TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR  _g K AP. 116.
KAPITOLU 116 
ORDINANZA LI TRA_Z_ZAN IL-KERA 
FUQ ID-DJAR 
Biex tra_z_zan il-Kera fuq id-Djar, u biex idda_h_hal xi disposizzjonijiet
dwar il-Kiri tag_hhom.
(2 ta’ Ottubru, 1944)*
Saret li_gi bl-ORDINANZA XVI ta’ l-1944, u _giet emendata bl-
Ordinanza XXIX ta’1-1947; bl-Atti: V ta’1-1947, I ta’ l-1957; bl-
Ordinanza ta’ Emer_genza XIV ta' 1-1958; bl-Ordinanzi: VI ta' 1-1959,
XXV ta' l-1962; bl-Avvi_zi Legali: 4 ta’ l-1963, 46 ta’ 1-1965; bl-Atti:
XXII ta’ 1-1976, XI ta' 1-1977, XIII ta’ 1-1983, VIII ta’ 1-1990 u XXXI
ta’ l-1995.
Titolu fil-qosor. 
Emendat: 
V. 1947.5. 
1. Din l-Ordinanza tista’ tissejja_h l-Ordinanza li Tra_z_zan il-
Kera fuq id-Djar.
Tifsir.
Emendat: 
XXIX. 1947.3; 
V. 1947.2;
I. 1957.2;
XXV. 1962.5; 
A.L. 4 ta’ l-1963. 
Kap. 69.
2. F’din l-Ordinanza - 
"Bord" tfisser il-Bord imwaqqaf ta_ht l-Ordinanza li Tirregola it-
Ti_gdid tal-Kiri ta’ Bini. G_hall-g_hanijiet ta’ din l-Ordinanza, il-Bord
ikollu dawk is-setg_hat u jimxi fuq l-istess regoli ta’ pro_cedura, sa
fejn jista’ jkun, li jinsabu fl-istess Ordinanza;
"dar" tfisser bini, sehem minn bini mikri g_halih, jew kamra
mikrija g_haliha, li jkunu mikrija l-aktar b_hala dar jew imkien fejn
wie_hed joqg_hod u tfisser ukoll art imda_h_hla mal-lok mikri, i_zda ma
tfissirx bini, sehem minn bini jew kamra meta dawn ikunu
mqabblin flimkien ma’ raba’;
"dar _gdida" tfisser kull dar illi, ming_hajr ma jing_haddu l-fittings,
it-tibjid u _z-_zebg_ha, u kull tibdil, sa_hansitra jekk fil-bini, ma kenitx
mibnija jew lesta sabiex titg_hammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar qadima" tfisser kull dar illi, ming_hajr ma jing_haddu l-
fittings, it-tibjid u _z-_zebg_ha, u kull tibdil, sa_hansitra jekk fil-bini,
kienet mibnija jew lesta sabiex titg_hammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar ta’ pro_gett" tfisser dar _gdida ta’ proprjeta privata bil-_hsieb li
tkun mikrija separatament li g_hall-bini tag_hha l-Gvern g_hamel
donazzjoni ta_ht pro_gett g_hall-bini ta’ djar;
"kera xieraq" tfisser - 
(i) dwar dar qadima, il-kera xieraq li wie_hed
g_handu jistenna li j_hallas g_hal dar qadima billi
wie_hed iqis il-kera li, mill-wie_hed g_hall-ie_hor,
kien jimxi fil-31 ta’ Marzu, 1939, kif jidher fir-
re_gistri ta’ l-Uffi_c_cju dwar il-Valutazzjoni ta’ l-
Artijiet dwar djar li jixxie_hbu, fl-istess imkejjen
jew f’imkejjen li jixb_huhom:
*Ara 1-artikolu 1 ta’ l-Ordinanza kif ori_ginarjament promulgat, li parti minnu _giet
im_hollija barra ta_ht 1-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revi_zjoni tal-Li_gijiet Statutarji, u 1-
Proklama Nru. VII tad-29 ta’ Settembru, 1944.
 2      KAP. 116._h    TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR 
I_zda meta, wara l-31 ta’ Marzu, 1939, ikunu
saru tibdil jew _zidiet fil-bini ta’ dar, sew jekk
_gdida jew qadima, illi, fil-fehma tal-Bord, ikunu
g_hollew is-siwi tal-kera tad-dar u illi dwarhom
jew, kif ja_hbat, dwar sehem minnhom, ebda
kumpens ma t_hallas jew ma jist_hoqq li jit_hallas
ta_ht id-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-_Hsarat tal Gwerra*, u ebda ammont
ma t_hallas jew ma jist_hoqq li jit_hallas b_hala
donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta, il-kera g_handu
ji_zdied b’g_hadd illi, fil-fehma tal-Bord, jaqbel
g_ha_z-_zieda fis-siwi tal-kera u illi qatt ma g_handu
j_halli i_zjed minn tlieta u kwart fil-mija fis-sena
fuq il-flus minfuqin g_hat-tibdil jew g_ha_z-_zidiet
(ming_hajr ma jing_hadd l-img_hax fuq self jew
dwar flejjes qeg_hdin) jew, kif ja_hbat, fuq dak is-
sehem minnu li dwaru kumpens ma jkunx t_hallas
u ma jkunx jist_hoqq li jit_hallas ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-1943 dwar
il-_Hsarat tal-Gwerra*, u ebda ammont ma t_hallas
jew ma jist_hoqq li jit_hallas b_hala donazzjoni
mill-Gvern ta’ Malta, kif ipprovat minn sid il-
kera hekk li jog_h_gob lill-Bord jew, fin-nuqqas
ta’ din il-prova, kif iffissat mill-Bord; u
(ii) dwar dar _gdida, g_hadd ta’ flus li jkun daqs id-
d_hul bit-tlieta fil-mija fis-sena fuq is-siwi ta’ l-
art _hielsa u franka u bit-tlieta u kwart fil-mija
fuq l-infieq g_hall bini (ming_hajr ma jing_hadd
kull ammont li t_hallas jew li jist_hoqq li jit_hallas
b_hala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta u l-
img_hax fuq self jew dwar flejjes qeg_hdin) kif
ipprovat minn sid il-kera b’sodisfazzjon tal-Bord
jew, fin-nuqqas ta’ din il-prova, kif ikun iffissat
mill-Bord:
I_zda meta _hlas ta_ht l-Ordinanza ta’ l-1943
dwar il-_Hsarat tal-Gwerra*, isir jew ikun
jist_hoqq mill- kont tal-_hsarat tal-gwerra dwar
bini li kien hemm qabel u li minnu jew li fuq l-
art fejn kien tinbena dar _gdida f’kollox jew
f’sehem, g_hall-g_han li jing_hadd il-kera xieraq ta’
dik id-dar _gdida id-d_hul minn dak is-sehem tal-
flus minfuqin, hekk im_hallas jew li jist_hoqq
mill-kont tal-_hsarat tal-gwerra, qatt ma g_handu
ji_zboq il-kera xieraq ta’ sena tal-bini li kien
hemm qabel kif kien fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew
it-tlieta u kwart fil-mija g_hal sena fuq dak is-
sehem tal-flus minfuqin, liema fosthom ikun l-
i_zg_har g_hadd;
(iii) dwar dar ta’ pro_gett, somma fis-sena li g_handha
ti_gi iffissata bi ftehim kif ma_hsub fis-subartikolu
(4) ta’ l-artikolu 5;
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR  _g K AP. 116.
"kerrej" tfisser ukoll subkonduttur, u "kirja" tfisser ukoll
sullokazzjoni;
"raba’" ma tfissirx il-_gnien ta’ dar jew bini, jew art fil-mag_hlaq
ta’ dar jew bini;
"sid il-kera" tfisser ukoll bniedem li jkollu jedd g_hall-kera ta_ht
sid il-kera ewlieni;
"tikri" tfisser ukoll tissulloka;
Kap. 110.
"Uffi_cjal g_hall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet" tfisser l-uffi_cjal
ma_htur g_hal din il-kariga mill-Prim Ministru g_hall-g_hanijiet ta’ l-
Ordinanza dwar il-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet Mibnija.
It-tiswija, bini 
mill-_gdid u tibdil 
ta’ dar jew _zidiet 
fiha, im_hallsin ta_ht 
1-Ordinanza dwar 
il-_Hsarat tal-
Gwerra, ma 
jbiddlux ix-xorta 
tag_hha. 
Mi_zjud: 
XXIX. 1947.4.
3. Kull tiswija jew bini mill-_gdid ta’ dar, li jkunu saru ta_ht
_hlas ta’ xog_hlijiet g_hal ftit _zmien jew ta_ht _hlas tan-nefqa ta’
xog_hlijiet jew bi _hlas jew bit-tama ta’ _hlas ta’ valur, kull wie_hed
minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-_Hsarat tal-
Gwerra*, jew kull _zieda jew tibdil fil-bini ta’ dar ma jag_hmlux hekk
illi jbiddlu s-sura qadima jew _gdida tad-dar, g_halkemm il-pjanta
tat-tlug_h, imma mhux ix-xorta u l-qis ta’ fuq fuq tag_hha, jkunu
setg_hu _gew imbiddlin f’xi _ha_ga importanti.
Kera xieraq. 
Emendat: 
I.1957.3; 
VI. 1959.3; 
XXII. 1976.4; 
XIII. 1983.4.
4. (1) Il-kera xieraq ta’ dar qadima jista’ jkun stabbilit g_hal xi
_zmien jew darba g_hal dejjem.
(2) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit darba g_hal
dejjem- 
(a) mill-Bord ta_ht is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 5 jew
ta_ht l-artikolu 6;
(b) b’eg_hluq i_z-_zmien kif hemm fis-subartikolu (1) (i) ta’
l- artikolu 5.
(3) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit g_hal xi _zmien
fil-ka_zijiet xerqin - 
(a) mill-Uffi_cjal g_hall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet; jew 
(b) mill-Accountant  General  jew minn wie_hed mill-
uffi_cjali msemmijin fis-subartikolu (5) ta’ dan l-
artikolu.
(4) Fuq talba u mag_hha _hlas ta’ _hames _cente_zmi, l-Uffi_cjal
g_hall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet jo_hro_g, dwar kull dar qadima
g_haliha _certifikat fejn ig_hid liema huwa l-kera ta’ dik id-dar qadima
g_haliha, li b’hekk _gie milqug_h fl-a_h_har fil-kotba ta’ l-Uffi_c_cju tal-
Valutazzjoni ta’ l-Artijiet, u l-kera hekk imsemmi g_handu jitqies li
huwa l-kera xieraq g_hal xi _zmien ta’ dik id-dar.
(5) Dwar djar qodma li kull jedd fihom, _hlief xi kiri, ikun
skond il-li_gi tal-Gvern ta’ Malta, il-kera xieraq ikun stabbilit g_hal
xi _zmien fuq il-kera ta’ dik id-dar fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fuq
il-kera ta’ dik id-dar li kien ise_h_h fi _zmien xahar minn dak il-jum,
f’kull ka_z kif dikjarat bil-miktub mill-Accountant General. Jekk dik
id-dar qadima ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fi
_zmien xahar minn dak il-jum, f’dak il-ka_z il-kera xieraq ikun
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
 4      KAP. 116._h    TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR 
stabbilit biss darba g_hal dejjem mill-Bord.
(6) Il-kera xieraq ta’ dar _gdida jista’ ji_gi stabbilit biss darba
g_hal dejjem, u biss mill-Bord ta_ht is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 5.
(7) Il-kera xieraq ta’ dar ta’ pro_gett jista’ ji_gi ffissat biss
definitivament u biss bi ftehim kif ma_hsub fis-subartikolu (4) ta’ l-
artikolu 5.
Ti_gdid ta’ kirjiet u 
kirjiet _godda. 
Emendat:
 I. 1957.4;
XIV.1958.2;
XXV. 1962.5; 
XI. 1977.2.
5. (1) Meta sid il-kera jkollu _hsieb jikri jew i_gedded kirja ta’- 
(a) dar b’kera og_hla minn, jew b’kondizzjonijiet li ma
jaqblux ma’ l-o_hrajn, il-kera u l-kondizzjonijiet li
bihom dik id-dar kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939;
jew
(b) dar qadima li ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu,
1939-
 (i) sid il-kera u l-kerrej jistg_hu jiftehmu dwar il-
kera u l-kondizzjonijiet, i_zda ma jistg_hux
jiftehmu li l-kera g_handu jisboq il-kera xieraq
stabbilit g_hal xi _zmien u lanqas illi l-kirja
g_handha tkun fuq kondizzjonijiet aktar iebsa
minn dawk li bihom dik id-dar kienet mikrija fil-
31 ta’ Marzu, 1939, jew jekk ma kenux
issemmew ebda kondizzjonijiet, fuq
kondizzjonijiet aktar iebsa mill-kondizzjonijiet
tas-soltu. Matul it-tmienja u g_hoxrin jum tax-
xog_hol wara l-jum tal-ftehim sew is-sid jew il-
kerrej jista’ jitlob lill-Bord g_hal tiswija tal-kera
jew tal-kondizzjonijiet hekk miftehmin u kull
tiswija li l-Bord jag_hmel fuq hekk tkun tiswa
mill-jum meta sar il-ftehim, jew, inkella,
(ii) sid il-kera, qabel il-bidu jew ti_gdid tal-kirja,
jista’ jersaq quddiem il-Bord sabiex dan jaqta’ l-
kera xieraq darba g_hal dejjem.
(2) Meta sid il-kera jkollu _hsieb jikri dar _gdida - 
(i) sid il-kera u l-kerrej jistg_hu ji_gu fi ftehim g_hal xi
_zmien dwar il-kera u l-kondizzjonijiet, i_zda hekk
illi dak il-ftehim isir ta’ darba g_hal dejjem biss
b’de_ci_zjoni tal-Bord fuq talba tas-sid jew tal-
kerrej, u din id-de_ci_zjoni g_handha f’kull ka_z
ikollha sa_h_ha mill-ewwel jum li fih beda jg_hodd
il-ftehim. Is-sid jag_hmel reat jekk ma jag_hmilx
talba b_hal din fi _zmien xahrejn mill-ewwel jum
li fih beda jg_hodd il-ftehim, kemm-il darba l-
kerrej ma jkunx g_hamel huwa it-talba qabel. Jew
inkella,
(ii) sid il-kera, qabel ma tibda l-kirja, jista’ jitlob
lill- Bord sabiex jiffissa l-kera xieraq darba
g_hal- dejjem.
(3) F’kull ka_z l-applikant lill-Bord g_handu jikxef liema huma
1-pattijiet u kondizzjonijiet tal-kirja li tkun fi _hsiebu u, sa fejn jaf
hu, kull ma jista’ jg_hodd sabiex jinqata’ l-kera xieraq tad-dar.
TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR  _g K AP. 116.
(4) Qabel ma ting_hata donazzjoni g_hall-bini ta’ dar ta’ pro_gett
jew waqt li tkun qieg_hda ting_hata d-donazzjoni g_handu jsir ftehim
permezz ta’ att nutarili bejn il-Ministru li f’dak i_z-_zmien ikun
inkarigat mill-Kummissjoni dwar il-_Hsarat tal-Gwerra jew persuna
o_hra li minn _zmien g_hal ie_hor tkun delegata minnu g_halhekk u min
jir_cievi d-donazzjoni, billi ji_gi ffissat il-kera xieraq tad-dar ta’
pro_gett proposta.
Kap. 69. 
(5) Dwar dar, sew jekk _gdida jew qadima, imsewwija jew
mibnija mill-_gdid bi _hlas jew bit-tama ta’ _hlas ta’ valur kif imfisser
fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-_Hsarat tal-Gwerra*, jew imsewwija
ta_ht _hlas ta’ xog_hlijiet g_hal ftit _zmien jew ta_ht _hlas tan-nefqa ta’
xog_hlijiet, kull wie_hed minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-_Hsarat tal-Gwerra*, meta sid il-kera ma jkunx irid
i_zomm dik id-dar biex joqg_hod fiha huwa nnifsu, il-kerrej li l-a_h_har
kienet g_handu mikrija kif il-kelma "kerrej" hija mfissra fl-
Ordinanza li Tirregola t-Ti_gdid tal-Kiri ta’ Bini, ikun ippreferut fil-
kiri l-_gdid fuq kull kerrej ie_hor li ma jkunx ji_gi minn sid il-kera fil-
linja tan-nisel ’l fuq jew ’l isfel, mid-demm jew bi _zwie_g jew
adozzjoni jew _huh jew o_htu:
Kap. 16. 
I_zda b’dan illi dik id-dar, fil-jum li fih din l-Ordinanza
tibda sse_h_h , ma kenitx la_hqet inkriet, u i_zda wkoll illi, meta sid il-
kera jibg_hat lill-kerrej li l-a_h_har id-dar kienet mikrija g_handu
tag_hrifa kif jing_had fl-artikolu 1597 jew 1598 tal-Kodi_ci _Civili, dan
il-kerrej juri _hsiebu li jinqeda b’dan il-jedd ta’ preferenza, mog_hti
lilu ta_ht dan is-subartikolu, fi_z-_zmien u kif jing_had fl-artikolu 1596
tal-Kodi_ci _Civili.
(6) Jekk xi _hadd jikser dak li jing_had fis-subartikolu (1) jew (3)
ta’ dan l-artikolu jew ma joqg_hodx g_halli jg_hidu jew jekk sid il-
kera jag_hmel ir-reat msemmi fis-subartikolu (2) (i), il-_hati jkun _hati
ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u dak ir-reat jkun hemm g_halih l-
piena msemmija fl-artikolu 14 ta’ din l-Ordinanza, _hlief illi l-inqas
piena ta’ flus li g_handha ting_hata tkun ta’ erbg_hin lira.
Talbiet lill-Bord.
Emendat:
I. 1957.5.
6. Sid il-kera, jew il-kerrej jista’ f’kull _zmien jitlob lill-Bord
sabiex dan jaqta’ liema huwa l-kera xieraq tad-dar li tissemma (li
ma tkunx dar ta’ pro_gett) kemm-il darba - 
(i) il-kera xieraq ta’ dik id-dar ma jkunx la_haq _gie
stabbilit mill-Bord; jew
(ii) il-kera xieraq g_hal xi _zmien ta’ dar qadima ma
kienx _gie milqug_h minn sid il-kera u mill-kerrej
kif jg_hid is-subartikolu (1)(i) ta’ l-artikolu 5 u _z-
_zmien miftiehem fil-kuntratt tal-kera jkun g_hadu
g_haddej; jew
(iii) il-proviso  (i) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7
ma jkunx ig_hodd.
G_holi _zejjed ta’ 
kera. 
Emendat: 
I.1957.6. 
7. (1) Jekk, kull meta jkun wara li din l-Ordinanza tibda
sse_h_h, il-kera ta’ xi dar ikun i_zjed mill-kera xieraq sew kif maqtug_h
mill-Bord jew milqug_h skond is-subartikolu (1) (i) ta’ l-artikolu 5,
jew miftiehem kif ma_hsub fis-subartikolu (4) ta’ dak l-artikolu, il-
* Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980 (Kapitolu 289).
 6      KAP. 116._h    TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR 
g_hadd ta’ din i_z-_zieda, jekk ukoll ikun hemm ftehim kontra dan sew
jekk mag_hmul qabel jew wara li din l-Ordinanza tibda sse_h_h, ma
jkunx jista’ ji_gi mfittex ming_hand il-kerrej, u jekk ikun la_haq
t_hallas mill-kerrej, ikun jista’ ji_gi imfittex minnu jew minn xi _hadd
li jfittex f’ismu mill-bniedem li lilu jkun t_hallas jew mill-werrieta
ta’ dan, u jista’, ming_hajr _hsara g_hal kull mezz ie_hor ta’ _gbir,
jitnaqqas mill-kera jew mill-flus li mill-kerrej jist_hoqqu, jew li ’1
quddiem g_had jistg_hu jist_hoqqu, lil sid il-kera:
I_zda illi:
Kuntratti ta’ kiri 
b’se_h_h mill-31 ta’ 
Marzu, 1939, jew 
minn data qabel 
din.
(i) fil-ka_z ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
isse_h_h kienet mikrija b’sa_h_ha ta’ kuntratt ta’ kiri
mag_hmul fi, jew qabel, il-31 ta’ Marzu, 1939,
jew mag_hmul  bona fide  wara dak il-jum i_zda
hekk illi g_handu jse_h_h minn dak il-jum jew minn
jum ta’ qabel, dan is-subartikolu m’g_handux i_gib
illi jista’ ji_gi mfittex ming_hand il-kerrej, jew illi
l-kerrej jew xi _hadd f’ismu jista’ jfittex, jew illi
jista’ jitnaqqas, xi kera li g_handu jit_hallas ta_ht
dak il-kuntratt ta’ kiri matul i_z-_zmien tal-kirja li
twaqqfet b’sa_h_ha ta’ dak il-kuntratt;
Kuntratti ta’ kiri 
b’se_h_h mill-1 ta’ 
April, 1939, jew 
minn jum wara, 
mag_hmulin qabel 
ma din 1-
Ordinanza tibda 
sse_h_h.
(ii) fil-ka_z ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
isse_h_h kienet mikrija b’sa_h_ha ta’ kuntratt ta’ kiri
mag_hmul fi, jew wara, il-1 ta’ April, 1939, i_zda
mhux hekk illi g_handu  bona fide  jse_h_h minn
qabel dak il-jum, dan is-subartikolu m’g_handux
i_gib illi jista’ ji_gi mfittex ming_hand il-kerrej jew
illi l-kerrej jew xi _hadd f’ismu jista’ jfittex, jew
illi jista’ jitnaqqas, xi kera li ta_ht il-kuntratt ta’
kiri g_handu jit_hallas, jew li t_hallas, sa meta t-
talba me_htie_ga ti_gi mressqa fir-re_gistru tal-Bord,
imma din it-tir_zina ma g_handha qatt tg_hodd dwar
kera li t_hallas, jew li jmissu t_hallas, bil-quddiem
g_hal _zmien itwal minn tliet xhur. Il-_hlas tal-kera
ta’ wara g_handu jsir kif jg_hid is-subartikolu (2)
li _gej.
(2) Meta l-proviso  (ii) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7 jkun
ig_hodd, il-kera li mill-ewwel darba jag_hlaq wara li tkun _giet
imressqa talba fir-re_gistru tal-Bord, g_handu jkun il-kera xieraq g_hal
xi _zmien stabbilit kif hemm fl-artikolu 4; imma jekk il-Bord
jag_hmel xi tiswija f’dak il-kera, din it-tiswija tkun tg_hodd mill-jum
minn mindu dak il-kera xieraq g_hal xi _zmien beda jist_hoqq.
(3) Jekk xi sid il-kera bid-dehen ida_h_hal xi kera li b’sa_h_ha ta’
din l-Ordinanza sid il-kera ma g_handux il-jedd li jfittex g_halih,
huwa jkun _hati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u jekk xi sid il-kera
jinsab _hati ta’ xi reat b_hal dan, il-qorti li fiha huwa jkun insab _hati
tista’, ming_hajr _hsara ta’ ebda jedd ie_hor illi l-kerrej jista’ jkollu
sabiex ji_gbor il-kera m_hallas _zejjed, tordna lil sid il-kera li jrodd
dak il-kera _zejjed bl- img_hax mill-jum ta’ l-ordni.
Tir_zin fuq it talba 
ta’ rigali. 
8. (1) _Hadd ma g_handu jitlob jew jilqa’, b_hala kondizzjoni ta’
l-g_hoti, ti_gdid, jew issuktar ta’ kirja ta’ xi dar, il-_hlas ta’ xi rigal
jew ta’ flus o_hra b_hal dan jew il-g_hoti ta’ xi _ha_ga li tkun minbarra l-
TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR  _g K AP. 116.
kera, u meta jsir xi _hlas b_hal dan jew ting_hata _ha_ga li tkun wara li
din l-Ordinanza tibda sse_h_h, il-bniedem li jkun g_hamel il-_hlas jew
ta il-_ha_ga jew il-werrieta tieg_hu jkunu jistg_hu jfittxu sabiex jie_hdu
lura dawk il-flejjes jew is-siwi ta’ dik il-_ha_ga.
(2) Kull bniedem li, wara li din l-Ordinanza tibda sse_h_h, jitlob
xi _hlas jew il-g_hoti ta’ xi _ha_ga li tkun bi ksur ta’ dan l-artikolu, ikun
_hati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u, jekk bniedem misjub _hati li
talab jew li laqa’ xi _hlas jew xi _ha_ga li tkun kif imsemmi hawn
qabel ikun _ha dak il-_hlas jew dik il-_ha_ga li tkun, il-qorti li tkun
sabitu _hati tista’ tordnalu li jrodd lill-bniedem li ming_handu jkun
_hadhom, jew lill-werrieta ta’ dak il-bniedem, il-g_hadd ta’ dawk il-
flejjes jew is-siwi ta’ dik il-_ha_ga li tkun, bl-img_hax mill-jum li fih
kien _hadhom.
Djar mikrija bil-
g_hamara. 
Emendat: 
XXIX. 1947.5; 
V. 1947.3.
9. (1) Id-disposizzjonijiet li jinsabu f’din l-Ordinanza jkunu
jg_hoddu g_hal kull dar mikrija bil-g_hamara ming_hajr ma titqies dik
il-g_hamara, u d-differenza bejn il-kera hekk maqtug_h u l-kera
miftiehem bejn sid il-kera u l-kerrej titqies li tkun il-kera ta’ l-
g_hamara.
(2) Kull kerrej ta’ dar bil-g_hamara jekk hekk jidhirlu, jista’
f’kull _zmien jitlob lill-Bord sabiex dan jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-
g_hamara, i_zda kull tiswija ta’ kera li l-Bord jaqta’ ma tibdiex
tg_hodd _hlief mill-ewwel jum li fih g_handu jit_hallas il-kera li ja_hbat
wara li t-talba tal-kerrej tkun _giet mressqa fir-re_gistru tal-Bord; u
i_zda wkoll illi l-g_ha_zla hekk mog_htija ma tistax tkun u_zata aktar
minn darba mill-istess kerrej dwar l-istess kirja, sew kif mill-bidu
kien sar il-ftehim jew kif im_gedda minn _zmien g_hal _zmien.
(3) Meta ssir talba b_hal din, il-Bord g_handu, f’kull ka_z, ja_htar
espert sabiex jistma kemm, wara li jinqatg_hu l-ispejje_z, dik il-
g_hamara tista’ _g_gib f’bejg_h bl-irkant li jsir bir-rieda ta’ sidha. Id-
dritt ta’ _hlas ta’ l-espert u l-ispejje_z li dan jag_hmel jo_hro_ghom fil-
waqt il-kerrej b’_zieda ta’ kull dritt li dan ta’ l-a_h_har ikun _hallas ta_ht
l-artikolu 10.
(4) Il-Bord jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-g_hamara bil-_hmistax fil-
mija fis-sena tas-siwi stmat ta’ l-g_hamara:
I_zda f’ebda ka_z dan il-kera xieraq ta’ l-g_hamara m’g_handu
jkun i_zjed - 
(i) fil-ka_z ta’ dar qadima, li fiha ma jkunu saru wara
il-31 ta’ Marzu, 1939, ebda tibdil jew xi _zidiet
fil-bini li ma jit_hallsux mill-kont dwar il-_hsarat
tal-gwerra, mill-kera xieraq tad-dar b_hala dar bla
g_hamara, iffissat skond id-disposizzjonijiet ta’
din l-Ordinanza;
(ii) fil-ka_z ta’ dar qadima, li fiha jkunu saru wara l-
31 ta’ Marzu, 1939, tibdil jew _zidiet fil-bini li
ma jit_hallsux mill-kont dwar il-_hsarat tal-gwerra,
mill-kera xieraq tad-dar b_hala dar bla g_hamara
mi_zjud bis-sebg_ha fil-mija ta_z-_zieda tal-kera,
jekk ikun hemm, illi l-Bord ta_ht id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jista’
jiffissa jew ikun iffissa min_habba dak it-tibdil
 8      KAP. 116._h    TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR 
jew _zidiet fil-bini;
(iii) fil-ka_z ta’ dar _gdida, mill-kera xieraq tad-dar
b_hala dar bla g_hamara iffissat skond id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza mi_zjud bis-
sebg_ha fil-mija:
I_zda wkoll illi meta ji_gi biex jaqta’ l-kera ta’ dar bil-
g_hamara, il-Bord, fuq it-talba tal-kerrej u wara li jisma’ lis-sid tad-
dar, jista’ fid-dehen tieg_hu, jordna illi sabiex isir il-kalkolu tal-kera
ta’ l-g_hamara ma g_handhiex ting_hadd xi bi_c_ca jew bi_c_ciet g_hamara
minnu msemmijin li ma jkunux la me_hte_gin tassew g_hat-tag_hmir
tad-dar u lanqas ma jaqblu, g_hal dik li hi kwalit_a u siwi fis-suq,
mal-kotra tal-b_cejje_c l- o_hra ta’ g_hamara fl-istess dar; u meta l-
Bord jo_hro_g amar b_hal dak, sid il-kera jkun jista’ jekk irid, ine_h_hi
minn dik id-dar, spejje_z tieg_hu u f’kull _hin xieraq li bih g_handu
jg_harraf bil-miktub lill-kerrej mhux inqas minn erbg_ha u g_hoxrin
sieg_ha qabel, il-bi_c_ca jew il-b_cejje_c mhux mag_hdudin fil-kalkolu
tal-kera.
(5) Billi j_zomm f’mo_h_hu sa fejn il-kera ta_ht id-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu iqarreb jew le lejn il-kera qabel im_hallas jew
miftiehem, il-Bord g_handu jaqta’ jekk id-dritt u l-ispejje_z ta’ l-
espert g_handhomx jit_hallsu darba g_hal dejjem mill-kerrej jew minn
sid il-kera jew mit-tnejn f’dawk l-ishma li l-Bord isemmi.
Kap. 69. 
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 3, 8, 9, 10, 11, 13, 15 u 27
u tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 25 ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-
Ti_gdid tal-Kiri ta’ Bini ikunu jg_hoddu g_hal djar mikrija bil-
g_hamara.
Drittijiet tal- 
pre_zentata. 
Emendat: 
XXIX. 1947.6; 
XIII. 1983.4. 
Kap. 69.
Kap. 12. 
10. Id-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikolu 29 ta’ l-Ordinanza
li Tirregola t-Ti_gdid tal-Kiri ta’ Bini jkunu jg_hoddu g_hat-talba
mressqa sew minn sid il-kera jew mill-kerrej, i_zda f’kull ka_z ta’ dar
mikrija bil-g_hamara d-dritt ta’ re_gistru tal-pre_zentata tar-rikors
g_handu jkun ta’ lira u _hamsin _cente_zmu meta l-kera tad-dar mikrija
bil-g_hamara ma jkunx i_zjed minn _hames liri fix-xahar, jew ta’ _zew_g
liri meta l-kera tad-dar mikrija bil-g_hamara ikun i_zjed minn _hames
liri fix-xahar, u f’ka_z jew l-ie_hor barra dan g_handhom jit_hallsu d-
drittijiet tat-trasport g_han-notifika tar-rikors, skond it-Tariffi li
jg_hoddu g_halhekk u li jinsabu mal-Kodi_ci ta’ Organizzazzjoni u
Pro_cedura _Civili.
Senserija. 
Mi_zjud: 
XXIX. 1947.7.
11. (1) Is-senserija dwar il-kiri ta’ dar, sew jekk bil-g_hamara
jew ming_hajr g_hamara, qatt ma g_handha tisboq nofs il-kera ta’
xahar kera tad-dar kif maqtug_h mill-Bord.
(2) Kull ftehim li bih bniedem, direttament jew indirettament,
jiftiehem li j_hallas b_hala senserija, tkun kif tkun imsemmija, xi
g_hadd ta’ flus jew _ha_ga o_hra i_zjed mis-somma ffissata ta_ht id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu li ja_hbat sew sew qabel dan, ma
jkunx jiswa g_hal dak i_z-_zejjed.
(3) Kull bniedem illi, sew jekk bid-dehen jew bi _zball, i_hallas
i_z_zejjed kif imsemmi, jkollu l-jedd li jitlob ir-radd ta’ dak i_z-_zejjed
g_halkemm ikun sar xi ftehim jew xi weg_hda jew ikun hemm xi li_gi
kontra hekk.
TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR  _g K AP. 116.
(4) Kull azzjoni li tista’ tittie_hed ta_ht is-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu tkun preskritta bil-mog_hdija ta’ _hames snin mill-jum li
fih ikun sar il-_hlas.
Preskrizzjoni ta’ 
talbiet mill-kerrej.
12. Kull talba minn kerrej kontra sid il-kera mag_hmula bis-
sa_h_ha tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza tkun preskritta bil-
mog_hdija ta’ sena mill-jum tat-tmiem tal-kirja, jew mill-jum li fih
din l-Ordinanza tieqaf mis-se_h_h, liema jum fosthom ja_hbat l-ewwel.
Re_gistrazzjoni tal-
kuntratt jew 
donazzjoni.
 Mi_zjud:
I. 1957.7. 
Emendat: 
XIV. 1958.2; 
XXV. 1962.5. 
13. Il-Ministru li f’dak i_z-_zmien ikun inkarigat mill-
Kummissjoni dwar il-_Hsarat tal-Gwerra jew persuna o_hra li minn
_zmien g_hal ie_hor tkun delegata minnu g_hal hekk g_handu, minnufih
kif ikun prattikabbli wara l-esekuzzjoni ta’ kull att skond is-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 5 ta’ din l-Ordinanza jew, skond il-
ka_z, wara li ting_hata kull donazzjoni mill-Gvern skond xi pro_gett
dwar djar, i_gieg_hel notamenti ta’ dak l-att jew dik id-donazzjoni
b’dawk il-partikolaritajiet li l- Ministru jista’ minn _zmien g_hal
ie_hor jidde_ciedi li ji_gi re_gistrat fl-Uffi_c_cju g_hall-Valutazzjoni ta’
Artijiet u l-Uffi_cjal g_hall-Valutazzjoni ta’ Artijiet g_handu hekk
jirre_gistra dak in-notament.
Piena g_hal kull 
reat.
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965.
14. (1) Kull min ikun _hati li kiser amar ta’ din l-Ordinanza
jkun jista’ je_hel multa ta’ minn g_hoxrin lira sa mitejn lira, jew _habs
g_hal mhux i_zjed minn tliet xhur, jew sew dik il-multa kemm dak il-
_habs flimkien:
I_zda illi l-qrati m’g_handhomx jag_htu l-piena ta’ _habs, _hlief
meta wie_hed jonqos li j_hallas multa, qabel ma l-Kamra tad-Deputati
ma tkunx g_haddiet ri_zoluzzjoni g_hal dak il-g_han dwar reati li jsiru
wara.
(2) Meta r-reat ikun sar minn so_cjet_a, asso_cjazzjoni ta’ nies jew
xi xirka o_hra mag_hrufa mill-li_gi, kull bniedem illi, fi_z-_zmien li jsir
ir-reat kien direttur jew uffi_cjal ta’ dik is-so_cjet_a, asso_cjazzjoni jew
xirka mag_hrufa, jitqies li hu _hati ta’ dak ir-reat kemm-il darba ma
jurix illi r-reat sar ming_hajr ma huwa kien jaf li ser isir jew illi
huwa g_hamel _hiltu kollha sabiex dak ir-reat ma jsirx.
_Guri_zdizzjoni u 
preskrizzjoni ta’ 
akku_za.
Emendat: 
XXII. 1976.4; 
XI. 1977.2; 
VIII. 1990.3. 
Kap. 9.
15. (1) Kull reat kontra din l-Ordinanza g_handu ji_gi quddiem
il-Qorti tal-Ma_gistrati skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi_ci
Kriminali: 
I_zda l-prosekutur ikollu jedd ta’ appell quddiem il-Qorti ta’
Appell Kriminali f’ kull wie_hed mill-ka_zijiet imsemmijin fl-
artikolu 413 tal-Kodi_ci Kriminali u wkoll kull meta fil-fehma
tieg_hu s-sentenza li jkun fiha kundanna ma tkunx bi_z_zejjed.
(2) Kull meta _c-chairman tal-Bord jidhirlu li g_handu ja_hseb illi
reat kontra din l-Ordinanza sar minn xi parti fil-pro_cedimenti
quddiem il-Bord, huwa g_handu minnufih jordna li l-Kummissarju
tal-Pulizija ji_gi mg_harraf bir-reat li jkun hemm suspett li sar.
(3) Pro_cedimenti dwar reat kontra din l-Ordinanza jistg_hu
jinbdew meta jkun, fi _zmien sentejn mill-jum li fih ir-reat ikun sar. 
Sa_h_ha ta’ l-
Ordinanza. 
Kap. 69.
16. Id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza g_handhom ji_zdiedu
mad-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-Ti_gdid tal-Kiri
ta’ Bini, u, _hlief fejn ma jaqblux mag_hhom, ma g_handhomx
 10      KAP. 116._h    TRA_Z_ZANIL-KERAFUQID-DJAR 
ji_c_hduhom.
Kif tapplika din l-
Ordinanza. 
Mi_zjud: 
XXXI.1995.3.
*17. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din l-Ordinanza ma
g_handhomx ikunu japplikaw g_hall-kiri ta’ fond li jsir fl-1 ta’ _Gunju,
1995 jew wara dik id-data.
(2) G_hall-g_hanijiet ta’ dan 1-artikolu - 
(a) kiri tinkludi sullokazzjoni; u
(b) it-tigdid ta’ kiri fl-1 ta’ _Gunju, 1995 jew wara dik id-
data (sew jekk dak it-tigdid ikun wie_hed
konvenzjonali, legali, konswetudinarju jew xort’o_hra)
ma g_handux jitqies li jkun kiri li jsir fl-1 ta’ _Gunju,
1995 jew wara dik id-data.
*L-artikolu 5 ta’ l-Att XXXI ta’ l-1995 jipprovdi inter alia:
5. Ebda _ha_ga li tinsab fl-artikolu 17 ta’ l-Ordinanza li Tra_z_zan il-Kera fuq id-Djar
ma g_handha titqies li tnaqqas mis-setg_hat li d-Direttur g_hall-Akkomodazzjoni
So_cjali g_handu bis-sa_h_ha ta’ 1-Att dwar id-Djar, (Kap. 125) u d disposizzjonijiet
ta’ 1-Ordinanza kif kienu fis-se_h_h minnufih qabel il-bidu fis-se_h_h ta’ dan 1-Att (1
ta’ _Gunju, 1995) g_handhom ikomplu japplikaw, sakemm dan jibqa’ japplika,
g_har-rigward tar-relazzjoni bejn dak id-Direttur u sid ta’ xi fond li dak id-Direttur
ikollu’ pussess tieg_hu f’dik id-data, jew bejn dak id-Direttur u kull min ikun
qieg_hed legalment jokkupa kull fond b_hal dak. Id-disposizzjonijiet ta’ 1-
Ordinanza kif imsemmija qabel g_handhom ukoll ikomplu jirregolaw ir-relazzjoni
bejn persuna li tkun qieg_hda tokkupa dak il-fond u s-sid relattiv.
