreditu li ji_gu ttrasferiti bil-_gira jew bil-kunsinna.
Jeddijiet li jid_hlu 
fi_c-_cessjoni ta’ 
kreditu.
1475. Fi_c-_cessjoni ta’ kreditu jid_hlu l-garanziji, il-privile_g_gi, l-
ipoteki, u a_c_cessorji o_hra ta’ l-istess kreditu; i_zda ma jid_hlux il-
frottijiet mag_hluqa u l-azzjoni ta’ rexxissjoni, meta dawn ma
jkunux _gew imsemmijin espressament fi_c-_cessjoni.
Garanzija.
tajjeb g_hall-e_zistenza tieg_hu fi_z-_zmien ta_c-_cessjoni, g_halkemm
ebda garanzija espressa ma tkun saret fi_c-_cessjoni.
(2) Jekk il-kreditu ma jkunx je_zisti, i_c-_cedent g_handu jrodd il-
prezz li jkun _ha, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li m’g_handux
lanqas jag_hmel tajjeb g_hall-e_zistenza tal-kreditu, sew billi
jiddikjara li j_cedi l-kreditu ming_hajr l-ebda garanzija, jew bi kliem
ie_hor li jfisser dan.
Is-solvibbilt_a  tad-
debitur ma tid_holx 
fil-garanzija jekk 
ma tkunx 
miftiehma.
1477.  (1) I_c-_cedent ma jwe_gibx g_has-solvibbilt_a  tad-debitur, la
g_ha_z-_zmien ta_c-_cessjoni u lanqas g_ha_z-_zmien ta’ wara, jekk ma
jkunx intrabat g_hal dan espressament, sew billi jiddikjara illi l-
kreditu hu tajjeb u li jit_hallas, jew bi kliem ie_hor li jfisser dan.
(2) Jekk i_c-_cedent ikun wieg_hed din il-garanzija, hu obbligat
biss sas-somma tal-prezz ta_c-_cessjoni.
Kemm iddum il-
garanzija tas-
solvibbilt_a  tad-
debitur.
1478.  (1) Meta _c-_cedent ikun g_hamel tajjeb g_has-solvibbilt_a
tad-debitur ming_hajr ma jkun _gie miftiehem kemm g_handha ddum
din il-garanzija, din titqies li g_handha ddum g_hal sena biss minn
dak in-nhar ta_c-_cessjoni, jekk il-kreditu jkun _ga g_halaq, jew minn
dak in-nhar li jag_hlaq, jekk il-kreditu fi_z-_zmien ta_c-_cessjoni jkun
g_had ma g_halaqx.
(2) Jekk il-kreditu _cedut ikun jedd g_hall-_hlas ta’ renta, il-
garanzija ma ddumx _hlief sa g_haxar snin minn dak in-nhar ta_c-
_cessjoni.
Tmiem tal-
garanzija.
1479.  L-obbligazzjoni tal-garanzija tispi_c_ca, jekk il-kreditu jsir
li ma jistax jit_hallas bi traskura_gni ta_c-_cessjonarju.
I_c-_cessjonarju 
g_handu jimxi 
kontra d-debitur 
qabel ma jdur 
kontra _c-_cedent.
1480.  (1) I_c-_cessjonarju g_handu jimxi kontra d-debitur qabel
ma jdur kontra _c-_cedent, barra minn meta jkun _gie miftiehem illi _c-
_cedent g_handu j_hallas g_had-debitur jekk dan ma j_hallasx fuq
  252      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
sempli_ci talba.
(2) Jekk ikun hemm dan il-ftehim, i_c-_cessjonarju mhu obbligat
jag_hmel l-ebda att biex jin_zamm il-jedd g_hall-kreditu; u _c-_cedent hu
obbligat sas-somma tal-kreditu _cedut.
Garanzija fil-ka_z 
ta’ bejg_h ta’ wirt.
1481.  (1) Kull min ibieg_h wirt ming_hajr ma jfisser _ha_ga _ha_ga
x’inhuma l-_hwejje_g li hemm fih, mhux obbligat jag_hmel tajjeb _hlief
g_hall-kwalit_a  tieg_hu ta’ werriet.
(2) Jekk il-wirt ma jkunx je_zisti min_habba li s-su_c_cessjoni tkun
g_had ma nfet_hitx, jew jekk il-wirt ikun je_zisti i_zda ma jkunx imiss
lill-bejjieg_h, dan hu obbligat lejn ix-xerrej g_har-radd tal-prezz u
g_hall-_hlas tad-danni.
(3) Dak li jkun bieg_h biss il-pretensjonijiet tieg_hu fuq wirt,
sabiex ix-xerrej imexxihom g_har-riskju tieg_hu, mhu obbligat g_hal
ebda garanzija u lanqas g_har-radd tal-prezz.
Jekk il-bejjieg_h 
ikun debitur jew 
kreditur tal-wirt.
1482. Jekk il-bejjieg_h ikun huwa nnifsu debitur lejn il-wirt jew
ikun ir_cieva xi _ha_ga mill-wirt, hu obbligat i_hallas id-dejn tieg_hu
lix-xerrej, jew, skond il-ka_z, li jindennizzah: mill-banda l-o_hra, ix-
xerrej g_handu jrodd lill-bejjieg_h kull somma li dan ikun _hallas
g_had-djun jew g_hall-pi_zijiet tal-wirt, u g_handu j_hallsu tal-krediti li
jkollu kontra l-wirt, kemm-il darba, fil-ka_z il-wie_hed jew l-ie_hor,
ma jkunx _gie miftiehem xort’o_hra.
_Cessjoni ta’ jedd 
liti_gju_z.
1483.  (1) Dak li kontra tieg_hu jkun _gie _cedut jedd liti_gju_z, jista’
je_hles mi_c-_cessjonarju billi jag_htih lura l-prezz veru ta_c-_cessjoni bl-
ispejje_z u bl-img_haxijiet meqjusa minn dak in-nhar li _c-_cessjonarju
jkun _hallas il-prezz ta_c-_cessjoni.
(2) Il-jedd jitqies liti_gju_z, meta jkun hemm kaw_za kkontestata
fuq jekk hemmx dak il-jedd, jew meta l-kreditu ma jkunx likwidu u
jkun diffi_cli li ji_gi likwidat.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 1483 
ma jg_hoddux.
1484.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux -
(a) jekk i_c-_cessjoni ssir minn wie_hed mill-werrieta jew
minn komproprjetarju lil werriet ie_hor jew
komproprjetarju ie_hor tal-jedd _cedut;
(b) jekk i_c-_cessjoni _giet mag_hmula lill-kreditur, bi _hlas ta’
dak li kellu jie_hu;
(_c) jekk i_c-_cessjoni _giet mag_hmula lill-pussessur tal-fond
su_g_gett g_hall-jedd liti_gju_z;
(d) jekk i_c-_cessjoni _giet mag_hmula ta_ht titolu gratuwitu
g_hal kollox.
Titolu VII
FUQ IT-TPARTIT
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ tpartit.
1485.  (1) It-tpartit hu kuntratt li bih il-partijiet jobbligaw
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        253
ru_hhom li jag_htu lil xulxin _ha_ga li ma tkunx flus.
(2) It-tpartit isir bil-kunsens biss, b_hall-bejg_h.
_Zjieda fi flus.
g_halkemm ji_gi msemmi l-valur tal-_hwejje_g li l-partijiet jintrabtu li
jag_htu lil xulxin jew g_halkemm wa_hda mill-partijiet tintrabat li
tag_hti, flimkien mal-_ha_ga, _zjieda fi flus.
(2) B’dan kollu, jekk is-somma ta’ flus li wa_hda mill-partijiet
tintrabat li t_hallas, tkun taqbe_z il-valur tal-_ha_ga li dik il-parti
tintrabat li tag_hti, il-kuntratt jitqies b_hala xiri u bejg_h g_hall-_hwejje_g
kollha illi l-partijiet ikunu ntrabtu li jag_htu lil xulxin.
Jeddijiet tal-parti li 
jkollha tie_hu _zjieda 
fi flus.
1487. Il-parti li jkollha tie_hu _zjieda fi flus, tista’ te_zer_cita fuq il-
_ha_ga li tkun tat il-jeddijiet u l-privile_g_gi li g_handu l-bejjieg_h g_hall-
prezz, ukoll meta l-kuntratt, ta_ht l-a_h_har artikolu qabel dan, ikun
kuntratt ta’ tpartit.
Tpartit ta’ _ha_ga 
mobbli ma’ 
immobbli.
1488. _Ha_ga mobbli tista’ titpartat ma’ o_hra immobbli.
Meta t-tpartit 
g_handu jsir b’att 
pubbliku.
1489.  I_zda, fil-ka_zijiet kollha li ti_gi mog_htija bi tpartit _ha_ga
immobbli g_hal o_hra mobbli jew immobbli, il-kuntratt ma jiswiex
jekk ma jsirx b’att pubbliku.
Meta wa_hda mill-
partijiet tista’ ma 
tag_hmilx il-
kunsinna.
1490. Wa_hda mill-partijiet fi tpartit, illi wara li tkun ir_ceviet il-
_ha_ga mog_htija lilha bi tpartit, tipprova li l-parti li tathielha mhix sid
dik il-_ha_ga, ma tistax ti_gi m_gieg_hla tikkunsinna l-_ha_ga li tkun
wieg_hdet li tag_hti, i_zda biss li trodd il-_ha_ga li tkun ir_ceviet. 
Jeddijiet tal-parti 
fil-ka_z ta’ 
evizzjoni.
1491.  (1) Il-parti li tbati l-evizzjoni tal-_ha_ga li tkun _hadet bi
tpartit, tista’, kif tag_h_zel hija, jew titlob il-_hlas tad-danni, jew titlob
lura l-_ha_ga li tkun tat.
(2) Jekk din il-parti tag_h_zel li tie_hu lura l-_ha_ga, hija g_handha,
fil-ka_z ta’ _ha_ga immobbli, azzjoni ta’ rivendikazzjoni wkoll kontra
t-terz pussessur; u ter_ga’ te_hodha lura _hielsa minn kull pi_z jew
ipoteka li bihom il-parti l-o_hra fit-tpartit jew it-terz pussessur ikunu
aggravawha:
I_zda, kwantu g_hall-kiri mag_hmul b’bona fidi u ta_ht
kondizzjonijiet _gusti, ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
1530. 
Spejje_z tal-kuntratt 
ta’ tpartit.
1492.  (1) L-ispejje_z kollha ta’ l-atti, u dawk l-o_hra li jkollhom
x’jaqsmu mat-tpartit, ibatuhom i_z-_zew_g partijiet, f’sehem indaqs.
Kap. 12.
(2) I_zda, l-ispejje_z g_hall-_helsien ta’ immobbli minn
fedekommessi, ipoteki, servitù , jew pi_zijiet o_hra, skond id-
disposizzjonijiet mi_gjuba fit-Titolu II tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, tbatihom
il-parti li tir_cievi bi tpartit dak l-immobbli.
Regoli tal-kuntratt 
ta’ bejg_h li jg_hoddu 
g_hat-tpartit.
1493. Ir-regoli l-o_hra kollha dwar il-kuntratt ta’ bejg_h, ig_hoddu
wkoll g_hall-kuntratt ta’ tpartit.
  254      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Titolu VIII
FUQ L-ENFITEWSI
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ enfitewsi. 
Emendat: 
IV.1961.9.
1494.  (1) L-enfitewsi hija kuntratt li bih wa_hda mill-partijiet li
jikkuntrattaw tag_hti lill-parti l-o_hra, g_hal dejjem jew g_hal _zmien,
fond, bi _hlas ta’ kull sena determinat jew b’_cens determinat, illi din
ta’ l-a_h_har tintrabat li t_hallas lilha, fi flus jew f’o_g_getti, b_hala
rikonoxximent tad-dominju.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jg_hoddu g_hal kull
enfitewsi, ukoll meta _c-_cens ikun _gie meqjus fuq il-valur tal-
frottijiet tal-fond.
Min jista’ jag_hti 
b’enfitewsi.
1495.  Ma jistg_hux jag_htu b’enfitewsi dawk li mhumiex kapa_ci
skond il-li_gi li jag_hmlu trasferimenti, jekk ma jkunux _gew
g_haldaqshekk awtorizzati espressament mill-awtorit_a  kompetenti,
skond il-li_gi.
Kon_cessjoni ta’ 
enfitewsi ta’ fondi 
ta_ht fedekommess. 
Kap. 12.
1496.  G_had li jkun hemm il-projbizzjoni fl-att li jo_hloq il-
fedekommess, il-pussessuri ta’ fondi ta_ht fedekommess jistg_hu, bil-
pro_ceduri me_htie_ga fis-Sub-titolu V tat-Titolu VIII tat-Taqsima I
tat-Tieni Ktieb u fit-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-
Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, jaqalg_hu mill-qorti
kompetenti l-awtorizzazzjoni li jag_htu dawk il-fondi b’enfitewsi
g_hal dejjem jew g_hal _zmien, kemm-il darba l-qorti tkun ta’ fehma
illi l-kon_cessjoni hija ta’ _gid g_hall-imsej_hin g_hal dak il-
fedekommess.
Meta l-enfitewsi 
hija nulla.
1497. L-enfitewsi hija nulla -
(a) jekk ma ti_gix mag_hmula b’att pubbliku; jew
(b) jekk il-kon_cessjoni ssir xort’o_hra minn g_hal dejjem
jew g_hal _zmien stabbilit li jibda jg_hodd minn jum _cert;
jew
(_c) jekk is-somma ta_c-_cens ma ti_gix imsemmija
espressament fil-kuntratt.
Meta xi 
kon_cessjoni titqies 
enfitewsi.
1498.  (1) Jekk fond ji_gi mog_hti g_hal i_zjed minn sittax-il sena
jew b’mod li l-kon_cessjonarju jista’ jtawwal i_z-_zmien tal-
kon_cessjoni g_hal i_zjed minn sittax-il sena u, fil-ka_z il-wie_hed jew l-
ie_hor, ta_ht kondizzjonijiet li jaqblu i_zjed mad-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli li _gejjin f’dan it-Titolu milli ma’ dawk dwar il-kuntratt ta’
kiri, il-kon_cessjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, g_halkemm il-partijiet
ikunu tawha isem ta’ kiri; u din il-kon_cessjoni hija nulla jekk ti_gi
mag_hmula xort’o_hra milli b’att pubbliku.
(2) G_hall-kuntrarju, jekk fond ji_gi mog_hti b’titolu ta’ enfitewsi,
il-kon_cessjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, ikun kemm ikun qasir i_z-
_zmien li g_halih ti_gi mag_hmula, u jkunu xi jkunu l-pattijiet li
ta_hthom tkun saret.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        255
Il-partijiet jistg_hu 
jag_hmlu kull patt li 
ma jkunx kontra l-
li_gi. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.3. 
Emendat: 
XXX. 1981.10.
1499.  (1) Ir-regoli li jinsabu fl-artikoli ta’ qabel u fl-artikoli
1501, 1502, 1512, 1513 u 1519, g_handhom ji_gu m_harsa fil-ka_zijiet
kollha u kull ftehim kontra g_halihom ikun ming_hajr effett.
(2) _Hlief kif provdut fis-subartikolu (1), il-partijiet jistg_hu
jag_hmlu b_hala kondizzjoni tal-kuntratt ta’ enfitewsi kull patt li
jidhrilhom li jaqbel, basta li ma jkun hemm xejn fih li hu kuntrarju
g_hal-li_gi.
(3) Bla _hsara g_had-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), jekk
ma jkunx hemm ftehim xort’o_hra, g_handhom ji_gu m_harsa r-regoli li
jinsabu fl-artikoli li _gejjin.
I_c-_cens ma 
jitbiddilx.
 1500. (1) I_c-_cens matul i_z-_zmien ta’ enfitewsi ma jitbiddilx.
(2) I_c-_censwalist ma jistax jitlob it-tnaqqis ta_c-_cens min_habba
tibdil ta’ _cirkostanzi.
(3) Lanqas ma jista’ jitlob ebda ma_hfra jew tnaqqis ta_c-_cens ta’
sena jew i_zjed, jekk min_habba xi a_c_cident, ordinarju jew
straordinarju, mibsur jew le, il-_gabra kollha tal-frottijiet jew bi_c_ca
minnha, tintilef.
I_c-_censwalist jista’ 
jifdi _c-_cens. 
Mi_zjud: 
XXX.1981.11. 
Emendat: 
XX. 1984.2;
XXIV.1995.362.
1501.  (1) Meta ting_hata enfitewsi perpetwa, i_c-_censwalist, ukoll
jekk i_c-_cens ikun jista’ ji_gi rivedut kull tant _zmien stabbilit, ikollu
l-g_ha_zla li jifdi _c-_cens kif provdut fis-subartikoli li _gejjin ta’ dan l-
artikolu, kemm-il darba il-kuntratt innifsu, li jkun kuntratt
mag_hmul qabel il-15 ta’ Awissu, 1981, ma jipprovdix b’mod
differenti kif tista’ ssir il-fidwa.
(2) Dik il-fidwa ta_c-_cens issir bil-_hlas ta’ somma li tkun daqs l-
ammont ta_c-_cens kapitalizzat bir-rata ta’ _hamsa fil-mija:
I_zda meta l-kuntratt jipprovdi li _c-_cens jista’ ji_gi rivedut fi
_zmien spe_cifikat jew mal-_grajja ta’ kondizzjoni spe_cifikata, i_c-
_censwalist jista’ jag_h_zel li jifdi fi _zmien l-ewwel sena mid-data ta’
xi revi_zjoni b_hal dik, jew tal-_grajja ta’ dik il-kondizzjoni, u s-
somma li g_handha tit_hallas g_hall-fidwa ta_c-_cens tkun, f’dak il-ka_z,
daqs l-ammont ta_c-_cens hekk rivedut kapitalizzat bil-medja tar-rata
ta’ l-img_hax li tit_hallas minn bank kummer_cjali fuq depo_ziti li
jkunu ta’ xorta fissa fi _zmien il-fidwa.
(3) Jekk ikun hemm iktar minn padrun dirett wie_hed, i_c-
_censwalist jista’ jifdi ming_hand kull wie_hed jew i_zjed minnhom
separatament.
(4) Meta l-fond ikun mi_zmum b’subenfitewsi perpetwa, is-
sub_censwalist ikollu l-jedd li jifdi _c-_cens ori_ginali u _z-_zieda fi_c-
_cens bil-_hlas tas-somma li g_handha tit_hallas g_hall-fidwa li ti_gi
stabbilita skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(5) Kull klaw_zola f’xi ftehim li biha _c-_censwalist ma jkunx
jista’ je_zer_cita l-jedd li jifdi _c-_cens mog_hti b’dan l-artikolu, titqies
li ma kenitx inklu_za f'’dak il-ftehim.
(6) Il-fidwa ta_c-_cens tista’ ssir bi ftehim bejn il-padrun dirett u
_c-_censwalist mag_hmul f’att pubbliku jew permezz ta_c-_cedola
msemmija fis-subartikolu (7).
(7) Meta l-fidwa ma ssirx b’att pubbliku, i_c-_censwalist jista’
  256      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
jag_hmel dik il-fidwa billi jippre_zenta g_has-spejje_z tieg_hu fir-
Re_gistru tal-Prim’Awla tal-Qorti _Civili, _cedola ta’ fidwa u fl-istess
_hin jiddepo_zita fl-imsemmi re_gistru s-somma li g_handha tit_hallas
g_hall-fidwa stabbilita skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu
(2); u dwar _cedola b_hal dik, id-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan is-
subartikolu g_handu jkollhom effett, minkejja kull _ha_ga kuntrarja li
tinsab f’xi li_gi o_hra:
(a) meta l-persuna li tag_hti l-enfitewsi g_hall-ewwel darba
jew il-persuna li lilha jing_hataw il-jeddijiet ta’ padrun
dirett tkun mejta, i_c-_cedola tal-fidwa tista’ ti_gi
notifikata lil, u d-depo_zitu jista’ jsir favur, wie_hed jew
iktar mill-werrieta tal-padrun dirett jew tal-persuna li
lilha jg_haddi dan il-jedd u dak il-werriet jew dawk il-
werrieta g_handhom, g_hall-finijiet kollha tal-li_gi,
jitqiesu li jirrappre_zentaw lil dawk il-persuni kollha li
jkollhom interess legali fi_c-_cedola tal-fidwa u fil-flus
hekk depo_zitati;
(b) in-nuqqas mi_c-_cedola ta’ l-isem ta’ xi persuna li
jkollha interess f’xi parti mill-flus depo_zitati skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, ma jolqotx il-jedd
ta’ xi persuna li tkun hekk im_hollija barra g_hal xi
sehem mill-ammont depo_zitat;
(_c) i_c-_cedola g_handu jkun fiha:
(i) l-isem u l-kunjom tal-persuna ta’ l-enfitewta, il-
post tat-twelid tag_hha, il-post ta’ residenza
tag_hha, il-professjoni tag_hha, is-seng_ha jew stat
ie_hor tag_hha, isem missierha u isem u kunjom
xbubit ommha, jew fil-ka_z ta’ korp ta’ persuni l-
isem korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieg_hu;
(ii) l-isem u l-kunjom tal-persuna msemmija fi_c-
_cedola, il-post tat-twelid tag_hha, il-post ta’
residenza tag_hha, il-professjoni tag_hha, is-
seng_ha jew stat ie_hor tag_hha, isem missierha, u
isem u kunjom xbubit ommha, jew
partikolaritajiet o_hra biex jidentifikaw lil dik il-
persuna, jew fil-ka_z ta’ korp ta’ persuni l-isem
korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieg_hu; u
Kap. 56. (iii) l-indikazzjoni skond l-artikolu 7 ta’ l-Att dwar
ir-Re_gistru Pubbliku ta’ l-immobbli li dwaru _c-
_cens mifdi kien jit_hallas;
(d) l-enfitewta g_handu jehme_z ma_c-_cedola pjanta li turi l-
kobor u l-lok ta’ l-immobbli li jkun su_g_gett g_ha_c-_cens
mifdi;
(e) in-notifika ta_c-_cedola ssir biss lill-persuna msemmija
f’dik i_c-_cedola u jekk fi _zmien tliet xhur mill-jum li fih
ti_gi depo_zitata _c-_cedola, ma ssirx in-notifika lill-
imsemmija persuna, jew min_habba li tkun nieqsa jew
g_hal xi ra_guni o_hra, i_c-_censwalist g_handu g_has-spejje_z
tieg_hu jitlob lir-Re_gistratur tal-Qrati biex jippubblika
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        257
fil-Gazzetta l-kontenut ta_c-_cedola, u ma’ dik il-
pubblikazzjoni il-persuna li lilha kellha ti_gi notifikata
_c-_cedola g_handha, g_hall-finijiet kollha tal-li_gi titqies li
_giet notifikata bi_c-_cedola;
(f) i_c-_censwalist g_handu jara li _zew_g kopji ta_c-_cedola ji_gu
notifikati lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku, li g_handu
j_zomm re_gistru ta’ dawk i_c-_cedoli, u l-artikolu 30 ta’ l-
Att dwar ir-Re_gistru Pubbliku g_handu, mutatis
mutandis, japplika g_hal dawk i_c-_cedoli.
(8) Id-depo_ziti msemmija jistg_hu ji_gu rtirati mill-persuni
msemmija fih mal-prova tat-titolu tag_hhom li ssir lir-Re_gistratur
tal-Qrati.
Kif jinqasam i_c-
_cens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.4.
1502.  (1) I_c-_cens ma jistax jinqasam ming_hajr il-kunsens tal-
padrun dirett; i_zda jekk il-fond ji_gi ttrasferit lil, jew xort’o_hra jkun
il-proprjet_a  ta’, _zew_g persuni jew i_zjed separatament, il-padrun
dirett ma jistax jirrifjuta l-kunsens tieg_hu g_hall-qsim ta_c-_cens jekk
dak il-qsim isir sostanzjalment fl-istess proporzjoni tal-partijiet
separati mi_zmuma mill-persuni li jkunu je_htie_gu l-kunsens.
(2) Il-kunsens mog_hti mill-padrun dirett g_hat-trasferiment ta’
parti wa_hda jew iktar separati tal-fond lil persuni differenti, jew il-
_hlas li hu jie_hu ta’ sehem wie_hed jew iktar ta_c-_cens, ming_hand
wa_hda jew iktar minn dawk il-persuni, ikollhom l-istess effett daqs
kunsens mog_hti mill-padrun dirett g_hall-qsim ta_c-_cens.
_Hlas lura ta_c-_cens 
lil wie_hed mill-
pussessuri.
1503.  (1) Dak fost il-pussessuri illi j_hallas i_c-_cens kollu,
jit_hallas lura ming_hand il-pussessuri l-o_hra pro rata, skond il-bi_c_ca
li kull wie_hed minnhom ikun jippossjedi mill-fond, bla ma jittie_hed
qies ta’ ebda _cessjoni ta’ jeddijiet.
(2) Huwa jo_hrog sehem, fl-istess proporzjon, flimkien mal-
pussessuri l-o_hra, g_hall-ishma tal-pussessuri mhux solvibbli.
Jeddijiet ta_c-
_censwalist fuq il-
fond.
1504.  (1) I_c-_censwalist jista’ jbiddel il-wi_c_c tal-fond, basta li
b’daqshekk ma jg_harrqux.
(2) Huwa jie_hu l-utili kollha tal-fond, u g_handu jedd
jirrivendika l-fond ming_hand kull pussessur, sa_hansitra ming_hand
il-padrun dirett.
(3) Imiss lilu t-te_zor li jinsab fil-fond, bla _hsara tas-sehem li
jmiss, skond il-li_gi, lil dak li jkun sabu.
Radd tal-fond fi 
stat tajjeb.
1505. I_c-_censwalist g_handu j_zomm u, fi_z-_zmien li jmiss, irodd il-
fond, fi stat tajjeb.
Miljoramenti.
huma tieg_hu sakemm iddum l-enfitewsi.
(2) Huwa jista’ jbiddel il-g_hamla ta’ dawn il-miljoramenti; i_zda
ma jistax jeqridhom ming_hajr il-kunsens espress tal-padrun dirett.
Obbligi ta_c-
_censwalist.
1507. Hu dmir ta_c-_censwalist li jesegwixxi kull obbligu li skond
il-li_gi g_handhom is-sidien ta’ bini jew ta’ artijiet:
I_zda, jekk g_hall-esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu tkun
  258      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
me_htie_ga spi_za kbira, u l-enfitewsi tkun g_hal _zmien, il-qorti tista’,
fuq talba ta_c-_censwalist, i_g_gieg_hel lill-padrun dirett jo_hro_g sehem
minn din l-ispi_za, skond ma jkunu l-pattijiet ta’ l-enfitewsi, i_z-
_zmien li jkun baqa’ biex tispi_c_ca, is-somma ta_c-_cens, u _cirkostanzi
o_hra tal-ka_z. 
I_c-_censwalist jista’ 
jiddisponi mill-
fond.
1508.  (1) I_c-_censwalist jista’, ming_hajr ma jg_harraf lill-padrun
dirett jew ma jitlob il-kunsens tieg_hu, jiddisponi mill-fond su_g_gett
g_hal enfitewsi u mill-miljoramenti, sew b’att fost il-_hajjin kemm
b’disposizzjoni testamentarja.
(2) I_zda, kull trasferiment mag_hmul xort’o_hra milli b’att
pubbliku, ma jiswiex.
I_c-_censwalist ma 
je_hlisx mill-obbligi 
tieg_hu jekk l-
akkwirent ma ji_gix 
mag_hruf mill-
padrun dirett.
1509.  (1) Jekk i_c-_censwalist jiddisponi mill-fond ming_hajr il-
kunsens tal-padrun dirett, hu ma ji_gix me_hlus mill-obbligazijonijiet
tieg_hu lejn il-padrun dirett, jekk min jakkwista ma ji_gix mag_hruf
minn dan.
Obbligazzjonijiet 
ta’ l-akkwirent, 
ukoll jekk ma ji_gix 
mag_hruf. 
Emendat: 
VII. 1944.2; 
LVIlI.1975.9.
 (2) I_zda, l-akkwirent, g_halkemm ma jkunx _gie mag_hruf mill-
padrun dirett, hu obbligat personalment lejh g_hall-_hlas ta_c-_cens
kollu li jag_hlaq, u g_hat-tiswija tal-_hsarat kollha li jsiru fi _zmien il-
pussess tieg_hu; imma hu mhux obbligat g_ha_c-_cnus mag_hluqa, jew
g_hall-_hsarat li jkunu saru, qabel dan il-pussess; dejjem bla
pre_gudizzju tal-jedd tal-padrun dirett, ukoll g_hal dawn i_c-_cnus u
_hsarat, fuq il-fond su_g_gett g_hal enfitewsi, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ig_hammar jew iforni l-fond jew
biex tin_hadem l-art, ikunu ta’ min ikunu dawn il-_hwejje_g:
I_zda illi dawn il-jeddijiet ma jing_hatawx lis-sid dwar l-
imsemmijin _hwejje_g jekk dawn ikunu ta’ jew mi_zmumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta kull meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Meta l-padrun 
dirett g_handu 
jag_hraf lill-
akkwirent. 
Emendat: 
IV.1961.10.
1510. Il-padrun dirett ma jistax jirrifjuta li jag_hraf, minflok i_c-
_censwalist, lil dak li lilu l-enfitewsi tkun giet, ta_ht kull titolu li
jkun, ittrasferita, jekk dan ikun persuna tajba biex tesegwixxi l-
obbligazzjonijiet li jo_hro_gu mill-kuntrart tal-enfitewsi.
Meta l-akkwirent 
g_handu jag_hraf lill-
padrun dirett.
1511.  Dak li lilu l-enfitewsi tkun _giet, b’kull titolu li jkun,
ittrasferita, illi jkollu l-pussess tal-fond, u li l-padrun dirett ikun
g_haraf jew ikun lest jag_hraf, ma jistax jirrifjuta li jag_hraf
espressament lill-padrun dirett jew li jobbliga ru_hu lejh
personalment g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li jo_hor_gu
mill-kuntratt ta’ l-enfitewsi.
Tag_hrif. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.5.
1512.  (1) Kull tag_hrif imsemmi fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
jista’ jkun imfisser jew mifhum; u l-_hlas ta’ _cens jew ta’ lawdemju
li jsir jew jittie_hed minn jew ming_hand dak li lilu jkun sar it-
trasferiment g_handu jitqies b_hala tag_hrif mifhum, kemm-il darba
ma jkunx hemm ri_zerva mfissra f’att _gudizzjarju.
(2) Kemm il-padrun dirett kif ukoll dak li lilu jkun sar it-
trasferiment jistg_hu je_htie_gu li t-tag_hrif isir b’att pubbliku jew
b’kitba privata; u f’kull ka_z b_hal dak l-ispejje_z tbatihom il-parti li
titlob il-forma miktuba.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        259
Ma hemmx jedd ta’ 
lawdemju jekk 
mhux miftiehem, 
e_c_c. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.6.
1513. Il-padrun dirett ma g_handu jedd g_hal ebda somma b’titolu
ta’ lawdemju, jissejja_h kif jissejja_h, f’okka_zjoni ta’ bejg_h jew
trasferiment ie_hor mag_hmul wara l-1 ta’ Lulju, 1976 ta’ l-utili
dominju jew tal-miljoramenti kemm-il darba -
 (a) l-att ta’ l-enfitewsi ma jkunx fih ftehim espress g_hal
dak il-_hlas, u
(b) l-enfitewsi ma tkunx mag_hmula g_hal iktar minn
g_hoxrin sena;
u meta xi somma li jkollha hekk tit_hallas skond id-disposizzjonijiet
ta’ qabel ta’ dan l-artikolu tkun ikbar mill-ammont ta’ _cens g_hal
sena dovut lil dak il-padrun dirett dwar il-fond jew parti mill-fond
mibjug_h jew trasferit, dak il-padrun dirett ma jkollux jedd g_hal dak
l-e_c_cess.
Weg_hda dwar 
enfitewsi. 
Mi_zjud: 
XXVII.1976.7.
1514.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1357, 1359 u 1360
g_handhom japplikaw g_hal weg_hda dwar enfitewsi mag_hmula wara
l-1 ta’ Lulju, 1976, kif japplikaw g_hal weg_hda ta’ bejg_h jew ta’ xiri. 
Jekk il-fond 
jinqered kollu jew 
bi_c_ca minnu.
1515.  (1) L-enfitewsi tin_hall ipso jure, jekk il-fond jinqered
kollu kemm hu b’a_c_cident.
(2) Jekk tinqered bi_c_ca mill-fond, u l-bi_c_ca li tibqa’ ma tkunx
tista’ tag_hti renta daqs i_c-_cens, i_c-_censwalist ma jistax jitlob it-
tnaqqis ta_c-_cens, i_zda jista’ jitlob li j_holl l-enfitewsi, billi jrodd lill-
padrun dirett il-fond bil-miljoramenti, ukoll jekk il-bi_c_ca li tibqa’
mill-fond tkun tikkonsisti l-aktar f’dawn il-miljoramenti.
Dmir tal-prova.
jew bi_c_ca minnu, b’a_c_cident, u ming_hajr _htija tieg_hu jew tal-familja
tieg_hu, jew tas-sefturi tieg_hu, tal-mistednin jew tal-kerrejja jew tas-
sub-_censwalisti li ma jkunux _gew mag_hrufa mill-padrun dirett.
_Hall ta’ enfitewsi 
meta ma jit_hallasx 
i_c-_cens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.8.
1517.  Il-padrun dirett ikun jista’ jitlob li j_holl l-enfitewsi u li
jintradd lilu l-fond bil-miljoramenti jekk i_c-_censwalist ikollu jag_hti
b_hala _cens somma daqs kemm i_gibu _c-_cnus ta’ tliet snin.
Fil-ka_z ta’ tag_hriq 
fil-fond.
1518.  (1) Il-padrun dirett jista’ wkoll jitlob li j_holl l-enfitewsi u
li jirtadd lilu l-fond bil-miljoramenti, kif ukoll it-tiswija tal-_hsarat,
jekk il-fond ikun tg_harraq _hafna, u _c-_censwalist ma jippruvax li dan
_gara ming_hajr _htija tieg_hu jew tan-nies imsemmijin fl-artikolu 15l6.
(2) Dan ig_hodd ukoll jekk it-tag_hriq ikun _gara fil-miljoramenti
mibnija fil-fond.
_Zmien g_hall-_hlas 
ta_c-_cnus mag_hluqa, 
e_c_c. 
Emendat: 
XXVII.1976.9.
1519.  (1) Fil-ka_zijiet imsemmija fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel
dan, il-padrun dirett jista’ fl-istess waqt jitlob il-_hall ta’ l-enfitewsi
u l-_hlas ta_c-_cnus mag_hluqa.
(2) I_zda l-qorti tista’, f’kull wie_hed minn dawn il-ka_zijiet,
tag_hti lill-konvenut _zmien moderat, skond i_c-_cirkostanzi, g_hall-_hlas
ta_c-_cnus mag_hluqa, jew g_hat-tiswijiet me_htie_ga, u dak i_z-_zmien
jista’, g_hal ra_guni tajba, ji_gi mtawwal g_hal _zmien moderat ie_hor.
(3) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’ qabel dan g_handhom
japplikaw ukoll f’kull ka_z li fih il-_hall tal-kuntratt ikun _gie
miftiehem espressament g_hal kwalunkwe ra_guni, u g_handhom hekk
  260      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
japplikaw ukoll jekk il-ftehim jeskludi l-g_hoti ta’ xi _zmien.
(4) Ebda _ha_ga f’dan l-artikolu ma g_handha tiftiehem li te_htie_g
il-_hlas ta’ xi _cens jew xi somma o_hra li ma jkunux dovuti, sew
g_haliex it-talba g_halihom tkun waqg_het bi preskrizzjoni sew g_hal xi
ra_guni o_hra.
I_z-_zmien g_hall-_hlas 
ta_c-_cnus mag_hluqa 
jista’ ji_gi mitlub 
mill-kreditur ta_c-
_censwalist.
1520.  (1) Kull kreditur ta_c-_censwalist, jew kull wie_hed ie_hor li
jkollu interess, jista’ jid_hol fil-kaw_za u jitlob i_z-_zmien hawn fuq
imsemmi; u jista’ wkoll matul dak i_z-_zmien, g_halkemm dak i_z-
_zmien ikun _gie mog_hti ming_hajr l-intervent tieg_hu, fuq talba ta_c-
_censwalist, ma j_hallix li ti_gi ma_hlula l-enfitewsi, billi j_hallas i_c-
_cnus li jkollhom jing_hataw jew billi jag_hmel it-tiswijiet me_htie_ga.
(2) F’dan il-ka_z, il-kreditur jew il-persuna li jkollha interess,
biex jie_hdu lura _c-_cnus li huma _hallsu jew l-ispejje_z li huma _har_gu
g_hat-tiswijiet, jid_hlu minflok il-padrun dirett, u l-jeddijiet tag_hhom
ji_gu qabel ta’ kull kreditur ie_hor ta_c-_censwalist, i_zda mhux qabel
dak tal-padrun dirett stess.
Tmiem ta’ l-
enfitewsi g_hal 
_zmien.
 1521. (1) L-enfitewsi g_hal _zmien tispi_c_ca bl-eg_hluq ta_z-_zmien
miftiehem espressament, u l-fond bil-miljoramenti jintradd lill-
padrun dirett ipso jure.
(2) Kull azzjoni g_hat-ti_gdid ta’ l-enfitewsi, g_hal kull ra_guni li
tkun, barra minn bis-sa_h_ha ta’ patt espress fil-kuntratt ta’ enfitewsi
jew f’att pubbliku ie_hor, hija mne_h_hija, dwar kull xorta ta’ beni.
Effetti tad-
devoluzzjoni.
1522. F’kull ka_z ta’ devoluzzjoni, tin_hall, sew kwantu g_hall-fond
kemm kwantu g_hall-miljoramenti, kull ipoteka, pi_z, jew servitù ,
ukoll jekk din is-servitù  tkun in_holqot ming_hajr il-fatt ta_c-
_censwalist; u l-fond bil-miljoramenti jer_ga’ jmur lura _hieles g_hand
il-padrun dirett, bla _hsara, jekk ikun _gie mog_hti b’kiri, ta’ dak li
jing_had fl-artikoli 1530 u l531.
Meta _c-_censwalist 
jista’ jitlob il-_hlas 
tal-miljoramenti.
1523.  (1) Meta jkun hemm id-devoluzzjoni, i_c-_censwalist ma
jkollu jedd g_hal ebda _hlas g_hall-miljoramenti, ikunu xi jkunu x-
xorta jew il-valur tag_hhom, _hlief jekk id-devoluzzjoni ssir g_hal xi
wa_hda mir-ra_gunijiet imsemmija fl-artikoli 1517 u 1518.
(2) Fil-ka_zijiet imsemmijin f’dawk i_z-_zew_g artikoli, il-padrun
dirett g_handu j_hallas li_c-_censwalist il-prezz tal-miljoramenti, skond
kemm ikun il-valur tag_hhom fi_z-_zmien tad-devoluzzjoni, sas-
somma li l-fond ikun f’dak i_z-_zmien sar jiswa i_zjed min_habba dawk
il-miljoramenti, u skond i_z-_zmien li jkun fadal g_hat-tmiem ta’ l-
enfitewsi.
Kuntratti ta’ 
enfitewsi 
mag_hmula qabel l-
1 ta’ Lulju, 1976. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.11.
1524. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu g_handhom japplikaw
g_hall-kuntratti kollha ta’ enfitewsi sew jekk mag_hmula qabel kemm
jekk mag_hmula wara l-1 ta’ Lulju, 1976, barra minn dawk l-
enfitewsi li jkunu g_halqu qabel l-imsemmija data jew li, qabel dik
id-data, ikunu spi_c_caw jew _gew ma_hlula bi ftehim, jew b’sentenza
li tkun saret res judicata, jew bis-sa_h_ha ta’ li_gi; g_hal dawn l-
enfitewsi ta’ l-a_h_har, il-li_gi li kienet applikabbli fi_z-_zmien meta
g_halqu, spi_c_caw jew _gew ma_hlula, g_handha safejn ikun me_htie_g,
tibqa’ tapplika.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        261
Titolu IX
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KIRI
DISPOSIZZJONI _GENERALI
Il-kuntratt ta’ kiri 
jista’ jsir bil-kitba 
jew bil-fomm.
1525.  Il-kuntratt ta’ kiri, sew ta’ _ha_ga kemm ta’ xog_hol, jista’
jsir sew b’kitba kemm bil-fomm.
Sub-titolu I
FUQ IL-KIRI TAL-_HA_GA
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ _ha_ga.
1526.  (1) Il-kiri ta’ _ha_ga hu kuntratt li bih wa_hda mill-partijiet
tintrabat li tag_hti lill-o_hra t-tgawdija ta’ _ha_ga, g_hal _zmien
miftiehem u b’kera miftiehem, li din il-parti l-o_hra tintrabat li
t_hallas lilha.
(2) Jistg_hu jing_hataw b’kiri kull xorta ta’ _hwejje_g korporali,
mobbli jew immobbli.
Meta hu null il-kiri 
li jsir minn wie_hed 
mill-kom-
pussessuri.
1527.  Il-kiri li jsir minn wie_hed mill-kom-pussessuri tal-_ha_ga,
ming_hajr awtorizzazzjoni b’sentenza tal-qorti kompetenti jew
ming_hajr il-kunsens ta’ xi wie_hed mill-kom-pussessuri l-o_hra, jista’
fuq talba ta’ dan il-kom-pussessur l-ie_hor, ji_gi annullat, kemm-il
darba din it-talba ssir fi _zmien xahrejn minn dak in-nhar li dan il-
kom-pussessur l-ie_hor ikun sar jaf b’dak il-kiri.
Meta l-qorti tista’ 
tag_hti l-
awtorizzazzjoni.
1528.  Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wie_hed mill-kom-pussessuri
tal-_ha_ga, b’_citazzjoni, tag_hti l-awtorizzazzjoni msemmija fl-a_h_har
artikolu qabel dan, meta jinsab illi l-_ha_ga hija tajba biex tinkera u
illi l-kiri propost huwa ta’ _gid, u basta li ma jinsabx li xi wie_hed
mill-kom-pussessuri l-o_hra g_handu ra_guni tajba biex jopponi dak il-
kiri.
Jedd ta’ preferenza 
ta’ kom-pussessur.
1529. Il-kom-pussessur illi jkun ta, bi kliem _generali, il-kunsens
tieg_hu g_hall-kiri tal-_ha_ga, jew illi, kontra l-opposizzjoni tieg_hu, il-
qorti tkun tat, bi kliem _generali l-awtorizzazzjoni g_hall-kiri tal-
_ha_ga, jista’, b’dan kollu, je_zer_cita l-jedd ta’ preferenza msemmi fl-
artikoli 1591, 1592 u 1593, kemm-il darba hu ma jkunx b’xi mod
irrinunzja g_hal dak il-jedd.
Kiri ta’ _ha_ga 
su_g_getta g_hal 
fedekommess jew 
u_zufrutt, e_c_c.
1530.  (1) Il-g_hoti b’kiri minn dak li jkun jippossjedi l-_ha_ga ta_ht
fedekommess jew b’u_zufrutt, jew ta_ht titolu ie_hor temporanju jew li
jista’ jin_hall, jiswa wkoll kwantu g_has-su_c_cessuri tieg_hu, jekk ikun
sar ta_ht kondizzjonijiet _gusti, u g_hal _zmien mhux i_zjed minn tmien
snin, fil-ka_z ta’ raba’, jew erba’ snin, fil-ka_z ta’ bini, jew g_hal
_zmien soltu skond l-u_zu, fil-ka_z ta’ _hwejje_g mobbli, jew g_hal kull
_zmien aqsar minn kull wie_hed mi_z-_zminijiet fuq imsemmija, fil-ka_z
ta’ beni li l-kiri tag_hhom g_hal aktar minn dak i_z-_zmien aqsar huwa
ipprojbit.
(2) ll-kiri mog_hti g_hal _zmien itwal mill-persuna li tipposjedi l-
_ha_ga kif jing_had hawn fuq, ji_gi, fuq talba tas-su_c_cessuri tieg_hu fil-
pussess tal-_ha_ga, imnaqqas g_ha_z-_zmien li jmiss kif imsemmi hawn
262      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
fuq, u dan i_z-_zmien jibda jg_hodd minn dak in-nhar tal-kuntratt. 
Meta l-awtorit_a  
kompetenti tag_hti 
l-awtorizzazzjoni 
g_hall-g_hoti ta’ kiri 
g_hal _zmien itwal.
1531. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan dwar i_z-
_zmien limitat tal-kiri, ma jg_hoddux meta l-kiri g_hal _zmien itwal
ikun _gie miftiehem bl-awtorizzazzjoni ta’ l-awtorit_a  kompetenti
skond il-li_gi.
G_hal kemm _zmien 
jitqies li sar il-kiri. 
Emendat: 
I.1870.1.
1532.  Jekk ma jkunx hemm ftehim espress jew _cirkostanzi li
jistg_hu juru x’kienet l-intenzjoni tal-partijiet dwar i_z-_zmien tal-kiri,
g_handhom ji_gu m_harsa r-regoli li _gejjin:
(a) il-kiri ta’ bini jew ta’ _ha_ga mobbli jitqies mag_hmul
g_ha_z-_zmien li g_halih hu meqjus il-kera, ji_gifieri, g_hal
sena, jekk il-kera jkun _gie miftiehem tant fis-sena;
g_hal xahar, jekk il-kera jkun _gie miftiehem tant fix-
xahar; g_hal _gurnata, jekk ikun _gie miftiehem tant kull
jum:
I_zda, meta ma jkunx hemm prova jekk il-kera
_giex miftiehem bis-sena, bix-xahar, jew bil-_gurnata,
jitqies li _gie miftiehem skond l-u_zu.
 (b) il-kiri ta’ raba’ jitqies li sar: jekk il-fond hu li jista’
jag_hti frottijiet, g_ha_z-_zmien me_htie_g g_hall-_gabra tal-
frottijiet ta’ erba’ annati; jekk il-fond ma jistax jag_hti
frottijiet, g_ha_z-_zmien li g_halih hu meqjus il-kera, b_hal
ma jing_had g_hall-bini;
(_c) jekk ikun hemm xi u_zu partikolari dwar i_z-_zmien tal-
kiri ta’ xi _hwejje_g, il-kiri, dwar dawn il-_hwejje_g,
jitqies li sar g_ha_z-_zmien meqjus skond dak l-u_zu.
Kera. 1533.  (1) Il-kera jista’ jikkonsisti sew fi flus kemm f’xi
kwantit_a   ta’ o_g_getti jew ukoll f’sehem tal-frottijiet li l-_ha_ga tag_hti.
(2) Meta ma hemmx prova li l-kera _gie miftiehem f’o_g_getti jew
f’sehem ta’ frottijiet, jitqies li _gie miftiehem fi flus.
Kif jitqies il-kera 
meta mhux 
miftiehem.
1534.  Meta l-kuntratt tal-kera jkun _ga beda miexi, il-kera, fin-
nuqqas ta’ ftehim espress, jew ta’ li_gi li tistabbilixxi s-somma tal-
kera, g_handu jitqies fuq il-prezz korrenti, jekk ikun hemm, jew,
jekk ma jkunx hemm, fuq stima ta’ periti.
_Hlas tal-kera bil-
quddiem.
1535.  (1) Kull _hlas bil-quddiem ta’ qbiela ta’ raba’ ma jiswiex,
jekk b’hekk ibatu _hsara l-kredituri ipotekarji ta’ sid il-kera jew
dawk li jid_hlu warajh fil-pussess tal-fond bis-sa_h_ha ta’
fedekommess, jew li lilhom, min_habba li b’xi mod ji_gi ma_hlul il-
jedd tieg_hu, ikun imiss il-fond.
(2) Lanqas ma jiswa kull _hlas bil-quddiem ta’ kera ta’ bini g_hal
i_zjed minn sitt xhur, jekk b’hekk titbata l-_hsara hawn fuq
imsemmija.
Ti_gdid ta_citu tal-
kiri.
1536. Jekk, meta jag_hlaq i_z-_zmien tal-kiri, il-kerrej jibqa’ u ji_gi
m_holli fit-tgawdija tal-_ha_ga mikrija lilu, jing_hadd li l-kiri _gie
m_gedded ta_ht l-istess kondizzjonijiet u bl-istess jeddijiet u obbligi,
g_hal _zmien meqjus kif jing_had fl-artikolu 1532, minbarra g_hal dak
li hu raba’, illi l-kiri tieg_hu jing_hadd im_gedded g_ha_z-_zmien li hu
me_htie_g g_hall-_gabra tal-frottijiet ta’ sena:
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        263
I_zda, jekk il-kera jit_hallas b’rati, il-kiri, _hlief fil-ka_z ta’
raba’, jing_hadd im_gedded g_ha_z-_zmien tal-_hlas ta’ rata wa_hda.
Meta ma hemmx 
ti_gdid ta_citu.
1537. Meta sid il-kera jkun ta avvi_z lill-kerrej biex i_halli l-_ha_ga
fl-eg_hluq ta_z-_zmien tal-kiri, il-kerrej ma jistax je_c_cepixxi t-ti_gdid
ta_citu tal-kiri, kif jing_had fl-a_h_har artikolu qabel dan, lanqas jekk
ikun issokta fit-tgawdija tal-_ha_ga.
Sa fejn isse_h_h l-
garanzija.
1538.  ll-garanti f’kuntratt ta’ kiri ma jitqiesx, f’ebda wie_hed
mill-ka_zijiet imsemmija fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, marbut
g_hall-obbligazzjonijiet li ji_gu mit-ti_gdid tal-kiri, _hlief kemm-il
darba hu jkun obbliga ru_hu espressament g_ha_z-_zmien kollu sakemm
il-kerrej jag_hti lura l-_ha_ga.
§  I. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ SID IL-KERA
Obbligi ta’ sid il-
kera.
1539.  Sid il-kera hu obbligat, min-natura stess tal-kuntratt, u
ming_hajr ma jin_htie_g ebda ftehim spe_cjali -
(a) jikkunsinna lill-kerrej il-_ha_ga mikrija;
(b) i_zomm din il-_ha_ga fi stat li wie_hed jista’ jag_hmel
minnha l-u_zu li g_halih _giet mikrija;
(_c) iqis li l-kerrej ikollu t-tgawdija bil-kwiet tal-_ha_ga,
g_ha_z-_zmien kollu tal-kiri.
Kunsinna tal-_ha_ga 
fi stat tajjeb ta’ 
tiswija.
1540.  (1) Sid il-kera g_handu jikkunsinna l-_ha_ga fi stat tajjeb ta’
tiswija ta’ kull xorta.
(2) Matul il-kiri, sid il-kera g_handu jag_hmel it-tiswijiet kollha
li jsiru me_htie_ga, minbarra, g_hal dak li hu bini, it-tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556, jekk ma jkunx intrabat espressament
g_halihom ukoll.
Meta l-kerrej jista’ 
f’xi ka_zijiet 
jag_hmel tiswijiet.
1541.  (1) Jekk sid il-kera, wara li ji_gi msejja_h b’att _gudizzjarju,
ma jag_hmilx it-tiswijiet li g_halihom hu obbligat, il-kerrej jista’
jitlob, b’_citazzjoni, li ji_gi awtorizzat li jag_hmel dawk it-tiswijiet bi
spejje_z ta’ sid il-kera, ta_ht dawk il-kondizzjonijiet illi l-qorti jkun
jidhrilha xierqa fi_c-_cirkostanzi.
(2) Il-kerrej g_handu jedd li j_zomm il-kera mag_hluq jew dak li
jkun g_had irid jag_hlaq, biex jit_hallas lura ta’ dawk l-ispejje_z, bla
_hsara tal-jeddijiet tieg_hu g_hal kull somma akbar, jekk l-ammont ta’
dawk l-ispejje_z ikun i_zjed minn dak il-kera.
Responsabbilt_a  ta’ 
sid il-kera 
min_habba d-
dewmien.
1542.  Sid il-kera g_handu j_hallas lill-kerrej il-_hsara li dan ibati
min_habba li sid il-kera jkun dam ma g_hamel it-tiswijiet illi, wara s-
sej_ha bil-qorti msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan, kien obbligat
jag_hmel.
Tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1543. Il-kerrej jista’, ming_hajr ma jkunu jin_htiegu pro_ceduri bil-
qorti, jag_hmel bi spejje_z ta’ sid il-kera, dawk it-tiswijiet, li n-
nuqqas jew id-dewmien tag_hhom, jista’ jkun g_halih ta’ _hsara kbira;
u, f’dan il-ka_z, jista’, biex jit_hallas lura, i_zomm il-kera b_hal ma
jing_had fl-artikolu 1541:
I_zda, il-kerrej g_handu mill-aktar fis li jista’ jkun, ig_harraf
  264      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
b’dan lil sid il-kera u jag_htih rapport ta’ perit dwar il-_htie_ga tal-
g_ha_g_gla ta’ dawk it-tiswijiet u l-_hsara li jista’ j_gib id-dewmien:
I_zda wkoll, sid il-kera g_handu l-jedd jissokta t-tiswijiet illi
jkunu nbdew ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
Meta l-kuntratt 
jista’ jin_hall g_hal 
nuqqas ta’ 
tiswijiet.
1544. Jekk it-tiswijiet li sid il-kera hu obbligat jag_hmel huma tali
li jekk ma jsirux ifixklu jew inaqqsu bil-wisq it-tgawdija tal-_ha_ga
mog_htija b’kiri, u sid il-kera jonqos li jag_hmilhom fi_z-_zmien
mog_hti mill-qorti, il-kerrej jista’ jitlob ukoll il-_hall tal-kuntratt,
flimkien mal-_hlas tad-danni.
Responsabbilt_a  ta’ 
sid il-kera dwar 
mankamenti jew 
difetti tat- _ha_ga 
mog_htija b’kiri.
1545.  (1) Sid il-kera g_handu jag_hmel tajjeb li l-_ha_ga mog_htija
b’kiri m’g_handhiex mankamenti jew difetti li jfixxklu jew inaqqsu
l-u_zu tag_hha; u, meta jinsab li hemm dawn il-mankamenti jew
difetti, il-kerrej jista’ jag_h_zel li jitlob jew il-_hall tal-kuntratt jew it-
tnaqqis tal-kera.
(2) Dan ig_hodd ukoll, g_halkemm dawn il-mankamenti jew
difetti jkunu nqalg_hu wara l-kuntratt.
(3) I_zda, sid il-kera ma jwe_gibx g_hall-mankamenti jew difetti li
jidhru, u li l-kerrej seta’ jinduna bihom huwa nnifsu fi_z-_zmien tal-
kuntratt.
Responsabbilt_a  ta’ 
sid il-kera g_had-
danni li ji_gru 
min_habba difetti 
mo_hbija.
1546.  Meta, min_habba mankamenti jew difetti mo_hbija li jkun
hemm fil-_ha_ga mikrija fi_z-_zmien tal-kuntratt, il-kerrej ibati _hsara,
sid il-kera, jekk kien jaf b’dawk il-mankamenti jew difetti, jew
kellu ra_guni jissuspetta fihom, hu obbligat g_hall-_hlas tad-danni,
kemm-il darba ma jkunx g_harraf lill-kerrej li hemm, jew li jib_za’ li
hemm, dawk il-mankamenti jew difetti.
Sid il-kera ma 
jistax ibiddel il-
g_hamla tal-_ha_ga 
mikrija.
1547.  Sid il-kera ma jistax, matul i_z-_zmien tal-kiri, ibiddel il-
g_hamla tal-_ha_ga mikrija, ming_hajr il-kunsens tal-kerrej.
Il-kerrej g_handu 
j_halli li jsiru t-
tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1548.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-fond mikri jkun ji_htie_g tiswijiet
li ma jridux dewmien u li ma jistg_hux jit_hallew sat-tmiem tal-
kuntratt, il-kerrej g_handu j_halli jsiru dawn it-tiswijiet, ikun xi jkun
ix-xkiel li j_gibulu, ukoll jekk, fi_z-_zmien li jkunu qeg_hdin isiru hu
jitlef l-u_zu ta’ bi_c_ca mill-fond.
(2) I_zda, jekk dawn it-tiswijiet jie_hdu i_zjed minn erbg_hin
_gurnata, il-kera ji_gi mnaqqas fil-proporzjon ta_z-_zmien u tal-bi_c_ca
tal-fond li tag_hha l-kerrej jitlef l-u_zu.
Il-kerrej jista’ f’xi 
ka_zijiet jitlob li 
j_holl il-kuntratt.
1549.  (1) Fil-ka_z ta’ bini li qieg_hed g_hall-abitazzjoni, jekk it-
tiswijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan ikunu ta’ xorta tali
li jag_hmlu mhux abitabbli g_hal kull _zmien li jkun dik il-bi_c_ca tal-
fond li hija me_htie_ga biex ig_hammru fiha l-kerrej u l-familja tieg_hu,
il-kerrej jista’, skond i_c-_cirkostanzi, jitlob li j_holl il-kuntratt.
(2) Dan ig_hodd ukoll fil-ka_z ta’ _ha_ga  mobbli, meta t-tiswijiet
huma ta’ xorta tali li min_habba fihom ma jkunx jista’ jsir u_zu mill-
_ha_ga g_hal kull _zmien li jkun.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        265
Sid il-kera ma 
jag_hmilx tajjeb 
g_hall-molestji ta’ 
terzi persuni,
1550. Sid il-kera mhux obbligat jag_hmel tajjeb lill-kerrej g_hall-
molestji li terzi persuni, b’eg_hmilhom, jikka_gunawlu fit-tgawdija
tal-_ha_ga, meta dawn il-persuni ma jkunux jippretendu xi jedd fuq
il-_ha_ga mikrija, bla _hsara tal-jedd tal-kerrej li ja_gixxi kontra dawk
il-persuni fl-isem tieg_hu nnifsu.
_hlief meta jintalab 
jedd fuq il-_ha_ga.
1551.  (1) Jekk, g_hall-kuntrarju, il-kerrej ibati molestja fit-
tgawdija tal-_ha_ga min_habba azzjoni dwar jedd fuq il-_ha_ga mikrija,
hu jista’ ja_gixxi kontra sid il-kera g_hall-_hlas tad-danni, jekk il-
_ha_ga ti_gi me_huda lilu kollha kemm hi, jew g_hal tnaqqis
proporzjonat tal-kera, skond it-telfa li jbati, jekk ti_gi me_huda lilu
bi_c_ca biss mill-_ha_ga, jew ti_gi mnaqqsa lilu t-tgawdija tag_hha, jew
ji_gi mag_hmul lilu xi xkiel.
 (2) I_zda, il-kerrej jista’ wkoll, fit-tieni ka_z fuq imsemmi, jitlob
il-_hall tal-kuntratt jew il-_hlas tad-danni, jekk bil-bi_c_ca tal-_ha_ga li
tibqag_hlu ma jkunx jista’ jinqeda g_hall-_hsieb li kellu meta _ha b’kiri
l-_ha_ga kollha.
Meta ma hemmx 
jedd g_had-danni.
1552. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, dwar il-
_hlas tad-danni, ma jg_hoddux -
(a) jekk il-kerrej jonqos li jg_harraf lil sid il-kera, ming_hajr
dewmien, bil-molestja, u sid il-kera jbati _hsara
min_habba dan in-nuqqas;
(b) jekk il-motiv ta’ l-azzjoni msemmija fl-a_h_har artikolu
qabel dan, ikun inqala’ wara l-kuntratt, u ma jkunx _gej
mill-eg_hmil ta’ sid il-kera;
(_c) jekk, fi_z-_zmien tal-kuntratt, il-kerrej kien jaf bil-jedd
tat-terza persuna.
Meta l-kerrej 
g_handu jsejja_h lil 
sid il-kera biex 
jiddefendih.
1553.  Jekk it-terzi li jkunu kka_gunaw molestja b’eg_hmilhom,
jippretendu li g_handhom xi jedd fuq il-_ha_ga mikrija, jew jekk il-
kerrej ikun huwa nnifsu _gie m_harrek biex ji_gi kkundannat jitlaq
minn idejh il-_ha_ga kollha jew bi_c_ca minnha, jew biex i_halli li ti_gi
ezer_citata xi servitù,  hu g_handu jsejja_h lil sid il-kera biex
jiddefendih, u, kemm-il darba hekk jitlob, g_handu ji_gi me_hlus mill-
kaw_za, billi jag_hti l-isem ta’ sid il-kera illi fl-isem tieg_hu huwa
jkollu f’idejh il-_ha_ga.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KERREJ
Obbligi tal-kerrej.
(a) jinqeda bil-_ha_ga mikrija b_hala missier tajjeb tal-
familja, u g_hall-u_zu miftiehem fil-kuntratt, jew, jekk
ma jkunx hemm ftehim fuq dan, g_hall-u_zu li jista’ ji_gi
pre_zunt mi_c-_cirkostanzi;
(b) i_hallas il-kera miftiehem, jew stabbilit kif jing_had fl-
artikolu 1534.
U_zu _hazin tal-_ha_ga 
mikrija.
1555.  (1) Jekk il-kerrej jag_hmel mill-_ha_ga mikrija u_zu xorta
o_hra minn dak li g_halih hi qieg_hda, jew b’mod li bih jista’ j_gib
  266      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
_hsara lil sid il-kera, dan jista’, skond i_c-_cirkostanzi, jitlob il-_hall
tal-kuntratt.
(2) Dan ig_hodd ukoll fil-ka_z ta’ raba’, jekk il-kerrej ma jkunx
baqa’ ja_hdmu, jew ma ja_hdmux ta’ missier tajjeb tal-familja, u sid
il-kera jista’ b’dan ibati _hsara li g_haliha ma tkun ing_hatat ebda
garanzija.
(3) F’kull wie_hed mill-ka_zijiet hawn fuq imsemmija, il-kerrej
hu obbligat ukoll g_hall-_hlas tad-danni.
Tiswijiet li g_handu 
jag_hmel il-kerrej 
ta’ bini,
1556. ll-kerrej ta’ bini g_handu jag_hmel it-tiswijiet -
(a) fil-fuglari;
(b) fi_z-_z_gie_g;
(_c) fil-bibien, fi_c-_ca_c_cis tat-twieqi, fi_c-_cappetti, fil-firrolli
u fis-serraturi.
minbarra meta jsiru 
me_htie_ga bi 
qdumija, e_c_c.
1557.  Ebda wa_hda mit-tiswijiet imsemmija fl-a_h_har artikolu
qabel dan ma g_handu jbatiha l-kerrej, jekk tkun saret me_htie_ga bi
qdumija jew b’forza ma_g_guri, u bla ebda _htija tal-kerrej.
T_hammil ta’ 
_gwiebi u ta’ latrini.
1558.  It-t_hammil tal-_gwiebi u tal-latrini hu obbligu ta’ sid il-
kera.
Stat li fih il-_ha_ga 
g_handha tintradd.
1559. Meta sid il-kera u l-kerrej ikunu g_hamlu deskrizzjoni ta’ l-
istat tal-_ha_ga mog_htija b’kiri, il-kerrej g_handu jag_htiha lura f’dak l-
istat li jkun ir_cevieha, skond id-deskrizzjoni li tkun saret, minbarra
kwantu g_hal dak li jkun inqered jew tg_harraq bi qdumija jew
b’forza ma_g_guri.
Meta l-_ha_ga titqies 
li ttie_hdet fi stat 
tajjeb.
1560.  Jekk ma tkun saret ebda deskrizzjoni ta’ l-istat tal-_ha_ga
mog_htija b’kiri, jing_hadd, fin-nuqqas ta’ prova kuntrarja, li l-kerrej
ir_cieva l-_ha_ga fi stat tajjeb, ukoll g_hal dawk li huma tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556.
Il-kerrej iwie_geb 
g_hall-_hsarat, e_c_c.
1561. Il-kerrej iwie_geb g_hat-tg_harriq u g_hall-_hsarat li ji_gru matul
it-tgawdija tieg_hu, meta ma jippruvax li dan it-tg_harriq jew _hsarat
_graw ming_hajr _htija tieg_hu.
Il-kerrej iwie_geb 
g_hall-_hruq.
1562. Il-kerrej iwie_geb g_hal kull _hsara li ti_gri bi _hruq, kemm-il
darba ma jippruvax li tkun _grat ming_hajr _htija tieg_hu jew tal-
persuni msemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, jew b’a_c_cident jew
b’forza ma_g_guri, jew b’difett fil-bini, jew lill-_hruq _gie kkumnikat
minn fond vi_cin.
Il-kerrej iwie_geb 
g_hall-eg_hmil tas-
sefturi, e_c_c.
1563. Il-kerrej iwie_geb g_hat-tg_harriq jew _hsarat li jsiru b’eg_hmil
jew b’nuqqas min-nies tal-familja tieg_hu, jew mis-sefturi tieg_hu,
jew minn mistednin, jew sub-kerrejja tieg_hu.
Miljoramenti. 1564.  (1) Il-kerrej, matul il-kiri, ma jista’ jag_hmel ebda tibdil
fil-_ha_ga mikrija ming_hajr il-kunsens ta’ sid il-kera, u m’g_handux
jedd jitlob il-_hlas lura tal-valur, ikun kemm ikun, tal-miljoramenti
mag_hmula ming_hajr dak il-kunsens.
(2) B’dan kollu, il-kerrej g_handu jedd jie_hu lura dawk il-
miljoramenti, billi jer_ga’ jqieg_hed il-_ha_ga fl-istat li kienet qabel ma
saru, i_zda dan kemm-il darba, g_hal dawk li huma l-miljoramenti li
jkunu g_hadhom je_zistu fit-tmiem tal-kiri, huwa juri li jista’ jie_hu xi
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        267
utli minnhom billi jaqlag_hhom, u sid il-kera ma jag_h_zilx li
j_zommhom, u j_hallas lill-kerrej somma daqs il-_gid li dan jista’ jie_hu
li kieku jaqlag_hhom.
Il-kerrej g_handu 
jg_harraf lis-sid bl-
u_zurpazzjoni, e_c_c., 
li ssir minn 
_haddie_hor.
1565.  Il-kerrej hu obbligat, ta_ht piena tad-danni, ig_harraf, bla
dewmien, lil sid il-kera, bl-u_zurpazzjonijiet jew _hsarat o_hra li jsiru
fuq il-_ha_ga mikrija.
§  III. KIF JIN_HALL IL-KIRI
Tmiem tal-kiri bl-
eg_hluq ta_z-_zmien,
1566.  Il-kiri, meta jag_hlaq i_z-_zmien miftiehem espressament,
jispi_c_ca ipso jure, ming_hajr ma hu me_htie_g li sid il-kera jew il-
kerrej jag_htu avvi_z lil xulxin.
ukoll jekk f’ka_z ta’ 
raba’ jew _hwejje_g 
mobbli, i_z-_zmien 
hu pre_zunt.
1567. Il-kiri ta’ raba’ jew ta’ _hwejje_g mobbli jispi_c_ca wkoll ipso
jure bl-eg_hluq ta_z-_zmien, g_halkemm dan i_z-_zmien ikun pre_zunt kif
jing_had fl-artikolu 1532.
Jekk i_z-_zmien tal-
kiri ta’ bini hu 
pre_zunt, hu 
me_htie_g avvi_z 
g_hat-tmiem tieg_hu.
1568. I_zda, g_hal dak li hu bini, meta _z-_zmien tal-kiri hu pre_zunt
kif jing_had fl-artikolu 1532, il-kiri ma jispi_c_cax bl-eg_hluq ta_z-
_zmien kemm-il darba sid il-kera ma jag_htix avvi_z lill-kerrej, jew
dan lil dak, mill-anqas xahar qabel, jekk i_z-_zmien pre_zunt tal-kiri
hu g_hal sena, jew hmistax-il gurnata qabel, jekk dan i_z-_zmien hu
g_hal anqas minn sena.
Il-kiri jin_hall jekk 
isse_h_h xi 
kondizzjoni li 
ta_htha jsir il-
kuntratt,
1569.  (1) Il-kiri jin_hall ukoll ipso jure, jekk isse_h_h xi
kondizzjoni li ta_htha l-_hall tal-kuntratt ikun _gie miftiehem
espressament, bla _hsara ta’ l-azzjoni tad-danni li tmiss lill-parti li
favur tag_hha jkun _gie miftiehem il-_hall tal-kuntratt jekk ikollha
jedd skond il-li_gi.
(2) Jekk il-_hall tal-kiri ji_gi miftiehem g_hall-ka_z li wa_hda mill-
partijiet tonqos li tag_hmel dak li tkun wieg_hdet, il-kuntratt ma
jin_hallx _hlief minn dak in-nhar li l-parti li favur tag_hha l-_hall ikun
_gie miftiehem, tg_harraf b’att _gudizzjarju lill-parti l-o_hra, bil-_hsieb
tag_hha li tinqeda b’dak il-ftehim.
(3) Fil-ka_zijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, ma jistax jing_hata
_zmien lill-parti _hatja biex fih tag_hmel dak li minnu tkun naqset. 
jew meta wa_hda 
mill-partijiet 
tonqos mill-ftehim,
1570.  (1) Il-kiri jista’ wkoll jin_hall, g_had li ma jkunx hemm il-
kondizzjoni ri_zoluttiva, jekk wa_hda mill-partijiet ma tesegwix l-
obbligazzjoni tag_hha; u, f’kull ka_z b_hal dan, il-parti li lejha l-
obbligazzjoni ma tkunx _giet esegwita tista’ tag_h_zel jew li _g_gieg_hel
lill-parti l-o_hra g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, meta dan
jista’ jkun, jew li titlob il-_hall tal-kuntratt flimkien mal-_hlas tad-
danni g_han-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni tal-kuntratt.
(2) F’dan l-a_h_har ka_z, basta li l-_hall tal-kuntratt ma jkunx _gie
miftiehem espressament, il-qorti tista’ tag_hti lill-konvenut _zmien
moderat, skond i_c-_cirkostanzi, g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni
fuq imsemmija, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir ming_hajr _hsara
ta’ l-attur.
  268      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
jew jekk il-_ha_ga 
tinqered.
1571.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-_ha_ga mikrija ti_gi meqruda g_hal
kollox b’a_c_cident, il-kiri jin_hall ipso jure; jekk ma ti_gix meqruda
_hlief bi_c_ca minnha biss, il-kerrej jista’, skond i_c-_cirkostanzi, jitlob
jew it-tnaqqis tal-kera, jew il-_hall tal-kuntratt.
(2) Il-kerrej jista’ wkoll, skond i_c-_cirkostanzi, jitlob it-tnaqqis
tal-kera jew il-_hall tal-kuntratt, jekk, b’a_c_cident, il-_ha_ga mikrija
ssir ma tiswiex biex wie_hed jinqeda biha.
(3) F’ebda wie_hed mill-ka_zijiet mi_gjuba f’dan l-artikolu ma
jista’ jintalab _hlas g_hall-_hsara.
Il-kiri ma jin_hattx 
bil-mewt ta’ sid il-
kera jew tal-kerrej,
1572. ll-kuntratt ta’ kiri ma jin_hallx bil-mewt ta’ sid il-kera jew
tal-kerrej, bla _hsara ta’ dak li hu mi_gjub fl-artikolu 1589.
jew min_habba li sid 
il-kera jrid imur 
joqg_hod huwa fid-
dar,
1573. Sid il-kera ma jistax i_holl il-kuntratt min_habba li jkun irid
imur joqg_hod huwa nnifsu fid-dar mikrija, _hlief jekk dan il-jedd
ikun _gie miftiehem espressament: f’dan il-ka_z, sid il-kera g_handu
jag_hti avvi_z lill-kerrej xahar qabel, jekk i_z-_zmien li jkun fadal g_hat-
tmiem tal-kiri ma jkunx anqas minn sena, jew _hmistax-il _gurnata
qabel, jekk dan i_z-_zmien ikun anqas minn sena.
jew fil-ka_z ta’ 
trasferiment tal-
_ha_ga mikrija.
1574. Jekk sid il-kera jbig_h il-_ha_ga mikrija, jew jag_hmel minnha
xort’o_hra, l-akkwirent ma jistax i_holl il-kiri, kemm-il darba sid il-
kera ma jkunx _zamm dan il-jedd fil-kuntratt tal-kiri.
Avvi_z mill-
akkwirent lill-
kerrej.
1575.  (1) L-akkwirent tal-_ha_ga mikrija, meta jkun irid jinqeda
bil-jedd li jkun in_zamm fil-kuntratt dwar il-_hall tal-kiri fil-ka_z ta’
bejg_h jew trasferiment ie_hor, hu obbligat, meta ma jkunx _gie
miftiehem mod ie_hor fil-kuntratt, jag_hti avvi_z lill-kerrej, sena
qabel, f’ka_z ta’ raba’, u xahar jew _hmistax-il _gurnata qabel, skond
l-artikolu 1573, f’ka_z ta’ bini.
(2) Fil-ka_z ta’ _hwejje_g mobbli, l-avvi_z lill-kerrej g_handu
jing_hata tmint ijiem qabel, jew mill-anqas tant _zmien qabel daqs
kemm ikun nofs i_z-_zmien li jkun jonqos g_hat-tmiem tal-kiri.
Ix-xerrej ma jistax 
jo_hro_g lill-kerrej 
sakemm ma jkunx 
sar sid g_hal kollox. 
Emendat: 
IV.1961.2.
1576. Ix-xerrej ta’ fond su_g_gett g_hall-irkupru konvenzjonali, ma
jistax jinqeda bil-jedd li jo_hro_g lill-kerrej, sakemm hu ma jkunx sar
is-sid g_hal kollox ta’ dak il-fond.
Fondi tal-Gvern 
e_c_c.
Mi_zjud:
IV.1995.3.
1576A.  Minkejja d-disposizzjonijiet l-o_hra ta’ dan il-Kodi_ci u
ta’ kull li_gi o_hra sid il-kera meta dan ikun il-Gvern jew xi
korporazzjoni jew awtorit_a  mwaqqfa b’li_gi jista’ f’kull _zmien fl-
interess tal-pubbliku, i_holl il-kuntratt tal-kiri meta l-kiri jkun sar
g_hal _zmien determinat li jkun g_hadu ma g_halaqx, billi jag_hti avvi_z
ta’ l-istess b’att _gudizzjarju lill-kerrej, liema avvi_z g_handu jkun ta’
mhux anqas minn tliet xhur kemm fil-ka_z ta’ fondi ta’ bini u_zat
g_hal abitazzjoni kif ukoll fil-ka_z ta’ fondi o_hra; u malli jing_hata dak
l-avvi_z il-kuntratt ta’ kiri jin_hall fid-data msemmija fl-avvi_z u
g_handhom japplikaw id-disposizzjonijiet li _gejjin ta’ dan is-sub-
titolu.
Meta ma jkunx 
hemm dritt g_hall-
kumpens. 
Mi_zjud:
IV.1995.3.
1576B.  Jekk sid il-kera li j_holl il-kuntratt skond l-artikolu
1576A, kien ikollu ra_guni valida i_holl il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, il-kerrej ma jkollu jedd
g_hal ebda kumpens.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        269
Meta jkun hemm 
dritt g_hal kumpens. 
Mi_zjud:
IV.1995.3.
1576_C.  Jekk sid il-kera li j_holl il-kuntratt skond l-artikolu
1576A  ma kienx ikollu ra_guni valida i_holl il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, hu g_handu j_hallas lill-
kerrej somma li ti_gi meqjusa mill-qorti, skond i_c-_cirkostanzi, biex
tikkumpensa lill-istess kerrej g_hal spejje_z _zejda li hu jkun da_hal
fihom biex jo_hro_g mill-fond qabel il-waqt kif ukoll biex jikri, u
jittrasferixxi g_hal, fond ie_hor minflok dak li minnu jkun _hare_g, u
dan g_ha_z-_zmien tal-kuntratt li jkun g_hadu ma g_halaqx, u f’ka_z ta’
fond kummer_cjali, fejn il-kerrrej jipprova li jkun sofra telf fl-
avvjament min_habba x-xoljiment tal-kuntratt, somma li ti_gi
meqjusa mill-qorti, skond i_c-_cirkostanzi, biex tikkumpensa g_hat-
telf f’dak l-avvjament, tenut kont ta_z-_zmien li jkun g_had fadal tal-
kirja qabel ix-xoljiment. 
Ma hemmx _htie_ga 
ta’ dikjarazzjoni 
mill-qorti. 
Mi_zjud:
IV.1995.3.
1576D. (1) Il-kuntratt jin_hall immedjatament malli sid il-kera
jav_za lill-kerrej skond kif provdut fl-artikolu 1576A, u ma’ dan il-
kerrej ma jibqag_hlu ebda titolu fuq il-fond, u dan bla ebda _htie_ga
ta’ ebda awtorit_a  jew konferma mill-qorti.
(2) Ix-xoljiment tal-kuntratt skond l-artikolu 1576A ma jistax
jitwaqqaf g_hax ji_gi allegat li ma jkunx hemm il-_htie_ga
g_haldaqshekk fl-interess pubbliku, i_zda jekk ji_gi ppruvat li l-
kuntratt ikun _gie ma_hlul abbu_zivament u mhux fl-interess pubbliku,
il-kerrej ikollu dritt g_hal dawk id-danni li l-qorti jidhrilha xierqa
fi_c-_cirkostanzi.
Emendat:
I.1870.2.
§  IV. REGOLI SPE_CJALI DWAR IL-KIRI TA’ RABA’ LI JAG_HTI 
FROTTIJIET
Ma_hfra jew tnaqqis 
tal-qbiela f’ka_z ta’ 
telfa tal-prodott.
1577. Jekk il-kiri huwa g_hal sentejn jew i_zjed, u, matul dan i_z-
_zmien, jintilef, b’a_c_cident, il-prodott kollu ta’ sena, jew g_hall-anqas
bi_c_ca hekk kbira minn dan il-prodott li l-valur tal-frottijiet li
jibqg_hu, wara li jitnaqqsu l-valur ta_z-_zrierag_h u l-ispejje_z tal-_gabra
tal-prodott, ma jkunx daqs in-nofs tal-qbiela miftiehma, il-gabillott
jista jitlob, fl-ewwel ka_z, il-ma_hfra tal-qbiela kollha, u, fit-tieni
ka_z, it-tnaqqis tal-qbiela, f’ammont daqs ta’ kemm tkun id-
differenza bejn il-valur tal-frottijiet li jibqg_hu u s-somma tal-qbiela
fuq imsemmija.
Il-gabillott g_handu 
jitlob il-verifika 
tat-telfa.
1578. Sabiex il-gabillott jista’ jie_hu l-ma_hfra jew it-tnaqqis tal-
qbiela hawn fuq imsemmijin, huwa g_handu, fi _zmien is-sajran u
qabel il-_gabra tal-frottijiet, jitlob, b’_citazzjoni, il-verifika tat-telf;
fin-nuqqas ta’ din it-talba, hu ma jistax i_gib i_zjed ‘il quddiem il-
jeddijiet tieg_hu.
Meta ma hemmx 
ma_hfra jew 
tnaqqis.
1579.  Il-ma_hfra jew it-tnaqqis tal-qbiela ma jing_hatawx jekk,
meta jsir kalkolu bejn i_z-_zejjed u n-nieqes tas-snin ta’ qabel, jinsab
li baqa’ qlig_h bi_z_zejjed biex titnaqqas it-telfa li tbatiet fis-sena
msemmija fit-talba, sa anqas minn nofs il-qbiela.
 Kif ti_gi _g_gustata t-
telfa meta l-kiri 
jissokta.
1580. Jekk, wara li jsir dan il-kalkolu, it-telf hawn fuq imsemmi
jinsab li hu i_zjed min-nofs il-qbiela, u l-kiri jkun li g_handu jissokta
g_hal sena o_hra jew i_zjed, il-qorti tista’ te_hles g_hal mument lill-
gabillott mill-_hlas tal-qbiela skond ma tkun il-_hsara li bata.
  270      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Il-ma_hfra jew 
tnaqqis g_handhom 
ji_gu _g_gustati g_hal 
kollox fit-tmiem 
tal-kiri.
1581.  I_zda, f’dan il-ka_z, ma ji_gix de_ci_z g_hal kollox jekk
g_handhomx ji_gu ma_hfura jew imnaqqsa l-qbiela, _hlief fit-tmiem tal-
kiri, meta jer_ga’ jsir kalkolu ie_hor bejn i_z-_zejjed u n-nieqes fil-
prodott mi_gbur matul i_z-_zmien kollu tal-kiri, u ebda ma_hfra jew
tnaqqis ma ji_gu mog_htija jekk minn dan il-kalkolu jibqa’ qlig_h
bi_z_zejjed biex titnaqqas it-telfa tas-sena msemmija fit-talba sa
anqas minn nofs il-qbiela.
Jekk ma jinsabx li 
kien hemm telf fi_z-
_zmien tal-kalkolu, 
il-ma_hfra jew it-
tnaqqis ma jistg_hux 
jintalbu wara.
1582. Jekk meta jsir il-kalkolu msemmi fl-artikolu 1579, jinsab
li m’g_handhiex issir il-ma_hfra jew it-tnaqqis tal-qbiela, il-kerrej
m’g_handux jedd jag_hmel it-talba mill-_gdid fit-tmiem tal-kiri,
g_halkemm ikun bata telf fis-snin ta’ wara; bla _hsara tal-jedd tieg_hu
li jitlob il-ma_hfra jew it-tnaqqis tal-qbiela g_hal kull wa_hda mis-snin
ta’ wara, jekk ikun hemm ra_guni bi_z_zejjed g_hal din it-talba.
Il-ma_hfra jew 
tnaqqis jekk 
mog_htijin ma 
jistg_hux jitre_g_gg_hu 
lura.
1583. Jekk, matul il-kiri, sid il-kera jkun _hafer jew naqqas lill-
gabillott il-qbiela ta’ sena, min_habba t-telf li jkun bata f’dik is-
sena, hu m’g_handux jedd jitlob il-_hlas tas-somma ma_hfura,
g_halkemm minn kalkolu li jsir kif jing_had fl-artikolu l581, jinsab li
l-gabillott, fis-snin ta’ wara dik il-ma_hfra jew tnaqqis g_hamel qlig_h
daqs jew ukoll i_zjed minn dak it-telf, _hlief jekk sid il-kera, meta
_hafer jew naqqas il-qbiela, ikun _zamm g_halih dak il-jedd.
Ma_hfra jew tnaqqis 
tal-qbiela meta l-
kiri mhux g_hal 
aktar minn sena.
1584.  Meta _z-_zmien tal-kiri ma jkunx i_zjed minn sena, il-
gabillott g_handu wkoll jedd jitlob il-ma_hfra jew it-tnaqqis tal-
qbiela, jekk f’dik is-sena ji_gru _c-_cirkostanzi msemmijin fl-artikolu
1577. 
Il-qbiela m_hallsa 
ma tistax tintalab 
lura.
1585.  F’ebda ka_z il-gabillott m’g_handu jedd, g_hal kull telf li
jkun bata, jitlob lura l-qbiela minnu m_hallsa, _hlief jekk meta _hallas
ikun _zamm dak il-jedd, jew jekk ikun _hallas bil-quddiem.
Ma ting_hatax 
ma_hfra jew tnaqqis 
ta’ qbiela g_hat-telf 
ta’ frottijiet 
maqlug_ha mill-art,
1586. Il-gabillott m’g_handux jedd g_hall-ma_hfra jew g_hat-tnaqqis
tal-qbiela, jekk it-telfa tal-frottijiet ti_gri wara li ji_gu maqlug_ha mill-
art, _hlief meta l-qbiela jkunu _gew miftiehma f’sehem mill-frottijiet
infishom; f’dan il-ka_z sid il-kera jbati t-telf skond ma jkun is-
sehem tieg_hu, basta li l-gabillott ma jkunx in mora fil-kunsinna tas-
sehem tieg_hu mill-frottijiet.
lanqas jekk kien _ga 
je_zisti l-ka_gun tal-
_hsara.
1587. Il-gabillott ma jistax lanqas jitlob il-ma_hfra jew it-tnaqqis
tal-qbiela, meta l-ka_gun tal-_hsara kien _ga je_zisti u mag_hruf fi_z-
_zmien li sar il-kuntratt.
Il-gabillott jista’ 
jintrabat li jbati t-
telf li jsir 
b’a_c_cident.
1588.  (1) Il-gabillott jista’, bi ftehim espress, jintrabat li jbati
kull telf li jsir b’a_c_cident.
(2) Dan il-ftehim g_handu jitqies li jg_hodd biss g_hall-a_c_cidenti
ordinarji, b_hal meta jin_zel is-sil_g, ix-xita barra mill-qies jew in-
nuqqas ta’ xita.
(3) F’dan il-ftehim ma jitqiesx li jid_hlu l-a_c_cidenti
straordinarji, _hlief jekk il-gabillott ikun intrabat li jbati l-a_c_cidenti
kollha, mibsurin jew le.
Il-kiri, meta 
miftiehem bil-patt 
tal-mezzadrija, 
jin_hall bil-mewt 
tal-gabillott.
1589. Il-kiri ta’ raba’ jin_hall bil-mewt tal-gabillott meta jkun _gie
miftiehem bil-patt tal-qsim tal-frottijiet bejn sid il-kera u l-
gabillott. 
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        271
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ PREFERENZA FIL-KIRI TA’ _HA_GA
Jedd ta’ preferenza 
jew ta’ inkwilinat, 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
1590. Ma hemmx jedd ta’ preferenza jew ta’ inkwilinat fil-kiri
ta’ _ha_ga, ukoll fil-ka_z ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta, _hlief fil-ka_zijiet
imsemmijin fl-artikoli li _gejjin.
ta’ wie_hed mill-
kom-pussessuri tal-
_ha_ga,
1591. Jekk tnejn min-nies jew i_zjed ikollhom flimkien il-pussess
ta’ _ha_ga, kull wie_hed minnhom g_handu jedd ta’ preferenza fuq kull
persuna barranija g_hall-kiri ta’ dik il-_ha_ga ta_ht l-istess
kondizzjonijiet li joffru o_hrajn.
jista’ jezeri_citah 
biss il-kom-
pussessur.
1592.  Dan il-jedd ma jistax ji_gi ezer_citat _hlief mill-kom-
pussessur innifsu, u ma jistax jezer_citah wara li l-_ha_ga tkun inkriet
lil _haddie_hor b’mod li jiswa skond il-li_gi.
Konkors g_hall-
e_zer_cizzju ta’ dan 
il-jedd bejn _zew_g 
kom-pussessuri 
jew i_zjed tal-_ha_ga.
1593. Jekk jikkonkorru tnejn min-nies jew i_zjed li jkollhom dan
il-jedd, jista’ kull wie_hed minnhom jitlob li l-_ha_ga ti_gi mikrija fl-
irkant bejniethom, lil min minnhom joffri l-aktar, ming_hajr ma ji_gu
mda_h_hlin nies barranin biex joffru.
Jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XLII. 1933.2; 
XVI. 1967.20; 
VI. 1972.2.
1594. Jekk ma jkunx hemm talba mill-persuni li g_handhom jedd
ta’ preferenza g_har-ra_guni msemmija fl-artikolu 1591, il-jedd ta’
preferenza, fil-kiri ta’ immobbli, jing_hata -
(a) lill-kerrej li lilu kien l-a_h_har mikri l-bini, g_hall-kiri l-
_gdid ta’ dak il-bini;
(b) lill-pussessur jew detentur tal-parti ta’ fuq ta’ bini,
g_hall-kiri l-_gdid tal-parti ta’ ta_ht ta’ dak il-bini, sew
jekk din il-parti ta’ ta_ht tkun ta’ sid il-kera tal-parti ta’
fuq jew tkun ta’ _haddie_hor, u sew jekk ikollha bieb
g_hat-triq sew jekk ma jkollhiex:
I_zda l-jedd ta’ preferenza mog_hti skond dan il-
paragrafu ma japplikax g_hal bini mibni jew u_zat b_hala
kerrejja jew g_hal bini li jkun jikkonsisti f’appartamenti
li, g_halkemm ikollhom g_hall-u_zu komuni partijiet o_hra
tal-bini, ikunu mibnija, mikrija, jew okkupati g_hall-
u_zu separatament.
Il-jedd ta’ 
preferenza huwa 
g_hal kollox 
personali.
1595.  (1) Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ preferenza jista’ ji_gi e_zer_citat, bil-mod u fi_z-_zminijiet
imsemmija i_zjed ‘il quddiem, ukoll wara li l-kiri l-_gdid ikun _gie
miftiehem ma’ _haddie_hor.
(2) I_zda, dan il-jedd huwa g_hal kollox personali, u ma jistax
ji_gi ttrasferit lil _haddie_hor, jew img_hoddi lill-werrieta jew
su_c_cessuri o_hra tal-persuna li lilha dak il-jedd ikun imiss.
Kif il-jedd ta’ 
preferenza ji_gi 
e_zer_citat.
1596. Il-persuna li g_handha l-jedd ta’ preferenza g_hal xi wa_hda
mir-ra_gunijiet imsemmijin fl-artikolu 1594, g_handha, biex te_zer_cita
dan il-jedd b’mod li jkun jiswa, fi _zmien _hmistax-il _gurnata minn
dak in-nhar li ji_gu nnotifikati lilha minn sid il-kera l-
kondizzjonijiet li offra _haddie_hor, jew miftehmin ma’ _haddie_hor,
ta_c_cetta dawk il-kondizzjonijiet, u tag_hti, jekk flimkien man-
notifika fuq imsemmija ti_gi hekk mitluba, garanzija bi_z_zejjed tajba
g_hall-esekuzzjoni ta’ dawk il-kondizzjonijiet, meta din il-garanzija
tkun wa_hda minn dawn il-kondizzjonijiet.
  272      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Notifika tal-
kondizzjonijiet.
1597.  (1) In-notifika tal-kondizzjonijiet offerti jew miftehmin
g_handha ssir minn sid il-kera b’att _gudizzjarju, li bih il-persuna li
lilha l-att ikun mibg_hut ti_gi msej_ha biex tiddikjara, fi_z-_zmien
imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, jekk tridx ta_c_cetta dawk il-
kondizzjonijiet, u mwissija illi, jekk ma ta_c_cettahomx f’dak i_z-
_zmien, il-jedd tag_hha ta’ preferenza jispi_c_ca.
(2) Jekk ikun hemm kitba dwar il-kiri l-_gdid, sid il-kera jista’,
f‘dak l-att _gudizzjarju, isemmi l-kondizzjonijiet ta’ dak il-kiri billi
jag_hmel riferenza biss g_hal dik il-kitba, i_zda f’dan il-ka_z hu
g_handu, jekk din il-kitba tkun kitba privata, ida_h_hal kopja tag_hha
ma’ l-att _gudizzjarju, inkella, jekk tkun att pubbliku jew minuta ta’
att pubbliku, isemmi f’dak l-att _gudizzjarju l-isem, il-kunjom, u l-
lok fejn joqg_hod in-nutar li g_handu jkunu l-att jew il-minuta.
Jekk il-parti li 
g_handha ti_gi 
nnotifikata bil-
kondizzjonijiet 
tkun assenti.
1598.  (1) Jekk il-persuna li lilha g_handha ssir in-notifika, tkun
nieqsa minn Malta, in-notifika tista’ ssir, g_hal din il-persuna, lil xi
_hadd li jkun prokuratur tag_hha jew inkarigat minnha biex jie_hu
_hsieb il-fond jew biex i_zomm l-imfieta_h, jew li bil-kunsens tag_hha
jkollu d-detenzjoni tal-fond jew ikun joqg_hod fih ta_ht kull titolu li
jkun.
(2) Jekk ma jkunx hemm prokuratur, jew l-inkarigat fuq
imsemmi, jew id-dententur jew min joqg_hod fil-fond, din in-
notifika tista’ ssir b’avvi_z ma_hru_g fil-Gazzetta tal-Gvern.
(3) Fil-ka_zijiet imsemmijin f’dan l-artikolu _z-_zmien g_hall-
a_c_cettazzjoni tal-kondizzjonijiet hu ta’ xahar.
A_c_cettazzjoni. 1599.  L-a_c_cettatzjoni  tal-kondizzjonijiet,  bl-offerta  tal-
garanzija, meta mitluba, g_handha ssir ukoll lil sid il-kera b’att
_gudizzjarju.
Nullit_a  tan-notifika 
tal-kondizzjonijiet 
jew ta’ 
a_c_cettazzjoni.
1600.  Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har tliet artikoli qabel dan,
in-notifika tal-kondizzjonijiet, jew l-a_c_cettazzjoni tag_hhom,
mag_hmula xort’o_hra minn kif jing_had f'dawk l-artikoli, ma tiswiex. 
Garanzija 
b’ipoteka.
1601. Il-kerrej, jekk ikollu beni immobbli, jista’ joffri li jag_hti
garanzija bl-ipoteka ta’ dawk il-beni, minflok il-garanzija l-o_hra li
tkun _giet mitluba lilu minn sid il-kera ta_ht l-artikolu 1596.
Meta sid il-kera 
jirrifjuta garanzija 
b_hala mhix tajba.
1602. Jekk, meta l-garanzija ti_gi offerta fi_z-_zmien imsemmi fl-
artikolu 1596, sid il-kera, fi _zmien _hmistax-il _gurnata min-notifika
ta’ dik l-offerta, b’att _gudizzjarju, jirrifjuta dik il-garanzija b_hala
mhix tajba, il-kerrej jista’, fi _zmien erbat ijiem min-notifika ta’ dak
l-att, jitlob, b’_citazzjoni, li ti_gi ddikjarata b_hala tajba l-garanzija
mi_gjuba minnu, u li jing_hata effett lill-jedd tieg_hu ta’ preferenza.
Il-qorti tista’ tag_hti 
li tin_gieb garanzija 
_gdida.
1603.  Jekk, fuq din i_c-_citazzjoni, il-kerrej ma jippruvax li l-
garanzija mi_gjuba minnu hija tajba, il-qorti tista’, qabel ma tag_hti
s-sentenza, tag_htih _zmien, mhux i_zjed minn tmint ijiem, biex i_gib
garanzija o_hra, u, jekk din il-garanzija _gdida, we_hidha jew flimkien
ma’ dik ta’ qabel, ma ti_gix mill-qorti mag_hrufa b_hala li hija tajba,
il-qorti tg_haddi biex tag_hti s-sentenza fuq i_c-_citazzjoni fuq
imsemmija, u tiddikjara li spi_c_ca l-jedd ta’ preferenza.
_Zminijiet li ma 
ji_g_geddux.
1604. I_z-_zminijiet imsemmijin fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
huma perentorji.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        273
Nullit_a  tal-
kondizzjonijiet ta’ 
kiri _gdid min_habba 
qerq.
1605.  (1) G_halkemm wie_hed ikun a_c_cetta l-kondizzjonijiet tal-
kiri l-_gdid, hu jista’, matul i_z-_zmien ta’ dak il-kiri, jitlob li ji_gu
annullati dawk il-kondizzjonijiet kollha, bil-_hlas tad-danni, jekk
jipprova li, g_hal xi wa_hda jew o_hra minn dawk il-kondizzjonijiet,
kien hemm simulazzjoni jew qerq bi _hsara tieg_hu; u, f’dan il-ka_z,
il-kiri l-_gdid jibqa’ jse_h_h ta_ht l-istess kondizzjonijiet tal-kiri ta’
qabel b’kera li ji_gi meqjus fuq stima ta’ periti, skond i_c-_cirkostanzi
ta_z-_zmien li fih il-kondizzjonijiet hekk attakkati kienu _gew
a_c_cettati.
(2) L-azzjoni g_had-danni min_habba simulazzjoni jew qerq, kif
jing_had hawn fuq, tista’ ti_gi e_zer_citata wkoll sa sena wara li jin_hall
il-kiri fuq imsemmi, i_zda mhux wara li tag_hlaq dik is-sena.
Meta jispi_c_ca jedd 
ta’ preferenza. 
Emendat: 
XXX1X. 1939.5.
1606. Ma hemmx jedd ta’ preferenza f’ebda wie_hed mill-ka_zijiet
imsemmijin fl-artikolu 1594, jekk il-kiri jing_hata g_hal _zmien ta’
mhux anqas minn sena lil qarib sid il-kera, mid-demm jew bi
_zwie_g, sal-grad ta’ ku_gin inklu_zivament; i_zda, fil-ka_z ta’
simulazzjoni jew ta’ qerq, il-persuna li kellha l-jedd ta’ preferenza
g_handha azzjoni g_had-danni, li tista titmexxa fi _zmien sena biss, li
tibda tg_hodd, fil-ka_z imsemmi fil-paragrafu (a) ta’ l-artikolu hawn
fuq imsemmi, mill-_gurnata li fiha din il-persuna tkun _har_get mill-
fond min_habba l-kiri hawn fuq imsemmi, u fil-ka_z imsemmi fil-
paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu, mid-data ta’ dak il-kiri.
Meta jispi_c_ca l-
jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XXXIX.1939.6; 
XI.1977.2.
1607. Il-jedd ta’ preferenza mog_hti ta_ht l-artikolu 1394(a), lill-
kerrej, li lilu l-a_h_har kien mikri l-fond, g_hall-kiri l-_gdid ta’ l-istess
fond, jispi_c_ca -
(a) jekk il-kerrej ma jkunx joqg_hod f’Malta;
(b) jekk, fi_z-_zmien tal-kiri l-_gdid, il-kerrej, bil-familja
tieg_hu ma jkunx f'Malta u jkun ilu nieqes minnha
sentejn jew i_zjed;
(_c) jekk, fil-ka_z ta’ bini, la l-kerrej u lanqas _hadd mill-
familja tieg_hu ma jkun joqg_hod fil-fond, jew ma jkunx
qag_had fih fis-sentejn ta’ qabel il-kiri l-_gdid, u l-fond
ikun qieg_hed l-aktar g_hall-abitazzjoni;
(d) jekk qabel il-kiri l-_gdid, il-kerrej ikun _halla jew _gie
m_gieg_hel i_halli l-fond;
(e) jekk il-kerrej, matul l-a_h_har kiri, ma kienx g_hal
darbtejn jew i_zjed puntwali fil-_hlas tal-kera meta
g_halaq:
G_hall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, il-kerrej ma
jitqiesx li ma kienx puntwali, jekk id-dewmien fil-_hlas
ma kienx i_zjed minn _hmistax-il _gurnata minn dak in-
nhar li sid il-kera jkun talbu, imqar bil-fomm, dak il-
_hlas;
(f) jekk il-kerrej ikun naqas li jag_hmel, jew ikun kiser, xi
wie_hed mill-obbligi l-o_hra tal-kuntratt ta’ l-a_h_har kiri,
jew ma jkunx esegwixxa dak l-obbligu _hlief wara li
jkun _gie m_gieg_hel bil-qorti;
(g) jekk il-kiri ta’ qabel _gie ma_hlul g_hal ra_guni o_hra minn
dik ta’ l-eg_hluq ta_z-_zmien li g_halih il-kiri kellu jdum;
274      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(h) jekk il-kerrej, ming_hajr il-kunsens espress ta’ sid il-
kera, ikun issulloka l-fond kollu, jew _ceda l-kiri, u l-
fond, fi_z-_zmien tal-kiri l-_gdid, ikun detenut mis-
subkerrej jew _cessjonarju, g_had illi ma jkunx _gie
miftiehem li l-kerrej ma jistax jissulloka jew i_cedi l-
kiri ta’ dak il-fond:
I_zda, jekk is-sullokazzjoni jew i_c-_cessjoni tal-kiri
tkun saret dwar parti mill-fond, il-jedd ta’ preferenza
jispi_c_ca g_hal din il-parti biss; imma l-kerrej jitlef ukoll
il-jedd ta’ preferenza fuq il-parti l-o_hra li ma _gietx
sullokata jew li l-kiri tag_hha ma _giex _cedut, jekk sid il-
kera ma jkunx irid jag_hti b’kiri kull parti tal-fond
g_haliha, u l-kerrej ma ja_c_cettax il-kiri l-_gdid tal-fond
kollu ta_ht l-istess kondizzjonijiet li jkunu offerti minn
o_hrajn, jew miftehmin ma’ o_hrajn, g_hall-fond kollu.
Il-jedd ta’ 
preferenza ma 
jistax jin_gieb ’il 
quddiem jekk il-
kerrej jirrifjuta li 
ja_c_cetta l-
kondizzjonijiet tal-
kiri l-_gdid.
1608.  Il-kerrej ma jistax i_gib ’il quddiem il-jedd tieg_hu ta’
preferenza kontra t-talba biex i_halli l-fond, meta hemm jedd g_hal
din it-talba, kemm-il darba ma jkunx irid ja_c_cetta l-kiri l-_gdid bil-
kondizzjonijiet li jsiru lilu u li l-qorti jidhrilha li huma sewwa,
g_halkemm ji_gi ppruvat li l-attur bi _hsiebu jikri l-fond lil _haddie_hor
b’kondizzjonijiet anqas gravu_zi.
Jekk sid il-kera 
jiddikjara li ma 
jikrix il-fond sa 
sena, e_c_c.
1609.  Lanqas ma jista’ j_gib ’il quddiem il-jedd tieg_hu ta’
preferenza kontra t-talba fuq imsemmija, meta hemm jedd g_hal din
it-talba, jekk l-attur jiddikjara bil-_gurament li ma jridx jikri l-fond
sa sena minn dak in-nhar tat-talba, inkella li ma jridx jikrih, matul
dak i_z-_zmien, b’kondizzjonijiet anqas gravu_zi minn dawk li l-
konvenut ma jkunx irid ja_c_cetta, ikunu xi jkunu dawn il-
kondizzjonijiet, apparti kull fehma tal-qorti fuq dawn il-
kondizzjonijiet:
I_zda, jekk id-dikjarant, kontra d-dikjarazzjoni li jkun
g_hamel, jikri l-fond, matul i_z-_zmien hawn fuq imsemmi, lil persuna
o_hra li ma tkunx wa_hda minn dawk imsemmijin fl-artikolu 1606, il-
parti li tkun _halliet il-fond min_habba dik id-dikjarazzjoni, g_handha
azzjoni kontra d-dikjarant g_had-danni, li tista’ ti_gi e_zer_citata sa
sena minn dak in-nhar li jkun hekk _gie mikri l-fond.
Meta l-jedd ta’ 
preferenza jispi_c_ca 
g_hal min ikun 
joqg_hod fil-bi_c_ca 
ta’ fuq tal-fond.
1610. Il-jedd ta’ preferenza mog_hti ta_ht l-artikolu 1594(b), lill-
pussessur jew lid-detentur tal-parti ta’ fuq ta’ fond, g_hall-kiri l-_gdid
tal-parti ta’ ta_ht ta’ dak il-fond, jispi_c_ca -
(a) jekk il-pussessur jew id-detentur tal-parti ta’ fuq, ma
jkunx ju_zaha g_hall-abitazzjoni tieg_hu jew tal-familja
tieg_hu;
(b) jekk il-kiri l-_gdid tal-parti t’isfel ji_gi mitlub mill-istess
kerrej li jkun gawdieha matul l-a_h_har kiri, bis-sa_h_ha
tal-jedd ta’ preferenza mog_hti ta_ht l-artikolu 1594(a).
Jekk tnejn min-nies 
jew i_zjed li jkunu 
pussessuri ta’ i_zjed 
minn parti wa_hda 
ta’ fuq ta’ fond 
jitolbu l-jedd ta’ 
preferenza.
1611.  Jekk tnejn min-nies jew i_zjed li jkunu l-pussessuri jew
detenturi ta’ i_zjed minn parti wa_hda ta’ fuq ta’ fond jitolbu l-jedd
ta’ preferenza g_hall-kiri l-_gdid tal-parti ta’ ta_ht, il-preferenza
ting_hata lill-pussessur jew detentur tal-parti tal-fond li tkun
qieg_hda sewwa sew fuq il-parti ta’ ta_ht li g_handha tinkera.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        275
Il-parti ta’ ta_ht.
ta’ l-istess fond li tag_hhom huma pussessuri jew detenturi dawk
kollha li jitolbu l-jedd g_hall-kiri l-_gdid, g_handu l-ewwel jedd il-
pussessur jew detentur li l-estensjoni tal-parti tieg_hu fuq il-parti ta’
ta_ht hija l-akbar; u jekk l-estensjoni ta’ kull parti ta’ fuq li ti_gi fuq
il-parti ta’ ta_ht, hija ndaqs, sid il-kera jista’ jag_hti l-fond lil dak li
jag_h_zel hu fost dawk li jitolbuh.
§  VI. FUQ IS-SULLOKAZZJONI
Sullokazzjoni.
kuntratt ta’ sullokazzjoni hu regolat mid-disposizzjonijiet li
jg_hoddu g_hall-kuntratt ta’ kiri.
Il-kerrej jista’ jikri 
l-_ha_ga lil _haddie_hor 
meta din is-setg_ha 
ma tkunx _giet lilu 
mne_h_hija.
1614.  (1) Il-kerrej g_handu jedd li jissulloka l-_ha_ga, jew li j_cedi
l-kiri tag_hha, meta din is-setg_ha ma tkunx _giet lilu mne_h_hija fil-
kuntratt.
(2) Din is-setg_ha tista’ ti_gi mne_h_hija lilu g_hal kollox jew
f’parti.
Xi tfisser it-
tne_h_hija tas-setg_ha.
1615.  (1) It-tne_h_hija tas-setg_ha li l-kerrej jikri lil _haddie_hor, ma
_g_gibx mag_hha li l-kerrej ma jistax jinqeda bil-_ha_ga mikrija g_hal u_zu
ta’ lukanda jew ta’ allo_g_g, meta dan l-u_zu ma jkunx _gie pprojbit
espressament fil-kuntratt, bla _hsara ta’ dak li jing_had fl-artikolu
1555.
(2) Lanqas ma tne_h_hi lill-kerrej il-jedd li jda_h_hal nies o_hra
joqg_hodu mieg_hu bi _hlas ta’ bi_c_ca mill-kera, jew b’kumpens ie_hor,
meta dan il-jedd ma jkunx _gie mne_h_hi espressament fil-kuntratt.
Il-kerrej li ja_hdem 
raba’ bil-patt 
ta’mezzadrija ma 
jistax jikri lil 
_haddie_hor 
ming_hajr il-
kunsens ta’ sid il-
kera.
1616. Il-kerrej li ja_hdem raba’ bil-patt li jaqsam il-frottijiet ma’
sid il-kera, ma jistax jag_hti b’kiri l-fond jew i_cedi l-kiri lil
_haddie_hor, jekk din is-setg_ha ma tkunx _giet mog_htija lilu
espressament minn sid il-kera.
Kerrej ta’ parti 
mill-bini ma jistax 
jikri lil _haddie_hor.
1617.  Lanqas ma jista’ d-detentur ta’ parti minn bini, mhix
mifruda minn partijiet o_hra ta’ l-istess bini, jew li g_haliha tid_hol
mill-istess bieb li jie_hu g_hal partijiet o_hra ta’ l-istess fond, jikriha
lil _haddie_hor jew i_cedi l-kiri tag_hha ming_hajr il-kunsens ta’ sid il-
kera.
Jedd ta’ sid il-kera 
li jie_hu lura l-fond 
jekk ji_gi w_zat g_hal 
skop immorali. 
Emendat: 
XXXIX.1939.8.
1618. G_halkemm is-setg_ha g_has-sullokazzjoni jew g_ha_c-_cessjoni
tal-kiri ma tkunx _giet esklu_za, sid il-kera g_handu l-jedd li jie_hu lura
l-fond, jekk dan il-fond ji_gi sullokat jew il-kiri tieg_hu ji_gi _cedut lil
persuna li tkun tu_zah, jew li _g_gieg_hel jew li thalli li ji_gi w_zat, g_hal
skop ta’ prostituzzjoni jew g_hal skop ie_hor immorali.
Jeddijiet ta’ sid il-
kera fuq il-_hwejje_g 
tas-sub-konduttur. 
Emendat: 
VII.1944.3; 
XLVI.1973.85.
1619.  Sid il-kera jista’ je_zer_cita kull jedd tieg_hu g_hall-kera,
g_hall-_hlas tat-tiswijiet li ma jkunux saru jew g_hal kull patt ie_hor
tal-kuntratt, fuq il-frottijiet u fuq il-valur ta’ dak kollu li jkun
qieg_hed biex ig_hammar jew iforni l-fond, jew biex tin_hadem l-art,
ukoll jekk dawk il-frottijiet jew _hwejje_g o_hra jkunu tas-sub-
  276      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
konduttur, u dan ikun _hallas id-dejn tieg_hu lejn is-sullokatur:
I_zda illi dawn il-jeddijiet ma jing_hatawx lil sid il-kera dwar
l-imsemmijin _hwejje_g jekk dawn ikunu ta’ jew mi_zmumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Jeddijiet tas-sub-
konduttur.
1620.  Is-sub-konduttur m’g_handux kontra sid il-kera ebda
wie_hed mill-jeddijiet li jmissu lill-kerrej.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1619 u 
1620 ig_hoddu 
g_hall-ka_z imsemmi 
f’dan l-artikolu.
1621.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan
jg_hoddu wkoll meta s-setg_ha li l-kerrej jikri jew i_cedi l-kiri lil
_haddie_hor ma tkunx _giet imne_h_hija jew tkun _giet mog_htija
espressament, i_zda dan kemm-il darba sid il-kera ma jkunx
espressament _heles lill-kerrej mill-obbligazzjonijiet tieg_hu, jew ma
jkunx espressament g_haraf lis-sub-konduttur minflok il-kerrej.
Jedd ta’ preferenza 
li jg_hodd g_has-
sullokazzjoni.
1622.  (1) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1591,
ig_hodd ukoll fil-ka_z ta’ sullokazzjoni ta’ _ha_ga li tkun g_hand _zew_g
kerrejja jew i_zjed flimkien.
(2) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1594(a), imiss
ukoll lis-sub-konduttur fis-sullokazzjoni _gdida tal-fond; i_zda l-jedd
ta’ preferenza ta_ht il-paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu jmiss lis-sub-
konduttur fil-ka_z biss illi l-parti t’isfel tal-fond ti_gi sullokata mill-
persuna li tkun issullokat il-parti ta’ fuq lil dak is-sub-konduttur.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1596 sa l-1610,
inklu_zivament, ig_hoddu g_hall-ka_zijiet kollha msemmijin f‘dan l-
artikolu.
Sub-titolu II
FUQ IL-KIRI TA’ XOG_HOL U TA’ INDUSTRJA
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ xog_hol u 
ta’ industrja.
1623. Il-kiri ta’ xog_hol u ta’ industrja hu kuntratt li bih wa_hda
mill-partijiet tintrabat li tag_hmel xi _ha_ga g_hall-parti l-o_hra, bi _hlas
li din tintrabat li tag_htiha.
_Hlas. 1624. Jekk il-_hlas mhux stabbilit fil-ftehim, jew b’li_gi jew b’u_zu,
ji_gi meqjus mill-qorti bi stima ta’ periti, jew ukoll ming_hajr din l-
istima, skond i_c-_cirkostanzi.
Xog_hol ipprojbit 
mil-li_gi, e_c_c.
1625.  (1) Il-ftehim dwar xog_hol jew qadi pprojbit mil-li_gi jew
kuntrarju g_hall-eg_hmil xieraq, ma jiswiex.
(2) Kull min jaqdi jew jag_hmel dan ix-xog_hol m’g_handu ebda
azzjoni g_hall-_hlas.
Ka_zijiet ta’ kiri ta’ 
xog_hol u ta’ 
industrja.
1626. Hu kiri ta’ xog_hol u ta’ industrja -
(a) dak ta’ seftur, ta’ _haddiem, jew ta’ impjegat ie_hor li
jobbliga ru_hu li jag_hti x-xog_hol tieg_hu g_hall-qadi ta’
_haddie_hor*;
(b) dak tal-vetturali li jinkarigaw ru_hhom g_hall-_garr, bl-art
jew bil-ba_har, tan-nies jew tal-_hwejje_g;
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        277
(_c) dak ta’ dawk li jie_hdu x-xog_hol b’appalt.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1569 u 
1570 ig_hoddu 
g_hall-kiri ta’ 
xog_hol u ta’ 
industrja.
1627.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1569 u 1570 ig_hoddu
wkoll g_hall-kiri ta’ xog_hol u ta’ industrja, bla _hsara tad-
disposizzjonijiet spe_cjali dwar dan il-kiri.
Projbizzjoni ta’ 
diskriminazzjoni.
Mi_zjud:
XX. 2002.3.
1627A. _Hadd ma jista’ jie_hu ebda azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja kontra xi wie_hed mill-uffi_cjali, impjegati jew
a_genti tieg_hu min_habba f’li dawk l-uffi_cjali jew impjegati, billi
jkollhom tassew g_haliex jissuspettaw li jkun hemm xi korruzzjoni,
jkunu rrappurtaw b’mod bonafidi s-suspett tag_hhom lil persuni jew
awtoritajiet responsabbli, u kull min seta’ kien il-vittma ta’ tali
azzjoni jew sanzjoni diskriminatorja g_handu, ming_hajr pre_gudizzju
g_hal kull dritt ie_hor li jkollu ta_ht xi li_gi o_hra, jkollu l-jedd g_hal
kumpens g_had-danni lilu ka_gunati b’dik l-azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja.
§  I. FUQ IL-VETTURALI BL-ART JEW BIL-BA_HAR
Responsabbilt_a  tal-
vetturali,
1628.  ll-vetturali bl-art jew bil-ba_har g_handhom, dwar il-
kustodja u l-_hars tal-_hwejje_g fdati lilhom, l-istess obbligi tad-
depo_zitarji.
g_hal _hwejje_g 
mog_htija 
f'idejhom,
1629. Huma obbligati mhux biss g_hal dak li jkunu ir_cevew fil-
vettura tag_hhom jew fid-dg_hajsa jew f’bi_c_ca o_hra tal-ba_har, i_zda
wkoll g_hal dak li jkun _gie lilhom ikkunsinnat f’kull lok li jkun
sabiex ji_gi mqieg_hed fil-vettura, dg_hajsa, jew bi_c_ca o_hra tal-ba_har,
jew sabiex jin_garr xort’o_hra.
g_hat-telf.
_hsarat li ji_gru fiha, meta ma jippruvawx li l-_ha_ga ntilfet jew _gratilha
_hsara b’a_c_cident jew b’forza ma_g_guri u ming_hajr _htija tag_hhom.
_Garr bil-ba_har.
fuq kull dg_hajsa jew bi_c_ca o_hra tal-ba_har, _gewwa l-limiti ta’ Malta,
ji_gifieri: minn g_zira g_hall-o_hra, jew min-na_ha g_hal o_hra ta’ l-istess
g_zira.
Bla _hsara ta’ 
li_gijiet o_hra. 
Kap. 10.
1632.  Xejn f‘dan il-Kodi_ci ma j_hassar id-disposizzjonijiet tal-
Kodi_ci tal-Li_gijiet tal-Pulizija.
§  II. FUQ L-APPALTI
Ftehim mal-
_haddiem li jinda_hal 
g_hal bi_c_ca xog_hol.
1633.  Meta wie_hed ji_gi mqabbad g_hal xi xog_hol, jista’ ji_gi
miftiehem li hu g_handu jag_hti biss ix-xog_hol jew is-seng_ha tieg_hu,
inkella li jag_hti wkoll il-materjal.
*Sa l-1952, dan il-kuntratt kien regolat skond id-disposizzjonijiet ta’ §  I "Fuq il-
Kiri tax-Xog_hol tas-Sefturi, tal-_Haddiema u ta’ Impjegati o_hra" ta’ dan is-sub-
titolu. Dawn id-disposizzjonijiet _gew revokati bl-Att XI ta’ l-1952.
278      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jekk il-_ha_ga 
tispi_c_ca qabel il-
kunsinna meta l-
arti_gjan jag_hti l-
materjal.
1634.  Jekk, meta l-arti_gjan jag_hti l-materjal, il-_ha_ga tispi_c_ca,
b’kull mod li jkun, qabel ma ti_gi kkunsinnata, it-telfa jbatiha huwa,
i_zda dan kemm-il darba dak li qabbdu ma jkunx in mora biex
jir_ceviha.
Meta l-arti_gjan 
jag_hti biss ix-
xog_hol jew is-
seng_ha tieg_hu biss.
1635. Jekk, meta l-arti_gjan jag_hti x-xog_hol jew is-seng_ha tieg_hu
biss, il-_ha_ga tispi_c_ca, hu jwie_geb biss g_hall-_htija tieg_hu.
Ebda _hlas ma jsir 
meta l-_ha_ga 
tispi_c_ca qabel il-
kunsinna.
1636. Fil-ka_z imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, jekk il-_ha_ga
tispi_c_ca, g_halkemm ming_hajr _htija ta’ l-arti_gjan, qabel ma x-xog_hol
ji_gi kkunsinnat, u ming_hajr ma dak li qabbdu jkun in mora fil-
verifika tax-xog_hol, l-arti_gjan m’g_handux i_zjed jedd g_hall-_hlas
tieg_hu i_zda dan kemm-il darba l-_ha_ga ma tkunx spi_c_cat min_habba
difett fil-materjal.
Meta x-xog_hol 
ikun jikkonsisti 
f’i_zjed minn bi_c_ca 
wa_hda.
1637.  (1) Meta x-xog_hol ikun jikkonsisti f’i_zjed minn bi_c_ca
wa_hda jew isir bil-kejl, ix-xog_hol jibqa’ wkoll g_har-riskju ta’ l-
arti_gjan sakemm min qabbdu jivverifka x-xog_hol kollu; i_zda dan
kemm-il darba ma jkunx _gie miftiehem illi l-verifika ta’ kull bi_c_ca
g_handha ssir hekk kif din il-bi_c_ca titlesta.
(2) Il-verifika hija pre_zunta li saret g_hall-b_cejje_c kollha tax-
xog_hol li jkunu _gew im_hallsin, jekk min qabbad lill-arti_gjan i_hallsu
skond ix-xog_hol li jkun sar.
(3) I_zda, ma hemmx lok g_hal din il-pre_zunzjoni, jekk il-
_hlasijiet, g_halkemm miftehmin, jew mag_hmulin wara li tkun tlestiet
bi_c_ca wa_hda jew i_zjed tax-xog_hol, huma akkont tax-xog_hol kollu,
ming_hajr imputazzjoni g_hal ebda bi_c_ca partikolari ta’ dak ix-
xog_hol.
Kemm _zmien idum 
responsabbli 
appaltatur u l-perit 
arkitett.
1638.  (1) Jekk bini jew xog_hol ie_hor kbir ta’ _gebel, mibni
b’appalt, fi _zmien _hmistax-il sena minn dak in-nhar li tkun tlestiet
il-kostruzzjoni, jinqered, kollu jew bi_c_ca minnu, jew juri li hemm
periklu _car li sejjer ji_g_garraf min_habba difett fil-kostruzzjoni, jew
ukoll min_habba difett ta’ l-art, l-arkitett u l-appaltatur g_handhom
iwie_gbu g_hal dan.
(2) L-azzjoni g_hall-_hlas tal-_hsara g_handha titmexxa fi _zmien
sentejn minn dak in-nhar li jigri xi wie_hed mill-ka_zijiet hawn fuq
imsemmija.
L-appaltatur 
m’g_handux jedd 
g_ha_z-_zjieda tal-
prezz.
1639.  L-appaltatur illi ntrabat li jtella’ bini, jew xog_hol ie_hor
kbir, skond pjanta stabbilita u miftiehma ma’ min tah ix-xog_hol, ma
jista’ jitlob ebda _zjieda ta’ prezz, min_habba li jkun _zdied il-prezz
tal-_haddiema jew tal-materjali, jew min_habba li fil-pjanta jkun sar
xi tibdil jew _zjieda, li ma jkunux gravu_zi g_halih.
Min jag_hti x-
xog_hol jista’ j_holl 
il-kuntratt. 
Sostitiwit: 
IV.1995.4.
1640.  (1) Min jag_hti x-xog_hol jista’ j_holl, meta jrid, il-kuntratt,
g_halkemm ix-xog_hol ikun di_g_a  beda.
(2) Jekk ma jkunx hemm ra_guni valida biex i_holl il-kuntratt,
min jag_hti x-xog_hol g_handu j_hallas biss lill-appaltatur l-ispejje_z
kollha u x-xog_hol kollu tieg_hu flimkien ma’ somma li ti_gi meqjusa
mill-qorti, skond i_c-_cirkostanzi, i_zda mhux i_zjed mill-qlieg_h li l-
appaltatur seta’ jag_hmel b’dak l-appalt.
(3) Jekk ikun hemm ra_guni valida biex i_holl il-kuntratt, min
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        279
jag_hti x-xog_hol g_handu j_hallas biss lill-appaltatur somma li ma
tkunx i_zjed mill-ispejje_z ta’ l-appaltatur u l-valur tax-xog_hol, wara
li jittie_hed qies ta’ l-utilit_a  ta’ dawk l-ispejje_z u dak ix-xog_hol lil
min ikun ta x-xog_hol kif ukoll id-danni li dan ikun sofra.
(4) Kull somma mog_htija bil-quddiem lill-appaltatur qabel ma
l-kuntratt ikun in_hall g_handha ti_gi applikata g_hal dak dovut skond
is-subartikolu (2) jew (3) u l-appaltatur g_handu jrodd lil min ikun ta
x-xog_hol kull e_c_cess li jirri_zulta.
(5) Il-kuntratt jin_hall immedjatament malli min ikun ta x-
xog_hol jinforma lill-appaltatur, b’kull mezz li jkun, bid-de_ci_zjoni
tieg_hu li j_holl il-kuntratt, u dan bla _htie_ga ta’ ebda awtorit_a  jew
konferma mill-qorti.
Il-kuntratt jin_hall 
bil-mewt ta’ l-
arti_gjan, e_c_c.
1641.  (1) Il-kuntratt ta’ xog_hol jew locatio operis jin_hall bil-
mewt ta’ l-arti_gjan, ta’ l-arkitett, jew ta’ l-appaltatur.
(2) I_zda, min jag_hti x-xog_hol g_handu j_hallas lill-werrieta ta’ l-
arti_gjan, ta’ l-arkitett jew ta’ l-appaltatur, fil-proporzjon tal-prezz
miftiehem, il-valur ta’ kemm ikun sar xog_hol u tal-materjali li
tlestew, i_zda biss kemm-il darba dan ix-xog_hol u dawn il-materjali
jistg_hu jiswewlu.
Responsabbilt_a  ta’ 
l-appaltatur.
1642. L-appaltatur iwie_geb g_hall-eg_hmil tan-nies li j_haddem.
Jedd tal-bennejja, 
e_c_c.
1643. Il-bennejja, il-mastrudaxxi, u arti_gjani o_hra mqabbdin fit-
tlug_h ta’ bini jew xog_hol ie_hor mog_hti b’appalt, m’g_handhomx
azzjoni kontra dak li g_halih sar ix-xog_hol, _hlief sas-somma biss li
huwa jkollu jag_hti lill-appaltatur fi_z-_zmien li huma jmexxu l-
azzjoni tag_hhom.
Titolu X
FUQ IL-KUNTRATT TA’ SO_CJET_A
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
X’inhu l-kuntratt 
ta’ so_cjet_a .
1644.  Is-so_cjet_a  hija kuntratt li bih tnejn min-nies jew i_zjed
jiftiehmu li jqieg_hdu xi _ha_ga in komun, sabiex jaqsmu l-qlig_h li
b’hekk jistg_hu jie_hdu.
Is-so_cjet_a  g_handu 
jkollha b_hala skop 
_ha_ga le_cita.
1645.  (1) Kull so_cjet_a  g_handu jkollha b_hala skop _ha_ga le_cita, u
g_handha ti_gi miftiehma g_hall-interess tal-partijiet kollha flimkien.
(2) Kull so_cju g_handu jo_hro_g jew flus jew beni o_hra, jew ix-
xog_hol tieg_hu.
Is-so_cju ma jistax 
jo_hro_g b_hala 
sehmu dak li g_had 
ikun irid jakkwista 
b’wirt jew 
b’donazzjoni.
1646.  (1) Kull ftehim li wie_hed mis-so_cji g_handu jo_hro_g b_hala
sehmu fis-so_cjet_a  l-proprjet_a  jew it-tgawdija ta’ beni, li jista’ ‘l
quddiem jakkwista b’wirt jew b’donazzjoni, ma jiswiex.
(2) Il-kuntratt li jkun fih dan il-ftehim jista’ ji_gi annullat kollu
kemm hu, fuq talba ta’ kull wie_hed mis-so_cji l-o_hra.
  280      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Dawn id-
disposizzjonijiet 
ma jg_hoddux g_has-
so_cjetajiet 
kummer_cjali. 
Emendat: 
XLVI. 1973.86.
Kap.168.
1647.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma ig_hoddux g_has-
so_cjetajiet kummer_cjali _hlief kif provdut bl-Ordinanza dwar
So_cjetajiet Kummer_cjali.
Sub-titolu I
FUQ ID-DIVERSI XORTA TA’ SO_CJET_A
Ma tistax issir 
so_cjet_a  universali 
tal-beni kollha.
1648.  Is-so_cjet_a   universali tal-beni kollha tas-so_cji, g_halkemm
tkun dwar il-beni pre_zenti biss, hija nulla.
So_cjet_a  universali 
tal-qlig_h tg_hodd.
1649.  (1) Is-so_cjet_a  universali tal-qlig_h tg_hodd: f’din is-so_cjet_a
jid_hol biss dak kollu li l-partijiet jakkwistaw bix-xog_hol tag_hhom,
b’kull titolu li jkun, matul i_z-_zmien tas-so_cjet_a , u l-u_zu tal-beni,
mobbli jew immobbli, iddestinati g_hall-e_zer_cizzju tas-seng_ha jew
tal-professjoni tas-so_cju li jkun jippossjedihom.
(2) Is-so_cjet_a  msemmija f’dan l-artikolu hija nulla, jekk il-
kuntratt ma ji_gix mag_hmul b’att pubbliku.
So_cjet_a  partikolari. 1650. Is-so_cjet_a  partikolari hija dik li jkollha b’o_g_gett xi _hwejje_g
partikolari, jew l-u_zu tag_hhom, jew il-frottijiet li jistg_hu jittie_hdu
minnhom, jew xi impri_za partikolari, jew l-e_zer_cizzju ta’ xi seng_ha
jew professjoni.
Meta s-so_cji 
jo_hor_gu beni 
immobbli hu 
me_htie_g l-att 
pubbliku.
1651.  (1) Il-kuntratt ta’ so_cjet_a  li fih xi wie_hed mis-so_cji
jobbliga ru_hu li jqieg_hed fis-so_cjet_a  l-proprjet_a  ta’ beni immobbli,
hu null kwantu g_hall-obbligu li titqieg_hed fis-so_cjet_a  din il-
proprjet_a , jekk il-kuntratt ma ji_gix mag_hmul b’att pubbliku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1646(2), ig_hoddu wkoll
g_hal dan il-kuntratt.
Ig_hoddu d-
disposizzionijiet 
ta’ l-artikoli 994 sa 
996.
1652. Meta s-so_cju jkun obbliga ru_hu b’mod li jiswa skond il-
li_gi li jittrasferixxi lis-so_cjet_a  l-proprjet_a  tal-beni li g_handu
jqieg_hed fis-so_cjet_a , ig_hoddu kwantu g_hat-trasferiment ta’ dawk il-
beni, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 994, 995 u 996.
 Sub-titolu II
FUQ L-OBBLIGAZZJONLJIET TAS-SO_CJI BEJNIETHOM
Bidu tas-so_cjet_a . 1653. Is-so_cjet_a  tibda mill-waqt li jsir il-kuntratt, jekk ma jkunx
miftiehem _zmien ie_hor.
Ma tiswiex is-
so_cjet_a  miftiehma 
li g_handha ddum 
g_hal dejjem.
1654.  (1) Kull ftehim li so_cjet_a  g_handha ddum g_hal dejjem jew
g_hall-g_homor ta’ wie_hed mis-so_cji hu null.
(2) Il-kuntratt ta’ so_cjet_a  li jkun fih dan il-ftehim, jitqies
b_hallikieku sar ming_hajr ftehim ta’ _zmien.
So_cjet_a  dwar affari 
li ddum g_hal _zmien 
limitat.
1655.  Jekk is-so_cjet_a  tkun dwar affari g_hal _zmien limitat, is-
so_cjet_a  titqies li saret g_ha_z-_zmien kollu li l-affari g_handha ddum.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        281
Obbligi tas-so_cji 
dwar dak li 
g_handhom 
jo_hor_gu.
1656.  (1) Kull so_cju hu debitur lejn is-so_cjet_a  ta’ dak kollu li
wieg_hed li g_handu jqieg_hed fiha.
(2) Meta dan il-konferiment ikun jikkonsisti f’_ha_ga partikolari
li tag_hha s-so_cjet_a  tbati l-evizzjoni, is-so_cju li jkun g_hamel il-
konferiment hu garanti tag_hha bl-istess mod li hu l-bejjieg_h favur
ix-xerrej f’ka_z ta’ evizzjoni.
Is-so_cju hu 
obbligat g_hall-
img_haxijiet tas-
somom li jkollu 
jag_hti jew li 
minnhom ikun 
g_hamel u_zu.
1657.  (1) Is-so_cju li obbliga ru_hu li jqieg_hed fis-so_cjet_a  somma
ta’ flus u jonqos milli jqeg_hidha, huwa ipso jure debitur ta’ l-
img_haxijiet ta’ dik is-somma minn dak in-nhar li dik is-somma
kellha ti_gi m_hallsa minnu.
(2) Dan ig_hodd ukoll g_has-somom li s-so_cju jie_hu mill-kaxxa
tas-so_cjet_a  g_hal vanta_g_g tieg_hu partikolari, u l-img_haxijiet ta’ dawn
is-somom ig_haddu minn dak in-nhar li jkun hekk _hadhom.
(3) Xejn f’dan l-artikolu ma jne_h_hi l-jedd tas-so_cjet_a  li _g_gib ‘il
quddiem azzjoni, jekk ikollha dan il-jedd, g_hal danni o_hra kontra s-
so_cju, ukoll jekk dan ma jkunx _gie mqieg_hed in mora.
Il-flus li s-so_cju 
jirtira mill-kaxxa 
jitqies li _hadhom 
g_hal vanta_g_g 
tieg_hu.
1658. Is-so_cju li jirtira flus mill-kaxxa tas-so_cjet_a  jitqies, jekk hu
ma jkunx l-amministratur tas-so_cjet_a , li _hadhom g_hal vanta_g_g
tieg_hu partikolari, bla _hsara tal-prova kuntrarja.
Obbligi tas-so_cji li 
g_handhom jag_htu 
x-xog_hol tag_hhom.
1659.  Is-so_cji li jkunu ntrabtu li jag_htu x-xog_hol tag_hhom fis-
so_cjet_a , g_handhom jag_htu kont tal-qlig_h kollu li jkunu g_hamlu b’dik
ix-xorta ta’ xog_hol li hu l-o_g_gett tas-so_cjet_a .
Imputazzjoni tal-
_hlas li s-so_cju 
amministratur 
jir_cievi meta huwa 
nnifsu hu kreditur 
tal-parti li t_hallas.
1660. Meta so_cju li jkollu f’idejh l-amministrazzjoni, ikun huwa
nnifsu kreditur, f’somma li tista’ tintalab, ta’ persuna li jkollha
tag_hti wkoll lis-so_cjet_a  somma li l-istess tkun tista’ tintalab, kull
_hlas li dan is-so_cju jir_cievi ming_hand id-debitur g_handu ji_gi imputat
akkont tal-kreditu tas-so_cjet_a  u tal-kreditu tieg_hu nnifsu, fil-
proporzjon ta_z-_zew_g krediti, g_halkemm ikun ta ri_cevuta li biha jkun
g_hamel l-imputazzjoni tal-_hlas kollu g_hall-kreditu tieg_hu
partikolari. 
 Meta l-kreditur 
tas-so_cju g_handu 
preferenza fuq dak 
tas-so_cjet_a .
1661.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ma
jg_hoddux jekk il-kreditu tas-so_cju jkollu, skond ir-regoli mi_gjubin
fl-artikolu 1171(_c), (d), (e) u (f), preferenza fuq il-kreditu tas-
so_cjet_a  u l-_hlas ikun _gie espressament imputat g_hall-kreditu tas-
so_cju.
(2) I_zda, f’kull ka_z, jekk is-so_cju jiddikjara fir-ri_cevuta li l-_hlas
g_handu ji_gi imputat kollu g_hall-kreditu tas-so_cjet_a , hu ma jistax
jitlob li l-_hlas, kollu jew bi_c_ca minnu, ikun imputat g_hall-kreditu
tieg_hu.
Jekk is-so_cju 
jir_cievi bi_c_ca mill-
kreditu komuni 
minn debitur li ma 
jibqax solvibbli.
1662.  Jekk wie_hed mis-so_cji jkun ir_cieva bi_c_ca minn kreditu
komuni, hu g_handu, jekk id-debitur ma jibqax solvibbli, iqieg_hed
fil-fond komuni dak li jkun ir_cieva, g_halkemm meta ir_cieva l-_hlas,
ikun espressament g_hamel ri_cevuta g_has-sehem li jmiss lilu minn
dak il-kreditu.
_Hsara kka_gunata 
mis-so_cju lis-
so_cjet_a .
1663.  Kull so_cju hu obbligat lejn is-so_cjet_a  g_hal kull _hsara li
jkun ikkaguna lis-so_cjet_a  bi _htija tieg_hu, u dan is-so_cju ma jistax
ipa_ci din il-_hsara bl-utili li s-so_cjet_a  tkun qalg_het bix-xog_hol tieg_hu
  282      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
f’affarijiet o_hra.
Meta fis-so_cjet_a  
tkun in_giebet it-
tgawdija biss tal-
_ha_ga.
1664.  (1) Jekk il-_hwejje_g li tag_hhom tkun in_giebet fis-so_cjet_a  t-
tgawdija biss, ikunu _hwejje_g _certi u determinati illi ma jintemmux
bl-u_zu, huma jibqg_hu g_har-riskju tas-so_cju li jkun sidhom.
(2) Jekk dawn il-_hwejje_g jintemmu bl-u_zu, jew jekk ikunu tali
li ma jistg_hux jin_zammu ming_hajr ma ti_grilhom _hsara, jew kienu
ma_hsuba biex ji_gu mibjug_ha, jew in_giebu fis-so_cjet_a  fuq stima,
huma jibqg_hu g_har-riskju tas-so_cjet_a .
(3) Jekk il-_ha_ga tkun _giet stmata, is-so_cju ma jistax jitlob lura
_hlief is-somma ta’ l-istima.
Jedd tas-so_cju 
kontra s-so_cjet_a .
1665.  Kull so_cju g_handu azzjoni kontra s-so_cjet_a , mhux biss
g_har-radd tas-somom li jkun _hare_g g_has-so_cjet_a , bl-img_haxijiet,
i_zda wkoll g_hall-obbligazzjonijiet li jkun ikkuntratta b’bona fidi
g_hall-affarijiet tas-so_cjet_a , u g_har-riskji li bil-fors i_g_gib l-
amministrazzjoni tieg_hu.
Sehem tas-so_cji fil-
qlig_h jew fit-telf.
1666.  (1) Meta l-kuntratt tas-so_cjet_a  ma jkunx iffissa s-sehem
ta’ kull wie_hed mis-so_cji fil-qlig_h jew fit-telf, dan is-sehem g_handu
jkun fil-proporzjon ta’ kemm kull wie_hed minnhom ikun qieg_hed
fil-fond tas-so_cjet_a .
(2) Kwantu g_has-so_cju li ma jkunx qieg_hed fis-so_cjet_a  _hlief ix-
xog_hol tieg_hu, is-sehem tieg_hu fil-qlig_h jew fit-telf ikun meqjus
b_has-sehem ta’ dak is-so_cju li fis-so_cjet_a  jkun _hare_g l-anqas somma
jew sehem.
Jekk is-so_cji 
jiftiehmu li j_hallu 
d-de_ci_zjoni ta’ 
dawn l-ishma 
f’idejn wie_hed mis-
so_cji, e_c_c.
1667.  (1) Jekk is-so_cji jkunu ftiehmu li j_hallu f’idejn wie_hed
minnhom jew f’idejn wie_hed barrani li jidde_cidi kemm g_handhom
ikunu dawn l-ishma, din id-de_ci_zjoni ma tistax ti_gi attakkata _hlief
fil-ka_z li tkun bid-dieher kontra l-ekwit_a .
(2) Ma tistax ti_gi attakkata lanqas f’dan il-ka_z, jekk ig_haddu
i_zjed minn tliet xhur minn dak in-nhar li s-so_cju li jidhirlu li hu
aggravat b’dik id-de_ci_zjoni sar jaf biha jew jekk huwa nnifsu jkun
beda jesegwiha.
(3) Jekk il-parti li g_had-de_ci_zjoni tag_hha s-so_cji jkunu ftiehmu
li joqog_hdu, ma tkunx trid jew ma tkunx tista’ tistabbilixxi l-ishma,
jew tonqos li tistabbilixxi dawn l-ishma fi_z-_zmien miftiehem mill-
partijiet, inkella, jekk ma jkunx sar ftehim, fi _zmien xahar, is-
so_cjet_a  hija nulla.
Nullit_a  ta’ xi 
ftehim.
1668.  (1) Kull ftehim li jag_hti lil wie_hed mis-so_cji l-jedd g_hall-
qlig_h kollu, huwa null.
(2) Kull ftehim li bih il-kapitali jew il-beni mi_gjuba fis-so_cjet_a
minn wie_hed jew i_zjed mis-so_cji g_handhom ji_gu me_hlusa minn kull
sehem fit-telf, huwa wkoll null.
Il-jeddijiet, setg_hat 
u obbligi tas-so_cju 
amministratur 
huma b_hal dawk 
ta’ mandatarju.
1669.  Jekk ma jkunx hemm ftehim xort’o_hra, u fejn dan il-
Kodi_ci ma jiddisponix xort’o_hra, il-jeddijiet, is-setg_hat u l-obbligi
ta’ kull wie_hed mis-so_cji inkarigat bl-amministrazzjoni tas-so_cjet_a ,
jaqg_hu ta_ht id-disposizzjonijiet dwar il-jeddijiet, is-setg_hat u l-
obbligi tal-mandatarju.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        283
Setg_hat tas-so_cju 
amministratur.
1670.  (1) Is-so_cju inkarigat mill-amministrazzjoni ta_ht patt
spe_cjali fil-kuntratt tas-so_cjet_a , jista’ jag_hmel, g_had li jkun hemm l-
oppo_zizzjoni tas-so_cji l-o_hra, l-atti kollha li jid_hlu fl-
amministrazzjoni tieg_hu, basta li huwa jimxi ming_hajr qerq.
(2) Din is-setg_ha ma tistax ti_gi mne_h_hija ming_hajr ra_guni tajba
matul i_z-_zmien tas-so_cjet_a ; i_zda jekk din is-setg_ha tkun _giet
mog_htija b’att li jsir wara l-kuntratt tas-so_cjet_a , tista’ ti_gi mne_h_hija
b_hal fil-ka_z ta’ mandat sempli_ci.
Meta jkunu 
inkarigati mill-
amministrazzjoni 
_zew_g so_cji jew 
i_zjed.
1671.  Meta _zew_g so_cji jew i_zjed ikunu inkarigati mill-
amministrazzjoni tas-so_cjet_a , ming_hajr ma jkunu _gew spe_cifikati d-
dmirijiet ta’ kull wie_hed minnhom, jew ming_hajr ma jkun _gie
miftiehem li wie_hed ma jistax jag_hmel ming_hajr l-ie_hor, kull
wie_hed minnhom jista’ jag_hmel ming_hajr l-ie_hor l-atti kollha ta’ l-
amministrazzjoni.
Amministrazzjoni 
flimkien.
1672.  Meta jkun _gie miftiehem li wie_hed mis-so_cji
amministraturi ma jista’ jag_hmel ebda _ha_ga ming_hajr l-ie_hor,
wie_hed wa_hdu ma jista’ jag_hmel ebda att ming_hajr l-ie_hor, jekk ma
jkunx hemm ftehim _gdid, g_had li dan l-ie_hor ikun jinsab f’dak i_z-
_zmien fi stat li ma jistax jie_hu parti fl-atti ta’ l-amministrazzjoni,
_hlief fil-ka_z ta’ att li ma jkunx irid dewmien u tali li jekk ma jsirx
jista’ jkun hemm g_has-so_cjet_a  _hsara kbira u li ma tistax tissewwa.
Regoli dwar l-
amministrazzjoni 
meta ma jkunx sar 
ftehim.
1673.  Meta ma jkunx sar ftehim spe_cjali fuq kif g_handha
titmexxa l-amministrazzjoni, g_handhom jit_harsu r-regoli li _gejjin:
(a) jitqies li s-so_cji taw lil xulxin bejniethom is-setg_ha li
jamministraw il-wie_hed g_hall-ie_hor; u kull ma jsir
minn kull wie_hed minnhom jiswa wkoll g_has-sehem
tas-so_cji l-o_hra, g_halkemm ma jkunx ittie_hed il-
kunsens tag_hhom;
 (b) jekk is-so_cji ma jkunux i_zjed minn tnejn, kull wie_hed
minnhom jista’ jopponi l-operazzjoni qabel ma ti_gi
mag_hluqa, bla _hsara tal-jedd tas-so_cju l-ie_hor li jitlob
il-_hall tas-so_cjet_a , flimkien  mad-danni, jekk  l-
oppo_zizzjoni tkun vessatorja, jew kuntrarja g_hall-iskop
tas-so_cjet_a , jew xort’o_hra ta’ _hsara kbira g_hall-
interessi tas-so_cjet_a ;
(_c) jekk is-so_cji jkunu i_zjed minn tnejn, fil-ka_z ta’
oppo_zizzjoni, tirba_h il-fehma tal-ma_g_goranza meqjusa
fuq il-g_hadd tas-so_cji kollha, inkella, meta d-de_ci_zjoni
tittie_hed f’laqg_ha msej_ha bi ftehim, jew f’laqg_ha illi
g_haliha s-so_cji kollha jkunu _gew imsej_ha, fuq il-g_hadd
biss tas-so_cji li jkun hemm fil-laqg_ha:
I_zda, jekk id-de_ci_zjoni tal-ma_g_goranza tkun
vessatorja, jew tkun kuntrarja g_hall-iskop tas-so_cjet_a ,
jew tkun li tista’ tag_hti esekuzzjoni g_hal atti li ma
jkunux jid_hlu minnhom infishom fl-iskop tas-so_cjet_a ,
jew xort’o_hra ta’ _hsara kbira g_hall-interessi tas-
so_cjet_a , is-so_cju li jkun kuntrarju jista’ jitlob il-_hall
tas-so_cjet_a,  flimkien mad-danni;
(d) kull so_cju jista’ jag_hmel u_zu mill-_hwejje_g tas-so_cjet_a ,
basta li jinqeda bihom g_hall-iskop li g_halih g_handhom
  284      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
iservu skond l-u_zu, u ma jinqedix bihom kontra l-
interess tas-so_cjet_a  jew b’mod li ma j_hallix lis-so_cji l-
o_hra jinqdew bihom skond il-jedd tag_hhom;
(e) kull so_cju g_handu jedd li jobbliga lis-so_cji l-o_hra li
jo_hor_gu sehem mieg_hu g_hall-ispejje_z me_htie_ga sabiex
jin_zammu fi stat tajjeb il-_hwejje_g tas-so_cjet_a ;
(f) wie_hed mis-so_cji ma jistax jag_hmel tibdil fl-immobbli
tas-so_cjet_a , lanqas jekk jidhirlu li dan it-tibdil ikun ta’
_gid g_has-so_cjet_a , kemm-il darba is-so_cji l-o_hra ma
jag_htux il-kunsens tag_hhom g_haldaqshekk.
Is-so_cju li ma 
jkunx 
amministratur ma 
jistax jittrasferixxi 
_hwejje_g tas-
so_cjet_a .
1674. Is-so_cju li ma jkunx amministratur ma jistax jittrasferixxi
jew jobbliga l-_hwejje_g tas-so_cjet_a , lanqas jekk ikunu _hwejje_g
mobbli.
So_cju jista’ jsie_heb 
ie_hor.
1675. Kull wie_hed mis-so_cji jista’, ming_hajr il-kunsens tas-so_cji
l-o_hra, isie_heb mieg_hu lil _haddie_hor fis-sehem li jkollu fis-so_cjet_a ;
i_zda hu ma jistax, ming_hajr il-kunsens tag_hhom, ida_h_hal lil dan il-
wie_hed ie_hor fis-so_cjet_a , lanqas jekk huwa jkollu l-
amministrazzjoni tag_hha.
 Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET TAS-SO_CJI LEJN IT-TERZI
Is-so_cji mhumiex 
obbligati in 
solidum g_had-djun 
tas-so_cjet_a .
1676.  Is-so_cji mhumiex obbligati in solidum g_had-djun tas-
so_cjet_a ; u wie_hed mis-so_cji ma jistax jobbliga lill-o_hrajn, jekk
dawn ma jkunux tawh is-setg_ha g_haldaqshekk.
Responsabbilt_a  tas-
so_cji meta ishma 
tag_hhom ma 
jkunux indaqs.
1677. Is-so_cji huma obbligati lejn il-kredituri li mag_hhom ikunu
kkuntrattaw, kull wie_hed minnhom g_hal somma u sehem indaqs,
ukoll jekk is-sehem ta’ wie_hed minnhom fis-so_cjet_a  ikun anqas,
kemm-il darba l-kuntratt ma jkunx espressament illimita l-
obbligazzjoni ta’ dan is-so_cju fil-proporzjon tas-sehem tieg_hu.
Jekk l-
obbligazzjoni ssir 
fl-isem tas-so_cjet_a .
1678.  (1) Il-patt illi l-obbligazzjoni saret akkont tas-so_cjet_a ,
jobbliga biss lis-so_cju li kkuntratta u mhux lill-o_hrajn, _hlief jekk
dawn ikunu tawh dik is-setg_ha, jew jekk il-_ha_ga tkun sfat ta’ _gid
g_has-so_cjet_a .
(2) Is-so_cju li jikkuntratta f’ismu, ma jorbotx lis-so_cji l-o_hra,
lanqas jekk il-_ha_ga tkun sfat ta’ _gid g_has-so_cjet_a , bla _hsara ta’ kull
azzjoni favur ta’ dawk li kkuntrattaw mieg_hu, ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1143.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        285
Sub-titolu IV
FUQ KIF TISPI_C_CA S-SO_CJET_A
Kif tispi_c_ca s-
so_cjet_a .
1679. Is-so_cjet_a  tispi_c_ca -
(a) bl-eg_hluq ta_z-_zmien li g_halih _giet miftiehma;
(b) billi jispi_c_ca l-fond tas-so_cjet_a , jew bit-tmiem ta’ l-
affari li g_haliha s-so_cjet_a  tkun saret;
(_c) bil-mewt ta’ wie_hed mis-so_cji;
(d) bl-inibizzjoni, _generali jew spe_cjali, li jikkuntratta, ta’
wie_hed mis-so_cji, jew bl-insolvenza jew falliment
tieg_hu;
(e) bid-dikjarazzjoni ta’ wie_hed mis-so_cji li hu ma jridx
jissokta fis-so_cjet_a .
It-telfa tal-_ha_ga 
mwieg_hda.
1680.  (1) Jekk wie_hed mis-so_cji wieg_hed li j_gib fis-so_cjet_a  l-
proprjet_a  ta’ _ha_ga u din il-_ha_ga tispi_c_ca qabel ma s-so_cjet_a
takkwista l-proprjet_a  tag_hha, is-so_cjet_a  tin_hall g_has-so_cji kollha.
(2) I_zda, is-so_cjet_a  ma tin_hallx jekk it-telfa tal-_ha_ga ti_gri wara
li s-so_cjet_a  tkun akkwistat il-proprjet_a  tag_hha.
Telfa tal-_ha_ga li 
tag_hha _giet 
imwieg_hda t-
tgawdija.
1681.  Jekk wie_hed mis-so_cji wieg_hed li j_gib fis-so_cjet_a  t-
tgawdija ta’ _ha_ga, it-telfa ta’ din il-_ha_ga _g_gib il-_hall tas-so_cjet_a ,
ukoll jekk it-telfa ti_gri wara li s-so_cjet_a  tkun bdiet tgawdi l-_ha_ga. 
 Ftehim li s-so_cjet_a  
tissokta f’ka_z ta’ 
mewt ta’ wie_hed 
mis-so_cji.
1682.  (1) Jista’ ji_gi miftiehem li f’ka_z ta’ mewt ta’ wie_hed mis-
so_cji, is-so_cjet_a  g_handha tissokta mal-werriet tieg_hu, inkella bejn
is-so_cji biss li jibqg_hu _hajja.
(2) F’dan it-tieni ka_z, il-werriet tal-mejjet m’g_handux jedd
_hlief li jitlob il-qsim tal-fond tas-so_cjet_a  skond l-istat tag_hha fi_z-
_zmien tal-mewt tas-so_cju, u ma jkollux sehem fil-jeddijiet
akkwistati wara, _hlief meta dawn il-jeddijiet huma ta’ bil-fors il-
konsegwenza ta’ operazzjonijiet mag_hmulin qabel il-mewt tas-
so_cju li lilu jiret.
_Hall tas-so_cjet_a  
b’rinunzja.
1683. Il-_hall tas-so_cjet_a  bil-volont_a  ta’ wa_hda mill-partijiet jista’
jsir biss jekk is-so_cjet_a  tkun _giet mag_hmula ming_hajr limiti ta’
_zmien, u jsir bil-mezz ta’ rinunzja, innotifikata lis-so_cji l-o_hra
kollha, basta li din ir-rinunzja ssir b’bona fidi u mhux barra minn
waqtha.
Meta r-rinunzja 
mhix mag_hmula 
bona fidi, e_c_c.
1684.  (1) Ir-rinunzja mhix bona fidi, meta s-so_cju jirrinunzja
sabiex jie_hu wa_hdu l-qlig_h li s-so_cji kellhom fi _hsiebhom li jag_hmlu
flimkien.
(2) Hija mag_hmula barra minn waqtha, meta l-_hwejje_g ma
jkunux g_hadhom i_zjed s_ha_h, u l-interess tas-so_cjet_a  jkun jitlob illi l-
_hall tag_hha jit_halla g_hal i_zjed ‘il quddiem.
Il-ftehim li jne_h_hi 
l-jedd tal-_hall tas-
so_cjet_a  mag_hmula 
bla limiti ta’ 
_zmien, hu null.
1685. Kull ftehim li bih ji_gi mne_h_hi lil wie_hed mis-so_cji l-jedd li
jitlob li j_holl is-so_cjet_a  mag_hmula ming_hajr limiti ta’ _zmien, huwa
null.
  286      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Jista’ jsir patt 
kontra l-_hall tas-
so_cjet_a .
1686. Madankollu, jiswa l-ftehim li bih is-so_cji j_zommu l-jedd li
jopponu ru_hhom g_hall-_hall tas-so_cjet_a  mitlub minn wie_hed
minnhom, billi je_hilsuh minn kull obbligu lejn is-so_cjet_a  jew lejn
it-terzi, u billi jag_htuh somma li ti_gi miftiehma, inkella s-somma ta’
l-azzjonijiet tieg_hu fis-so_cjet_a , jekk din tkun maqsuma
f’azzjonijiet.
Meta jista’ jintalab 
il-_hall tas-so_cjet_a  
mag_hmula b’limiti 
ta’ _zmien.
1687. Ma jistax jintalab il-_hall tas-so_cjet_a  mag_hmula b’limiti ta’
_zmien qabel ma jag_hlaq i_z-_zmien miftiehem, _hlief meta jkun hemm
ra_gunijiet tajba, b_hal fil-ka_z li wie_hed mis-so_cji jonqos mill-obbligi
tieg_hu, jew li marda ta’ sikwit tag_hmlu mhux tajjeb biex jaqdi l-
affarijiet tas-so_cjet_a , jew f’ka_zijiet o_hra bhal dawn, li s-sewwa u l-
gravit_a  tag_hhom huma m_hollija fid-dehen tal-qorti.
Regoli g_hall-qsim. 1688.  Ir-regoli dwar il-qsim tal-beni in komun ig_hoddu wkoll
g_hall-qsim bejn is-so_cji, u g_hall-effetti ta’ dan il-qsim.
Titolu XI
FUQ IL-KOSTITUZZJONI TA’ RENTA
Kostituzzjoni ta’ 
renta.
1689. Renta, jew _hlas ta’ kull sena ta’ flus jew f’o_g_getti, tista’
ti_gi kkostitwita bi_c-_cessjoni ta’ _ha_ga mobbli jew immobbli, jew bil-
_hlas ta’ somma ta’ flus li dak li j_hallasha jobbliga ru_hu li ma
jitlobhiex lura.
Forma tal-kuntratt 
ta’ renta.
 1690. Il-kuntratt li bih tin_holoq renta ma jiswiex jekk ma jsirx
bil-miktub, jew, fil-ka_z ta’ _cessjoni ta’ _hwejje_g immobbli, jekk ma
jsirx b’att pubbliku.
Effett ta’ _cessjoni 
ta’ immobbli.
1691.  I_c-_cessjoni ta’ _hwejje_g immobbli, imsemmija fl-artikolu
1689, tittrasferixxi fi_c-_cessjonarju l-proprjet_a  tal-_ha_ga _ceduta, g_had
illi jkun hemm patt kuntrarju, ukoll il-patt li bih i_c-_cedent i_zomm
g_halih id-dominju, bla _hsara dejjem ta’ dak li jing_had fl-artikolu
996.
Xorta ta’ renta. 1692. Ir-renta tista’ tkun perpetwa jew vitalizja.
Li_gijiet dwar _cnus 
bollali.
1693. Il-li_gijiet dwar i_c-_cnus bollali huma mne_h_hija, _hlief g_ha_c-
_cnus li jkunu _gew ikkostitwiti qabel l-14 ta’ Awissu, 1862. 
Sub-titolu I
FUQ IR-RENTA PERPETWA
X’inhi renta 
fundjarja u renta 
sempli_ci.
1694.  (1) Ir-renta perpetwa ikkostitwita b_hala prezz ta’
trasferiment, jew b_hala pi_z ta’ _cessjoni, ta’ immobbli, sew b’titolu
oneru_z kemm b’titolu gratuwitu, tissejja_h renta fundjarja.
(2) Ir-renta ikkostitwita bil-_hlas ta’ somma flus jew ta’
_ha_g‘o_hra mobbli, tissejja_h renta sempli_ci.
Kemm tista’ tkun 
ir-renta.
1695. Ir-renta ikkostitwita bil-_hlas ta’ somma ta’ flus ma tistax
tkun i_zjed mill-erbg_ha fil-mija fis-sena fuq is-somma m_hallsa.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        287
Fidwa ta’ renta 
perpetwa. 
Emendat: 
1.1870.3.
1696.  (1) Ir-renta perpetwa hija fl-essenza tag_hha li tista’
tinfeda, f’kull _zmien, meta jrid id-debitur, g_halkemm ikun hemm
pattijiet kuntrarji, bla _hsara tal-proviso ta’ l-artikolu 1701.
(2) B’dan kollu, il-kreditur jista’ jiftiehem illi  r-renta
m’g_handhiex ti_gi mifdija fi _zmien _hajtu, jew qabel ma jg_haddi _certu
_zmien, li ma jistax ikun i_zjed minn g_hoxrin sena, fil-ka_z ta’ renti
fundjarji, jew i_zjed minn g_haxar snin, fil-ka_z ta’ renta sempli_ci, li
jibdew ig_haddu minn dak in-nhar li ti_gi kkostitwita r-renta.
(3) Kull ftehim g_hal _zmien itwal, ji_gi mqassar, g_hall-wie_hed
jew l-ie_hor mi_z-_zminijiet hawn fuq imsemmija, skond il-ka_z.
Fidwa ta’ renta 
sempli_ci 
mag_hmula bi _hlas 
ta’ somma ta’ flus, 
e_c_c.
1697.  (1) Il-fidwa ta’ renta sempli_ci kkostitwita bil-_hlas ta’
somma ta’ flus, issir billi tintradd l-istess somma.
(2) Jekk ir-renta tkun _giet ikkostitwita bil-g_hoti ta’ _hwejje_g
mobbli o_hra li jkunu _gew stmati fil-kuntratt, il-fidwa ssir bir-radd
ta’ somma daqs dik l-istima.
Fidwa ta’ renta 
fundjarja, e_c_c. 
Emendat: I.1870.4, 
5.
1698.  (1) Il-fidwa ssir bir-radd tas-somma li to_hro_g meta
tikkapitalizza r-renta bit-tlieta fil-mija, fil-ka_z ta’ renta fundjarja,
jew, bl-erbg_ha fil-mija, f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) fil-ka_z ta’ renta sempli_ci kkostitwita bil-g_hoti ta’
_hwejje_g mobbli li l-valur tag_hhom ma jkunx _gie
iddikjarat fil-kuntratt;
(b) fil-ka_z ta’ renta ordnata b’testment, b’donazzjoni, jew
b’att ie_hor li minnu ma jidhirx _car dak li ng_hata biex
_giet ikkostitwita r-renta.
(2) I_zda, jekk ir-renta tkun _giet ikkostitwita biex to_hloq
benefi_c_cju ekkle_zjastiku jew patrimonju sagru, jew biex tkun
minfuqa f’opri ta’ _hniena, jew f’g_hajnuna lill-fqar, jew fi premju
g_hall-virtù  jew g_hall-mertu, jew fi _hwejje_g o_hra ta’ fejda pubblika,
il-fidwa ssir, f’kull ka_z bir-radd tas-somma li to_hro_g meta
tikkapitalizza r-renta bit-tnejn fil-mija.
Meta d-debitur 
jista’ ji_gi m_gieg_hel 
biex jifdi r-renta.
1699.  Bla _hsara tal-ka_zijiet imsemmijin espressament fil-
kuntratt, id-debitur ta’ renta perpetwa jista’ ji_gi m_gieg_hel jifdiha -
(a) jekk jonqos li jag_hti lill-kreditur il-garanzija
mwieg_hda fil-kuntratt;
(b) jekk, meta ji_gu neqsin il-garanziji mog_htija, ma j_gibx
flokhom o_hrajn tajbin daqshom;
(_c) jekk g_hal tliet snin jonqos li j_hallas ir-renta, jew jekk,
g_had illi kull sena huwa jkun g_hamel xi _hlasijiet, jibqa’
debitur f’somma daqs ir-renta ta’ tliet snin;
(d) jekk ifalli jew ma jibqax solvibbli, jew l-istat tieg_hu
jitbiddel b’mod li jkun hemm periklu li ma jissoktax
i_hallas ir-renta.
Il-qorti tista’ tag_hti 
_zmien.
1700.  (1) Fil-ka_zijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (b) u (_c) ta’ l-
a_h_har artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tag_hti lid-debitur _zmien
moderat sabiex fih jag_hti l-garanzija mwieg_hda, jew biex i_gib
garanzija o_hra flok dik li _giet nieqsa, jew biex i_hallas ir-renta
  288      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
mag_hluqa, u b’hekk je_hles mill-obbligu tal-fidwa tar-renta.
(2) Dan i_z-_zmien ma jistax ikun ta’ i_zjed minn xahrejn, u jista
ji_gi m_gedded, g_hal ra_guni tajba, g_hal xahrejn o_hra biss.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1520 jg_hoddu wkoll, fil-
ka_z ma_hsub f’dan l-artikolu, g_hal kull kreditur tad-debitur, u g_hal
kull wie_hed li jkollu interess.
Ig_hoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1696 
sa l-1700. 
Emendat: 
I.1870.6.
1701.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1696 sa l-1700
jg_hoddu wkoll g_hal kull _hlas ie_hor perpetwu ta’ kull sena kkostitwit
bis-sa_h_ha ta’ kull titolu li jkun, ukoll jekk b’testment jew
b’donazzjoni, bla _hsara tad-disposizzjonijiet dwar l-enfitewsi.
(2) Dawk id-disposizzjonijiet ig_hoddu wkoll g_har-renti jew
_hlasijiet ta’ kull sena kkostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870:
I_zda l-fidwa ta’ renta jew _hlas ie_hor ta’ kull sena kkostitwiti
skond il-li_gi, sew qabel kemm wara l-11 ta’ Frar, 1870, biex
jo_holqu benefi_c_cju ekkle_zjastiku jew patrimonju sagru, jew biex
bihom isiru opri ta’ _hniena, ma tistax issir ming_hajr il-kunsens ta’
l-awtorit_a  ekkle_zjastika kompetenti.
Sub-titolu II
FUQ IL-VITALIZJU
Kif jista’ ji_gi 
kkostitwit vitalizju.
1702. Il-vitalizju jista’ ji_gi kkostitwit sew fuq il-_hajja ta’ dak li
jo_hro_g il-flus jew _ha_g’o_hra, kemm fuq il-_hajja tad-debitur jew ta’
_haddie_hor li ma jkollux jedd g_har-renta.
Ir-renta tista’ ti_gi 
kkostitwita fuq il-
_hajja ta’ persuna 
wa_hda jew i_zjed,
1703.  Il-vitalizju jista’ ji_gi kkostitwit fuq il-_hajja ta’ persuna
wa_hda jew i_zjed.
jew favur terza 
persuna.
1704. Il-vitalizju jista’ wkoll ji_gi kkostitwit favur terza persuna,
g_halkemm il-prezz tieg_hu jkun _gie m_hallas minn persuna o_hra.
Il-vitalizju fuq il-
_hajja ta’ wie_hed li 
kien _g_a  mejjet fi 
_zmien il-kuntratt 
m’g_handux effett.
1705.  Il-kuntratt ta’ vitalizju fuq il-_hajja ta’ wie_hed li kien _g_a
mejjet fi_z-_zmien tal-kuntratt, ma g_handu ebda effett.
Rata ta’ img_hax. 1706.  Il-vitalizju jista’ ji_gi kkostitwit bir-rata ta’ img_hax li l-
partijiet jog_h_gobhom jiftiehmu.
Meta dak li favur 
tieg_hu _gie 
kkostitwit il-
vitalizju jista’ 
jiltob li ji_gi ma_hlul.
1707. Dak li favur tieg_hu jkun _gie kkostitwit il-vitalizju bil-_hlas
ta’ prezz, jista’ jitlob il-_hall tal-kuntratt jekk min ikkostitwixxa l-
vitalizju ma jag_hti_hx il-garanziji miftehmin g_hall-esekuzzjoni
tieg_hu.
Jeddijiet tal-
persuna li favur 
tag_hha jsir il-
vitalizju.
1708. In-nuqqas biss tal-_hlas ta’ l-annati mag_hluqa ma jag_htix lil
dak li favur tieg_hu jkun _gie kkostitwit il-vitalizju l-jedd li jitlob ir-
radd tal-kapital, jew li jer_ga’ jid_hol fil-pussess tal-_ha_ga li tkun _giet
ittrasferita: hu m’g_handux _hlief il-jedd li jitlob il-_hlas tar-renta
mag_hluqa, u garanzija g_hall-_hlasijiet li jag_hilqu ’l quddiem.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        289
Min jikkostitwixxi 
vitalizju ma jistax 
jitlob il-_hall tal-
vitalizju.
1709.  Min jikkostitwixxi l-vitalizju ma jistax je_hles mill-_hlas
tar-renta billi joffri li jrodd il-kapital u billi jirrinunzja g_hall-annati
m_hallsa minnu: hu obbligat i_hallas ir-renta matul il-_hajja kollha tal-
persuna jew tal-persuni li fuq il-_hajja tag_hhom il-vitalizju jkun _gie
kkostitwit, ig_hixu kemm ig_hixu din il-persuna jew dawn il-persuni,
u jsir kemm isir gravu_z il-_hlas tal-vitalizju.
Kif jit_hallas il-
vitalizju.
1710.  (1) Ir-renta tal-vitalizju tmiss lil sid il-vitalizju skond in-
numru tal-_granet li jkun g_hex dak li fuq il-_hajja tieg_hu l-vitalizju
jkun _gie kkostitwit.
(2) I_zda, jekk ikun _gie miftiehem li l-vitalizju g_handu jit_hallas
bil-quddiem, ir-rata kollha m_hallsa bil-quddiem jew li kellha hekk
tit_hallas, ti_gi akkwistata minn dak in-nhar li jag_hlaq il-_hlas.
Meta mhux su_g_gett 
g_hal sekwestru.
1711.  (1) Ma jistax isir patt illi r-renta tal-vitalizju ma tkunx
su_g_getta g_hal sekwestru, _hlief meta l-vitalizju ji_gi kkostitwit
b’titolu gratuwitu, sew b’att fost il-_hajjin kemm b’testment. 
 (2) Meta r-renta tkun _giet hekk ikkostitwita b’titolu gratuwitu,
jista’ jsir patt illi ma tistax ti_gi ttrasferita jew mibjug_ha.
Sid il-vitalizju 
g_handu jipprova l-
e_zistenza tal-
persuna li fuq il-
_hajja tag_hha 
vitalizju _gie 
kkostitwit.
1712. Sid il-vitalizju ma jistax jitlob il-_hlas ta’ l-annati, jekk ma
jippruvax li l-persuna li fuq il-_hajja tag_hha l-vitalizju kien _gie
kkostitwit g_hadha tg_hix.
Titolu XII
FUQ IL-LOG_HOB U L-IM_HATRI
Ma hemmx azzjoni 
g_hall-_hlas ta’ dejn 
ta’ log_hob.
1713.  (1) Il-li_gi ma tag_hti ebda azzjoni g_hal dejn ta’ log_hob,
jew g_hall-_hlas ta’ m_hatra.
(2) Ma tag_hti lanqas ebda azzjoni -
(a) g_har-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kienet
taf li dawk is-somom kellhom iservu g_hal-log_hob;
(b) g_har-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kellha
interess fil-log_hob, g_hall-_hlas ta’ dejn ta’ dak il-
log_hob.
E_c_cezzjonijiet.
ti_grijiet bir-ri_glejn jew fuq _zwiemel jew tad-dg_hajjes, il-log_hob tal-
ballun u log_hob iehor ta’ din ix-xorta illi jg_hin biex jag_hti _heffa u
e_zer_cizzju lill-_gisem, ma jid_hlux fid-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har
artikolu qabel dan.
(2) B’dan kollu, il-qorti tista’ tnaqqas is-somma mitluba
kemm-il darba jidhrilha li hija kbira _z-_zejjed.
Ftehim biex 
jin_harbu d-
disposizzjonijiet 
ta’ qabel.
1715. Kull ftehim mag_hmul biex jin_harbu d-disposizzjonijiet ta’
l-a_h_har _zew_g artikoli qabel dan, huwa null.
Radd ta’ flus 
mitlufa fil-log_hob.
1716.  It-tellief f’log_hob, li ma jid_holx fil-log_hob imsemmi fl-
artikolu 1714, jista’ jitlob lura ming_hand ir-rebbie_h is-somma jew
  290      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
il-_ha_ga li jkun _ga _hallas lilu, basta li, b’att _gudizzjarju, fi _zmien
xahrejn minn dak in-nhar tal-_hlas, isejja_h lir-rebbie_h biex jag_htih
lura s-somma jew il-_ha_ga m_hallsa.
Radd ta’ flus 
im_hallsin 
f’lotterija.
1717. Kull min ikun g_hamel _hlas f’Malta g_hal xi 1otterija li tkun
saret f’Malta jew f’pajji_zi o_hra, jista’ jitlob lura s-somma li jkun
_hallas ming_hand dak li f’idejh ikun g_hamel il-_hlas, g_halkemm dan
ma jkunx _hlief a_gent ta’ persuni o_hra; i_zda dan kemm-il darba l-
lotterija ma tkunx saret bis-setg_ha jew bil-permess mog_htijin mill-
awtorit_a  kompetenti f’Malta.
_Certi kuntratti 
m’g_handhomx 
jitqiesu b’log_hob u 
m_hatri.
Mi_zjud:
XXII. 2000.101.
1717A.  Ebda dejn jew obbligazzjoni o_hra li titnissel minn xi
kuntratt dwar divrenzji, ftehim dwar l-og_hla mg_hax, bdil, kambju
ta’ munita barranija jew xi ftehim ie_hor b_hal dak li jkollu b_hala
g_hanijiet jew li l-g_han inti_z tieg_hu jkun biex ji_zgura profitt jew
jevita telfien (b’riferenza g_hal fluttwazzjonijiet fil-valur jew fil-
prezz ta’ proprjet_a  ta’ kull deskrizzjoni jew f’xi indi_ci jew fattur
ie_hor ma_hsub g_hal dak il-g_han fil-kuntratt)  ma g_handu jkun null u
inesegwibbli min_habba fid-dispo_zizzjonijiet  ta’ dan it-Titlu jew ta’
kull li_gi o_hra li jkollha x’taqsam mal-log_hob jew l-im_hatri.
Titolu XIII
FUQ IT-TRANSAZZJONI
X’inhu kuntratt ta’ 
transazzjoni. 
1718. It-transazzjoni hija kuntratt li bih il-partijiet, b’xi _ha_ga li
jag_htu, iwieg_hdu, jew i_zommu, jag_htu tmiem g_hal kaw_za mibdija,
jew jevitaw kaw_za li tkun sejra ssir.
Meta t-transazzjoni 
g_handha ssir b’att 
pubbliku.
1719.  (1) Jekk il-kaw_za li g_haliha 1-partijiet iridu jag_htu tmiem,
jew li jkunu jridu jevitaw, ikollha b’o_g_gett _hwejje_g immobbli, it-
transazzjoni ma tiswiex jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) Dan ig_hodd ukoll meta, sabiex issir it-transazzjoni, ting_hata
jew titwieg_hed _ha_ga immobbli.
Min jista’ jag_hmel 
transazzjoni.
1720.  Ma jistg_hux jag_hmlu transazzjoni _hlief dawk li huma
kapaci li jittrasferixxu l-_hwejje_g imda_h_hlin fit-transazzjoni. 
Transazzjoni bejn 
ir-ra_gel u l-mara.
1721.  Kull transazzjoni bejn ir-ra_gel u l-mara, ming_hajr
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti hija nulla, minbarra fil-ka_zjiet
li fihom, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1366, jista’ jsir
bejniethom kuntratt ta’ bejg_h.
Transazzjoni dwar 
beni su_g_getti g_hal 
fedekommess, e_c_c.
1722. Kull transazzjoni, dwar beni su_g_getti g_hal fedekommess,
jew dwar manteniment g_hal li _gej, sew jekk dan ikun _gie m_holli
b’testment jew akkwistat b’donazzjoni jew kuntratt ie_hor, sew jekk
ikun ordnat mill-qorti, jew g_handu jing_hata bis-sa_h_ha tal-li_gi, hija
wkoll nulla, jekk issir ming_hajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti
kompetenti.
Awtorizzazzjoni 
tal-qorti.
1723.  (1) Meta sabiex transazzjoni tkun tiswa hija me_htie_ga 1-
awtorizzazzjoni tal-qorti, din 1-awtorizzazzjoni, jekk il-kaw_za tkun
g_had ma nbdietx, jew is-smig_h tal-kaw_za jkun g_had ma nfeta_hx,
g_handha ti_gi mog_htija, meta jkun il-ka_z, mill-qorti ta’ _gurisdizzjoni
volontarja.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        291
(2) Jekk is-smig_h tal-kaw_za jkun beda, l-awtorizzazzjoni tista’
ti_gi mog_htija sew mill-qorti hawn fuq imsemmija, kemm mill-qorti
li quddiemha tkun miexja l-kaw_za.
Effett tal-klawsola 
penali.
1724.  (1) Il-klawsola penali mag_hmula f’kuntratt ta’
transazzjoni kontra 1-parti li tonqos li tesegwixxi dik it-
transazzjoni, tg_hodd flok il-kumpens g_hall-_hsara kka_gunata mid-
dewmien, i_zda jibqa’ s_hi_h l-obbligu ta’ l-esekuzzjoni tat-
transazzjoni, barra minn dak li jing_had fl-artikolu 1119, fil-ka_z li l-
kuntratt ji_gi annullat.
(2) Jekk il-kuntratt ta’ transazzjoni ji_gi attakkat min_habba
nullit_a , il-_hlas tal-penali, fi_z-_zmien li tkun miexja l-kaw_za, jibqa’
sospi_z.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu g_hall-
kuntratti ta’ arbitra_g_g li jkun fihom klawsoli penali.
Effetti tat-
transazzjoni.
1725. Fit-transazzjoni ma jid_holx _hlief dak li hu l-o_g_gett tag_hha:
fir-rinunzja mag_hmula f’kuntratt ta’ transazzjoni g_hall-jeddijiet,
azzjonijiet, u pretensjonijiet kollha, jid_hol biss dak li jkollu
x’jaqsam mal-kwistjonijiet li min_habba fihom tkun saret dik it-
transazzjoni.
It-transazzjoni ma 
tag_htix tmiem _hlief 
g_hall-kwistjonijiet 
li jkunu fil-_hsieb 
tal-partijiet.
1726. It-transazzjoni ma tag_htix tmiem _hlief g_hall-kwistjonijiet
li l-partijiet kellhom fil-_hsieb, sew jekk dawn il-partijiet ikunu
wrew il-_hsieb tag_hhom bi kliem spe_cjali jew _generali, kemm jekk
dan il-_hsieb ikun jidher b_hala ta’ bil-fors il-konsegwenza ta’ dak li
jkun _gie ddikjarat.
Meta persuna li 
tag_hmel 
transazzjoni fuq 
jedd, takkwista 
wara jedd b_halu.
1727. Jekk persuna li tkun g_hamlet transazzjoni fuq jedd tag_hha
nfisha, wara takkwista jedd b_halu ming_hand persuna o_hra, ma
tibqax obbligata bit-transazzjoni ta’ qabel g_hall-jedd akkwistat
_gdid.
Transazzjoni 
mag_hmula minn 
wie_hed fost bosta 
interessati.
1728.  It-transazzjoni mag_hmula minn wie_hed fost bosta
interessati ma torbotx lill-o_hrajn, u ma tistax ti_gi e_c_cepita
minnhom. 
Transazzjoni 
g_handha setg_ha ta’ 
sentenza li 
g_haddiet f’_gudikat.
1729.  (1) It-transazzjoni g_handha, bejn il-partijiet, is-setg_ha ta’
sentenza li g_haddiet f’_gudikat.
(2) Ma tistax ti_gi attakkata min_habba _zball ta’ li_gi.
Meta transazzjoni 
tista’ ti_gi rexxissa.
1730.  (1) I_zda, transazzjoni tista’ ti_gi rexxissa jekk ikun hemm
_zball dwar il-persuna li mag_hha sar il-ftehim, jew dwar il-_ha_ga li
kienet l-o_g_gett tal-kwistjoni li fuqha l-partijiet kellhom il-_hsieb li
jittransi_gu.
(2) It-transazzjoni tista’ ti_gi rexxissa kull meta jkun hemm
eg_hmil dolu_z jew vjolenza.
_Zball tal-fatt.
_zball ta’ fatt, tkun saret b’esekuzzjoni ta’ titolu null, i_zda dan
kemm-il darba l-partijiet ma jkunux irran_gaw espressament fuq dik
in-nullit_a .
Dokumenti foloz.
foloz, hija nulla g_hal kollox.
  292      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Transazzjoni fuq 
kaw_za li g_haddiet 
f’_gudikat.
1733.  (1) It-transazzjoni dwar kaw_za li tkun spi_c_cat b’sentenza
li g_haddiet f’_gudikat, meta l-partijiet jew wa_hda minnhom ma
kinux jafu biha, hija wkoll nulla.
(2) Jekk mis-sentenza li l-partijiet ma kinux jafu biha, ikun
g_had jista’ jsir appell, it-transazzjoni tiswa.
Meta jinsabu 
dokumenti wara 
transazzjoni.
1734.  (1) Meta l-partijiet ikunu g_hamlu transazzjoni b’mod
_generali dwar l-affarijiet kollha li jista’ jkun hemm bejniethom, id-
dokumenti li ma kinux jafu bihom, jew li ji_gu mikxufa wara, ma
jag_htux jedd biex tintalab ir-rexxissjoni, _hlief jekk ikunu _gew
mo_hbija b’eg_hmil ta’ wa_hda mill-partijiet.
(2) I_zda, it-transazzjoni hija nulla, meta ssir fuq _ha_ga wa_hda
biss, u ji_gi ppruvat bid-dokumenti mikxufa wara, li wa_hda mill-
partijiet ma kellha ebda jedd fuq dik il-_ha_ga.
_Zball ta’ kalkolu. 1735.  Kull wa_hda mill-partijiet g_handha jedd li titlob li ji_gi
msewwi _zball ta’ kalkolu li sar fit-transazzjoni.
Transazzjoni fuq 
wirt.
1736. It-transazzjoni fuq wirt li jkun jiddependi minn testment, li
ma jkunx mag_hruf, hija nulla.
Titolu XIV
FUQ ID-DONAZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
X’inhi donazzjoni. 1737.  (1) Il-li_gi ma tag_hrafx _hlief id-donazzjonijiet bejn il-
_hajjin.
(2) Id-donazzjoni bejn il-_hajjin hija kuntratt li bih id-donatur,
g_hal dejjem u bla _hlas, jittrasferixxi _ha_ga  lid-donatarju, li dan
ja_c_cetta.
(3) Id-donazzjoni li fiha d-donatur i_zomm il-jedd li j_hassarha
jew li jbiddilha, hija nulla, barra minn fil-ka_zijiet li dan il-Kodi_ci
jsemmi espressament.
Rigali 
b’rikonoxxenza.
1738. Ir-rigali li wie_hed jag_hti b’rikonoxxenza, jew b’tag_hrif tal-
merti tad-donatarju, jew bi _hlas spe_cjali ta’ xog_hol li g_halih id-
donatarju ma jkollu ebda jedd ta’ azzjoni, kif ukoll ir-rigali li
bihom ji_gi ordnat xi pi_z lid-donatarju, huma wkoll donazzjoni, bla
_hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu ta’ wara dan.
Donazzjoni flok 
_hlas.
1739. Jekk id-donazzjoni ssir bi _hlas ta’ xi xog_hol li g_halih id-
donatarju kellu jedd ta’ azzjoni, ir-regoli partikolari dwar id-
donazzjonijiet ma jg_hoddux, _hlief meta l-valur tal-_ha_ga mog_htija
b’donazzjoni jkun i_zjed, g_hall-anqas bin-nofs, mill-_hlas li jkun
_haqqu dak ix-xog_hol, u dwar dan i_z-_zejjed biss.
Donazzjonijiet 
oneru_zi.
1740.  Ir-regoli partikolari dwar id-donazzjonijiet lanqas ma
jg_hoddu g_had-donazzjonijiet oneru_zi lid-donatarju, _hlief meta l-
valur tal-_ha_ga mog_htija jkun i_zjed, g_hall-anqas bin-nofs, tal-valur
tal-pi_zijiet ordnati lid-donatarju, u dwar dan i_z-_zejjed biss.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        293
Fid-donazzjoni 
tid_hol biss il-
proprjet_a  pre_zenti.
1741.  (1) Id-donazzjoni ma tistax tkun _hlief tal-beni li d-
donatur ikollu fi_z-_zmien tad-donazzjoni.
(2) Jekk fid-donazzjoni ji_gu mda_h_hla beni li d-donatur g_had
ikollu, id-donazzjoni hija nulla dwar dawn il-beni.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_had-
donazzjonijiet imsemmijin fis-Sub-titoli IV u V ta’ dan it-Titolu.
Benefizzji 
ekklesjasti_ci, e_c_c., 
regolati mil-li_gi 
kanonika. 
Mi_zjud:
V. 1920.2.
1742.  Bla _hsara ta’ kull li_gi o_hra spe_cjali f’Malta, il-benefizzji
ekklesjasti_ci, jew il-kappellaniji ekklesjasti_ci perpetwi, jew il-
patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali perpetwi g_handhom, sew
g_hal dak li g_handu x’jaqsam ma’ l-e_zer_cizzju, it-tgawdija, it-tmiem
jew it-telf tal-_guspatrunat, attiv jew passiv, kif ukoll g_hal dak li
g_handu x’jaqsam mal-kwalifiki u l-kondizzjonijiet me_htie_ga sabiex
jistg_hu jikkostitwixxu titolu ta’ ordinazzjoni jew sabiex jista’ jsir
u_zu minnhom g_haldaqshekk, huma regolati mil-li_gi kanonika li issa
jew minn _zmien g_hal _zmien tkun isse_h_h f’Malta:
I_zda, xejn f’dan l-artikolu ma jista’ jkun ta’ _hsara g_hal ebda
jedd li jmiss lill-Gvern u li hu mill-Gvern e_zer_citat dwar benefizzji,
kappellaniji, patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali.
Sub-titolu I
FUQ MIN JISTA’ JAG_HMEL JEW JIR_CIEVI DONAZZJONI
Min jista’ jag_hmel 
jew jir_cievi 
donazzjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1975.10. 
Kap. 201.
1743.  Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, jistg_hu jag_hmlu jew jir_cievu donazzjoni l-persuni
kollha, minbarra dawk li f’dan it-Titolu huma ddikjarati inkapa_ci. 
Persuni inkapa_ci li 
jag_hmlu 
donazzjoni. 
Emendat: 
XLVI. 1973.87.
1744. Huma inkapa_ci li jag_hmlu donazzjoni -
(a) dawk li, skond l-artikolu 597(a),  (b), (_c) u (d), huma
inkapa_ci li jag_hmlu testmenti;
(b) l-interdett min_habba tberbiq, jekk ma jkunx _gie
awtorizzat biex jag_hmel donazzjoni mill-qorti li tkun
ordnat l-interdizzjoni tieg_hu;
(_c) il-minuri, _hlief b’kuntratt ta’ _zwie_g b_hal ma jing_had fl-
artikolu 1807.
Nullit_a  ta’ 
donazzjoni 
g_halkemm l-
inkapa_cit_a  tad-
donatur tispi_c_ca 
qabel l-
esekuzzjoni.
1745. Id-donazzjoni mag_hmula minn min mhux kapa_ci jag_hmel
donazzjoni, hija nulla, ukoll jekk l-inkapa_cit_a  tad-donatur tkun
spi_c_cat qabel i_z-_zmien li fih id-donazzjoni g_handha ti_gi esegwita. 
Persuni mhux 
kapa_ci li jir_cievu 
b’donazzjoni.
1746.  (1) Mhumiex kapa_ci li jir_cievu b’donazzjoni dawk illi,
fi_z-_zmien tad-donazzjoni, jew fi_z-_zmien li sse_h_h il-kondizzjoni
sospensiva li minnha d-donazzjoni kienet tiddependi, ikunu
g_hadhom ma _gewx kon_cepiti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hat-tfal
  294      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
immedjati ta’ persuna determinata u li tkun _hajja fi _zmien id-
donazzjoni, u lanqas g_hal persuni li jkunu msej_ha biex igawdu xi
fondazzjoni.
Dawk li ma 
jitwildux fi stat li 
jistg_hu jg_hixu.
1747.  (1) Lanqas m’huma kapa_ci biex jir_cievu b’donazzjoni
dawk li jitwieldu fi stat li ma jistg_hux ig_hixu.
(2) Fid-dubju, jitqiesu li jistg_hu jg_hixu dawk li jitwieldu _hajjin.
Persuni li ma 
jistg_hux jir_cievu 
b’donazzjoni i_zjed 
milli jit_halla lilhom 
b’testment. 
Emendat: 
XXI.1962.18.
1748.  Il-persuni hawn ta_ht imsemmija ma jistg_hux jir_cievu
b’donazzjoni i_zjed minn dak li jista’ jit_halla lilhom b’testment, kif
hemm fl-artikoli 602, 603, 604 u 611:
(a) it-tfal ille_gittimi tad-donatur;
(b) _zew_g jew mart id-donatur;
(_c) it-tfal tad-donatur, imwielda mit-tieni _zwie_g, jew minn
_zwie_g wara dan u t-tfal adottati tad-donatur; 
(d) il-membri ta’ l-ordnijiet monasti_ci u tax-xirkiet
reli_gju_zi ta’ regolari, wara li jkunu ntrabtu bil-voti fl-
ordni jew xirka reli_gju_za.
Tg_hodd id-
disposizzjoni ta’ l-
art. 609.
1749.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 609 dwar l-inkapa_cit_a
tat-tutur jew kuratur, ig_hoddu g_had-donazzjonijiet.
Donazzjoni 
mo_hbija ta_ht 
g_hamla ta’ kuntratt 
b’titolu oneru_z.
1750. Id-donazzjoni mag_hmula favur ta’ persuna mhix kapa_ci li
tir_cievi b’donazzjoni, ta_ht l-artikoli ta’ qabel dan, hija nulla, kollha
jew f’parti, skond ix-xorta ta’ inkapa_cit_a , ukoll jekk ti_gi mo_hbija
ta_ht il-g_hamla ta’ kuntratt b’titolu oneru_z, jew mag_hmula f’isem ta’
persuna interposta.
Persuni interposti. 1751.  (1) Jitqiesu persuni interposti, skond il-ka_z, il-missier u l-
omm, l-ulied u d-dixxendenti, u r-ra_gel jew il-mara tal-persuna
inkapa_ci li tir_cievi b’donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_hal
missier u omm il-persuni msemmijin fl-artikolu 1748(d).
Donazzjoni 
mag_hmula lin-
nutar li jir_cievi l-
att, e_c_c. 
Emendat: 
XLVI. 1973.88.
1752. Id-donazzjoni mag_hmula lin-nutar li jkun ir_cieva l-att tad-
donazzjoni, jew lill-mara jew lir-ra_gel tan-nutar, jew lil wie_hed
minn qrabatu mid-demm jew bi _zwie_g sat-tielet grad
inklu_zivament, tista’ ti_gi annullata fuq talba tad-donatur jew tal-
werrieta tieg_hu, sakemm din id-donazzjoni ma tkunx _giet esegwita.
Sub-titolu II
FUQ IL-FORMA U L-EFFETTI TAD-DONAZZJONI
Id-donazzjoni 
g_handha ssir b’att 
pubbliku.
1753.  (1) Id-donazzjoni hija nulla jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) I_zda, id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jg_hoddux -
(a) g_hal rigali, li jing_hataw minn id g_hal id, ta’ flus jew ta’
_hwejje_g mobbli korporali o_hra, jew ta’ titoli g_hall-
portatur, jekk is-somma jew il-valur tag_hhom ikun
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        295
_zg_hir, meta jitqiesu l-kondizzjoni tal-persuni u
_cirkostanzi o_hra;
(b) g_hal rinunzja gratuwita ta’ jeddijiet jew g_hal _cessjoni
ta’ krediti jew ta’ titoli negozjabbli, jew g_hal ma_hfra
ta’ djun jew g_hal patt mag_hmul favur terzi fil-ka_zijiet
imsemmijin fl-artikoli 999, 1000 u 1704:
I_zda, g_hal dik li hija l-forma ta’ din ir-rinunzja,
_cessjoni, ma_hfra jew patt, g_handhom ji_gu m_harsa d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli hawn fuq imsemmija jew
ta’ li_gijiet o_hra, g_halkemm dawn id-disposizzjonijiet
ig_hoddu g_hal kuntratti b’titolu oneru_z.
Meta d-donazzjoni 
tobbliga lid-
donatur.
1754.  (1) Id-donazzjoni ma tobbligax lid-donatur u ma g_handha
ebda effett _hlief minn dak in-nhar li d-donatarju, espressament jew
ta_citament, ikun a_c_cettaha.
(2) L-a_c_cettazzjoni ta’ donazzjoni ta’ _hwejje_g immobbli hija
nulla, jekk ma ssirx fl-att stess tad-donazzjoni jew b’att pubbliku
ie_hor.
_Zmien g_hall-
a_c_cettazzjoni ta’ 
donazzjoni.
1755.  Id-donatarju g_handu jedd ja_c_cetta d-donazzjoni f’kull
_zmien fil-_hajja tad-donatur sakemm dan ma j_hassarhiex. 
Meta l-
a_c_cettazzjoni tista’ 
ssir wara l-mewt 
tad-donatur.
1756.  (1) L-a_c_cettazzjoni mag_hmula wara l-mewt tad-donatur
ma tiswiex, _hlief fil-ka_zijiet li _gejjin:
(a) meta d-donatur ikun _zamm g_halih, g_ha_z-_zmien ta’
_hajtu,  l-u_zu jew  l-u_zufrutt  tal-_ha_ga  mog_htija
b’donazzjoni;
(b) meta l-esekuzzjoni tad-donazzjoni g_handha ssir wara l-
mewt tad-donatur;
(_c) meta d-donatur imut fi _zmien tliet xhur minn dak in-
nhar tad-donazzjoni.
(2) F’kull wie_hed mill-ka_zijiet hawn fuq imsemmija, id-
donatarju jista’, fi _zmien li ji_gi mog_hti mill-qorti, fuq talba ta’ min
ikollu interess, ja_c_cetta validament id-donazzjoni li ma tkunx _giet
im_hassra mid-donatur; dan i_z-_zmien ma jistax ikun i_zjed minn
xahar, imma jista’ ji_gi g_hal ra_guni tajba m_gedded mill-qorti g_hal
xahar ie_hor.
A_c_cettazzjoni mill-
werrieta jew mill-
kredituri tad-
donatarju.
1757.  L-a_c_cettazzjoni  mag_hmula mill-werrieta jew  mill-
kredituri tad-donatarju ma tiswiex.
Donazzjoni 
mag_hmula lil 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.90; 
XXI.1993.2.
1758.  (1) Id-donazzjoni mag_hmula lil wie_hed minuri tista’ ti_gi
a_c_cettata g_halih sew mill-missier kemm mill-omm, kif ukoll, minn
kull wie_hed mill-axxendenti tan-na_ha ta’ missieru jew ta’ ommu,
g_halkemm missieru jew ommu jkunu _hajja.
(2) Jekk id-donazzjoni ssir minn wie_hed mill-_genituri jew mill-
axxendenti tal-minuri, tista’ ti_gi a_c_cettata g_halih mill-_genitur l-
ie_hor jew minn kull axxendent ie_hor.
(3) I_zda, jekk il-minuri jkun su_g_gett g_has-setg_ha tal-_genituri,
ebda persuna, barra mill-_genitur li jkun qed je_zer_cita is-setg_ha tal-
  296      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
_genituri, ma tista’ ta_c_cetta d-donazzjoni f’isem il-minuri jekk mhux
bl-awtorit_a  tal-qorti.
(4) Jekk id-donazzjoni ssir mill-missier u l-omm tal-minuri, il-
qorti tista’ tag_hti l-awtorizzazzjoni lill-minuri nnifsu biex
ja_c_cettaha, jew ta_htar persuna biex ta_c_cettaha g_halih.
Donazzjoni lil tifel 
ille_gittimu.
1759. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll fil-ka_z ta’ missier u omm ta’ iben ille_gittimu mag_hruf fl-
istess att ta’ a_c_cettazzjoni, jew b’att ie_hor, jew le_gittimat b’digriet
tal-qorti.
Donazzjoni 
mag_hmula lil 
persuna ta_ht tutela 
jew kurazija.
1760.  Id-donazzjoni mag_hmula lil persuna li, min_habba l-et_a
tag_hha jew g_hal ra_gunijiet o_hra, tkun ta_ht tutela jew kurazija, ma
tistax ti_gi a_c_cettata _hlief mit-tutur jew kuratur, bl-awtorizzazzjoni
tal-qorti.
Nullit_a  ta’ 
donazzjoni 
min_habba nuqqas 
ta’ 
awtorizzazzjoni.
1761.  Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har tliet artikoli qabel dan,
id-donazzjoni ma tistax ti_gi annullata min_habba nuqqas ta’
awtorizzazzjoni hemm imsemmija, _hlief fuq talba tad-donatarju; u
din it-talba ma tistax issir _hlief fi _zmien sentejn minn dak in-nhar li
d-donatarju jsir ta’ l-et_a , jew ma jibqax ta_ht tutela jew kurazija.
Meta jista’ jin_hatar 
kuratur spe_cjali.
1762.  (1) Jekk fil-ka_zijiet imsemmijin fl-artikoli 1758, 1759 u
1760, il-missier jew l-omm, l-axxendent le_gittimu, jew it-tutur jew
kuratur, ma je_hdux _hsieb, jew, ming_hajr ra_guni tajba, ma jkunux
iridu ja_c_cettaw id-donazzjoni, il-qorti, fuq talba ta’ kull min ikun,
ta_htar kuratur spe_cjali g_haldaqshekk.
(2) Dan ig_hodd ukoll jekk dak li jag_hmel it-talba jistqarr bil-
_gurament li ma jafx jekk il-minuri g_handux _genituri jew axxendenti
le_gittimi, _hajjin, inkella, li ma jafx fejn jinsab xi wie_hed minn dawk
il-_genituri jew axxendenti, u l-qorti jkun jidhrilha li d-donazzjoni
hija ta’ _gid g_hall-minuri.
Meta l-minuri 
nnifsu jista’ 
ja_c_cetta 
donazzjoni. 
Emendat: 
XXI.1993.2.
1763.  Il-minuri li ma jkunx ta_ht is-setg_ha tal-_genituri u lanqas
ikollu kuratur, jista’ wkoll validament ja_c_cetta donazzjoni jekk
ikun g_halaq l-erbatax-il sena; i_zda bla _hsara, favur tieg_hu, ta’ l-
azzjoni tat-t_hassir tad-donazzjoni, ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 971.
Obbligu ta’ 
persuna li ta_c_cetta 
g_hal _haddie_hor. 
Emendat: 
XLVI.1973.91.
1764.  (1) Il-persuna li skond il-li_gi tkun a_c_cettat donazzjoni
g_hal _haddie_hor hija obbligata titlob l-iskrizzjoni tad-donazzjoni,
meta huwa l-ka_z, fir-Re_gistru Pubbliku, skond id-disposizzjonijiet
u g_hall-finijiet ta’ l-artikolu 996.
(2) I_zda, din l-iskrizzjoni tista’ ssir ukoll b’talba tan-nutar li
jkun ir_cieva l-att tad-donazzjoni jew ta’ l-a_c_cettazzjoni, jew b’talba
tad-donatarju, ikun min ikun, ukoll ming_hajr ebda awtorizzazzjoni. 
Restitutio in 
integrum. 
Emendat: 
XLVI. 1973.92.
1765.  (1) Il-minuri, jew kull donatarju ie_hor, ma g_handhomx
jedd ta’ l-azzjoni g_har-restitutio in integrum fil-ka_z ta’ nuqqas ta’
a_c_cettazzjoni jew ta’ l-iskrizzjoni tad-donazzjoni; bla _hsara tal-jedd
li d-donatarju g_handu skond il-li_gi li jdur kontra l-persuna li kienet
obbligata ta_c_cetta g_halih id-donazzjoni jew li titlob l-iskrizzjoni
tag_hha.
(2) Ir-restitutio in integrum ma jing_hatax lanqas jekk il-persuna
hekk obbligata tkun mhux solvibbli.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        297
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ _zwie_g ma tistax 
ti_gi attakkata 
min_habba nuqqas 
ta’ a_c_cettazzjoni.
1766. Id-donazzjonijiet li jsiru b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g _cert
u determinat, u qabel ma dan i_z-_zwie_g isir, sew mill-g_harajjes
bejniethom, sew minn _haddie_hor lill-g_harajjes u lit-tfal li jitwieldu
mi_z-_zwie_g tag_hhom, ma jistg_hux ji_gu attakkati min_habba li ma
jkunux _gew a_c_cettati.
Donazzjonijiet 
bejn ir-ra_gel u l-
mara matul i_z-
_zwie_g.
1767. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan ig_hoddu
wkoll g_had-donazzjonijiet bejn ir-ra_gel u l-mara, matul i_z-_zwie_g.
Donazzjoni ta_ht 
kondizzjoni ta’ 
radd tal-_ha_ga 
mog_htija jekk id-
donatur ikollu tfal.
1768. B’dak kollu li jing_had fl-artikolu 1056, tiswa d-donazzjoni
mag_hmula ta_ht il-kondizzjoni li d-donatarju g_handu jrodd il-_ha_ga
mog_htija lilu, kemm-il darba d-donatur ikollu tfal minn _zwie_g
mag_hmul qabel jew wara d-donazzjoni.
Djun tad-donatur.
meta d-donazzjoni ma tkunx issu_g_gettatu g_halihom; bla _hsara tal-
jedd tal-kredituri g_hall-azzjoni msemmija fl-artikolu 1144, u g_hall-
azzjoni ipotekarja, meta hemm lok g_haliha.
Donazzjoni ta_ht 
kondizzjoni tal-
_hlas tad-djun.
1770.  (1) Tiswa d-donazzjoni mag_hmula ta_ht il-kondizzjoni tal-
_hlas ta’ djun jew pi_zijiet li jkun hemm fi _zmien id-donazzjoni, jew
ta’ djun jew pi_zijiet li g_had ikun hemm, basta li dawn ikunu g_hal
_hwejje_g imsemmijin fl-att tad-donazzjoni jew b’nota mg_haqqda
mieg_hu.
(2) I_zda, id-donazzjoni mag_hmula ta_ht kondizzjoni ta’ _hlas ta’
djun jew pi_zijiet o_hra li g_had ikun hemm, hija nulla.
Limiti tar-
responsabbilt_a  tad-
donatarju.
1771. F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fis-subartikolu (1)
ta l-a_h_har artikolu qabel dan, jekk fl-att jew fin-nota fuq imsemmija
ma jkunx _gie ddikjarat ukoll l-ammont tad-djun jew pi_zijiet, id-
donatarju mhux obbligat g_hal i_zjed mill-valur tal-_ha_ga mog_htija
b’donazzjoni, _hlief kemm-il darba hu jkun intrabat espressament li
j_hallas dawk id-djun jew pi_zijiet, jil_haq kemm jil_haq l-ammont
tag_hhom.
Meta jitqies li 
hemm din l-
kondizzjoni.
1772.  I_zda, id-donazzjoni tal-beni kollha pre_zenti jew ta’ parti
tal-beni kollha pre_zenti, titqies li saret, meta l-att tad-donazzjoni
ma jkun fih xejn li juri intenzjoni kuntrarja, bil-patt li titnaqqas
minnha, qabel ma l-beni ji_gu mitluqa jew ikkunsinnati, is-somma
tad-djun tad-donatur, li jkun hemm fi_z-_zmien tad-donazzjoni,
kollha jew fil-proporzjon tas-sehem mog_hti b’donazzjoni, skond
jekk id-donazzjoni tkunx tal-beni kollha jew ta’ parti minnhom
biss:
I_zda, dan it-tnaqqis ma jkunx jista’ i_zjed jintalab wara li
ji_gu kkunsinnati jew mitluqa l-beni; bla _hsara tad-jedd tal-kredituri
g_hall-wa_hda jew l-o_hra mill-azzjonijiet imsemmijin fl-artikolu
1769. 
Manteniment lid-
donatur.
1773.  (1) Id-donatarju hu obbligat jag_hti l-manteniment lid-
donatur li jaqa’ fil-b_zonn, sa l-ammont li jkunu j_gibu l-frottijiet tal-
_ha_ga, i_zda dan kemm-il darba d-donatarju jkollu g_handu l-_ha_ga
mog_htija b’donazzjoni jew il-valur tag_hha u ma jkunx huwa nnifsu
fil-b_zonn.
(2) Jekk il-_ha_ga mog_htija b’donazzjoni tkun g_hand id-
  298      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
donatarju, i_zda ma tkunx tag_hti frottijiet, l-obbligu hawn fuq
imsemmi jasal sas-somma ta’ l-img_haxijiet fuq il-valur tal-_ha_ga
nfisha, bi stima.
(3) Jekk id-donatarji jkunu tnejn jew i_zjed, id-donatarju ta’
qabel g_handu l-obbligu hawn fuq imsemmi fil-ka_z biss li g_hall-
manteniment tad-donatur ma jkunx bi_z_zejjed dak li jkun imissu
jag_hti d-donatarju ta’ warajh.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu ukoll jekk id-
donatur ikollu qraba mid-demm jew bi _zwie_g, li jkunu obbligati u fi
stat li jistg_hu jag_htuh il-manteniment.
_Zamm tal-jedd li 
jiddisponi.
1774.  Jekk id-donatur ikun _zamm il-jedd li jiddisponi minn xi
_ha_ga mda_h_hla fid-donazzjoni, jew minn somma partikolari fuq il-
beni mog_htija b’donazzjoni, u jmut ming_hajr ma jkun iddispona
mill-_ha_ga, din il-_ha_ga jew somma ssir tad-donatarju, barra minn fil-
ka_z ta’ dikjarazzjoni kuntrarja mag_hmula espressament fl-att stess
tad-donazzjoni, jew barra minn fil-ka_z li d-donatarju jkun
impedixxa lid-donatur milli jiddisponi minn dik il-_ha_ga jew
somma.
Jedd fuq il-_ha_ga li 
tit_halla barra mid-
donazzjoni.
1775.  Jekk id-donatur ikun _halla barra mid-donazzjoni xi _ha_ga
sabiex jiddisponi minnha, u hu ma jiddisponix minnha la b’att fost
il-_hajjin u lanqas b’testment, din il-_ha_ga tkun tmiss lill-werrieta
tad-donatur, barra minn meta d-donatur innifsu jkun, fl-att stess
tad-donazzjoni, iddikjara espressament li, jekk imut ming_hajr ma
jkun iddispona minnha, din il-_ha_ga g_handha tmiss lid-donatarju.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi fid-
donazzjonijiet.
1776.  Il-fedekommessi huma ipprojbiti fid-donazzjonijiet b_hal
fit-testmenti; u dak li hu mi_gjub fl-artikoli 331, 736 u 757 sa 761
ig_hodd g_had-donazzjonijiet.
Riserva ta’ 
u_zufrutt.
1777.  Id-donatur jista’ j_zomm favur tieg_hu l-u_zufrutt tal-_ha_ga
mog_htija b’donazzjoni.
Donazzjoni ta’ 
_hwejje_g mobbli 
b’_zamm tal-jedd 
ta’ l-u_zufrutt.
1778. Jekk f’donazzjoni ta’ _hwejje_g mobbli d-donatur i_zomm il-
jedd ta’ l-u_zufrutt, id-donatarju g_handu, meta dan l-u_zufrutt
jispi_c_ca, l-istess jeddijiet, kontra d-donatur jew il-werrieta tieg_hu,
li huma mog_htija lis-sid ta_ht id-disposizzjonijiet tat-Titolu III tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi_ci g_har-radd ta’ dawk il-
_hwejje_g.
Patt riversiv. 
Emendat: 
XXXIX.1939.10.
1779.  (1) Id-donatur jista’ j_zomm g_halih u g_hall-werrieta tieg_hu
l-patt riversiv dwar il-_hwejje_g mog_htija b’donazzjoni, fil-ka_z li d-
donatarju jmut ming_hajr tfal, f’kull _zmien li jkun.
(2) Jista’ wkoll i_zomm il-patt riversiv dwar il-_hwejje_g mog_htija
b’donazzjoni sew fil-ka_z li jmut qablu d-donatarju biss kemm fil-
ka_z li jmutu qablu d-donatarju u d-dixxendenti tieg_hu:
I_zda dan il-patt ma jistax isir _hlief favur id-donatur biss.
Effett tal-patt 
riversiv.
1780.  Meta l-patt riversiv ise_h_h, kull trasferiment tal-beni
mog_htija b’donazzjoni jin_hall, u dawn il-beni jer_gg_hu jmorru lura
g_hand id-donatur _hielsa minn kull pi_z jew ipoteka, i_zda tibqa’ l-
ipoteka inskritta b_hala garanzija tad-dota u tad-dotarju li jmissu
lill-mara tad-donatarju, meta l-beni l-o_hra tieg_hu ma jkunux
bi_z_zejjed g_haldaqshekk, u d-donazzjoni tkun saret lilu bl-istess
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        299
kitba ta_z-_zwie_g li biha _giet ikkostitwita d-dota jew imwieg_hed id-
dotarju. 
Donazzjoni bil-patt 
riversiv favur ta’ 
i_zjed minn persuna 
wa_hda.
1781.  Meta d-donazzjoni bil-patt riversiv issir favur _zew_g
persuni jew i_zjed, u xi wa_hda minn dawn il-persuni jew id-
dixxendenti tag_hha tmut jew imutu qabel, skond il-ka_zijiet
imsemmija fl-artikolu 1779, il-kondizzjoni titqies li se_h_het dwar is-
sehem tal-persuna mejta, u d-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu
qabel dan isiru jg_hoddu dwar dan is-sehem.
Garanzija tad-
donatur.
1782.  Id-donatur mhux obbligat jag_hmel tajjeb lid-donatarju
g_hall-evizzjoni li dan ibati tal-_hwejje_g mog_htija lilu b’donazzjoni,
_hlief f’kull wie_hed mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) meta d-donazzjoni ssir b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g,
jew b’titolu ta’ patrimonju sagru;
(b) meta d-donatur iwieg_hed espressament il-garanzija;
(_c) meta l-evizzjoni ssir min_habba djun li g_halihom id-
donatur ikun obbligat personalment;
(d) meta d-donatur jag_hti _ha_ga ta’ _haddie_hor, b’mala fidi u
bil-_hsieb li j_gieg_hel lid-donatarju li jag_hti, inkella li
jag_hmel jew ma jag_hmilx xi _ha_ga;
(e) meta, bid-donazzjoni, ikunu _gew ordnati lid-donatarju
pi_zijiet li jistg_hu jinstmaw fi flus, jew meta d-
donazzjoni tkun _giet mag_hmula bi _hlas ta’ xog_hol li
jista’ ji_gi stmat fi flus u li g_halih kien imiss lid-
donatarju jedd ta’ azzjoni: f’dan il-ka_z id-donatur hu
obbligat jag_hmel tajjeb sas-somma li jkunu jiswew
dawk il-pi_zijiet jew xog_hol.
Effetti tal-
garanzija.
1783.  (1) Fil-ka_zijiet imsemmijin fil-paragrafi (a), (b), (_c) u (d)
ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, id-donatarju ma jistax jitlob
ming_hand id-donatur i_zjed mill-valur li l-_ha_ga mog_htija lilu
b’donazzjoni kellha fi_z-_zmien tad-donazzjoni, _hlief jekk, fil-ka_z
imsemmi fil-paragrafu (d), id-donatarju jkun bata _hsara f’somma
akbar minn kemm tkun tiswa l-_ha_ga mog_htija b’donazzjoni: f’dan
il-ka_z l-effetti tal-garanzija jaslu sa dik is-somma.
(2) Fil-ka_z imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ l-artikolu hawn fuq
imsemmi, id-donatarju jista’ jitlob ming_hand id-donatur somma
daqs kemm ikun il-valur tal-pi_zijiet li hu _hallas jew tax-xog_hol li
hu g_hamel, ikun kemm ikun il-valur tag_hhom.
Servitù j ew 
pi_zijiet.
1784.  Id-donatur mhux obbligat je_hles il-_ha_ga mog_htija
b’donazzjoni minn servitujiet jew pi_zijiet o_hra li g_halihom tkun
su_g_getta, bla _hsara tal-jedd tad-donatarju, li jkun a_c_cetta d-
donazzjoni ming_hajr ma kien jaf b’dawk is-servitujiet jew pi_zijiet,
illi jirrinunzja g_hall-_ha_ga mog_htija b’donazzjoni sa _zmien sena
minn dak in-nhar li jkun sar jaf b’dawk is-servitujiet jew pi_zijiet.
  300      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu III
FUQ L-E_C_CEZZJONIJIET G_HAR-REGOLA DWAR LI D-
DONAZZJONIJIET MA JISTG_HUX JIT_HASSRU
Ra_guni g_hat-t_hassir 
ta’ donazzjoni.
1785.  Id-donazzjonijiet jistg_hu jit_hassru biss bis-sa_h_ha ta’
kondizzjoni ri_zoluttiva, espressa jew ta_cita, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1066, 1067, 1068 u 1069, inkella
min_habba ingratitudni.
T_hassir bis-sa_h_ha 
ta’ kondizzjoni 
ri_zoluttiva.
1786.  Jekk it-t_hassir tad-donazzjoni jsir bis-sa_h_ha ta’
kondizzjoni ri_zoluttiva, il-beni jer_gg_hu lura g_hand id-donatur _hielsa
minn kull pi_z jew ipoteka li d-donatarju jkun g_hamel fuqhom; u d-
donatur g_handu kontra t-terzi pussessuri ta’ l-immobbli li kienu
_gew mog_htija b’donazzjoni, il-jeddijiet kollha li kien ikollu kontra
d-donatarju nnifsu.
T_hassir min_habba 
ingratitudni.
1787.  Id-donazzjoni ma tistax tit_hassar min_habba ingratitudni,
_hlief f’wie_hed jew ie_hor mill-ka_zijiet li _gejjin:
(a) jekk id-donatarju jkun ittenta g_hall-_hajja tad-donatur,
jew ikun sar _hati lejh ta’ mo_hqrija jew ta’ in_gurja
gravi; 
(b) jekk id-donatarju jkun volontarjament, u bil-_hsieb li
jag_hmel deni lid-donatur, g_hamel _hsara kbira fil-
proprjet_a  ta’ dan, jew ippre_gudikalu _hafna l-interessi
tieg_hu;
(_c) jekk, fil-ka_z li d-donatur ikun fi b_zonn ur_genti ta’
manteniment jew ta’ g_hajnuna personali o_hra, id-
donatarju ji_c_hadlu l-g_hajnuna li ming_hajr xkiel kbir
g_halih innifsu seta’ jag_htih.
It-t_hassir g_hal 
ingratitudni ma jsir 
qatt ipso jure.
1788. It-t_hassir ta’ donazzjoni min_habba ingratitudni ma jsir qatt
ipso jure.
Ir-rinunzja g_hall-
jedd ta’ t_hassir 
min_habba 
ingratitudni hija 
nulla.
1789. Ir-rinunzja g_hall-jedd ta’ t_hassir ta’ donazzjoni min_habba
ingratitudni, hija nulla, meta tkun saret qabel ma jkun _gara l-ka_z li
jag_hti lok g_hall-e_zer_cizzju ta’ dak il-jedd.
Limiti ta’ _zmien li 
fih tista’ titmexxa 
l-azzjoni g_hat-
t_hassir.
1790.  (1) It-talba g_hat-t_hassir ta’ donazzjoni min_habba
ingratitudni ma tistax issir _hlief sa _zmien sena minn dak in-nhar tal-
fatt li d-donatur i_gib kontra d-donatarju, jew minn dak in-nhar li d-
donatur seta’ jsir jaf b’dak il-fatt.
(2) It-t_hassir g_har-ra_guni hawn fuq imsemmija ma jistax
jintalab mid-donatur kontra l-werrieta tad-donatarju, lanqas mill-
werrieta tad-donatur kontra d-donatarju, _hlief meta, f’dan l-a_h_har
ka_z, l-azzjoni tkun in_giebet ‘il quddiem mid-donatur innifsu, jew
dan ikun miet fi _zmien sena minn dak in-nhar li _gara l-fatt.
It-t_hassir mhux ta’ 
_hsara g_hat-
trasferimenti, e_c_c.
1791.  It-t_hassir ta’ donazzjoni min_habba ingratitudni mhix ta’
pre_gudizzju g_hat-trasferimenti mag_hmulin mid-donatarju, jew
g_hall-ipoteki jew pi_zijiet o_hra li hu jkun g_hamel fuq il-beni
mog_htija lilu b’donazzjoni, qabel ma tkun saret it-talba _gudizzjarja
g_hat-t_hassir tad-donazzjoni.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        301
(2) I_zda, id-donatarju g_handu jrodd lid-donatur il-valur tal-
_hwejje_g ittrasferiti, skond il-valur tag_hhom fi_z-_zmien tat-talba fuq
imsemmija, flimkien mal-frottijiet minn dak in-nhar ta’ dik it-talba,
u g_handu j_hallas il-_hsara li jbati d-donatur min_habba l-ipoteki jew
pi_zijiet o_hra li g_halihom ikun issu_g_getta l-beni li ma _gewx
ittrasferiti.
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ _zwie_g mhix 
su_g_getta g_hat-
t_hassir min_habba 
ingratitudni.
1792.  (1) Id-donazzjonijiet mag_hmulin b’kontemplazzjoni ta’
_zwie_g ma jistg_hux ji_gu m_hassra min_habba ingratitudni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux g_had-
donazzjonijiet li l-g_harajjes jag_hmlu lil xulxin.
Sub-titolu IV
FUQ ID-DONAZZJONIJIET MAG_HMULIN B’KONTEMPLAZZJONI TA’ 
_ZWIE_G
Id-donazzjonijiet 
ta’ beni pre_zenti 
jaqg_hu ta_ht ir-
regoli _generali.
1793.  Id-donazzjonijiet ta’ beni pre_zenti biss, g_halkemm
mag_hmulin b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, jaqg_hu, jekk ma jkunx
hemm disposizzjoni kuntrarja, ta_ht ir-regoli mi_gjubin f’dan it-
Titolu dwar id-donazzjonijiet in _generali.
Donazzjonijiet ta’ 
beni li g_handhom 
jit_hallew fil-mewt 
tad-donatur.
1794.  Kull persuna kapa_ci tista’, b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g
_cert u determinat, i_zda qabel ma jsir i_z-_zwie_g, tiddisponi mill-beni
kollha, jew minn bi_c_ca minnhom, li tkun sejra t_halli fi_z-_zmien tal-
mewt tag_hha, sew favur il-g_harajjes jew wie_hed minnhom, kemm
favur it-tfal li jitwieldu mi_z-_zwie_g tag_hhom.
F’liema sens id-
donazzjoni ma 
tistax tit_hassar.
1795.  (1) Id-donazzjoni msemmija fl-a_h_har artikolu qabel dan
ma tistax tit_hassar f’dan is-sens biss, illi d-donatur ma jistax i_zjed
jiddisponi b’titolu gratuwitu, mill-_hwejje_g imda_h_hlin fid-
donazzjoni, _hlief minn somom _zg_har b_hala kumpens jew xort’o_hra,
i_zda dan kemm-il darba ma jkunx _zamm setg_ha akbar biex
jiddisponi.
(2) I_zda, id-donatur, g_handu, sa mewtu, il-jedd li jiddisponi
b’titolu oneru_z mill-_hwejje_g imda_h_hlin fid-donazzjoni; u r-rinunzja
g_hal din is-setg_ha hija nulla.
Donazzjoni ta’ 
beni li d-donatur 
g_handu u g_had 
ikollu.
1796.  Id-donazzjoni b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g _cert u
determinat, favur il-g_harajjes jew wie_hed minnhom, jew favur it-
tfal tag_hhom, tista’ ssir, f’daqqa wa_hda, tal-beni li d-donatur
g_handu u li g_had ikollu, kollha jew bi_c_ca minnhom, i_zda bl-obbligu
li ma’ l-att tad-donazzjoni ti_gi mg_haqqda deskrizzjoni tal-beni u
tad-djun u tal-pi_zijiet tad-donatur, li jkun hemm fi_z-_zmien tad-
donazzjoni; f’dan il-ka_z id-donatarju jkollu l-jedd, fi_z-_zmien tal-
mewt tad-donatur, li j_zomm g_halih il-beni li kien hemm fi_z-_zmien
tad-donazzjoni, bl-obbligu li j_hallas biss id-djun u l-pi_zijiet li kien
hemm f’dak i_z-_zmien, u li jirrinunzja g_hall-bqija tal-beni tad-
donatur.
  302      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta d-
deskrizzjoni ma 
ti_gix imda_h_hla fl-
att tad-donazzjoni.
1797.  (1) Jekk id-deskrizzjoni msemmija fl-a_h_har artikolu qabel
dan ma ti_gix img_haqqda ma’ l-att tad-donazzjoni tal-beni li d-
donatur g_handu u li g_had ikollu, id-donatarju hu obbligat ja_c_cetta
jew jirrinunzja d-donazzjoni, kollha kemm hi.
(2) Fil-ka_z ta’ a_c_cettazzjoni, ma jistax jippretendi _hlief il-beni
li jkun hemm fi_z-_zmien tal-mewt tad-donatur, u jkun obbligat
g_hall-_hlas tad-djun u tal-pi_zijiet kollha tal-wirt, sas-somma ta’
kemm ikun il-valur ta’ dawk il-beni.
Meta jitqies li l-
beni huma 
bi_z_zejjed biex 
jit_hallsu d-djun. 
Kap. 12.
1798.  Il-beni li jmissu lid-donatarju b’donazzjoni mag_hmula
skond l-artikolu 1794, jew fil-ka_z ma_hsub fl-a_h_har artikolu qabel
dan, jitqiesu bi_z_zejjed g_hall-_hlas tad-djun jew tal-pi_zijiet tal-wirt,
kemm-il darba d-donatarju, qabel ma jie_hu pussess ta’ dawk il-
beni, ma jkunx g_hamel inventarju bil-mod me_htie_g fil-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili, bla _hsara dejjem tal-prova
kuntrarja.
Meta d-donatarju 
ma jistax jitlob l-
esekuzzjoni tad-
donazzjoni.
1799.  (1) G_hal dawk li huma d-donazzjonijiet imsemmijin fl-
artikoli 1794 u 1796, id-donatarju ma jistax, fil-_hajja tad-donatur,
jitlob l-esekuzzjoni tad-donazzjoni g_hal ebda bi_c_ca mill-beni
mda_h_hlin fiha.
(2) B’din id-donazzjoni, id-donatarju ma jsirx is-sid tal-beni
_hlief fil-mewt tad-donatur.
(3) I_zda, fil-ka_z li d-donazzjoni tkun saret skond l-artikolu
1796, u, fil-mewt tad-donatur, id-donatarju jkun irid jinqeda bis-
setg_ha, mog_htija lilu f’dak l-artikolu, li j_zomm g_halih il-beni li kien
hemm fi_z-_zmien tad-donazzjoni bl-obbligu li j_hallas id-djun u l-
pi_zijiet li kien hemm f’dak i_z-_zmien, id-donatarju jkollu l-jedd
jitlob il-_hall ta’ kull trasferiment li d-donatur ikun g_hamel, ukoll
jekk ta_ht titolu oneru_z, ta’ _hwejje_g immobbli minn fost dawk il-
beni, u l-_hall ta’ l-ipoteki jew pi_zijiet o_hra li l-istess donatur ikun
g_hamel fuq dawk l-immobbli, basta li d-donazzjoni tkun _giet
inskritta skond l-artikolu 996.
Donatur li jibqa’ 
_haj wara d-
donatarju.
1800.  (1) Id-donazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 1794 u 1796
ma jkollhomx effett, jekk id-donatur jibqa’ _haj wara d-donatarju u
d-dixxendenti tieg_hu mi_z-_zwie_g li b’kontemplazzjoni tieg_hu d-
donazzjoni tkun saret.
(2) Jekk it-tfal u d-dixxendenti jkunu ma_hru_ga barra mid-
donazzjoni, din tibqa’ ming_hajr effett jekk id-donatur jibqa’ _haj
wara d-donatarju.
Meta jitqies li 
donazzjoni saret 
favur tat-tfal.
1801.  (1) Id-donazzjonijiet hawn fuq imsemmija, g_halkemm
mag_hmula favur l-g_harajjes jew wie_hed minnhom, jitqiesu dejjem,
meta d-donatur ma jmutx qabel, li saru favur it-tfal u d-dixxendenti
li jitwieldu mi_z-_zwie_g li b’kontemplazzjoni tieg_hu dawk id-
donazzjonijiet ikunu saru, meta dawn it-tfal u dixxendenti ma
jkunux _gew ma_hru_ga barra fl-att tad-donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg_hoddu wkoll favur
it-tfal imwielda qabel id-donazzjoni, u le_gittimati bi_z-_zwie_g li
b’kontemplazzjoni tieg_hu d-donazzjoni tkun saret.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        303
Rigali f’okka_zjoni 
ta’ _zwie_g.
1802.  Ir-rigali li l-qraba jew il-_hbieb ta’ wie_hed mill-g_harajjes
jag_htu lill-ie_hor f’okka_zjoni ta’ _zwie_g, jitqiesu mog_htija lil dak li
tieg_hu ikunu qraba jew _hbieb, g_halkemm fil-_hin li jing_hataw ikun
_gie w_zat kliem li jista’ jittie_hed b_hala li d-donazzjoni saret lill-
ie_hor; i_zda dan kemm-il darba, bla ma jittie_hed qies ta’ dan il-
kliem, ma ji_gix ippruvat li l-_hsieb tad-donatur kien li jag_hti dawk
il-_hwejje_g lil dak il-wie_hed mill-g_harajjes li lilu kkunsinnahom.
Id-donazzjoni 
m’g_handhiex effett 
jekk i_z-_zwie_g ma 
jsirx, e_c_c.
1803.  (1) Kull  donazzjoni  jew  weg_hda  mag_hmula
b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, tibqa’ ming_hajr effett jekk i_z-_zwie_g
ma jsirx.
(2) Kull donazzjoni mag_hmula b’titolu ta’ patrimonju sagru ma
jkollhiex effett, jekk id-donatarju ma ji_hux l-ordni sagri fi _zmien
_hames snin minn dak in-nhar li jkun da_hal fl-et_a  li jista’ jie_hu dawk
l-ordni.
Sub-titolu V
FUQ ID-DONAZZJONIJIET BEJN L-G_HARAJJES JEW IR-RA_GEL U L-
MARA FIL-KITBA TA_Z-_ZWIE_G JEW MATUL I_Z-_ZWIE_G
Donazzjoni bejn l-
g_harajjes. 
Emendat: 
XLVI.1973.93.
1804.  L-g_harajjes jistg_hu, b’kitba ta_z-_zwie_g, jag_hmlu
donazzjonijiet lil xulxin, jew wie_hed minnhom lill-ie_hor, ta_ht il-
kondizzjonijiet hawn ta_ht imsemmija.
Jekk id-donatur 
ikollu tfal.
1805. Kull min g_handu tfal jew dixxendenti le_gittimi, inkella tfal
jew dixxendenti le_gittimati bi _zwie_g li jsir wara, jew tfal adottivi
jew id-dixxendenti tag_hhom le_gittimi jew le_gittimati b_hal ma
jing_had hawn fuq, ma jistax jag_hti b’donazzjoni lill-g_harus jew
g_harusa tieg_hu b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g i_zjed milli r-ra_gel jew
il-mara li jkollhom dawn it-tfal jew dixxendenti jistg_hu j_hallu lil
xulxin b’testment, ta_ht l-artikolu 604.
Meta titqies li saret 
il-kondizzjoni li d-
donatarju jibqa’ _haj 
wara d-donatur.
1806. Kull donazzjoni ta’ beni pre_zenti, jew ta’ beni li d-donatur
g_handu u li g_had ikollu, jew ta’ dak li d-donatur ikun sejjer i_halli
fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu, titqies dejjem, ukoll jekk din id-
donazzjoni tkun mag_hmula lil xulxin, li saret bil-kundizzjoni li d-
donatarju jibqa’ _haj wara d-donatur, meta ma jkunx _gie miftiehem
espressament il-kuntrarju; u taqa’, f’kull _ha_g‘o_hra, ta_ht ir-regoli
kollha hawn fuq mi_gjuba dwar id-donazzjonijiet li ji_gu mag_hmula
lill-g_harajjes min-nies o_hra.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.94.
1807. Min hu minuri ma jistax jag_hmel lill-g_harus jew g_harusa
tieg_hu, bil-kitba ta_z-_zwie_g, la donazzjoni sempli_ci u lanqas
donazzjoni lil xulxin, ming_hajr il-kunsens tal-_genitur li ta_ht is-
setg_ha tieg_hu jkun qieg_hed jew, jekk i_z-_zew_g _genituri jkunu mejta
jew l-imsemmi _genitur ma jkunx jista’ jag_hti l-kunsens tieg_hu,
ming_hajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti; i_zda b’dan il-kunsens jew
b’din l-awtorizzazzjoni, il-minuri jista’ jag_hti b’donazzjoni dak
kollu li skond il-li_gi l-g_harus ta’ et_a  jista’ jag_hti lill-ie_hor.
Rigali mill-
g_harajjes.
1808.  (1) Ir-rigali li l-wie_hed mill-g_harajjes jag_hmel lill-ie_hor,
fl-okka_zjoni ta_z-_zwie_g, jibqg_hu ta’ dak il-wie_hed mill-g_harajjes li
g_hamilhom, u jitqiesu mog_htijin lill-ie_hor sabiex jinqeda bihom
  304      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
biss matul i_z-_zwie_g, g_halkemm fil-kunsinna ta’ dawk ir-rigali jkun
_gie w_zat kliem li jista’ jfisser donazzjoni, i_zda dan kemm-il darba
ma jkunx jidher mill-kitba ta_z-_zwie_g li dawn l-o_g_getti _gew
mog_htija b’donazzjoni.
(2) Dan il-jedd ta’ l-u_zu tar-rigali hawn fuq imsemmija jispi_c_ca
fil-ka_z ta’ firda tar-ra_gel u l-mara bi _htija ta’ min fosthom ikun
ir_cieva dawk ir-rigali.
Jekk i_z-_zwie_g ma 
jsirx.
1809.  (1) Kull  donazzjoni  mag_hmula  mill-g_harajjes
b’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, jew bil-kitba ta_z-_zwie_g, sew lil xulxin
jew minn wie_hed mill-g_harajjes lill-ie_hor, m’g_handhiex effett jekk
i_z-_zwie_g ma jsirx.
Kap. 5.
(2) I_zda, id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg_hoddux, u
d-donatarju jista’ j_zomm il-_hwejje_g mog_htija lilu b’donazzjoni,
jekk i_z-_zwie_g ma jsirx g_haliex id-donatur, ming_hajr ra_guni tajba,
ma jkunx irid jag_hmel dan i_z-_zwie_g; bla _hsara tal-jedd tad-
donatarju g_had-danni ta_ht id-disposizzjonijiet tal-Li_gi dwar
Weg_hdiet ta’ _Zwie_g.
Donazzjoni bejn ir-
ra_gel u l-mara,
1810.  (1) Kull donazzjoni illi, matul i_z-_zwie_g, ir-ra_gel jag_hmel
lil martu, jew il-mara lil _zew_gha, ming_hajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti hija nulla, ukoll jekk tkun lil xulxin jew b’kumpens. 
(2) I_zda, jekk ikun hemm din l-awtorizzazzjoni, ir-ra_gel jista’
jag_hmel donazzjoni lill-mara, u din lir-ra_gel, ta’ beni li d-donatur
g_handu, jew ta’ beni li d-donatur g_handu u g_had ikollu, jew ta’ dak
li d-donatur ikun sejjer i_halli fi_z-_zmien tal-mewt tieg_hu, bla _hsara
ta’ dak li hu mi_gjub fl-artikolu 1748; u g_hal dawn id-donazzjonijiet
ig_hoddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1806.
lill-qraba tal-
wie_hed jew ta’ l-
o_hra.
1811. Kull donazzjoni mag_hmula ming_hajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti minn wie_hed mill-mi_z_zew_gin lill-qarib mid-demm jew bi
_zwie_g ta’ l-ie_hor, hija wkoll nulla.
Rigali _zg_har. 1812.  Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 639, l-
awtorizzazzjoni tal-qorti, imsemmija fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel
dan, ma hix me_htie_ga g_hal dawk li huma rigali jew donazzjonijiet
minn id g_hal id ta’ _hwejje_g ta’ valur _zg_hir, meta jittie_hed qies ta_c-
_cirkostanzi tad-donatur.
Sub-titolu Vl
FUQ IT-TNAQQIS TAD-DONAZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
donazzjonijiet li 
jaqbzu s-sehem 
disponibbli.
1813.  Id-donazzjonijiet ta’ kull xorta, ukoll jekk mag_hmula
f’kontemplazzjoni ta’ _zwie_g, lill-g_harajjes u lit-tfal li jitwieldu
mi_z-_zwie_g tag_hhom, g_handhom, jekk fi_z-_zmien li tinfeta_h is-
su_c_cessjoni tad-donatur jinsab li jaqb_zu s-sehem tal-beni li d-
donatur, skond ir-regola mi_gjuba fl-artikolu 614, seta’ jiddisponi
minnu, ji_gu mnaqqsa sa dak is-sehem.
  _g 305
Ig_hoddu r-regoli 
disposizzjonijiet 
ta’ testment. 
  Ir-regoli mi_gjubin fl-artikolu 621 u fl-artikolu 647 u fl-
g_handhom jit_harsu wkoll dwar it-tnaqqis ta’ donazzjonijiet. 
Min jista’ jitlob it-
dawk li favur tag_hhom il-li_gi tirriserva sehem mill-beni tal-mejjet,
u mill-werrieta tag_hhom jew minn dawk li l-jeddijiet tag_hhom
Il-jedd g_hat-talba 
tat-tnaqqis ma 
irrinunzjat matul il-
_hajja tad-donatur.
 Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1240, dawk li
donazzjonijiet, ma jistg_hux jirrinunzjaw g_hal dan il-jedd fil-_hajja
tad-donatur, la b’dikjarazzjoni espressa, lanqas billi jag_htu l-
Id-donatarji, e_c_c., 
ma jistg_hux jitolbu 
1817. 
jistg_hux jitolbu t-tnaqqis tad-donazzjonijiet jew jie_hdu _gid minnu.
Ma jsirx tnaqqis ta’ 
wara li ma jkun 
fadal xejn mill-
testment.
1818. It-tnaqqis tad-donazzjonijiet ma jsirx _hlief wara li ma jkun
fadal xejn i_zjed mill-valur tal-beni kollha mda_h_hlin fit-testment; u
a_h_har donazzjoni u hekk wa_hda wara l-o_hra, billi wie_hed jitla’ minn
ta’ l-a_h_har g_hal dawk ta’ qabel.
nfisha.
1819. Ir-radd tal-_ha_ga ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har
artikolu qabel dan, isir bir-radd tal-_ha_ga nfisha, bla _hsara ta’ dak li
Radd tal-frottijiet.
donazzjoni li taqbe_z is-sehem disponibbli, minn dak in-nhar tal-
in_giebet ‘il quddiem matul is-sena; inkella, minn dak in-nhar tat-
talba _gudizzjarja.
g_handhom 
jintraddu _hielsa.
  L-immobbli li g_handhom jintraddu min_habba t-tnaqqis,
fuqhom mid-donatarju.
L-azzjoni ta’ 
titmexxa kontra t-
terzi.
 (1)
tista’ tin_gieb ‘il quddiem minn dawk li lilhom tmiss, kontra t-terzi
pussessuri ta’ l-immobbli li jkunu jag_hmlu parti mid-
fl-istess ordni li tista’ tin_gieb ‘il quddiem kontra l-istess donatarji,
i_zda mhux qabel l-eskussjoni tal-beni tag_hhom mill-attur.
Din l-azzjoni g_handha ti_gi e_zer_citata skond l-ordni tad-dati
tat-trasferimenti, billi jinbeda mill-a_h_har wie_hed.
azzjoni ta’ tnaqqis, 
e_c_c.
 (1)
kontra d-donatarji kemm kontra t-terzi, taqa’ bil-preskrizzjoni
eg_hluq _hames snin minn dak in-nhar tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni.
I_z-_zmien hawn fuq imsemmi jimxi wkoll kontra l-minuri u
l-interdetti.
  306      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Titolu XV
FUQ IS-SELF G_HALL-U_ZU JEW KOMMODAT
X’inhu l-
kommodat.
1824. Il-kommodat jew self g_hall-u_zu hu kuntratt li bih wa_hda
mill-partijiet tikkunsinna _ha_ga lill-parti l-o_hra, sabiex din tinqeda
biha, bla _hlas, g_hal _zmien jew g_hal u_zu determinat, bl-obbligu ta’
dak li jir_civiha li jrodd il-_ha_ga nfisha.
X’jista’ jing_hata 
b’kommodat.
1825.  Dak kollu li hu fil-kummer_c, u li ma jintemmx bl-u_zu,
jista’ jkun l-o_g_gett ta’ dan il-kuntratt.
L-obbligazzjonijiet 
ig_haddu fil-
werrieta.
1826.  L-obbligazzjonijiet li ji_gu kkuntrattati bis-sa_h_ha tal-
kommodat,  ig_haddu  fil-werrieta  tal-kommodant  u  tal-
kommodatarju:
I_zda jekk is-self ikun sar g_hall-_gid tal-kommodatarju, u
tieg_hu nnifsu biss, il-werrieta tieg_hu ma jistg_hux jissoktaw igawdu
l-_ha_ga mislufa.
Obbligi ta’ min 
jissellef 
b’kommodat.
1827.  (1) Il-kommodatarju g_handu jqis li j_hares u j_zomm fi stat
tajjeb il-_ha_ga lilu mislufa, b_hal missier tajjeb tal-familja.
(2) Ma jistax, ta_ht piena tad-danni, jinqeda bil-_ha_ga g_hal u_zu
ie_hor minn dak li g_halih g_handha sservi kif turi l-_ha_ga nfisha jew
minn dak li jkun _gie stabbilit fil-ftehim.
Il-kommodatarju 
ma jwe_gibx g_hall-
_hsara jekk il-_ha_ga 
tispi_c_ca.
1828.  Jekk il-_ha_ga tispi_c_ca b’a_c_cident, ming_hajr _htija tal-
kommodatarju, dan mhu obbligat g_hal ebda _hlas ta’ _hsara. 
Il-kommodatarju 
jwie_geb g_hall-u_zu 
xort’o_hra jew 
g_had-dewmien.
1829.  Jekk il-kommodatarju jag_hmel mill-_ha_ga u_zu xort’o_hra,
jew jinqeda biha g_hal _zmien itwal milli jmissu, hu jwie_geb g_hat-
telfa tag_hha wkoll jekk ti_gri b’a_c_cident, kemm-il darba ma
jippruvax li l-_ha_ga kienet tispi_c_ca xorta wa_hda li kieku ma nqediex
biha g_hal u_zu ie_hor, jew li kieku raddha fi_z-_zmien miftiehem fil-
kuntratt.
Jekk il-
kommodatarju 
seta’ je_hles il-_ha_ga 
mislufa milli 
tispi_c_ca.
1830.  Jekk il-_ha_ga mislufa tispi_c_ca b’a_c_cident li minnu l-
kommodatarju seta’ je_hlisha billi jinqeda b’_ha_ga tieg_hu milli bil-
_ha_ga mislufa, jew, jekk ma setax isalva _hlief wa_hda mi_z-_zew_g
_hwejje_g g_ha_zel li je_hles lil tieg_hu, huwa jwie_geb g_hat-telfa ta’ l-
o_hra. 
Effett ta’ l-istima 
tal-_ha_ga mislufa fi 
_zmien is-self.
1831.  L-istima tal-_ha_ga, mag_hmula fi_z-_zmien tas-self, ma
tiswiex g_hal _ha_g‘o_hra _hlief biex ji_gi stabbilit il-valur tal-_ha_ga f’dak
i_z-_zmien, g_hall-ka_z li l-kommodatarju jkollu jwie_geb g_hal xi _hsara
li tista’ ti_gri; u l-kommodatarju ma jwe_gibx, min_habba biss li l-
_ha_ga tkun _giet stmata fi_z-_zmien tal-kunsinna, g_hat-telfa li ti_gri
b’a_c_cident, _hlief jekk ji_gi ppruvat xort’o_hra li kien hemm ftehim
kuntrarju.
Meta l-_ha_ga 
titg_harraq bla _htija 
tal-kommodatarju.
1832. Jekk il-_ha_ga titg_harraq min_habba biss l-u_zu li g_halih _giet
mislufa, u ming_hajr _htija tal-kommodatarju, dan ma jwe_gibx g_hat-
tg_harriq tal-_ha_ga.
 Il-kommodatarju 
ma jistax jitlob l-
ispi_za g_hall-u_zu 
tal-_ha_ga.
1833.  Jekk sabiex jista’ jinqeda bil-_ha_ga mislufa, il-
kommodatarju jkun g_hamel xi spi_za, hu m’g_handux jedd g_hall-_hlas
lura ta’ dik l-ispi_za.
KODI_CI _CIVILI   KAP. 16.        307
_a  
tnejn minn-nies 
jew i_zjed li jisselfu 
_ha_ga.
1834. Jekk tnejn min-nies jew i_zjed jie_hdu flimkien b’self l-
istess _ha_ga, huma jwie_gbu g_haliha   lejn il-kommodant.
Radd tal-_ha_ga lill-
i_z-_zmien.
1835.  (1) Il-kommodant ma jistax jie_hu l-_ha_ga lura _hlief wara li
jkun g_hadda _z-_zmien miftiehem, inkella, fin-nuqqas ta’ ftehim,
wara li tkun serviet g_hall-u_zu li g_halih _giet mislufa.
(2) I_zda, jekk matul i_z-_zmien miftiehem, jew qabel ma jkun
spi_c_ca l-b_zonn tal-kommodatarju, jinqala’ lill-kommodant il-b_zonn
bil-g_ha_gla u bla _hsieb, tal-_ha_ga, il-qorti tista’, skond i_c-_cirkostanzi,
i_g_gieg_hel lill-kommodatarju li jroddha, ta_ht l-obbligu tal-
kommodant li j_hallsu ta’ l-ispejje_z li huwa jkun g_hamel sabiex
jinqeda biha.
Meta l-
kommodatarju 
jag_hmel spejje_z 
straordinarji.
1836. Jekk, matul is-self, il-kommodatarju kellu, biex i_zomm il-
_ha_ga fi stat tajjeb, jag_hmel xi spi_za straordinarja u me_htie_ga, u hekk
ta’ g_ha_gla li ma setax qabel ig_harraf biha lill-kommodant, dan ta’ l-
a_h_har hu obbligat i_hallas lill-ie_hor dik l-ispi_za.
Meta l-kommodant 
iwie_geb g_had-
difetti fil-_ha_ga 
mislufa.
1837. Meta l-_ha_ga mislufa jkollha difetti li jistg_hu jag_hmlu _hsara
lil dak li jinqeda biha, il-kommodant iwie_geb g_hall-_hsara, jekk kien
jaf b’dawk id-difetti u ma g_harrafx bihom lill-kommodatarju.
Kwistjoni jekk il-
kuntratt hux 
kommodat jew 
kiri.
1838.  (1) Meta tinqala’ kwistjoni dwar jekk is-self tal-_ha_ga sarx
b’titolu ta’ kommodat jew ta’ kiri, il-persuna li tippretendi l-_hlas
g_handha tipprova l-jedd tag_hha bi ftehim espress jew ta_citu.
(2) Il-ftehim ta_citu jista’ ji_gi ppruvat mill-kondizzjoni tal-
persuni, mix-xorta tal-_ha_ga, mi_z-_zmien fit-tul ta’ l-u_zu, u minn
_cirkostanzi o_hra.
Titolu XVI
FUQ IL-PREKARJU
X’inhu prekarju.
fl-artikolu 1824, i_zda b’din id-differenza biss, illi dak li jislef il-
_ha_ga jibqa’ fis-setg_ha li je_hodha lura meta jrid.
Radd mat-talba.
radd tag_hha, meta ti_gi lilu mitluba lura, min_habba li bir-radd jista’
jbati _hsara:
I_zda, jekk jinsab li r-radd _gie mitlub bil-_hsieb li ti_gi
kka_gunata _hsara lil dak li ssellef il-_ha_ga, il-qorti tista’ tag_hti lil dan
_zmien g_hal dak ir-radd.
Ig_hoddu r-regoli li 
hemm g_hall-
kommodat.
1841. Bla _hsara ta’ dak li hu mi_gjub fl-a_h_har _zew_g artikoli qabel
dan, ir-regoli dwar il-kuntratt ta’ kommodat ig_hoddu g_hall-
prekarju.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
Titolu XVII
X’inhu l-mutwu. 1842. Il-mutwu jew self g_hall-konsum huwa kuntratt li bih
wa_hda mill-partijiet tikkunsinna lill-o_hra xi kwantit  ta’ _hwejje_g li
jintemmu bl-u_zu, bl-obbligu ta’ min jissellef li jrodd lil min jislef
_a
Effetti tas-self g_hal  1843. Bis-sa_h_ha ta’ dan is-self, min jissellef isir sid il-_ha_ga
L-obbligazzjoni li 
ta’ flus.
  L-obbligazzjoni li to_hro_g minn self ta’ flus hija, fil-
fil-kuntratt.
G_halkemm ikun hemm patt kuntrarju, jekk isir xi tibdil fis-
obbligat biss irodd is-somma fin-numru lilu mislufa, fi flus skond
Radd ta’ flus fi  1845. Jista’ ji_gi miftiehem li r-radd isir fi spe_cji determinata ta’
jekk fi_z-_zmien tal-_hlas din ix-xorta ta’ flus ma tkunx tista’ tinsab
i_zbur_zant is-somma fi flus korrenti, barra milli jwie_geb g_had-danni
Self ta’ ingotti jew  1846. Jekk is-self ikun ta’ ingotti jew o_g_getti, id-debitur g_handu
_a _a
tbaxxa l-prezz tag_hhom.
1837.
 
g_hall-mutwu.
ma jistax irodd il-
kwalit  u kwantit .
  Jekk min jissellef ma jkunx jista’, ming_hajr _hsara
_a
kwantit  fi_z-_zmien miftiehem, huwa obbligat i_hallas il-valur
(2)
il-lok, il-_hlas isir skond kif kien miexi l-prezz fi_z-_zmien u fil-lok li
Ma hemmx img_hax 
miftiehem.
 
bla _hsara ta’ dak li jing_had fl-artikoli 1139 u 1140, kemm-il darba
jew fi_z-_zmien illi, meta ma jkunx hemm ftehim, ji_gi mog_hti mill-
Ftehim g_hall- 1850. (1)
flus kemm ta’ merkanzija jew _hwejje_g o_hra mobbli.
Jistg_hu wkoll jitbiddlu f’kapital _gdid, b’img_hax, l-
jing_hataw g_hal _zmien ta’ anqas minn sena.
Kull ftehim ie_hor ta’ mg_haxijiet fuq img_haxijiet, ma
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        309
_Hlas ta’ mg_haxijiet 
mhux miftiehma.
1851.  (1) Jekk min jissellef i_hallas img_haxijiet mhux
miftehmin, ma jistax jitlobhom lura u lanqas jaqtag_hhom mill-
kapital, _hlief f’kemm dawn l-img_haxijiet ikunu i_zjed mil-limiti
mog_htija fl-artikolu ta’ wara dan.
(2) I_zda, l-img_haxijiet im_hallsa fuq kull somma ta’ mg_haxijiet
li jkollhom jing_hataw g_hal _zmien ta’ anqas minn sena, jistg_hu
jintalbu lura jew jinqatg_hu mill-kapital, ukoll jekk l-img_haxijiet
hekk im_hallsa ma jkunux jaqb_zu l-limiti hawn fuq imsemmija. 
Limiti ta’ mg_hax. 
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
LIV. 1974.9; 
VI. 1983.5; 
IX.1992.2.
1852.  (1) L-img_hax ma jistax jaqbe_z it-tmienja fil-mija fis-
sena.
(2) L-img_hax miftiehem f’i_zjed minn daqshekk ji_gi mnaqqas
sal-limiti hawn fuq imsemmija.
(3) Jekk ikun _gie m_hallas img_hax i_zjed minn dak li tag_hti l-
li_gi, i_z-_zejjed jinqata’ mill-kapital.
Kap. 215.
(4)* Meta jing_hata self minn bank li g_handu li_cenza skond l-Att
dwar il-Kummer_c Bankarju, jew jin_gabar self f’xi _zmien wara l-1
ta’ Lulju, 1982, bil-_hru_g ta’ bonds, debentures jew titoli o_hra u r-
rata ta’ l-img_hax og_hla minn tmienja fil-mija fis-sena tkun _giet
stabbilita b’ordni mag_hmul skond l-artikolu 22 ta’ l-imsemmi Att u
tkun tapplika dwar dak is-self, jew, dwar self mag_hmul jew li
jin_gabar kif intqal qabel, tkun _giet approvata mill-Ministru
responsabbli g_hall-finanzi rata ta’ mg_hax og_hla minn tmienja fil-
mija spe_cifikament dwar dak is-self, id-disposizzjonijiet ta’ qabel
ta’ dan l-artikolu g_handhom japplikaw g_hal dak is-self, safejn u
g_hal dak i_z-_zmien u bla _hsara g_hal dawk il-kondizzjonijiet li
ta_hthom dik ir-rata ta’ mg_hax og_hla tkun tapplika jew tkun _giet
approvata kif intqal qabel, b_hallikieku r-rata ta’ mg_hax hekk
stabbilita jew approvata kif intqal qabel kienet l-og_hla rata ta’
mg_hax li tista’ ti_gi mposta skond is-subartikolu (1).
Kap. 233.
(5) Minkejja kull _ha_ga fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu, jew f’xi disposizzjoni o_hra ta’ li_gi, i_zda bla _hsara g_had-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Kontroll fuq il-Kambju, fejn ikun
hemm obbligazzjoni g_hal _hlas ta’ img_hax b’rata og_hla minn tmienja
fil-mija fis-sena ta_ht li_gi ta’ pajji_z li mhux Malta, jew tkun regolata
minn dik il-li_gi, skond il-kondizzjonijiet tas-suq li jkunu jipprevalu
f’dak il-pajji_z l-ie_hor jew skond kundizzjonijiet tas-suq
internazzjonali, u l-ammont ikun iddeterminat u pagabbli f’valuta
barranija, dik ir-rata og_hla ta’ img_hax g_handha g_hal finijiet u effetti
kollha tkun rikonoxxuta b_hala valida u esegwibbli f’Malta.
Kuntratt mag_hmul 
b’qerq tad-
disposizzjoni ta’ 
qabel.
1853. Kull kuntratt, ta_ht kull isem li jkun, mag_hmul b’qerq tad-
disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan, jista’ jit_hassar; u
f’dan il-ka_z, jekk il-_hwejje_g mislufa ma jistg_hux ji_gu mog_htija lura,
il-kreditur jista’ jitlob biss il-_hlas tal-valur tag_hhom fi_z-_zmien li hu
kkunsinnahom lid-debitur.
*L-Att dwar il-Kummer_c Bankarju (Kap. 215) _gie m_hassar bl-Att ta’ l-1994,
dwar il-Kummer_c Bankarju, u l-Att _gdid ma g_handux disposizzjoni simili g_hall-
artikolu 22 ta’ l-Att l-antik.
Ara wkoll l-artikolu 38 ta’ l-Att dwar il-Bank _Centrali ta’ Malta (Kap. 204).
  310      _h       
Meta r-rata ta’ l-
img_hax ma tkunx 
1854. 
ming_hajr ma ti_gi miftiehma r-rata, l-img_hax jinqies bil-_hamsa fil-
mija fis-sena.
kapital ming_hajr 
riserva g_hall-
1855. 
il-jedd g_hall-img_haxijiet, tnissel il-pre_zunzjoni tal-_hlas tag_hhom, u
_g_gib il-_helsien minnhom, bla _hsara tal-prova kuntrarja.
b’ipoteka fuq 
bastimenti.
XXII. 2000.101.
Kap. 234.
(1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titlu jew ta’ kull parti
jillimitaw jew jirrestrin_gu l-_gbir ta’ mg_hax u mg_hax kompost, ma
g_handhomx ikunu japplikaw g_hal djun jew g_hal obbligazzjonijiet
Att dwar il-Bastimenti Merkantili; u jkun le_gittimu li l-ammont ta’
mg_hax dovut  dwar xi dejn jew obbligazzjoni o_hra b_hal dawk ikun
obbligazzjoni l-o_hra.
(2)
Bank _Centrali ta’ Malta, b’ordni jestendi d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (1) g_hal dawk id-djun u obbligazzjonijiet o_hra li jista’
jista’ f’dak l-ordni jistabbilixxi, u jista’ bl-istess mod minn _zmien
g_hal _zmien jemenda, jirrevoka jew jissostitwixxi kull ordni hekk
Titolu XVIII
FUQ IL-MANDAT
XORTA U FORMA TAL-MANDAT
X’inhu l-mandat.  (1)
tag_hti lil persuna o_hra s-setg_ha li tag_hmel xi _ha_ga g_haliha.
(2)
il-mandat.
L-o_g_gett tal- 1857.   Il-mandat g_handu jkollu b_hala skop tieg_hu _ha_ga le_cita
li min jag_hti l-mandat seta’ jag_hmel huwa nnifsu.
Bla _hsara ta’ kull disposizzjoni spe_cjali o_hra tal-li_gi, il-
mandat jista’ jing_hata b’att pubbliku, b’kitba privata, b’ittra, jew
A_c_cettazzjoni mill-
mandatarju.
  L-a_c_cettazzjoni tal-mandatarju tista’ wkoll tkun ta_cita u
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        311
Konsegwenzi meta 
l-mandatarju 
jonqos li jg_harraf 
bir-rifjut lill-
mandant.
1859. Kull persuna fil-kummer_c jew li te_zer_cita professjoni illi,
ming_hajr ra_guni tajba tonqos li tg_harraf bla dewmien lill-mandant li
ma tridx ta_c_cetta inkarigu dwar affarijiet tal-kummer_c jew tal-
professjoni, skond il-ka_z, twie_geb lejn il-mandant g_had-danni
kka_ggunati bid-dewmien.
L-isem tal-
mandatarju m_holli 
in bjank.
1860.  Jekk il-mandat jing_hata b’kitba privata, l-isem tal-
mandatarju jista’ jit_halla in bjank; f’dan il-ka_z, sakemm l-isem ma
ji_gix miktub, min ikollu f’idejh il-kitba jew l-att tal-prokura jitqies
li huwa l-mandatarju.
Meta l-mandat hu 
bla _hlas.
1861.  Il-mandat hu bla _hlas jekk ma jkunx hemm ftehim
kuntrarju.
Il-mandat huwa 
spe_cjali jew 
_generali.
1862.  Il-mandat huwa spe_cjali, jekk jing_hata g_hal _ha_ga wa_hda
jew g_hal xi _hwejje_g determinati, biss; jew _generali, jekk jing_hata
g_hall-affarijiet kollha tal-mandat.
Mandat _generali.
ta’ amministrazzjoni.
 (2) Is-setg_ha sabiex isiru trasferimenti ta’ beni, minbarra dawk
it-trasferimenti li jaqg_hu fil-limiti ta’ l-amministrazzjoni, jew
sabiex isiru ipoteki fuq beni jew sabiex isiru atti o_hra ta’ proprjet_a ,
g_handha tkun espressa.
Setg_hat tal-
mandatarju.
1864.  Il-mandatarju ma jista’ jag_hmel xejn li jo_hro_g mil-limiti
tal-mandat.
Atti li mandatarju 
jista’ jag_hmel.
1865.  (1) G_hall-esekuzzjoni tal-mandat, il-mandatarju jista’
ja_gixxi _gudizzjarjament; jag_hmel u jissokta appelli; jag_hmel prova
bis-subizzjoni tal-parti kuntrarja; jie_hu l-_gurament in litem jew il-
_gurament suppletorju; jesegwixxi sentenzi sew fuq _hwejje_g mobbli
kemm immobbli; jitlob il-_hru_g ta’ atti kawtelatorji, fosthom dawk li
g_halihom hu me_htie_g li jsiru rikorsi jew dikjarazzjonijiet bil-
_gurament; jitlob, meta hemm jedd, l-arrest tal-persuna tad-debitur
tal-mandant; u jag_hmel kull _ha_ga o_hra li l-mandant jista’ jag_hmel
huwa nnifsu, g_halkemm dawn is-setg_hat ma jkunux espressi fil-
mandat.
(2) Il-mandatarju jista’ wkoll, bis-setg_ha hawn fuq imsemmija,
ikun konvenut fl-isem tal-mandant, f’kaw_zi li g_handhom x’jaqsmu
ma’ l-affari li tid_hol fil-mandat.
Meta l-mandatarju 
ma jistax joqg_hod 
fil-kaw_za b_hala 
attur jew konvenut. 
Kap. 12.
1866.  I_zda, il-mandatarju ma jistax joqg_hod fil-kaw_za, b_hala
attur jew konvenut, fl-isem tal-mandant, g_halkemm dan ikun tah
din is-setg_ha, meta l-mandant innifsu ma jkunx nieqes mill-g_zira li
fiha l-kaw_za g_handha ssir, bla _hsara dejjem ta’ dak li jing_had fl-
artikolu 786 tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Setg_hat o_hra tal-
mandatarju.
1867.  (1) Fis-setg_ha espressa mog_htija lill-mandatarju li
jittransi_gi, ma tid_holx is-setg_ha li j_gib kwistjoni, arbitra_g_g, u lanqas
il-kontra.
(2) Fis-setg_ha li jir_cievi tid_hol is-setg_ha li jag_hti ri_cevuta.
(3) Fis-setg_ha li jbig_h tid_hol is-setg_ha li jir_cievi l-prezz.
Setg_hat _generali.
ordinarju tal-professjoni jew xog_hol tag_hha, ming_hajr ma ji_gu
  312      _h       
espressament limitati s-setg_hat tag_hha, jitqies li lil din il-persuna
ing_hatat is-setg_ha li tag_hmel dak kollu li jidhrilha me_htie_g g_hall-
xog_hol hawn fuq imsemmijin, jista’ ji_gi mag_hmul minnha.
Minuri jistg_hu 
Sostitwit: 
XLVl. 1973.96.
 Il-minuri jistg_hu ji_gu ma_htura mandatarji; i_zda f’kull ka_z
skond ir-regoli _generali dwar l-obbligazzjonijiet tal-minuri.
Setg_hat tal- 1870. 
direttament kontra dak li mieg_hu l-mandatarju f’din il-kwalit_a
Jekk l-mandatarju 
ja_gixxi f’ismu.
 (1)
il-mandant m’g_handux azzjoni kontra dawk li mag_hhom il-
mandatarju jkun ikkuntratta, u lanqas dawn m’g_handhom azzjoni
(2) I_zda, f’dan il-ka_z, il-mandatarju hu obbligat direttament
tieg_hu nnifsu.
Bla _hsara ta’ 
Kap. 13.
1872. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi_ci ma j_hassrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodi_ci tal-Kummer_c, lanqas ta’ li_gijiet spe_cjali
Sub-titolu II
FUQ L-OB LI I TA MANDATARJU
Dmirijiet tal-
mandatarju.
 (1)
sakemm hu jibqa’ inkarigat, u fil-ka_z ta’ nuqqas ta’ esekuzzjoni
jwie_geb g_had-danni u l-img_haxijiet.
Huwa wkoll obbligat li jispi_c_ca l-affari li jkun beda qabel
il-mewt tal-mandant, jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ _hsara.
_a  tal- 1874.   Il-mandatarju jwie_geb mhux biss g_hall-eg_hmil dolu_z,
i_zda wkoll g_hal negli_genza fl-esekuzzjoni tal-mandat.
I_zda, din ir-responsabbilt_a
g_handha titqies b’mod anqas sever fil-ka_z ta’ dak li l-mandat tieg_hu
jkun bla _hlas, milli fil-ka_z ta’ dak li l-mandat tieg_hu jkun bil-_hlas.
mandatarju li jag_hti 
kont.
 ll-mandatarju, meta ma jkunx me_hlus espressament mill-
ta’ dak kollu li jkun ir_cieva bis-sa_h_ha tal-mandat, ukoll jekk dak li
jkun ir_cieva ma kellux jing_hata lill-mandant.
jistax iqieg_hed lil 
_haddie_hor floku.
 (1)
jekk ma tkunx _giet mog_htija lilu s-setg_ha g_haldaqshekk mill-
mandant.
Jekk tkun _giet mog_htija lilu din is-setg_ha, i_zda ming_hajr ma
jkun _gie mog_hti l-isem tal-persuna li g_handha toqg_hod floku, il-
g_ha_zel persuna mag_hrufa b_hala mhix ta’ _hila jew mhix solvibbli,
jew jekk xort’o_hra kien jafha b_hala tali.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        313
(3) Fil-ka_zijiet kollha, il-mandant jista’ ja_gixxi direttament
kontra l-persuna li l-mandatarju jkun qabbad floku.
Meta _zew_g 
mandatarji jew 
i_zjed huma 
ma_htura bl-istess 
att.
1877.  (1) Meta b’att wie_hed ji_gu ma_htura _zew_g prokuraturi jew
mandatarji, inkella i_zjed, huma mhumiex bejniethom responsabbli
in solidum _hlief jekk ikun _gie hekk miftiehem espressament.
(2) Kull wie_hed minn dawn il-mandatarji jista’ jesegwixxi l-
mandat b’mod li jiswa, ukoll ming_hajr il-kunsens tal-mandatarji l-
o_hra, jew bl-opposizzjoni tag_hhom, barra minn meta l-mandant
ikun ordna espressament illi l-wie_hed ma jistax ja_gixxi ming_hajr l-
ie_hor, jew ikun xort’o_hra qassam espressament bejniethom l-
inkarigi ta’ kull wie_hed.
(3) Il-limiti tas-setg_hat ta’ kull wie_hed mill-mandatarji hawn
fuq imsemmijin ma jistax jin_gieb kontra t-terzi, _hlief jekk dan il-
limiti jkun jirri_zulta mill-att tal-prokura jew ji_gi ppruvat li dawn it-
terzi kienu b’mod ie_hor jafu bi_z_zejjed b’dan il-limiti.
Il-mandtarju 
g_handu jag_hti l-
img_hax tas-somom 
li jie_hu g_hall-u_zu 
tieg_hu, e_c_c.
1878. Il-mandatarju g_handu jag_hti l-img_haxijiet tas-somom illi,
ming_hajr is-setg_ha tal-mandant, ikun inqeda bihom g_hall-u_zu
tieg_hu nnifsu, minn dak in-nhar li jkun hekk inqeda bihom, u ta’
kull somma o_hra li tag_hha jkun baqa’ debitur lejn il-mandant, minn
dak in-nhar li jkun _gie mqieg_hed in mora, bla _hsara, fi_z-_zew_g
ka_zijiet hawn fuq imsemmija, ta’ l-u_zi tal-kummer_c.
Il-mandatarju 
mhux obbligat 
huwa nnifsu lejn 
min ikkuntratta 
mieg_hu f’dik il-
kwalit_a .
1879. Il-mandatarju, illi jkun g_harraf bi_z_zejjed bis-setg_hat tieg_hu
lill-parti li mag_hha jkun ikkuntratta f’dik il-kwalit_a , ma jwie_geb
g_hal ebda garanzija dwar dak li jkun g_hamel barra minn dawk il-
limiti, _hlief jekk hu jkun obbliga ru_hu huwa nnifsu g_haldaqshekk.
Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGI TAL-MANDANT
Obbligi tal-
mandant,
1880.  (1) Il-mandant g_handu jesegwixxi l-obbligazzjonijiet li l-
mandatarju jkun ikkuntratta skond is-setg_hat li huwa jkun tah.
(2) Hu mhux obbligat g_hal dak li l-mandatarju jkun g_hamel
barra mil-limiti ta’ dawk is-setg_hat, _hlief jekk hu jkun irratifika
espressament jew ta_citament dak l-eg_hmil.
lejn il-mandatarju,
dan ikun _hare_g u l-ispejje_z li jkun g_hamel fl-esekuzzjoni tal-
mandat; u g_handu jikkumpensah tax-xog_hol tieg_hu jekk ikun
wieg_hdu dan il-kumpens, jew jekk dan il-kumpens g_handu jitqies li
_gie miftiehem ta_citament min_habba l-professjoni tal-mandatarju u
_cirkostanzi o_hra.
(2) Meta ma jistax jing_had li kien hemm negli_genza fil-
mandatarju, il-mandant ma jistax ji_c_had li jag_hti l-_hlas u l-kumpens
fuq imsemmi, g_halkemm l-affari ma tkunx irnexxiet; u lanqas ma
jista’ jnaqqas is-somma ta’ dawk l-ispejje_z li jkunu saru u tal-flus li
jkunu n_har_gu bona fidi mill-mandatarju, bl-isku_za li setg_hu kienu
314      KAP. 16.       KODI_CI _CIVILI
g_hal telf, 1882. Il-mandant g_handu wkoll jindennizza lill-mandatarju tat-
telf li jkun bata min_habba l-mandat, meta ma jistax jing_had li kien
g_hal img_hax tal-
flus ma_hru_ga u 
1883. 
img_haxijiet fuq il-flus ma_hru_ga u spejje_z imsemmijin fl-artikolu
1881, minn dak in-nhar tal-_hlas ta’ dawk is-somom.
jkunu tnejn jew 
i_zjed huma 
in 
solidum 
mandatarju.
1884. Meta mandatarju ji_gi ma_htur minn _zew_g persuni jew i_zjed
g_hal affari komuni, kull wa_hda minnhom hija obbligata 
lejn il-mandatarju g_hall-effetti kollha li jo_hor_gu mill-mandat.
Il-mandatarju jista’ 
_hwejje_g tal-
mandat.
  Il-mandatarju g_handu jedd i_zomm f’idejh il-_hwejje_g tal-
dak il-mandat.
Sub-titolu IV
IF J SP A L- AN AT
Tmiem tal-mandat.  Il-mandat jispi_c_ca -
a)
(b bil-mewt, bl-inibizzjoni, _generali jew parzjali, li
jikkuntratta, bid-dikjarazzjoni ta’ falliment, jew bi_c-
, tal-mandant jew tal-mandatarju;
( ) bit-tmiem tas-setg_hat tal-mandant;
d)
(e bir-rinunzja tal-mandatarju.
Tne_h_hija tal- 1887.   Il-mandant jista’ jne_h_hi l-mandat kull meta jrid.
(2)
tne_h_hija tal-mandat mog_hti lil dak ta’ qabel, ukoll jekk il-
mandatarju l-_gdid ma ja_c_cettax l-inkarigu.
Mandat _generali ma j_gibx it-tne_h_hija ta’ mandat spe_cjali li
jkun _gie mog_hti qabel, _hlief jekk fil-mandat _generali tkun _giet
It-tmiem ta’ 
mandat ma 
ma jkunux jafu bih.
1888. (1) ll-fatt li jkun hemm xi wa_hda mir-ra_gunijiet li
min_habba li ma kinux jafu b’dak il-fatt, ikunu kkuntrattaw mal-
mandatarju, bla _hsara tal-jedd tal-mandant li jdur kontra l-
(2) Lanqas ma jista’ l-fatt ta’ xi wa_hda minn dawk ir-ra_gunijiet
kienx jaf b’dak il-fatt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        315
Rinunzja tal-
mandat.
1889.  (1) Il-mandatarju jista’ jirrinunzja g_hall-mandat billi
jg_harraf b’din ir-rinunzja lill-mandant.
(2) B’dan kollu, jekk ir-rinunzja tkun ta’ _hsara g_hall-mandant,
dan g_handu ji_gi kkumpensat mill-mandatarju, _hlief meta dan ma
jkunx jista’ jissokta fl-esekuzzjoni tal-mandat, ming_hajr ma jbati
huwa stess _hsara kbira.
Dmir tal-werrieta 
tal-mandatarju li 
jmut.
1890. Jekk il-mandatarju jmut, il-werrieta tieg_hu, jekk ikunu jafu
li huwa kien mandatarju, g_handhom ig_harrfu b’dan lill-mandant, u,
sa dan il-waqt, jag_hmlu dak li hu me_htie_g fl-interess tal-mandant,
skond ma jkunu jitolbu _c-_cirkostanzi.
 
Titolu XIX
FUQ ID-DEPO_ZITU
X’inhu d-depo_zitu.
jir_cievi l-_ha_ga ta’ _haddie_hor, bl-obbligu li jikkustodiha u li jroddha
in natura.
Sub-titolu I
FUQ ID-DEPO_ZITU HEKK PROPRJAMENT IMSEJJA_H
Xorta tad-depo_zitu 
hekk proprjament 
imsejja_h.
1892.  (1) Id-depo_zitu hekk proprjament imsejja_h huwa kuntratt
gratuwitu, bla _hsara ta’ kull ftehim kuntrarju.
(2) Il-_hwejje_g mobbli biss jistg_hu jkunu l-o_g_gett ta’ dan id-
depo_zitu.
Meta d-depo_zitu hu 
perfett.
1893.  (1) Id-depo_zitu hu perfett biss bil-kunsinna tal-_ha_ga lid-
depo_zitarju.
(2) Il-kunsinna ssir bil-kunsens biss, jekk il-_ha_ga tkun _ga
f’idejn id-depo_zitarju ta_ht titolu ie_hor u ji_gi miftiehem li g_handha
tibqa’ f’idejh b_hala depo_zitu.
Meta d-depo_zitarju 
jista’ jinqeda bil-
_ha_ga ddepo_zitata.
1894. Id-depo_zitu ta’ flus jew ta’ _hwejje_g o_hra li jintemmu bl-
u_zu, hu regolat mil-li_gijiet dwar is-self ta’ _ha_ga g_hall-konsum jew
mutwu, meta lid-depo_zitarju tkun ing_hatat is-setg_ha li jinqeda bil-
_ha_ga ddepo_zitata g_handu, bl-obbligu biss li jrodd daqsha ta’ l-istess
xorta u kwalit_a .
Depo_zitu 
volontarju jew 
ne_cessarju.
1895. Id-depo_zitu hu volontarju jew ne_cessarju.
§  I. FUQ ID-DEPO_ZITU VOLONTARJU
Xorta tad-depo_zitu 
volontarju.
1896. Id-depo_zitu volontarju jsir bil-kunsens min-na_ha l-wa_hda
ta’ dak li jiddepo_zita u min-naha l-o_hra ta’ dak li jir_cievi l-_ha_ga
  316      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
b’depo_zitu.
Bejn min jista’ jsir 
id-depo_zitu 
volontarju.
1897.  (1) Id-depo_zitu volontarju jista’ jsir biss bejn persuni
kapa_ci li jikkuntrattaw.
(2) B’dan kollu, jekk persuna kapa_ci li tikkuntratta ta_c_cetta
depo_zitu li jsir lilha minn persuna li ma tkunx kapa_ci li tikkuntratta,
hija tkun marbuta bl-obbligazzjonijiet kollha ta’ veru depo_zitarju.
Depo_zitu 
volontarju 
mag_hmul minn 
persuna kapa_ci lil 
wa_hda inkapa_ci.
1898. Jekk id-depo_zitu jsir minn persuna kapa_ci li tikkuntratta lil
wa_hda li ma tkunx kapa_ci, il-persuna li tag_hmel id-depo_zitu
m’g_handhiex _hlief il-jedd ta’ l-azzjoni tar-rivendikazzjoni tal-_ha_ga
mog_htija b’depo_zitu sakemm tkun g_hadha f’idejn id-depo_zitarju,
inkella ta’ l-azzjoni tar-radd sas-somma li tkun sfat ta’ _gid lid-
depo_zitarju.
FUQ L-OBBLIGI TAD-DEPO_ZITARJU
_Hsieb li g_handu 
jie_hu d-
depo_zitarju.
1899. Id-depo_zitarju g_handu, fil-kustodja tal-_ha_ga ta_ht depo_zitu,
jie_hu _hsieb daqs kemm jie_hu fil-kustodja ta’ _hwej_gu.
Ka_zijiet li fihom l-
obbligi g_handhom 
ji_gu m_harsa 
b’akbar reqqa.
1900.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan
g_handhom ji_gu applikati b’mod aktar sever -
(a) meta d-depo_zitarju jkun offra ru_hu huwa nnifsu biex
jie_hu f’idejh id-depo_zitu;
(b) meta jkun ftiehem li g_handu jit_hallas g_hall-kustodja
tad-depo_zitu;
(_c) meta d-depo_zitu jkun sar biss fl-interess tad-
depo_zitarju;
(d) meta jkun _gie miftiehem espressament li d-depo_zitarju
g_handu jwie_geb g_hal kull xorta ta’ negli_genza.
(2) F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fis-subartikolu
(1)(a), (b) u (_c), ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1132(1);
u, fil-ka_z imsemmi fil-paragrafu (d) ta’ l-istess subartikolu, id-
depo_zitarju jwie_geb g_hal kull negli_genza, tkun kemm tkun _zg_hira.
Id-depo_zitarju ma 
jwe_gibx g_hall-
a_c_cidenti jew g_hat-
telfa tal-_ha_ga.
1901.  Id-depo_zitarju ma jwie_geb qatt g_hall-a_c_cidenti li ji_gru
b’forza ma_g_guri, _hlief jekk ikun _gie mqieg_hed in mora g_har-radd
tal-_ha_ga ddepo_zitata; lanqas ma jwie_geb, f’dan l-a_h_har ka_z, jekk il-
_ha_ga kienet tispi_c_ca xorta wa_hda li kieku kienet tinsab g_hand id-
depo_zitant.
Hu ma jistax 
jinqeda bil-_ha_ga 
ddepo_zitata.
1902.  Id-depo_zitarju ma jistax jinqeda bil-_ha_ga ddepo_zitata,
ming_hajr il-kunsens, espress jew pre_zunt, tad-depo_zitant.
Hu m’g_handux 
ifittex li jikxef 
x’inhuma l-
_hwejje_g 
iddepo_zitati.
1903.  Hu m’g_handux ifittex x’inhuma l-_hwejje_g iddepo_zitati,
meta jkunu _gew fdati lilu f’kaxxa mag_hluqa jew misrura u
ssi_gillati.
Radd tad-depo_zitu, 1904.  (1) Id-depo_zitarju g_handu jrodd dik il-_ha_ga stess li jkun
ir_cieva, fl-istat li din tkun tinsab fi_z-_zmien tar-radd.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        317
(2) It-tg_harriq li jsir fil-_ha_ga ming_hajr _htija tad-depo_zitarju,
ibatih id-depo_zitant.
jew tal-_ha_ga 
mog_htija flokha.
1905. Id-depo_zitarju, li ming_handu l-_ha_ga ddepo_zitata tkun _giet
me_huda b’forza ma_g_guri, u illi jkun ir_cieva flokha somma ta’ flus
jew _ha_g‘o_hra, g_handu jrodd dak li jkun ir_cieva.
Dmirijiet tal-
werriet tad-
depo_zitarju.
1906. Il-werriet tad-depo_zitarju, illi b’bona fidi jbig_h il-_ha_ga li
ma kienx jaf li kienet b’depo_zitu, hu obbligat biss li jrodd il-prezz
li da_h_hal jew i_cedi l-jedd ta’ l-azzjoni kontra x-xerrej, jekk il-prezz
ikun g_had ma t_hallasx.
Jekk id-depo_zitu 
jag_hti frottijiet.
1907.  Jekk il-_ha_ga ddepo_zitata tkun tat frottijiet li jkunu _gew
imda_h_hla mid-depo_zitarju, dan g_handu jroddhom.
 Lil min g_handu 
jintradd id-
depo_zitu.
1908.  Id-depo_zitarju g_handu jrodd il-_ha_ga ddepo_zitata lil dak
biss li jkun fdahielu, jew lil dak li fl-isem tieg_hu jkun sar id-
depo_zitu, jew lill-persuna li tkun _giet ma_htura biex tir_cievi lura l-
_ha_ga.
Id-depo_zitarju ma 
jistax jitlob li d-
depo_zitant jipprova 
li hu sid il-_ha_ga.
1909.  (1) Id-depo_zitarju m’g_handux jedd jitlob illi d-depo_zitant
jipprova li hu sid il-_ha_ga ddepo_zitata.
(2) B’dan kollu, jekk id-depo_zitarju jikxef li l-_ha_ga kienet _giet
mitlufa jew misruqa, hu g_handu jg_harraf lil dak li lilu l-_ha_ga _giet
misruqa, jew li kien tilifha, bid-depo_zitu li sar g_handu, u jag_htih
_zmien bi_z_zejjed biex jitlob lura dak id-depo_zitu. Jekk dak li ji_gi
hekk img_harraf ma jitlobx lura d-depo_zitu fi_z-_zmien fuq imsemmi,
id-depo_zitarju jkun me_hlus jekk jikkunsinna d-depo_zitu lill-persuna
li ming_handha jkun ir_cevieh.
Meta d-depo_zitant 
imut, ir-radd isir 
lill-werriet.
1910.  Jekk id-depo_zitant imut, il-_ha_ga tista’ tintradd biss lill-
werriet tieg_hu.
Meta jkun hemm 
i_zjed minn werriet 
wie_hed.
1911. Meta l-werrieta jkunu tnejn jew i_zjed, jew inkella l-_ha_ga
ddepo_zitata tkun ta’ i_zjed minn persuna wa_hda, id-depo_zitarju ma
jistax irodd il-_ha_ga jekk mhux bil-kunsens ta’ kul_hadd, barra minn
meta s-sehem ta’ kull wie_hed ikun mag_hruf.
Tibdil ta’ l-istat 
tad-depo_zitant. 
Emendat: 
XLVI. 1973. 97.
1912.  Jekk l-istat tad-depo_zitant jitbiddel, b_hal meta l-persuna
ta’ l-et_a  li tkun g_hamlet id-depo_zitu ti_gi interdetta, f’dawn u
f’ka_zijiet b_hal dawn, id-depo_zitarju li jkun jaf b’dan it-tibdil ta’
stat, ma jistax irodd id-depo_zitu _hlief lil dak li jkollu l-
amministrazzjoni tal-jeddijiet u tal-_hwejje_g tad-depo_zitant.
Jekk id-depo_zitu 
jsir mit-tutur, e_c_c.
1913.  Id-depo_zitu mag_hmul minn tutur jew kuratur, jew mir-
ra_gel jew minn amministratur, f’wa_hda minn dawn il-kwalitajiet,
ma jistax jintradd _hlief lill-persuna li g_haliha kien jidher dan it-
tutur, kuratur, ir-ra_gel, jew l-amministratur,  jekk l-
amministrazzjoni tag_hhom tkun spi_c_cat u d-depo_zitarju jkun jaf li
din l-amministrazzjoni spi_c_cat.
Fejn g_handu jsir ir-
radd tad-depo_zitu.
1914.  (1) Ir-radd tad-depo_zitu g_handu jsir fil-lok fejn tkun
tinsab il-_ha_ga ddepo_zitata. Jekk fil-kuntratt ikun _gie msemmi lok
ie_hor, id-depo_zitarju g_handu j_gorr il-_ha_ga f’dak il-lok.
(2) L-ispejje_z tal-_garr huma g_had-depo_zitant.
_Zmien g_har-radd.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
jitolbu, ukoll jekk fil-kuntratt ikun _gie mag_hmul _zmien g_har-radd
jew b’talba _gudizzjarja.
Jeddijiet tad- 1916.   Id-depo_zitarju jista’ j_gieg_hel lid-depo_zitant jie_hu lura
d-depo_zitu.
I_zda, hu ma jistax, ming_hajr ra_guni tajba, i_gieg_hlu jie_hu
lura d-depo_zitu qabel i_z-_zmien miftiehem.
depo_zitarju 
jispi_c_caw jekk ikun 
1917. 
jipprova li l-_ha_ga ddepo_zitata hija tieg_hu nnifsu.
FUQ L-OB LI I TA DEPO_Z TA T
Radd ta’ l-ispejje_z 
mag_hmula mid-
depo_zitarju.
1918.  Id-depo_zitant g_handu jrodd lid-depo_zitarju l-_hlas ta’ l-
ispejje_z li dan ikun g_hamel biex jikkonserva l- _ha_ga  ddepo_zitata, u
g_handu jikkumpensah tat-telf kollu li jkun _gieblu d-depo_zitu.
Id-depo_zitarju 
jista’ j_zomm 
f’idejh id-depo_zitu 
sakemm jit_hallas 
ta’ l-ispejje_z.
1919.  Id-depo_zitarju jista’ j_zomm f’idejh id-depo_zitu sakemm
jit_hallas g_hal kollox ta’ dak kollu li jkollu jie_hu min_habba dak id-
depo_zitu.
§  II. FUQ ID-DEPO_ZITU NE_CESSARJU
X’inhu d-depo_zitu 
ne_cessarju.
1920.  Id-depo_zitu ne_cessarju hu dak li wie_hed ikun im_gieg_hel
jag_hmel min_habba xi a_c_cident, b_hal _hruq, ti_grif, sakke_g_g, g_harqa,
jew xi _grajja o_hra ta’ bla _hsieb.
Disposizzjonijiet 
dwar id-depo_zitu 
volontarju li 
jg_hoddu g_had-
depo_zitu 
ne_cessarju.
1921.  Kull disposizzjoni o_hra dwar id-depo_zitu volontarju
tg_hodd ukoll g_had-depo_zitu ne_cessarju.
Sub-titolu II
FUQ IS-SEKWESTRU KONVENZJONALI
X’inhu s-sekwestru 
konvenzjonali.
1922.  (1) Is-sekwestru konvenzjonali huwa d-depo_zitu ta’ _ha_ga
li fuqha jkun hemm kwistjoni, mag_hmul f’idejn terza persuna, illi
tobbliga ru_hha li troddu, meta tispi_c_ca l-kwistjoni, lill-persuna li
lilha l-_ha_ga ti_gi ddikjarata li tkun tmiss.
(2) Is-sekwestru konvenzjonali jista’ jkollu b_hala o_g_gett sew
_hwejje_g mobbli kemm _hwejje_g immobbli.
_Helsien tas-
sekwestratarju.
1923. Is-sekwestratarju ma jistax ji_gi me_hlus qabel ma tispi_c_ca l-
kwistjoni, _hlief bil-kunsens ta’ dawk li fdawlu l-_ha_ga, jew g_hal
ra_guni tajba.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        319
Disposizzjonijiet 
dwar id-depo_zitu 
volontarju li 
jg_hoddu g_has-
sekwestru 
konvenzjonali.
1924.  Id-disposizzjonijiet dwar id-depo_zitu volontarju jg_hoddu
g_has-sekwestru konvenzjonali.
Titolu XX
FUQ IL-GARANZIJA
Sub-titolu I
X’INHI U SA FEJN TG_HODD IL-GARANZIJA
X’inhu l-kuntratt 
ta’ garanzija.
1925.  Il-garanzija hija kuntratt li bih wie_hed jintrabat lejn il-
kreditur li jissodisfa l-obbligazzjoni ta’ wie_hed ie_hor, jekk dan ma
jissodisfahiex huwa nnifsu.
Ma jistax ikun 
hemm garanzija 
_hlief g_hal 
obbligazzjoni li 
tkun tiswa. 
Emendat: 
XLVI.1973.98.
1926.  (1) Ma jistax ikun hemm garanzija _hlief g_hal
obbligazzjoni li tkun tiswa.
(2) I_zda, il-garanzija tista’ ting_hata g_hal obbligazzjoni li tista’
ti_gi annullata bis-sa_h_ha ta’ e_c_cezzjoni personali g_had-debitur, b_hal
ma hija dik ta’ inkapa_cit_a  min_habba et_a  minuri jew interdizzjoni.
Il-garanzija ma 
tistax taqbe_z id-
dejn.
1927.  (1) Il-garanzija ma tistax tkun g_hal i_zjed minn dak li
jkollu jag_hti d-debitur, lanqas ma tista’ ssir ta_ht kondizzjonijiet
i_zjed gravu_zi.
(2) Tista’ ting_hata g_hal bi_c_ca biss mid-dejn, u ta_ht
kondizzjonijiet anqas gravu_zi.
(3) Il-garanzija g_hal i_zjed mid-dejn jew mag_hmula ta_ht
kondizzjonijiet i_zjed gravu_zi, tiswa biss sa daqs kemm tkun l-
obbligazzjoni prin_cipali.
Persuna tista’ tkun 
garanti bla ma jkun 
jaf id-debitur.
1928.  (1) Wie_hed jista’ jid_hol garanti ming_hajr ma tkun talbet
jew ukoll ming_hajr ma tkun taf il-persuna li g_haliha jobbliga ru_hu.
(2) Wie_hed jista’ wkoll jid_hol garanti mhux biss tad-debitur
prin_cipali, i_zda wkoll tal-garanti tieg_hu.
Il-garanzija mhix 
pre_zunta.
1929.  Il-garanzija ma tistax tkun pre_zunta, i_zda g_handha tkun
espressa; u ma tistax tin_hare_g barra mil-limiti li fihom tkun _giet
ikkuntrattata.
Garanzija bi kliem 
_generali.
1930.  (1) Fil-garanzija mog_htija bi kliem _generali g_hal
obbligazzjoni prin_cipali, jid_hol ukoll dak kollu li hu a_c_cessorju
g_had-dejn.
(2) Jid_hlu wkoll fiha l-ispejje_z me_htie_ga sabiex jit_hallas id-
dejn, basta li l-kreditur, qabel ma jibda l-atti li jag_htu lok g_hal
dawn l-ispejje_z, ig_harraf bihom lill-garanti, b’att _gudizzjarju.
(3) L-ispejjez ta’ dan l-att imorru ma’ l-ispejje_z li jid_hlu fil-
garanzija.
  320      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Min jista’ jkun 
garanti.
1931.  Id-debitur li jkun obbligat li j_gib garanti g_handu j_gib
persuna kapa_ci li tikkuntratta, li jkollha beni bi_z_zejjed biex tag_hmel
tajjeb g_hall-o_g_gett ta’ l-obbligazzjoni, u li jkollha d-domi_cilju
tag_hha f’Malta.
Insolvenza tal-
garanti.
1932.  (1) Meta l-garanti a_c_cettat mill-kreditur, minn rajh jew
b’ordni tal-qorti, wara ma jibqax solvibbli, id-debitur g_handu j_gib
garanti ie_hor.
(2) Din ir-re_gola ma tg_hoddx fil-kaz biss illi l-garanti ikun
in_gieb bis-sa_h_ha ta’ ftehim li bih il-kreditur kien ried b_hala garanti
lil dik il-persuna partikolari.
Mara ma tistax 
tid_hol b_hala garanti 
g_hal _zew_gha. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.99.
1933. Im_hassar bl-artikolu 83 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
Sub-titolu II
FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA
§  I. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-KREDITUR U
L-GARANTI
Meta l-garanti hu 
obbligat i_hallas.
1934. Il-garanti hu obbligat biss i_hallas meta jonqos id-debitur
prin_cipali, illi qabel xejn g_handu ji_gi eskuss fuq il-beni tieg_hu. 
Meta l-benefi_c_cju 
ta’ l-eskussjoni ma 
jg_hoddx.
1935. Il-benefi_c_cju ta’ l-eskussjoni ma jg_hoddx -
(a) jekk il-garanti jkun irrinunzja g_hal dan il-benefi_c_cju;
(b) jekk il-garanti jkun obbliga ru_hu in solidum mad-
debitur;
(_c) jekk id-debitur jista’ jag_hti e_c_cezzjoni personali, b_hal
dawk imsemmija fl-artikolu 1926;
(d) jekk id-debitur ikun sar mhux solvibbli.
Responsabbilt_a  tal-
kreditur meta ti_gi 
milqug_ha l-
e_c_cezzjoni ta’ l-
eskussjoni. 
Kap. 12.
1936.  Jekk ti_gi milqug_ha l-e_c_cezzjoni ta’ l-eskussjoni, il-
kreditur, sa l-ammont tal-valur tal-beni mi_gjubin fin-nota
ppre_zentata mill-garanti skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu
VIII tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili, iwie_geb lejn il-garanti, g_hall-insolvenza tad-
debitur prin_cipali li tkun _grat sadattant min_habba li l-kreditur ikun
iddawwar ma beda l-pro_ceduri _gudizzjarji jew ma jkunx issokta
bid-dili_genza me_htie_ga l-pro_ceduri mibdija.
Meta l-garanti 
huma tnejn jew 
i_zjed g_hall-istess 
debitur.
1937.  (1) Meta tnejn min-nies jew i_zjed jid_hlu b_hala garanti ta’
l-istess debitur u g_hall-istess dejn, kull wie_hed minnhom ikun
obbligat g_had-dejn kollu.
(2) I_zda, kull wie_hed minnhom jista’, kemm-il darba ma jkunx
irrinunzja g_hall-benefi_c_cju tal-qsim tad-dejn, jew ma jkunx obbliga
ru_hu in solidum mad-debitur, jitlob li l-kreditur jaqsam l-azzjoni
tieg_hu u jnaqqasha g_has-sehem ta’ kull wie_hed mill-garanti. 
Insolvenza ta’ 
wie_hed jew i_zjed 
mill-garanti.
1938.  Jekk, fi_z-_zmien li fih lil xi wie_hed mill-garanti jkun
ing_hata l-benefi_c_cju tal-qsim tad-dejn, xi w_hud mill-garanti ma
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        321
kinux solvibbli, dak il-garanti jkun obbligat proporzjonatament
g_hall-ishma ta’ dawk li ma jkunux solvibbli; i_zda ma tista’ tin_gieb
kontra tieg_hu ebda pretensjoni dwar l-ishma ta’ dawk il-garanti l-
o_hra li jkunu saru mhux solvibbli wara l-qsim tad-dejn.
Qsim ta’ l-azzjoni 
mill-kreditur.
1939.  Jekk il-kreditur ikun qasam huwa nnifsu, minn rajh, l-
azzjoni tieg_hu, ma jistax jer_ga’ lura mill-qsim li jkun g_hamel,
lanqas jekk qabel i_z-_zmien li fih ta l-kunsens g_hal dak il-qsim kien
hemm xi w_hud mill-garanti li ma kinux solvibbli.
Responsabbilt_a  tal-
garanti tal-garanti.
1940.  Il-garanti tal-garanti mhux obbligat lejn il-kreditur _hlief
meta d-debitur prin_cipali u l-garanti tieg_hu kollha jkunu mhux
solvibbli, jew ikunu _gew me_hlusa b’e_c_cezzjonijiet personali g_had-
debitur u g_hall-garanti.
Garanti fi _hwejje_g 
tal-kummer_c.
1941.  Il-garanti fi _hwejje_g tal-kummer_c, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’o_hra, jitqies dejjem li hu obbligat in solidum mad-
debitur.
§  II. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN ID-DEBITUR U L-
GARANTI
Il-garanti jista’ jdur 
kontra d-debitur 
prin_cipali.
1942.  (1) Il-garanti li jkun _hallas, g_handu jedd idur kontra d-
debitur prin_cipali, sew jekk il-garanzija tkun ing_hatat bil-kunsens
tad-debitur kemm jekk tkun ing_hatat ming_hajr dan ma kien jaf.
(2) Dan il-jedd ta’ regress ig_hodd sew g_hall-kapital kemm
g_hall-img_haxijiet u l-ispejje_z:
I_zda, g_hal dawk li huma spejje_z, il-garanti m’g_handux jedd
ta’ regress _hlief g_hal dawk l-ispejje_z li jkun g_hamel wara li b’att
_gudizzjarju, ikun g_harraf lid-debitur prin_cipali bil-molestji li jkun
bata.
lmg_haxijiet u danni 
li g_handhom 
jit_hallsu lill-
garanti.
1943.  (1) Hu g_handu wkoll jedd idur kontra d-debitur g_hall-
img_haxijiet ta’ dak kollu li jkun _hallas g_halih, g_had illi d-dejn ma
kienx i_gib img_haxijiet, kif ukoll g_had-danni, jekk ikun hemm.
(2) I_zda, l-img_haxijiet li ma kinux imissu lill-kreditur, ma
jibdewx g_haddejja favur il-garanti _hlief minn dak in-nhar li dan,
b’att _gudizzjarju, ikun g_harraf lid-debitur bil-_hlas li jkun g_hamel.
Meta l-garanzija 
ssir kontra l-
volont_a  tad-
debitur.
1944.  Jekk il-garanzija tkun saret kontra l-volont_a  tad-debitur,
il-garanti m’g_handux jedd idur kontra d-debitur _hlief g_hal dak li
jkun safa ta’ _gid lil dan.
Effett tal-_hlas 
mag_hmul mill-
garanti.
1945.  Il-garanti li j_hallas id-dejn, jid_hol ipso jure fil-jeddijiet
kollha li l-kreditur kellu kontra d-debitur; bla _hsara ta’ dak li
jing_had fl-artikolu 1167 jekk mid-dejn tkun t_hallset bi_c_ca biss.
Jedd tal-garanti 
g_har-regress meta 
hemm _zew_g 
debituri jew i_zjed 
obbligati in 
solidum.
1946.  Meta jkun hemm _zew_g debituri prin_cipali jew i_zjed
obbligati in solidum g_hall-istess dejn, il-persuna li tkun da_hlet
garanti tag_hhom kollha, g_handha jedd iddur kontra kull wie_hed
minnhom biex tie_hu lura s-somma kollha li tkun _hallset.
  322      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta l-garanti jitlef 
il-jedd li jdur 
kontra d-debitur.
1947.  (1) Il-garanti m’g_handux jedd idur kontra d-debitur
prin_cipali, jekk dan, billi ma jkunx _gie mg_harraf mill-garanti bil-
_hlas li g_hamel, i_hallas huwa wkoll.
(2) Il-garanti, li j_hallas ming_hajr ma jg_harraf lid-debitur
prin_cipali, m’g_handux jedd idur kontra dan id-debitur, jekk, fi_z-
_zmien tal-_hlas, dan kellu mezzi li bihom id-dejn seta ji_gi ddikjarat
im_hallas.
(3) F’kull wie_hed minn dawn il-ka_zijiet, l-azzjoni tal-garanti
kontra l-kreditur, biex jitlob lura li jkun _hallas, tibqa’ s_hi_ha.
Meta l-garanti 
jista’ ja_gixxi kontra 
d-debitur g_har-
rilevanza.
1948. Il-garanti, ukoll qabel ma j_hallas, jista’ ja_gixxi kontra d-
debituri sabiex ji_gi minnu rilevat -
(a) jekk ji_gi m_harrek g_hall-_hlas;
(b) jekk id-debitur ifalli jew isir mhux solvibbli, jew l-
istat tieg_hu jitbiddel u jkun hemm il-g_haliex wie_hed
jib_za’ li sejjer isir mhux solvibbli;
(_c) jekk id-debitur ikun obbliga ru_hu li g_handu je_hilsu
mill-garanzija fi _zmien miftiehem, u dan i_z-_zmien ikun
g_halaq;
(d) jekk id-dejn ikun sar e_zi_gibbli billi jkun g_halaq i_z-
_zmien miftiehem g_hall-_hlas;
(e) jekk id-debitur ikun in mora fil-_hlas;
(f) eg_hluq sentejn, jekk ma jkunx _gie ffissat _zmien g_hall-
_hlas, u l-obbligazzjoni ma tkunx minnha nfisha tali li
ma tistax ti_gi mitmuma qabel _zmien itwal.
§  III. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-GARANTI
Jeddijiet tal-garanti 
bejniethom.
1949.  (1) Meta _zew_g persuni jew i_zjed ikunu da_hlu garanti ta’ l-
istess debitur u g_hall-istess dejn, il-garanti li j_hallas id-dejn g_handu
jedd idur kontra dawk l-o_hra li jkunu garanti mieg_hu, kull wie_hed
minnhom g_has-sehem tieg_hu.
(2) Il-garanti g_handu dan il-jedd ta’ regress fil-ka_z biss li jkun
_hallas f’wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel
dan.
Insolvenza tal-
garanti.
1950. Il-garanti li j_hallas id-dejn jista’ jitlob biss ming_hand kull
wie_hed minn dawk li jkunu garanti mieg_hu s-sehem li g_halih
g_handu jwie_geb kull wie_hed minnhom, u huwa nnifsu, flimkien
mal-garanti l-o_hra, g_handu jo_hro_g sehem g_hall-ishma tal-garanti
mhux solvibbli, ukoll jekk, meta _hallas, ikun _ha ming_hand il-
kreditur _cessjoni espressa tal-jeddijiet tieg_hu.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
Sub-titolu III
FUQ IL-G RA ZI A LE AL U IZ JA JA
Kwalifiki tal-
j_gib garanzija, il-garanti li jin_gieb g_handu jkollu l-kwalifiki
msemmijin fl-artikolu 1931.
rahan meta ma 
jinsabx garanti.
 Dak li ma jistax isib garanti jista’ minflok jag_hti rahan jew
Il-garanti legali 
jew _gudizzjarju ma 
eskussjoni tad-
debitur prin_cipali.
  Il-garanti legali jew _gudizzjarju ma jistax jitlob l-
ll-garanti tal-
garanti legali jew 
jitlob l-eskussjoni 
ta’ dan ta’ l-a_h_har.
 Dak li jkun da_hal biss b_hala garanti tal-garanti legali jew
Bla _hsara ta’ 
ligijiet o_hra.
1955. 
j_hassrux id-dispozizzjonijiet tal-Kodi_ci ta’ Organizzaz-zjoni u
Pro_cedura _Civili.
K F TI PI_C_CA L-G RA ZI A
Kif tispi_c_ca 
obbligazzjoni tal-
garanti.
1956.  L-obbligazzjoni mnissla mill-garanzija tispi_c_ca g_hall-
istess ra_gunijiet li g_halihom jispi_c_caw l-obbligazzjonijiet l-o_hra
kollha.
Konfu_zjoni fil-
persuna tad-debitur 
u tal-garanti 
tieg_hu.
1957.  Il-konfu_zjoni li ti_gri fil-persuna tad-debitur prin_cipali u
tal-garanti tieg_hu, meta wie_hed minnhom isir werriet ta’ l-ie_hor, ma
toqtolx l-azzjoni tal-kreditur kontra dak li jkun da_hal garanti tal-
garanti.
E_c_cezzjonijiet li l-
garanti jista’ jag_hti 
kontra l-kreditur.
1958.  Il-garanti jista’ jag_hti kontra l-kreditur l-e_c_cezzjonijiet
kollha li jista’ jag_hti d-debitur prin_cipali, u li huma mg_haqqdin
mad-dejn; i_zda ma jistax jag_hti dawk l-e_c_cezzjonijiet li jkunu g_hal
kollox personali g_had-debitur.
_Helsien tal-garanti 
meta ma tistax issir 
is-surroga.
1959.  Il-garanti, ukoll jekk obbligat in solidum, huwa me_hlus
jekk is-surroga fil-jeddijiet, ipoteki u privile_g_gi tal-kreditur ma
tkunx tista’ ssir favur tieg_hu bi htija tal-kreditur.
Meta l-kreditur 
je_hles wie_hed mill-
garanti ming_hajr il-
kunsens ta’ l-
o_hrajn.
1960. Jekk il-kreditur je_hles wie_hed mill-garanti tieg_hu ming_hajr
il-kunsens ta’ l-o_hrajn, dan il-_helsien jiswa lill-garanti l-o_hra sas-
sehem tal-garanti li jkun _gie hekk me_hlus.
A_c_cettazzjoni mill-
kreditur ta’ 
immobbli jew 
proprjet_a  o_hra bi 
_hlas tad-dejn.
1961.  Meta l-kreditur ja_c_cetta minn jeddu immobbli jew _ha_ga
o_hra bi _hlas tad-dejn prin_cipali, il-garanti ji_gi me_hlus, g_halkemm
wara l-kreditur ibati l-evizzjoni ta’ dik il-proprjet_a.
  324      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
It-ti_gdid ta_z-_zmien 
g_hall-_hlas ma 
je_hlisx lill-garanti.
1962. It-ti_gdid biss ta_z-_zmien g_hall-_hlas li l-kreditur jag_hti lid-
debitur prin_cipali, ma je_hlisx lill-garanti; i_zda dan jista’, f’dan il-
ka_z, ja_gixxi kontra d-debitur biex i_gieg_hlu j_hallas.
Kemm iddum l-
obbligazzjoni tal-
garanti.
1963.  Il-garanti illi jkun illimita l-garanzija tieg_hu g_hall-istess
_zmien li jkun _gie mog_hti lid-debitur prin_cipali, jibqa’ obbligat ukoll
wara dak i_z-_zmien u g_ha_z-_zmien kollu me_htie_g biex id-debitur ji_gi
m_gieg_hel i_hallas, basta li l-kreditur fi _zmien xahrejn mill-eg_hluq ta’
dak i_z-_zmien ikun beda l-pro_ceduri u jkun issoktahom bid-diligenza
me_htie_ga.
Titolu XXI
FUQ IL-KUNTRATT TA’ RAHAN
Tifsir. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.11.
1964.  (1) Ir-rahan huwa kuntratt li jin_holoq biex jag_hmel tajjeb
g_hal obbligazzjoni. Ir-rahan jista’ jing_hata jew mid-debitur innifsu
jew minn terza persuna g_had-debitur.
(2) Il-_hwejje_g li jistg_hu jing_hataw b’rahan huma _hwejje_g
mobbli u krediti u jeddijiet o_hra dwar _hwejje_g mobbli.
Rahan ta’ _hwejje_g 
mobbli. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.12.
1965.  (1) Ir-rahan ta’ _hwejje_g mobbli ji_gi kostitwit bil-kunsinna
lill-kreditur tal-_ha_ga mog_htija b’rahan jew tad-dokument li jag_hti l-
jedd esklusiv li wie_hed jiddisponi mill-_ha_ga.
(2) Il-_ha_ga mog_htija b’rahan jew id-dokument imsemmi qabel
jistg_hu wkoll ji_gu kunsinnati lil terza persuna mag_h_zula mill-
partijiet g_hall-kuntratt jew imqieg_hda fil-kustodja ta_z-_zew_g
partijiet hekk li dik il-parti li tag_hti r-rahan ma tkunx tista’
tiddisponi minnhom ming_hajr il-koperazzjoni tal-kreditur.
Effetti tar-rahan. 
Emendat: 
IV.1907.1. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.13.
1966.  (1) Ir-rahan jag_hti lill-kreditur il-jedd li jit_hallas minn fuq
il-_ha_ga mirhuna bi privile_g_g fuq kredituri o_hra kif jing_had fit-
Titolu XXIII.
(2) Dan il-privile_g_g jiswa fuq il-_ha_ga mirhuna fil-ka_z biss li din
il-_ha_ga jew id-dokument dwarha jkunu _gew ikkunsinnati jew
imqieg_hda f’kustodja kif provdut fl-artikolu 1965 u biss dment li
dik il-_ha_ga jew dak id-dokument jibqg_hu f’idejn il-kreditur jew
f’idejn it-terza persuna mag_h_zula mill-partijiet jew fil-kustodja ta_z-
_zew_g partijiet kif intqal qabel.
(3) Meta l-_ha_ga mog_htija b’rahan tkun kreditu jew jedd ie_hor li
dwaru ma jkun hemm ebda dokument hekk kif imsemmi fl-artikolu
1965, l-imsemmi privile_g_g ma jin_holoqx kemm-il darba r-rahan ma
jirri_zultax minn att pubbliku jew minn skrittura privata, u jew ikun
ing_hata avvi_z tar-rahan b’att _gudizzjarju notifikat lid-debitur tal-
kreditu jew jedd ie_hor jew dak id-debitur ikun irrikonoxxa bil-
miktub ir-rahan.
(4) Meta dak il-kreditu jew jedd ie_hor ikun jirri_zulta minn
dokument, il-persuna li tag_hti r-rahan g_handha, _hlief meta d-
dokument ikun att pubbliku, tikkunsinna d-dokument lill-kreditur. 
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        325
Ir-rahan jista’ 
jin_zamm g_hal djun 
o_hra.
1967.  Jekk l-istess debitur jag_hmel dejn ie_hor ma’ l-istess
kreditur wara l-kunsinna tal-_ha_ga mirhuna, il-kreditur, jekk ma
jkunx hemm ftehim xort’o_hra, jakkwista fuq ir-rahan, g_hat-tieni
dejn, l-istess jeddijiet li jkollu g_had-dejn ta’ qabel, g_halkemm ma
jkunx _gie miftiehem espressament li r-rahan g_handu jag_hmel tajjeb
g_hall-_hlas tat-tieni dejn.
Meta l-_ha_ga 
mog_htija b’rahan 
tkun dejn. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.14.
1968.  (1) Meta l-_ha_ga mirhuna tkun kreditu, il-kreditur li favur
tieg_hu jsir ir-rahan ikun responsabbli g_hall-_gbir ta’ dak il-kreditu
meta jag_hlaq, u g_handu jqieg_hed il-flejjes jew o_g_getti l-o_hra
ri_cevuti jew kif miftiehem jew, f’nuqqas ta’ ftehim, kif il-qorti
tista’ tidde_ciedi.
(2) Jekk id-dejn garantit b’rahan ikun dovut, il-kreditur li favur
tieg_hu jsir ir-rahan jista’ j_zomm, minn kull flejjes ri_cevuti kif intqal
qabel, ammont li jkun bi_z_zejjed biex jissodisfa l-jeddijiet tieg_hu u
g_handu jikkunsinna l-bqija lil min jag_hti r-rahan; u jekk il-_ha_ga li
ti_gi ri_cevuta ma tkunx flus, dan jista’ jg_haddi g_hall-bejg_h tal-_ha_ga
kif provdut fl-artikolu 1970.
(3) Il-kreditur ta’ dejn li jkun garantit bir-rahan ta’ kreditu
ie_hor jista’, f’kull _zmien wara li l-kreditu tieg_hu jkun dovut, jitlob
li l-kreditu mirhun favur tieg_hu jing_hata lilu bi _hlas sa l-ammont
tal-kreditu tieg_hu.
(4) Id-debitur ta’ kreditu mog_hti b’rahan jista’ jag_hti lill-
kreditur tad-dejn garantit b’dak ir-rahan l-e_c_cezzjonijiet kollha li
seta’ jag_hti lill-kreditur tieg_hu stess; i_zda jekk dak id-debitur ikun
hu nnifsu a_c_cetta ming_hajr ri_zerva l-g_hoti tal-kreditu b’rahan, dan
ma jistax jag_hti lill-kreditur tad-dejn hekk garantit xi
kumpensazzjoni li setg_hat saret qabel ma _gie mog_hti r-rahan.
Rahan ta’ _ha_ga ta’ 
_haddie_hor. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6.
1969.  (1) Jekk persuna tag_hti b’rahan _ha_ga li ma tkunx tag_hha,
ir-rahan jiswa, u sid il-_ha_ga ma jistax jitlobha lura ming_hajr ma
j_hallas id-dejn li g_halih tkun _giet mirhuna.
(2) Din id-disposizzjoni ma tg_hoddx, _hlief g_hal Il-Monti, fil-
ka_zijiet li _gejjin:
(a) meta jinsab li kien hemm mala fidi fil-persuna li
r_ceviet ir-rahan;
(b) meta jinsab li l-_ha_ga mirhuna kienet misruqa, u l-
persuna li rahnitha ma setg_hatx, milli kien jidher, tkun
sid dik il-_ha_ga.
Bejg_h ta’ rahan fl-
irkant. 
Emendat: 
IV.1907.2, 3; 
XXXIX. 1976.8.
1970.  (1) Il-kreditur, minbarra Il-Monti, ma jistax jiddisponi
mir-rahan fin-nuqqas ta’ _hlas: i_zda hu g_handu jedd jitlob il-bejg_h
tal-_ha_ga fl-irkant ta_ht is-setg_ha tal-qorti.
Setg_ha tal-qorti 
meta r-rahan 
g_handu prezz fil-
bor_za jew fis-suq.
(2) It-talba tal-kreditur g_hal dan il-bejg_h tista’ ssir imqar
b’rikors u l-qorti tista’ fuq din it-talba tordna l-bejg_h tar-rahan,
jekk id-debitur jew min jidher g_halih skond il-li_gi, wara li ji_gi
nnotifikat kif imiss b’kopja ta’ dak ir-rikors, bi_z-_zmien ta’ tliet
ijiem sabiex iwie_geb, jonqos li jwie_geb jew ma jag_hmilx
opposizzjoni g_hat-talba.
  326      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Kap. 12.
(3) Il-qorti tista’, meta tin_gieb quddiemha ra_guni tajba, tqassar
kif jidhrilha sewwa fid-dehen tag_hha, i_z-_zminijiet imsemmijin fl-
artikoli 256 u 312 u fl-a_h_har bi_c_ca ta’ l-artikolu 314(3) tal-Kodi_ci
ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
(4) Jekk il-_ha_ga mirhuna jkollha prezz fil-bor_za jew fis-suq, il-
qorti tista’, fuq rikors tal-kreditur, li g_handu ji_gi nnotifikat lid-
debitur jew lil min jidher g_halih skond il-li_gi, tordna li l-bejg_h tar-
rahan, ukoll jekk dan il-bejg_h ikun b’esekuzzjoni ta’ sentenza, isir,
minflok fl-irkant, bil-mezz ta’ sensal pubbliku jew ta’ bank jew ta’
istitut ie_hor ta’ kreditu li ji_gi ma_htur mill-qorti.
(5) Il-talba msemmija fl-a_h_har subartikolu qabel dan ta’ dan l-
artikolu ma tistax, _hlief jekk il-bejg_h tar-rahan ikun b’esekuzzjoni
ta’ sentenza, issir mill-kreditur sakemm ma jkunux g_haddew tlitt
ijiem min-notifika ta’ avvi_z li bih id-debitur jew dak li jidher g_halih
skond il-li_gi jkun _gie msejja_h biex i_hallas id-dejn f’dak i_z-_zmien,
bit-twissija li fin-nuqqas ta’ dak il-_hlas, isiru l-pro_ceduri g_hall-
bejg_h tar-rahan.
(6) F’ebda ka_z l-opposizzjoni tad-debitur g_hall-bejg_h tar-rahan
kif jing_had fis-subartikolu (4), ma tista’ _z_zomm jew iddewwem dan
il-bejg_h, bla _hsara tal-jedd tad-debitur g_hall-_hlas tad-danni, jekk
ikun il-ka_z.
(7) Fil-ka_z imsemmi fis-subartikolu (4), il-qorti tista’, jekk il-
kreditur ikun bank jew istitut ie_hor ta’ kreditu, tag_hti l-
awtorizzazzjoni lil dan il-kreditur li jbig_h ir-rahan bil-prezz li jkun
miexi, bla _hsara tal-jedd tad-debitur g_hall-_hlas tad-danni, jekk ikun
il-ka_z.
(8) Is-sensal pubbliku, il-bank jew istitut ie_hor ta’ kreditu,
imsemmija f’dan l-artikolu, g_handhom, fi _zmien erbg_ha u g_hoxrin
sieg_ha mid-d_hul tal-prezz tal-bejg_h tar-rahan, jiddepo_zitaw dan il-
prezz ta_ht is-setg_ha tal-qorti li tkun ordnat il-bejg_h, wara li jaqtg_hu
minnu l-ispejje_z u d-drittijiet li jkollhom jie_hdu.
Meta d-debitur 
jista’ jitlob il-bejg_h 
tar-rahan.
1971. Id-debitur ukoll jista’, wara li d-dejn jag_hlaq, jew imqar
qabel, jekk i_z-_zmien g_hall-_hlas ma jkunx _gie miftiehem favur il-
kreditur, jitlob, bil-mod li jing_had fl-a_h_har artikolu qabel dan, il-
bejg_h tar-rahan biex i_hallas id-dejn li g_halih ir-rahan ikun _gie
mog_hti.
Meta r-rahan ma 
jistax jin_zamm 
ming_hajr ma ti_grilu 
_hsara.
1972. Il-bejg_h tar-rahan jista’ jintalab f’kull _zmien li jkun, sew
mid-debitur kemm mill-kreditur, meta jinsab li r-rahan ma jistax
jin_zamm g_hal i_zjed _zmien ming_hajr ma ti_grilu _hsara.
Xi pattijiet li huma 
nulli.
1973. Kull patt li jag_hti s-setg_ha lill-kreditur li jie_hu bi proprjet_a
r-rahan, jew li jiddisponi minnu ming_hajr ma j_hares il-pro_cedura
msemmija fl-artikolu 1970, jew li jne_h_hi lill-kreditur jew lid-
debitur il-jedd li jitlob il-bejg_h tar-rahan kif jing_had fl-artikoli
1970, 1971 u 1972, huwa null.
Id-debitur jibqa’ 
sid ir-rahan.
1974. Id-debitur jibqa’ sid il-_ha_ga mirhuna sakemm ma ti_gix lilu
mne_h_hija l-proprjet_a  tag_hha.
Responsabbilt_a  tal-
kreditur.
1975.  (1) Il-kreditur iwie_geb g_hat-telf tar-rahan jew g_hall-_hsara
li ti_gri fih bi _htija tieg_hu.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        327
(2) Id-debitur min-na_ha tieg_hu g_handu j_hallas lill-kreditur l-
ispejje_z li dan jag_hmel biex jikkonserva r-rahan.
Frottijiet.
minnu, u jaqg_hu ta_ht il-jeddijiet kollha tal-kreditur b_har-rahan
stess.
Kif g_handhom 
jitnaqqsu l-
img_haxijiet u utli 
o_hra tar-rahan.
1977.  (1) Jekk il-_ha_ga mirhuna tag_hti mg_haxijiet jew utli o_hra,
il-kreditur g_handu jnaqqas dawn l-img_haxijiet jew utli o_hra mill-
img_haxijiet li jkollu jie_hu.
(2) Jekk id-dejn, li biex jag_hmel tajjeb g_halih ir-rahan ikun _gie
mog_hti, ma jkunx i_gib img_hax, it-tnaqqis isir mill-kapital tad-dejn.
(3) Kull patt kuntrarju g_had-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
hu null. 
Abbu_z mill-
kreditur.
1978. Jekk il-kreditur jabbu_za mir-rahan, id-debitur jista’ jitlob
li r-rahan ji_gi mqieg_hed g_hand _haddie_hor, sabiex ji_gu m_harsa l-
jeddijiet sew tal-kreditur kemm tad-debitur.
Radd tar-rahan lid-
debitur.
1979.  Id-debitur ma jistax jitlob ir-radd tar-rahan sakemm ma
jkunx _hallas g_hal kollox il-kapital, l-img_haxijiet u l-ispejje_z tad-
dejn li g_halihom ir-rahan ikun su_g_gett.
Il-kreditur jista’ 
jag_hmel u_zu mir-
rahan.
1980.  Il-kreditur jista’, bil-kunsens tad-debitur, jag_hmel u_zu
mir-rahan, bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1977 jekk
il-kreditur jag_hmel xi qlig_h minn dak l-u_zu.
L-u_zu tar-rahan 
ming_hajr il-
kunsens tad-
debitur jitqies 
abbu_z.
1981.  L-u_zu tal-_ha_ga mirhuna mag_hmul mill-kreditur ming_hajr
il-kunsens tad-debitur, jitqies abbu_z mir-rahan, u l-kreditur iwie_geb
g_hall-konsegwenzi msemmijin fl-artikolu l978, u, barra minn dan,
g_handu l-obbligu li jag_hmel l-imputazzjoni msemmija fl-artikolu
1977, jekk huwa jkun g_hamel xi qlig_h minn dak l-u_zu.
Il-kreditur jista’ 
bil-kunsens tad-
debitur jirhan l-
_ha_ga mirhuna.
1982. 1l-kreditur li bil-kunsens tad-debitur jag_hti b’rahan il-_ha_ga
li hu jkun i_zomm b’dan it-titolu, jibqa’ jwie_geb g_hat-telf tar-rahan
jew g_hall-_hsara li ti_gri fih b’negli_genza, kif ukoll g_har-radd tar-
rahan fi_z-_zmien li dan ir-radd g_handu jsir.
ll-kreditur li jirhan 
il-_ha_ga mirhuna 
ming_hajr il-
kunsens tad-
debitur.
1983.  Il-kreditur li, ming_hajr il-kunsens tad-debitur, jirhan il-
_ha_ga mog_htija lilu b’rahan, iwie_geb ukoll g_hal kull telf jew _hsara li
ti_gri b’a_c_cident, jekk ir-rahan ma kienx jintilef jew ma kinetx
ti_grilu _hsara kieku baqa’ g_hand il-kreditur.
Jekk dak li lilu l-
_ha_ga _giet mog_htija 
b’rahan mill-
kreditur jag_hmel 
u_zu minnha.
1984. Jekk dak li lilu l-_ha_ga _giet mog_htija b’rahan mill-kreditur,
jag_hmel u_zu minnha, ig_hoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1980
u 1981, favur id-debitur li jkun ta l-_ha_ga b’rahan lill-kreditur
tieg_hu.
Ir-rahan ma 
jinqasamx.
1985.  (1) Ir-rahan ma jinqasamx, g_halkemm id-dejn ikun ta’
xorta li jista’ jinqasam bejn il-werrieta tad-debitur jew il-werrieta
tal-kreditur.
(2) Il-werriet tad-debitur, li jkun _hallas sehmu tad-dejn, ma
jistax jitlob ir-radd ta’ sehmu tar-rahan sakemm id-dejn ma
jit_hallasx g_hal kollox.
(3) Min-naha l-o_hra, il-werriet tal-kreditur, li jkun da_h_hal
sehmu tal-kreditu, ma jistax irodd ir-rahan bi _hsara tal-werrieta l-
o_hra mieg_hu li ma jkunux t_hallsu.
  328      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Dwar flus ma_hru_ga 
bil-quddiem fuq 
merkanziji f-
operazzjonijiet 
kummer_cjali.
1986. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma j_hassrux il-li_gijiet
u l-u_zi li jkunu jse_h_hu dwar il-jeddijiet ta’ kredituri g_hal flus
ma_hru_ga bil-quddiem fuq merkanziji, f’operazzjonijiet
kummer_cjali.
Titolu XXII
FUQ L-ANTIKRESI
X’ inhi l-antikresi. 
Emendat: 
XXX. 1981.13; XX. 
1984.3; 
V. 1993.3.
1987.  (1) L-antikresi hija kuntratt li bih il-kreditur jakkwista l-
jedd li jda_h_hal il-frottijiet ta’ l-immobbli tad-debitur tieg_hu, bl-
obbligu li kull sena jaqta’ dawn il-frottijiet mill-img_haxijiet, jekk
ikollu je_hodhom, u mbag_had mill-kapital tal-kreditu tieg_hu.
(2) L-antikresi ma tistax issir _hlief bil-miktub.
(3) Antikresi li saret b’att pubbliku qabel it-28 ta’ Frar, 1961,
g_hal _zmien ta’ iktar minn tletin sena, titqies li hi bejg_h, kemm-il
darba l-imsemmi att pubbliku ji_gi insinwat fir-Re_gistru Pubbliku
b_hala trasferiment b’titolu ta’ bejg_h.
(4) L-insinwa msemmija fis-subartikolu (3) tista’ ssir f’kull
_zmien mill-kreditur jew minn kull min jikseb il-jedd ming_hand il-
kreditur.
Responsabbilt_a  tal-
kreditur.
1988.  (1) Il-kreditur hu obbligat, meta ma jkunx hemm ftehim
xort’o_hra, i_hallas i_c-_cnus u pi_zijiet o_hra li g_halihom ikun su_g_gett l-
immobbli li jkun g_handu b’antikresi.
(2) Hu g_handu wkoll ja_hseb biex i_zomm l-immobbli fi stat
tajjeb u biex jag_hmel fih it-tiswijiet me_htie_ga.
(3) L-ispejje_z kollha g_hall-_hwejje_g fuq imsemmija g_handhom
jitnaqqsu qabel xejn mill-frottijiet.
Tgawdija mill-_gdid 
ta’ l-immobbli.
1989.  (1) Id-debitur ma jistax, qabel ma j_hallas id-dejn g_hal
kollox, jer_ga’ jid_hol fit-tgawdija ta’ l-immobbli li jkun ta
b’antikresi.
(2) I_zda, il-kreditur li jkun irid je_hles mill-obbligi msemmijin
fl-a_h_har artikolu qabel dan, jista’ dejjem i_gieg_hel lid-debitur jie_hu
lura t-tgawdija ta’ l-immobbli, kemm-il darba ma jkunx irrinunzja
g_hal dan il-jedd.
Il-proprjet_a  ta’ l-
immobbli ma 
tg_haddix g_hand il-
kreditur.
Kap. 12.
1990.  (1) Il-kreditur ma jsirx sid l-immobbli bin-nuqqas biss
tal-_hlas fi_z-_zmien miftiehem; u kull patt kuntrarju huwa null.
(2) Fin-nuqqas ta’ _hlas, il-kreditur jista’ ja_gixxi g_hall-bejg_h tal-
fond fl-irkant bil-qorti, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
Tpa_cija tal-
frottijiet ma’ l-
img_haxijiet. 
Emendat: 
XXXIX.1961.2.
1991.  Il-partijiet jistg_hu jiftiehmu li l-frottijiet jitpa_cew bl-
img_haxijiet, f’kollox jew f’parti, ukoll jekk b’hekk jinqab_zu l-
img_haxijiet miftiehma, basta li b’daqshekk l-img_haxijiet ma ji_gux
jaqb_zu t-tmienja fil-mija fis-sena.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        329
Applikabbilt_a  ta’ 
disposizzjonijiet 
dwar ir-rahan. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.15.
1992.  (1) L-antikresi tista’ ting_hata minn terza persuna g_had-
debitur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1979 u 1985 ig_hoddu
wkoll g_hall-antikresi.
Jeddijiet tat-terzi 
fuq l-immobbli 
mog_hti b’antikresi.
1993.  (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma hu ta’
_hsara g_hall-jeddijiet li t-terzi jistg_hu jkollhom fuq l-immobbli
mog_hti b’antikresi.
(2) Jekk il-kreditur li jkun i_zomm l-immobbli b’antikresi,
ikollu, apparti mill-antikresi, jedd ta’ privile_g_g jew ta’ ipoteka li
jkun ise_h_h skond il-li_gi fuq dak l-immobbli, hu jista’ je_zer_cita dan
il-jedd ta’ privile_g_g jew ta’ ipoteka fil-grad li jkun imissu u b_hal
kull kreditur ie_hor.
Titolu XXIII
FUQ IL-PRIVILE_G_GI U L-IPOTEKI
Il-beni tad-debitur 
jag_hmlu tajjeb 
g_had-djun tieg_hu.
1994.  Kull min jobbliga ru_hu personalment, hu obbligat
jesegwixxi l-obbligazzjonijiet tieg_hu bil-beni kollha li g_handu u li
g_had ikollu.
Il-beni tad-debitur 
huma garanzija 
komuni tal-
kredituri tieg_hu.
1995.  Il-beni tad-debitur huma garanzija komuni tal-kredituri
tieg_hu, illi g_handhom ilkoll jedd indaqs fuq dawk il-beni, kemm-il
darba ma jkunx hemm bejniethom jeddijiet le_gittimi ta’ preferenza.
Jeddijiet ta’ 
preferenza.
1996.  Il-jeddijiet le_gittimi ta’ preferenza huma l-privile_g_gi, l-
ipoteki u l-benefi_c_cju tal-firda tal-patrimonju.
Jedd tal-kreditur li 
j_zomm il-_ha_ga fil-
pussess tieg_hu. 
Emendat: 
LVIII.1975.16.
Kap. 234.
1997.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jne_h_hux il-
jedd lill-kreditur li j_zomm il-_ha_ga fil-pussess tieg_hu meta jkun
hemm dan il-jedd skond il-li_gi.
(2) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija ma jg_hoddux
g_hall-bastimenti jew g_hall-krediti li g_halihom jistg_hu jkunu
su_g_getti l-bastimenti, _hlief safejn dawk id-disposizzjonijiet huma
kompatibbli mad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti
Merkantili.
(3) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija lanqas ma
jg_hoddu g_hal krediti ta’ flus ma_hru_ga bil-quddiem fuq merkanziji
f’operazzjonijiet tal-kummer_c, _hlief sa fejn dawk id-
disposizzjonijiet huma kumpatibbli ma’ li_gijiet u u_zi o_hra li jkunu
jse_h_hu.
Bla _hsara ta’ 
li_gijiet ta’ qabel. 
1998.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, barra dawk ta_ht is-
Sub-titolu V, ma j_hassrux il-li_gijiet ta’ qabel dwar il-privile_g_gi u l-
ipoteki kostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870.
  330      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu I
FUQ IL-PRIVILE_G_GI
X’ inhu l-privile_g_g. 1999.  Il-privile_g_g huwa jedd ta’ preferenza illi x-xorta tal-
kreditu tag_hti lill-kreditur fuq il-kredituri l-o_hra, ukoll jekk ikunu
kredituri ipotekarji.
Privile_g_gi _generali 
jew spe_cjali.
2000. Il-privile_g_gi jistg_hu jkunu sew fuq _hwejje_g mobbli kemm
fuq immobbli. Huma _generali jew spe_cjali.
Effetti. 2001.  (1) Ta_ht il-privile_gg _generali jaqg_hu l-beni kollha ta’ kull
xorta.
(2) Il-privile_g_g spe_cjali jolqot biss xi _hwejje_g mobbli jew
immobbli partikolari.
Privile_g_gi li 
mhumiex 
img_haqqdin mal-
proprjet_a .
2002.  (1) Il-privile_g_gi spe_cjali fuq _hwejje_g mobbli u l-
privile_g_gi _generali ma jibqg_hux ise_h_hu fuq il-_ha_ga jekk din tg_haddi
f’idejn it-terzi.
Privile_g_gi 
mg_haqqdin mal-
proprjet_a .
(2) Il-privile_g_gi spe_cjali fuq l-immobbli jibqg_hu mg_haqqdin
ma’ dawn l-immobbli, g_halkemm dawn ig_haddu g_hand persuni
o_hra. 
§  I. FUQ IL-PRIVILE_G_GI _GENERALI
Krediti assigurati 
bi privile_g_g 
_generali.
2003.  Il-krediti privile_g_gati fuq il-beni kollha ta’ kull xorta,
huma:
(a) l-ispejje_z _gudizzjarji;
(b) l-ispejje_z tal-funerali;
(_c) l-ispejje_z ta’ l-a_h_har marda;
(d) is-salarji tas-sefturi;
(e) l-o_g_getti mog_htija g_hal-manteniment.
Spejje_z _gudizzjarji. 2004.  (1) L-ispejje_z _gudizzjarji privile_g_gati huma dawk li jsiru
g_hall-inventarju, jew g_hal xi _ha_g‘o_hra fl-interess tal-kredituri
kollha, fosthom l-ispejje_z me_htie_ga sabiex isir il-bejg_h tal-beni u l-
qsim tal-prezz tag_hhom.
(2) L-ispejje_z li kreditur jag_hmel g_hall-kreditu tieg_hu nnifsu u
li mhumiex ta’ _gid g_hall-kredituri l-o_hra, jitqiesu b_hala a_c_cessorju
tal-kreditu stess.
Spejje_z tal-
funerali.
2005. L-ispejje_z privile_g_gati tal-funerali huma dawk li, skond l-
u_zu u fil-limiti ta’ dak li hu xieraq, isiru g_hall-_garr u g_had-dfin tal-
kadavru, u g_has-servizzi reli_gju_zi.
Spejje_z ta’ l-a_h_har 
marda.
2006.  (1) L-ispejje_z privile_g_gati ta’ l-a_h_har marda huma dawk
tat-tabib, tal-kirurgu, ta’ l-ostetriku, tal-qabla u ta’ l-ispi_zjar, kif
ukoll ta’ dawk li jduru bil-marid.
(2) Fil-ka_z ta’ mard tat-tul, il-privile_g_g ig_hodd biss g_hall-
ispejje_z li jkunu saru fl-a_h_har xahrejn ta’ qabel il-mewt.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        331
Salarji tas-sefturi.
a_h_har xahrejn ta’ qabel il-ftu_h tal-konkors tal-kredituri, jew ta’
qabel il-mewt tad-debitur.
O_g_getti ta’ 
manteniment.
2008.  Il-privile_g_g dwar o_g_getti mog_htija g_hall-manteniment
ig_hodd biss g_hall-_hwejje_g ta’ l-ikel li ma setg_hux ig_haddu
ming_hajrhom id-debitur u l-familja tieg_hu, matul ix-xahrejn hawn
fuq imsemmija, u g_hall-ilbies me_htie_g g_hal-luttu tal-familja.
§  II. FUQ IL-PRIVILE_G_GI SPE_CJALI
FUQ IL-PRIVILE_G_GI FUQ _HWEJJE_G MOBBLI PARTIKOLARI
Krediti privile_g_gati 
fuq _hwejje_g mobbli 
partikolari. 
Emendat: 
VII. 1944.4; 
II.1966.4; 
XLVI.1973. 100.
2009.  Il-krediti privile_g_gati fuq _hwejje_g mobbli partikolari
huma:
Min jie_hu r-rahan.
f’idejh b’titolu ta’ rahan;
Lukandier. 
jew provvisti mog_htija lill-allo_g_gjant, fuq _hwejje_g ta’
l-allo_g_gjant, sakemm dawn il-_hwejje_g ikunu fil-
lukanda jew fid-dar tal-lukandier;
Spejje_z tal-_garr.
jin_garru;
Prezz ta’ _ha_ga.
sar bi _zmien g_hall-_hlas, kemm ming_hajr _zmien; u l-
kreditu g_hal xog_hlijiet, fornimenti jew spejje_z, li jkunu
servew biex issir il-_ha_ga jew biex tin_zamm fi stat
tajjeb jew biex issir a_hjar milli tkun, fuq il-_ha_ga
nfisha, bla _hsara, kwantu g_hall-bejjieg_h, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1439.
Avukati u 
prokuraturi legali.
Jid_hlu wkoll f’dan il-privile_g_g, il-krediti ta’ l-avukat u
tal-prokuratur legali g_had-drittijiet tag_hhom fil-kaw_za
li jkunu sostnew biex tittie_hed lura l-_ha_ga, fuq il-_ha_ga
nfisha, jekk tkun me_huda lura; kif ukoll il-kreditu ta’
min ikun _hare_g il-flus g_hall-ispejje_z li jkunu saru f’dik
l-istess kaw_za;
Padrun dirett u sid 
il-kera.
(e) il-kreditu tal-padrun dirett g_ha_c-_cens, u dak ta’ sid il-
kera g_hall-kera ta’ immobbli, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ig_hammar jew iforni l-
fond jew biex tin_hadem l-art, ikunu ta’ min ikunu
dawk il-frottijiet jew _hwejje_g o_hra:
I_zda illi dan il-privile_g_g ma jing_hatax lis-sid jew
lil sid il-kera jekk l-imsemmijin u_cuh jew _hwejje_g
ikunu ta’ jew mi_zmumin minn jew f’isem xi
dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
  332      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Dan il-privile_g_g ig_hodd ukoll g_hall-indennizz li
g_handu jing_hata lill-padrun dirett jew lil sid il-kera,
g_hat-tiswijiet li _c-_censwalist jew il-kerrej ikun naqas li
jag_hmel, u g_han-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ kull patt
ie_hor tal-kuntratt.
Il-padrun dirett u sid il-kera jistg_hu b’mandat
jaqbdu jew jissekwestraw il-_hwejje_g mobbli li bihom
kien img_hammar jew fornut il-fond, jew li servew biex
bihom tin_hadem l-art, meta jkunu _gew me_huda
band’o_hra ming_hajr il-kunsens tag_hhom, u huma
j_zommu l-privile_g_g tag_hhom fuq dawn il-_hwejje_g
mobbli, basta li jag_hmlu t-talba g_hall-_hru_g tal-mandat
fi _zmien _hmistax-il _gurnata minn dak in-nhar li dawk
il-_hwejje_g ikunu _gew hekk me_huda band’o_hra.
FU L- RI IL F Q IM OB LI
Privile_g_g tal-
immobbli.
2010. Il-kredituri privile_g_gati fuq l-immobbli huma:
Il-padrun dirett. a)
b’enfitewsi, g_hall-kreditu tieg_hu g_ha_c-_cnus li jkollu
jag_hti _c-_censwalist, u g_hall-esekuzzjoni ta’ l-
enfitewsi;
Arkitetti, e_c_c. b)
fuq l-immobbli mibni jew mibni mill-_gdid jew
imsewwi, g_hall-kreditu ta’ l-ispejje_z u tal-prezz ta’
Persuni li jo_hor_gu 
flus jew materjal. ikun _hare_g flus jew materjali g_hall-bini jew bini mill-
_gdid, jew g_hat-tiswija ta’ l-immobbli, inkella g_hall-
jkun jidher mill-att hawn fuq imsemmi illi l-_hru_g ta’
flus jew ta’ materjali sar g_hal dawk il-_hwejje_g, u ji_gi
materjali jew bil-flus hekk ma_hru_ga.
It-terz pussessur.
l-immobbli li minnu _gie spussessat, g_hat-tiswijiet u l-
benefikati mag_hmulin fih.
tiswijiet me_htie_ga sabiex l-immobbli jin_zamm fi stat
tajjeb, ig_hodd g_has-somma kollha tal-kreditu; f’kull
ta’ l-immobbli li jkunu _giebu dak ix-xog_hol u dawk l-
ispejje_z;
wie_hed ie_hor li 
jittrasferixxi.
_c)
b’titolu oneru_z jew gratuwitu, fuq l-immobbli mibjug_h
jew ittrasferit b’att pubbliku, g_hall-prezz kollu jew
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        333
g_hall-bqija tal-prezz, jew g_hall-esekuzzjoni tal-
pattijiet miftehmin fl-att tal-bejg_h jew tat-trasferiment.
L-i_zbur_zant ta’ flus 
g_hall-_hlas tal-
prezz.
L-istess privile_g_g imiss lil dak li b’att pubbliku,
ikun _hare_g il-flus kollha, jew bi_c_ca mill-flus, g_hall-
_hlas tal-prezz miftiehem, basta li jkun jidher mill-att
tas-self li l-flus _gew ma_hru_ga g_hal dak l-iskop, u ji_gi
ppruvat li l-flus me_huda b’self gew im_hallsa lill-
bejjieg_h jew lil min g_hamel it-trasferiment. 
Fil-ka_z ta’ _zew_g trasferimenti jew i_zjed wara
xulxin, dak li g_hamel l-ewwel trasferiment g_handu
preferenza fuq it-tieni, it-tieni fuq it-tielet, u hekk
wie_hed wara l-ie_hor;
Werrieta ta’ 
flimkien.
(d) dawk li jkunu werrieta flimkien u dawk li jkunu qasmu
bejniethom, fuq l-immobbli mi_gjubin fil-qasma, fil-
ka_z ta’ evizzjoni tal-beni maqsumin bejniethom, u g_hal
kull tpattija jew _hlas biex l-ishma jkunu ndaqs;
Avukat u 
prokuratur legali.
(e) l-avukat u l-prokuratur legali, g_had-drittijiet tag_hhom
tal-kaw_za li jkunu sostnew biex jittie_hed lura l-
immobbli, u l-i_zbur_zant ta’ l-ispejje_z ta’ dik il-kaw_za,
fuq l-immobbli, jekk jittie_hed lura.
Sub-titolu II
FUQ L-IPOTEKI
X’ inhi l-ipoteka.
debitur jew ta’ terza persuna, favur il-kreditur, biex jag_hmel tajjeb
g_hall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni.
(2) L-ipoteka hija minnha nfisha indivisibbli, u sse_h_h kollha
kemm hi fuq il-beni kollha hekk marbuta, fuq kull wie_hed minn
dawn il-beni, u fuq kull bi_c_ca minnhom.
Xorta ta’ ipoteki. 
Sostitwit:
LVIII. 1975.17.
2012.* (1) Ipoteka hija _generali jew spe_cjali: hija _generali jekk
tolqot il-beni kollha li g_handu u li g_had ikollu d-debitur; hija
spe_cjali jekk tolqot biss wie_hed jew i_zjed minn immobbli
partikolari tax-xorta li _gejjin:
(a) l-immobbli minnhom infushom, u l-prodott ta’ dawn l-
immobbli sakemm ma ji_gix mifrud minnhom;
(b) il-jedd ta’ u_zufrutt fuq l-immobbli hawn fuq
imsemmija, g_ha_z-_zmien li jdum l-u_zufrutt;
(_c) id-dominju dirett fuq l-immobbli hawn fuq imsemmija
mog_htijin b’enfitewsi, u l-utili dominju fuq dawk l-
immobbli.
(2) L-ipoteka hija legali, _gudizzjali jew konvenzjonali: hija
legali jekk mog_htija mil-li_gi; hija _gudizzjali jekk _gejja minn
sentenza; hija konvenzjonali jekk ti_gi stabbilita b’kuntratt.
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika g_hall-ipoteki
kollha li n_holqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. 
334      KAP. 16.       KODI_CI _CIVILI
meta l-beni 
jg_haddu f’idejn 
Sostitwit:
LVIII. 1975.18.
*  Ipoteka spe_cjali tibqa’ mg_haqqda ma’ kull immobbli
li jkun su_g_gett g_haliha, allavolja dak l-immobbli jkun g_hadda
(2) Ipoteka _generali tibqa’ mg_haqqda mal-beni li jkunu su_g_getti
(3) G_hall-effetti ta’ l-ipoteka, il-krediti jew l-azzjonijiet _ceduti
jkunx da_h_hal il-kreditu jew _ha l-o_g_gett ta’ l-azzjoni, _hlief fil-ka_z ta’
krediti jew ta’ azzjonijiet imnisslin minn kambjalijiet jew minn
L-ipoteka tista’ ssir 
g_hal obbligazzjoni 
2014. 
indeterminata, basta li l-o_g_gett tag_hha jkun determinat.
L-ipoteka tista’ 
obbligazzjoni 
prin_cipali.
 Jekk il-jedd tad-debitur fuq il-_ha_ga su_g_getta g_hal ipoteka,
annullat, l-ipoteka tkun ukoll ta_ht kondizzjoni, jew su_g_getta li
tin_hall jew li li_gi annullata bla _hsara ta’ dak li hu mi_gjub fl-artikolu
Ipoteka spe_cjali 
b’_zieda ma ipoteka 
Sostitwit: 
LVIII.1975.19. 
VII. 1985.3.
2016.  (1)
l-jeddijiet tieg_hu ma jkunux di_g_a
ikollu, u jista’ j_gieg_hel li ti_gi re_gistrata, b_hala garanzija i_zjed ta’ l-
istess kreditu, ipoteka spe_cjali fuq dawk mill-beni immobbli tad-
valur bi_z_zejjed biex il-kreditu jkun garantit kif provdut fl-artikolu
2063.
Il-jedd mog_hti bis-subartikolu (1) jkun e_zer_citabbli permezz
ta’ nota ppre_zentata lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku g_har-
artikolu 2045, setg_het iffirmat in-nota dwar l-ipoteka _generali u fil-
ka_z ta’ debituri li jirri_zultaw minn att pubbliku bil-mezz ta’ nota
ikun bla _hsara g_hall-jeddijiet tad-debitur li jitlob it-tnaqqis jew it-
t_hassir tar-re_gistrazzjoni skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu V
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika g_hall-ipoteki
kollha li n_holqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. I_zda, sakemm jg_haddu
ta’ dan il-Kodi_ci, ipoteka _generali re_gistrata qabel l-1 ta’ Jannar, 1976, g_handha
tibqa mg_haqqda ma’ l-immobbli su_g_getta g_haliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
il-Kodi_ci kien g_had g_handhom effett kif kienu fis-se_h_h qabel ma _gew sostitwiti bl-
Att LVIII ta’ l-1975.
li n_holqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. I_zda, sakemm jg_haddu
g_haxar snin mid-data msemmija, u bla _hsara g_had-disposizzjonijiet l-o_hra kollha
tibqa mg_haqqda ma’ l-immobbli su_g_getta g_haliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
ji_gu akkwistati wara l-1 ta’ Jannar, 1976, daqslikieku d-disposizzjonijiet ta’ dan
Att LVIII ta’ l-1975.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        335
Kap. 296.
(3) Meta l-immobbli tad-debitur li dwarha tkun re_gistrata l-
ipoteka spe_cjali msemmija fis-subartikolu (1) tkun sitwata f’area
dikjarata b_hala area ta’ re_gistrazzjoni ta’ artijiet skond l-Att dwar
ir-Re_gistrazzjoni ta’ Artijiet, jew xort’o_hra tkun re_gistrata skond
id-disposizzjonijiet ta’ dak l-Att, il-jedd mog_hti bis-subartikolu (1)
jkun e_zer_citabbli bir-re_gistrazzjoni skond dak l-Att, ta’ ipoteka jew
ipoteka kaw_zjonali, skond il-ka_z.
§  I. FUQ L-IPOTEKA LEGALI
Meta ting_hata l-
ipoteka legali.
2017.  L-ipoteka legali hija mog_htija biss fil-ka_zijiet hawn ta_ht
imsemmija.
Ipoteka legali favur 
il-mara, g_had-dota.
2018.  (1) Il-mara g_handha, minn dak in-nhar ta_z-_zwie_g, ipoteka
legali _generali fuq _hwejje_g _zew_g_ha, g_had-dota li tkun _giet
ikkostitwita b’att pubbliku qabel i_z-_zwie_g.
(2) G_has-somom jew beni dotali li jmissu lilha minn
su_c_cessjoni jew donazzjoni, l-ipoteka fuq imsemmija sse_h_h biss
mill-jum tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni jew mill-jum li fih id-donazzjoni
tibda sse_h_h. 
Ipoteka legali favur 
minuri. 
Sostitwit:
XLVI.1973.102. 
Emendat: 
XXI.1993.84.
2019.  (1) Minuri g_handu ipoteka legali _generali fuq il-beni tal-
_genitur li g_has-setg_ha tieg_hu huwa jkun su_g_gett dwar ir-
responsabbilt_a  li dak il-_genitur ikun _ha fl-amministrazzjoni tal-beni
tal-minuri.
(2) Dik l-ipoteka tibda sse_h_h minn dak in-nhar li l-
amministrazzjoni tal-beni tg_haddi f’idejn il-_genitur.
(3) Meta _genitur jer_ga’ ji_z_zewwe_g, l-imsemmija ipoteka torbot
ukoll il-beni ta’ _zew_g jew mart il-_genitur minn dak in-nhar ta_z-
_zwie_g, kemm-il darba l-_genitur ikompli fl-amministrazzjoni
ming_hajr l-awtorizzazzjoni me_htie_ga bil-li_gi.
It-tfal jew 
dixxendenti o_hra,
2020.  (1) It-tfal u dixxendenti o_hra g_handhom ukoll ipoteka
legali _generali fuq il-beni ta’ l-axxendent tag_hhom li jibqa’ _haj
wara l-ie_hor, g_hall-jeddijiet riservati favur tag_hhom ta_ht l-artikoli
637, 638 u 825, fil-ka_z li dan l-axxendent jerga’ ji_z_zewwe_g.
(2) Din l-ipoteka tibda sse_h_h minn dak in-nhar tal-mewt ta’ l-
axxendent l-ie_hor.
lill-persuni ta_ht 
tutela, e_c_c. 
Emendat: 
XLVI.1973.103.
2021. Il-persuni ta_ht tutela jew kurazija g_handhom ipoteka legali
_generali fuq il-beni tat-tuturi jew kuraturi, g_har-responsabbilt_a  ta’
l-amministrazzjoni tag_hhom, minn dak in-nhar li t-tuturi jew
kuraturi ja_c_cettaw it-tutela jew il-kurazija.
Il-kreditur 
privile_g_gat g_handu 
ipoteka spe_cjali.
2022.  Il-kreditur li g_handu privile_g_g fuq immobbli, g_handu
ipoteka legali spe_cjali fuq l-immobbli su_g_gett g_hall-privile_g_g.
  336      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
§  II. FUQ L-IPOTEKA _GUDIZZJALI
Ipoteka _gudizzjali. 2023. L-ipoteka _gudizzjali titnissel - 
(a) mis-sentenzi mog_htija mill-qrati ta’ Malta favur dawk
li jkunu _hadu dawk is-sentenzi;
(b) minn de_ci_zjonijiet ta’ arbitri jew minn sentenzi
mog_htija minn qrati ta’ barra minn Malta, favur dawk
li jkunu _hadu dawn id-de_ci_zjonijiet jew sentenzi,
kemm-il darba tkun _giet ordnata l-esekuzzjoni
tag_hhom b’sentenza tal-qorti kompetenti f’Malta.
§  III. FUQ L-IPOTEKA KONVENZJONALI 
Min jista’ jobbliga 
ru_hu b’ipoteka 
konvenzjonali.
2024.  (1) Ma jistg_hux jobbligaw ru_hhom b’ipoteki
konvenzjonali _hlief dawk li jistg_hu jittrasferixxu l-beni li jqieg_hdu
ta_ht dik l-ipoteka.
(2) Il-beni ta’ dawk li ma jistg_hux jag_hmlu trasferimenti, ma
jistg_hux ji_gu ipotekati b’kuntratt _hlief g_hal dawk il-_hwejje_g u dawk
il-formalitajiet li tg_hid il-li_gi.
L-ipoteka 
konvenzjonali ma 
tistax ti_gi 
mag_hmula _hlief 
b’att pubbliku.
2025.  L-ipoteka konvenzjonali ma tistax ti_gi mag_hmula _hlief
b’att pubbliku.
Kuntratti 
mag_hmulin barra 
minn Malta. 
Emendat: 
XXXI. 1965.22. 
LVIII. 1974.68.
2026.  Il-kuntratti mag_hmulin barra minn Malta b’att pubbliku
jew awtentiku, skond il-li_gijiet tal-pajji_z, jew quddiem ir-
rappre_zentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta f’dak
il-pajji_z jew persuna li tkun isservi fis-servizz diplomatiku,
konsulari jew servizz ie_hor barrani ta’ xi pajji_z li, b’arran_gament
mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrappre_zenta l-interessi ta’
dak il-Gvern f’dak il-pajji_z jew persuna awtorizzata g_hal hekk mill-
President ta’ Malta, jistg_hu j_gibu ipoteka fuq beni li jinsabu
f’Malta, meta l-qorti _civili kompetenti, fuq talba tal-kreditur,
b’_citazzjoni, tordna l-iskrizzjoni tag_hhom.
Is-somma li 
g_haliha l-ipoteka 
hija miftiehma 
g_handha ting_had fl-
att.
2027.  L-ipoteka konvenzjonali ma tiswiex jekk is-somma li
g_haliha _giet miftiehma ma tkunx _certa u determinata fl-att. Jekk il-
kreditu li _gej minn obbligazzjoni jkun kondizzjonali kwantu g_hall-
e_zistenza tieg_hu, jew mhux determinat, il-kreditur ma jistax jitlob
l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka _hlief g_hal dik is-somma li ti_gi ddikjarata
g_haldaqshekk minnu, bla _hsara tal-jedd tad-debitur li jitlob li dik
is-somma ti_gi mnaqqsa, jekk ikun il-ka_z.
L-ipoteka 
konvenzjonali hija 
_generali jew 
spe_cjali.
2028.  (1) L-ipoteka konvenzjonali tista’ tkun _generali jew
spe_cjali.
(2) Il-beni immobbli biss imsemmijin fl-artikolu 2012 jistg_hu
ji_gu marbuta b’ipoteka spe_cjali
(3) L-ipoteka spe_cjali sse_h_h ukoll fuq il-benefikati kollha li
jsiru wara fil-beni ipotekati.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        337
Sub-titolu III
FU IF J N_ZA MU L-PR VI E_G_GI U L-I OT KI*
spe_cjali g_handhom 
ji_gu nskritti.
 Il-privile_g_gi spe_cjali fuq l-immobbli m’g_handhomx effett
xahrejn. 
Il-jum li minnu 
iskrizzjoni.
2030. I_z-_zmien imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan jibda
jg_hodd - 
a) (a , ( ) u  d)
minn dak in-nhar tal-kuntratt;
( ) g_hall-krediti msemmijin fil-paragrafu (b  ta’ dak l-
artikolu, minn dak in-nhar li jitlesta x-xog_hol, jew,
immobbli;
( ) g_hall-krediti msemmijin fil-paragrafu  e)
artikolu, minn dak in-nhar tas-sentenza jew ta’ l-att li
bih il-kaw_za tispi_c_ca.
jekk inskritti, 
mhumiex ta’ _hsara 
e_c_c., mag_hmula 
matul i_z-_zmien 
2031.   G_hall-privile_g_gi hawn fuq imsemmija, jekk inskritti
fi_z-_zmien imsemmi fl-a_h_har artikolu qabel dan, mhumiex ta’ _hsara
ikunu saru dwar l-immobbli su_g_gett g_hall-privile_g_g.
(2)
s_hi_ha, ukoll jekk dawn il-privile_g_gi ma jkunux _gew inskritti fi_z-
_zmien hawn fuq imsemmi, basta li din l-ipoteka ti_gi inskritta kif
Privile_g_gi _generali 
u privile_g_gi spe_cjal 
mhumiex su_g_getti 
g_hall-iskrizzjoni.
  Il-privile_g_gi _generali, u l-privile_g_gi spe_cjali fuq _hwejje_g
L-ipoteka g_handha 
ti_gi mni_z_zla fir-
2033.   L-ipoteka legali, _gudizzjali, jew konvenzjonali,
m’g_handhiex effett jekk ma ti_gix imni_z_zla fir-Re_gistru Pubbliku, u
(2) Madankollu, l-ipoteka g_had-dota li tkun in_giebet qabel i_z-
_zmien xahar minn dak in-nhar tat-tie_g: u f’dan il-ka_z g_hal din l-
ipoteka mhumiex ta’ _hsara t-trasferimenti, l-ipoteki, jew il-pi_zijiet,
Dmirijiet tan-nutar 
dwar l-iskrizzjoni 
tal-mara kontra r-
ra_gel f’xi ka_zijiet. 
XXXIX. 1939.12; 
XLVI. 1973.104; 
2034.   In-nutar li jir_cievi att li j_gib kostituzzjoni ta’ dota
g_handu jag_hmel l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka relattiva fuq il-beni tar-
kuntrarju, kemm-il darba dik ir-re_gistrazzjoni ma tkunx saret f’dak
i_z-_zmien fuq talba ta’ _haddie_hor.
In-nutar li jikser id-disposizzjoni tas-subartikolu (1) ta’ dak
l-artikolu jwie_geb g_had-danni lejn il-parti interessata, u je_hel il-
ara l-Ordinanza dwar l-lskrizzjoni
(Kapitolu 27 .
  338      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
piena ta’ l-ammenda, mhux i_zjed minn _hames liri, li ti_gi mog_htija
mill-Qorti ta’ Revi_zjoni ta’ l-Atti Nutarili, sew ex officio kemm fuq
talba ta’ kull min ikun.
Responsabbilt_a  tar-
re_gistratur tal-qorti 
ta’ _gurisdizzjoni 
volontarja dwar il-
persuna ta_ht tutela 
jew kurazija.
Kap. 12.
2035. Ir-re_gistratur tal-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja jwie_geb
g_had-danni lejn il-persuna ta_ht tutela jew kurazija, jekk hu jonqos li
jag_hmel l-iskrizzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li jie_hu t-tutur jew il-
kuratur, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
Min jista’ jitlob l-
iskrizzjoni.
2036.  L-iskrizzjoni tista’ ti_gi mitluba mill-kreditur, jew minn
kull persuna o_hra li jkollha interess.
lI-qraba jistg_hu 
jitolbu l-
iskrizzjonijiet f’xi 
ka_zijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.105.
2037. L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteki legali mog_htija favur il-minuri,
jew l-im_gienen jew l-interdetti, tista’ ti_gi mitluba wkoll mill-qraba
tag_hhom.
L-axxendent 
g_handu jag_hmel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka mog_htija 
favur it-tfal tal-
familja.
Emendat: 
XLVI.1973.106; 
XXX.1981.14; 
XXI.1993.2.
2038.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka legali mog_htija favur il-
minuri ta_ht l-artikolu 2019, g_handu ja_hseb g_haliha il-_genitur
imsemmi f’dak l-artikolu, fi _zmien erba’ xhur minn dak in-nhar li
titnissel l-ipoteka, kemm-il darba dik l-iskrizzjoni ma tkunx _g_a
saret fuq talba ta’ xi _hadd ie_hor mill-qraba ta’ dawk it-tfal.
(2) Il-_genitur illi jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
jaqa’ mill-jeddijiet li ji_gu mis-setg_ha tal-_genituri, kif ukoll mill-
jedd li jinda_hal i_zjed fl-amministrazzjoni tal-beni tal-persuni li
kienu qabel su_g_getti g_has-setg_ha tieg_hu, jew li jie_hu l-u_zufrutt li
g_halih kellu jedd bil-li_gi.
(3) Il-qorti ta’ _gurisdizzjoni volontarja tista’, skond i_c-
_cirkostanzi, ter_ga’ tqieg_hed il-_genitur fil-jeddijiet li jkun tilef. 
_Zmien li fih l-
axxendent, e_c_c., 
g_handu jag_hmel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka favur it-
tfal. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
2039.  (1) Jekk it-tfal jew dixxendenti o_hra msemmija fl-
artikolu 2020 ikunu minuri, l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka mog_htija
favur tag_hhom ta_ht dak l-artikolu g_handha ssir bi _hsieb ta’ l-
axxendent hemm imsemmi, jew, skond il-ka_z, tat-tutur jew kuratur,
fi _zmien _hmistax-il _gurnata mit-tie_g ta’ l-axxendent hawn fuq
imsemmi, kemm-il darba ma tkunx _g_a  saret fuq talba ta’ xi _hadd
ie_hor mill-qraba.
(2) Jekk l-axxendent li jkun imissu jag_hmel din l-iskrizzjoni
jonqos li jag_hmilha fi_z-_zmien hawn fuq imsemmi, il-qorti tista’,
skond i_c-_cirkostanzi, ta_htar amministratur tal-beni, li l-proprjet_a
tag_hhom, bis-sa_h_ha ta’ l-artikoli 637, 638 u 825, tkun g_haddiet lit-
tfal jew dixxendenti fuq imsemmija, u, kwantu g_hall-jeddijiet li
ji_gu mis-setg_ha tal-_genituri li jkunu jmissu lil dak l-axxendent,
ig_hoddu id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan.
Meta l-iskrizzjoni 
kontra debitur fi 
stat ta’ falliment 
jew kontra wirt ma 
tiswiex.
2040.  (1) L-iskrizzjoni m’ g_handhiex effett jekk ti_gi mag_hmula
fi _zmien li fih id-debitur ikun fi stat ta’ falliment, jew jekk ji_gi
appruvat li l-kreditur, fi_z-_zmien ta’ l-iskrizzjoni, kien jaf
b’_cirkostanzi li setg_hu j_gieg_hlu lid-debitur jiddikjara falliment.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jg_hoddu wkoll g_hal
bejn il-kredituri ta’ wirt, jekk l-iskrizzjoni ssir wara l-ftu_h tas-
su_c_cessjoni, u l-wirt jibqa’ battal jew ji_gi a_c_cettat bil-benefi_c_cju ta’
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        339
l-inventarju.
E_c_cezzjonijiet.
jg_hoddux meta l-iskrizzjoni ma tkunx setg_het issir min_habba li ma
kienx hemm _zmien bi_z_zejjed, u dan i_z-_zmien jitqies mhux bi_z_zejjed
meta jkun g_had ma g_haddewx _hmistax-il _gurnata minn dak in-nhar
li setg_het issir l-iskrizzjoni sa dak in-nhar li fih id-debitur kien fi
stat ta’ falliment, jew li fih il-kreditur sar jaf b’_cirkostanzi li setg_hu
j_gieg_hlu lid-debitur jiddikjara falliment, jew li fih id-debitur miet.
(2) Dawn id-disposizzjonijiet ma jg_hoddux lanqas g_hal
privile_g_gi jew ipoteki akkwistati qabel il-jum hawn fuq imsemmi,
jekk i_z-_zmien li hemm sabiex dawn il-privile_g_gi jew ipoteki ji_gu
inskritti jkun g_had ma g_halaqx.
X’ g_handu jkun 
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.13; 
XXV.1940.2.
2042. Biex issir l-iskrizzjoni hu me_htie_g li ti_gi ppre_zentata lid-
Direttur tas-Re_gistru Pubbliku nota li jkun fiha dawn il-
partikolaritajiet li _gejjin:
(a) l-isem u l-kunjom tal-kreditur, il-lok fejn twieled u
fejn joqg_hod, u l-professjoni, seng_ha, jew stat ie_hor
tieg_hu, u l-isem ta’ missieru;
(b) l-isem u l-kunjom tad-debitur, il-lok fejn twieled u fejn
joqg_hod, il-professjoni, seng_ha jew stat ie_hor tieg_hu, l-
isem ta’ missieru, l-isem t’ommu u l-kunjom ta’
xbubitha jew xi partikolaritajiet o_hra li jiswew, fil-
fehma tad-direttur, g_hall-identit_a  tad-debitur;
(_c) il-kaw_za tal-kreditu jew jedd ie_hor, u d-data u x-xorta
ta’ l-att li minnu dak il-kreditu jew jedd jitnissel; 
(d) is-somma tal-kapital li d-debitur ikollu jag_hti, jew is-
somma ddikjarata fil-ka_zijiet imsemmijin fl-artikolu
2027;
(e) l-img_haxijiet miftiehma;
(f) i_z-_zmien ta’ meta g_handu jit_hallas id-dejn;
(g) tismija dwar jekk l-iskrizzjoni hix tintalab g_hal
privile_g_g jew g_hal ipoteka, u, fil-ka_z ta’ ipoteka, jekk
din hix _generali jew spe_cjali;
(h) fil-ka_z ta’ privile_g_g jew ta’ ipoteka spe_cjali, it-tismija
ta’ l-immobbli su_g_gett g_hall-privile_g_g jew g_hall-
ipoteka.
Meta l-kaw_za tal-
privile_g_g jew ta’ l-
ipoteka g_handha 
ting_hadd fin-nota.
2043.  Meta l-ipoteka legali jew il-privile_g_g ma jkunux _gejjin
minn att pubbliku, il-kaw_za li tag_hti lok g_hal dak il-privile_g_g jew
g_hal dik l-ipoteka, u _z-_zmien ta’ meta tnisslu, g_handha ti_gi
msemmija fin-nota.
Meta mhux 
me_htie_g li jing_had 
l-ammont tad-dejn.
2044.  Fl-ipoteka legali, ma hemmx l-obbligu li ting_had is-
somma tad-dejn fil-ka_z ta’ jeddijiet illi l-valur tag_hhom f’somma
likwida ma jidhirx minn att pubbliku.
Minn min g_handha 
tkun iffirmata n-
nota.
2045.  (1) Meta l-kreditu jirri_zulta minn att pubbliku, in-nota
g_handha tkun iffirmata mir-re_gistratur tal-qorti, jew min-nutar li
jkun ir_cieva l-att, jew li jkun il-konservatur tieg_hu, jew li jkollu s-
setg_ha li jag_hti kopja tieg_hu.
  340      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) Jekk id-dejn jirri_zulta minn sentenza, in-nota g_handha tkun
iffirmata mir-re_gistratur tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
(3) F’kull ka_z ie_hor, in-nota g_handha tkun iffirmata mill-
persuna li titlob l-iskrizzjoni, jew minn avukat, nutar, jew
prokuratur legali.
Meta tista’ ssir l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka _gudizzjali.
2046.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka _gudizzjali tista’ ssir g_had
illi s-sentenza tkun su_g_getta g_hall-appell, bla _hsara li tista’ ti_gi
mnaqqsa jew im_hassra, meta hemm lok.
(2) I_zda, jekk is-sentenza jew id-de_ci_zjoni ta’ arbitri ma
tikkundannax lid-debitur i_hallas somma likwida, l-iskrizzjoni ma
tistax issir jekk is-somma li tag_hha g_handha ssir l-iskrizzjoni ma
tigix stabbilita f’dak l-istess att, jew b’sentenza o_hra, jew
b’de_ci_zjoni o_hra ta’ arbitri, jew bil-kunsens tad-debitur, b’att
pubbliku.
Iskrizzjoni fuq il-
beni ta’ wie_hed 
mejjet.
2047. L-iskrizzjoni fuq il-beni ta’ wie_hed mejjet tista’ ssir ta_ht
ismu, ming_hajr ma jissemma l-werriet.
Meta l-immobbli 
jkun f’idejn terzi.
2048.  Jekk fi_z-_zmien ta’ l-iskrizzjoni l-immobbli jkun f’idejn
terza persuna, hu bi_z_zejjed li jing_hata biss l-isem tad-debitur. 
Differenza bejn is-
somma li g_handha 
ting_hata, u dik 
mi_gjuba fl-
iskrizzjoni.
2049.  Jekk ikun hemm differenza bejn is-somma li d-debitur
ikollu jag_hti u dik mi_gjuba fl-iskrizzjoni, l-iskrizzjoni tkun tiswa
g_hall-i_zg_har somma.
L-ispejje_z ta’ l-
iskrizzjoni huma 
g_had-debitur.
2050.  L-ispejje_z ta’ l-iskrizzjoni, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’o_hra, jit_hallsu mid-debitur.
I_c-_cessjonijiet 
jistg_hu jitni_z_zlu fir-
re_gistru.
2051.  (1) I_c-_cessjonarju ta’ kreditu jew jedd ie_hor li g_handu
privile_g_g jew ipoteka inskritti, jista’ jitlob li _c-_cessjoni, sew jekk
tkun tas-somma kollha kemm ta’ bi_c_ca minnha, ti_gi nnotata fir-
re_gistru g_has-somma hekk _ceduta, basta li _c-_cessjoni tkun saret
b’att pubbliku.
(2) It-talba hawn fuq imsemmija tista’ ssir ukoll minn kull
persuna o_hra li jkollha interess.
X’ g_handu jkun 
fiha n-notazzjoni 
ta’ _cessjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.5.
2052.  (1) Biex issir l-annotazzjoni ta’ _cessjoni fir-re_gistru, kif
jing_had hawn fuq, hu me_htie_g li ti_gi ppre_zentata nota lid-Direttur
tar-Re_gistru Pubbliku, illi g_handu jkun fiha, in-numru li jmiss u s-
sena tar-re_gistrazzjoni, id-data ta_c-_cessjoni, u min hu _c-_cessjonarju
bil-mod li skond il-li_gi g_handu jing_had min hu l-kreditur.
(2) In-nota g_handha tkun iffirmata min-nutar li jkun ir_cieva l-
att ta_c-_cessjoni, jew li jkun il-konservatur tieg_hu jew li jkollu s-
setg_ha li jag_hti kopja tieg_hu.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
Sub-titolu IV
FUQ IT-T ID T ISKRIZZJONIJIET
Ti_gdid ta’ 
iskrizzjoni ta’ 
ipoteki.
2053. (1) L-iskrizzjoni tal-privile_g_gi u ta’ l-ipoteki fir-Re_gistru
il darba ma ti_gix im_gedda qabel ma jag_hlaq dak i_z-_zmien.
(2)
persuna ta_ht tutela jew kurazija, hija me_htie_ga mill-obbligu tat-
ti_gdid sa sena wara li _z-_zwie_g jin_hall jew li l-amministrazzjoni
It-ti_gdid wara l-
eg_hluq ta_z-_zmien 
ipoteka _gdida.
2054. Meta t-ti_gdid isir wara l-eg_hluq ta_z-_zmien stabbilit, ikollu,
ukoll fil-ka_z ta’ privile_g_g, l-effett ta’ ipoteka _gdida, illi tie_hu grad
Min jista’ jitlob it-
ti_gdid.
 (1)
skond il-li_gi jista’ jitlob l-iskrizzjoni.
(2)
saret l-iskrizzjoni.
It-ti_gdid ma jiksirx 
preskrizzjoni.
2056. It-ti_gdid ta’ iskrizzjoni li jsir mill-kreditur ma jiksirx il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur. 
2057. 
ppre_zentata lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku nota b_hal dik ta’ l-
iskrizzjoni ta’ qabel b’talba g_hat-ti_gdid ta’ l-iskrizzjoni ori_ginali.
2058. 
jibqg_hu fuq id-debitur.
Sub-titolu V
UQ I TNAQQIS U T- ASSIR T ISKRIZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
 (1)
f’parti.
(2)
(a jekk ti_gi m_hallsa bi_c_ca mid-dejn;
( ) jekk il-jedd tal-kreditur, li qabel kien ise_h_h fuq l-
limitat g_hal bi_c_ca minn dak l-immobbli, li tista’ ti_gi
mifruda bla xkiel, jew g_hal wie_hed jew g_hal xi w_hud
Kif l-iskrizzjoni 
tista’ ti_gi mnaqqsa 
2060.   L-iskrizzjonijiet jistg_hu ji_gu mnaqqsa jew im_hassra
g_hal kollox bil-kunsens tal-kreditur mog_hti b’att pubbliku, jew bis-
(2) Jekk il-kreditur ma jkunx kapa_ci jittrasferixxi, il-kunsens
ma jkunx mog_hti fil-mod li trid il-li_gi.
  342      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta l-kunsens tal-
kreditur mhux 
me_htie_g g_hat-
tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
2061.  Jekk il-_hlas tad-dejn kollu inskritt jew ta’ bi_c_ca minnu
jkun jirri_zulta minn sentenza li g_haddiet _gudikat jew minn att ie_hor
pubbliku, it-t_hassir ta’ l-iskrizzjoni, jew it-tnaqqis tag_hha dwar is-
somma tal-kreditu, jista’ jsir ming_hajr il-kunsens tal-kreditur.
Meta t-tnaqqis 
jista’ ji_gi ordnat 
mill-qorti.
2062.  (1) Barra minn fil-ka_z imsemmi fl-artikolu 2027 it-
tnaqqis ta’ iskrizzjoni jista’ ji_gi ordnat b’sentenza fil-ka_z ta’
ipoteka legali _generali jew ta’ ipoteka _gudizzjali, jekk ji_gi ppruvat
illi l-iskrizzjoni tista’, kwantu g_hall-beni su_g_getti g_haliha, ti_gi
limitata ming_hajr _hsara tal-kreditur.
(2) Dan ig_hodd ukoll g_hall-ipoteka _generali konvenzjonali,
mag_hmula biex tag_hmel tajjeb g_hal jedd li jkun jiddependi minn
_grajja mhux _zgura, ukoll jekk din l-ipoteka tkun _giet miftiehma
qabel il-11 ta’ Frar, 1870; u kull rinunzja g_hall-jedd li jintalab it-
tnaqqis ma tiswiex, jekk ma ssirx b’att pubbliku, f’jum wara dak
tal-kuntratt li bih l-ipoteka tkun in_holqot.
Valur ta’ l-
immobbli li g_halih 
l-iskrizzjoni 
g_handha ti_gi 
limitata.
2063.  (1) I_zda, it-tnaqqis ma jistax ji_gi ordnat f’ebda wie_hed
mill-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan, jekk il-valur
ta’ l-immobbli, li g_halih id-debitur jitlob li ti_gi limitata l-
iskrizzjoni, ma jkunx jaqbe_z, mill-anqas, bin-nofs, is-somma tal-
kreditu inskritt bl-img_haxijiet mag_hluqa, u dawk li jag_hlqu sa
_hames snin minn dak in-nhar tat-tnaqqis.
Kap. 12.
(2) Il-qorti tista’ tistabbilixxi l-valur ta’ dak l-immobbli fuq ir-
regoli mi_gjubin fis-sub-titolu III tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-
Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili.
It-t_hassir ta’ l-
iskrizzjoni jista’ 
ji_gi ordnat 
b’sentenza.
2064.  It-t_hassir ta’ l-iskrizzjoni jista’ wkoll ji_gi ordnat
b’sentenza jekk ma ji_gix ippruvat illi l-iskrizzjoni _giet mag_hmula
g_hal ra_guni le_gittima, jew jekk ji_gi ppruvat illi l-jedd tal-kreditur
spi_c_ca.
X’ g_handu jkun 
fiha n-nota g_hat-
tnaqqis jew t_hassir 
ta’ l-iskrizzjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.6.
2065. Sabiex jista’ jsir it-tnaqqis jew it-t_hassir ta’ iskrizzjoni, hu
me_htie_g li ti_gi ppre_zentata lid-Direttur tar-Re_gistru Pubbliku nota,
li jkun fiha:
(a) in-numru li jmiss u s-sena ta’ l-iskrizzjoni;
(b) jekk hux jintalab it-tnaqqis jew it-t_hassir ta’ l-
iskrizzjoni;
(_c) it-tismija tas-sentenza, jew ta’ l-att, meta hemm, li bis-
sa_h_ha tag_hhom jintalab dak it-tnaqqis jew it-t_hassir. 
X’ g_handu jkun 
fiha i_zjed f’ka_z ta’ 
tnaqqis.
2066.  Meta jintalab it-tnaqqis ta’ l-iskrizzjoni, g_handu jing_had
fin-nota g_hal liema somma, jew fuq liema beni, g_handha tibqa’
sse_h_h l-iskrizzjoni.
Minn min g_handha 
tkun iffirmata n-
nota tat-tnaqqis 
jew tat-t_hassir.
2067.  Jekk it-tnaqqis jew it-t_hassir jintalab bis-sa_h_ha ta’ att
pubbliku, in-nota g_handha tkun iffirmata min-nutar li jkun ir_cieva
l-att jew li jkun il-konservatur tieg_hu, jew li jkun awtorizzat biex
jag_hti kopja tieg_hu; jekk dan it-tnaqqis jew t_hassir jintalab bis-
sa_h_ha ta’ sentenza, in-nota g_handha tkun iffirmata mir-re_gistratur
tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
Spejje_z tat-tnaqqis 
jew t_hassir.
2068.  (1) L-ispejje_z tat-tnaqqis jew tat-t_hassir ta’ iskrizzjoni
jbatihom id-debitur.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        343
(2) I_zda, meta t-t_hassir isir min_habba li ma kienx hemm ra_guni
le_gittima sabiex issir l-iskrizzjoni, l-ispejje_z ibatihom dak li jkun
talab li ssir dik l-iskrizzjoni.
(3) Fil-ka_z imsemmi fl-artikolu 2027, hu m_holli fid-dehen tal-
qorti li tidde_cidi, skond i_c-_cirkostanzi, jekk l-ispejje_z g_handux
ibatihom il-kreditur jew id-debitur.
Sub-titolu VI
FUQ L-EFFETT TAL-PRIVILE_G_GI U TA’ L-IPOTEKI KONTRA T-TERZI 
PUSSESSURI
Jeddijiet tal-
kredituri kontra t-
terzi pussessuri.
2069.  Il-kredituri li g_handhom privile_g_g jew ipoteka inskritti,
i_zommu fuq l-immobbli su_g_gett g_hall-privile_g_g jew g_hall-ipoteka l-
jedd tag_hhom li ji_gu gradwati u m_hallsin skond l-ordni tal-krediti
jew ta’ l-iskrizzjoni tag_hhom, ikunu g_hand min ikunu g_haddew
dawn il-beni.
Obbligi tat-terz 
pussessur.
2070. Jekk it-terz pussessur ma jkunx g_hamel dak li hu me_htie_g
mil-li_gi sabiex je_hles il-proprjet_a  tieg_hu, huwa jibqa’ obbligat
b_hala pussessur, bis-sa_h_ha ta’ l-iskrizzjoni mag_hmula skond il-li_gi,
g_had-djun kollha ipotekarji, u jgawdi l-benefi_c_cju ta_z-_zmien u ta’
kull ti_gdid ta’ _zmien mog_hti lid-debitur ori_ginarju.
Obbligi o_hra tat-
terz pussessur.
2071. It-terz pussessur hu obbligat, fil-ka_z hawn fuq imsemmi, li
jitlaq, ming_hajr ebda riserva, l-immobbli su_g_gett g_hall-ipoteka,
kemm-il darba ma jag_h_zilx li j_hallas id-djun ipotekarji kollha, kull
meta jag_hlaq kull wie_hed minnhom, tkun kemm tkun is-somma
tag_hhom.
Il-kredituri jistg_hu 
jitolbu l-bejg_h ta’ 
immobbli mg_hobbi 
b’ipoteka.
2072.  (1) Jekk it-terz pussessur ma jitlaqx l-immobbli jew ma
j_hallasx id-dejn li _ga g_halaq, il-kreditur ipotekarju jista’ jitlob bil-
qorti l-bejg_h ta’ l-immobbli su_g_gett g_hal ipoteka, wara li jkun
sejja_h bi protest lid-debitur biex i_hallas id-dejn, u lit-terz pussessur
biex i_hallas id-dejn jew jitlaq il-fond.
(2) Din it-talba ma tistax issir qabel ma jg_haddu tletin _gurnata
min-notifika tal-protest lid-debitur u lit-terz pussessur.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jag_hti l-e_c_cezzjoni 
ta’ l-eskussjoni.
2073. It-terz pussessur li ma jkunx obbligat personalment g_had-
dejn jista’, billi jag_hti l-e_c_cezzjoni ta’ l-eskussjoni, jag_hmel
oppo_zizzjoni g_hall-bejg_h tal-fond li tieg_hu jkollu l-pussess, jekk,
f’idejn id-debitur jew il-garanti tieg_hu jew ta’ o_hrajn li jkunu
obbligati g_had-dejn personalment, g_halkemm mhux in solidum,
ikun g_had hemm beni o_hra su_g_getti g_hal dak id-dejn.
Meta ma tistax 
ting_hata l-
e_c_cezzjoni ta’ l-
eskussjoni.
2074.  L-e_c_cezzjoni tal-benefi_c_cju ta’ l-eskussjoni ma tistax
ting_hata kontra l-kreditur li jkollu privile_g_g jew ipoteka spe_cjali
fuq l-immobbli.
It-terz pussessur 
jista’ jag_h_zel f’xi 
ka_zijiet.
2075.  Jekk il-valur effettiv tal-benefikati mag_hmulin fil-fond
mit-terz pussessur ikun jaqbe_z il-valur effettiv tal-fond ming_hajr
dawk il-benefikati, it-terz pussessur jista’ jag_h_zel jew li j_hallas il-
valur effettiv tal-fond ming_hajr il-benefikati jew li jitlaq il-fond.
  344      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jitlaq il-fond.
2076. It-tluq tal-fond g_hall-_hlas ta’ l-obbligazzjoni li g_haliha l-
fond ikun su_g_gett, jista’ jsir minn kull terz pussessur li ma jkunx
obbligat personalment g_had-dejn kollu jew g_hal bi_c_ca minnu, u li
jkun kapa_ci jittrasferixxi jew ikun _gie awtorizzat g_haldaqshekk.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jie_hu lura l-fond.
2077.  It-tluq tal-fond, sakemm ma jsirx il-bejg_h tieg_hu, ma
jtellifx lit-terz pussessur il-jedd li jie_hu l-fond lura billi j_hallas id-
dejn kollu u l-ispejje_z lanqas jekk il-fond ikun _gie mitluq
b’esekuzzjoni ta’ sentenza.
Kif jintelaq l-fond. 2078. It-tluq tal-fond isir b’att ippre_zentat fil-qorti kompetenti.
Responsabbilt_a  
g_hat-tg_harriq.
2079.  (1) It-tg_harriq li jsir minhabba _htija gravi tat-terz
pussessur bi _hsara tal-kredituri ipotekarji, jag_hti jedd g_hall-azzjoni
kontra tieg_hu g_hall-_hlas tad-danni.
(2) Hu m’g_handux jedd jitlob ir-radd ta’ l-ispejje_z u tal-
benefikati mag_hmulin minnu, _hlief skond id-disposizzjoni ta’ l-
artikolu 2010(b).
(3) Hu m’g_handux jedd i_zomm f’idejh il-fond min_habba l-
benefikati.
Frottijiet li jmissu 
lit-terz pussessur.
2080.  It-terz pussessur ma jkollux jag_hti l-frottijiet ta’ l-
immobbli _hlief minn dak in-nhar li jkun _gie msejja_h biex jitlaq il-
fond jew i_hallas id-dejn; u jekk minn dak in-nhar tkun g_haddiet
sena qabel ma _giet mag_hmula t-talba _gudizzjarja, il-frottijiet
ikollhom jing_hataw minn dak in-nhar ta’ din it-talba.
Jedd ta’ servitù,  
e_c_c., tat-terz 
pussessur.
2081.  (1) Is-servitujiet u l-jeddijiet reali li t-terz pussessur kellu
fuq l-immobbli qabel ma _ha pussess tieg_hu, jer_gg_hu jibdew ise_h_hu
wara li hu jitlaq l-immobbli jew wara l-liberazzjoni li ssir kontra
tieg_hu.
(2) I_zda jekk dawn il-jeddijiet kienu jeddijiet ta’ privile_g_g jew
ta’ ipoteka, dawn ma ji_hdux grad _hlief jekk ikunu _gew inskritti. 
Jeddijiet tal-
kredituri tat-terz 
pussessur.
2082.  Il-kredituri partikolari tat-terz pussessur je_zer_citaw il-
jeddijiet tag_hhom ta’ ipoteka fuq l-immobbli mitluq jew mibjug_h,
skond il-grad li g_handha l-iskrizzjoni ta’ kull wie_hed, wara l-
kredituri li l-krediti tag_hhom ikunu _gew inskritti kontra s-sidien ta’
qabel fi_z-_zmien ta’ qabel it-trasferiment mag_hmul minn dawn ta’ l-
a_h_har, jew fi_z-_zminijiet imsemmijin fl-artikoli 2031 u 2033.
Jeddijiet tat-terz 
pussessur kontra d-
debitur u kontra 
terzi pussessuri 
o_hra.
2083.  (1) It-terz pussessur li jkun _hallas id-dejn jew telaq il-
fond jew li _gie spussessat mill-fond, g_handu jedd idur kontra d-
debitur prin_cipali g_hall-evizzjoni li jkun bata.
(2) Hu g_handu wkoll azzjoni kontra t-terzi pussessuri ta’
immobbli o_hra su_g_getti g_hall-istess dejn, jekk dawn it-terzi
pussessuri l-o_hra jkunu akkwistaw l-immobbli tag_hhom wara _z-
_zmien li fih l-attur ikun akkwista l-immobbli tieg_hu.
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
Sub-titolu VII
FUQ KIF JIS I_C_CA L- RI IL  U L-IPOTEKI
Kif jispi_c_caw il-
privile_g_gi u l-
ipoteki.
2084. Il-privile_g_gi u l-ipoteki jispi_c_caw -
(a) meta tispi_c_ca l-obbligazzjoni prin_cipali;
(b) bir-rinunzja tal-kreditur g_hall-privile_g_g jew g_hall-
ipoteka;
Kap. 12.
(_c) billi jsiru l-pro_ceduri me_hti_gin ta_ht it-Titolu II tat-
Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodi_ci ta’
Organizzazzjoni u Pro_cedura _Civili;
(d) bil-preskrizzjoni.
Meta l-
preskrizzjoni ti_gi 
akkwistata favur 
id-debitur.
2085. Il-preskrizzjoni ti_gi akkwistata favur id-debitur, g_hal beni
li jkunu fil-pussess tieg_hu, bl-eg_hluq ta_z-_zmien li hemm stabbilit
g_hall-preskrizzjoni tal-kreditu li g_handu privile_g_g jew ipoteka. 
Meta l-
preskrizzjoni ti_gi 
akkwistata favur it-
terz pussessur.
2086.  G_hall-beni fil-pussess ta’ terza persuna, il-preskrizzjoni
ti_gi akkwistata favur din it-terza persuna bl-eg_hluq ta’ g_haxar snin
minn dak in-nhar li tkun akkwistat dawk il-beni, ukoll jekk il-
kreditur ma kienx jaf li dawn il-beni g_haddew fil-pussess ta’ terza
persuna.
L-iskrizzjoni ma 
tiksirx il-
preskrizzjoni.
2087. L-iskrizzjonijiet li jsiru fuq talba tal-kreditur ma jiksrux il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur.
Sub-titolu VIII
FUQ L-ORDNI BEJN IL PRIVILE_G_GI U L-IPOTEKI
Regola _generali ta’ 
kredituri li 
jkollhom diversi 
2088. 
skond ix-xorta partikolari ta’ kull privile_g_g.
Preferenza 
privile_g_gi _generali.
2089. Il-krediti li g_handhom privile_g_g _generali skond l-artikolu
2003( ), (b  u ( ) jit_hallsu qabel dawk li g_handhom privile_g_g
xort’o_hra, minn barra biss il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan f’idejh,
a).
mog_htija lil xi 
privile_g_gi _generali 
Emendat: 
XI.1977.2.
  Il-krediti li g_handhom privile_g_g _generali ta_ht l-artikolu
d) u ( ) jit_hallsu qabel dawk li g_handhom privile_g_g xort’o_hra,
minn barra l-krediti msemmijin fil-paragrafi (a b) u ( ) ta’ l-
artikolu hawn fuq imsemmi, il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan
artikolu 2009(b
Regola ta’ 
preferenza 
minn dawk 
imsemmijin l-
2090.
2091. (1) Bla _hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har _zew_g
privile_g_gati, li ma jkunux fi grad wie_hed, l-ordni li fih il-privile_g_gi
huma mqeg_hdin fl-artikoli 2003, 2009 u 2010, jirregola l-
  346      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) I_zda, il-privile_g_g tal-bejjieg_h, imsemmi fl-artikolu 2009(d),
ma jse_h_hx bi _hsara tal-privile_g_g tal-padrun dirett jew ta’ sid il-kera,
imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ dak l-artikolu; il-jedd tal-bejjieg_h
imsemmi fl-artikolu 1439 ma jse_h_hx bi _hsara tal-krediti msemmijin
fl-artikolu 2009(a), (b) u (_c); u l-kreditu msemmi fl-artikolu
2010(b), meta hu g_hal tiswijiet me_htie_ga biex il-fond jin_zamm fi
stat tajjeb, g_handu preferenza fuq il-kreditu tal-padrun dirett.
Il-krediti ipotekarji 
jit_hallsu skond l-
ordni ta’ l-
iskrizzjoni.
2092. Il-krediti ipotekarji jit_hallsu skond l-ordni ta’ l-iskrizzjoni,
bla _hsara ta’ dak li jing_had fl-artikolu 2033(2).
Il-_hin ta’ l-
iskrizzjoni ma 
jo_hloqx preferenza 
bejn ipoteki 
inskritti f’_gurnata 
wa_hda.
2093.  L-ipoteki inskritti fl-istess _gurnata jag_htu lill-kredituri
jedd g_hal grad indaqs, ming_hajr l-ebda differenza bejn l-
iskrizzjonijiet mag_hmulin f’_hin u dawk mag_hmulin f’_hin ie_hor ta’ l-
istess _gurnata.
ll-krediti 
privile_g_gati fi grad 
wie_hed jit_hallsu 
pro rata.
2094.  Il-krediti privile_g_gati jew ipotekarji li huma fi grad
wie_hed, jit_hallsu pro rata.
L-ispejje_z 
a_c_cessorji g_hall-
kreditu jitqieg_hdu 
fi grad wie_hed mal-
kreditu.
2095. Fl-istess grad li fih ikun imqieg_hed kreditu, jitqieg_hdu l-
img_haxijiet ta’ dak il-kreditu, l-ispejje_z ta’ l-iskrizzjoni u l-ispejje_z
mag_hmulin, meta hu me_htie_g, biex il-kreditu ji_gi mag_hruf
b’sentenza kemm-il darba dawn l-ispejje_z ta’ l-a_h_har ma jkunux
privile_g_gati xort’o_hra.
Titolu XXIV
FUQ IL-BENEFI_C_CJU TAL-FIRDA TAL-PATRIMONJI
X’ inhu l-
benefi_c_cju tal-firda 
tal-patrimonji.
2096.  Il-benefi_c_cju tal-firda tal-patrimonji huwa l-jedd li
g_handhom il-kredituri ta’ wie_hed mejjet u l-legatarju tieg_hu, li
jitolbu illi l-_hwejje_g mobbli u immobbli tal-wirt ji_gu mifruda mill-
beni partikolari tal-werriet, u jit_hallew g_hall-_hlas tal-krediti jew
legati tag_hhom, bi preferenza fuq kollha kemm huma l-kredituri
partikolari tal-werriet.
Effetti tal-
benefi_c_cju.
2097. L-effett ta’ dan il-benefi_c_cju favur dawk li g_handhom il-
jedd li jitolbuh, huwa biss li je_hles lilhom mill-pre_gudizzju li
jistg_hu jbatu g_hal dawk li huma l-beni tal-wirt, min_habba l-jeddijiet
tal-kredituri partikolari tal-werriet; u dan il-benefi_c_cju j_zomm favur
kull wie_hed minnhom, f’konkors, dawk il-jeddijiet biss li jistg_hu
imissu lil kull wie_hed minnhom skond ix-xorta u l-kondizzjonijiet
tal-kreditu jew jedd ie_hor tieg_hu fuq il-_hwejje_g tal-wirt.
_Zmien sabiex 
jintalab.
2098. Il-jedd g_hall-e_zer_cizzju ta’ dan il-benefi_c_cju jispi_c_ca jekk
ma jitmexxiex fi _zmien sena minn dak in-nhar tal-ftu_h tas-
su_c_cessjoni.
Trasferiment ta’ 
beni tal-wirt qabel 
ma ji_gi e_zer_citat il-
benefi_c_cju,
2099. It-trasferiment tal-_hwejje_g tal-wirt, mobbli jew immobbli,
mag_hmul mill-werriet, ukoll jekk matul i_z-_zmien fuq imsemmi,
qabel ma ji_gi e_zer_citat dan il-benefi_c_cju, jibqa’ s_hi_h; i_zda, f’dan il-
ka_z, il-benefi_c_cju jista’ jitmexxa fuq il-prezz li jkun g_had ma
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
t_hallasx.
jew wara li ji_gi 
werriet jibqa’ s_hi_h, ukoll jekk isir wara li ji_gi e_zer_citat il-
trasferiment ta’ _hwejje_g liti_gju_zi.
(2)
benefi_c_cju, jibqg_hu su_g_getti g_hall-jeddijiet tal-kredituri tal-mejjet u
g_hal dawk tal-legatarji tieg_hu.
benefi_c_cju.
2101. (1) Dan il-benefi_c_cju ji_gi e_zer_citat b’talba _gudizzjarja.
I_zda, g_hal dawk li huma immobbli, l-iskrizzjoni tal-
benefi_c_cju sservi minflok din it-talba.
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni.
 (1)
patrimonji, hu me_htie_g li ti_gi ppre_zentata lid-Direttur tar-Re_gistru
Pubbliku, nota li jkun fiha -
a) (a ,  b)
(_c , ( ), (e  u ( );
b)
patrimonju tad-debitur mejjet minn dak tal-werriet
tieg_hu.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 2043 sa l-2047 u 2049 sa l-
2052 ig_hoddu g_hall-iskrizzjoni ta’ dan il-benefi_c_cju.
iskrizzjoni.
2103. L-iskrizzjoni ta’ dan il-benefi_c_cju mag_hmula fi_z-_zmien ta’
tliet xhur mill-jum tal-ftu_h tas-su_c_cessjoni tibda sse_h_h minn dak il-
Meta l-benefi_c_cju 
ma jistax ji_gi 
2104.   Il-benefi_c_cju tal-firda tal-patrimonji ma jistax ji_gi
e_zer_citat meta hemm novazzjoni billi jkun _gie a_c_cettat il-werriet
(2) Dan il-benefi_c_cju ma jiswiex _hlief favur dawk li jkunu
(3) Jista’ ji_gi e_zer_citat g_hall-firda tal-beni kollha ming_hajr
Il-kredituri tal-
werriet ma jistg_hux 
benefi_c_cju.
2105. Il-kredituri tal-werriet ma jistg_hux jitolbu l-firda tal-
patrimonji kontra l-kredituri tal-wirt.
su_c_cessjonijiet 
miftu_ha qabel il-11 
2106.Il-benefi_c_cju tal-firda tal-patrimonji dwar su_c_cessjonijiet
kienu jse_h_hu fi_z-_zmien tal-ftu_h ta’ dawk is-su_c_cessjonijiet. 
  348      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Titolu XXV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET _GENERALI
X’ inhi l-
preskrizzjoni.
2107.  (1) Il-preskrizzjoni hija mod ta’ akkwist ta’ jedd
b’pussess kontinwu, mhux miksur, pa_cifiku, pubbliku, u mhux
ekwivoku, g_hal _zmien li tg_hid il-li_gi.
(2) Il-preskrizzjoni hija wkoll mezz sabiex wie_hed je_hles minn
azzjoni meta l-kreditur ma jkunx e_zer_cita l-jedd tieg_hu g_hal _zmien
li tg_hid il-li_gi.
Rinunzja 2108.  (1) Ma tistax issir minn qabel rinunzja bil-quddiem g_hall-
preskrizzjoni, lanqas ma jista’ ji_gi miftiehem g_hall-preskrizzjoni
_zmien itwal minn dak li hemm fil-li_gi.
(2) Tista’ ssir rinunzja g_hall-preskrizzjoni _ga akkwistata.
tista’ tkun espressa 
jew ta_cita.
2109.  (1) Ir-rinunzja g_hall-preskrizzjoni tista’ tkun espressa
jew ta_cita.
(2) Ir-rinunzja ta_cita ti_gi minn fatt li jissoponi l-abbandun tal-
jedd akkwistat.
Min ma jistax 
jirrinunzja g_hall-
preskrizzjoni _ga 
akkwistata.
2110.  Min ma jistax jittrasferixxi, ma jistax jirrinunzja g_hall-
preskrizzjoni _ga akkwistata.
Il-preskrizzjoni 
g_handha ti_gi 
e_c_cepita mill-parti.
2111.  Il-qorti ma tistax ex officio tag_hti effett g_hall-
preskrizzjoni, jekk din ma tigix e_c_cepita mill-parti interessata.
Meta tista’ ti_gi 
e_c_cepita.
2112.  L-e_c_cezzjoni tal-preskrizzjoni tista’ ting_hata f’kull waqt
tal-kaw_za, imqar fl-appell.
Min jista’ jag_htiha. 2113.Il-kredituri u persuni o_hra li jkollhom interess li jinqdew
bil-preskrizzjoni, jistg_hu jag_htu l-e_c_cezzjoni tal-preskrizzjoni,
ukoll jekk id-debitur jew il-pussessur ikun irrinunzja g_haliha.
_Hwejje_g li 
g_halihom m’ 
hemmx 
preskrizzjoni.
2114.  Ma hemmx preskrizzjoni dwar _hwejje_g li huma extra
commercium.
_Hwejje_g li 
g_halihom hemm 
preskrizzjoni. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2115.  (1) Il-preskrizzjoni tolqot il-jeddijiet u l-azzjonijiet li
jmissu lil kull persuna, istitut, jew korp morali, bla distinzjoni, kif
ukoll il-beni su_g_getti g_hal fedekommess.
(2) I_zda, l-e_c_cezzjoni tal-preskrizzjoni ma tistax ting_hata
kontra jeddijiet u azzjonijiet li jmissu lill-Gvern ta’ Malta, _hlief fil-
ka_zijiet imsemmijin fl-artikoli 2149, 2153, 2154, 2155 u 2156.
Meta jg_hoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu.
2116. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jg_hoddu f’kull ka_z li
g_halih ma jkunx ipprovdut xort’o_hra f’partijiet o_hra ta’ dan il-
Kodi_ci jew f’li_gijiet o_hra.
Preskrizzjonijiet li 
bdew qabel il-11 
ta’ Frar, 1870.
2117.  (1) Il-preskrizzjonijiet li bdew qabel il-11 ta’ Frar, 1870
huma regolati skond il-li_gi li kienet isse_h_h f’dak i_z-_zmien.
(2) B’dan kollu, il-preskrizzjoni li tkun bdiet qabel il-jum fuq
  _g 349
imsemmi, u li biex tag_hlaq, skond il-li_gi li kienet isse_h_h f’dak i_z-
imsemmi f’dan il-Kodi_ci, tag_hlaq meta jg_haddi _z-_zmien imsemmi
f’dan l-Kodi_ci, li g_handu jibda jg_hodd minn dak il-jum.
Ebda _zmien li g_hadda qabel il-jum hawn fuq imsemmi ma
g_handu ji_gi mag_hdud g_hall-preskrizzjoni ta’ _hwejje_g jew
kinux su_g_getti g_hal preskrizzjoni, u li saru hekk su_g_getti bis-sa_h_ha
ta’ dan il-Kodi_ci.
pro_cedimenti ta’ 
arbitra_g_g.
II.1996.78.
Kap. 387.
 G_hal dak li g_handu x’jaqsam mal-preskrizzjoni, ir-
riferenza ta’ kull _ha_ga g_hal arbitra_g_g skond id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar l-Arbitra_g_g, g_handu jkollha l-istess effett ta’ azzjoni
_gudizzjarja quddiem qorti kompetenti.
F Q IL-KA I L IMPEDIXXU L- RE KR ZZ ON
_haddie_hor ma 
jistg_hux 
tag_hhom infishom.
2118. Dawk li j_zommu l-_ha_ga f’isem _haddie_hor jew il-werrieta
tag_hhom, ma jistg_hux jippreskrivu favur tag_hhom infishom: b_hal
dawk li ma j_zommux il-_ha_ga b_hala tag_hhom infishom.
i_zda jistg_hu 
it-titolu tag_hhom 
jitbiddel.
  I_zda, il-persuni msemmijin fl-a_h_har artikolu qabel dan
ra_guni li tkun _gejja minn terza persuna, jew bis-sa_h_ha ta’ l-
oppo_zizzjoni li huma jag_hmlu g_hall-jedd tas-sid.
jakkwistaw 
ming_hand il-kerrej, 
jippreskrivu.
2120. Kull persuna li lilha l-kerrej, id-depo_zitarju jew sempli_ci
detentur ie_hor jittrasferixxi l-_ha_ga b’titolu li jista’ jittrasferixxi l-
_a , tista’ tippreskrivi.
jippreskrivi kontra 
t-titolu tieg_hu 
2121.   _Hadd ma jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieg_hu
nnifsu fis-sens li _hadd ma jista’ jbiddel g_halih innifsu r-ra_guni li
(2) I_zda, wie_hed jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieg_hu nnifsu,
obbligazzjoni.
Sub-titolu II
UQ I KAW_Z I JISS SP ND PRESKRIZZJONI
II-preskrizzjoni 
timxi _generalment 
2122. 
(a l-assenti;
( ) il-wirt battal g_halkemm ma jkunx _gie ma_htur kuratur
  350      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(_c) il-werriet matul i_z-_zmien biex jag_hmel l-inventarju u
biex jidde_ciedi jekk ja_c_cettax il-wirt; u
(d) in _generali, kontra kull persuna o_hra li ma tid_holx fl-
e_c_cezzjonijiet imsemmijin fl-artikoli li _gejjin.
E_c_cezzjonijiet. 
Emendat: 
XLVI. 1973.107;
XXI.1993.2.
2123. Il-preskrizzjoni ma timxix -
(a) bejn ir-ra_gel u l-mara;
(b) bejn il-_genitur u t-tifel li hu ta_ht is-setg_ha tal-_genituri;
(_c) bejn il-persuna ta_ht tutela jew kurazija u t-tutur jew
kuratur tag_hha, sa tispi_c_ca t-tutela jew il-kurazija, u sa
jing_hataw g_hal kollox u ji_gu approvati l-kontijiet;
(d) bejn il-werriet u l-wirt a_c_cettat bil-benefi_c_cju ta’ l-
inventarju.
Minuri interdetti, 
e_c_c.
2124.  (1) _Hlief fil-ka_zijiet imsemmijin mil-li_gi, il-preskrizzjoni
ma timxix kontra l-minuri u l-interdetti.
(2) Ma timxix lanqas, matul i_z-_zwie_g, kontra l-mara mi_z_zew_ga,
fil-kazijiet li fihom l-azzjoni li tmiss lill-mara, jekk ti_gi ezer_citata,
tag_hti jedd lill-konvenut li jdur kontra _zew_gha.
Ka_zijiet o_hra li 
g_halihom il-
preskrizzjoni ma 
timxix.
2125. Il-preskrizzjoni hija wkoll sospi_za - 
(a) kwantu g_hall-jeddijiet kondizzjonali, sakemm il-
kondizzjoni ma sse_h_hx;
(b) kwantu g_hall-azzjonijiet ta’ garanzija, sakemm ma
jkunx hemm l-evizzjoni;
(_c) kwantu g_hal kull azzjoni o_hra li l-ezer_cizzju tag_hha hu
sospi_z bi _zmien, sakemm jag_hlaq dan i_z-_zmien. 
II-preskrizzjoni 
tissokta wara li 
tispi_c_ca r-ra_guni 
tas-sospensjoni 
tag_hha.
2126. Il-preskrizzjoni mibdija u sospi_za, tissokta timxi minnufih
li tispi_c_ca r-ra_guni tas-sospensjoni tag_hha.
Sub-titolu III
FUQ IL-KAW_ZI LI JIKSRU L-PRESKRIZZJONI
Ksur tal-
preskrizzjoni bl-
evizzjoni tal-
pussessur,
2127. Il-preskrizzjoni tinkiser meta l-pussessur ji_gi mne_h_hi, g_hal
i_zjed minn sena, mit-tgawdija tal-_ha_ga, sew jekk mis-sid sew jekk
minn _haddie_hor.
b’att _gudizzjarju. 2128.  Il-preskrizzjoni tinkiser ukoll b’kull att _gudizzjarju
ppre_zentat fl-isem tas-sid jew tal-kreditur, innotifikat lill-parti li
kontra tag_hha wie_hed irid li ma j_hallix timxi l-preskrizzjoni, u li
minnu jkun jidher bi_c-_car illi s-sid jew il-kreditur bi _hsiebhom
i_zommu l-jedd tag_hhom.
Il-preskrizzjoni 
tinkiser g_halkemm 
l-att ma jkunx sar 
kif imiss, e_c_c.
2129. Il-preskrizzjoni tinkiser allavolja t-talba, il-protest, jew att
_gudizzjarju ie_hor ikunu nulli min_habba difett ta’ forma, jew
min_habba li jkunu _gew ippre_zentati quddiem qorti li mhix il-qorti
kompetenti.
KODI_CI _CIVILI   KAP. 16.        351
g_handu ji_gi 
ppre_zentat.
 (1)
ma ssirx qabel ma jag_hlaq xahar li g_handu jibda jg_hodd mill-a_h_har
jum ta_z-_zmien li hemm g_hall-preskrizzjoni.
(2) I_zda, jekk dak li g_handu ji_gi nnotifikat ikun nieqes minn
Gvern, fi _zmien xahar li g_handu jibda jg_hodd mill-a_h_har jum ta_z-
_zmien hawn imsemmi, fuq talba tal-parti li tkun ippre_zentat l-att,
(3) L-avvi_z hawn fuq imsemmi g_handu jkun fih fil-qosor l-att li
tal-qorti li quddiemha l-att ikun _gie ppre_zentat.
Ksur tal-
b’talba _gudizzjarja.
Kap. 12.
 Il-preskrizzjoni tinkiser b’talba _gudizzjarja, ukoll jekk din
nieqes minn Malta jew g_hal xi ra_guni tajba o_hra, basta li l-attur
jissokta l-kaw_za kontra kuratur ma_htur mill-qorti, bil-mod li
sentenza fuq dik it-talba.
1I-ksur tal-
jiswiex f’ka_z ta’ 
rinunzja g_hat-talba, 
2132.   Il-ksur tal-preskrizzjoni mag_hmul b’talba _gudizzjarja,
jitqies b_hallikieku ma sarx, jekk l-attur jirrinunzja g_hat-talba, jew
(2) G_hal dik li hija r-rinunzja jew i_c-_ca_hda ta’ talba
ka_zijiet li l-attur jista’, skond il-li_gi, jer_ga’ j_gib ’ il quddiem it-
talba, basta li din it-talba ter_ga’ tin_gieb ’ il quddiem fl-istess qorti
_ca_hda, u l-konvenut ji_gi nnotifikat bil-mod u fi_z-_zmien imsemmijin
fi_z-_zew_g artikoli ta’ qabel dan, skond ma jkun il-ka_z.
preskrizzjoni 
b’tag_hrif tal-jedd,
  Il-preskrizzjoni tinkiser jekk id-debitur jew il-pussessur
bdiet miexja.
bi _hlas akkont tad-
mag_hmul mid-debitur innifsu jew minn wie_hed li jkun jidher
g_halih.
preskrizzjoni dwar 
il-garanti.
  It-tag_hrif tad-dejn mid-debitur prin_cipali, jew kull att
jiswa wkoll b_hala ksur tal-preskrizzjoni kontra l-garanti, bla _hsara,
meta l-garanti jkun intrabat   mad-debitur prin_cipali, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1100 u 1101.
preskrizzjoni li _ga 
g_halaq ma 
2136.   Meta l-preskrizzjoni ti_gi miksura, i_z-_zmien li jkun
g_hadda qabel ma jg_hoddx g_halbiex wie_hed jippreskrivi.
I_zda, il-preskrizzjoni tista’ tibda miexja mill-_gdid.
  352      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(2) F’kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli,
il-preskrizzjoni dwar il-_hwejje_g u l-azzjonijiet imsemmijin fis-
subartikolu (1) tag_hlaq biss bl-eg_hluq ta’ erbg_hin sena, i_zda ebda
oppo_zizzjoni g_hal din il-preskrizzjoni ma tista’ ssir min_habba n-
nuqqas ta’ titolu jew ta’ bona fidi.
Jeddijiet li ma 
jistg_hux ji_gu 
e_zer_citati _hlief 
rarament.
2145.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan
ig_hoddu ukoll fil-ka_z ta’ jedd, ukoll jekk ekkle_zjastiku, illi ma
jistax ji_gi e_zer_citat _hlief rarament.
(2) I_zda, f’dan il-ka_z, dak li je_c_cepixxi l-preskrizzjoni g_handu,
barra mill-eg_hluq ta’ erbg_hin sena, jipprova wkoll li, matul dan i_z-
_zmien, _giet l-okka_zjoni, g_hall-anqas g_hal tliet darbiet, li wie_hed
seta’ je_zer_cita dak il-jedd, u li kull darba huwa e_zer_citah, jew,
skond il-ka_z, li l-parti li lilha dak il-jedd kien imiss naqset kull
darba li te_zer_citah.
Obbligazzjoni tad-
debitur ta’ renta.
2146.  (1) Wara _hamsa u g_hoxrin sena mid-data ta’ l-a_h_har
kitba, id-debitur ta’ renta jew ta’ _hlas ie_hor ta’ kull sena li
g_handhom jissoktaw g_hal i_zjed minn tletin sena jista’ ji_gi m_gieg_hel
jag_hti lill-kreditur jew lill-persuna li ti_gi ’ l quddiem bil-jeddijiet
tal-kreditur, kitba _gdida, li fiha ji_gi mag_hruf id-dejn jew ji_gu
ddikjarati l-_hlasijiet li jkunu saru.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob li din il-kitba, bi spejje_z tieg_hu, issir
b’att pubbliku.
§  II. FUQ XI PRESKRIZZJONI PARTIKOLARI
Azzjonijiet li 
jaqg_hu bi 
preskrizzjoni 
eg_hluq sena.
2147. L-azzjonijiet hawn ta_ht imsemmija jaqg_hu bi preskrizzjoni
bl-eg_hluq ta’ sena:
(a) l-azzjonijiet tas-surmastrijiet jew g_halliema ta’ xjenzi
jew ta’ arti, g_hal-lezzjonijiet li jag_htu bil-_gurnata jew
bix-xahar;
(b) l-azzjonijiet tas-sidien ta’ lukanda, tverna jew allo_g_g
g_hall-allo_g_g u g_hall-ikel li jag_htu;
(_c) l-azzjonijiet tas-sefturi jew persuni o_hra m_hallsin bix-
xahar, ta’ l-arti_gjani jew tal-_haddiema bil-_gurnata,
g_hall-_hlas tal-_granet tal-pagi, tas-salarji, jew tal-
fornituri li jkollhom jie_hdu;
(d) l-azzjonijiet tal-vetturali bl-art jew bil-ba_har,
imsemmijin fl-artikoli 1628 sa l-1631, g_hall-_hlas tal-
kirjiet jew tal-pagi tag_hhom.
Azzjonijiet li 
jaqg_hu bi 
preskrizzjoni 
eg_hluq tmintax-il 
xahar.
2148. L-azzjonijiet hawn ta_ht imsemmija jaqg_hu bi preskrizzjoni
bl-eg_hluq ta’ tmintax-il xahar:
(a) l-azzjonijiet tal-_hajjata, skrapar, mastrudaxxi,
bennejja, bajjada, _haddieda, ar_gentieri, arlu_g_gara u ta’
persuni o_hra li ja_hdmu seng_ha jew arti mekkanika,
g_hall-prezz ta’ l-opri jew tax-xog_hlijiet tag_hhom, jew
tal-materjal li jfornu;
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        353
(b) l-azzjonijiet ta’ kredituri g_hall-prezz ta’ merkanzija,
o_g_getti jew _hwejje_g o_hra mobbli, mibjug_ha bl-imnut;
(_c) l-azzjonijiet ta’ dawk li g_handhom djar ta’ edukazzjoni
jew ta’ tag_hlim, ta’ liema xorta jkunu, g_hall-_hlas tad-
dritt tag_hhom;
(d) l-azzjonijiet ta’ dawk im_hallsin bis-sena, g_hall-_hlas
tas-salarju tag_hhom;
(e) l-azzjonijiet tas-sensala, g_had-dritt tas-senserija;
(f) l-azzjonijiet ta’ kull persuna, g_hall-kera ta’ _hwejje_g
mobbli.
Azzjonijiet li 
jaqg_hu bi 
preskrizzjoni 
eg_hluq sentejn. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2149. L-azzjonijiet hawn ta_ht imsemmija jaqg_hu bi preskrizzjoni
bl-eg_hluq ta’ sentejn:
(a) l-azzjonijiet tal-bennejja ta’ bastimenti jew b_cejje_c
o_hra tal-ba_har, u tal-kuntratturi ta’ bini ie_hor jew ta’
xog_hlijiet o_hra ta’ injam, _gebel, jew materjal ie_hor,
g_hall-opri ma_hdumin minnhom jew g_hall-materjali li
jfornu: 
(b) l-azzjonijiet tat-tobba, kirur_gi, ostetri_ci u spi_zjara,
g_hall-vi_zti jew operazzjonijiet li jag_hmlu jew g_hall-
medi_cini li jfornu;
(_c) l-azzjonijiet ta’ l-avukati, prokuraturi legali, nutara,
arkitetti u in_ginieri _civili, u persuni o_hra li je_zer_citaw
professjonijiet jew arti liberali o_hra, g_had-drittijiet
tag_hhom u g_hall-ispejje_z li jkunu g_hamlu;
(d) l-azzjonijiet tal-prokuraturi ad litem jew ta’
prokuraturi o_hra, jew mandatarji, g_hall-_hlas li
jmisshom, g_hall-ispejje_z, li jag_hmlu, g_hall-indennizz li
jkollhom jie_hdu g_hat-telf li jbatu, u g_har-radd tal-flus
li jo_hor_gu minn tag_hhom;
(e) l-azzjonijiet tal-Gvern ta’ Malta, g_hall-_hlas ta’
drittijiet _gudizzjarji, dazji jew taxxi o_hra.
Bidu tal-
preskrtzzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, e_c_c.
(3) Fil-ka_z ta’ drittijiet g_hal konsulti, u ta’ drittijiet jew spejje_z
g_hal ittri uffi_cjali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti o_hra jew
xog_hol ie_hor li ma jkollhomx x’ jaqsmu ma’ kaw_za li tkun miexja
jew li ti_gi mibdija fi _zmien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xog_hol ie_hor, i_z-_zmien me_htie_g g_hall-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Bidu ta’ 
preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, e_c_c.
2150. (1) il-preskrizzjoni ta’ l-azzjonijiet hawn fuq imsemmija
ta’ avukati, prokuraturi legali jew prokuraturi ad litem, tibda
miexja minn dak in-nhar tad-de_ci_zjoni finali jew tat-transazzjoni
tal-kaw_za jew minn dak in-nhar li jispi_c_ca l-inkarigu mog_hti
lilhom.
(2)  G_hall-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull att finali, g_halkemm
ma jkunx jag_hmel sehem mill-pro_ceduri tal-kaw_za, ikollu, i_zda
x’jaqsam mag_hha, jitqies b_hala li jag_hmel sehem minn dawk il-
pro_ceduri.
  354      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
(3) Fil-ka_z ta’ drittijiet g_hal konsulti, u ta’ drittijiet jew spejje_z
g_hal ittri uffi_cjali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti o_hra jew
xog_hol ie_hor li ma jkollhomx x’jaqsmu ma’ kaw_za li tkun miexja
jew li ti_gi mibdija fi _zmien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xog_hol ie_hor, i_z-_zmien me_htie_g g_hall-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Fornituri. e_c_c., li 
jissoktaw.
2151.  (1) Fil-ka_zijiet imsemmijin fl-a_h_har erba’ artikoli qabel
dan, ikun hemm lok g_hall-preskrizzjoni, g_had li kien hemm
kontinwazzjoni ta’ fornituri, kunsinni bil-kreditu, xog_holijiet,
servizzi, jew qadi ie_hor.
(2) I_zda, f’kull ka_z b_hal dan, jekk il-kreditu g_hal dawn il-
fornituri, kunsinni, xog_holijiet, servizzi, jew qadi ie_hor jirri_zulta
minn kont a_c_cettat mid-debitur jew minn dikjarazzjoni o_hra tad-
debitur bil-miktub, l-azzjoni ma taqax bi preskrizzjoni _hlief bl-
eg_hluq ta’ _hames snin li jibdew mid-data ta’ dak il-kont jew ta’ dik
id-dikjarazzjoni.
Preskrizzjoni tal-
jedd kontra avukati 
u prokuraturi legali 
g_hal karti 
kkunsinnati lilhom.
2152.  (1) L-avukati u l-prokuraturi legali huma me_hlusa minn
kull obbligu li jag_htu kont ta’ karti dwar kaw_zi jew konsulti, sena
wara li l-kaw_zi jkunu _gew maqtug_ha jew spi_c_caw xort’o_hra, jew
wara li l-konsulti jkunu _gew mog_htija.
(2) Hekk ukoll huma me_hlusa mill-obbligu li jag_htu kont tal-
karti kkunsinnati lilhom biex jibdew kaw_zi, bl-eg_hluq ta’ sentejn
mill-kunsinna, kemm-il darba f’dan i_z-_zmien il-kaw_zi ma jkunux
inbdew.
 (3) I_zda, huma jistg_hu ji_gu msej_ha biex jistqarru b’_gurament
jekk dawk il-karti humiex g_handhom jew jekk jafux fejn dawk il-
karti jinsabu.
Azzjoni g_hall-_hlas 
tal-_hsarat mhux 
ikka_gunati b’reat.
2153.  L-azzjoni g_hall-_hlas tal-_hsarat mhux ikka_gunati b’reat
taqa’ bi preskrizzjoni bl-eg_hluq ta’ sentejn.
Azzjoni g_hall-_hlas 
tal-_hsarat 
ikka_gunati b’reat. 
Emendat: 
I.1870.8.
Kap. 9.
2154.  (1) Dwar il-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni _civili g_hall-_hlas
tal-_hsarat ikka_gunati b’reat, g_handhom jit_harsu r-regoli li hemm fil-
Kodi_ci Kriminali, g_hall-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni kriminali.
(2) I_zda, kull min jisraq _ha_ga, jew isir pussessur tag_hha bil-
mezz ta’ reat ta’ frodi, jew xjentement jir_cievi jew jixtri dik il-
_ha_ga, meta jaf li kienet misruqa jew akkwistata bi frodi, ma jista’
jippreskriviha qatt, ig_haddi kemm ig_haddi _zmien.
Azzjoni biex 
tittie_hed lura l-_ha_ga 
mitlufa jew 
misruqa.
2155.  (1) L-azzjoni biex wie_hed jie_hu lura ming_hand terza
persuna l-_ha_ga mobbli mitlufa jew misruqa, meta hemm jedd g_hal
din l-azzjoni ta_ht l-artikolu 559, taqa’ bi preskrizzjoni bl-eg_hluq ta’
sentejn, jekk it-terz ikun ir_cieva l-_ha_ga b’bona fidi.
(2) Jekk ikun ir_ceviha b’mala fidi, ig_hoddu d-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (2) ta’ l-a_h_har artikolu qabel dan.
Azzjonijiet li 
jaqg_hu bi 
preskrizzjoni 
eg_hluq _hames snin. 
Emendat: 
XXVII.1976.12.
2156. L-azzjonijiet hawn ta_ht imsemmija jaqg_hu bi preskrizzjoni
bl-eg_hluq ta’ _hames snin:
(a) l-azzjonijiet g_hal annati ta’ _cnus, ta’ renti perpetwi jew
ta’ vitalizji, ta’ mg_haxijiet ta’ _cnus bollali li tnisslu
KODI_CI _CIVILI _g KAP. 16.       
qabel l-14 ta’ Awissu, 1862 u g_hall-_hlas tal-lawdemji
dovuti fl-obbligazzjoni ta’ bejg_h jew trasferiment
(b l-azzjonijiet g_hall-_hlas ta’ pensjoni g_hall-
manteniment;
_c)
(d l-azzjonijiet g_hall-_hlas ta’ mg_haxijiet ta’ somom
me_huda b’self jew ta_ht titolu ie_hor, u, in _generali, ta’
aqsar minn sena;
( ) l-azzjonijiet g_har-radd ta’ flus mog_htija b’self, jekk is-
(f l-azzjonijiet g_hall-_hlas ta’ kull kreditu ie_hor li _gej
minn operazzjonijiet kummer_cjali jew minn _hwejje_g
jew li_gijiet o_hra, ta_ht preskrizzjoni aqsar, jew ma
jkunx jirri_zulta minn att pubbliku.
kontijiet kontra 
tutur, kuratur,
2157. 
mandatarju, jew amministratur ie_hor, taqa’ bi preskrizzjoni bl-
eg_hluq ta’ _hames snin minn dak in-nhar li l-amministrazzjoni
kuratur, mandatarju jew amministratur ie_hor.
Il-preskrizzjoni 
kontra dak li 
j_hallas g_had-
2158. 
jistg_hu wkoll ji_gu e_c_cepiti kontra dak li jkun _hallas g_had-debitur,
minbarra minn meta l-_hlas ikun sar fuq talba tad-debitur innifsu,
b_hala garanti, jew b_hala debitur in solidum
jew g_hal ra_gunijiet o_hra, obbligat i_hallas.
Minuri u interdetti.
kuraturi.
Jista’ jing_hata l-
debitur jew lill-
werrieta tieg_hu jew 
tag_hhom _gej 
ming_handu.
 (1)
2149, 2156 u 2157, m’g_handhomx effett jekk il-partijiet li
je_c_cepuhom, meta jing_hata lilhom il-_gurament, ma jistqarrux li
(2) Jekk il-_gurament ji_gi mog_hti lill-werrieta tal-persuna li
tag_hhom _gejjin ming_hand dik il-persuna, il-preskrizzjonijiet fuq
imsemmija ma jkollhomx effett jekk huma ma jistqarrux li ma jafux
  356      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Emendata: 
XIII.1932.3. 
Sostitwita: 
XXVIII.1948.2. 
Emendata: 
XXI. 1962.19; 
XXXI. 1965.23; 
VI.1972.5; 
XXX.1979.5; 
A.L. 161 ta’ l-
1989.
Sostitwita:
A.L. 212 ta’ l-
1997.
L-ISKEDA
Taqsima I
DRITTIJIET
Drittijiet li g_handhom jin_gabru ta_ht l-artikolu 268
Lm c
1. G_har-re_gistrazzjoni ta’ att tat-twelid ............ 1.00
2. G_har-re_gistrazzjoni ta’ att ta_z-_zwie_g ............ 1.00
Nota: G_hall-_hlas tad-drittijiet imsemmijin ta_ht il-
paragrafi 1 u 2 il-_genituri tat-tarbija, fil-ka_z ta’
twelid, u l-g_harajjes, fil-ka_z ta’ _zwie_g, huma
marbutin in solidum.
3. G_har-re_gistrazzjoni kif ma_hsub fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 290, tal-le_gittimazzjoni
ta’ bniedem li l-att tat-twelid tieg_hu mhux re_gistrat
fir-Re_gistru Pubbliku ................................................  0.50
4. G_hal kull nota .............................................. 0.50
5. G_hal vi_zjoni ta’ kull re_gistrazzjoni jew ta’
annotazzjoni li tag_hha ting_hata d-data ....................... 0.50
6. (a) G_hal kull tfittxija g_hal kitba mni_z_zla
dwar xi bniedem g_halih, b’vi_zjoni jew ming_hajrha .... 0.05
(b) G_hal kull _certifikat li juri li ma tkun
saret ebda kitba f’Re_gistrazzjonijiet ta’ Stat _Civili
dwar xi bniedem g_halih, mag_hdud id-dritt g_hat-
tfittxija ..................................................................... 2.00
7. (a) G_hal kull estratt minn att tat-twelid,
ta_z-_zwie_g, tal-mewt jew ta’ re_gistrazzjoni fir-
Re_gistru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli, I, K,
M, O fit-Taqsima I ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi_ci ...................................................................... 0.50
(b) G_hal kull estratt minn att tat-twelid,
ta_z-_zwie_g, tal-mewt jew ta’ re_gistrazzjoni fir-
Re_gistru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli J, L,
N, P fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi_ci ...................................................................... 0.50
(_c) G_hal kull _certifikat li jkollu kopja s_hi_ha
ta’ re_gistrazzjoni tat-twelid, _zwie_g jew mewt b’dawk
in-noti li jista’ jkun hemm mag_hha ........................... 2.00
8. G_hal re_gistrazzjoni fir-Re_gistru tal-Persuni
Adottati..................................................................... 1.00
KODI_CI _CIVILI   KAP. 16.        357
FORMULI
Emendata: 
1975;
XXX. 1995.5.
EDITT G_HAL A_HBARIJIET DWAR WIE_HED ASSENTI
IR- E_GIS RU TAS-SEKOND’ AWLA TAL-QORTI _CIVILI
......................................19
Billi .................., b’rikors li ppre_zenta f.....................................,
talab il-_hatra ta’ kuratur g_hal ..........................., (jew, skond il-ka_z,
il-ftu_h ta’ testment sigriet, jew id-dikjarazzjoni li jista’ jinqara t-
testment pubbliku ta’ ......................., inkella, id-d_hul tar-rikorrent
fil-pussess provvi_zorju tal-beni ta’......................) li kif jing_had ilu
ma jidher f’Malta minn ................................. bla ma ttie_hdu
a_hbarijiet tieg_hu.
Kull min g_handu a_hbarijiet li l-imsemmi ..................................
g_hadu _haj, huwa mitlub li jag_htihom lir-Re_gistratur tas-Sekond’
Awla tal-Qorti _Civili, hawn ta_ht iffirmat, sabiex din il-Qorti tkun
taf bihom, fi _zmien xahar li jibda jg_hodd minn dak in-nhar li jo_hro_g
dan l-editt fil-Gazzetta tal-Gvern.
B’ordni tal-Qorti,
Re_gistratur.
  358      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Emendata: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
FORMULA B
(ARTIKOLU 254)
AVVI_Z
MIR-RE_GISTRU TAL-PRIM’AWLA TAL-QORTI _CIVILI
                             ........................19
Billi ................................ ppre_zenta _citazzjoni, li fiha jitlob il-
korrezzjoni tar-re_gistrazzjoni (jew it-t_hassir tar-re_gistrazzjoni
inkella r-re_gistrazzjoni) tat-twelid tieg_hu, jew ta_z-_zwie_g tieg_hu, jew
tal-mewt ta’ ........................... .
Kull min jidhirlu li g_handu interess, u jrid jopponi dik it-talba,
b’dan l-avvi_z hu msejja_h sabiex ifisser il-fehma tieg_hu, b’nota li
g_handha ti_gi ppre_zentata, fir-Re_gistru fuq imsemmi, fi _zmien
_hmistax-il _gurnata mill-_hru_g ta’ dan l-avvi_z fil-Gazzetta tal-Gvern.
Dawk illi, fi_z-_zmien fuq imsemmi, ikunu ippre_zentaw dik in-nota
g_handhom ji_gu innotifikati b’kopja ta_c-_citazzjoni hawn fuq
imsemmija, bil-_gurnata li ti_gi mog_htija g_has-smig_h tal-kaw_za.
B’ordni tal-Qorti,
Re_gistratur.
  KAP. 16.       
Mi_zjuda: 
Emendata: 
FORMULA BB
RE_GISTRU TAL-QORTI TAR-REVI_ZJONI TA’ ATTI NUTARILI
Billi AB ta avvi_z tat-twelid tieg_hu/ta’ CD, tarbija li ommha u n-
fejn qed jg_hid li hu/l-imsemmi CD twieled fid-data ta’
bint ......................... imwielda .......................... fi ....................... .
ji_gi b’dan imsejja_h, bil-mezz ta’ nota ippre_zentata fir-Re_gistru fuq
dan l-avvi_z.
notifikat bil-jum ma_htur g_has-smig_h mill-Vi_zitatur hawn ta_ht
tag_hrif fuq il-kwistjoni.
E.F.
  360      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        361
  362      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        363
FORMULA F
(ARTIKOLU 296)
_CERTIFIKAT TA’ MEWT
.............................19
Lil ..................... uffi_cjal inkarigat biex jag_hmel 1-atti tal-mewt,
il-Belt.
B’dan i_c-_certifikat (hawn g_handu jg_hid jekk jafx huwa nnifsu jew
b'tag_hrif minn _haddie_hor, u, f'dan l-a_h_har ka_z, minn min) li
................................. li jien b_hala tabib kont nikkura fl-a_h_har
marda tieg_hu, miet b’........................, il-jum ......................... id-
dar tieg_hu Nru ................... f’....................... u li 1-mewt _grat fil-
_hin tal- ........................ 
(Firma)
Tabib.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        365
  366      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Sub-titolu IV
FUQ I_Z-_ZMIEN ME_HTIE_G G_HALL-PRESKRIZZJONI
Bidu tal-
preskrizzjoni.
2137. Bla _hsara ta’ disposizzjonijiet o_hra tal-li_gi, il-preskrizzjoni
ta’ azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista’ ti_gi
e_zer_citata; ming_hajr ma jittie_hed qies ta’ l-istat jew tal-kondizzjoni
tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss.
Kif jitqies i_z-_zmien 
tal-preskrizzjoni.
2138.  (1) Il-preskrizzjoni titqies bi _granet s_ha_h, u mhux bis-
sig_hat.
(2) Il-_granet huma kontinwi: ix-xhur jitqiesu skond il-
kalendarju.
Meta tag_hlaq il-
preskrizzjoni. 
Emendat: 
Xl.1977.2.
2139.  (1) Il-preskrizzjoni tag_hlaq minnufih li jg_haddi l-a_h_har
jum ta_z-_zmien me_htie_g g_hall-preskrizzjoni.
(2) I_zda, jekk l-a_h_har jum ikun is-Sibt jew btala pubblika, il-
preskrizzjoni tag_hlaq malli jg_haddi l-ewwel jum ta’ wara, li ma
jkunx Sibt jew btala pubblika.
§  I. FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ G_HAXAR SNIN, TLETIN U 
ERBG_HIN SENA
Preskrizzjoni ta’ 
g_haxar snin.
2140.  (1) Kull min b’bona fidi u b’titolu tajjeb biex
jittrasferixxi l-proprjet_a,  jipposjedi _ha_ga immobbli g_hal _zmien ta’
g_haxar snin, jakkwista l-proprjet_a  tag_hha.
(2) Jekk it-titolu jkun _gej minn att li, skond il-li_gi, g_handu jkun
inskritt fir-Re_gistru Pubbliku, i_z-_zmien me_htie_g g_hall-preskrizzjoni
ma jibdiex miexi _hlief mill-jum ta’ l-iskrizzjoni ta’ dak l-att.
Bona fidi. 2141. Mhux biz_zejjed li jkun hemm il-bona fidi fi_z-_zmien ta’ l-
akkwist, i_zda je_htie_g li dina tissokta g_ha_z-_zmien kollu me_htie_g
g_hall-preskrizzjoni.
Mala fidi tal-
pussessur ta’ qabel 
mhix ta’ _hsara g_hal 
ta’ warajh.
2142.  (1) Il-mala fidi tal-pussessur ta’ qabel mhix ta’ _hsara
g_has-su_c_cessur tieg_hu, sew jekk dan ikun b’titolu universali kemm
jekk ikun b’titolu partikolari.
(2) I_zda, f’dan il-kaz, is-su_c_cessur ma jistax g_hall-finijiet tal-
preskrizzjoni ig_haqqad il-pussess tieg_hu ma’ dak tal-pussessur ta’
qablu.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjonijiet reali, 
personali u misti.
2143. L-azzjonijiet kollha, reali, personali, jew misti jaqg_hu bil-
preskrizzjoni eg_hluq tletin sena, u ebda oppo_zizzjoni g_hall-
preskrizzjoni ma tista’ ssir min_habba n-nuqqas ta’ titolu jew ta’
bona fidi.
Preskrizzjoni ta’ 
erbg_hin sena.
2144.  (1) Iz-_zmien me_htie_g g_hall-preskrizzjoni msemmi fl-
artikoli 2140 u 2143 ma jg_hoddx g_hall-preskrizzjoni fil-kaz ta’
immobbli su_g_gett g_hal fedekommess, jew ta’ immobbli jew
azzjonijiet li jkunu ta’ jew li jmissu lil knejjes jew xi istituzzjoni
pija.
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        367
  368      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Mi_zjuda: 
XXXI.1969.23.
Sostitwita: 
XXI.1993.85.
FORMULAJ
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta_ht iffirmat, b’dan ni_c_certifika illi dan li _gej huwa
ESTRATT veru mir-Re_gistrazzjoni Nru......................... tas-Sena
...................... fir-Re_gistri ta’ 1-Istat _Civili dwar Atti tat-Twelid u
r-Re_gistru ta’ Persuni Adottati mi_zmuma fl-Uffi_c_cju tar-Re_gistru
Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/ir-Rabat, G_hawdex, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodi_ci _Civili (Kap. 16).
Post tat-twelid:
Data tat-twelid:
Isem u Kunjom:
Sess:
UFFI_C_CJU TAR-RE_GISTRU PUBBLIKU -
MALTA/G_HAWDEX
DIRETTUR
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        369
  370      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        371
Mi_zjuda: 
XXXI.1965.23.
Emendata: 
XXI.1993.85.
FORMULAL
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta_ht iffirmat, b’dan ni_c_certifika li dan ta’ hawn ta_ht
huwa estratt veru mill-Att ta_z-_Zwie_g Nru....................... re_gistrat
fl-Uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
G_hawdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci _Civili (Kap. 16).
Isem u kunjom ir-ra_gel:
Isem u kunjom xbubit il-mara:
Post ta_z-_zwie_g:
Data ta_z-_zwie_g:
Il-mara g_ha_zlet li _z_zomm kunjom xbubitha ma_z-_zwie_g (_hassar
fejn ma japplikax)
UFFI_C_CJU TAR-RE_GISTRU PUBBLIKU - 
MALTA/G_HAWDEX
DIRETTUR
  372      KAP. 16. _h          KODI_CI _CIVILI
Mi_zjuda:
XXXI.1965.23.
FORMULA M
(ARTIKOLU 251)
Im_hassra bl-artikolu 85 ta' l-Att XXI ta' 1-1993.
_g KAP. 16.       
Mi_zjuda:
XXXI.1965.23.
(ARTIKOLU 251
Im_hassra bl-artikolu 85 ta' 1-Att XXI ta' 1-1993.
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        375
FORMULA P
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta_ht iffirmat, b’dan ni_c_certifika li dan ta’ hawn ta_ht
huwa estratt veru mill-Att tal-Mewt Nru ...................... re_gistrat fl-
Uffi_c_cju tar-Re_gistru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
G_hawdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci _Civili (Kap. 16).
Isem u kunjom il-mejjet:
Post u data tal-mewt:
Et_a  (snin):
UFFI_C_CJU TAR-RE_GISTRU PUBBLIKU -
MALTA/GHAWDEX
DIRETTUR
  KAP. 16. _h      KODI_CI _CIVILI
KODI_CI _CIVILI   _g KAP. 16.        377
Mi_zjuda:
XXXI.1965.23.
Emendata:
XXX.1995.7.
Taqsima III
Partikolaritajiet dwar _certi korrezzjonijiet fl-Atti ta' l-Istat 
_Civili.
(ARTlKOLU 257)
ATT TAT-TWELID
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Post tat-twelid tat-tarbija;
(_c) Sess tat-tarbija; 
(d) Ismijiet mog_htija lit-tarbija; 
(e) Isem jew ismijiet li bihom it-tarbija g_handha tissejja_h;
(f) Et_a  u post tat-twelid u residenza - 
(i) tal-_genituri tat-tarbija; u
(ii) tal-persuna li tag_hmel id-dikjarazzjoni;
(g) L-isem u l-kunjom tan-nanniet tat-tarbija u tal-missier tal-
persuna li tag_hmel id-dikjarazzjoni;
(h) Jekk in-nanniet tat-tarbija jew missier il-persuna li
tag_hmel id-dikjarazzjoni humiex _hajjin jew mejtin;
(i) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
ATT TA_Z-_ZWIE_G
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom (kull fejn ikun hemm), data u post tat-
twelid u residenza tar-ra_gel u tal-mara;
(_c) Isem u kunjom tal-missier u isem, kunjom u kunjom
xbubiet l-omm tar-ra_gel u tal-mara;
(d) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda;
(e) Il-knisja, kappella, jew post ie_hor fejn sar i_z-_zwie_g.
ATT TAL-MEWT
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom il-mejjet;
(_c) Jekk il-mejjet kienx mi_z_zewwe_g jew le, armel jew armla;
(d) Et_a , post tat-twelid u residenza tal-mejjet;
(e) L-isem u l-kunjom tal-_genituri tal-mejjet, u jekk humiex
_hajjin jew mejtin;
(f) Il-post u l-kaw_za tal-mewt, u l-post tad-difna;
(g) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
