PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA 
TAZ-ZRABEN - PROGETT NRU. 12 g L.S.343.10 1
LEGISLAZZJONI SUSSIDJARJA 343.10
PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA
TAL-MANIFATTURA TAZ-ZRABEN
- PROGETT NRU. 12
11 ta’ Mejju, 1954
In-NOTIFIKAZZJONI TAL-GVERN 194 ta’ l-1954, kif emendata bin-
Notifikazzjoni tal-Gvern 218 ta’ l-1957, bl-Att XLIV ta’ l-1965, u bl-Avvizi
Legali 32 ta’ l-1967, 119 ta’ l-1969, 47 u 77 ta’ l-1970, 124 ta’ l-1976, 61
u 86 ta’ l-1967, 51 ta’ l-1978 u 80 ta’ l-1979.
Titolu.
Manifattura taz-Zraben - Progett Nru. 12.
Tifsir.
Kap. 343.
2. F’dan il-progett, hlief jekk il-kontest ma jitlobx xort’ohra,
il-kliem u l-espressjonijiet uzati ghandhom l-istess tifsiriet bhal
dawk moghtijin lilhom fl-Att dwar is-Servizzi ta’ Impieg u Tahrig.
Applikabilita .
taz-zraben li tithaddem fi stabbilimenti li jipproducu zraben
principalment jew ghal kollox bil-makni u ghas-snajja’ ta’ dawk li
jaghmlu l-ucuh taz-zraben u ta’ skarpan rispettivament fi
stabbilimenti li jipproducu zraben principalment jew ghal kollox
b’metodu ta’ l-idejn sew ghall-ordni jew xort’ohra.
Impieg bhala 
apprendista.
Emendat:
XLIV. 1965.4.
Sostitwit:
A.L. 61 ta’ l-1977;
A.L. 51 ta’ l-1978.
4. Ebda persuna ma tista’ tigi mpjegata bhala apprendista taht
dan il-progett kemm-il darba ma jigix muri ghas-sodisfazzjon tad-
Direttur li dik il-persuna tkun spiccat ir-raba’ sena ta’ Skola
Sekondarja jew il-kors kollu ta’ l-Iskola tas-Snajja’.
Processi.
ghandhom jintrabtu li jghallmuhom u li jaghtuhom il-facilitajiet li
jitghallmu dawn il-processi:
A. Haddiema li jahdmu z-zraben:
(1) L-apprendisti ghandhom jghaddu l-ewwel erba’
gimghat tal-perijodu taghhom ta’ prova jitghallmu
b’mod generali l-processi wara xulxin tal-produzzjoni
fid-dipartimenti kollha msemmijin hawn taht.
(2) Imbaghad jitqieghdu f’xi wiehed minn dawn id-
dipartimenti biex jitghallmu l-processi deskritti, li
huma:
(a) Dipartiment tal-qtugh ta’ l-irkaptu
(i) Karatteristici u identifikazzjoni tat-tipi
principali ta’ gilda u ta’ materjali uzati
ghal barra u ghall-inforra.
(ii) Qtugh tal-partijiet ta’ barra ta’ l-inforra
bis-sikkina jew bil-pressa tal-qtugh.
(iii) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-
xoghol.
(b) Dipartiment tal-preparazzjoni u ta’ l-irkaptu tal-
qighan
2 L.S.343.10 h
PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA 
TAZ-ZRABEN - PROGETT NRU. 12
(i) Karatteristici u identifikazzjoni tat-tipi
principali ta’ nghal ghall-qighan u
materjali ohra uzati ghall-qighan.
(ii) Qtugh ta’ nghal tal-qighan u tkaken.
(iii) Tondjar u formar ta’ qighan maqtughin;
ingustar u xikkatura ta’ qighan; twaqqif ta’
tkaken.
(iv) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-
xoghol.
(c) Dipartiment ta’ l-Immontar
(i) Titqiegh tas-sullatura fuq il-forma; furmar.
(ii) Twahhil tan-nghal tal-qighan mas-
sullatura; twaqqif tat-tkaken.
(iii) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-
xoghol.
(d) Dipartiment ta’ l-Irfinar
(i) Irfinar ta’ nghal tal-qighan u tkaken.
(ii) Irfinar tat-truf.
(iii) Zebgha u lustrar tal-qighan.
(iv) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-
xoghol.
B. Haddiema ta’ l-Ucuh taz-Zraben
(1) Karatteristici u identifikazzjoni tat-tipi principali ta’
gilda u ta’ materjali uzati ghas-sallatura ta’ barra u ta’
l-inforra.
(2) Tifsil tas-sullatura ghall-partijiet ta’ barra u ta’ l-
inforra billi tintuza s-sikkina.
(3) Skarnar tat-trufijiet; simentjar u tini tat-trufijiet; titqib
tas-sullatura; hjata bil-makna tal-partijiet ta’ barra u
ta’ gewwa flimkien u gheluq ta’ l-istess; cattjar tal-
hjata; titqib ghall-anelli u ghall-buttuni u twaqqif ta’
buttuni.
(4) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-xoghol.
C. Skarpar
(1) Karatteristici u identifikazzjoni tat-tipi principali tal-
gild tal-qiegh u materjal iehor uzat ghall-qiegh.
(2) Tifsil ta’ nghal tal-qighan, tkaken u partijiet ohra biex
isiru zarbun.
(3) Tlestija tal-materjal tal-qighan ghat-twahhil; twaqqif
ta’ tkaken.
(4) Pariggar ta’ l-ucuh mill-partijiet tal-materjal tal-
qighan; titliegh tas-sullatura fuq il-forma; furmar;
twahhil tal-qighan mas-sullatura; twaqqif ta’ tkaken.
(5) Irfinar ta’ nghal tal-qighan u tkaken; irfinar tat-truf;
zebgha u lustrar tal-qighan; tindif ta’ l-ucuh.
(6) Prekawzjonijiet ta’ sigurta  fil-mahzen tax-xoghol.
PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA 
TAZ-ZRABEN - PROGETT NRU. 12 g L.S.343.10 3
Zmien ta’ 
apprendistat.
Emendat:
XLIV. 1965.4;
A.L. 119 ta’ l-
1969.
6. (1) Iz-zmien tat-taghlim f’kull wahda mis-snajja’ ta’ hawn
fuq ghandu jkun ta’ erba’ snin:
Izda dan il-perijodu ta’ erba’ snin ghandu jitnaqqas b’sitt
xhur sa tnaqqis b’kollox ta’ mhux izjed minn sena ghal:
(i) kull sena shiha ta’ attendenza mill-apprendista
prospettiv, wara li jkun ghalaq l-eta  ta’ tnax-il sena,
f’kors ta’ manifattura taz-zraben fi skola jew istitut
tas-snajja’ ta’ grad approvat mill-Ministru, jekk din l-
attendenza tkun certifikata bhala sodisfacenti mid-
direttur ta’ l-iskola jew istitut li jkun; u
(ii) kull sena ta’ taghlim f’xi wahda mis-snajja ta’ hawn
fuq, li jkun ghamel l-apprendista prospettiv buil-
permess tad-Direttur:
Izda dwar dawk il il-kuntratti ta’ tahrig li jsiru
wara l-ewwel ta’ Jannar, 1970 -
(a) minflok il-kliem "f’kull wahda mis-snajja ta’
hawn fuq ghandu jkun ta’ erba’ snin" ghandhom
jidhlu l-kliem "fil-kaz ta’ haddiem taz-zraben u
skarpan ikun ta’ erba’ snin u fil-kaz ta’ haddiem
ta’ l-ucuh taz-zraben ikun ta’ tlett snin; u
(b) minflok il-kliem "erba’ snin" fil-proviso ghas-
subartikolu (1) ghandhom jidhlu l-kliem "erba’ u
tlett snin skond il-kaz".
(2) Min ikun ghamel kors ta’ apprendista f’xi wahda mis-
snajja’ ta’ haddiem ta’ l-ucuh taz-zraben jew ta’ skarpar ikun
ikkreditat b’sentejn favur il-perijodu tal-kors ta’ apprendista fis-
sengha l-ohra.
Pagi.
Emendat:
N.G. 218 ta’ l-
1957.
Sostitwit:
A.L. 32 ta’ l-1967;
A.L. 119 ta’ l-
1969;
A.L. 124 ta’ l-
1976;
A.L. 61 ta’ l-1977;
A.L. 80 ta’ l-1979.
7. Il-pagi li jithallsu lil apprendisti fis-snajja’ li ghalihom
japplika dan il-progett ghandhom ikunu kif gej:
(a) fil-kaz ta’ haddiema taz-zraben u skrapar:
(b) fil-kaz ta’ haddiema ta’ l-ucuh taz-zraben:
Hinijiet ta’ xoghol.
Emendat:
XLIV. 1965.4.
Sostitwit:
A.L. 119 ta’ l-
1969;
A.L. 47 ta’ l-1970.
8. (1) Il-hinijiet ta’ xoghol ta’ apprendisti mpjegati taht dan
il-progett ma ghandhomx ikunu iktar minn disa’ sighat f’kull
gurnata:
Izda l-principali jistghu jhaddmu apprendisti bis-sahra bl-
approvazzjoni tad-Direttur, li jista’ jimponi dawk il-kondizzjonijiet
li jidhirlu xierqa, bir-rati ta’ hlas li gejjin:
Sena Pagi fil-gimgha
L-Ewwel Lm 10.55,0
It-Tieni Lm 13.22,0
It-Tielet Lm 15.90,0
Ir-Raba’ Lm 18.57,0
Sena Pagi fil-gimgha
L-Ewwel Lm 14.56,0
It-Tieni Lm 16.57,0
It-Tielet Lm 18.57,0.
4 L.S.343.10 h
PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA 
TAZ-ZRABEN - PROGETT NRU. 12
(a) ghal kull hin ta’ xoghol izjed minn disa’ sighat kuljum
- hin u nofs;
(b) ghal kull hin ta’ xoghol izjed minn hamsa u erbghin
siegha f’kull gimgha, eskluz kull hin imhallas b’rata
ta’ sahra - hin u nofs;
(c) ghal kull hin ta’ xoghol fil-Hdud u fil-vaganzi tas-
soltu - hin doppju.
(2) Apprendisti taht l-eta  ta’ 16-il sena ma jistghux jigu
mhaddma bejn il-11 p.m. ta’ gurnata u s-6 a.m. tal-gurnata ta’ wara.
Zmien ta’ mistrieh.
Sostitwit:
A.L. 119 ta’ l-
1969;
A.L. 80 ta’ l-1979.
9. Apprendisti ghandhom jinghataw gurnata shiha ta’ mistrieh
f’kull gimgha kalendarja.
Leave ta’ vaganza.
Sostitwit:
A.L. 119 ta’ l-
1969;
A.L. 77 ta’ l-1970;
A.L. 86 ta’ l-1977.
10. L-apprendisti jkollhom dritt, f’kull sena kalendarja, ghal -
(a) il-vaganzi tas-soltu kollha b’paga shiha, u
(b) wara tliet xhur fl-impieg, leave ta’ vaganza ta’ dak in-
numru ta’ granet tax-xoghol b’paga shiha li jkun daqs
in-numru ta’ granet tax-xoghol li dak l-apprendist
partikolari normalment ikollu jattendi ghax-xoghol
matul perijodu ta’ erba’ gimghat:
Izda -
(a) l-apprendisti kollha li jkun ilhom fl-impieg ghal anqas
minn sena jkollhom dritt ghal dik il-parti ta’ l-
imsemmi leave ta’ vaganza li tkun bi proporzjon ghan-
numru ta’ xhur fl-impieg, u
(b) leave ta’ vaganza ma jistax normalment jittiehed f’xi
gurnata li fiha l-apprendist ikun mehtieg jattendi skola
ghal taghlim teoriku.
Permess ghal mard 
b’paga shiha.
Emendat:
N.G. 217 ta’ l-
1957.
Sostitwit:
A.L. 119 ta’ l-
1969.
Kap. 318.
11. (1) Wara li jaghlqu u l-ewwel sitt xhur ta’ tahrig, l-
apprendisti jkunu intitolati ghal ghoxrin gurnata permess ghall-
mard b’paga shiha f’kull sena kalendarja nieqes kull beneficcju
ghall-mard li ghalih huma jista’ jkollhom dritt skond l-Att dwar is-
Sigurta  Socjali:
Izda ghandu jigi prezentat certifikat mediku li jiccertifika
inkapacita  ghax-xoghol li jkopri l-perijodu ta’ assenza lill-principal
li jista’ jehtieg lit-tabib tieghu li jezamina lill-apprendista.
(2) L-apprendisti ma jkunu intitolati ghal ebda hlas ta’ paga
ghall-ewwel tliet ijiem ta’ kull perijodu ta’ permess ghall-mard:
Izda n-numru ta’ granet bla hlas ta’ permess ghall-mard ma
ghandux jitnaqqas mid-dritt ta’ permess ghall-mard bi hlas.
Permess bi hlas fil-
kaz ta’ mewt.
Mizjud:
A.L. 119 ta’ l-
1969.
12. L-apprendisti jkollhom jumejn permess bi hlas fil-kaz tal-
mewt ta’ xi wiehed minn dawn li gejjin: il-mara, ir-ragel, l-omm, il-
missier (jew il-persuna li f’dak iz-zmien kienet fil-fatt qeghda
taghmilha ta’ omm jew ta’ missier) iben, bint, hu u oht l-
apprendista.
PROGETT DWAR L-INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA 
TAZ-ZRABEN - PROGETT NRU. 12 g L.S.343.10 5
Festi tas-soltu.
Mizjud:
A.L. 119 ta’ l-
1969.
Emendat:
A.L. 124 ta’ l-
1976.
Sostitwit:
A.L. 61 ta’ l-1977.
Kap. 252.
13. F’dan il-progett "festi tas-soltu" tfisser il-granet (barra l-
Hadd) dikjarati ghal dak iz-zmien bhala btajjel pubblici skond jew
taht l-Att dwar il-Jum Nazzjonali u Btajjel Pubblici ohra.
Leave ghal 
korriment.
Mizjud:
A.L. 80 ta’ l-1979.
Kap. 318.
14. Apprendist ikun intitolat ghal sena leave ghal korriment
b’paga shiha, nieqes l-ammont shih ta’ kull beneficcju ghal
korriment li ghalih apprendist ikollu dritt skond l-Att dwar is-
Sigurta  Socjali, jekk ikorri waqt il-qadi attwali ta’ dmirijietu u dak
il-korriment ma jkunx minhabba negligenza kontributorja minn
naha tieghu jew minhabba li jkun kiser regoli ta’ harsien mill-
periklu stabbiliti mill-management.
