STANDARD NAZZJONALI DWAR ZIEDA FIL-PAGA g L.S.452.65 1
LEGISLAZZJONI SUSSIDJARJA 452.65
ORDNI TA’ STANDARD NAZZJONALI 
DWAR ZIEDA FIL-PAGA
L-AVVIZI LEGALI 169 ta’ l-1989, 210 ta’ l-1990 (kif emendat bl-Avviz
Legali 192 ta’ l-1991), 192 ta’ l-1991 (kif emendat bl-Avviz Legali 127 ta’
l-1992), 127 ta’ l-1992, 179 ta’ l-1993, 185 ta’ l-1994 (kif emendat bl-
Avviz Legali 117 ta’ l-1995), 188 ta’ l-1995 (kif emendat bl-Avviz Legali
15 ta’ l-1996); in-NOTIFIKAZZJONI TAL-GVERN 62 ta’ l-1997; u l-
AVVIZI LEGALI 6 u 223 ta’ l-1997, 271 ta’ l-1998, 219 ta’ l-1999, 266 ta’
l-2000, 308 ta’ l-2001, 377 ta’ l-2002 u 419 ta’ l-2003, konsolidati.
Titolu.
dwar Zieda fil-Paga.
Tifsir.
Kap. 452.
"Ftehim" tfisser il-Qbil Nazzjonali dwar Relazzjonijiet
Industrijali iffirmat fl-10 ta’ Dicembru, 1990 bejn il-Gvern, it-
Trade Unions u Organizzazzjonijiet ta’ Principali kif rapprezentati
fil-Kunsill Malti ghall-Izvilupp Ekonomiku, liema ftehim sar bl-
ilsien Malti u l-verzjoni Ingliza hija traduzzjoni tieghu;
"increment ordinarju" tfisser zieda fil-paga annwali jew
perjodika li impjegat huwa intitolat ghaliha biex javvanza minn
punt ghall-iehor ta’ skala ta’ paga stabbilita minn qabel;
"impjegat whole-time" ghandu jkollha l-istess tifsir kif moghti
lilha f’kundizzjonijiet ta’ l-impieg maghrufa skond l-artikolu 10 ta’
l-Att.
Aggustament 
ghall-gholi tal-
hajja.
3. Ic-cifra ta’ zieda fil-pagi ghall-gholi tal-hajja determinat
skond il-provvedimenti tal-paragrafi 1.2 u 1.3 tal-Ftehim, li t-
taqsimiet 1 sa 6 tieghu qed jigu riprodotti bhala Skeda A ma’ dan l-
Ordni, giet stabbilita skond l-Iskeda B ta’ dan l-Ordni, skond kif
jipprovdu t-taqsimiet 1, 2 u 3 tal-Ftehim u ghandha tigi
implimentata kif stipulat fl-imsemmi Ftehim.
Impjegati mhux 
koperti bi ftehim 
kollettiv.
4. Ic-cifra taz-zieda msemmija fl-Iskeda B ghandha tapplika,
kif stipulat fit-taqsima 3 tal-Ftehim, ghall-impjegati whole-time li
mhumiex koperti bi ftehim kollettiv.
Paga minima 
nazzjonali.
5. B’sehh mill-1 ta’ Jannar, 1992, il-paga minima nazzjonali
fil-gimgha, relatata ghal gimgha ta’ xoghol normali, ghandha tkun
kif gej:
18-il sena u fuqhom .............................. Lm35.63c fil-gimgha;
17-il sena ............................................. Lm32.72c fil-gimgha;
taht is-17-il sena ................................... Lm31.49c fil-gimgha.
Impjegati part-
time.
6. Haddiema part-time ghandhom jithallsu pro rata, b’rata
fis-siegha ta’ mhux anqas mill-paga minima nazzjonali mahduma
skond l-artikolu 5 ta’ dan l-Ordni diviza b’erbghin.
2 L.S.452.65 h STANDARD NAZZJONALI DWAR ZIEDA FIL-PAGA
Zieda ghall-gholi 
tal-hajja tithallas 
darba.
7. Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel ta’ dan
l-Ordni, ebda principal ma jkun mehtieg li jhallas iz-zieda ghall-
gholi tal-hajja jew xi parti minnha mahsuba b’dan l-Ordni aktar
minn darba wahda matul is-sena kalendarja li ghaliha tkun tirreferi
z-zieda fil-paga.
SKEDI
SKEDA A
(Artikolu 3)
FTEHIM
A. Politika Nazzjonali li Tirregola l-Pagi
l. Kumpens ghall-Gholi tal-Hajja
1.0 Iz-zjieda fl-gholi tal-hajja tkun mahduma mill-Istatistiku
tal-Gvern skond l-istatistika tar-retail price index mahduma taht id-
direzzjoni tal-kumitat tripartit indipendenti mwaqqaf biex jassigura
l-hdim ekwu ta’ din l-istatistika.
1.1 Kull sitt xhur tul it-terminu ta’ dan il-ftehim, il-Kunsill
Malti ghall-Izvilupp Ekonomiku jinforma l-partijiet kollha bil-
movimenti mbassra tar-retail price index ghat-tliet snin ta’ wara.
Dan it-tbassir iservi bhala indikazzjoni fin-negozjati ghall-ftehim
kollettiv godda u ma jkunx pubblikat.
1.2 Ghall-finijiet ta’ dan il-ftehim, il-percentwali taz-zjieda fl-
gholi tal-hajja li ghandu jkun mehud fil-kalkolu tal-COLA ghal kull
sena ikun determinat mill-moviment li jirrizulta fl-indici (annual
average) fit-tnax-il xahar li jaghlqu fl-ahhar ta’ Gunju tas-sena ta’
qabel.
1.3 Ghandha tkun stabbilita cifra ta’ zjieda fil-pagi ghall-gholi
tal-hajja (COLA) billi:
l.3.1 Il-percentwali stabbilit f’paragrafu 1.2 ikun applikat
fuq paga ta’ Lm40 (erbghin lira) liema ammont
jizdied fl-ewwel ta’ Jannar ta’ kull sena bl-ammont
ta’ COLA stabbilit.
l.3.2 Ir-rizultat jizdied jew jitnaqqas biex jersaq ghall-
eqreb nofs lira.
1.3.3 Din ic-cifra titnaqqas bl-ammont ta’ beneficcji
socjali li l-Istat jista’ jaghti matul is-sena li tibda
minn meta din iz-zjieda tkun effettiva. Appendici I
juri d-dettalji tal-paga socjali.
1.4 Iz-zjieda ghall-gholi tal-hajja tkun effettiva fuq iz-zjidiet li
jaqghu wara l-ewwel ta’ Jannar wara d-data li tkun stabbilita.
1.5 II-partijiet kollha ghal dan il-ftehim jirriaffermaw l-impenn
taghhom li fl-interess tal-kompetittivita  ta’ l-azjendi taghna, ikun
hemm kontroll ta’ l-gholi tal-hajja.
STANDARD NAZZJONALI DWAR ZIEDA FIL-PAGA g L.S.452.65 3
2. Ftehim Kollettiv
2.0 Kull ftehim kollettiv ghandu jkun jorbot fuq tul ta’ mhux
inqas minn tliet snin.
2.1 Hlief ghal providimenti ohra f’din it-taqsima, il-pagi kif
maqbula fil-ftehim kollettiv ikunu dawk effettivi tul it-terminu
kollu tal-ftehim.
2.2 Il-ftehim kollettiv ghandu jindika c-cifri ta’ tbassir ta’ l-
gholi tal-hajja komunikati skond paragrafu 1.1 u mehuda bhala bazi
fil-ftehim ghal zjidiet fil-pagi.
2.3 Meta f’xi sena z-zjieda tal-ftehim kollettiv tkun inqas mill-
COLA, allura ghandha tinghata zjieda supplimentari biex iz-zjieda
effettiva tkun daqs il-COLA.
2.4 Fil-bidu ta’ l-ahhar sitt xhur tal-ftehim kollettiv, ghandhom
ikunu stabbiliti:
2.4.1 L-ammont ta’ zjieda attwalment moghtija tul il-
ftehim.
2.4.2 Iz-zjieda li kienet tinghata fil-kaz li z-zjidiet
mahsuba aktar mill-COLA mbassra zdiedu ma’ l-
ammonti attwali ta’ COLA tul it-terminu tal-ftehim.
2.5 Id-differenza bejn dawn l-ammonti sija favur il-haddiem u
sija favur min ihaddem, ghandhom ikunu kompensati kif miftiehem
bejn iz-zewg partijiet, fil-Ftehim Kollettiv ta’ wara.
2.6 Hu mifhum li l-provedimenti f’paragrafi 2.4 u 2.5,
ghalkemm japplikaw ghal kull ftehim kollettiv milhuq waqt it-
terminu ta’ dan il-qbil, huma meqjusa bhala transitorji fl-izvilupp
lejn negozjar aktar hieles.
3. Haddiema mhux koperti b’xi ftehim kollettiv
3.0 F’kaz ta’ haddiema li ma jkunux koperti b’xi ftehim
kollettiv, il-Gvern ghandu jiehu dawk il-mizuri mehtiega biex kull
COLA tizdied mal-pagi taghhom b’effett mill-ewwel ta’ Jannar ta’
kull sena.
4. Tribunal ta’ Arbitragg Finanzjarju
4.0 F’kaz li xi azjenda, fi kwalunkwe stadju tal-ftehim
kollettiv, tiddikjara li, ghal raguni jew ragunijiet li thoss li jkunu
validi, ma tkunx f’qaghda li taghti kif miftiehem iz-zjidiet jew xi
parti minnhom, ghandha tfittex revizjoni tal-qbil taghha mar-
rapprezentanti tal-haddiema u, fejn dan ma jintlahaqx, wiehed mill-
partijiet jew it-tnejn flimkien, ghandhom il-jedd li jressqu l-kaz
quddiem tribunal indipendenti mwaqqaf minn qabel ghal dan il-
ghan.
4.1 It-tribunal ghandu jkun maghmul minn chairperson u zewg
membri.
4.1.1 Ghal dan il-ghan, ghandhom jigu maghmula zewg
listi bi qbil bejn it-tliet nahat; wahda ta’ mhux anqas
minn hames persuni adatti ghal chairperson u l-ohra
ta’ mhux anqas minn ghaxar persuni li jistghu jkunu
membri tat-tribunal.
4 L.S.452.65 h STANDARD NAZZJONALI DWAR ZIEDA FIL-PAGA
4.1.2 Qabel kull kaz ghandhom jittellghu bix-xorti fil-
prezenza tal-partijiet koncernati l-ismijiet ta’
chairperson u zewg membri. Ghal dan il-ghan, id-
data, il-hin u l-post ghandhom jigu notifikati lill-
partijiet mill-awtorita  responsabbli.
4.2 Kull membru tat-tribunal qabel jibda fil-kariga tieghu
ghandu jaghmel dikjarazzjoni bil-gurament quddiem l-Avukat
Generali tar-Repubblika, fuq formula preskritta ghal dan il-ghan, li
fiha jistqarr li m’ghandu interess personali ta’ ebda xorta, la dirett u
lanqas indirett, fil-kaz quddiemu u li jista’ jkun ta’ konflitt mal-
kariga tieghu bhala membru tat-tribunal.
4.3 It-tribunal ghandu jistharreg il-kaz u f’mhux izjed minn
tliet xhur minn dakinhar li l-kaz jigi lilu riferit jiddeciedi liema
zjieda jew zjidiet minn dawk miftiehma jkunu jistghu jithallsu mill-
azjenda.
4.4 It-tribunal ikollu s-setgha li jsejjah kull persuna ohra
quddiema biex iressaq ix-xhieda tieghu b’affidavit u/jew jaghti
evidenza u/jew jipproduci kotba u/jew dokumenti ohra kollha
rilevanti.
4.5 It-tribunal ikollu s-setgha li jamministra l-gurament lil kull
persuna li tidher quddiemu meta u jekk ihoss il-htiega.
4.6 Kull membru tat-tribunal jircievi rimunerazzjoni xierqa
ghal kull kaz li jisma’.
4.7 Kull decizjoni tat-tribunal tkun finali u tkun torbot lill-
partijiet. Hu mifhum li c-cirkostanzi ezaminati mit-tribunal jigu
meqjusa li jkomplu fis-sehh ghal zmien sena, u ghalhekk id-
decizjoni tieghu tkun torbot biss ghal sena jew sa meta tasal xi
zjieda ohra fil-Fterim Kollettiv u b’rizultat ta’ dan il-Ftehim.
5. Cirkostanzi Straordinarji
5.0 Jibqa’ miftiehem li fejn u meta jinqalghu cirkostanzi
straordinarji li minhabba fihom l-ekonomija tal-pajjiz, fil-fehma
unanima tal-Kunsill Malti ghall-Izvilupp Ekonomiku, ma tkunx
tiflah issostni xi wahda jew iz-zjidiet kollha miftiehma, allura l-
Kunsill jista’ jawtorizza tibdil f’dan il-ftehim taht dawk it-termini u
ghal dak il-perijodu li l-istess Kunsill jista’ jiddetermina. Qed
jinghataw ezempji ta’ cirkostanzi straordinarji bhal dawn fl-
Appendici II.
5.1 Ghall-finijiet ta’ l-artikolu 5.0, il-Kunsill Malti ghall-
Izvilupp Ekonomiku ghandu, mhux aktar minn tliet xhur mit-tmiem
ta’ kull trimestru, jaghti lill-partijiet imsiehba fi hdanu, rapport bic-
cifri relevanti.
6. Terminu ta’ dan il-ftehim
6.0 Dan il-ftehim ghandu jorbot ghal tliet snin minn dak inhar
li jigi iffirmat.
6.1 Kull sentenza tat-tribunal ta’ arbitragg finanzjarju tibqa’
tapplika tul is-sena shiha kif stipulat f’sub-paragrafu 4.7 ta’ dan il-
ftehim, sahansitra jekk matul dak iz-zmien jiskadi dan il-ftehim.
STANDARD NAZZJONALI DWAR ZIEDA FIL-PAGA g L.S.452.65 5
SKEDA B
(Artikoli 3 u 4)
Zidiet ghall-gholi tal-hajja ghal impjegati whole-time
Izda meta l-kundizzjonijiet ta’ l-impieg ta’ impjegati
whole-time ikunu koperti bi ftehim, li jkun jipprovdi ghal
aggustamenti ghall-gholi tal-hajja, iz-zieda ghall-gholi tal-hajja
ghandha tithallas skond kull ftehim bhal dak, izda z-zieda ma
ghandha f’ebda kaz tkun anqas minn dik specifikata fil-Kolonna 2
ta’ hawn fuq.
B’effett mis-sena 1995, ammont ta’ Lm13, ekwivalenti
ghal 50c fil-gimgha ghal sitt xhur, ghandu wkoll jithallas mill-
principali f’somma wahda f’daqqa fl-ahhar ta’ Marzu lill-impjegati
whole-time kollha li jkunu fuq il-kotba taghhom f’dik id-data. Din
is-somma tkun rikuperabbli mill-fondi dovuti lill-Gvern bhala
taxxa fuq l-income u kontribuzzjonijiet tas-sigurta  socjali.
Barra minn hekk, ammont ta’ Lm26, ekwivalenti ghal Lm1
fil-gimgha, ghandu wkoll jithallas mill-principali f’somma wahda
f’daqqa fl-ahhar ta’ Settembru lill-impjegati whole-time kollha li
jkunu fuq il-kotba taghhom f’dik id-data. Din is-somma tkun
rikuperabbli mill-fondi dovuti lill-Gvern bhala taxxa fuq l-income u
kontribuzzjonijiet tas-sigurta  socjali.
Zidiet ghall-gholi tal-hajja ghal impjegati part-time
Il-pagi ta’ impjegati part-time ghandhom jizdiedu pro rata
b’rata fis-siegha ekwivalenti ghal wiehed minn kull erbghin ta’ dik
moghtija mill-Gvern lill-impjegati whole-time tieghu kif stipulat
fil-Kolonna 2 ta’ hawn fuq rispettivament.
Kolonna 1 Kolonna 2
Data effettiva zieda fil-paga
1 ta’ Jannar, 1990 Lm3.00 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1991 Lm1.25 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1992 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1993 Lm1.00 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1994 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1995 Lm2.25 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1996 Lm2.00 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1997 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ April, 1997 Lm1.75 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1998 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 1999 Lm1.75 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 2000 Lm1.00 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 2001 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 2002 Lm1.50 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 2003 Lm1.75 fil-gimgha
1 ta’ Jannar, 2004 Lm0.75 fil-gimgha:
