PROGETT DWAR IS-SENGHA
TA’ HADDIEM TA’ L-IRHAM - PROGETT NRU. 13 g L.S.343.11 1
LEGISLAZZJONI SUSSIDJARJA 343.11
PROGETT DWAR IS-SENGHA
TA’ HADDIEM TA’ L-IRHAM - PROGETT NRU. 13
18 ta’ April, 1967
L-AVVIZ LEGALI 26 ta’ l-1967, kif emendat bl-Avvizi Legali 119 ta’ l-
1969, 47 u 77 ta’ l-1970, 124 ta’ l-1976, 61 u 86 ta’ l-1967, 51 ta’ l-1978 u
80 ta’ l-1979.
Titolu.
Haddiem ta’ l-Irham - Progett Nru. 13.
Tifsir.
Emendat:
A.L. 124 ta’ l-
1976;
A.L. 61 ta’ l-1977.
Kap. 252.
2. F’dan il-progett, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tehtiegx xort’ohra -
"festi tas-soltu" tfisser il-granet (barra l-Hadd) dikjarati ghal dak
iz-zmien bhala btajjel pubblici skond jew taht l-Att dwar il-Jum
Nazzjonali u Btajjel Pubblici ohra.
"sighat tax-xoghol" jinkludu kull perijodu ta’ taghlim f’kull
wiehed mill-processi; u kull perijodu ta’ assenza mix-xoghol
minhabba mard appoggat minn certifikat mediku prodott lill-
principal, ghall-perijodi ta’ mhux izjed fit-total mis-sighat tax-
xoghal totali li jkun hemm fi tmien gimghat tax-xoghol ordinarji,
matul sena tal-kalendarju; u kull perijodu ta’ assenza mill-post tax-
xoghol jew tat-taghlim bil-permess tal-principal;
"processi" tfisser u tinkludi kull wiehed mill-processi specifikati
fl-artikolu 4.
Edukazzjoni 
bazika.
Sostitwit:
A.L. 61 ta’ l-1977;
A.L. 51 ta’ l-1978.
3. Ebda persuna ma tista’ tigi mpjegata bhala apprendista taht
dan il-progett kemm-il darba ma jigix muri ghas-sodisfazzjon tad-
Direttur li dik il-persuna tkun spiccat jew ir-raba’ sena ta’ Skola
Sekondarja jew il-kors kollu ta’ l-Iskola tas-Snajja’.
Processi li 
ghandhom jigu 
mghallma waqt l-
apprendistat.
4. Il-principali ghandhom jintrabtu li jghallmu lill-apprendisti
taht dan il-progett u li jaghtuhom dawk il-facilitajiet biex
jitghallmu l-processi li gejjin:
(a) il-klassifikazzjoni ta’ l-irham u l-uzu differenti tieghu;
(b) it-tahlit ta’ tajn li ghandu jigi wzat ma’ kull tip ta’
rham;
(c) xoghol fuq il-bank inkluz mudellar u incizjoni ta’ ittri;
(d) tisnin bl-idejn u lustrar ta’ rham;
(e) l-uzu ta’ ghodod pnewmatici u ghodod ohra uzati fis-
sengha ta’ haddiem ta’ l-irham;
(f) it-tehid ta’ qisien u l-eghmil ta’ mudelli;
(g) l-uzu ta’ makkinarju uzat fil-processar ta’ rham fil-
fabbrika u fuq il-post, bhalma huma makni ta’ qtugh,
makni ta’ titqib, makni ta’ lustrar, makni ta’ mudellar,
makni li jrammlu u makni mobbili ta’ lustrar u ta’
tisnin;
(h) it-tqeghid ta’ rham bhalma huma ucuh tat-tarag, zokkli
2 L.S.343.11 h
PROGETT DWAR IS-SENGHA
TA’ HADDIEM TA’ L-IRHAM - PROGETT NRU. 13
u pavimenti fix-xoghol tal-bini;
(i) il-kisi ta’ hitan bl-irham inkluzi dawk tal-faccati tal-
hwienet u ta’ l-oqbra;
(j) il-finitura, il-mili u l-lustrar tal-faccati tal-hwienet u
tal-monumenti.
Perijodu ta’ 
apprendistat.
5. Il-perijodu ta’ apprendistat jkun ta’ erba’ snin.
Pagi ta’ 
apprendisti.
Sostitwit:
A.L. 119 ta’ l-
1969;
A.L. 124 ta’ l-
1976;
A.L. 61 ta’ l-1977;
A.L. 80 ta’ l-1979.
6. Il-pagi li jithallsu lil apprendisti fis-snajja’ li ghalihom
japplika dan il-progett ghandhom ikunu kif gej:
Sighat ta’ xoghol u 
sahra.
Sostitwit:
A.L. 47 ta’ l-1970.
7. (1) Il-hinijiet ta’ xoghol ta’ apprendisti mpjegati taht dan
il-progett ma ghandhomx ikunu iktar minn disa’ sighat f’kull
gurnata:
Izda l-principali jistghu jhaddmu apprendisti bis-sahra bl-
approvazzjoni tad-Direttur, li jista’ jimponi dawk il-kondizzjonijiet
li jidhirlu xierqa, bir-rati ta’ hlas li gejjin:
(a) ghal kull hin ta’ xoghol izjed minn disa’ sighat kuljum
- hin u nofs;
(b) ghal kull hin ta’ xoghol izjed minn hamsa u erbghin
siegha f’kull gimgha, eskluz kull hin imhallas b’rata
ta’ sahra - hin u nofs;
(c) ghal kull hin ta’ xoghol fil-Hdud u fil-vaganzi tas-
soltu - hin doppju.
(2) Apprendisti taht l-eta  ta’ 16-il sena ma jistghux jigu
mhaddma bejn il-11 p.m. ta’ gurnata u s-6 a.m. tal-gurnata ta’ wara.
Vakanzi bi hlas.
Sostitwit:
A.L. 77 ta’ l-1970;
A.L. 86 ta’ l-1977.
8. L-apprendisti jkollhom dritt, f’kull sena kalendarja, ghal -
(a) il-vaganzi tas-soltu kollha b’paga shiha, u
(b) wara tliet xhur fl-impieg, leave ta’ vaganza ta’ dak in-
numru ta’ granet tax-xoghol b’paga shiha li jkun daqs
in-numru ta’ granet tax-xoghol li dak l-apprendist
partikolari normalment ikollu jattendi ghax-xoghol
matul perijodu ta’ erba’ gimghat:
Izda -
(a) l-apprendisti kollha li jkun ilhom fl-impieg ghal anqas
minn sena jkollhom dritt ghal dik il-parti ta’ l-
imsemmi leave ta’ vaganza li tkun bi proporzjon ghan-
numru ta’ xhur fl-impieg, u
(b) leave ta’ vaganza ma jistax normalment jittiehed f’xi
gurnata li fiha l-apprendist ikun mehtieg jattendi skola
ghal taghlim teoriku.
Sena Pagi fil-gimgha
L-Ewwel Lm 10.55,0
It-Tieni Lm 13.22,0
It-Tielet Lm 15.90,0
Ir-Raba’ Lm 18.57,0.
PROGETT DWAR IS-SENGHA
TA’ HADDIEM TA’ L-IRHAM - PROGETT NRU. 13 g L.S.343.11 3
Permess ghal mard 
b’paga shiha.
Mizjud:
A.L. 119 ta’ l-
1969.
Kap. 318.
9. (1) Wara li jaghlqu u l-ewwel sitt xhur ta’ tahrig, l-
apprendisti jkunu intitolati ghal ghoxrin gurnata permess ghall-
mard b’paga shiha f’kull sena kalendarja nieqes kull beneficcju
ghall-mard li ghalih huma jista’ jkollhom dritt skond l-Att dwar is-
Sigurta  Socjali:
Izda ghandu jigi prezentat certifikat mediku li jiccertifika
inkapacita  ghax-xoghol li jkopri l-perijodu ta’ assenza lill-principal
li jista’ jehtieg lit-tabib tieghu li jezamina lill-apprendista.
(2) L-apprendisti ma jkunu intitolati ghal ebda hlas ta’ paga
ghall-ewwel tliet ijiem ta’ kull perijodu ta’ permess ghall-mard:
Izda n-numru ta’ granet bla hlas ta’ permess ghall-mard ma
ghandux jitnaqqas mid-dritt ta’ permess ghall-mard bi hlas.
Permess bi hlas fil-
kaz ta’ mewt.
Mizjud:
A.L. 119 ta’ l-
1969.
10. L-apprendisti jkollhom jumejn permess bi hlas fil-kaz tal-
mewt ta’ xi wiehed minn dawn li gejjin: il-mara, ir-ragel, l-omm, il-
missier (jew il-persuna li f’dak iz-zmien kienet fil-fatt qeghda
taghmilha ta’ omm jew ta’ missier) iben, bint, hu u oht l-
apprendista.
L-apprendisti 
suggetti ghall-
principal.
11. L-apprendisti jkunu suggetti ghall-principal taghhom u
ghandhom iharsu l-ordnijiet tieghu safejn ma jkunux inkonsistenti
mad-disposizzjonijiet espressi ta’ dan il-progett.
Klassijiet specjali 
ta’ taghlim.
12. (1) Il-principal ghandu jaghti lil kull apprendist impjegat
minnu taht dan il-progett facilitaliet biex jattendi waqt il-perijodu
ta’ apprendistat dawk il-klassijiet ta’ taghlim kif il-Ministru jista’
jistabbilixxi b’ordni.
(2) Dawk il-klassijiet ma ghandhomx jiehdu aktar minn ghaxar
sieghat f’kull gimgha wahda, u, jekk dawk il-klassijiet isiru waqt
is-sighat tax-xoghol ordinarji, is-sighat hekk mehuda ghandhom
jigu kalkolati bhala sighat ta’ xoghol ghall-finijiet tal-hlas tal-paga.
Nuqqas ta’ 
attendenza ghal 
taghlim.
13. (1) L-apprendista jkun marbut li jattendi l-klassijiet kollha
stabbiliti kif intqal qabel.
(2) Jekk jonqos milli jattendi f’xi gurnata minghajr kawza
gusta, il-principal ikun jista’ jaghmel tnaqqis mill-pagi ta’ l-
apprendista daqs wahda minn tnax tar-rata fil-gimgha relattivament
ghal kull nofs ta’ nhar jew parti minn nofs ta’ nhar ta’ nuqqas.
Leave ghal 
korriment.
Mizjud:
A.L. 80 ta’ l-1979.
Kap. 318.
14. Apprendist ikun intitolat ghal sena leave ghal korriment
b’paga shiha, nieqes l-ammont shih ta’ kull beneficcju ghal
korriment li ghalih apprendist ikollu dritt skond l-Att dwar is-
Sigurta  Socjali, jekk ikorri waqt il-qadi attwali ta’ dmirijietu u dak
il-korriment ma jkunx minhabba negligenza kontributorja minn
naha tieghu jew minhabba li jkun kiser regoli ta’ harsien mill-
periklu stabbiliti mill-management.
