KOSTITUZZJONITA’MALTA    1
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA 
ARRANGAMENT TA’ L-ARTIKOLI
KAPITOLU I 
Ir-Repubblika ta’ Malta 
Artikolu
l. Ir-Repubblika u t-territorji taghha. 
2. Religjon.
3. Bandiera Nazzjonali. 
4. Innu Nazzjonali.
5. Ilsien.
6. Il-Kostituzzjoni tkun il-ligi suprema. 
KAPITOLU II 
Dikjarazzjoni ta’ Principji 
7. Dritt ghal xoghol.
8. Tmexxija ’l quddiem ta’ kultura, ecc.
9. Salvagwardar ta’ paesagg u patrimonju storiku u artistiku. 
10. Edukazzjoni primarja tkun obbligatorja u bla hlas.
11. Interessi edukattivi. 
12. Protezzjoni ta’ xoghol. 
13. Hinijiet ta’ xoghol.
14. Drittijiet ta’ haddiema nisa. 
15. L-anqas eta ghal xoghol bi hlas.
16. Salvagwardar ta’ xoghol ta’ minuri. 
17. Ghajnuna socjali u sigurta.
18. Inkoraggiment ta’ intrapriza ekonomika privata. 
19. Protezzjoni ta’ snajja artigjani.
20. Inkoraggiment ta’ ko-operattivi.
21. Applikazzjoni tal-principji li hemm f’dan il-Kapitolu.
KAPITOLU III 
Cittadinanza
22. Persuni li jsiru cittadini fil-gurnata stabbilita.
23. Persuni li jkollhom dritt li jkunu registrati bhala cittadini. 
24. Persuni naturalizzati jew registrati bhala residenti qabel il-gurnata
stabbilita.
25. Ksib ta’ cittadinanza bi twelid jew dixxendenza minn persuni imwielda
fi jew wara l-gurnata stabbilita.
 2 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
26. Zwieg ma’ cittadin ta’ Malta. 
27. Doppja cittadinanza.
28. Cittadini tal-Commonwealth.
29. Responsabbilta kriminali ta’ cittadini tal-Commonwealth. 
30. Setghat tal-Parlament.
31. Tifsir.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
32. Drittijiet u libertajiet fundamentali ta’ l-individwu.
33. Protezzjoni tad-dritt ghall-hajja.
34. Protezzjoni minn arrest jew detenzjoni arbitrarja. 
35. Protezzjoni minn xoghol furzat.
36. Protezzjoni minn trattament inuman.
37. Protezzjoni minn privazzjoni ta’ proprjeta bla kumpens. 
38. Protezzjoni ghall-intimita tad-dar jew proprjeta ohra. 
39. Disposizzjonijiet biex tigi zgurata protezzjoni tal-ligi. 
40. Protezzjoni ta’ liberta ta’ kuxjenza u qima.
41. Protezzjoni ta’ liberta ta’ espressjoni.
42. Protezzjoni ta’ liberta ta’ ghaqda u assocjazzjoni. 
43. Projbizzjoni ta’ deportazzjoni.
44. Protezzjoni ta’ liberta ta’ moviment.
45. Protezzjoni minn diskriminazzjoni minhabba razza, ecc. 
46. Twettiq ta’ disposizzjonijiet protettivi.
47. Tifsir tal-Kapitolu IV.
KAPITOLU V 
Il-President 
48. Twaqqif tal-kariga ta’ President.
49. Qadi tal-funzjonijiet tal-President matul vakanza, ecc. 
50. Gurament li ghandu jittiehed mill-President. 
KAPITOLU VI 
Il-Parlament
TAQSIMA 1
Ghamla tal-Parlament 
51. Twaqqif ta’ Parlament.
52. Ghamla tal-Kamra tad-Deputati.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    3
53. Kwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
54. Skwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
55. Tizmim ta’ kariga ta’ membri.
56. Votazzjoni f’Elezzjonijiet.
57. Kwalifika ta’ eletturi.
58. Skwalifika ta’ eletturi.
59. Speaker u Deputy Speaker.
60. Twaqqif ta’ Kummissjoni Elettorali. 
61. Distretti elettorali.
62. Mili ta’ vakanzi.
63. Decizjoni ta’ kwistjonijiet dwar membru.
64. Skrivan tal-Kamra tad-Deputati u persunal tieghu. 
TAQSIMA 2
Setghat u Procedura tal-Parlament 
65. Setghat ta’ ghemil ta’ ligijiet.
66. Tibdil ta’ din il-Kostituzzjoni.
67. Regolar tal-procedura fil-Kamra tad-Deputati.
68. Gurament li ghandu jittiehed mill-membri tal-Kamra tad-Deputati.
69. Min jippresjedi fil-Kamra tad-Deputati.
70. Quorum fil-Kamra tad-Deputati. 
71. Votazzjoni.
72. Mod ta’ ezercizzju tas-setghat legislativi. 
73. Restrizzjoni ta’ certi mizuri finanzjarji. 
74. Ilsien tal-Ligijiet.
TAQSIMA 3
Sejha, proroga u xoljiment 
75. Sessjonijiet tal-Parlament.
76. Proroga u xoljiment tal-Parlament. 
77. Elezzjonijiet generali.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
78. Awtorita esekuttiva ta’ Malta.
79. Il-Kabinett.
80. Hatra ta’ Ministri.
81. Tizmim ta’ kariga ta’ Ministri.
82. Assenjazzjoni ta’ portafolji lill-Ministri. 
 4 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
83. Agent Prim Ministru.
84. Ministri temporanji.
85. Ezercizzju tal-funzjonijiet tal-President.
86. Ezercizzju tal-funzjonijiet tal-Prim Ministru.
87. Il-President ghandu jkun informat dwar hwejjeg ta’ gvern. 
88. Segretarji Parlamentari.
89. Gurament li ghandu jittiehed mill-Ministri. 
90. Kap ta’ l-Oppozizzjoni.
91. Avukat Generali.
92. Segretarji Permanenti u kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern. 
93. Prerogattiva ta’ mahfra.
94. Segretarju tal-Kabinett.
KAPITOLU VIII 
Il-Gudizzjarju 
95. Qrati Superjuri.
96. Hatra ta’ mhallfin.
97. Tizmim ta’ kariga ta’ mhallfin.
98. Agent Prim Imhallef u agenti mhallfin. 
99. Qrati Inferjuri.
100. Magistrati.
101. Guramenti li ghandhom jittiehdu minn imhallfin u magistrati.
101A. Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja. 
KAPITOLU IX 
Finanzi 
102. Fond Konsolidat.
103. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa mill-Fond Konsolidat.
104. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa qabel approprjazzjoni. 
105. Fond ta’ Kontingenzi.
106. Dejn pubbliku.
107. Rimunerazzjoni dwar certi karigi. 
108. Awditur Generali.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku 
109. Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
110. Hatra, ecc., ta’ ufficjali pubblici.
111. Rapprezentanti principali ta’ Malta fl-esteru. 
KOSTITUZZJONITA’MALTA    5
112. Hatra bi trasferiment dwar xi karigi.
113. Protezzjoni ta’ drittijiet ta’ pensjoni. 
114. Ghoti u tizmim ta’ pensjonijiet, ecc.
115. Protezzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku minn proceduri
legali.
KAPITOLU XI 
Mixxellanji 
116. Azzjonijiet dwar validita ta’ ligijiet.
117. Projbizzjoni ta’ certi assocjazzjonijiet. 
118. Awtorita dwar ix-Xandir.
119. Funzjoni ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir. 
120. Kummissjoni dwar l-Impiegi.
121. Setghat u procedura ta’ Kummissjonijiet. 
122. Rizenji.
123. Hatriet mill-gdid, ecc. 
124. Tifsir.
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
IT-TIENI SKEDA:  Guramenti ta’ Kariga 
IT-TIELET SKEDA: Gurament ta’ Lealta
IR-RABA’ SKEDA: Elenku ta’ Pajjizi tal-Commonwealth minbarra Malta
 6 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA
L-Ordni ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta, kif emendata bl-Atti:
XLI ta’ l-1965, XXXVII ta’ l-1966, IX ta' l-1967, XXV1 ta’ l-1970, XLVII
ta’ l-1972, LVII, LVIII ta’ l-1974, XXXVIII ta’ l-1976, X ta’ l-1977,
XXIX ta’ l-1979, 1V ta’ l-1987, XXIII ta’ l-1989; bil-Prok1ami: Nri. II u
VI ta’ l-1990; bl-Atti XIX ta’ l-1991 u IX ta’ l-1994; bil-Prok1ami Nri.IV
ta' l-1995 u III ta’ l-1996, u bl-Atti: XI ta’ l-1996, XVII ta’ l-1997, III ta’ l-
2000, u XIII ta’ l-2001.
21 ta’ Settembru 1964*
KAPITOLU I
Sostitwit: 
LVIII. 1974.2. 
Ir-Repubblika ta’ Malta
Ir-Repubblika u t-
territorji taghha.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.3. 
Emendat:
IV. 1987.2.
1. (1) Malta hija repubblika demokratika bbazata fuq ix-
xoghol u fuq ir-rispett ghad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali ta’
l-individwu.
(2) It-territorji ta’ Malta jikkonsistu f’dawk it-territorji
komprizi f’Malta minnufih qabel il-gurnata stabbilita, maghduda l-
ibhra territorjali taghhom, jew dawk it-territorji u ibhra li l-
Parlament jista’ minn zmien ghal zmien jistabbilixxi b’ligi.
(3) Malta hija stat newtrali li jrid attivament jilhaq il-paci, is-
sigurta u l-progress socjali fost in-nazzjonijiet kollha billi jhaddan
politika ta’ non-allineament u jirrofta li jippartecipa f’kull alleanza
militari. Dan l-istatus jimplika b’mod partikolari, illi:
(a) l-ebda bazi militari barranija ma tithalla fuq territorju
Malti;
(b) l-ebda facilitajiet militari f’Malta ma jithallew jigu
wzati minn xi forzi barranin hlief fuq talba tal-Gvern
ta’ Malta, u biss fil-kazi li gejjin:
(i) fl-ezercizzju tal-jedd naturali ta’ difiza legittima
f’kaz ta’ vjolazzjoni armata ta’ l-area li fuqha r-
Repubblika ta’ Malta ghandha sovranita, jew
biex tiehu mizuri jew azzjonijiet decizi mill-
Kunsill tas-Sigurta tal-Gnus Maghquda; jew
(ii) kull meta jkun hemm theddida ghas-sovranita,
indipendenza, in-newtralita, l-unita jew l-
integrita territorjali tar-Repubblika ta’ Malta;
(c) minbarra fil-kazi msemmija hawn fuq, l-ebda
facilitajiet ohra f’Malta ma jithallew jintuzaw b’tali
mod u b’tali mizura li jwasslu ghall-prezenza f’Malta
ta’ koncentrazzjoni ta’ forzi barranin;
(d) minbarra fil-kazi msemmija hawn fuq, l-ebda persunal
militari barrani ma jithalla fuq territorju Malti, hlief
dak il-persunal militari li jkun qed jaghmel, jew jghin
biex jitwettqu, xoghlijiet jew attivitajiet civili, u hlief
ghadd regonevoli ta’ persunal tekniku militari li jghin
*Ara L-Ordni tat-2 ta’ Settembru, 1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    7
fid-difiza tar-Repubblika ta’ Malta;
(e) it-tarznari tar-Repubblika ta’ Malta jintuzaw ghal
skopijiet kummercjali civili, izda jistghu wkoll
jintuzaw, f’limiti ragonevoli ta’ zmien u ghadd, ghat-
tiswija ta’ bastimenti militari li jkunu tpoggew
f’qaghda li ma jistghux jiggieldu jew ghall-bini ta’
vapuri; u skond il-principji ta’ non-allineament l-
imsemmija tarznari jigu mcahhda lill-bastimenti
militari taz-zewg superpotenzi.
Religjon. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.4 
2. (1) Ir-religjon ta’ Malta hija r-Religjon Kattolika
Apostolika Rumana.
(2) L-awtoritajiet tal-Knisja Kattolika Apostolika Rumana
ghandhom id-dmir u l-jedd li jghallmu liema principji huma tajbin
u liema huma hziena.
(3) It-taghlim religjuz tal-fidi Kattolika Apostolika Rumana
ghandu jkun provdut fl-iskejjel kollha ta’ l-Istat bhala parti mill-
edukazzjoni obbligatorja.
Bandiera 
Nazzjonali. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.5.
3. (1) Il-Bandiera Nazzjonali ta’ Malta tikkonsisti f’zewg
strixxi vertikali ndaqs, bajda ma’ l-arblu u hamra n-naha ta’ barra. 
(2) Rapprezentazzjoni tal-George Cross moghti lil Malta mill-
Maesta Tieghu r-Re Gorg Sitta fil-15 ta’ April, 1942 tkun qieghda,
imberfla bl-ahmar, fir-rokna ta’ l-istrixxa l-bajda.
Innu Nazzjonali. 
bil-kliem "Lil din l-Art Helwa l-Omm li tatna isimha".
Ilsien. 
(2) L-ilsien Malti u l-ilsien Ingliz u dawk l-ilsna l-ohra li
jistghu jigu preskritti mill-Parlament (b’ligi mghoddija b’mhux
anqas minn zewg terzi tal-membri kollha tal-Kamra tad-Deputati)
ikunu l-ilsna ufficjali ta’ Malta u l-Amministrazzjoni tista’ ghall-
finijiet kollha ufficjali tuza kull wiehed minn dawk l-ilsna:
Izda kull persuna tista’ tindirizza ruhha lejn l-
Amministrazzjoni f’kull wiehed mill-ilsna ufficjali u t-twegiba ta’
l-Amministrazzjoni ghal hekk tkun b’dak l-ilsien.
(3) L-ilsien tal-Qrati jkun l-ilsien Malti:
Izda l-Parlament jista’ jaghmel dak il-provvediment ghall-
uzu ta’ l-ilsien Ingliz f’dawk il-kazijiet u taht dawk il-
kondizzjonijiet li jista’ jippreskrivi.
(4) Il-Kamra tad-Deputati tista’, meta tirregola l-procedura
taghha, tistabbilixxi l-ilsien jew l-ilsna li ghandhom ikunu wzati fi
proceduri u annotazzjonijiet parlamentari.
Il-Kostituzzjoni 
tkun il-ligi 
suprema. 
Sostitwit:
LVII. 1974.2; 
LVIII. 1974.69.
6. Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (7) u (9) ta’
l-artikolu 47 u ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni, jekk xi ligi
ohra tkun inkonsistenti ma’ din il-Kostituzzjoni, din il-
Kostituzzjoni ghandha tipprevali u l-ligi l-ohra ghandha, safejn
tkun inkonsistenti, tkun bla effett.
 8 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU II
Dikjarazzjoni ta’ Principji
Dritt ghal xoghol.  7. L-Istat jirrikonoxxi d-dritt tac-cittadini kollha ghal xoghol
u ghandu jgib ’il quddiem dawk il-kondizzjonijiet li jaghmlu dan
id-dritt effettiv.
Tmexxija ’l 
quddiem ta’ 
kultura, ecc. 
8. L-Istat ghandu jgib ’il quddiem l-izvilupp tal-kultura u tat-
tfittix xjentifiku u tekniku.
Salvagwardar ta’ 
paesagg u 
patrimonju storiku 
u artistiku. 
9. L-Istat ghandu jissalvagwardja l-paesagg u l-patrimonju
storiku u artistiku tan-Nazzjon.
Edukazzjoni 
primarja tkun 
obbligatorja u bla 
hlas. 
10. L-edukazzjoni primarja ghandha tkun obbligatorja u fl-
iskejjel ta’ l-Istat ghandha tkun bla hlas.
Interessi 
edukattivi. 
11. (1) L-istudenti kapaci u meritevoli, ukoll jekk minghajr
risorsi finanzjarji, ghandhom dritt li jilhqu l-oghla gradi ta’
edukazzjoni.
(2) L-Istat ghandu jaghti effett ghal dan il-principju permezz
ta’ boroz ta’ studju, ta’ kontribuzzjonijiet lill-familji ta’ l-istudenti
u provvedimenti ohra fuq il-bazi ta’ ezamijiet kompetittivi.
Protezzjoni ta’ 
xoghol.
12. (1) L-Istat ghandu jipproteggi x-xoghol.
(2) Huwa ghandu jipprovdi ghat-tharrig professjonali jew ta’
vokazzjoni u miljorament tal-haddiema.
Hinijiet ta’ xoghol.  13. (1) L-akbar numru ta’ sieghat tax-xoghol kull jum ghandu
jkun stabbilit mil-ligi.
(2) Il-haddiem ghandu dritt ghal gurnata mistrieh fil-gimgha u
ghal btajjel annwali bi hlas; huwa ma jistax jirrinunzja ghal dan id-
dritt.
Drittijiet ugwali ta’ 
rgiel u nisa. 
Sostitwit: 
XIX. 1991.2. 
14. L-Istat ghandu jippromwovi dritt ugwali ta’ rgiel u nisa li
jgawdu d-drittijiet ekonomici, socjali, kulturali, civili u politici
kollha u ghal dan il-ghan ghandu jiehu dawk il-mizuri li jkunu
ndikati biex jelimina kull forma ta’ diskriminazzjoni bejn is-sessi,
minn kull persuna, organizzazzjoni jew azjenda; l-Istat ghandu
b’mod partikolari jimmira li jizgura li l-haddiema nisa jgawdu
drittijiet indaqs u l-istess pagi ghall-istess xoghol bhal irgiel.
L-anqas eta ghal 
xoghol bi hlas.
15. L-anqas eta ghal xoghol bi hlas ghandha tkun preskritta
b’ligi.
Salvagwardar ta’ 
xoghol ta’ minuri.
16. L-Istat ghandu jipprovdi biex jigi salvagwardat ix-xoghol
ta’ minuri u jizguralhom id-dritt ta’ l-istess paga ghall-istess
xoghol. 
Ghajnuna socjali u 
sigurta.
17. (1) Kull cittadin li ma jkunx kapaci ghal xoghol u li ma
jkunx provdut bir-risorsi mehtiega ghall-ghixien ghandu dritt ghal
manteniment u ghajnuna socjali.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    9
(2) Il-haddiema ghandhom dritt ghal assigurazzjoni xierqa fuq
bazi kontributorja ghall-htigiet taghhom f’kaz ta’ disgrazzja, mard,
inkapacita, xjuhija u disimpieg involontarju.
(3) Persuni inkapacitati u persuni li ma jkunux kapaci ghal
xoghol ghandhom dritt ghal edukazzjoni u tharrig ta’ vokazzjoni. 
Inkoraggiment ta’ 
intrapriza 
ekonomika privata. 
18. L-Istat ghandu jinkoraggixxi l-intrapriza ekonomika
privata.
Protezzjoni ta’ 
snajja artigjani. 
19. L-Istat ghandu jipprovdi ghall-protezzjoni u l-izvilupp tas-
snajja artigjani.
Inkoraggiment ta’ 
ko-operattivi. 
20. L-Istat jirrikonoxxi l-funzjoni socjali ta’ ko-operattivi u
ghandu jinkoraggixxi l-izvilupp taghhom.
Applikazzjoni tal-
principji li hemm 
f’dan il-Kapitolu.
21. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu ma jkunux
esegwibbli f’xi qorti, izda l-principji li hemm fihom huma b’dan
kollu fondamentali ghall-iggvernar tal-pajjiz u jkun l-iskop ta’ l-
Istat li japplika dawn il-principji fl-eghmil ta’ ligijiet.
KAPITOLU III 
Cittadinanza 
Cittadinanza 
mitluba bil-ligi.
Sostitwit:
III.2000.2. 
22. (1) Il-ksib, il-pussess, ir-rinunzja u t-telfien tac-
cittadinanza Maltija ghandhom jigu regolati bil-ligi.
(2) Ic-cittadinanza doppja jew multipla hija permessa skond
ligi li f’dak iz-zmien tkun fis-sehh f’Malta.
Cittadini tal-
Commonwealth. 
Emendat: 
XLI. 1965.3;
IX. 1967;
XXIII. 1989.6.
Rinumerat:
III.2000.4.
23. (1) Kull min skond din il-Kostituzzjoni jew xi Att tal-
Parlament huwa cittadin ta’ Malta jew skond xi ligi li ghal dak iz-
zmien tkun issehh f’xi pajjiz li ghalih dan l-artikolu jghodd huwa
cittadin ta’ dak il-pajjiz ikollu, bis-sahha ta’ dik ic-cittadinanza,
status ta’ cittadin tal-Commonwealth.
(2) Kull min huwa sudditu Ingliz minghajr cittadinanza skond
il-British Nationality Act, 1948* jew ikompli jkun sudditu Ingliz
skond l-artikolu 2 ta’ dak l-Att ikollu, bis-sahha ta’ dak l-istatus, l-
istatus ta’ cittadin tal-Commonwealth.
(3) Il-pajjizi li ghalihom jghodd dan l-artikolu huma dawk
elenkati fir-Raba’ Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
(4) Il-President jista’ bi Proklama jemenda, izid ma’, jirrevoka
jew jissostitwixxi l-elenku ta’ pajjizi li hemm fir-Raba’ Skeda li
tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
Responsabbilta 
kriminali ta’ 
cittadini tal-
Commonwealth. 
Rinumerat u 
emendat:
III.2000.5.
24. (1) Cittadin tal-Commonwealth li ma jkunx cittadin ta’
Malta jew cittadin tar-Repubblika ta’ l-Irlanda li ma jkunx cittadin
ta’ Malta ma jkunx hati ta’ reat kontra xi ligi li ssehh f’Malta
minhabba f’xi haga maghmula jew omessa f’xi parti tal-
Commonwealth li ma tkunx Malta jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda
jew f’xi pajjiz strangier kemm-il darba -
(a) l-att jew ommissjoni ma kienx ikun reat kieku kien
*11 & 12 Geo. 6.c.56.
 10 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
frustier; u
(b) fil-kaz ta’ att jew ommissjoni f’xi parti tal-
Commonwealth  jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda, ma
kienx ikun reat jekk il-pajjiz li fih l-att ikun maghmul
jew l-ommissjoni tkun saret kien pajjiz strangier.
(2) F’dan l-artikolu -
"frustier" tfisser persuna li ma tkunx cittadin tal-Commonwealth,
persuna protetta Ingliza jew cittadin tar-Republika ta’ l-Irlanda;
"pajjiz barrani" tfisser kull pajjiz (minbarra r-Repubblika ta’ l-
Irlanda) li ma jkunx parti mill-Commonwealth;
"Persuna Protetta Ingliza" tfisser persuna li tkun persuna protetta
Ingliza ghall-finijiet tal-British Nationality Act, 1948 jew ta’ kull
ligi ohra tar-Renju Unit li tiehu post dak l-Att.
Ksib ta’ 
cittadinanza bi 
twelid jew 
dixxendenza minn 
persuni mwielda fi 
jew wara l-gurnata 
stabbilita. 
Sostitwit: 
XXIII. 1989.3
25. Imhassar bl-Att III ta’ l-2000.
Zwieg ma cittadin 
ta’ Malta. 
Emendat: 
LVIII. 1974.8.
Sostitwit:
XXIII. 1989.4. 
26. Imhassar bl-Att III ta’ l-2000.
Doppja 
cittadinanza. 
Emendat: 
XXXVII. 1966.2;
LVIII. 1974.9;
XXIII. 1989.5.
27. Imhassar bl-Att III ta’ l-2000.
28. u 29. gew rinumerati bl-Att III taa’ l-2000. 
Setghat tal-
Parlament.
30. Imhassar bl-Att III ta’ l-2000.
Tifsir. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 10; 
X. 1977.2; 
XXIII. 1989.7.
31. Imhassar bl-Att III ta’ l-2000.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
Drittijiet u 
libertajiet 
fundamentali ta’ l-
individwu. 
32. Billi kull persuna f’Malta hija intitolata ghad-drittijiet u
libertajiet fundamentali ta’ l-individwu, jigifieri, id-dritt, tkun xi
tkun ir-razza, post ta’ origini, fehmiet politici, kulur, twemmin jew
sess taghha, izda suggett ghar-rispett tad-drittijiet u l-libertajiet ta’
ohrajn u ta’ l-interess pubbliku, ghal kull wahda u kollha kemm
huma dawn li gejjin, jigifieri-
(a) il-hajja, liberta, sigurta tal-persuna, it-tgawdija ta’
proprjeta u l-protezzjoni tal-ligi;
(b) il-liberta ta’ kuxjenza, ta’ espressjoni u ta’ ghaqda u
assocjazzjoni pacifika; u
(c) ir-rispett ghall-hajja privata u familjari tieghu, 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan il-Kapitolu jkollhom effett
sabiex jaghtu protezzjoni ghad-drittijiet u libertajiet imsemmija
qabel, salvi dawk il-limitazzjonijiet ta’ dik il-protezzjoni kif
jinsabu f’dawk id-disposizzjonijiet li huma limitazzjonijiet
mahsuba biex jizguraw illi t-tgawdija ta’ l-imsemmija drittijiet u
libertajiet minn xi individwu ma tippregudikax id-drittijiet u
libertajiet ta’ ohrajn jew l-interess pubbliku.
Protezzjoni tad-
dritt ghall-hajja.
33. (1) Hadd ma jista’ jigi pprivat mill-hajja tieghu
intenzjonalment hlief fl-esekuzzjoni tas-sentenza ta’ qorti dwar reat
kriminali skond il-ligi ta’ Malta li tieghu jkun gie misjub hati.
(2) Minghajr hsara ghal xi responsabbilta ghal ksur ta’ xi ligi
ohra dwar l-uzu ta’ forza f’dawk il-kazijiet li huma hawnhekk izjed
’il quddiem imsemmija, persuna ma ghandhiex titqies li tkun giet
ipprivata mill-hajja taghha bi ksur ta’ dan l-artikolu jekk tmut
b’rizultat ta’ l-uzu ta’ forza daqs kemm tkun ragonevolment
gustifikabbli fic-cirkostanzi tal-kaz - 
(a) fid-difiza ta’ xi persuna minn vjolenza jew fid-difiza
ta’ proprjeta;
(b) sabiex jigi effetwat arrest skond il-ligi jew tigi evitata
l-harba ta’ persuna detenuta skond il-ligi;
(c) sabiex tigi meghluba rewwixta, insurrezzjoni jew
ammutinament; jew
(d) sabiex jigi evitat l-eghmil minn dik il-persuna ta’ reat
kriminali,
jew jekk tmut minhabba att legittimu ta’ gwerra.
Protezzjoni minn 
arrest jew 
detenzjoni 
arbitrarja.
34. (1) Hadd ma ghandu jigi pprivat mill-liberta personali
tieghu hlief kif jista’ jkun awtorizzat b’ligi fil-kazijiet li gejjin,
jigifieri -
(a) bhala konsegwenza ta’ l-inkapacita tieghu li jwiegeb
ghal akkuza kriminali;
(b) fl-esekuzzjoni tas-sentenza jew ordni ta’ qorti, sew
Malta sew band’ohra dwar reat kriminali li tieghu ikun
gie misjub hati; 
(c) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti li tikkundannah ghal
disprezz lejn dik il-qorti jew lejn qorti jew tribunal
iehor jew fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni tal-Kamra tad-
Deputati li tikkundannah ghal disprezz lejha stess jew
lejn il-membri taghha jew ghal ksur ta’ privilegg;
(d) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti maghmul biex
jizgura twettiq ta’ xi obbligu impost lilu b’ligi;
(e) sabiex jingieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti jew quddiem il-Kamra tad-Deputati fl-
esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ dik il-Kamra;
(f) fuq suspett ragonevoli li huwa jkun ikkommetta, jew
ikun sejjer jikkommetti, reat kriminali;
(g) fil-kaz ta’ persuna li ma tkunx ghalqet l-eta ta’
tmintax-il sena, ghall-iskop ta’ l-edukazzjoni u gid
taghha;
 12 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(h) sabiex jigi evitat it-tixrid ta’ marda infettiva jew
kontagguza;
(i) fil-kaz ta’ persuna li tkun, jew tkun ragonevolment
suspetta li tkun, ta’ mohh marid, moghtija ghan-
narkotici jew xorb, jew vagabonda, ghall-iskop tal-
kura jew trattament taghha jew protezzjoni tal-
komunita; jew
(j) sabiex jigi evitat id-dhul illegittimu ta’ dik il-persuna
f’Malta, jew sabiex tigi effettwata l-espulsjoni, l-
estradizzjoni jew it-tnehhija legittima ohra ta’ dik il-
persuna minn Malta jew it-tehid ta’ proceduri dwar
hekk jew sabiex tigi mrazzna dik il-persuna waqt li
tkun qed tigi mghoddija minn Malta fil-kors ta’ l-
estradizzjoni jew tnehhija taghha bhala prigunier
misjub hati minn pajjiz ghal iehor.
(2) Kull min ikun arrestat jew detenut ghandu jigi nformat, fil-
hin ta’ l-arrest jew detenzjoni tieghu, f’ilsien li huwa jifhem, bir-
ragunijiet ta’ l-arrest jew detenzjoni tieghu:
Izda jekk interpretu jkun mehtieg u ma jkunx disponibbli
malajr jew jekk ikun xort’ohra imprattikabbli li jigu mharsa d-
disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu fil-hin ta’ l-arrest jew
detenzjoni tieghu, dawn id-disposizzjonijiet ghandhom jigu mharsa
kemm jista’ jkun malajr.
(3) Kull min jigi arrestat jew detenut - 
(a) sabiex jingieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti; jew
(b) fuq suspett ragonevoli li jkun ikkommetta, jew li jkun
sejjer jikkommetti, reat kriminali,
u li ma jigix mehlus, ghandu jingieb quddiem qorti mhux aktar tard
minn tmienja u erbghin siegha wara; u jekk xi hadd arrestat jew
detenut f’xi kaz bhal dak li huwa msemmi fil-paragrafu (b) ta’ dan
is-subartikolu ma jigix iggudikat fi zmien ragonevoli, f’dak il-kaz,
bla hsara ghal kull proceduri ohra li jistghu jingiebu kontra tieghu,
huwa ghandu jigi mehlus jew bla kondizzjoni jew b’kondizzjonijiet
ragonevoli, maghduda b’mod partikolari dawk il-kondizzjonijiet li
jkunu mehtiega ragonevolment biex jigi zgurat li huwa jidher f’data
aktar tard ghall-kawza jew ghall-proceduri preliminari ghall-
kawza.
(4) Kull min ikun arrestat jew detenut illegalment minn xi
persuna ohra jkollu dritt ghal kumpens ghal hekk minn dik il-
persuna.
(5) Ebda haga li hemm fi jew li tkun maghmula bl-awtorita ta’
xi ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-ligi in kwistjoni tawtorizza t-tehid matul dak
il-perijodu ta’ emergenza pubblika skond ma hu msemmi fil-
paragrafu (a) jew (c) tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 47 ta’ din il-
Kostituzzjoni ta’ mizuri li jkunu ragonevolment gustifikabbli
sabiex tigi affrontata s-sitwazzjoni li tezisti matul dak il-perijodu
ta’ emergenza pubblika.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(6) Jekk xi hadd li jkun detenut legalment bis-sahha biss ta’ ligi
bhal dik imsemmija fis-subartikolu li jahbat l-ahhar qabel dan hekk
jitlob f’xi zmien matul il-perijodu ta’ dik id-detenzjoni mhux qabel
sitt xhur wara li jkun ghamel l-ahhar talba bhal dik matul dak il-
perijodu, il-kaz tieghu jigi rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’ligi u maghmul minn persuna jew persuni li
kull wahda minnhom ikollha jew kellha kariga gudizzjarja jew tkun
kwalifikata biex tigi mahtura ghal kariga bhal dik f’Malta.
(7) Wara xi revizjoni minn tribunal skond is-subartikolu li
jahbat l-ahhar qabel dan tal-kaz ta’ xi persuna detenuta, it-tribunal
jista’ jaghmel rakkomandazzjonijiet dwar il-htiega jew espedjenza
tat-tkomplija tad-detenzjoni taghha lill-awtorita li minnha -kienet
giet ordnata. izda. kemm-il darba ma jkunx provdut xort,ohra
b’ligi, dik l-awtorita ma tkunx obbligata tagixxi skond xi rak
komandazzjonijiet bhal dawk.
Protezzjoni minn 
xoghol furzat.
35. (1) Hadd ma ghandu jkun mehtieg jaghmel xoghol furzat. 
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-frazi "xoghol furzat" ma
tinkludix - 
(a) xi xoghol mehtieg b’konsegwenza tas-sentenza jew
ordni ta’ qorti;
(b) xoghol mehtieg minghand xi hadd waqt li jkun
legalment detenut b’sentenza jew ordni ta’ qorti li,
ghalkemm ma jkunx mehtieg b’konsegwenza ta’ dik
is- sentenza jew ordni, ikun mehtieg ragonevolment fl-
interessi ta’ l-igjene jew ghat-tizmim tal-post li fih
ikun detenut jew, jekk ikun detenut ghall-iskop tal-
kura, trattament, edukazzjoni jew gid tieghu, ikun
ragonevolment mehtieg ghal dak l-iskop;
(c) xi xoghol mehtieg minghand membru ta’ korp
dixxiplinat minhabba d-dmirijiet tieghu bhala tali jew,
fil-kaz ta’ persuna li jkollha oggezzjonijiet ta’
kuxjenza ghal servizz bhala membru ta’ forza navali,
militari jew ta’ l-ajru, xi xoghol li dik il-persuna hija
mehtiega b’ligi li taqdi minflok dak is-servizz;
(d) xi xoghol mehtieg matul perijodu ta’ emergenza
pubblika jew fil-kaz ta’ xi emergenza ohra jew
kalamita li thedded il-hajja jew il-gid tal-komunita.
Protezzjoni minn 
trattament inuman.
36. (1) Hadd ma ghandu jkun assoggettat ghal piena jew
trattament inuman jew degradanti.
(2) Ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita ta’ xi
ligi ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-
artikolu safejn il-ligi in kwistjoni tawtorizza l-ghoti ta’ xi
deskrizzjoni ta’ piena li kienet legali f’Malta minnufih qabel il-
gurnata stabbilita.
(3) (a) Ebda ligi ma ghandha tipprovdi ghall-impozizzjoni ta’
pieni kollettivi.
(b) Ebda haga f’dan is-subartikolu ma tipprekludi l-
impozizzjoni ta’ pieni kollettivi fuq il-membri ta’ korp
 14 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dixxiplinat skond il-ligi li tirregola d-dixxiplina ta’
dak il-korp.
Protezzjoni minn 
privazzjoni ta’ 
proprjeta bla 
kumpens.
Emendat: 
LVIII. 1974.11.
37. (1) Ebda proprjeta ta’ kull xorta li tkun ma ghandu
jittiehed pussess taghha b’mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew
dritt fuq proprjeta ta’ kull xorta li tkun ma ghandu jigi miksub
b’mod obbligatorju, hlief meta hemm disposizzjoni ta’ ligi
applikabbli ghal dak it-tehid ta’ pussess jew akkwist -
(a) ghall-hlas ta’ kumpens xieraq;
(b) li tizgura lil kull persuna li tippretendi dak il-kumpens
dritt ta’ access lil qorti jew tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’ligi sabiex jigi deciz l-interess
taghha fi jew dritt fuq il-proprjeta u l-ammont ta’ kull
kumpens li ghalih tista’ tkun intitolata, u sabiex tikseb
hlas ta’ dak il-kumpens; u
(c) li tizgura lil kull parti fi proceduri f’dik il-qorti jew
tribunal dwar pretensjoni bhal dik dritt ta’ appell mid-
decizjoni taghha lill-Qorti ta’ l-Appell f’Malta:
Izda f’kazijiet specjali l-Parlament jista’, jekk hekk jidhirlu
xieraq li jaghmel fl-interess nazzjonali, b’ligi jistabbilixxi l-kriterji
li ghandhom jitharsu, maghduda l-fatturi u c-cirkostanzi l-ohra li
ghandhom jitqiesu, biex jigi stabbilit il-kumpens li ghandu jithallas
dwar proprjeta li jittiehed pussess taghha jew li tigi akkwistata
b’mod obbligatorju; u f’kull kaz bhal dak il-kumpens ghandu jigi
iffissat u ghandu jithallas skond hekk.
(2) Ebda haga f’dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tolqot l-
eghmil jew hdim ta’ xi ligi safejn tipprovdi ghat-tehid ta’ pussess
jew akkwist ta’ proprjeta -
(a) bi hlas ta’ xi taxxa, rata jew drittijiet;
(b) bhala penali ghal, jew bhala konsegwenza ta’, ksur tal-
ligi, sew jekk bi proceduri civili jew wara
dikjarazzjoni ta’ htija ta’ reat kriminali;
(c) wara l-attentat ta’ tnehhija tal-proprjeta barra minn
jew gewwa Malta bi ksur ta’ xi ligi;
(d) bhala tehid ta’ kampjun ghall-finijiet ta’ xi ligi;
(e) meta l-proprjeta tikkonsisti f’annimal meta jigi misjub
f’art haddiehor jew mitluf;
(f) bhala incidentali ghal kirja, licenza, privilegg jew
ipoteka, mortgage, dritt, bill of sale, plegg jew kuntratt
iehor;
(g) bhala l-ghoti jew l-amministrazzjoni ta’ proprjeta
ghan-nom u ghab-beneficcju tal-persuna ntitolata
ghall-interess beneficjarju fiha, proprjeta fi  trust,
proprjeta ta’ l-ghadu jew il-proprjeta ta’ persuni
dikjarati falluti b’sentenza jew xort’ohra dikjarati
falluti jew insolventi, persuni ta’ mohh marid, persuni
mejta, jew ghaqdiet korporati jew mhux korporati fil-
kors ta’ stralc jew likwidazzjoni;
(h) fl-esekuzzjoni ta’ sentenzi jew ordnijiet ta’ qrati;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(i) minhabba li tkun fi stat perikoluz jew ta’ hsara ghas-
sahha tan-nies, annimali jew pjanti;
(j) bhala konsegwenza ta’ xi ligi dwar il-preskrizzjoni ta’
azzjonijiet, preskrizzjoni akkwizittiva, art
abbandunata, tezor misjub, manumorta jew id-drittijiet
ta’ successjoni kompetenti lill-Gvern ta’ Malta; jew
(k) ghal dak iz-zmien biss sakemm ikun mehtieg ghall-
finijiet ta’ xi ezami, investigazzjoni, kawza jew
inkjesta jew, fil-kaz ta’ art, l-eghmil fuqha -
(i) ta’ xoghol ta’ konservazzjoni ta’ hamrija jew il-
konservazzjoni ta’ risorsi naturali ohra ta’ kull
xorta jew ta’ rikostruzzjoni ta’ hsara tal-gwerra;
jew
(ii) ta’ zvilupp jew titjib agrikolu li s-sid jew
okkupant ta’ l-art ikun gie mitlub, u jkun
minghajr skuza ragonevoli u legali rrofta jew
naqas li jaghmel.
(3) Ebda haga f’dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tolqot l-
eghmil jew hdim ta’ xi ligi safejn tipprovdi ghall-ghoti lill-Gvern
tal-proprjeta ta’ xi minerali, ilma jew antikitajiet ta’ taht l-art.
(4) Ebda haga f’dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tolqot l-
eghmil jew hdim ta’ xi ligi ghat-tehid ta’ pussess obbligatorju fl-
interess pubbliku ta’ xi proprjeta, jew l-akkwist obbligatorju fl-
interess pubbliku u ta’ xi interess fi jew dritt fuq proprjeta, meta
dik il-proprjeta, interess jew dritt huwa mizmum minn ghaqda
korporata li hija mwaqqfa ghal skopijiet pubblici minn xi ligi u li
fiha ebda flejjes ma gew investiti barra minn flejjes provduti minn
xi legislatura f’Malta.
Protezzjoni ghall-
intimita tad-dar 
jew proprjeta ohra.
38. (1) Hief bil-kunsens tieghu stess jew b’dixxiplina tal-
genituri, hadd ma ghandu jigi assoggettat ghat-tfittix fuq il-persuna
tieghu jew proprjeta tieghu jew ghad-dhul minn ohrajn fil-post
tieghu.
(2) Ebda haga li hemm fi jew li hija maghmula skond l-awtorita
ta’ xi ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur
ta’ dan l-artikolu safejn dik il-ligi taghmel provvediment - 
(a) li jkun ragonevolment mehtieg fl-interess tad-difiza,
sigurta pubblika, ordni pubbliku, moralita jew decenza
pubblika, sahha pubblika, pjani regolaturi ta’ bliet u
rhula, l-izvilupp u utilizzazzjoni ta’ risorsi minerali,
jew l-izvilupp u utilizzazzjoni ta’ xi proprjeta b’dak il-
mod biex jingieb ’il quddiem il-beneficcju pubbliku;
(b) li jkun ragonevolment mehtieg sabiex jingiebu ’l
quddiem id-drittijiet u l-libertajiet ta’ persuni ohra;
(c) li jawtorizza dipartiment tal-Gvern ta’ Malta, jew
awtorita tal-gvern lokali, jew ghaqda korporata
mwaqqfa b’ligi ghal skop pubbliku, li jidhol fil-post
ta’ xi persuna sabiex jispezzjona dak il-post jew xi
haga li jkun hemm fih ghall-fini ta’ xi taxxa, rata jew
drittijiet jew sabiex jaghmel xoghol li ghandu
 16 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
x’jaqsam ma’ xi proprjeta jew xi installazzjoni li tkun
legalment f’dak il-post u li tkun ta’ dak il-Gvern, dik l-
awtorita, jew dik l-ghaqda korporata, skond il-kaz; jew
(d) li jawtorizza, ghall-fini ta’ esekuzzjoni ta’ sentenza
jew ordni ta’ qorti, it-tfittix ta’ xi persuna jew
proprjeta b’ordni ta’ qorti jew dhul f’xi post b’ordni
bhal dak, jew li jkun mehtieg sabiex jigu evitati jew
mikxufa reati kriminali,
u hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-kaz, il-haga
maghmula skond l-awtorita tieghu, hija murija li ma tkunx
gustifikabbli ragonevolment f’socjeta demokratika.
Disposizzjonijiet 
biex tigi zgurata 
protezzjoni tal-ligi.
39. (1) Kull meta xi hadd ikun akkuzat b’reat kriminali huwa
ghandu, kemm-il darba l-akkuza ma tigix irtirata, jigi moghti smigh
xieraq gheluq zmien ragonevoli minn qorti indipendenti u
imparzjali mwaqqfa b’ligi.
(2) Kull qorti jew awtorita ohra gudikanti mwaqqfa b’ligi
ghad-decizjoni dwar l-ezistenza jew l-estensjoni ta’ drittijiet jew
obbligi civili ghandha tkun indipendenti u imparzjali; u meta l-
proceduri ghal decizjoni bhal dik huma mibdija minn xi persuna
quddiem qorti jew awtorita ohra gudikanti bhal dik, il-kaz ghandu
jigi moghti smigh xieraq gheluq zmien ragonevoli.
(3) Hlief bil-ftehim tal-partijiet kollha, il-proceduri kollha ta’
kull qorti u l-proceduri dwar id-decizjoni ta’ l-ezistenza jew l-
estensjoni tad-drittijiet jew obbligi civili ta’ persuna quddiem xi
awtorita gudikanti ohra, maghdud il-pronunzjament tad-decizjoni
tal-qorti jew awtorita ohra, ghandhom jinzammu fil-pubbliku.
(4) Ebda haga fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu ma ghandha
timpedixxi lil xi qorti jew xi awtorita bhalma hija msemmija f’dak
is-subartikolu milli teskludi mill-proceduri persuni li ma jkunux il-
partijiet tal-proceduri u r-rapprezentanti legali taghhom -
(a) fi proceduri quddiem qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja
u proceduri ohra li, fil-prattika tal-Qrati f’Malta jigu,
jew huma ta’ l-istess xorta bhal dawk li jigu, decizi in
camera;
(b) fi proceduri skond xi ligi dwar it-taxxa fuq l-income;
jew
(c) safejn il-qorti jew awtorita ohra - 
(i) tista’ tqis mehtieg jew espedjenti f’cirkostanzi li
fihom il-pubblicita tista’ tippregudika l-interessi
tal-gustizzja; jew
(ii) jista’ jkollha setgha jew tkun mehtiega b’ligi li
taghmel hekk fl-interess tad-difiza, sigurta
pubblika, ordni pubbliku, moralita jew decenza
pubblika, il-gid ta’ persuni taht l-eta ta’ tmintax-
il sena jew il-protezzjoni tal-hajja privata ta’
persuni li jkollhom x’jaqsmu mal-proceduri.
(5) Kull min jigi akkuzat b’reat kriminali ghandu jigi meqjus li
jkun innocenti sakemm jigi pruvat jew ikun wiegeb li huwa hati: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Izda ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita
ta’ xi ligi ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-
subartikolu safejn dik il-ligi timponi fuq xi persuna akkuzata kif
intqal qabel il-piz tal-prova ta’ fatti partikolari.
(6) Kull min ikun akkuzat b’reat kriminali -
(a) ghandu jigi nformat bil-miktub, b’ilsien li huwa jifhem
u bid-dettalji, dwar ix-xorta tar-reat li bih ikun
akkuzat;
(b) ghandu jigi moghti zmien u facilitajiet xierqa ghall-
preparazzjoni tad-difiza tieghu;
(c) ghandu jithalla jiddefendi ruhu personalment jew
permezz ta’ rapprezentant legali u min ma jkunx jista’
jhallas ghal rapprezentanza legali hekk kif tkun
mehtiega ragonevolment mic-cirkostanzi tal-kaz
tieghu jkollu dritt li jkollu dik ir-rapprezentanza bi
spejjez pubblici;
(d) ghandu jigi moghti facilitajiet biex jezamina
personalment jew permezz tar-rapprezentant legali
tieghu x-xhieda msejha mill-prosekuzzjoni quddiem
kull qorti u li jikseb l-attendenza ta’ xhieda suggett
ghall-hlas ta’ l-ispejjez ragonevoli taghhom, u jaghmel
l-ezami tax-xhieda li jkunu ser jixhdu ghalih quddiem
il-qorti bl-istess kondizzjonijiet bhal dawk li jghoddu
ghal xhieda msejha mill-prosekuzzjoni; u
(e) ghandu jithalla li jkollu bla hlas l-ghajnuna ta’
interpretu jekk ma jkunx jista’ jifhem l-ilsien uzat fil-
proceduri dwar l-akkuza,
u hlief bil-kunsens tieghu stess il-proceduri ma jistghux jinzammu
fl-assenza tieghu hlief jekk huwa jgib ruhu hekk li jaghmel it-
tkomplija tal-proceduri fil-prezenza tieghu imprattikabbli u l-qorti
tkun ordnat li jigi mwarrab u li l-proceduri jitkomplew fl-assenza
tieghu.
(7) Meta xi hadd jghaddi proceduri dwar reat kriminali, il-
persuna akkuzata jew xi persuna awtorizzata minnha ghal hekk
ghandha, jekk hekk tehtieg u bi hlas ta’ dak id-dritt ragonevoli li
jista’ jkun preskritt b’ligi, tigi moghtija fi zmien ragonevoli wara s-
sentenza kopja ghall-uzu tal-persuna akkuzata ta’ kull inkartament
tal-proceduri maghmula minn jew ghan-nom tal-qorti.
(8) Hadd ma ghandu jitqies li jkun hati ta’ reat kriminali
minhabba f’xi att jew omissjoni li, fil-hin meta jkun sar, ma jkunx
jikkostitwixxi reat bhal dak, u ebda piena ma ghandha tigi mposta
ghal xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta mill-
oghla piena li setghet tigi mposta ghal dak ir-reat fiz-zmien meta
jkun gie maghmul.
(9) Ebda persuna li turi li tkun ghaddiet proceduri quddiem xi
qorti kompetenti ghal reat kriminali u jew tkun giet misjuba hatja
jew liberata ma ghandha terga’ tghaddi proceduri ghal dak ir-reat
jew ghal xi reat kriminali iehor li ghalih setghat tigi misjuba hatja
fil-proceduri ghal dak ir-reat hlief wara ordni ta’ qorti superjuri
moghti matul il-kors ta’ appell jew proceduri ta’ revizjoni dwar id-
 18 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dikjarazzjoni ta’ htija jew liberazzjoni; u ebda persuna ma ghandha
tghaddi proceduri ghal reat kriminali jekk turi li tkun hadet il-
mahfra ghal dak ir-reat:
Izda ebda haga f’xi ligi ma ghandha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-subartikolu minhabba biss
li tawtorizza xi qorti li taghmel proceduri kontra membru ta’ korp
dixxiplinat ghal reat kriminali nonostanti kull proceduri u
dikjarazzjoni ta’ htija jew liberazzjoni ta’ dak il-membru skond il-
ligi dixxiplinarja ta’ dak il-korp, imma hekk illi kull qorti li tkun
hekk tiggudika dak il-membru u li hekk issibu hati ghandha meta
tikkundannah ghal xi piena tiehu kont ta’ kull piena moghtija lilu
skond dik il-ligi dixxiplinarja.
(10) Ebda persuna li tghaddi proceduri ghal reat kriminali ma
ghandha tkun obbligata li tixhed fil-proceduri kontra taghha. 
(11) F’dan l-artikolu "rapprezentant legali" tfisser persuna
intitolata li tezercita f’Malta bhala avukat jew, hlief dwar proceduri
quddiem qorti fejn prokuratur legali ma ghandux dritt ta’ smigh,
prokuratur legali.
Protezzjoni ta’ 
liberta ta’ kuxjenza 
u qima. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 12. 
40. (1) Il-persuni kollha f’Malta ghandu jkollhom liberta
shiha ta’ kuxjenza u jgawdu l-ezercizzju liberu tal-mod rispettiv
taghhom ta’ qima religjuza.
(2) Ebda persuna ma tkun mehtiega li tircievi taghlim fir-
religjon jew li turi taghrif jew proficjenza fir-religjon jekk, fil-kaz
ta’ persuna li ma tkunx lahqet l-eta ta’ sittax-il sena, issir
oggezzjoni ghal din il-htiega mill-persuna li skond il-ligi jkollha
awtorita fuqha u, f’kull kaz iehor, jekk il-persuna hekk mehtiega
toggezzjona:
Izda ebda htiega bhal dik ma ghandha titqies li tkun
inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’, dan l-artikolu safejn it-taghrif
ta’, jew il-proficjenza jew istruzzjoni fi, ir-religjon ikunu mehtiega
ghat-taghlim ta’ dik ir-religjon, jew ghal ammissjoni ghas-
sacerdozju jew ghal ordni religjuz, jew ghal ghanijiet ohra relijjuzi,
u hlief safejn dik il-htiega tigi murija li ma tkunx ragonevolment
gustifikabbli f’socjeta demokratika.
(3) Ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita ta’ xi
ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1), safejn dik il-ligi taghmel provvediment li jkun
mehtieg ragonevolment fl-interess tas-sigurta pubblika, ordni
pubbliku, moralita jew decenza pubblika, sahha pubblika, jew il-
protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’ ohrajn, u hlief safejn dak
il-provvediment jew, skond il-kaz, il-haga maghmula skond l-
awtorita  tieghu, hija murija li ma tkunx gustifikabbli
ragonevolment f’socjeta demokratika.
Protezzjoni ta’ 
liberta ta’ 
espressjoni.
41. (1) Hlief bil-kunsens tieghu stess jew bhala dixxiplina tal-
genituri, hadd ma ghandu jigi mfixkel fit-tgawdija tal-liberta tieghu
ta’ espressjoni, maghduda liberta li jkollu fehmiet minghajr indhil,
liberta li jircievi idejiet u taghrif minghajr indhil, liberta li
jikkomunika idejiet u taghrif minghajr indhil (kemm jekk il-
komunikazzjoni tkun lill-pubbliku in generali jew lil xi persuna jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
klassi ta’ persuni) u liberta minn indhil dwar il-korrispondenza
tieghu.
(2) Ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita ta’ xi
ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu safejn dik il-ligi taghmel
provvediment - 
(a) li jkun mehtieg ragonevolment -
(i) fl-interess tad-difiza, sigurta pubblika, ordni
pubbliku, moralita jew decenza pubblika, jew
sahha pubblika; jew
(ii) sabiex jigu protetti r-reputazzjonijiet, drittijiet u
libertajiet ta’ persuni ohra, jew il-hajja privata
ta’ persuni li jkollhom x’jaqsmu ma’ proceduri
legali, jigi evitat il-kxif ta’ taghrif ricevut
sigriet, tigi mizmuma l-awtorita u l-
indipendenza tal-qrati, jigu protetti l-privileggi
tal-Parlament, jew jigu regolati t-telefonu, it-
telegrafu, il-posta, ix-xandir bil-wireless, it-
televizjoni jew mezzi ohra ta’ komunikazzjoni,
esibizzjonijiet pubblici jew divertimenti
pubblici; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq ufficjali pubblici,
u hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-kaz, il-haga
maghmula skond l-awtorita tieghu tigi murija li ma tkunx
ragonevolment gustifikabbli f’socjeta demokratika.
(3) Kull min ikun residenti f’Malta jista’ johrog jew jistampa
gazzetta jew gurnal pubblikat kull jum jew perjodikament:
Izda jista’ jsir provvediment b’ligi - 
(a) li jipprojbixxi jew jillimita l-hrug jew stampar ta’ xi
gazzetta jew gurnal bhal dak minn persuni taht il-
wiehed u ghoxrin sena ta’ eta; u
(b) li jehtieg kull persuna li tkun l-editur jew stampatur ta’
xi gazzetta jew gurnal bhal dak li tinforma l-awtorita
preskritta b’hekk u dwar l-eta taghha u li zzomm lill-
awtorita preskritta informata dwar il-post tar-residenza
taghha.
(4) Meta l-pulizija taqbad xi edizzjoni ta’ gazzetta bhala li tkun
il-mezz li bih reat kriminali jkun gie maghmul il-pulizija ghandha
fi zmien erbgha u ghoxrin siegha mill-qbid iggib il-qbid ghak-
konjizzjoni tal-qorti kompetenti u jekk il-qorti ma tkunx sodisfatta
li jkun hemm prova prima facie ta’ dak ir-reat, dik l-edizzjoni
ghandha tigi moghtija lura lill-persuna li minn ghandha tkun giet
maqbuda.
(5) Hadd ma jkun ipprivat mic-cittadinanza tieghu skond xi
disposizzjonijiet maghmula taht l-artikolu 30 (1) (b) ta’ din il-
Kostituzzjoni jew mill-kapacita guridika tieghu minhabba biss l-
opinjoni politika tieghu.
 20 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
liberta ta’ ghaqda u 
assocjazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1l974.13.
42. (1) Hlief bil-kunsens tieghu stess jew bhala dixxiplina tal-
genituri hadd ma ghandu jigi mfixkel fit-tgawdija tal-liberta tieghu
ta’ ghaqda u assocjazzjoni pacifika, jigifieri, id-dritt tieghu li
jinghaqad pacifikament u liberament u jassocja ma’ persuni ohra u
b’mod partikolari li jifforma jew jappartjeni lil trade union jew
unions jew assocjazzjonijiet ohra ghall-protezzjoni ta’ l-interessi
tieghu.
(2) Ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita ta’ xi
ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-ligi taghmel provvediment- 
(a) li jkun mehtieg ragonevolment - 
(i) fl-interess tad-difiza, sigurta pubblika, ordni
pubbliku, moralita jew decenza pubblika, jew
sahha pubblika; jew
(ii) sabiex jigu protetti d-drittijiet jew libertajiet ta’
persuni ohra; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq ufficjali pubblici,
u hlief safejn dak il-provvediment jew, skond il-kaz, il-haga
maghmula skond l-awtorita tieghu hija murija li ma tkunx
gustifikabbli ragonevolment f’socjeta demokratika.
(3) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull disposizzjoni f’xi ligi li
tipprojbixxi li jsiru meetings jew dimostrazzjonijiet pubblici f’xi
belt jew rahal partikolari jew f’aktar minn belt wahda jew rahal
wiehed partikolari ghandha titqies li hi disposizzjoni li m’hijiex
ragonevolment gustifikabbli f’socjeta demokratika.
Projbizzjoni ta’ 
deportazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1974.14. 
43. (1) L-estradizzjoni hija permessa biss in esekuzzjoni ta’
arrangamenti maghmula bi trattat u skond l-awtorita ta’ ligi.
(2) Hadd ma ghandu jigi estradett ghal reat ta’ karattru
politiku.
(3) Ebda cittadin ta’ Malta ma ghandu jigi mwarrab minn Malta
hlief bhala konsegwenza ta’ proceduri ta’ estradizzjoni jew skond
xi ligi bhalma hija msemmija fl-artikolu 44(3)(b) ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap. 276. 
(4) Id-disposizzjonijiet maghmula bi jew skond l-Att dwar l-
Estradizzjoni* li jkunu ghal dak iz-zmien fis-sehh, ghat-tnehhija ta’
persuni minn Malta ghal pajjiz iehor tal-Commonwealth biex
jghaddu proceduri jew jiskuntaw piena f’dak il-pajjiz dwar reat
maghmul f’dak il-pajjiz u kull arrangamenti generali ghall-
estradizzjoni ta’ persuni bejn pajjizi tal-Commonwealth li
ghalihom Malta ghal dak iz-zmien taderixxi ghandhom jitqiesu,
ghall-finijiet tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, li jkunu
arrangamenti maghmula bi trattat, u s-subartikolu (2) ma jghoddx
dwar it-tnehhija jew estradizzjoni ta’ persuna skond dawk id-
disposizzjonijiet jew arrangamenti.
*Dan l-Att issostitwixxa l-Att ta’ l-1970 dwar l-Estradizzjoni  (Pajjizi tal-
Commonwealth).
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Protezzjoni ta’ 
liberta ta’ 
moviment.
Emendat:
XIII. 2001.2.
44. (1) Ebda cittadin ta’ Malta ma ghandu jigi pprivat mil-
liberta tieghu ta’ moviment, u ghall-fini ta’ dan l-artikolu din il-
liberta tfisser id-dritt ta’ moviment liberu gewwa Malta, id-dritt li
jirrisjedi f’kull parti ta’ Malta, id-dritt li johrog minn Malta u d-
dritt li jidhol Malta.
(2) Kull restrizzjoni tal-liberta ta’ moviment ta’ cittadin, li tkun
involuta fid-detenzjoni tieghu legali ma ghandhiex titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-artikolu.
(3) Ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita ta’ xi
ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-ligi taghmel provvediment-
(a) ghall-impozizzjoni ta’ restrizzjonijiet li jkunu
ragonevolment mehtiega fl-interess tad-difiza, sigurta
pubblika, ordni pubbliku, moralita jew decenza
pubblika, jew sahha pubblika u hlief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-kaz, il-haga maghmula
skond l-awtorita tieghu hija murija li ma tkunx
gustifikabbli ragonevolment f’socjeta demokratika;
(b) ghall-impozizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-liberta ta’
moviment ta’ xi cittadin ta’ Malta li ma jkunx cittadin
bis-sahha ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’
l-Att dwar ic-Cittadinanza Maltija kif ikun fis-sehh
mal-bidu fis-sehh ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att
dwar ic-Cittadinanza Maltija;
(c) ghall-impozizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-moviment
jew residenza gewwa Malta ta’ ufficjali pubblici; jew 
(d) ghall-imposizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ xi
persuna li tohrog minn Malta li jkunu ragonevolment
mehtiega sabiex jigi zgurat it-twettiq ta’ xi obbligu
impost fuq dik il-persuna b’ligi u hlief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-kaz, il-haga maghmula
skond l-awtorita tieghu hija murija li ma tkunx
ragonevolment gustifikabbli f’socjeta demokratika.
(4) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu kull persuna - 
(a) li tkun emigrat minn Malta (kemm jekk qabel, fi jew
wara l-gurnata stabbilita) u, billi kienet cittadin ta’
Malta bis-sahha ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu
5(1) ta’ l-Att dwar ic-Cittadinanza Maltija kif ikun fis-
sehh mal-bidu fis-sehh ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar ic-Cittadinanza Maltija, tkun temmet milli
tkun cittadin bhal dak; jew
(b) li emigrat minn Malta qabel il-gurnata stabbilita u, li
ma kienx ghaliex tkun temmet milli tkun cittadin tar-
Renju Unit u Kolonji qabel dik il-gurnata, kienet issir
cittadin ta’ Malta bis-sahha ta’ l-artikolu 3(1) l-Att
dwar ic-Cittadinanza Maltija kif ikun fis-sehh mal-
bidu fis-sehh ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar
ic-Cittadinanza Maltija; jew
 22 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(c)* li jkun il-konjugi ta’ persuna msemmija fil-paragrafu
(a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu jew ta’ persuna li
tkun cittadin ta’ Malta bis-sahha ta’ l-artikolu 3(1) jew
ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar ic-Cittadinanza
Maltija kif ikun fis-sehh mal-bidu fis-sehh ta’ l-Att ta’
l-2000 li jemenda l-Att dwar ic-Cittadinanza Maltija u
li tkun mizzewga lil dik il-persuna ghal mill-inqas
hames snin u li tkun tghix ma’ dik il-persuna, jw tkun
l-iben jew il-bint taht il-wiehed u ghoxrin sena ta’ eta
ta’ dik il-persuna; jew,
(d) li tkun l-armla jew l-armel ta’ persuna msemmija fil-
paragrafu (a) jew fil-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu jew ta’ persuna li fil-waqt tal-mewt tieghu
jew taghha kienet cittadin ta’ Malta bis-sahha ta’ l-
artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar ic-
Cittadinanza Maltija kif ikun fis-sehh mal-bidu fis-
sehh ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar ic-
Cittadinanza Maltija, u li kienet ghadha tghix mieghu
jew jghix maghha fil-waqt tal-mewt tieghu jew taghha
u li kienet ilha mizzewga lil dik il-persuna  ghal mill-
inqas hames snin, jew li kieku kienet, li ma kienx
ghall-mewt ta’ dik il-persuna, tkun ilha hekk
mizzewga ghal mill-inqas hames snin, jew tkun l-iben
jew il-bint taht l-eta ta’ wiehed u ghoxrin sena ta’ dik
il-persuna,
ghandha titqies li tkun cittadin ta’ Malta bis-sahha ta’ l-artikolu
3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar ic-Cittadinanza Maltija
kif ikun fis-sehh mal-bidu fis-sehh ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar ic-Cittadinanza Maltija:
Izda jekk il-Ministru responsabbli ghall-hwejjeg li
ghandhom x’jaqsmu mac-cittadinanza Maltija f’xi zmien b’ordni
jiddikjara li jkun kontra l-interess pubbliku li konjugi kif hemm
imsemmi fil-paragrafu (c), jew armla jew armel kif hemm imsemmi
fil-paragrafu (d), jew iben jew bint li jkollhom ’il fuq minn tmintax
il-sena ta’ eta kif  hemm imsemmi fil-paragrafu (c) jew (d)
ghandhom hekk jitqiesu, jew ikomplu hekk jitqiesu, dawk il-
konjugi, armla, armel, iben jew bint, skond il-kaz, ghandhom ma’
dan itemmu milli jitqiesu bhala cittadini ta’ Malta kif imsemmi
qabel:
Izda wkoll, il-Ministru responsabbli ghall-hwejjeg li
ghandhom x’jaqsmu mac-cittadinanza Maltija ma ghandux ikun
mehtieg li jaghti ebda raguni ghall-hrug ta’ xi ordni msemmi fil-
proviso li jigi minnufih qabel, u d-decizjoni tal-Ministru dwar xi
ordni bhal dan ma ghandha tkun suggetta ghal appell jew stharrig
f’ebda qorti.
(5) Jekk xi hadd li l-liberta ta’ moviment tieghu tkun giet
ristretta bis-sahha ta’ provvediment skond ma hu mahsub fis-
subartikolu (3)(a) ta’ dan l-artikolu hekk jitlob f’xi zmien matul il-
perijodu ta’ dik ir-restrizzjoni mhux qabel sitt xhur wara li jkun sar
*Ara l-artikolu 5 ta’ l-Att XIII ta’ l-2001.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
l-ordni jew sitt xhur wara li jkun ghamel l-ahhar talba bhal dik,
skond il-kaz, il-kaz tieghu jigi rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’ligi maghmul minn persuna jew persuni li
kull wahda minnhom ikollha jew kellha kariga gudizzjarja jew tkun
kwalifikata biex tkun mahtura ghal kariga bhal dik f’Malta:
Izda persuna li l-liberta ta’ moviment taghha tkun giet
ristretta bis-sahha ta’ restrizzjoni li tkun applikabbli lil persuni
b’mod generali jew lil gruppi generali ta’ persuni ma ghandhiex
taghmel talba skond dan is-subartikolu jekk ma tkunx kisbet qabel
il-kunsens tal-Prim’Awla tal-Qorti Civili.
(6) Wara revizjoni minn tribunal skond dan l-artikolu tal-kaz
ta’ persuna li l-liberta ta’ moviment taghha tkun giet ristretta t-
tribunal jista’ jaghmel rakkomandazzjonijiet dwar il-htiega jew
espedjenza li titkompla r-restrizzjoni lill-awtorita li minnha tkun
giet ordnata izda, jekk ma jkunx provdut xort’ohra b’ligi, dik l-
awtorit a  ma tkunx obbligata li tagixxi skond xi
rakkomandazzjonijiet bhal dawk.
Protezzjoni minn 
diskriminazzjoni 
minhabba razza, 
ecc.
Emendat: 
LVIII. 1974.15; 
XIX. 1991.3.
45. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (4), (5)
u (7) ta’ dan l-artikolu, ebda ligi ma ghandha taghmel xi
disposizzjoni li tkun diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett
taghha.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6), (7) u
(8) ta’ dan l-artikolu, hadd ma ghandu jigi trattat b’mod
diskriminatorju minn xi persuna li tagixxi bis-sahha ta’ xi ligi
miktuba jew fil-qadi tal-funzjonijiet ta’ xi kariga pubblika jew xi
awtorita pubblika.
(3) F’dan l-artikolu, il-kelma "diskriminatorju" tfisser ghoti ta’
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli ghal kollox
jew principalment ghad-deskrizzjoni taghhom rispettiva skond ir-
razza, post ta’ origini, opinjonijiet politici, kulur, fidi jew sess li
minhabba fihom persuni ta’ deskrizzjoni wahda bhal dawn ikunu
suggetti ghal inkapacitajiet jew restrizzjonijiet li persuni ta’
deskrizzjoni ohra bhal dawn ma jkunux suggetti ghalihom jew
ikunu moghtija privileggi jew vantaggi li ma jkunux moghtija lil
persuni ta’ deskrizzjoni ohra bhal dawn.
(4) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma ghandux jghodd
ghal xi ligi safejn dik il-ligi tipprovdi - 
(a) ghall-approprjazzjoni ta’ dhul pubbliku jew fondi
pubblici ohra; jew
(b) dwar persuni li ma jkunux cittadini ta’ Malta; jew
(c) dwar adozzjoni, zwieg, xoljiment ta’ zwieg, dfin,
devoluzzjoni ta’ proprjeta mal-mewt jew xi hwejjeg ta’
ligi personali mhux hawn qabel specifikati; jew
(d) li biha persuni ta’ xi deskrizzjoni bhal dik kif hija
msemmija fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistghu
jigu assoggettati ghal xi inkapacita jew restrizzjoni
jew jistghu jigu moghtija xi privilegg jew vantagg li,
meta jittiehed kont tax-xorta ta’ dawn u ta’ cirkostanzi
specjali li jappartjenu lil dawk il-persuni jew lil
 24 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
persuni ta’ xi deskrizzjoni ohra bhal dik u ta’ kull
disposizzjoni ohra ta’ din il-Kostituzzjoni, ikun
ragonevolment gustifi-kabbli f’socjeta demokratika;
jew
(e) ghall-awtorizzazzjoni tat-tehid matul perijodu ta’
emergenza pubblika ta’ mizuri li jkunu ragonevolment
gustifikabbli sabiex tigi milqugha s-sitwazzjoni li tkun
tezisti matul dak il-perijodu ta’ emergenza pubblika:
Izda l-paragrafu (c) ta’ dan is-subartikolu ma ghandux
japplika ghal xi ligi li taghmel xi disposizzjoni li tkun
diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett taghha, billi taghti
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli ghal kollox
jew principalment ghad-deskrizzjoni taghhom skond is-sess.
(5) Ebda haga li jkun hemm f’xi ligi ma ghandha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu
sa fejn tipprovdi:
(a) dwar kwalifiki ghal servizz u kundizzjonijiet ta’
servizz f’xi korp dixxiplinat; jew
(b) dwar kwalifiki (li ma jkunux kwalifiki li jirrigwardaw
is-sess specifikament) ghal servizz bhala ufficjal
pubbliku jew ghas-servizz ta’ awtorita ta’ gvern lokali
jew ghaqda korporata mwaqqfa ghal skopijiet pubblici
b’xi ligi.
(6) Is-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma ghandux jghodd
ghal xi haga li tkun espressament jew b’implikazzjoni mehtiega
awtorizzata li ssir minn xi disposizzjoni bhal dik ta’ ligi kif huwa
msemmi fis-subartikolu (4) jew (5) ta’ dan l-artikolu.
(7) Ebda haga li tkun hemm jew li tkun maghmula bl-awtorita
ta’ xi ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-ligi in kwistjoni taghmel provvediment (li
ma jkunux provvedimenti li jirrigwardaw is-sess specifikatament)
li li bih persuni ta’ xi deskrizzjoni bhal dik kif hija msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistghu jigu assoggettati ghal xi
restrizzjoni fuq drittijiet u libertajiet garantiti bl-artikoli 38, 40, 41,
42 u 44 ta’ din il-Kostituzzjoni, li tkun restrizzjoni bhal dik kif
awtorizzata bl-artikolu 38(2), 40(2), 41(2), 42(2) jew 44(3).
(8) Ebda haga fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma ghandha
tolqot xi diskrezzjoni dwar l-eghmil, tmexxija jew nuqqas ta’
tkomplija ta’ proceduri civili jew kriminali f’xi qorti li jkollha xi
persuna bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi ligi ohra.
(9) Htiega, tkun maghmula kif tkun, li r-Religjon Kattolika
Apostolika Rumana ghandha tigi mghallma minn persuna li tkun
tipprofessa dik ir-religjon ma titqiesx li hi inkonsistenti ma’, jew bi
ksur ta’, dan l-artikolu.
(10) Sa tmiem ta’ perjodu ta’ sentejn li jibda fl-1 ta’ Lulju, 1991,
ebda haga li hemm f’xi ligi maghmula qabel l-1 ta’ Lulju, 1991, ma
titqies li tkun inkonsistenti mad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
billi dik il-ligi tkun tipprovdi ghal trattament differenti lil persuni
differenti attribwibbli ghal kollox jew principalment ghad-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
deskrizzjoni taghhom rispettiva skond is-sess.
(11) Ebda haga fid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma
ghandha tghodd ghal xi ligi, jew ghal xi haga maghmula taht l-
awtorita ta’ xi ligi, jew ghal xi procedura jew arrangament, sa fejn
dik il-ligi, haga maghmula, procedura jew arrangament jipprovdu
ghat-tehid ta’ mizuri specjali bil-ghan li tigi accellerata l-
ugwaljanza de facto bejn irgiel u nisa, u sa fejn biss dawk il-mizuri,
mehud kont tat-tessut socjali ta’ Malta, ikunu murija li huma
ragjonevolment gustifikati f’socjeta demokratika.
Twettiq ta’ 
disposizzjonijiet 
protettivi. 
Emendat: 
LVIII. 1974.16.
46. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u
(7) ta’ dan l-artikolu, kull persuna li tallega li xi wahda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (maghdudin) ta’ din il-
Kostituzzjoni tkun giet, tkun qed tigi jew tkun x’aktarx ser tigi
miksura dwarha, jew kull persuna ohra li l-Prim’Awla tal-Qorti
Civili f’Malta tista’ tahtar ad istanza ta’ xi persuna li hekk tallega,
tista’, bla hsara ghal kull azzjoni ohra dwar l-istess haga li tkun
tista’ ssir legalment, titlob lill-Prim’Awla tal-Qorti Civili ghal
rimedju.
(2) Il-Prim’Awla tal-Qorti Civili ghandu jkollha gurisdizzjoni
originali li tisma’ u tiddecidi kull talba maghmula minn xi persuna
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, u tista’ taghmel dawk l-
ordnijiet, tohrog dawk l-atti u taghti dawk id-direttivi li tqis xierqa
sabiex twettaq, jew tizgura t-twettiq ta’ kull wahda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33 sa 45 (maghdudin) li
ghall-protezzjoni taghhom tkun intitolata dik il-persuna:
Izda l-Qorti tista’, jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk
taghmel, tirrifjuta li tezercita s-setghat taghha skond dan is-
subartikolu f’kull kaz meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta’
rimedju ghall-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-
persuna skond xi ligi ohra.
(3) Jekk f’xi proceduri f’xi qorti li ma tkunx il-Prim’Awla tal-
Qorti Civili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar il-
ksur ta’ xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33
sa 45 (maghdudin), dik il-qorti ghandha tibghat il-kwistjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Civili kemm-il darba fil-fehma
taghha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx semplicement frivola jew
vessatorja; u dik il-qorti ghandha taghti d-decizjoni taghha fuq kull
kwistjoni mibghuta quddiemha skond dan is-subartikolu u, bla
hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu,
il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni ghandha tiddisponi
mill-kwistjoni skond dik id-decizjoni.
(4) Kull parti fi proceduri migjuba quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti Civili skond dan l-artikolu jkollha dritt ta’ appell quddiem il-
Qorti Kostituzzjonali.
(5) Ma jkunx hemm appell minn xi decizjoni skond dan l-
artikolu li xi talba jew it-tqanqil ta’ xi kwistjoni tkun semplicement
frivola jew vessatorja.
(6) Jista’ jsir provvediment bi jew skond Att tal-Parlament biex
jigu moghtija lill-Prim’Awla tal-Qorti Civili dawk is-setghat
b’zieda ghal dawk moghtija b’dan l-artikolu li jkunu mehtiega jew
 26 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
mixtieqa sabiex il-Qorti tkun tista’ aktar effettivament tezercita l-
gurisdizzjoni moghtija lilha b’dan l-artikolu.
(7) Regolamenti tal-qorti li jipprovdu dwar il-prattika u
procedura tal-Qrati ta’ Malta ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu jistghu
jigu maghmula mill-persuna jew awtorita li ghal dak iz-zmien
ikollha setgha li taghmel regolamenti tal-qorti dwar il-prattika u
procedura ta’ dawk il-Qrati, u ghandhom ikunu mahsuba biex jigi
zgurat li l-procedura ghandha tkun b’rikors u illi s-smigh ghandu
jkun b’kull heffa possibbli.
Tifsir tal-Kapitolu 
IV. 
Emendat: 
LVIII. 1974.17; 
XIX. 1991.4.
47. (1) F’dan il-Kapitolu, hlief fejn ir-rabta tal-kliem ma
tehtiegx xort’ohra, il-kliem li gejjin ikollhom it-tifsiriet li gejjin
rispettivament, jigifieri - 
"korp dixxiplinat" tfisser - 
(a) korp navali, militari jew ta’ l-ajru tal-Gvern ta’ Malta; 
(b) il-Korp tal-Pulizija ta’ Malta;
(c) kull korp iehor ta’ pulizija mwaqqaf b’ligi f’Malta; 
(d) is-servizz tal-habs ta’ Malta;
"ksur", dwar xi htiega, tinkludi nuqqas ta’ tharis ta’ dik il-htiega,
u kliem simili ghandhom jiftehmu skond hekk;
"ligi dixxiplinarja" tfisser ligi li tirregola d-dixxiplina -
(a) ta’ xi korp dixxiplinat;
(b) ta’ persuni li jkunu qed jiskontaw kundanni ta’ habs; 
"membru", dwar korp dixxiplinat, tinkludi kull persuna li, skond
il-ligi li tirregola d-dixxiplina ta’ dak il-korp, tkun suggetta ghal
dik id-dixxiplina;
"qorti" tfisser kull qorti f’Malta li ma tkunx qorti mwaqqfa bi
jew skond ligi dixxiplinarja u fl-artikoli 33 u 35 ta’ din il-
Kostituzzjoni tinkludi, dwar reat kontra ligi dixxiplinarja qorti
hekk imwaqqfa.
(2) F’dan il-Kapitolu "perijodu ta’ emergenza pubblika" tfisser
kull perijodu li matulu - 
(a) Malta tkun qeghda f’xi gwerra; jew
(b) tkun issehh proklama mill-President li tiddikjara li
jezisti stat ta’ emergenza pubblika; jew
(c) tkun issehh rizoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati li jkun
hemm jaqblu maghha l-voti ta’ mhux anqas minn zewg
terzi tal-Membri kollha tal-Kamra li tiddikjara li l-
istituzzjonijiet demokratici f’Malta huma mhedda
b’sovversjoni.
(3) (a)Meta tkun saret xi proklama ta’ emergenza, ir-raguni li
ghaliha tkun saret ghandha tigi komunikata minnufih lill-Kamra
tad-Deputati u, jekk il-Kamra ma tkunx f’dak iz-zmien ser tiltaqa’
b’dak l-aggornament jew proroga li ma jtemmux gheluq ghaxart
ijiem il-President ghandu bi proklama jsejhilha biex tiltaqa’ fi
zmien hamest ijiem u ghandha hekk tiltaqa’ u zzomm seduta fil-
gurnata stabbilita bil-proklama u tkompli tiltaqa’ u tagixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
bhallikieku kienet aggornata jew prorogata ghal dik il-gurnata.
(b) Proklama ta’ emergenza ghandha, kemm-il darba ma tigix
imhassra qabel mill-President, tispicca mis-sehh fit-tmiem ta’
perijodu ta’ erbatax-il gurnata li jibda fid-data li fiha tkun saret jew
dak il-perijodu itwal kif jista’ jkun provdut skond il-paragrafu li gej
minnufih wara dan, izda bla hsara ghall-eghmil ta’ proklama ohra
ta’ emergenza fil jew qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(c) Jekk f’xi zmien waqt li proklama ta’ emergenza tkun issehh
(maghdud kull zmien waqt li tkun issehh bis-sahha ta’ dan il-
paragrafu) rizoluzzjoni tigi mghoddija mill-Kamra tad-Deputati li
tapprova t-tkomplija fis-sehh taghha ghal perijodu iehor, ta’ mhux
izjed minn tliet xhur, li jibda fid-data li fiha kieku kienet ittemm, il-
proklama ghandha, jekk ma tigix imhassra qabel, tkompli ssehh
ghal dak il-perijodu l-iehor.
(4) Rizoluzzjoni bhal dik imsemmija fil-paragrafu (c) tas-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ghandha, kemm-il darba ma tkunx
imhassra qabel mill-Kamra tad-Deputati, tispicca mis-sehh fit-
tmiem ta’ tnax-il xahar li jibdew fid-data li fiha tkun giet
mghoddija jew f’dak il-perijodu aqsar kif jista’ jkun specifikat fiha,
izda minghajr hsara ghall-moghdija ta’ rizoluzzjoni ohra mill-
Kamra tad-Deputati bil-mod preskritt f’dak il-paragrafu fil jew
qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(5) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf skond xi ligi li tkun issehh f’Malta, ebda haga li hemm fi
jew maghmula skond l-awtorita tal-ligi dixxiplinarja ta’ dak il-korp
ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi
wahda mid-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu li ma jkunux l-
artikoli 33, 35 u 36.
(6) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf xort’ohra milli kif intqal qabel u prezenti legalment
f’Malta, ebda haga li hemm fi jew maghmula skond l-awtorita tal-
ligi dixxiplinarja ta’ dak il-korp ma ghandha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’
dan il-Kapitolu.
(7) Sa tmiem ta’ perijodu li jaghlaq fit-30 ta’ Gunju, l993, ebda
haga li hemm f’xi ligi specifikata fl-Ewwel Skeda li tinsab ma’ din
il-Kostituzzjoni u, sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tliet snin li jibda bil-
gurnata stabbilita, ebda haga li hemm f’xi ligi ohra maghmula qabel
il-gurnata stabbilita ma titqies li tkun inkonsistenti mad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (maghdudin) ta’ dan il-
Kapitolu u, salv kif intqal qabel, ebda haga maghmula skond l-
awtorita ta’ xi ligi bhal dik ma titqies li tkun saret bi ksur ta’ dawk
l-artikoli.
(8) Meta xi disposizzjoni ta’ ligi mahruga qabel il-gurnata
stabbilita titqies li tkun inkonsistenti ma’ xi wahda mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (maghdudin) ta’ dan il-
Kapitolu, ebda persuna ma jkollha dritt ghal kumpens dwar xi haga
maghmula skond l-awtorita ta’ dik id-disposizzjoni qabel ma kienet
hekk meqjusa bhala inkonsistenti.
(9) Ebda haga fl-artikolu 37 ta’ din il-Kostituzzjoni ma
 28 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
ghandha tolqot il-hdim ta’ xi ligi fis-sehh minnufih qabel it-3 ta’
Marzu 1962 jew xi ligi maghmula fi jew wara dik id-data li
temenda jew tissostitwixxi xi ligi fis-sehh minnufih qabel dik id-
data (jew xi ligi li minn zmien ghal zmien tkun emendata jew
sostitwita bil-mod deskritt f’dan is-subartikolu) u li ma - 
(a) izzidx max-xorta ta’ proprjeta li jista’ jittiehed pussess
taghha jew id-drittijiet fuq u interess fi proprjeta li
jistghu jigu miksuba;
(b) izzidx mal-finijiet li ghalihom jew cirkostanzi li fihom
dik il-proprjeta jista’ jittiehed pussess taghha jew tigi
miksuba;
(c) taghmilx il-kondizzjonijiet li jirregolaw id-dritt ghal
kumpens jew l-ammont tieghu anqas favorevoli lil xi
persuna li jkollha jew li tkun interessata fil-proprjeta;
jew
(d) tipprivax xi persuna minn xi dritt bhal dak li huwa
msemmi fil-paragrafu (b) jew paragrafu (c) ta’ l-
artikolu 37(1) ta’ din il-Kostituzzjoni.
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
KAPITOLU V 
Il-President 
Twaqqif ta’ kariga 
ta’ President. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18.
*48. (1) Ghandu jkun hemm President ta’ Malta li jigi mahtur
b’Rizoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Persuna ma tistax tigi mahtura fil-kariga ta’ President
jekk-
(a) ma tkunx cittadin ta’ Malta; jew
(b) ikollha jew kellha l-kariga ta’ Prim Imhallef jew
imhallef iehor tal-Qorti Superjuri; jew
(c) ma tkunx eligibbli ghal hatra jew biex tagixxi f’xi
kariga pubblika skond l-artikoli 109, 118 u 120 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(3) Il-kariga ta’ President issir vakanti:
(a) fit-tmiem ta’ hames snin mid-data tal-hatra f’dik il-
kariga; jew
(b) jekk id-detentur tal-kariga jitnehha mill-kariga
b’Rizoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati minhabba
inkapacita li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu
(kemm jekk minhabba mard mentali jew korporali jew
ghal xi raguni ohra) jew ghal imgieba hazina.
Qadi tal-
funzjonijiet tal-
President matul 
vakanza, ecc.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18. 
49. Kull meta l-kariga ta’ President tkun temporanjament
vakanti, u sakemm jigi mahtur President gdid, u kull meta d-
detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew ikun bil-vakanzi
jew ghal xi raguni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet moghtija lilu
b’din il-Kostituzzjoni, dawk il-funzjonijiet ghandhom jigu moqdija
*Nota: Is-subartikolu  (4) ta’ dan l-artikolu gie ommess ghaliex kellu l-effett
tieghu.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
minn dik il-persuna li l-Prim Ministru, wara konsultazzjoni mal-
Kap ta’ l-Oppozizzjoni, jista’ jahtar jew, jekk ma jkun hemm ebda
persuna f’Malta hekk mahtura u li tkun tista’ taqdi dawk il-
funzjonijiet, mill-Prim Imhallef.
Gurament li 
ghandu jittiehed 
mill-President. 
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
*50. Persuna mahtura ghal jew li tassumi l-funzjonijiet tal-
kariga ta’ President ghandha, qabel ma tidhol f’dik il-kariga, tiehu
u tiffirma l-gurament tal-kariga muri fit-Tieni Skeda li tinsab ma’
din il-Kostituzzjoni. Kull persuna mahtura fil-kariga ta’ President
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 48 ta’ din il-Kostituzzjoni
ghandha tiehu l-gurament tal-kariga quddiem il-Kamra.
KAPITOLU VI
Il-Parlament 
TAQSIMA I
Ghamla tal-Parlament
Twaqqif ta’ 
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.19. 
51. Ghandu jkun hemm Parlament ta’ Malta li jkun maghmul
mill-President u minn Kamra tad-Deputati.
Ghamla tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
XXVI. 1970.2. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.20. 
Emendat: 
IV. 1987. 3;
XI. 1996.2.
52. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, il-
Kamra tad-Deputati tkun maghmula minn dak in-numru ta’
membri, li jkun numru fard u li jkun divizibbli bin-numru tad-
distretti elettorali, li l-Parlament jista’ minn zmien ghal zmien
b’ligi jistabbilixxi. Dawk il-membri jigu eletti bil-mod provdut
minn jew skond xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta bi
proporzjonijiet indaqs mid-distretti elettorali msemmija fl-artikolu
56 ta’ din il-Kostituzzjoni, billi kull distrett jeleggi dak in-numru
ta’ membri, li ma jkunx inqas minn hamsa u mhux iktar minn
sebgha kif il-Parlament ghandu minn zmien ghal zmien
jistabbilixxi; u dawk il-membri jkunu maghrufa bhala "Membri tal-
Parlament":
Izda meta -
(i) f’xi elezzjoni generali, partit politiku wiehed
jikseb fit-total kollu aktar minn hamsin fil-mija
tal-voti validi kollha mitfughin f’dik l-elezzjoni,
kif akkreditati lill-kandidati tieghu mill-
Kummissjoni Elettorali fl-ewwel ghadd tal-voti
kollha, izda n-numru tal-kandidati tieghu eletti
f’dik l-elezzjoni jkun anqas mit-total tal-
kandidati l-ohra li jigu eletti; jew
(ii) f’elezzjoni generali li tkun kontestata minn aktar
minn zewg partiti politici u li fiha kandidati
minn tnejn biss minn dawn il-partiti jigu eletti,
partit politiku jgib percentwali tal-voti validi
kollha mitfughin f’dik l-elezzjoni, kif akkreditati
*Ir-riferenza ghas-subartikolu  (4) ta’ l-artikolu 48 giet imhollija barra billi dak
is-subartikolu gie ommess.
 30 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
lill-kandidati ta’ dak il-partit mill-Kummissjoni
Elettorali fl-ewwel ghadd tal-voti kollha, li tkun
aktar minn dik il-percentwali li jgib xi partit
wiehed iehor, izda n-numru tal-kandidati eletti
ghall-istess partit f’dik l-elezzjoni jkun anqas
min-numru tal-kandidati l-ohra hekk eletti,
in-numru tal-membri tal-Kamra tad-Deputati ghandu jizdied bin-
numru ta’ membri li jkun mehtieg biex il-partit li jgib aktar minn
hamsin fil-mija, jew il-percentwali oghla, tal-voti validi kollha, kif
ikun il-kaz, ikollu membru wiehed aktar mit-total tal-kandidati l-
ohra eletti f’dik l-elezzjoni; u f’kull kaz bhal dan, dawk il-kandidati
ghandhom jigu dikjarati mill-Kummissjoni Elettorali bhala eletti
biex jimlew il-postijiet addizzjonali mizjuda b’dan il-proviso illi,
billi jkunu kandidati tal-partit l-ahhar imsemmi f’dik l-elezzjoni,
kienu gew akkreditati mill-Kummissjoni Elettorali fl-ahhar ghadd
bl-oghla jew l-eqreb oghla numru ta’ voti minghajr ma jkunu gew
eletti rrispettivament minn liema jkun id-distrett elettorali li fih
jirrikorri dak l-oghla jew l-eqreb oghla numru ta’ voti.
(2) Jekk xi persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati tigi eletta biex tkun Speaker tal-Kamra hija ghandha, bis-
sahha li tkun tiddetjeni l-kariga ta’ Speaker, tkun membru tal-
Kamra b’zieda mal-membri l-ohra:
Izda f’kull kaz bhal dak l-iSpeaker  ma jitqiesx bhala
membru tal-Kamra sabiex jigi stabbilit in-numru ta’ voti mehtiega
li jkunu favur abbozz ghal xi wiehed mill-finijiet ta’ l-artikolu 66
ta’ din il-Kostituzzjoni.
Kwalifiki ta’ 
Membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
53. Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 54 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun eletta bhala
membru tal-Kamra tad-Deputati jekk ikollha, u ma tkunx
kwalifikata biex tkun hekk eletta kemm-il darba ma jkollhiex, il-
kwalifiki ghar-registrazzjoni bhala elettur ghall-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati msemmija fl-artikolu 57 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Skwalifiki ta’ 
membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.21;
XXXVIII. 1976.2.
54. (1) Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun elett bhala membru
tal-Kamra tad-Deputati - 
(a) jekk ikun cittadin ta’ pajjiz li ma jkunx Malta billi jkun
sar hekk cittadin volontarjament jew ikun taht
dikjarazzjoni ta’ lealta lejn pajjiz bhal dak;
(b) hlief kif ikun provdut xort’ohra mill-Parlament, jekk
ikun jiddetjeni jew ikun qed jagixxi f’xi kariga
pubblika jew ikun membru tal-forzi armati tal-Gvern
ta’ Malta;
(c) jekk ikun parti fi, jew ikun socju b’responsabbilta
illimitata f’socjeta jew direttur jew  manager ta’
kumpannija li tkun parti fi, kuntratt mal-Gvern ta’
Malta li jkun kuntratt ta’ appalt ghal xi xoghol jew
kuntratt ghall-provvista ta’ merkanzija biex tigi wzata
fil-qadi tal-pubbliku u ma jkunx, gheluq xahar qabel
id-data ta’ l-elezzjoni, ippubblika fil-Gazzetta avviz li
juri x-xorta ta’ xi kuntratt bhal dak, u l-interess tieghu,
KOSTITUZZJONITA’MALTA
jew l-interess ta’ xi socjeta jew kumpannija bhal dik,
fih;
(d) ikun fallut mhux rijabilitat, billi jkun gie dikjarat fallut
b’sentenza jew xort’ohra dikjarat fallut skond xi ligi li
tkun issehh f’Malta;
(e) jekk ikun interdett jew inabilitat minhabba xi mard
mentali jew minhabba prodigalita minn qorti f’Malta,
jew ikun xort’ohra deciz f’Malta li jkun ta’ mohh
marid;
(f) ikun taht kundanna tal-mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
prigunerija (tkun kif tkun imsejha) ta’ aktar minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti bhal dik jew
sostitwita minn awtorita kompetenti ghal xi kundanna
ohra imposta fuqu minn qorti bhal dik, jew ikun taht
kundanna bhal dik ta’ prigunerija li l-esekuzzjoni
taghha tkun giet sospiza;
(g) jekk ikun jiddetjeni jew ikun jagixxi f’xi kariga li l-
funzjonijiet taghha jinvolvu xi responsabbilta ghal,
jew dwar, it-tmexxija ta’ xi elezzjoni ta’ membri tal-
Kamra tad-Deputati jew il-kompilazzjoni jew revizjoni
ta’ xi registru elettorali;
(h) jekk ikun skwalifikat milli jkun membru tal-Kamra
tad-Deputati bi jew skond xi ligi li ghal dak iz-zmien
tkun issehh f’Malta minhabba li jkun gie misjub hati
ta’ xi reat dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati.
(2) Ghall-finijiet tal-paragrafu (f) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu - 
(a) zewg kundanni jew aktar li jkunu mehtiega li jigu
skuntati konsekuttivament ghandhom jitqiesu bhala
kundanni separati jekk ebda wahda minnhom ma tkun
ghal izjed minn tnax-il xahar, izda jekk wahda
minnhom tkun izjed minn dak it-terminu ghandhom
jitqiesu bhala kundanna wahda; u
(b) ebda kont ma ghandu jittiehed ta’ xi kundanna ta’
prigunerija imposta bhala alternattiva ghal, jew
minhabba nuqqas ta’, il-hlas ta’ multa.
(3) Persuna ma ghandhiex tigi meqjusa bhala li tiddetjeni, jew
li tagixxi fi, kariga pubblika ghall-fini tal-paragrafu (b) tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu - 
(a) jekk tkun bil-permess ta’ assenza qabel it-tluq minn
kariga pubblika;
(b) jekk tkun surmast fl-Universita ta’ Malta li ma tkunx
skond il-kondizzjonijiet ta’ l-impieg taghha impeduta
mill-prattika privata tal-professjoni taghha jew mitluba
li taghti l-hin kollu taghha ghad-disposizzjoni tal-
Gvern ta’ Malta.
 32 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Tizmim ta’ kariga 
ta’ membri. 
Emendat: 
XXXVIII. 1976.3.
55. (1) Il-post ta’ membru tal-Parlament isir vakanti - 
(a) max-xoljiment sussegwenti tal-Parlament wara l-
elezzjoni tieghu;
(b) jekk jirrizenja mill-post tieghu b’kitba minn idejh
indirizzata lill-iSpeaker jew, jekk il-kariga ta’ Speaker
tkun vakanti jew l-iSpeaker  ikun assenti minn Malta,
lid-Deputy Speaker;
(c) jekk huwa jsir parti f’xi kuntratt mal-Gvern ta’ Malta
li jkun kuntratt ta’ appalt ghal xi xoghol jew kuntratt
ghall-provvista ta’ merkanzija biex tigi wzata fil-qadi
tal-pubbliku, jew jekk xi socjeta li fiha huwa jkun
socju b’responsabbilta illimitata jew kumpannija li
taghha huwa jkun direttur jew manager issir parti f’xi
kuntratt bhal dak, jew jekk isir socju b’responsabbilta
illimitata f’socjeta jew direttur jew  manager  ta’
kumpannija li tkun parti f’xi kuntratt bhal dak:
Izda huwa ma jivvakax il-post tieghu skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu jekk qabel ma jsir
parti fil-kuntratt jew qabel ma, jew kemm jista’ jkun
prattikabbli wara li, isir xort’ohra nteressat fil-kuntratt
(kemm bhala socju b’responsabbilta illimitata
f’socjeta jew bhala direttur jew  manager  ta’
kumpannija) huwa jikxef lill-iSpeaker ix-xorta tal-
kuntratt u l-interess tieghu jew l-interess tas-socjeta
jew kumpannija fih u l-Kamra tad-Deputati
b’rizoluzzjoni tezentah mid- disposizzjonijiet ta’ dan
il-paragrafu;
(d) jekk ikun assenti mis-seduti tal-Kamra tad-Deputati
ghal dak il-perijodu u f’dawk ic-cirkostanzi li jistghu
jkunu preskritti mill-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra;
(e) jekk itemm milli jkun cittadin ta’ Malta;
(f) jekk itemm milli jkun kwalifikat ghar-registrazzjoni
bhala elettur ghall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati;
(g) bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
dan l-artikolu, jekk jinqalghu xi cirkostanzi li, kieku
ma kienx membru tal-Kamra tad-Deputati, kienu
jgeghluh ikun skwalifikat ghal elezzjoni ghaliha.
(2) (a)Jekk cirkostanzi bhal dawk li huma msemmija fil-
paragrafu (g) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu jinholqu billi xi
membru tal-Kamra tad-Deputati jkun taht kundanna tal-mewt jew
prigunerija, interdett jew inabilitat jew dikjarat b’sentenza li jkun
mohhu marid, dikjarat b’sentenza jew dikjarat xort’ohra fallut jew
misjub hati ta’ reat dwar elezzjonijiet u jekk il-membru jkun jista’
jappella kontra d-decizjoni (sew bil-permess ta’ qorti jew awtorita
ohra jew minghajr dak il-permess), huwa jtemm minnufih milli
jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala Membru tal-Kamra izda, bla hsara
ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, huwa ma jivvakax il-post
tieghu sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tletin gurnata wara dakinhar:
Izda l-iSpeaker jista’, minn zmien ghal zmien, jestendi dak
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-perijodu ghal perijodi ohra ta’ tletin gurnata biex il-membru jkun
jista’ jkompli appell kontra d-decizjoni, hekk illi estensjonijiet ta’
zmien li jeccedu fit-total globali mija u hamsin gurnata ma
ghandhomx jinghataw minghajr l-approvazzjoni, murija
b’rizoluzzjoni, tal-Kamra.
(b) Jekk, mad-decizjoni ta’ xi appell, dawk ic-cirkostanzi
jkomplu jezistu u ebda appell iehor ma jkun jista’ jsir mill-membru,
jew jekk, minhabba t-temm ta’ xi perijodu ghall-eghmil ta’ appell
jew avviz dwaru jew ic-cahda ta’ permess ghal appell jew ghal xi
raguni ohra, jispicca milli l-membru jkun jista’ jappella, huwa
ghandu minnufih jivvaka l-post tieghu.
(c) Jekk f’xi zmien qabel ma l-membru jivvaka l-post tieghu
dawk ic-cirkostanzi bhalma ntqal qabel itemmu milli jezistu, il-post
tieghu ma jsirx vakanti mat-tmiem tal-perijodu msemmi fil-
paragrafu (a) ta’ dan is-subartikolu u huwa jkun jista’ jirrezumi l-
qadi tal-funzjonijiet tieghu bhala membru tal-Kamra tad-Deputati.
(d) Ghall-finijiet ta’ dan is-subartikolu "appell" tfisser, fil-kaz
ta’ ordni minn qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja ghall-interdizzjoni
jew inabilitazzjoni ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati, it-tehid ta’
xi azzjoni ghar-revizjoni ta’ dak l-ordni quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti Civili.
Votazzjoni 
f’elezzjonijiet. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.22. 
Emendat: 
IV. 1987.4.
56. (1) Il-membri tal-Kamra tad-Deputati ghandhom jigu
eletti fuq il-principju tar-rapprezentanza proporzjonali permezz ta’
vot singlu trasferibbli minn dak in-numru ta’ distretti elettorali, li
jkun numru fard u li ma jkunx inqas minn disgha u mhux izjed
minn hmistax, kif il-Parlament ghandu minn zmien ghal zmien
jistabbilixxi.
(2) L-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati ghandha
tkun hielsa minn attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni u indhil barrani. 
(3) Ikun id-dmir tal-Kummissjoni Elettorali li tissospendi l-
elezzjoni, jew fid-distretti elettorali kollha jew f’xi wiehed jew
iktar minn dawk id-distretti, jekk ikollha raguni xierqa li temmen li
jkunu saru attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni jew reati ohra li
ghandhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjonijiet jew kien hemm indhil
barrani u dawk l-attijiet, reati jew indhil ikunu pprevalew b’mod
hekk estensiv jew ikunu ta’ dik ix-xorta li ragonevo1ment ikunu
mistennija li jkollhom effett fuq ir-rizultat ta’ l-elezzjoni, fid-
distretti elettorali kollha jew f’xi wiehed jew iktar minnhom.
(4) F’kull kaz meta elezzjoni tigi sospiza taht is-subartikolu (3)
ta’ dan l-artikolu, il-Kummissjonarju Elettorali Principali ghandu
minnufih jirriferi l-kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali ghad-
decizjoni taghha.
(5) Meta tkun tezisti xi wahda mir-ragunijiet li fuqha tista’ tigi
sospiza elezzjoni taht is-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu u l-
elezzjoni ma tkunx giet sospiza, jew jekk attijiet illegali jew ta’
korruzzjoni jew reati ohra jew indhil barrani kif imsemmija f’dak
is-subartikolu jistghu ragonevolment jitqiesu li kellhom effett fuq
ir-rizultat ta’ elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wiehed
jew aktar minnhom, kull persuna li ghandha l-jedd ghall-vot f’dik l-
elezzjoni tista’, mhux aktar tard minn tlett ijiem wara l-
 34 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
pubblikazzjoni tar-rizultat ufficjali ta’ l-elezzjoni, tirreferi l-
kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali ghad-decizjoni taghha.
(6) Kull riferenza lill-Qorti Kostituzzjonali taht jew is-
subartikolu (4) jew is-subartikolu (5) ta’ dan l-artikolu ghandha ssir
u ghandha tigi deciza minn dik il-Qorti skond kull ligi li f’dak iz-
zmien tkun issehh f’Malta. Fuq kull riferenza bhal dik il-Qorti
jkollha, bla hsara ghal kull setghat ohra, is-setgha li tannulla l-
elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wiehed jew aktar
minnhom, ghal kull wahda mir-ragunijiet imsemmija f’dawk is-
subartikoli, u li taghti dawk id-direttivi u ordnijiet u li taghti dawk
ir-rimedji jew provvedimenti ohra li jidhrilha xierqa fic-cirkostanzi
u b’mod partikolari biex tizgura li elezzjoni hielsa, minflok dik li
tkun giet annullata, issir mill-aktar fis possibbli.
(7) Meta tkun giet annullata elezzjoni taht is-subartikolu (6) ta’
dan l-artikolu, ir-rizultat ta’ l-elezzjoni ma jkunx komplet qabel il-
pubblikazzjoni tar-rizultat ufficjali ta’ elezzjoni valida fid-distretti
elettorali kollha.
(8) Hlief b’abbozz ghal-Att tal-Parlament mghoddi bil-mod
specifikat fis-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-
Kostituzzjoni, ma ghandu jsir ebda tibdil f’xi ligi -
(a) li bih xi eghmil jew nuqqas ma jibqax att illegali jew
ta’ korruzzjoni jew reat iehor dwar l-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati jew indhil barrani; jew
(b) li jibdel jew izid ic-cirkostanzi jew il-kondizzjonijiet li
fihom jew tahthom l-eghmil jew in-nuqqas ikunu att
illegali jew ta’ korruzzjoni jew reat iehor jew indhil
barrani; jew
(c) li jnaqqas il-piena li hati jista’ minn zmien ghal zmien
jehel ghal xi att jew reat iehor jew indhil bhal dawk;
u ghall-finijiet ta’ dan is-subartikolu d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni ghandhom
japplikaw bhallikieku riferenzi ghat-tibdil f’xi wahda mid-
disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni kienu riferenzi ghat-tibdil
f’xi ligi.
(9) Hadd ma jivvota fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati ghal xi distrett elettorali jekk ma jkunx registrat skond xi
ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta bhala elettur f’dak id-
distrett.
(10) Fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati -
(a) il-votazzjoni tkun bil-vot u ghandha ssir b’dak il-mod
li ma jikxifx kif il-vot ta’ xi elettur partikolari jkun
inghata; u
(b) hadd ma jithalla jivvota ghan-nom ta’ haddiehor:
Izda jista’ jsir provvediment b’ligi li bih, jekk
persuna ma tkunx tista’, minhabba ghama, kawza
fizika ohra jew analfabetizmu timmarka l-karta tal-vot
taghha, il-karta tal-vot taghha tista’ tigi immarkata
ghan-nom taghha u fuq direttivi taghha minn xi
persuna ohra li tkun qieghda tissorvelja ufficjalment
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-votazzjoni fil-post tal-votazzjoni.
(11) Il-karti tal-vot ghandhom ikunu hekk maghmula sabiex
illitterati jkunu jistghu jiddistingwu bejn il-partiti politici li
ghalihom jappartjenu l-kandidati.
(12) Il-kandidati u l-agenti taghhom jigu moghtija facilitajiet
biex jaraw it-trasport tal-kaxxi tal-voti u s-sigillar u t-tnehhija tas-
sigill taghhom.
(13) Il-kliem "att illegali jew ta’ korruzzjoni", "reati li
ghandhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati" u "indhil barrani" ghandhom it-tifsir moghti lilhom b’ligi
li f’dak iz-zmien tkun fis-sehh u li tkun tirregola t-tmexxija ta’
elezzjonijiet jew indhil barrani dwar elezzjonijiet, u xi ligi bhal dik
ghandha titqies ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu u ta’ l-artikoli 32 sa
47 (maghdudin) ta’ din il-Kostituzzjoni li tkun mehtiega
ragonevolment fl-interess ta’ l-ordni pubbliku u ragonevolment
gustifikabbli f’socjeta demokratika.
Kwalifika ta’ 
eletturi.
Emendat: 
LVIII. 1974.23. 
57. Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 58 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun registrata bhala
elettur ghall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk
tkun, u ma tkunx kwalifikata biex tkun hekk registrata jekk ma
tkunx - 
(a) cittadin ta’ Malta;
(b) ghalqet l-eta ta’ tmintax-il sena; u
(c) residenti f’Malta u matul it-tmintax-il xahar minnufih
qabel ir-registrazzjoni taghha hekk residenti ghal
perijodu kontinwu ta’ sitt xhur jew ghal perijodi li
jammontaw fit-total globali ghal sitt xhur:
Izda dan il-paragrafu ma japplikax ghal persuna li
tkun ordinarjament tirrisjedi f’Malta izda ma tkunx
tirrisjedi f’Malta kif mehtieg b’dan il-paragrafu
minhabba servizz barra minn Malta fis-servizz
pubbliku, maghdud servizz fil-karigi msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 124 ta’ din il-
Kostituzzjoni, jew minhabba servizz barra minn Malta
f’korp, jew bhala membru ta’ korp, dixxiplinat kif
imfisser fl-artikolu 47 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Skwafifika ta’ 
eletturi.
58. Hadd ma jkun kwalifikat li jkun registrat bhala elettur
ghall-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk - 
(a) ikun interdett jew inabilitat minhabba xi mard mentali
minn qorti f’Malta jew ikun xort’ohra deciz f’Malta li
jkun ta’ mohh marid;
(b) ikun taht kundanna ta’ mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
prigunerija (tkun kif tkun imsejha) ta’ izjed minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti bhal dik jew
sostitwita minn awtorita kompetenti ghal xi kundanna
ohra imposta fuqu minn qorti bhal dik, jew ikun taht
kundanna bhal dik ta’ prigunerija li l-esekuzzjoni
 36 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
taghha tkun giet sospiza; jew
(c) ikun skwalifikat minn registrazzjoni bhala elettur minn
jew skond xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh
f’Malta minhabba li jkun gie misjub hati ta’ xi reat
dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati.
Speaker u Deputy 
Speaker.
59. (1) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ ghall-ewwel darba
wara xi elezzjoni generali u qabel ma tipprocedi ghat-tmexxija ta’
xi xoghol iehor, ghandha teleggi persuna biex tkun l-iSpeaker tal-
Kamra; u jekk il-kariga ta’ Speaker issir vakanti f’xi zmien qabel
ix-xoljiment sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra ghandha, kemm
jista’ jkun malajr, teleggi persuna ohra ghal dik il-kariga.
(2) L-iSpeaker jista’ jigi elett jew - 
(a) minn fost persuni li jkunu membri tal-Kamra tad-
Deputati, imma li ma jkunux Ministri jew Segretarji
Parlamentari; jew
(b) minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra tad-
Deputati u jkunu kwalifikati ghal elezzjoni bhala
membri taghha.
(3) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
elezzjoni generali u qabel ma tipprocedi ghat-tmexxija ta’ xi
xoghol iehor hlief l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker, il-Kamra ghandha
teleggi membru tal-Kamra, li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari, biex ikun Deputy Speaker tal-Kamra; u jekk il-kariga
ta’ Deputy Speaker issir vakanti f’xi zmien qabel ix-xoljiment
sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra ghandha, malli jkun
konvenjenti, teleggi membru iehor bhal dak ghal dik il-kariga.
(4) Persuna ghandha tivvaka l-kariga ta’ Speaker  jew  Deputy
Speaker - 
(a) fil-kaz ta’ Speaker elett minn fost il-membri tal-Kamra
tad-Deputati jew fil-kaz tad-Deputy Speaker -
(i) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra:
Izda l-iSpeaker ma ghandux jivvaka l-
kariga minhabba biss li jkun temm milli jkun
membru tal-Kamra max-xoljiment tal-
Parlament, sakemm il-Kamra tiltaqa’ ghall-
ewwel darba wara dak ix-xoljiment;
(ii) jekk jigi mahtur biex ikun Ministru jew
Segretarju Parlamentari;
(b) fil-kaz ta’ Speaker elett minn fost persuni li ma jkunux
membri tal-Kamra tad-Deputati -
(i) meta l-Kamra tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
xoljiment tal-Parlament;
(ii) jekk jinqalghu xi cirkostanzi li kienu jgeghluh li
jkun skwalifikat ghal elezzjoni bhala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(c) jekk javza r-rizenja tieghu tal-kariga tieghu lill-Kamra
tad-Deputati jew jekk b’kitba taht idejh indirizzata, fil-
kaz ta’ l-iSpeaker lill-Iskrivan tal-Kamra u fil-kaz tad-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Deputy Speaker  lill-iSpeaker (jew, jekk il-kariga ta’
Speaker tkun vakanti jew l-iSpeaker ikun assenti minn
Malta, lill-Iskrivan tal-Kamra) jirrizenja dik il-kariga;
jew
(d) fil-kaz tad-Deputy Speaker,  jekk jigi elett biex ikun
Speaker.
(5) (a) Jekk, bis-sahha tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’
din il-Kostituzzjoni, l-iSpeaker jew id-Deputy Speaker
ikun mehtieg li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu
bhala membru tal-Kamra tad-Deputati huwa ghandu
jtemm ukoll milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala
Speaker jew Deputy Speaker, skond il-kaz, u dawk il-
funzjonijiet ghandhom sakemm huwa jivvaka l-post
tieghu fil-Kamra jew jirrizumi l-qadi tal-funzjonijiet
tal-kariga tieghu, jigu moqdija -
(i) fil-kaz ta’ l-iSpeaker, mid-Deputy Speaker  jew,
jekk il-kariga ta’ Deputy Speaker  tkun vakanti
jew id-Deputy  Speaker  ikun mehtieg li jtemm
milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala membru
tal-Kamra tad-Deputati bis-sahha tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, minn dak il-membru tal-Kamra (li
ma jkunx Ministru jew Segretarju Parlamentari)
kif il-Kamra tista’ teleggi ghal dan l-iskop;
(ii) fil-kaz tad-Deputy Speaker, minn dak il-membru
tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari) kif il-Kamra tista’ teleggi ghal dan
l-iskop.
(b) Jekk l-iSpeaker  jew  Deputy Speaker  jirrezumi l-qadi tal-
funzjonijiet tieghu bhala membru tal-Kamra, skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, huwa ghandu jirrezumi wkoll il-qadi tal-funzjonijiet
tieghu ta’ Speaker jew Deputy Speaker, skond il-kaz.
Twaqqif ta’ 
Kummissjoni 
Elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.24.
60. (1) Ghandu jkun hemm Kummissjoni Elettorali ghal
Malta.
(2) Il-Kummissjoni Elettorali tkun maghmula minn Chairman,
li jkun il-persuna li ghal dak iz-zmien ikollha l-kariga ta’
Kummissjonarju Elettorali Principali u li tkun mahtura ghal dik il-
kariga mis-servizz pubbliku, u dak in-numru ta’ membri li ma
jkunx anqas minn erbgha li jista’ jkun preskritt b’xi ligi li ghal dak
iz-zmien tkun issehh f’Malta.
(3) Il-membri tal-Kummissjoni Elettorali ghandhom jigu
mahtura mill-President, li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
moghti wara li jikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppozizzjoni.
(4) Hadd ma jkun kwalifikat li jzomm kariga bhala membru tal-
Kummissjoni Elettorali jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat ghall-elezzjoni ghal, il-
Kamra tad-Deputati jew ufficjal pubbliku.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, membru
 38 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Kummissjoni Elettorali ghandu jivvaka l-kariga tieghu - 
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-hatra tieghu jew
f’dak iz-zmien qabel li jista’ jkun specifikat fid-
dokument li bih ikun gie mahtur; jew
(b) jekk jinqalghu xi cirkostanzi li, kieku ma kienx
membru tal-Kummissjoni, kienu jgeghluh ikun
skwalifikat ghall-hatra bhala tali.
(6) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (7) ta’ dan
l-artikolu, membru tal-Kummissjoni Elettorali jista’ jitnehha mill-
kariga mill-President li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(7) Membru tal-Kummissjoni Elettorali ma ghandux jitnehha
mill-kariga hlief ghal inkapacita li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga
tieghu (sew jekk minhabba mard mentali jew korporali jew ghal xi
raguni ohra) jew ghal imgieba hazina.
(8) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni Elettorali tkun
vakanti jew jekk membru ma jkunx jista’ ghal xi raguni jaqdi l-
funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President, li jagixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, moghti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni, jista’ jahtar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
mahtura bhala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk mahtura ghandha, bla hsara
ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5), (6) u (7) ta’ dan l-
artikolu, ittemm milli tkun membru bhal dak meta persuna tigi
mahtura biex timla l-vakanza jew, skond il-kaz, meta l-membru li
ma kienx jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu jirrezumi dawk
il-funzjonijiet.
(9) Fl-ezercizzju tal-funzjonijiet taghha skond din il-
Kostituzzjoni l-Kummissjoni Elettorali ma tkunx suggetta ghad-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorita ohra.
Distretti elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.25.
61. (1) Il-Kummissjoni Elettorali ghandha tirrivedi l-konfini
tad-distretti elettorali msemmija fl-artikolu 56(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni b’intervalli ta’ mhux anqas minn sentejn u mhux
izjed minn hames snin u tista’, skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, tbiddel dawk il-konfini safejn tqis mixtieq skond ir-
rizultat tar-revizjoni:
Izda l-Kummissjoni ghandha taghmel revizjoni bhal dik u,
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tbiddel l-imsemmija
konfini kull meta l-Parlament ikun ghamel provvediment li jibdel
in-numru ta’ distretti elettorali; u b’zieda l-Kummissjoni tista’
f’kull zmien taghmel revizjoni bhal dik u, skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tibdel l-imsemmija konfini
safejn tqis desiderabbli bhala konsegwenza tat-tizmim ta’
censiment tal-popolazzjoni bis-sahha ta’ xi ligi.
(2) Kull provvediment tal-Parlament li jibdel in-numru tad-
distretti elettorali ghandu jibda jsehh meta t-tibdil tal-konfini tad-
distretti elettorali li, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu, huwa konsegwenzjali ghalih jigi fis-sehh.
(3) Kull meta jsir tibdil tal-konfini mill-Kummissjoni skond
dan l-artikolu ghandu jkollhom effett id-disposizzjonijiet li gejjin: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-Kummissjonarju Elettorali Principali ghandu
jgharraf bit-tibdil, malajr kemm jista’ jkun wara li jsir,
lill-Prim Ministru u lill-Kap ta’ l-Oppozizzjoni;
(b) mhux aktar tard minn xahrejn wara li jircievi dak it-
taghrif, il-Prim Ministru ghandu jara li t-tibdil
jitqieghed quddiem il-Kamra tad-Deputati biex jigi
kunsidrat minnha;
(c) mhux aktar tard minn hames xhur wara li l-Prim
Ministru jircievi dak it-taghrif, il-Kamra tista’,
b’rizoluzzjoni, jew tapprova t-tibdil jew tibaghtu lura
lill-Kummissjoni biex terga’ tikkunsidrah mill-gdid;
(d) wara li jghaddu sitt xhur mid-data li fiha t-tibdil ikun
gie mgharraf lill-Prim Ministru, jew, jekk it-tibdil ikun
gie approvat mill-Kamra, malli jigi hekk approvat,
jew, jekk it-tibdil jintbaghat lura lill-Kummissjoni,
wara li jghaddu xahrejn minn meta hekk jintbaghat
lura, il-Kummissjonarju Elettorali Principali ghandu
jiehu hsieb li t-tibdil jigi pubblikat fil-Gazzetta jew fil-
forma originali tieghu jew, jekk ikun gie modifikat
mill-Kummissjoni, kif hekk modifikat; u
(e) kull tibdil bhal dak ghandu jibda jsehh ma’ l-ewwel
xoljiment tal-Parlament wara li t-tibdil ikun gie
pubblikat fil-Gazzetta skond il-paragrafu (d) ta’ dan
is- subartikolu:
Izda ebda haga f’dan il-paragrafu ma ghandha
tiftiehem li timpedixxi l-pubblikazzjoni ta’ xi registru
elettorali jew xi htiega ohra li ghandha x’taqsam mar-
registrazzjoni ta’ eletturi milli jigu esegwiti skond it-
tibdil, taht xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh
f’Malta, qabel dak ix-xoljiment.
(4) Kull tibdil tal-konfini ta’ xi distrett elettorali skond dan l-
artikolu ghandu jsir b’dak il-mod li jizgura li, fiz-zmien meta l-
Kummissjoni taghmel ir-revizjoni taghha, in-numru miksub bid-
divizjoni ta’ l-elettorat totali fid-distrett (kif zgurat b’riferenza
ghar-registru elettorali fis-sehh dak iz-zmien) bin-numru ta’
membri li ghandhom jigu eletti ghall-Kamra tad-Deputati minn dak
id-distrett ikun kemm jista’ jkun daqs il-kwota elettorali kemm
ikun ragonevolment prattikabbli:
Izda kull tibdil bhal dak jista’ jsir b’dak il-mod li n-numru
ta’ eletturi f’dak id-distrett ikun, fiz-zmien meta l-Kummissjoni
taghmel ir-revizjoni taghha, akbar jew anqas mill-kwota elettorali
moltiplikata bin-numru ta’ membri li ghandhom ikunu hekk eletti,
izda f’ebda kaz b’aktar minn hamsa fil-mija, sabiex jittiehed kont
tal-vicinanza geografika, differenzi fid-densita ta’ popolazzjoni u
fatturi ohra rilevanti.
(5) Ghall-finijiet ta’ kull revizjoni maghmula skond dan l-
artikolu, "kwota elettorali" tfisser in-numru miksub bid-divizjoni
ta’ l-elettorat totali ta’ Malta (kif zgurat mir-registru elettorali fis-
sehh fiz-zmien meta l-Kummissjoni taghmel dik ir-revizjoni) bin-
numru totali ta’ membri li ghandhom ikunu eletti ghall-Kamra tad-
Deputati fl-elezzjoni generali li ssir wara x-xoljiment sussegwenti
 40 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Parlament.
(6) It-tmexxija ta’ elezzjonijiet f’kull distrett elettorali u ta’
kull votazzjoni mehuda skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
66(3) ta’ din il-Kostituzzjoni tkun suggetta ghad-direzzjoni u
sorveljanza tal-Kummissjoni Elettorali.
Mili ta’ vakanzi.  62. Kull meta l-post ta’ xi membru tal-Kamra tad-Deputati jsir
vakanti l-vakanza ghandha timtela bil-mod provdut bi jew skond xi
ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta.
Decizjoni ta’ 
kwistjonijiet dwar 
membru. 
Emendat: 
XLVII. 1972.2. 
63. Kull kwistjoni jekk - 
(a) xi persuna tkunx giet eletta validament bhala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(b) xi membru tal-Kamra jkunx ivvaka l-post tieghu fiha
jew ikunx mehtieg, skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu
bhala membru; jew
(c) xi persuna tkunx giet eletta validament bhala Speaker
minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra u,
wara li tkun giet hekk eletta, tkunx ivvakat il-kariga
ta’ Speaker,
ghandha tigi mressqa quddiem u deciza mill-Qorti Kostituzzjonali
skond id-disposizzjonijiet ta’ xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun
issehh f’Malta.
Skrivan tal-Kamra 
tad-Deputati u 
persunal tieghu.
64. (1) Ghandu jkun hemm Skrivan tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Il-kariga ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati u l-karigi
tal-membri tal-persunal tieghu jkunu karigi pubblici.
TAQSIMA 2
Setghat u Procedura tal-Parlament
Setgha ta’ ghemil 
ta’ ligijiet. 
65. (1) Bla hsara ghad-disposizzjoriijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Parlament jista’ jaghmel ligijiet ghall-paci, ordni
u gvernar tajjeb ta’ Malta.
(2) Bla hsara ghall-generalita tas-subartikolu (1) u suggetti
ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (3), (4) u (5) ta’ dan l-
artikolu, il-Parlament jista’ b’ligi jistabbilixxi l-privileggi,
immunitajiet u setghat tal-Kamra tad-Deputati u l-membri taghha.
(3) Ma jistghu jittiehdu ebda proceduri civili jew kriminali
kontra xi membru tal-Kamra tad-Deputati ghal kliem li jkunu
ntqalu quddiem, jew miktuba f’rapport lil, il-Kamra jew kumitat
taghha jew minhabba xi kwistjoni jew haga migjuba hemm minnu
b’petizzjoni, abbozz, rizoluzzjoni, mozzjoni jew xort’ohra.
(4) Matul kull sessjoni l-membri tal-Kamra tad-Deputati
ghandhom igawdu liberta minn arrest ghal kull dejn civili hlief dejn
li l-eghmil tieghu jikkostitwixxi reat kriminali.
(5) Ebda procediment mahrug minn xi qorti fl-ezercizzju civili
taghha ma ghandu jigi notifikat jew esegwit gewwa r-recinti tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kamra tad-Deputati waqt li l-Kamra tkun f’seduta jew permezz ta’
l-iSpeaker, l-Iskrivan jew xi ufficjal tal-Kamra.
Tibdil ta’ din il-
Kostituzzjoni. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.26. 
Emendat:
IV. 1987.5;
XIII. 2001.3.
66. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-
Parlament jista’ jibdel kull wahda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni u (safejn taghmel parti mil-ligi ta’ Malta) kull wahda
mid-disposizzjonijiet ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’
Malta.
(2) Safejn jibdel - 
(a) dan l-artikolu; jew
(b) l-artikolu 1, is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 2, is-
subartikolu (1) ta’ l-artikolu 3, is-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 5, l-artikolu 6, l-artikoli minn 32 sa 48 (it-
tnejn inkluzi), l-artikoli 51, 52, 56, 57, 60 u 61, is-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 65, is-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 75, l-artikolu 76 (barra mis-subartikolu (2)
tieghu), l-artikoli 77 u 78, l-artikolu 80, l-artikolu 91,
l-artikoli minn 95 sa 100 (it-tnejn inkluzi), l-artikoli
minn 102 sa 110 (it-tnejn inkluzi), l-artikoli 113, 114,
115A, 118, 119 jew 120 ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(c) l-artikolu 124 ta’ din il-Kostituzzjoni fl-applikazzjoni
tieghu ghal xi wahda mid-disposizzjonijiet specifikati
fil-paragrafu (a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu,
abbozz ghal Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma ghandux jigi
mghoddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-il darba fil-votazzjoni
finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur tieghu l-voti ta’ mhux
anqas minn zewg terzi tal-membri kollha tal-Kamra.
(3) Safejn jibdel - 
(a) dan is-subartikolu jew is-subartikolu (4) ta’ dan l-
artikolu; jew
(b) is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni,
abbozz ghal Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma ghandux jigi
pprezentat lill-President ghall-kunsens tieghu kemm-il darba mhux
inqas minn tliet xhur u mhux iktar minn sitt xhur wara li jkun
ghadda mill-Kamra hekk kif specifikat fis-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu ma jkunx gie mqieghed quddiem l-eletturi kwalifikati li
jivvotaw ghall-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati u l-
maggoranza ta’ l-eletturi li jivvotaw ma jkunux approvaw l-abbozz.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (10) ta’ l-artikolu 56 ta’
din il-Kostituzzjoni ghandhom japplikaw ghall-votazzjoni fuq
abbozz imqieghed quddiem l-eletturi skond is-subartikolu (3) ta’
dan l-artikolu kif japplikaw ghall-votazzjoni fl-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati, u bla hsara ghal dak li ntqal qabel
il-vot fuq dak l-abbozz ghandu jittiehed b’dak il-mod kif
jippreskrivi l-Parlament.
(5) Safejn jibdel xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni barra minn dawk specifikati fis-subartikoli (2) u (3)
ta’ dan l-artikolu, abbozz ghal Att tal-Parlament skond dan l-
 42 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
artikolu ma ghandux jigi mghoddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-
il darba fil-votazzjoni finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur
tieghu l-voti ta’ maggoranza tal-membri kollha tal-Kamra.
(6) Att tal-Parlament li jibdel in-numru tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati ma ghandux jolqot in-numru tal-membri tal-Kamra
qabel ix-xoljiment tal-Parlament li jahbat wara l-hrug tieghu b’ligi.
(7) F’dan l-artikolu -
(a) riferenzi ghal xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi ghal kull ligi
li tigi emendata jew tissostitwixxi dik id-disposizzjoni;
u
(b) riferenzi ghat-tibdil ta’ xi wahda mid-disposizzjonijiet
ta’ din il-Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi ghall-
emendar, modifika jew hrug b’ligi mill-gdid b’emenda
jew modifika jew minghajrhom, ta’ dik id-
disposizzjoni, is-sospensjoni jew thassir ta’ dik id-
disposizzjoni u l-eghmil ta’ disposizzjoni differenti
minflok dik id-disposizzjoni.
Regolar tal-
procedura fil-
Kamra tad-
Deputati.
67. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Kamra tad-Deputati tista’ tirregola l-procedura
taghha stess.
(2) Il-Kamra tad-Deputati tista’ tagixxi nonostanti xi vakanzi
fost il-membri taghha (maghduda kull vakanza mhux mimlija meta
l-Kamra tiltaqa’ ghall-ewwel darba fil jew wara l-gurnata stabbilita
jew wara xi xoljiment tal-Parlament) u l-prezenza jew
partecipazzjoni ta’ xi persuna mhux intitolata li tkun prezenti jew li
tippartecipa fil-proceduri tal-Kamra ma tnehhix il-validita ta’ dawk
il-proceduri.
(3) Kull disposizzjoni maghmula bis-sahha tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu ghat-twaqqif ta’ Kumitati tal-Kamra biex
jinvestigaw hwejjeg ta’ importanza pubblika generali ghandha tkun
hekk maghmula biex tizgura illi, safejn ikun jidher prattikabbli lill-
Kamra, kull Kumitat bhal dak ikun hekk maghmul li jkun
jirrapprezenta b’mod xieraq lill-Kamra.
Gurament li 
ghandu jittiehed 
mill-membri tal-
Kamra tad-
Deputati. 
68. Ebda membru tal-Kamra tad-Deputati ma jithalla jiehu
parti fil-proceduri tal-Kamra (barra minn proceduri mehtiega ghall-
finijiet ta’ dan l-artikolu) sakemm ma jkunx ha u ffirma quddiem il-
Kamra l-gurament ta’ lealta:
Izda l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker u Deputy Speaker tista’ ssir
qabel ma l-membri tal-Kamra jkunu hadu u ffirmaw dak il-
gurament.
Min jippresjedi fil-
Kamra tad-
Deputati.
69. (1) Ghandu jippresjedi f’kull seduta tal-Kamra tad-
Deputati -
(a) l-iSpeaker; jew
(b) fl-assenza ta’ l-iSpeaker, id-Deputy Speaker; jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(c) fl-assenza ta’ l-iSpeaker u tad-Deputy Speaker, dak il-
membru tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew
Segretarju Parlamentari) li l-Kamra tista’ teleggi ghal
dak l-iskop.
(2) Riferenzi f’dan l-artikolu ghal cirkostanzi li fihom l-
iSpeaker jew id-Deputy Speaker ikun assenti jinkludu riferenzi
ghal cirkostanzi li fihom il-kariga ta’ Speaker jew Deputy Speaker
tkun vakanti.
Quorum fil-Kamra 
tad-Deputati. 
70. (1) Jekk f’xi seduta tal-Kamra tad-Deputati xi membru li
jkun prezenti jigbed l-attenzjoni tal-persuna li tkun qed tippresjedi
fis-seduta ghall-assenza ta’ quorum u, wara dak l-intervall li jista’
jkun preskritt fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, il-persuna li tkun
qed tippresjedi f’dik is-seduta tizgura li quorum tal-Kamra jkun
ghadu mhux prezenti, il-Kamra ghandha tigi aggornata.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu - 
(a) quorum  tal-Kamra tad-Deputati jkun maghmul minn
hmistax-il membru; u
(b) il-persuna li tkun tippresjedi fis-seduta tal-Kamra ma
tkunx maghduda fil-kalkolu jekk hemmx  quorum
prezenti.
Votazzjoni.
Kostituzzjoni, kull kwistjoni proposta ghal decizjoni fil-Kamra tad-
Deputati ghandha tigi deciza b’maggoranza tal-voti tal-membri
taghha prezenti u li jivvotaw.
(2) L-iSpeaker  ma ghandux jivvota dwar xi kwistjoni jekk
mhux meta l-voti jkunu ndaqs, f’liema kaz huwa jkollu u jezercita
vot deciziv.
(3) Kull persuna ohra ghandha, meta tippresjedi fil-Kamra tad-
Deputati, izzomm il-vot taghha originali bhala membru u, jekk
dwar xi kwistjoni, il-voti jkunu ndaqs, ikollha wkoll u tezercita vot
deciziv.
Mod ta’ ezercizzju 
tas-setghat 
legislativi.
Emendat: 
LVIII.1974.27. 
72. (1) Is-setgha tal-Parlament li jaghmel ligijiet ghandha tigi
ezercitata b’abbozzi mghoddija mill-Kamra tad-Deputati, u bil-
kunsens moghti ghalihom mill-President.
(2) Meta abbozz jigi prezentat lill-President ghall-kunsens,
huwa ghandu minghajr dewmien juri li jaghti l-kunsens.
(3) Abbozz ma ghandux isir ligi kemm-il darba ma jkunx gie
mghoddi kif imiss u ma jkunx gie moghti l-kunsens ghalih skond
din il-Kostituzzjoni.
(4) Meta ligi jkun gie moghti l-kunsens ghaliha mill-President
din ghandha bla dewmien tigi pubblikata fil-Gazzetta u ma
ghandhiex tibda ssehh sakemm ma tkunx hekk pubblikata, izda l-
Parlament jista’ jipposponi l-bidu fis-sehh ta’ xi ligi bhal dik u
jista’ jaghmel ligijiet b’effett retroattiv.
 44 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Restrizzjoni dwar 
certi mizuri 
finanzjarji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.28. 
73. Hlief wara rakkomandazzjoni tal-President murija minn
Ministru, il-Kamra tad-Deputati ma ghandhiex -
(a) tipprocedi dwar xi abbozz (maghduda kull emenda
ghal abbozz) li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, jipprovdi ghal xi wiehed mill-iskopijiet li
gejjin, jigifieri, biex jimponi jew izid xi taxxa, biex
jimponi jew izid xi piz fuq id-dhul jew fondi ohra ta’
Malta jew biex jibdel xi piz bhal dak xort’ohra milli
billi jnaqqsu, jew biex isir ftehim jew mahfra dwar xi
dejn dovut lil Malta;
(b) tipprocedi dwar xi mozzjoni (maghduda kull emenda
ghal mozzjoni) li l-effett taghha, fil-fehma tal-persuna
li tkun tippresjedi, ikun li tipprovdi ghal xi wiehed
mill-iskopijiet imsemmija qabel; jew
(c) tircievi xi petizzjoni li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, tehtieg li jsir provvediment ghal xi wiehed
mill-iskopijiet imsemmija qabel.
Ilsien tal-Ligijiet. 74. Hlief kif provdut xort’ohra mill-Parlament, kull ligi
ghandha ssir kemm bl-ilsien Malti kif ukoll bl-ilsien Ingliz u, jekk
ikun hemm xi konflitt bejn it-test Malti u t-test Ingliz ta’ xi ligi, it-
test Malti ghandu jipprevali.
TAQSIMA 3
Sejha, Proroga u Xoljiment
Sessjonijiet tal-
Parlament.
Emendat: 
LVIII. 1974.29. 
75. (1) Kull sessjoni tal-Parlament ghandha tibda f’dak iz-
zmien li l-President jista’ bi proklama jistabbilixxi u ghandha
tinzamm f’dak il-post jew f’dawk il-postijiet li l-President bi
proklama, jew li l-Kamra tad-Deputati b’kull mod li jidhrilha
xieraq, jistghu minn zmien ghal zmien jistabbilixxu.
(2) Ghandu jkun hemm sessjoni tal-Parlament ghall-inqas
darba kull sena, hekk illi perijodu ta’ tnax-il xahar ma jghaddix
bejn l-ahhar seduta tal-Parlament f’sessjoni wahda u l-ewwel
seduta tieghu fis-sessjoni sussegwenti.
(3) Il-Kamra tad-Deputati ghandha tiltaqa’ mhux aktar tard
minn xahrejn wara l-pubblikazzjoni tar-rizultat ufficjali ta’ xi
elezzjoni generali mill-Kummissjoni Elettorali f’gurnata stabbilita
mill-President.
Proroga u 
xoljiment tal-
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.30.
76. (1) Il-President jista’ f’kull zmien bi proklama jipproroga
jew ixolji l-Parlament.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu, il-Parlament, jekk ma jkunx xolt aktar kmieni, ghandu
jkompli ghal hames snin mid-data ta’ l-ewwel seduta tieghu wara xi
xoljiment u ghandu wara dan ixolji.
(3) F’kull zmien meta Malta tkun fi gwerra, il-Parlament jista’
minn zmien ghal zmien jestendi l-perijodu ta’ hames snin specifikat
fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ghal mhux izjed minn tnax-il
xahar kull darba:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Izda l-hajja tal-Parlament ma ghandhiex tigi estiza skond
dan is-subartikolu ghal aktar minn hames snin.
(4) Jekk bejn xoljiment tal-Parlament u l-elezzjoni generali
sussegwenti ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati tinholoq
emergenza ta’ dik ix-xorta li, fil-fehma tal-Prim Ministru jkun
jehtieg li jerga’ jissejjah il-Parlament, il-President jista’ bi
proklama jsejjah il-Parlament li jkun gie xolt biex jiltaqa’, u dak il-
Parlament ghandu wara dan jitqies (hlief ghall-fini ta’ l-artikolu 77
u, dwar l-elezzjoni generali sussegwenti, l-artikoli 61(3) u 66(6) ta’
din il-Kostituzzjoni) li ma jkunx gie xolt izda ghandu jitqies (hlief
kif inghad qabel) li jigi xolt fid-data li fiha l-votazzjoni tkun
konkluza fl-elezzjoni generali sussegwenti.
(5) Fl-ezercizzju tas-setghat tieghu skond dan l-artikolu l-
President ghandu jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
Izda - 
(a) jekk il-Kamra tad-Deputati tghaddi rizoluzzjoni, li
jkollha voti favur taghha ta’ maggoranza tal-membri
kollha taghha, li ma ghandhiex fiducja fil-Gvern, u l-
Prim Ministru fi zmien tliet ijiem la ma jirrizenja mill-
kariga tieghu u l-anqas jaghti parir ghal xoljiment, il-
President jista’ jxolji l-Parlament;
(b) jekk il-kariga ta’ Prim Ministru tkun vakanti u l-
President iqis li x’aktarx ma jkunx jista’ fi zmien
ragonevoli jahtar ghal dik il-kariga persuna li jista’
jkollha l-appogg ta’ maggoranza tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati, il-President jista’ jxolji l-Parlament; u
(c) jekk il-Prim Ministru jirrakkomanda xoljiment u l-
President iqis li l-Gvern ta’ Malta jista’ jitkompla
minghajr xoljiment u illi xoljiment ma jkunx fl-
interess ta’ Malta, il-President jista’ jirrifjuta li jxolji
l-Parlament.
Elezzjonijiet 
generali.
Emendat: 
LVIII. 1974.31. 
77. Elezzjoni generali tal-membri tal-Kamra tad-Deputati
ghandha tinzamm f’dak iz-zmien gheluq tliet xhur wara kull
xoljiment tal-Parlament kif il-President, li jagixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, ghandu jistabbilixxi bi proklama.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
Awtorita 
esekuttiva ta’ 
Malta.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.32. 
78. (1) L-awtorita esekuttiva ta’ Malta hija fil-President.
(2) L-awtorita esekuttiva ta’ Malta ghandha tigi ezercitata mill-
President, jew direttament jew permezz ta’ ufficjali subordinati
ghalih, skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(3) Ebda haga f’dan l-artikolu ma timpedixxi lill-Parlament
milli jikkonferixxi funzjonijiet fuq persuni jew awtoritajiet li ma
jkunux il-President.
Il-Kabinett.
maghmul mill-Prim Ministru u dak in-numru ta’ Ministri ohra li
 46 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jistghu jigu mahtura skond l-artikolu 80 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kabinett ikollu d-direzzjoni generali u l-kontroll tal-
Gvern ta’ Malta u jkun responsabbli kollettivament dwar hekk lejn
il-Parlament.
Hatra ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.33.
80. Kull meta jkun hemm lok ghall-hatra ta’ Prim Ministru, il-
President ghandu jahtar bhala Prim Ministru l-membru tal-Kamra
tad-Deputati li, fil-gudizzju tieghu, ikun l-ahjar li jkun jista’ jgawdi
l-appogg tal-maggoranza tal-membri tal-Kamra u ghandu, waqt li
jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, jahtar lill-Ministri l-ohra
minn fost il-membri tal-Kamra tad-Deputati:
Izda jekk ikun hemm lok ghall-eghmil ta’ hatra ghall-kariga
ta’ Prim Ministru jew xi Ministru iehor waqt li l-Parlament ikun
xolt, persuna li kienet membru tal-Kamra tad-Deputati minnufih
qabel ix-xoljiment tista’ tigi mahtura bhala Prim Ministru jew xi
Ministru iehor bhallikieku, f’kull kaz, dik il-persuna kienet ghadha
membru tal-Kamra tad-Deputati, izda kull persuna hekk mahtura
ghandha tivvaka l-kariga fil-bidu tas-sessjoni sussegwenti tal-
Parlament jekk ma tkunx f’dak iz-zmien membru taghha.
Tizmim ta’ kariga 
ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.34. 
81. (1) Jekk il-Kamra tad-Deputati tghaddi rizoluzzjoni, li
jkollha favur taghha l-voti ta’ maggoranza tal-membri kollha
taghha, li ma jkollhiex fiducja fil-Gvern, il-President jista’ jnehhi l-
Prim Ministru mill-kariga:
Izda l-President ma ghandux jaghmel hekk jekk ma jkunux
ghaddew tliet ijiem u jkun iddecida li ma jxoljix il-Parlament skond
l-artikolu 76 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-kariga ta’ Prim Ministru ssir ukoll vakanti -
(a) meta, wara xi xoljiment tal-Parlament, il-Prim
Ministru jkun informat mill-President li l-President
ikun sejjer jahtru mill-gdid bhala Prim Ministru jew
sejjer jahtar persuna ohra bhala Prim Ministru;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’ohra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(c) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
mehtieg li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
(3) Il-kariga ta’ Ministru, minbarra dik ta’ Prim Ministru,
ghandha ssir vakanti-
(a) mal-hatra jew hatra mill-gdid ta’ xi persuna ghall-
kariga ta’ Prim Ministru;
(b) jekk il-hatra tieghu ghall-kariga tieghu tigi mhassra
mill-President, li jagixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru;
(c) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’ohra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(d) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
KOSTITUZZJONITA’MALTA
mehtieg li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
Assenjazzjoni ta’ 
portafolji lill-
Ministri. 
Emendat: 
LVIII.1974.35. 
82. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-President, li jagixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’, b’direttivi bil-miktub, jassenja lill-Prim Ministru
jew kull Ministru iehor responsabbilta ta’ kull xoghol tal-Gvern ta’
Malta maghduda l-amministrazzjoni ta’ xi dipartiment tal-gvern.
(2) Ebda haga f’dan l-artikolu ma taghti setgha lill-President li
jaghti lil xi Ministru awtorita biex jezercita xi setgha jew jaqdi xi
dmir li hija moghtija jew huwa impost minn din il-Kostituzzjoni
jew xi ligi ohra fuq xi persuna jew awtorita li ma tkunx dak il-
Ministru.
Agent Prim 
Ministru. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.36.
83. (1) Kull meta l-Prim Ministru jkun assenti minn Malta jew
bil-vaganzi, jew ma jkunx jista’ minhabba mard jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieghu, il-President jista’ jawtorizza xi membru iehor tal-
Kabinett biex jaqdi dawk il-funzjonijiet (li ma jkunux dawk il-
funzjonijiet moghtija b’dan l-artikolu) u dak il-membru jkun jista’
jaqdi dawk il-funzjonijiet sakemm l-awtorita tieghu tigi revokata
mill-President.
(2) Is-setghat tal-President skond dan l-artikolu ghandhom jigu
ezercitati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru:
Izda jekk il-President iqis li ma jkunx prattikabbli li jikseb
il-parir tal-Prim Ministru minhabba l-assenza jew mard tieghu
huwa jkun jista’ jezercita dawk is-setghat minghajr dak il-parir.
Ministri 
temporanji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.37. 
84. (1) Kull meta Ministru li ma jkunx il-Prim Ministru ma
jkunx jista’, minhabba mard jew assenza tieghu minn Malta, jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President jkun jista’ jahtar
membru iehor tal-Kamra tad-Deputati biex ikun Ministru
temporanju:
Izda jekk ikun hemm lok ghall-eghmil ta’ hatra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li, minnufih qabel ix-xoljiment, kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ tigi mahtura bhala Ministru
temporanju bhallikieku kienet ghadha membru ta’ dik il-Kamra,
izda kull persuna hekk mahtura ghandha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx f’dak iz-
zmien membru taghha.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 ta’ din il-
Kostituzzjoni, Ministru temporanju ghandu jzomm il-kariga
sakemm jigi notifikat mill-President li l-Ministru, li minhabba l-
inkapacita tieghu li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu huwa gie
mahtur, rega’ sar kapaci li jaqdi l-funzjonijiet tieghu jew sakemm
dak il-Ministru jivvaka l-kariga tieghu.
(3) Is-setghat tal-President skond dan l-artikolu ghandhom jigu
ezercitati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru.
Ezercizzju tal-
funzjonijiet tal-
President. 
Emendat: 
LVIII. 1974.38.
85. (1) Fl-ezercizzju tal-funzjonijiet tieghu l-President ghandu
jagixxi skond il-parir tal-Kabinett jew ta’ Ministru li jagixxi skond
l-awtorita generali tal-Kabinett hlief fil-kazijiet meta huwa mehtieg
 48 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi ligi ohra li jagixxi skond il-parir ta’
xi persuna jew awtorita li ma tkunx il-Kabinett:
Izda l-President ghandu jagixxi skond il-gudizzju deliberat
tieghu stess fl-esekuzzjoni tal-funzjonijiet li gejjin -
(a) fl-ezercizzju tas-setghat dwar ix-xoljiment tal-
Parlament moghtija lilu skond il-proviso li hemm mas-
subartikolu (5) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(b) fl-ezercizzju tas-setgha li jahtar il-Prim Ministru jew
inehhi l-Prim Ministru mill-kariga moghtija lilu bl-
artikolu 80 u bis-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni;
(c) fl-ezercizzju tas-setghat moghtija lilu bl-artikolu 83 ta’
din il-Kostituzzjoni (li jirriferixxi ghall-qadi tal-
funzjonijiet tal-Prim Ministru matul assenza, vaganzi
jew mard) fic-cirkostanzi msemmija fil-proviso li
hemm mas-subartikolu (2) ta’ dak l-artikolu;
(d) fl-ezercizzju tas-setgha li jahtar il-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni u li jhassar kull hatra bhal dik moghtija
lilu bl-artikolu 90 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(e) meta juri l-approvazzjoni tieghu ghall-finijiet tas-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 110 ta’ din il-
Kostituzzjoni dwar hatra ghal kariga fil-persunal
tieghu.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-President huwa mehtieg li
jagixxi skond il-parir ta’ xi persuna jew awtorita, il-kwistjoni jekk
ikunx f’xi kaz ircieva, jew ikunx agixxa skond, dak il-parir ma
ghandhiex tigi ezaminata minn ebda qorti.
(3) Ir-riferenza fis-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ghall-
funzjonijiet tal-President ghandha tiftiehem bhala riferenza ghas-
setghat u dmirijiet tieghu fl-ezercizzju ta’ l-awtorita esekuttiva ta’
Malta u ghal kull setghat u dmirijiet ohra moghtija lilu jew imposti
fuqu bhala President bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi ligi
ohra.
Ezercizzju tal-
funzjonijiet tal-
Prim Ministru. 
86. (1) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
mehtieg li jezercita xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’ xi
persuna jew awtorita huwa ghandu jezercita dik il-funzjoni skond
dik ir-rakkomandazzjoni:
Izda - 
(a) qabel ma jagixxi skond hekk huwa jista’ jirriferixxi
lura ghal darba wahda dik ir-rakkomandazzjoni ghal
konsiderazzjoni mill-gdid minn dik il-persuna jew
awtorita; u
(b) jekk dik il-persuna jew awtorita, wara li tkun
ikkunsidrat mill-gdid ir-rakkomandazzjoni originali
skond il-paragrafu ta’ qabel dan, tissostitwixxi
rakkomandazzjoni differenti, id-disposizzjonijiet ta’
dan is-subartikolu ghandhom jghoddu ghal dik ir-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
rakkomandazzjoni differenti bhalma jghoddu ghar-
rakkomandazzjoni originali.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
mehtieg li jaqdi xi funzjoni wara konsultazzjoni ma’ xi persuna jew
awtorita, huwa ma jkunx obbligat li jaqdi dik il-funzjoni skond il-
parir ta’ dik il-persuna jew awtorita.
(3) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
mehtieg li jaqdi xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’, jew
wara konsultazzjoni ma’, xi persuna jew awtorita, il-kwistjoni jekk
huwa jkunx f’xi kaz ircieva, jew ikunx agixxa skond dik ir-
rakkomandazzjoni jew jekk ikunx ikkonsulta ma’ dik il-persuna
jew awtorita ma ghandhiex tigi ezaminata minn ebda qorti.
Il-President 
ghandu jkun 
informat dwar 
hwejjeg ta’ gvern.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.39.
87. Il-Prim Ministru ghandu jzomm lill-President informat
ghal kollox dwar it-tmexxija generali tal-Gvern ta’ Malta u ghandu
jaghti lill-President dak it-taghrif li huwa jista’ jitlob dwar xi haga
partikolari li ghandha x’taqsam mal-Gvern ta’ Malta.
Segretarji 
Parlamentari. 
Emendat: 
LVIII. 1974.40. 
88. (1) Il-President, li ghandu jagixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’ jahtar Segretarji Parlamentari minn fost il-membri
tal-Kamra tad-Deputati biex jghinu lill-Ministri fil-qadi tad-
dmirijiet taghhom:
Izda jekk jinqala’ lok ghall-eghmil ta’ hatra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li minnufih qabel ix-xoljiment kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ tigi mahtura bhala Segretarju
Parlamentari bhallikieku kienet ghadha membru ta’ dik il-Kamra,
imma kull persuna hekk mahtura ghandha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx dak iz-zmien
membru taghha.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni ghandhom jghoddu ghas-Segretarji
Parlamentari bhalma jghoddu ghall-Ministri.
Gurament li 
ghandu jittiehed 
mill-Ministri. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.41. 
89. Ministru jew Segretarju Parlamentari ma ghandux jidhol
ghad-dmirijiet tal-kariga tieghu jekk ma jkunx ha u ffirma l-
gurament ta’ lealta u l-gurament ghall-qadi xieraq tal-kariga tieghu
murija fit-Tielet u fit-Tieni Skeda li jinsabu ma’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap ta’ l-
Oppozizzjoni.
Emendat: 
LVIII. 1974.42.
90. (1) Ghandu jkun hemm Kap ta’ l-Oppozizzjoni li jkun
mahtur mill-President.
(2) Kull meta jkun hemm lok ghall-hatra ta’ Kap ta’ l-
Oppozizzjoni, il-President ghandu jahtar -
(a) jekk ikun hemm partit ta’ oppozizzjoni wiehed li l-
forza numerika tieghu fil-Kamra tad-Deputati tkun
akbar mill-forza ta’ kull partit iehor ta’ oppozizzjoni,
il-membru tal-Kamra tad-Deputati li jkun il-Kap ta’
dak il-partit; jew
(b) jekk, minhabba egwaljanza fil-forza numerika tal-
partiti ta’ oppozizzjoni fil-Kamra jew minhabba li ma
jkunx hemm partit ta’ oppozizzjoni, ebda persuna ma
 50 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tkun kwalifikata ghall-hatra skond il-paragrafu (a) ta’
dan is-subartikolu, il-membru tal-Kamra li, fil-
gudizzju tal-President, ikollu l-appogg ta’ l-akbar
grupp singlu ta’ membri tal-Kamra f’oppozizzjoni
ghall-Gvern li jkunu lesti biex jappoggaw kap wiehed.
(3) Il-kariga ta’ Kap ta’ l-Oppozizzjoni ghandha ssir vakanti -
(a) jekk wara xi xoljiment tal-Parlament, huwa jigi
nformat mill-President illi l-President ikun sejjer
jahtar persuna ohra bhala Kap ta’ l-Oppozizzjoni;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’ohra milli b’xoljiment tal-Parlament; 
(c) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
mehtieg li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieghu bhala
membru tal-Kamra tad-Deputati; jew
(d) jekk il-hatra tieghu tigi mhassra skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu.
(4) Jekk, fil-gudizzju tal-President, membru tal-Kamra tad-
Deputati li ma jkunx il-Kap ta’ l-Oppozizzjoni, ikun sar il-Kap fil-
Kamra tal-partit fl-oppozizzjoni li jkollu l-akbar forza numerika fil-
Kamra jew, skond il-kaz, il-Kap ta’ l-Oppozizzjoni jkun temm milli
jkollu l-appogg ta’ l-akbar grupp singlu ta’ membri f’oppozizzjoni
ghall-Gvern, il-President ghandu jhassar il-hatra tal-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni.
(5) Is-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu ma jkollux sehh waqt li
l-Parlament ikun xolt.
Avukat Generali.
Emendat: 
LVIII. 1974.43. 
91. (1) Ghandu jkun hemm Avukat Generali li l-kariga tieghu
tkun kariga pubblika u li jkun mahtur mill-President li ghandu
jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Hadd ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ Avukat
Generali jekk ma jkunx kwalifikat ghal hatra bhala mhallef tal-
Qrati Superjuri.
(3) Fl-ezercizzju tas-setghat tieghu biex jistitwixxi, jaghmel u
jwaqqaf proceduri kriminali u ta’ kull setghat ohra moghtija lilu
b’xi ligi f’termini li jawtorizzawh li jezercita dik is-setgha fil-
gudizzju individwali tieghu l-Avukat Generali ma jkunx suggett
ghad-direzzjoni jew kontroll ta’ ebda persuna jew awtorita ohra.
(4) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (5) ta’ dan
l-artikolu, l-Avukat Generali ghandu jivvaka l-kariga tieghu meta
jaghlaq l-eta ta’ sittin sena.
(5) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97 ta’ din il-
Kostituzzjoni ghandhom jghoddu ghall-Avukat Generali.
Segretarji 
Permanenti u 
kapijiet ta’ 
dipartimenti tal-
gvern.
Emendat: 
LVIII. 1974.44.
92. (1) Meta lil xi Ministru tkun giet moghtija r-
responsabbilta ghal xi dipartiment tal-gvern, huwa ghandu jezercita
direzzjoni generali u kontroll fuq dak id-dipartiment; u, bla hsara
ghal dik id-direzzjoni u kontroll, id-dipartiment jista’ jkun taht is-
sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Izda zewg dipartimenti tal-gvern jew izjed jistghu jitqeghdu
taht is-sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti wiehed.
(2) Il-Prim Ministru jkun responsabbli ghall-assennjazzjoni ta’
dipartimenti tal-gvern lil Segretarji Permanenti.
(3) Is-setgha ta’ hatra ta’ ufficjali pubblici biex izommu jew
jagixxu fil-kariga ta’ Segretarju Permanenti u ta’ tnehhija mill-
kariga ta’ persuni li jkunu jzommu jew ikunu qed jagixxu f’dik il-
kariga tkun fil-President li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
moghti wara li l-Prim Ministru jkun ikkonsulta mal-Kummissjoni
dwar is-Servizz Pubbliku.
(4) Il-kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern li ma jkunux dawk li l-
mod ta’ hatra taghhom huwa specifikatament provdut f’din il-
Kostituzzjoni ghandhom ikunu mahtura minn fost l-ufficjali
pubblici anzjani mill-Prim Ministru wara konsultazzjoni mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
Prerogattiva ta’ 
mahfra.
Emendat: 
LVIII. 1974.45. 
93. (1) Il-President ikollu s-setgha li - 
(a) jaghti lil xi persuna li jkollha x’taqsam fi jew tkun giet
misjuba hatja ta’ xi reat mahfra, sew hielsa jew
suggetta ghal kondizzjonijiet skond il-ligi;
(b) jaghti lil xi persuna sospensjoni, sew indefinita jew
ghal perijodu specifikat, dwar l-esekuzzjoni ta’ xi
kundanna moghtija lil dik il-persuna ghal xi reat;
(c) jissostitwixxi forma ta’ piena anqas harxa minflok xi
piena imposta fuq xi persuna ghal xi reat; jew
(d) jahfer fl-intier taghha jew f’parti minnha kull
kundanna moghtija lil xi persuna ghal reat jew ghal xi
penali jew konfiska li xort’ohra tkun dovuta lill-Istat
minhabba f’xi reat.
(2) (a) Meta xi persuna tkun giet kundannata ghal mewt minn
xi qorti f’Malta, il-President ghandu jara li rapport bil-
miktub tal-kaz mill-imhallef gudikant, jew, fil-kaz ta’
qorti marzjali mill-persuna li tkun ippresjediet, u dak
it-taghrif l-iehor miksub mill-inkartament tal-kaz jew
minn band’ohra kif il-President jista’ jehtieg, jigi
mibghut lill-Ministru responsabbli ghall-gustizzja.
(b) L-imsemmi Ministru ghandu jibghat dak ir-rapport
miktub u taghrif (jekk ikun hemm) lill-Kabinett, u l-
Kabinett ghandu jaghti parir lill-President jekk
ghandux jaghti lill-hati mahfra jew sospensjoni fl-
ezercizzju tas-setghat moghtija lilu b’dan l-artikolu.
Segretarju tal-
Kabinett. 
94. (1) Ghandu jkun hemm Segretarju tal-Kabinett li ghandu
jkun ufficjal pubbliku hekk nominat mill-Prim Ministru.
(2) Is-Segretarju tal-Kabinett ikun responsabbli, skond dawk l-
istruzzjonijiet li jistghu jigu moghtija lilu mill-Prim Ministru, biex
jipprepara x-xoghol ghal, u biex izomm il-minuti ta’, il-laqghat tal-
Kabinett u biex iwassal id-decizjonijiet tal-Kabinett lill-persuna
jew awtorita xierqa, u jkollu dawk il-funzjonijiet l-ohra li l-Prim
Ministru jista’ minn zmien ghal zmien jordna.
 52 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU VIII
Il-Gudizzjarju 
Qrati Superjuri.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.46.
95. (1) Ghandu jkun hemm f’MaIta u ghal Malta dawk il-Qrati
Superjuri li jkollhom dawk is-setghat u gurisdizzjoni kif ikun
provdut b’xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta.
(2) Wahda mill-Qrati Superjuri, maghmula minn tlieta mill-
imhallfin li jkunu jistghu, skond xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun
issehh f’Malta, joqghodu fil-Qorti ta’ l-Appell, ghandha tkun
maghrufa bhala l-Qorti Kostituzzjonali u jkollha gurisdizzjoni li
tisma’ u tiddecidi - 
(a) dawk il-kwistjonijiet li huma msemmija fl-artikolu 63
tal-Kostituzzjoni;
(b) kull haga riferita lilha skond l-artikolu 56 ta’ din il-
Kostituzzjoni u kull haga riferita lilha skond kull ligi
dwar l-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati;
(c) appelli minn decizjonijiet tal-Prim’Awla tal-Qorti
Civili skond l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) appelli minn decizjonijiet ta’ xi qorti ta’ gurisdizzjoni
originali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni li ma jkunux
dawk li jistghu jaqghu taht l-artikolu 46 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(e) appelli minn decizjonijiet ta’ xi qorti ta’ gurisdizzjoni
originali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar il-validita ta’
ligijiet li ma jkunux dawk li jistghu jaqghu taht l-
artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(f) kull kwistjoni deciza minn qorti ta’ gurisdizzjoni
originali f’Malta flimkien ma’ xi wahda mill-
kwistjonijiet imsemmija fil-paragrafi ta’ qabel ta’ dan
is-subartikolu li minnha jkun sar appell lill-Qorti
Kostituzzjonali:
Izda ebda haga li tinsab f’dan il-paragrafu ma
ttellef li appell jingieb separatament quddiem il-Qorti
ta’ l-Appell skond xi ligi li ghal dak iz-zmien ikun
hemm issehh f’Malta.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, jekk xi kwistjoni bhalma hija msemmija fil-paragrafu (d)
jew (e) ta’ dak is-subartikolu tqum ghall-ewwel darba fi proceduri
f’qorti ta’ gurisdizzjoni ta’ appell, dik il-qorti ghandha tibghat il-
kwistjoni quddiem il-qorti li tkun tat id-decizjoni originali, kemm-
il darba fil-fehma taghha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx
semplicement frivola jew vessatorja, u dik il-qorti ghandha taghti
d-decizjoni taghha fuq kull kwistjoni bhal dik u, bla hsara ghal kull
appell skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni ghandha
tiddisponi mill-kwistjoni skond dik id-decizjoni.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ta’ l-artikolu 46
ta’ din il-Kostituzzjoni ghandhom jghoddu ghall-Qorti
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kostituzzjonali u ghal dak l-iskop riferenzi ghal dak l-artikolu fl-
imsemmija subartikoli ghandhom jiftehmu bhala riferenzi ghal dan
l-artikolu.
(5) Jekk f’xi zmien matul l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati u matul it-tletin gurnata li jigu wara dik l-elezzjoni, il-
Qorti Kostituzzjonali ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-
artikolu, dik il-Qorti ghandha minnufih u sakemm tkun xort’ohra
kostitwita skond il-ligi, tkun kostitwita bis-sahha ta’ dan is-
subartikolu u tkun maghmula mit-tliet imhallfin l-aktar anzjani li
jkunu fil-kariga f’dak iz-zmien, maghdud, jekk ikun hemm f’dik il-
kariga, il-Prim Imhallef jew imhallef iehor li jkun qed jaqdi l-
funzjonijiet ta’ Prim Imhallef; u jekk f’xi zmien iehor l-imsemmija
Qorti ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-artikolu ghal iktar
minn hmistax-il gurnata, dik il-Qorti ghandha, malli jghaddi l-
imsemmi zmien ta’ hmistax-il gurnata u sakemm tkun xort’ohra
kostitwita skond il-ligi, tkun kostitwita bis-sahha ta’ dan is-
subartikolu u tkun maghmula mit-tliet imhallfin l-aktar anzjani kif
imsemmi qabel.
(6) L-imhallfin tal-Qrati Superjuri ghandhom ikunu Prim
Imhallef u dak in-numru ta’ imhallfin ohra kif jista’ jkun preskritt
b’xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta:
Izda l-kariga ta’ imhallef tal-Qrati Superjuri ma ghandhiex,
minghajr il-kunsens tieghu, tigi abolita waqt li huwa jkun fil-
kariga.
Hatra ta’ imhallfin.
Emendat: 
LVIII. 1974.47. 
96. (1) L-Imhallfin tal-Qrati Superjuri ghandhom jigu
mahtura mill-President li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun mahtur imhallef tal-
Qrati Superjuri kemm-il darba ghal perijodu ta’, jew perijodi li
jammontaw b’kollox ghal, mhux anqas minn tnax-il sena ma jkunx
jew ezercita bhala avukat f’Malta jew serva bhala magistrat
f’Malta, jew f’parti hekk ezercita u f’parti hekk serva.
Tizmim ta’ kariga 
ta’ imhallfin. 
Emendat: 
LVIII.1974.48. 
97. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
imhallef tal-Qrati Superjuri ghandu jivvaka l-kariga tieghu meta
jaghlaq l-eta ta’ hamsa u sittin sena.
(2) Imhallef tal-Qrati Superjuri ma ghandux jitnehha mill-
kariga tieghu hlief mill-President wara indirizz mill-Kamra tad-
Deputati li jkollu favur tieghu l-vot ta’ mhux anqas minn zewg terzi
tal-membri taghha u li jitlob ghal dik it-tnehhija minhabba
inkapacita ippruvata li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu (kemm
jekk ghal mard korporali jew mentali jew ghal xi raguni ohra) jew
imgieba hazina ippruvata.
(3) Il-Parlament jista’ b’ligi jirregola l-procedura ghall-
prezentata ta’ indirizz u ghall-investigazzjoni u prova dwar l-
inkapacita jew imgieba hazina ta’ mhallef tal-Qrati Superjuri skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar subartikolu qabel dan.
 54 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Agent Prim 
Imhallef u agenti 
imhallfin. 
Emendat:
LVIII. 1974.49
98. (1) Jekk il-kariga ta’ Prim Imhallef tkun vakanti jew jekk
il-Prim Imhallef ghal xi raguni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieghu, f’dak il-kaz, sakemm persuna tkun mahtura ghal
u tkun assumiet il-funzjonijiet ta’ dik il-kariga jew sakemm il-Prim
Imhallef ikun irrezuma dawk il-funzjonijiet, skond il-kaz, dawk il-
funzjonijiet ghandhom (hlief safejn, u fil-kaz, isir provvediment
iehor b’ligi) jigu moqdija minn dak il-wiehed mill-imhallfin l-ohra
tal-Qrati Superjuri li jista’ jkun nominat ghal hekk mill-President,
li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Jekk il-kariga ta xi mhallef tal-Qrati Superjuri (li ma jkunx
il-Prim Imhallef) tkun vakanti jew jekk xi mhallef bhal dak ikun
mahtur biex jagixxi bhala Prim Imhallef jew ikun ghal xi raguni
inkapaci li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President, li
jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, jista’ jahtar persuna
kwalifikata ghal hatra bhala mhallef tal-Qrati Superjuri biex tagixxi
bhala mhallef ta’ dawk il-Qrati:
Izda persuna tista’ tigi hekk mahtura ghalkemm tkun
ghalqet l-eta ta’ hamsa u sittin sena.
(3) Kull persuna mahtura skond is-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu biex tagixxi bhala mhallef tal-Qrati Superjuri ghandha
tkompli hekk tagixxi ghal perijodu tal-hatra taghha jew, jekk ebda
perijodu bhal dak ma jkun specifikat, sakemm il-hatra taghha tigi
mhassra mill-President li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
Qrati Inferjuri.  99. Ghandu jkun hemm f’Malta u ghal Malta dawk il-qrati
inferjuri li jkollhom dawk is-setghat u gurisdizzjoni kif jista’ jkun
provdut b’xi ligi li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta.
Magistrati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.50. 
100. (1) Il-magistrati tal-qrati inferjuri ghandhom jigu
mahtura mill-President li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Hadd ma jkun kwalifikat biex ikun mahtur ghal jew biex
jagixxi fil-kariga ta’ magistrat tal-qrati inferjuri kemm-il darba ma
jkunx ezercita bhala avukat f’Malta ghal perijodu ta’, jew perijodi
li jammontaw b’kollox ghal, mhux anqas minn seba’ snin.
(3) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan
l-artikolu, magistrat tal-qrati inferjuri ghandu jivvaka l-kariga
tieghu meta jaghlaq l-eta ta’ sittin sena.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97
ta’ din il-Kostituzzjoni ghandhom jghoddu ghall-magistrati tal-
qrati inferjuri.
Guramenti li 
ghandhom jittiehdu 
minn imhallfin u 
magistrati. 
101. Imhallef tal-Qrati Superjuri jew magistrat tal-qrati inferjuri
ma ghandux jidhol ghad-dmirijiet tal-kariga tieghu sakemm ma
jkunx ha u iffirma l-gurament ta’ lealta u dak il-gurament ghall-
qadi xieraq tal-kariga tieghu kif jista’ jkun preskritt b’xi ligi li ghal
dak iz-zmien tkun issehh f’Malta.
Kummissjoni 
ghall-
Amministrazzjoni 
tal-Gustizzja.
Mizjud: 
IX. 1994.2.
101A. (1) Ghandu jkun hemm Kummissjoni ghall-
Amministrazzjoni tal-Gustizzja li tkun maghmula mill-President, li
jkun Chairman, u minn disa’ membri ohra kif gej:
(a) il-Prim Imhallef li jkun Deputy Chairman u jippresjedi
l-Kummissjoni fin-nuqqas tac-Chairman;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(b) l-Avukat Generali, ex officio;
(c) zewg membri eletti ghal zmien erba’ snin mill-
imhallfin tal-Qrati Superjuri minn fosthom stess;
(d) zewg membri eletti ghal zmien erba’ snin mill-
magistrati tal-Qrati Inferjuri minn fosthom stess;
(e) zewg membri mahturin ghal zmien erba’ snin, wiehed
mill-Prim Ministru u l-iehor mill-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni li f’kull kaz ikunu persuna li mill-inqas
ikollha l-eta ta’ hamsa u erbghin sena, u li tkun tgawdi
r-rispett generali tal-pubbliku u tkun maghrufa ghall-
integrita u onesta taghha;
(f) il-President tal-Kamra ta’ l-Avukati, ex officio.
(2) Il-President ghandu jkollu biss il-vot deciziv; meta d-
Deputy Chairman jippresiedi fuq xi laqgha tal-Kummissjoni,
ghandu jzomm il-vot originali flimkien mal-vot deciziv.
(3) Il-membri eletti fil-Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni
tal-Gustizzja ghandhom jigu eletti skond dawk ir-Regoli li jistghu
jigu stabbiliti mill-persuna jew awtorita kif imsemmi fis-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(4) (a) Persuna ma tkunx kwalifikata li tinhatar jew tkompli
zzomm il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni ghall-
Amministrazzjoni tal-Gustizzja:
(i) jekk tkun Ministru, Segretarju Parlamentari,
Membru tal-Kamra tad-Deputati jew membru ta’
awtorita ta’ gvern lokali; jew
(ii) jekk ikun instab hati ta’ reat punibbli bi
prigunerija ghal kull zmien li jkun; jew
(iii) jekk ikun skwalifikat milli jigi elett bhala
membru tal-Kamra tad-Deputati ghal xi wahda
mir-ragunijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (c),
(d), (e), (f), (g) jew (h) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 54 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(b) Il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni ghall-Amministraz-
zjoni tal-Gustizzja ssir vakanti jekk jinholqu cirkostanzi li, kieku
dik il-persuna ma kenitx membru tal-Kummissjoni, hi ma kenitx
tikkwalifika biex issir membru, u membru tal-Kummissjoni ghandu
jastjeni u jista’ jigi rikuzat fl-istess cirkostanzi bhal imhallef tal-
Qrati Superjuri.
(5) (a)Meta persuna timla’ vakanza mahluqa minn membru tal-
Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja li ma jibqax
membru ghal xi raguni, hlief dik ta’ l-iskadenza tal-perjodu tal-
kariga tieghu, dik il-persuna ghandha tokkupa l-kariga ghaz-zmien
mhux skadut tal-kariga ta’ dak il-membru li jkun issostitwixxa.
(b) Meta membru jkun gie rikuzat jew ikun astjena, il-President
li jagixxi skond il-gudizzju tieghu innifsu biss, jahtar bhala
membru sostitwit biex joqghod fil-Kummissjoni ghall-
Amministrazzjoni tal-Gustizzja kull fejn hu possibbli, persuna li
fil-fehma tieghu jkollha kemm jista’ jkun l-istess kwalitajiet u
kwalifiki daqs il-membru li jkun qieghed jigi sostitwit.
 56 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(c) Meta l-membri li ghandhom jigu eletti taht il-paragrafi (c) u
(d) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, jew mahtura taht il-
paragrafu (e) ta’ l-istess subartikolu, ma jigux hekk eletti jew
mahtura fi zmien gimghatejn minn meta ssir sejha ghalhekk mill-
President, il-President li fl-ghemil ta’ dik il-hatra jagixxi skond il-
gudizzju tieghu biss ghandu hu stess jahtar membri minflokhom li
kull fejn hu possibbli fil-fehma tieghu jkollhom l-istess kwalitajiet
u kwalifiki li ghandu jkollhom dawk il-membri.
(6) (a)  Il-Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja
ghandha f’kull zmien ikollha Kumitat ghall-Avukati u Prokuraturi
Legali li jkollu dik il-kompozizzjoni, u dawk il-funzjonijiet, dawk
is-setghat u dmirijiet li jistghu jigu assenjati lilu b’ligi. Il-
Kummissjoni ghandha fl-ezercizzju ta’ kull funzjoni taghha
relattiva ghal professjonijiet ta’ Avukati u Prokuraturi Legali,
tagixxi permezz ta’ l-imsemmi kumitat b’dak il-mod, u suggett ghal
dik ir-revizjoni kif dik il-ligi tista’ tipprovdi.
(b) Minkejja d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu, il-Kummissjoni ghandha tirreferi lill-Kumitat ghall-
Avukati u Prokuraturi Legali (hawn aktar ’il quddiem f’dan is-
subparagrafu msejjah "il-Kumitat") kull kwistjoni li tirrigwarda l-
imgieba hazina ta’ avukat jew prokuratur legali fl-ezercizzju tal-
professjoni taghhom, u, hlief f’kaz ta’ appell, il-Kummissjoni ma
ghandhiex tagixxi xort’ohra fuq dik il-kwistjoni hlief wara li tkun
irceviet u skond il-konkluzjonijiet tal-Kumitat f’dik il-materja.
B’dana illi meta rapport tal-konkluzjonijiet tal-Kumitat ma jkunx
ghadu gie pprezentat lill-Kummissjoni fi zmien xahrejn mill-jum
meta l-kwistjoni tkun tressqet l-ewwel darba quddiem il-Kumitat,
jew f’dak il-perjodu iehor jew perjodi ohrajn li l-Kummissjoni
tista’ tippermetti, li fl-ebda kaz, hlief ghal ragunijiet eccezzjonali
hafna, ma ghandhom jissuperaw l-erba’ xhur, il-Kummissjoni
ghandha minnufih tinvestiga l-kwistjoni u taqtaghha hi nnifisha.
(c) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tal-paragrafu ta’ qabel dan,
il-Kummissjoni tista’ tahtar dawk il-kumitati l-ohra biex jghinuha
fuq kull haga li tigi fil-funzjonijiet taghha, kif jidhrilha xieraq.
(7) Fit-twettiq ta’ dmirijiethom il-membri tal-Kummissjoni u
ta’ xi wiehed mill-kumitati taghha ghandhom jagixxu skond il-
gudizzju individwali taghhom u ma jkunux suggetti ghad-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorita ohra.
(8) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 121 ta’ din il-
Kostituzzjoni ghandhom japplikaw ghal kull kumitat tal-
Kummissjoni.
(9) Ghandu jkun hemm Segretarju tal-Kummissjoni ghall-
Amministrazzjoni tal-Gustizzja li ghandu jagixxi wkoll bhala
Segretarju ghal kull kumitat tal-Kummissjoni. Is-Segretarju tal-
Kummissjoni ghandu jinhatar mill-istess Kummissjoni minn fost l-
ufficjali pubblici li jkunu assenjati fil-Qrati jew minn fost membri
tal-professjonijiet legali. Is-Segretarju ghandu jibqa’ fil-kariga sa
dak iz-zmien li l-Kummissjoni ttemmlu l-hatra tieghu.
(10) Min jinhatar membru tal-Kummissjoni ghall-
Amministrazzjoni tal-Gustizzja jew ta’ xi wiehed mill-kumitati
taghha jista’ jitnehha mill-kariga tieghu mill-President, li jagixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
skond il-parir tal-korp jew persuna li tahtar dak il-membru, izda
dak il-membru jista’ biss jitnehha minhabba f’inkapacita li jwettaq
id-dmirijiet tal-kariga tieghu (kemm jekk ghal mard korporali jew
mentali jew ghal xi raguni ohra) jew imgieba hazina.
(11) Il-funzjonijiet tal-Kummissjoni ghall-Amministraz-zjoni
tal-Gustizzja huma:
(a) li tissorvelja l-hidma tal-qrati superjuri u inferjuri
kollha u li taghmel dawk ir-rakkomandazzjonijiet
mehtiega lill-Ministru responsabbli ghall-gustizzja
dwar ir-rimedji li fil-fehma taghha jistghu jwasslu ghal
hidma aktar efficjenti ta’ dawk il-qrati;
(b) li taghti parir lill-Ministru responsabbli ghall-gustizzja
dwar kull haga li ghandha x’taqsam ma’ l-
organizzazzjoni ta’ l-amministrazzjoni tal-gustizzja;
(c) meta hekk mitluba mill-Prim Ministru li taghti parir
fuq kull hatra li ghandha ssir skond l-artikoli 96, 98 u
100 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) li tifformula kodici jew kodicijiet ta’ etika li
jirregolaw l-imgieba tal-membri tal-gudikatura;
(e) fuq il-parir tal-Kumitat ghall-Avukati u Prokuraturi
Legali, li tifformula kodici jew kodicijiet ta’ etika li
jirregolaw l-imgieba professjonali ta’ membri ta’ dawk
il-professjonijiet:
Izda meta dak il-parir ma jinghatax f’dak iz-
zmien li l-Kummissjoni tista’ tistabbilixxi, il-
Kummissjoni tista’ tifformula dak il-kodici jew dawk
il-kodicijiet minghajr il-htiega ta’ dak il-parir;
(f) li tigbed l-attenzjoni ta’ kull imhallef jew magistrat
fuq kull haga, fil-qorti li fiha hu jkun ipoggi, li ma
tkunx konducenti ghal funzjonament efficjenti u xieraq
ta’ dik il-Qorti, u li tigbed l-attenzjoni ta’ kull imhallef
jew magistrat ghal xi agir li jista’ jolqot il-fiducja li
ghandu minhabba l-kariga tieghu, jew ghal xi nuqqas
minn naha tieghu li jimxi skond xi kodici jew
kodicijiet ta’ etika li jkun japplika ghaliha;
(g) li tezercita, skond kull ligi, dixxiplina fuq avukati u
prokuraturi legali fit-twettiq tal-professjoni taghhom;
u
(h) dawk il-funzjonijiet l-ohra li jistghu jinghatawlha
b’kull ligi.
(12) Il-Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja
ghandha ta’ kull sena taghmel rapport lill-Ministru responsabbli
ghall-gustizzja dwar l-attivitajiet taghha matul is-sena kalendarja
ta’ qabel, u ghandha f’kull zmien meta hekk jidhrilha xieraq jew kif
jista’ jitlob l-istess Ministru, taghmel rapport lill-imsemmi
Ministru fuq xi materja partikolari.
(13) Is-setghat tal-President taht kull ligi, dwar is-surroga ta’ l-
imhallfin u l-magistrati u dwar tqassim ta’ dmirijet ta’ l-imhallfin u
l-magistrati, ghandhom jitwettqu fuq il-parir tal-Ministru
 58 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
responsabbli ghall-gustizzja, b’dan illi l-Ministru ghandu, fl-ghoti
ta’ dak il-parir lill-President, jagixxi skond ir-rakkomandazzjoni li
tkun saritlu mill-Prim Imhallef:
Izda meta l-Prim Imhallef jonqos milli jaghmel
rakkomandazzjoni lill-Ministru, u f’kull kaz, meta l-Ministru jqis li
jkun hekk xieraq, il-Ministru jista’ jaghti parir lill-President, b’dak
il-mod li, fic-cirkostanzi, hu jidhirlu xieraq:
Izda wkoll, f’dak il-kaz il-Ministru ghandu jippubblika
minnufih fil-Gazzetta avviz dwar dak il-fatt li fih jaghti r-ragunijiet
tieghu ghal dik l-azzjoni, u ghandu jaghmel stqarrija dwar dak il-
fatt fil-Kamra tad-Deputati mhux aktar tard mit-tieni seduta li tigi
minnufih wara li jkun ta dak il-parir lill-President.
(14) Il-kwistjoni jekk il-Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni
tal-Gustizzja tkunx qdiet validament xi funzjoni moghtija lilha bi
jew skond din il-Kostituzzjoni ma ghandhiex tigi ezaminata minn
ebda qorti.
KAPITOLU IX 
Finanzi 
Fond Konsolidat. 102. (1) Id-dhul kollu u l-flejjes l-ohra kollha migbura jew
imdahhla minn Malta (li ma jkunux dhul jew flejjes ohra li jithallsu
f’xi fond iehor, li jkun fond imwaqqaf minn jew skond xi ligi li
ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta ghal skop specifiku)
ghandhom, kemm-il darba l-Parlament ma jipprovdix xort’ohra,
jithallsu fi u jifformaw Fond Konsolidat wiehed.
(2) Ebda flejjes ma ghandhom jigu rtirati mill-Fond Konsolidat
hlief biex tithallas l-ispiza li hija addebitata lill-Fond b’din il-
Kostituzzjoni jew xi ligi ohra li ghal dak iz-zmien tkun issehh
f’Malta jew meta l-hrug ta’ dawk il-flejjes ikun gie awtorizzat
b’Att ta’ Approprjazzjoni jew skond l-artikolu 104 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
(3) Ebda flejjes ma ghandhom jigu rtirati minn xi fond
pubbliku li ma jkunx il-Fond Konsolidat kemm-il darba l-hrug ta’
dawk il-flejjes ma jkunx gie awtorizzat bi jew skond xi ligi li ghal
dak iz-zmien tkun issehh f’Malta.
(4) Ebda flejjes ma ghandhom jigu rtirati mill-Fond Konsolidat
jew minn xi fond pubbliku iehor hlief bil-mod preskritt bi jew
skond xi ligi.
(5) In-nefqat, pizijiet u spejjez incidentali ghall-gbir u
amministrazzjoni tal-Fond Konsolidat ghandhom jigu addebitati
lill-Fond.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa mill-Fond 
Konsolidat.
103. (1) Il-Ministru responsabbli ghall-finanzi ghandu jara li
tigi preparata u mqeghda quddiem il-Kamra tad-Deputati qabel, jew
mhux aktar tard minn tletin gurnata wara, il-bidu ta’ kull sena
finanzjarja estimi tad-dhul u hrug ta’ Malta ghal dik is-sena.
(2) Il-kapi tan-nefqa li jkun hemm fl-estimi (li ma tkunx nefqa
addebitata lill-Fond Konsolidat b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi ligi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
ohra li ghal dak iz-zmien tkun issehh f’Malta) ghandhom jigu
mdahhla f’abbozz ta’ ligi, li jkun imsejjah bhala abbozz ta’ ligi ta’
approprjazzjoni, li jipprovdi ghall-hrug mill-Fond Konsolidat tas-
somom mehtiega biex tithallas dik l-ispiza u l-approprjazzjoni ta’
dawk is-somom ghall-iskopijiet specifikati fih.
(3) Jekk dwar xi sena finanzjarja jinsab - 
(a) li l-ammont approprjat bl-Att ta’ Approprjazzjoni ghal
xi skop ikun insufficjenti, jew li tkun qamet htiega ta’
spiza ghal skop li ghalih ebda ammont ma jkun gie
approprjat b’dak l-Att; jew
(b) li xi flejjes ikunu gew minfuqa ghal xi skop b’eccess
ta’ l-ammont (jekk ikun hemm) approprjat ghal dak l-
iskop b’dak l-Att,
estimu supplementari li juri s-somom mehtiega jew minfuqa
ghandu jitqieghed quddiem il-Kamra tad-Deputati u l-kapi ta’ kull
nefqa bhal dik ghandhom jigu mdahhla f’abbozz ta’ ligi ta’
approprjazzjoni supplementari.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa qabel 
approprjazzjoni.
104. Il-Parlament jista’ jaghmel provvediment li bis-sahha
tieghu, jekk l-Att ta’ Approprjazzjoni dwar xi sena finanzjarja ma
jkunx beda jsehh mal-bidu ta’ dik is-sena finanzjarja, il-Ministru
responsabbli ghall-finanzi jista’ jawtorizza l-irtir ta’ flejjes mill-
Fond Konsolidat sabiex tithallas dik l-ispiza li jista’ jqis mehtiega
biex jitmexxa l-Gvern ta’ Malta sat-tmiem ta’ erba’ xhur mill-bidu
ta’ dik is-sena finanzjarja jew sa meta jibda jsehh dak l-Att, liema
jkun l-ewwel.
Fond ta’ 
Kontingenzi.
105. (1) Il-Parlament jista’ jipprovdi ghat-twaqqif ta’ Fond ta’
Kontingenzi u biex jawtorizza lill-Ministru responsabbli ghall-
finanzi, jekk ikun sodisfatt li tkun qamet htiega urgenti u
mprevvista ghal nefqa li ghaliha ma jkunx hemm provvediment
iehor, biex jaghmel avvanzi minn dak il-Fond biex jilqa’ dik il-
htiega.
(2) Meta jsir xi avvanz skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu ghandu jigi prezentat estimu supplementari u ghandu jigi
mressaq kemm jista’ jkun malajr abbozz ta’ ligi ta’ approprjazzjoni
supplementari sabiex jigi mqieghed lura l-ammont hekk avvanzat.
Dejn pubbliku. 
Fond Konsolidat u fondi ohra pubblici ta’ Malta.
(2) F’dan l-artikolu riferenzi ghad-dejn pubbliku ta’ Malta
jinkludu riferenzi ghall-imghax fuq dak id-dejn, hlasijiet ta’ fond
ta’ ammortizzament u flejjes ta’ fidwa dwar dak id-dejn u n-nefqat,
pizijiet u spejjez incidentali ghall-amministrazzjoni ta’ dak id-dejn.
Rimunerazzjoni 
dwar certi karigi.
Emendat: 
LVIII. 1974.52;
XVII. 1997.2.
107. (1) Ghandu jigi mhallas lid-detenturi tal-karigi li
ghalihom jghodd dan l-artikolu dawk is-salarji li jistghu jkunu
preskritti bi jew skond xi ligi.
(2) Is-salarji u kull allowance li jithallsu lid-detenturi tal-karigi
li ghalihom jghodd dan l-artikolu ghandhom jigu addebitati lill-
Fond Konsolidat.
(3) Is-salarju li jithallas lid-detentur ta’ xi kariga li ghalih
 60 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jghodd dan l-artikolu u l-kondizzjonijiet tieghu ta’ kariga, hlief
allowances, ma ghandhomx jigu mibdula bi zvantagg tieghu wara l-
hatra tieghu, u, ghall-finijiet ta’ dan is-subartikolu, safejn is-salarju
jew il-kondizzjonijiet ta’ servizz ta’ xi persuna jiddependu fuq l-
ghazla minn dik il-persuna, is-salarju jew il-kondizzjonijiet li
ghalihom taghmel l-ghazla ghandhom jitqiesu li jkunu aktar
vantagguzi ghaliha minn kull ohrajn li ghalihom setghat taghmel l-
ghazla.
(4) Dan l-artikolu jghodd ghall-karigi msemmija fl-artikoli 48,
91, 95(6), 100, 109, 118 u 120 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Awditur Generali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.53.
Sostitwit:
XVII. 1997.3.
108. (1) Ghandu jkun hemm Awditur Generali li 1-kariga
tieghu tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-funzjonijiet skond
ma hemm provdut fid-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan l-artikolu.
(2) L-Awditur Generali jkun ufficjal tal-Kamra tad-Deputati u
jinhatar mill-President li jagixxi skond rizoluzzjoni tal-Kamra tad-
Deputati li tghaddi bis-sahha tal-voti ta’ mhux anqas minn zewg-
terzi tal-membri kollha tal-Kamra:
Izda meta persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati tigi eletta bhala Speaker tal-Kamra tad-Deputati, dik il-
persuna ma ghandhiex titqies li tkun membru tal-Kamra ghall-ghan
li tigi stabbilita l-maggoranza mehtiega b’dan is-subartikolu.
(3) (a) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’
dan l-artikolu l-Awditur Generali ghandu jibqa’ fil-
kariga ghal perijodu ta’ hames snin mid-data tal-hatra
tieghu u jkun eligibbli li jerga’ jinhatar ghal perijodu
wiehed iehor ta’ hames snin.
(b) Meta l-Awditur Generali jkun inhatar minn fost
ufficjali pubblici u meta tintemm il-hatra jkun ta’ eta
izghar mill-eta ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun giet hekk mahtura ghandha terga’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija fis-subartikolu (6).
(c) L-Awditur Generali ma jkunx jista’, filwaqt li huwa
jkun qed jokkupa dik il-kariga, ikollu xi kariga bi qligh
ohra, jew mod iehor mal-Gvern ta’ Malta jew ma’ xi
intrapriza kummercjali jew professjonali, tkun xi tkun.
(4) (a) L-Awditur Generali jista’ f’kull zmien jitnehha jew jigi
sospiz mill-kariga tieghu mill-President, meta jsirlu
indirizz mill-Kamra tad-Deputati li jsir bis-sahha tal-
voti ta’ mhux anqas minn zewg-terzi tal-membri kollha
tal-Kamra, li fih jintalab biex inehhih mill-kariga
minhabba f’inkapacita  ppruvata li jwettaq il-
funzjonijiet tal-kariga tieghu (sew jekk din tkun
minhabba nuqqas ta’ sahha fizika jew mentali jew
minhabba xi raguni ohra) jew minhabba f’imgieba
hazina ppruvata, u d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a)
tal-proviso li hemm mas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu ghandhom japplikaw ukoll ghall-ghan li tigi
stabbilita l-maggoranza mehtiega b’dan is-subartikolu.
(b) F’kull zmien meta ma jkunx hemm sessjoni tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Parlament, l-Awditur Generali jkun jista’ jigi sospiz
mill-kariga tieghu mill-President, li jagixxi skond il-
gudizzju deliberat tieghu stess, dwar l-inkapacita li
jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tieghu jew imgieba
hazina li dwarha tingieb prova li tissodisfa lill-
President; izda kull sospensjoni bhal dik ma ghandhiex
tkompli ssehh ghal aktar minn xahrejn wara li tibda s-
sessjoni tal-Parlament li jkun imiss minnufih wara.
(5) Il-kontijiet:
(a) tad-dipartimenti u ufficcji tal-Gvern ta’ Malta,
maghdud l-Ufficcju tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku, u l-ufficcju ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-
Deputati, u tal-qrati kollha Superjuri u Inferjuri
f’Malta, u
(b) ta’ dawk l-awtoritajiet pubblici l-ohra jew korpi ohra li
jamministraw, ikollhom f’idejhom, jew juzaw fondi li
jappartjenu direttament jew indirettament lill-Gvern
ta’ Malta kif jista’ jigi preskritt minn xi ligi jew bis-
sahha taghha li f’dak iz-zmien tkun fis-sehh f’Malta, 
ghandhom jigu verifikati u jsir rapport dwarhom kull sena mill-
Awditur Generali lill-Kamra tad-Deputati u ghal dak l-iskop l-
Awditur Generali jew kull persuna awtorizzata minnu ghal hekk
ikollu access ghall-kotba, notamenti, rezokonti u dokumenti ohra
kollha li jirriferixxu ghal dawk il-kontijiet.
(6) (a) L-Awditur Generali ghandu jinghata dak is-salarju u
dawk l-allowances li jistghu minn zmien ghal zmien
jigu preskritti jew permessi ghal Imhallef tal-Qrati
Superjuri.
(b) Dak is-salarju u  allowances jinhargu mill-Fond
Konsolidat u d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’
l-artikolu 107 tal-Kostituzzjoni ikunu japplikaw ghal
dak is-salarju.
(7) L-Awditur Generali ma jibdiex iwettaq id-dmirijiet tal-
kariga tieghu qabel ma jiehu u jiffirma quddiem il-President il-
gurament ta’ lealta u dak il-gurament li jirrigwarda l-ezekuzzjoni
sew tal-kariga tieghu hekk kif jista’ jigi preskritt b’ligi li f’dak iz-
zmien tkun issehh f’Malta.
(8) Il-Parlament jista’ minn zmien ghal zmien jipprovdi
permezz ta’ ligi dwar il-mod kif ir-rapporti li jsiru mill-Awditur
Generali ghandhom jintghamlu.
Deputat Awditur 
Generali.
(9) (a) Ghandu jkun hemm ukoll Deputat Awditur Generali li
l-kariga tieghu tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-
funzjonijiet li l-Awditur Generali jista’ minn zmien
ghal zmien lilu jiddelega u li, kull meta l-kariga ta’
Awditur Generali tkun temporanjament vakanti, u
sakemm jigi mahtur Awditur Generali gdid, u kull
meta d-detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew
ikun bil-vaganza jew ghal xi raguni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, iwettaq il-
funzjonijiet ta’ Awditur Generali.
 62 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(b) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), tal-paragrafi
(a) u (c) tas-subartikolu (3), tas-subartikolu (4), tal-
paragrafu (b) tas-subartikolu (6) u tas-subartikolu (7)
ta’ dan l-artikolu ghandhom ikunu japplikaw ghad-
Deputat Awditur Generali.
(c) Id-Deputat Awditur Generali ghandu jinghata dak is-
salarju u dawk l-allowances li jistghu minn zmien ghal
zmien jigu preskritti ghal jew jinghataw lil Magistrat
tal-Qrati Inferjuri.
(d) Meta d-Deputat Awditur Generali jkun mahtur min
fost ufficjali pubblici u meta tintemm il-hatra jkun ta’
eta izghar mill-eta ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun giet hekk mahtura ghandha terga’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija f’dan is-subartikolu.
Ufficcju 
Nazzjonali tal-
Verifika.
(10) (a) Ghandu jkun hemm Ufficcju Nazzjonali tal-Verifika li
jkun maghmul mill-Awditur Generali, li jkun imexxi
dak l-ufficcju, id-Deputat Awditur Generali u dawk il-
funzjonarji l-ohra, li jinhatru mill-Awditur Generali,
hekk kif l-Awditur Generali jista’ jqis li jkun mehtieg
sabiex jassistuh fit-twettiq sew tal-kariga tieghu, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 110 tal-Kostituzzjoni ma
ghandhomx ikunu japplikaw ghall-ufficjali li jinhatru
fl-Ufficcju Nazzjonali tal-Verifika.
(b) Il-Parlament jista’ minn zmien ghal zmien jipprovdi
permezz ta’ ligi dwar il-mod kif jigu allokati flejjes
lill-Ufficcju Nazzjonali tal-Verifika u dwar il-mod kif
il-kontijiet ta’ l-Ufficcju Nazzjonali tal-Verifika jigu
verifikati u jsir rapport dwarhom.
(11) Ebda haga f’dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem bhala li
tipprekludi lill-Awditur Generali jew lill-Ufficcju Nazzjonali tal-
Verifika milli jinghataw xi funzjonijiet jew setghat ohra taht jew
skond xi ligi li tkun fis-sehh.
(12) Fit-twettiq tal-funzjonijiet taghhom taht il-Kostituzzjoni, l-
Awditur Generali u d-Deputat Awditur Generali ma jkunux suggetti
ghall-awtorita jew kontroll ta’ ebda persuna ohra.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku. 
Emendat: 
LVIII. 1974.54.
109. (1) Ghandu jkun hemm Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku ghal Malta li tkun maghmula minn chairman, deputy
chairman u minn membru wiehed sa tliet membri ohra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
ghandhom ikunu mahtura mill-President, li jagixxi skond il-parir
KOSTITUZZJONITA’MALTA
tal-Prim Ministru moghti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni.
(3) Hadd ma jkun kwalifikat biex izomm kariga bhala membru
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jekk ikun Ministru,
Segretarju Parlamentari, membru ta’, jew kandidat ghal elezzjoni
ta’, il-Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorita ta’ gvern lokali jew
jekk ikun ufficjal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma
ghandux, gheluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-gurnata li fiha
kellu kariga l-ahhar bhala membru, ikun eligibbli ghal hatra jew
biex jagixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ghandha
ssir vakanti - 
(a) fit-tmiem ta’ hames snin mid-data tal-hatra tieghu jew
f’dik id-data qabel kif jista’ jkun specifikat fid-
dokument li bih huwa jkun gie mahtur; jew
(b) jekk jinholqu xi cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu jgaghluh ikun skwalifikat ghal
hatra bhala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jista’
jitnehha mill-kariga mill-President, li jagixxi skond il-parir tal-
Prim Ministru, izda jista’ jigi mnehhi biss minhabba inkapacita li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu (kemm jekk minhabba mard
mentali jew korporali jew ghal xi raguni ohra) jew ghal imgieba
hazina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku tkun vakanti jew jekk xi membru ghal xi raguni ma jkunx
jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President, li jagixxi
skond il-parir tal-Prim Ministru, moghti wara li jkun ikkonsulta
lill-Kap ta’ l-Oppozizzjoni, jista’ jahtar persuna li tkun kwalifikata
biex tkun mahtura bhala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk mahtura ghandha, bla hsara
ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu,
tispicca milli tkun membru bhal dak meta persuna tkun giet
mahtura biex timla l-vakanza jew, skond il-kaz, meta l-membru li
ma setghax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu jirrezumi dawk il-
funzjonijiet.
Hatra ecc., ta’ 
ufficjali pubblici. 
Emendat: 
LVIII. 1974.55.
110. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, is-setgha li jaghmel hatriet ghall-karigi ufficjali u li
jnehhi, u li jezercita kontroll dixxiplinari fuq, persuni li jkollhom
jew ikunu jagixxu f’xi karigi bhal dawk tkun fil-Prim Ministru, li
jagixxi fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
Izda l-Prim Ministru jista’, billi jagixxi fuq ir-
rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
jiddelega bil-miktub, salvi dawk il-kondizzjonijiet li jistghu jkunu
specifikati fid-dokument ta’ delega, kull wahda mis-setghat
imsemmija f’dan is-subartikolu lil dak l-ufficjal pubbliku jew
 64 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
awtorita ohra kif jista’ jkun specifikat fid-dokument.
(2) Delega ta’ setgha skond dan l-artikolu - 
(a) tkun minghajr hsara ghall-ezercizzju ta’ dik is-setgha
mill-Prim Ministru li jagixxi fuq ir-rakkomandazzjoni
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku;
(b) tista’ tawtorizza lill-ufficjal pubbliku jew awtorita
ohra koncernata li jezercita dik is-setgha sew
b’riferenza lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew minghajrha; u
(c) dwar l-impieg ta’ ufficjali pubblici minn barra s-
servizz pubbliku, ghandha, kemm-il darba dak l-
impieg ma jsirx wara ezami pubbliku li jigi avzat fil-
Gazzetta, tigi ezercitata biss permezz ta’ servizz ghall-
impjegar provdut minn fondi pubblici li jizgura li ebda
distinzjoni, eskluzjoni jew preferenza ma jsiru jew
jinghataw favur jew kontra xi persuna minhahba l-
fehma politika taghha u liema servizz jipprovdi
opportunita ghall-impiegi biss fl-ahjar interessi tas-
servizz pubbliku u tan-nazzjon in generali.
(3) (a) Ghandu jkun hemm appell lill-Prim Ministru, li jagixxi
skond ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, minn kull decizjoni ta’ ufficjal
pubbliku jew awtorita ghat-tnehhija ta’ xi persuna
minn kariga ufficjali b’ezercizzju ta’ setgha delegata
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu:
Izda dak id-dritt ta’ appell ikun minghajr hsara
ghal kull dritt iehor ta’ appell li jista’ jkun provdut
skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-Kostituzzjoni dwar l-
ezercizzju ta’ kull setgha ohra delegata skond is-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu.
(b) Dritt ta’ appell skond dan l-artikolu ghandu jigi
ezercitat skond dak il-provvediment dwar procedura
kif jista’ jkun preskritt mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni:
Izda kull procedura hekk preskritta tkun l-istess
ghal kull klassi ta’ ufficjali pubblici.
(c) Meta jingieb appell skond il-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu minn xi ufficjal pubbliku huwa ghandu,
meta jigi kunsidrat l-appell mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, ikollu dritt li jigi mismugh
personalment mill-Kummissjoni u li jkun mghejjun
minn rapprezentant ta’ xi trade union li lilha jkun
jappartjeni.
(4) Ebda persuna ma tkun mahtura skond dan l-artikolu ghal
jew biex tagixxi f’xi kariga tal-persunal tal-President hlief bl-
approvazzjoni tal-President.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma ghandhomx
jghoddu relattivament ghal - 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-karigi msemmija fl-artikoli 91, 92 (barra mis-
subartikolu (4) tieghu), 94, 95(6), 100, 108 u 111 ta’
din il-Kostituzzjoni; jew
(b) hatriet biex jagixxi f’xi kariga ufficjali ghal xahrejn
jew anqas safejn ir-rakkomandazzjoni tal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku hija mehtiega
ghal xi hatra bhal dik; jew
(c) hatriet ghall-karigi msemmija fl-artikolu 92(4), u
hatriet bi trasferiment ghall-karigi jew mill-karigi
msemmija fl-artikolu 112 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(6) Dhul f’impiegi ma’ kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew
b’xi ligi jew taht xi ligi ohra, u ma’ kull socjeta jew korp iehor li
fih il-Gvern ta’ Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem
bizzejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv,
ghandu, kemm-il darba dak id-dhul ma jkunx sar wara ezami
pubbliku li jkun gie avzat kif imiss, isir permezz tas-servizz ghall-
impjegar kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu.
Rapprezentanti 
principali ta’ Malta 
fl-esteru. 
Emendat: 
LVIII. 1974.56.
111. (1) Is-setgha ta’ hatra ta’ persuni biex izommu jew
jagixxu fil-karigi li ghalihom dan l-artikolu jghodd u ghat-tnehhija
ta’ persuni hekk mahtura minn xi kariga bhal dik tkun fil-President,
li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
Izda dwar kull persuna maghzula ghall-hatra mis-servizz
pubbliku l-Prim Ministru ghandu, qabel ma jaghti l-parir tieghu
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jikkonsulta mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u, meta tigi mnehhija mill-
kariga li fiha tkun giet mahtura skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, il-persuna hekk mahtura ghandha tirritorna fil-grad li
kellha fis-servizz pubbliku minnufih qabel dik il-hatra.
(2) Il-karigi li ghalihom jghodd dan l-artikolu huma l-karigi ta’
kull Ambaxxatur, Kummissarju Gholi jew rapprezentant iehor
principali ta’ Malta f’xi pajjiz iehor.
Hatra bi 
trasferiment dwar 
xi karigi.
112. (1) Is-setgha li jaghmel hatriet bi trasferiment lil u mill-
karigi li ghalihom dan l-artikolu jghodd tkun fil-Prim Ministru li
jagixxi wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
Izda l-persuna mahtura ghal xi kariga bhal dik skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ghandha, meta tigi trasferita
minn dik il-kariga, tirritorna fil-grad li kellha fis-servizz pubbliku
minnufih qabel il-hatra taghha f’dik il-kariga.
(2) Il-karigi li ghalihom dan l-artikolu jghodd huma - 
(a) karigi li d-detenturi taghhom ikunu mehtiega jirrisjedu
barra minn Malta ghall-qadi xieraq tal-funzjonijiet
taghhom; u
(b) dawk il-karigi fil-Ministeru responsabbli ghall-
affarijiet barranin ta’ Malta kif jistghu, minn zmien
ghal zmien, jigu specifikati mill-Prim Ministru.
 66 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
drittijiet ta’ 
pensjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 57.
113. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114 ta’
din il-Kostituzzjoni, il-ligi applikabbli ghal kull beneficcju li
ghalih dan l-artikolu jghodd ghandha, dwar kull persuna li tkun giet
moghtija, jew li tkun eligibbli ghall-ghoti ta’ xi beneficcji bhal
dawk, tkun dik li tkun fis-sehh fid-data relattiva jew xi ligi ohra
sussegwenti u li ma tkunx anqas favorevoli ghal dik il-persuna.
(2) F’dan l-artikolu "id-data relattiva" tfisser - 
(a) dwar kull beneficcju moghti qabel il-gurnata
stabbilita, id-data li fiha dawk il-beneficcji kienu
moghtija;
(b) dwar kull beneficcju moghti jew li ghandu jinghata fi
jew wara l-gurnata stabbilita lil jew dwar xi persuna li
kienet ufficjal pubbliku qabel dik id-data, il-gurnata
qabel il-gurnata stabbilita; u
(c) dwar kull beneficcju moghti jew li ghandu jinghata lil
jew dwar xi persuna li ssir ufficjal pubbliku fi jew
wara l-gurnata stabbilita, id-data li fiha hija ssir
ufficjal pubbliku.
(3) Meta persuna jkollha dritt tezercita ghazla dwar liema minn
zewg ligijiet jew izjed ghandha tapplika ghall-kaz taghha, il-ligi li
hija taghzel ghandha, ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, titqies li tkun
aktar favorevoli ghaliha mil-ligi jew ligijiet l-ohra.
(4) Kull beneficcju li ghalih jghodd dan l-artikolu (li ma jkunx
beneficcju li ghandu jigi addebitat lil xi fond pubbliku iehor ta’
Malta) ghandu jkun addebitat lill-Fond Konsolidat.
(5) Dan l-artikolu jghodd ghal kull beneficcju li jithallas skond
xi ligi li tipprovdi ghall-ghoti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew li kienu ufficjali pubblici dwar
is-servizz taghhom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rapprezentanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
(6) Riferenzi ghal-ligi applikabbli ghal xi beneficcji li
ghalihom dan l-artikolu jghodd jinkludu (minghajr hsara ghall-
generalita taghhom) riferenzi ghal kull ligi dwar iz-zmien li fih u l-
mod li bih xi persuna tista’ tirtira sabiex tkun eligibbli ghal dawk
il-beneficcji.
(7) Ebda haga li tinsab fi, jew maghmula taht l-awtorita ta’, xi
ligi ma ghandha titqies li tkun inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’,
dan l-artikolu safejn dik il-ligi taghmel provvediment li bih xi
beneficcji li ghalihom ighodd dan l-artikolu jistghu jitnaqqsu jew
jinzammu - 
(a) sakemm il-persuna li tkun eligibbli ghalihom tilhaq is-
sittin sena, jew dik l-eta aktar baxxa li tista’ tigi
stabbilita minn jew taht ligi, jekk dik il-persuna tkun
qed tircievi xi income  li ghalih japplika dan is-
subartikolu u dik id-disposizzjoni ssir sabiex kull
income bhal dak flimkien ma’ kull beneficcji kif intqal
mhux imnaqqsa ma jkunux iktar fit-total minn dak l-
ammont li jista’ jigi stabbilit minn, jew taht jew skond
KOSTITUZZJONITA’MALTA
xi ligi, li jkun ammont li ma jkunx inqas mis-salarju li
minn zmien ghal zmien jithallas dwar il-kariga
mizmuma minn dik il-persuna meta tirtira, billi
jitqiesu biss, jekk dak is-salarju jkun b’zidiet
inkrimentali, dawk iz-zidiet korrispondenti li jkunu
ttiehdu qabel l-irtir; jew
(b) sabiex jigi zgurat it-tharis ta’ xi htiega legali dwar xi
wiehed mill-ghanijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu; jew
(c) jekk il-persuna li tkun eligibbli ghalihom ma tibqax
cittadin ta’ Malta.
(8) L-income li ghalih japplika s-subartikolu (7) ta’ dan l-
artikolu hu kull remunerazzjoni dwar, jew income iehor li jinkiseb
minn, xi mpieg, xoghol, servizz, kariga, kummerc, negozju,
professjoni jew vokazzjoni, jew minn xi pensjoni, allowance,
gratifikazzjoni jew hlas iehor bhal dan dwar xi mpieg bhal dak jew
xi ghajn ohra ta’ income.
Ghoti u tizmim ta’ 
pensjonijiet, ecc.
Emendat: 
LVIII. 1974.58.
114. (1) Meta xi beneficcji li ghalihom dan l-artikolu jghodd
jistghu jigu mizmuma, imnaqqsa fl-ammont jew sospizi minn xi
persuna jew awtorita skond xi ligi dawk il-beneficcji ma
ghandhomx jigu hekk mizmuma, imnaqqsa fl-ammont jew sospizi
minghajr ma tkun taqbel il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
kemm-il darba dawk il-beneficcji ma jitnaqqsux jew ma jinzammux
skond xi ligi msemmija fis-subartikolu (7) ta’ l-artikolu 113 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma ghandhiex
taqbel skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu f’azzjoni mehuda
ghar-raguni li xi persuna li ghandha jew kellha xi wahda mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 u 108 ta’ din il-Kostituzzjoni
kienet hatja ta’ mgieba hazina kemm-il darba ma tkunx giet
imnehhija mill-kariga minhabba dik l-imgieba hazina.
(3) Dan l-artikolu jghodd ghal kull beneficcju li jithallas skond
xi ligi li tipprovdi ghall-ghoti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew kienu ufficjali pubblici dwar
is-servizz taghhom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rapprezentanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
Protezzjoni tal-
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku minn 
proceduri legali.
115. Il-kwistjoni jekk - 
(a) il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku tkunx qdiet
validament xi funzjoni moghtija lilha bi jew skond din
il-Kostituzzjoni;
(b) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi ufficjal pubbliku jew awtorita ohra tkunx qdiet
validament xi funzjoni delegata lil dak il-membru,
ufficjal pubbliku jew awtorita bis-sahha tad-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 110
ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(c) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi ufficjal pubbliku jew awtorita ohra tkunx qdiet
 68 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
validament xi funzjoni ohra dwar ix-xoghol tal-
Kummissjoni jew dwar xi funzjoni bhal dik kif hija
msemmija fil-paragrafu ta’ qabel dan,
ma ghandhiex tigi ezaminata minn ebda qorti. 
Mizjud:
XIII. 2001.4.
KAPITOLU  XA
Kunsilli Lokali
Kunsilli Lokali. 115A. L-Istat, ghandu jadotta sistema ta’ gvern lokali li biha t-
territorju ta’ Malta jinqasam f’dak l-ghadd ta’ lokalitajiet hekk kif
jista’ minn zmien ghal zmien jigi stabbilit b’ligi, b’dan li kull
lokalita tkun amministrata minn Kunsill Lokali elett mir-residenti
tal-lokalita u li jitwaqqaf u jithaddem skond dik il-ligi li tista’ minn
zmien ghal zmien tkun fis-sehh.
KAPITOLU XI 
Mixxellanji
Azzjonijiet dwar 
validita ta’ ligijiet.
116. Dritt ta’ azzjoni ghal dikjarazzjoni li xi ligi tkun invalida
ghal xi ragunijiet hlief inkonsistenza mad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 33 sa 45 ta’ din il-Kostituzzjoni tkun tappartjeni lill-
persuni kollha minghajr distinzjoni u persuna li ggib azzjoni bhal
dik ma tkunx mehtiega turi xi interess persunali b’appogg ghall-
azzjoni taghha.
Projbizzjoni ta’ 
certi 
assocjazzjonijiet. 
117. (1) Ikun illegali li twaqqaf, izzomm jew taghmel parti
minn xi assocjazzjoni ta’ persuni li jkunu organizzati u mharrga
jew organizzati u mghammra sabiex ikunu jistghu jigu wzati ghall-
uzu jew wiri ta’ forza fizika fit-tmexxija ’l quddiem ta’ xi skop
politiku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ghandhom jigu
mwettqa b’dak il-mod kif jista’ jkun provdut mill-Parlament.
Awtorita dwar ix-
Xandir. 
Emendat:
LVIII. 1974.59.
118. (1) Ghandu jkun hemm Awtorita dwar ix-Xandir ghal
Malta li tkun maghmula minn chairman u dak in-numru ta’ membri
ohra li ma jkunx anqas minn erbgha kif jista’ jkun preskritt minn xi
ligi li tkun dak iz-zmien issehh f’Malta.
(2) Il-membri ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir ghandhom jigu
mahtura mill-President, li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
moghti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppozizzjoni.
(3) Hadd ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ membru ta’ l-
Awtorita  dwar ix-Xandir jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat ghall-elezzjoni ta’, il-
Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorita ta’ gvern lokali jew jekk
ikun ufficjal pubbliku.
(4) Membru ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir ma ghandux, gheluq
perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-gurnata li fiha l-ahhar kellu
kariga jew agixxa bhala membru, ikun eligibbli ghal hatra jew biex
jagixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir issir vakanti- 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) fit-tmiem ta’ hames snin mid-data tal-hatra tieghu jew
f’dak iz-zmien qabel kif jista’ jkun specifikat fid-
dokument li bih kien mahtur; jew
(b) jekk jinholqu xi cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
ta’ l-Awtorita, kienu jgeghluh ikun skwalifikat ghal
hatra bhala hekk.
(6) Membru ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir jista’ jitnehha mill-
kariga mill-President, li jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
izda jista’ jitnehha biss ghal inkapacita li jaqdi d-dmirijiet tal-
kariga tieghu (sew minhabba mard mentali jew korporali jew ghal
xi raguni ohra) jew ghal imgieba hazina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir
tkun vakanti jew jekk membru ghal xi raguni ma jkunx jista’ jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President, li jagixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, moghti wara li jkun ikkonsulta lill-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni, jista’ jahtar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
mahtura bhala membru biex tkun membru temporanju ta’ l-
Awtorita; u kull persuna hekk mahtura ghandha, bla hsara ghad-
disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu, tispicca
milli tkun membru bhal dak meta persuna tkun giet mahtura biex
timla l-vakanza jew, skond il-kaz, meta l-membru li ma setghax
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu jirrezumi dawk il-funzjonijiet.
(8) Fl-ezercizzju tal-kariga taghha skond l-artikolu 119(1) ta’
din il-Kostituzzjoni l-Awtorita dwar ix-Xandir ma ghandhiex tkun
suggetta ghad-direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorita
ohra.
Funzjoni ta’ l-
Awtorita dwar ix-
Xandir.
119. (1) Tkun funzjoni ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir li tizgura
illi, safejn ikun possibbli, f’dawk is-servizzi ta’ xandir ta’ smigh u
televizjoni li jistghu jkunu provduti f’Malta, tigi mizmuma
imparzjalita xierqa dwar hwejjeg ta’ kontroversja politika jew
industrjali jew li jirriferixxu ghal policy pubblika korrenti u illi l-
facilitajiet u l-hin ta’ xandir huma mqassma b’mod xieraq bejn
persuni li jkunu ta’ partiti politici differenti.
(2) Il-funzjoni ta’ l-Awtorita dwar ix-Xandir imsemmija fis-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu tkun bla hsara ghal dawk il-
funzjonijiet u dmirijiet l-ohra li jistghu jigu moghtija lilha b’xi ligi
li tkun dak iz-zmien issehh f’Malta.
Kummissjoni dwar 
l-Impiegi.
Mizjud: 
LVIII. 1974.60.
120. (1) Ghandu jkun hemm Kummissjoni dwar l-Impiegi ghal
Malta li tkun maghmula minn chairman u minn erba’ membri ohra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jkunu mahtura
mill-President li, fil-hatra tac-chairman ghandu jagixxi skond il-
parir tal-Prim Ministru moghti wara li dan ikun ikkonsulta l-Kap ta’
l-Oppozizzjoni, fil-hatra ta’ tnejn mill-erba’ membri ohra ghandu
jagixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, u fil-hatra taz-zewg
membri l-ohra ghandu jagixxi skond il-parir tal-Kap ta’ l-
Oppozizzjoni.
(3) Hadd ma jkun kwalifikat biex izomm kariga bhala membru
tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat ghal elezzjoni ta’, il-Kamra
 70 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tad-Deputati, membru ta’ awtorita ta’ gvern lokali, jew ikun
ufficjal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi ma ghandux,
gheluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-gurnata li fiha kellu
kariga jew agixxa l-ahhar bhala membru, ikun eligibbli ghal hatra
jew biex jagixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi ghandha ssir vakanti -
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-hatra tieghu; jew 
(b) jekk jinholqu cirkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu jgaghluh ikun skwalifikat ghal
hatra bhala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jista’ jitnehha
mill-kariga mill-President, li jagixxi skond il-parir tad-detentur tal-
kariga li fuq il-parir tieghu jkun gie mahtur dak il-membru, moghti,
meta jkun il-kaz, kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu,
izda dak il-membru jista’ jigi mnehhi biss minhabba inkapacita li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu (kemm jekk minhabba mard
mentali jew korporali jew ghal xi raguni ohra) jew ghal imgieba
hazina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi
tkun vakanti jew jekk xi membru ghal xi raguni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu, il-President, li jagixxi skond
il-parir tad-detentur tal-kariga li fuq il-parir tieghu dak il-membru
jkun gie mahtur, moghti, meta jkun il-kaz, kif provdut fis-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu, jista’ jahtar persuna li tkun
kwalifikata biex tkun mahtura bhala membru biex tkun membru
temporanju tal-Kummissjoni; u kull persuna hekk mahtura
ghandha, bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6)
ta’ dan l-artikolu, tispicca milli tkun membru bhal dak malli
persuna tkun giet mahtura biex timla l-vakanza jew, skond il-kaz,
malli l-membru li ma setax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieghu
jirrezumi dawk il-funzjonijiet.
(8) Tkun il-funzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi li tizgura
li, dwar l-impiegi, ebda distinzjoni, eskluzjoni jew preferenza li ma
tkunx gustifikabbli f’socjeta demokratika ma ghandha ssir jew
tinghata favur jew kontra xi persuna minhabba l-opinjoni politika
taghha.
(9) Kull persuna li tallega li tkun saret jew inghatat bi hsara
ghaliha xi distinzjoni, eskluzjoni jew preferenza kif intqal qabel
tista’ titlob lill-Kummissjoni dwar l-Impiegi, b’dak il-mod u f’dak
iz-zmien li jista’ jigi preskritt, ghar-rimedju.
(10) Il-Parlament ghandu jipprovdi biex jinghataw lill-
Kummissjoni dwar l-Impiegi dawk is-setghat li jkunu mehtiega jew
mixtieqa sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ effikacement taghti
rimedju xieraq u b’mod generali biex taqdi l-funzjonijiet taghha
taht din il-Kostituzzjoni.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Setghat u 
procedura ta’ 
Kummissjonijiet.
121. (1) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni
tista’, bil-kunsens tal-Prim Ministru jew ta’ dak il-Ministru l-iehor
li jista’ jkun awtorizzat ghal hekk mill-Prim Ministru, b’regolament
jew xort’ohra tirregola l-procedura taghha stess u taghti setghat u
timponi dmirijiet fuq kull ufficjal pubbliku jew awtorita tal-Gvern
ta’ Malta ghall-fini tal-qadi tal-funzjonijiet taghha.
(2) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni tista’
tagixxi nonostanti kull vakanza fost il-membri taghha jew l-assenza
ta’ xi membru u kull procedura taghha tkun valida ghalkemm xi
persuna li ma kellhiex dritt taghmel hekk tkun hadet parti fiha.
(3) Kull kwistjoni mressqa ghal decizjoni f’xi laqgha ta’ xi
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni ghandha tigi deciza
b’maggoranza tal-voti tal-membri kollha taghha, u jekk fuq xi
kwistjoni bhal dik il-voti jkunu maqsuma ndaqs il-membru li jkun
jippresjedi ghandu jkollu u ghandu jezercita vot deciziv.
(4) Ghall-finijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu, ir-
riferenzi ghal membru tal-Kummissjoni Elettorali ghandhom
jiftehmu bhala li jinkludu riferenza ghac-Chairman ta’ dik il-
Kummissjoni.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ghandhom jghoddu
ghall-Awtorita dwar ix-Xandir imwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni. 
Rizenji.
ghal xi kariga mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni (maghduda l-kariga
ta’ Prim Ministru jew Ministru iehor jew Segretarju Parlamentari)
jista’ jirrizenja minn dik il-kariga b’kitba minn taht idejh
indirizzata lill-persuna jew awtorita li minnha kien mahtur, elett
jew maghzul.
(2) Ir-rizenja ta’ xi persuna minn xi kariga bhal dik kif intqal
qabel tibda ssehh meta l-kitba li turi r-rizenja tigi ricevuta mill-
persuna jew awtorita li lilha tkun indirizzata jew minn xi persuna
awtorizzata minn dik il-persuna jew awtorita biex tirceviha.
Hatriet mill-gdid, 
ecc. 
Emendat: 
LVIII. 1974.61;
XXIII. 1989.8;
XVII. 1997.4.
123. (1) Salv kif mod iehor provdut f’din il-Kostituzzjoni,
meta xi persuna tkun ivvakat xi kariga mwaqqfa b’din il-
Kostituzzjoni maghduda l-kariga ta’ Prim Ministru jew Ministru
iehor jew Segretarju Parlamentari, hija tista’, jekk kwalifikata,
terga tigi mahtura, eletta jew xort’ohra maghzula biex izzomm dik
il-kariga skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma ghandux japplika
ghall-kariga ta’ President, izda ghandu japplika ghal persuna li tkun
inhatret sabiex taqdi l-funzjonijiet ta’ President skond l-artikolu 49
tal-Kostituzzjoni.
(3) Meta b’din il-Kostituzzjoni hija moghtija setgha lil xi
persuna jew awtorita li taghmel xi hatra ghal xi kariga pubblika,
persuna tista’ tigi mahtura ghal dik il-kariga ghalkemm xi persuna
ohra jista’ jkollha dik il-kariga, meta dik il-persuna l-ohra tkun bil-
permess ta’ assenza qabel tluq mill-kariga; u meta zewg persuni
jew izjed ikollhom l-istess kariga minhabba f’hatra maghmula bis-
sahha ta’ dan is-subartikolu, f’dak il-kaz ghall-finijiet ta’ xi
funzjoni moghtija lid-detentur ta’ dik il-kariga l-persuna li tkun
 72 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
mahtura l-ahhar ghandha titqies li tkun l-unika detentrici tal-kariga.
Tifsir.
Emendat: 
LVIII. 1974.62;
XXIX. 1979.2;
XVII. 1997.5.
124. (1) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma tehtiegx xort’ohra -
"Att tal-Parlament" tfisser ligi maghmula mill-Parlament;
"il-Commonwealth" tfisser Malta, kull pajjiz li ghalih l-artikolu
23 ta’ din il-Kostituzzjoni jghodd u kull dipendenza ta’ xi pajjiz
bhal dak;
"il-Fond Konsolidat" tfisser il-Fond Konsolidat imwaqqaf bl-
artikolu 102 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"Gazzetta" tfisser il-Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta jew kull gurnal
ufficjali iehor sostitwit ghaliha pubblikat b’ordni tal-Gvern ta’
Malta;
"gurament ta’ lealta" tfisser il-gurament ta’ lealta muri fit-Tielet
Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni jew dak il-gurament l-iehor
li jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"il-gurnata stabbilita" tfisser il-21 ta’ Settembru 1964; 
"il-Kabinett" tfisser il-Kabinett imwaqqaf bl-artikolu 79 ta’ din
il-Kostituzzjoni;
"Kamra" tfisser il-Kamra tad-Deputati mwaqqfa bl-artikolu 5l ta’
din il-Kostituzzjoni;
"kariga pubblika" tfisser kariga bi hlas fis-servizz pubbliku;
"ligi" tinkludi kull dokument li jkollu l-forza ta’ ligi u kull regola
ta’ ligi mhux miktuba u "skond il-ligi" u "legalment" ghandhom
jiftehmu skond hekk;
"Malta" tfisser il-Gzira ta’ Malta, il-Gzira ta’ Ghawdex u l-
gzejjer l-ohra ta’ l-Arcipelagu Malti, maghduda l-ibhra territorjali
taghhom;
"Parlament" tfisser il-Parlament ta’ Malta;
"Qorti Kostituzzjonali" tfisser il-Qorti Kostituzzjonali mwaqqfa
bl-artikolu 95 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"seduta" tfisser perijodu li matulu l-Kamra tad-Deputati tkun
f’seduta kontinwa minghajr aggornament u tinkludi kull perijodu li
matulu l-Kamra tkun f’kumitat;
"sena finanzjarja" tfisser il-perijodu ta’ tnax-il xahar li jtemmu
fil-wiehed u tletin gurnata ta’ Dicembru ta’ xi sena jew f’dik id-
data l-ohra kif jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"is-servizz pubbliku" tfisser, bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-
subartikoli (2) u (3) ta’ dan l-artikolu, is-servizz tal-Gvern ta’
Malta f’kariga civili;
"sessjoni" tfisser is-seduti tal-Kamra tad-Deputati li jibdew meta
tiltaqa’ l-ewwel darba wara li tibda ssehh din il-Kostituzzjoni jew
wara l-proroga jew xoljiment tal-Parlament f’kull zmien u
jispiccaw meta l-Parlament jigi prorogat jew xolt minghajr ma jkun
gie prorogat;
"l-iSpeaker" u "id-Deputy Speaker" ifissru rispettivament l-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
iSpeaker u d-Deputy Speaker eletti skond l-artikolu 59 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
"ufficjal pubbliku" tfisser id-detentur ta’ xi kariga pubblika jew
persuna mahtura biex tagixxi f’xi kariga bhal dik.
(2) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tfissirx xort’ohra, "is-servizz pubbliku" tinkludi servizz fil-kariga
ta’ mhallef tal-Qrati Superjuri, servizz fil-kariga ta’ Awditur
Generali u Deputat Awditur Generali, servizz fil-kariga ta’
magistrat tal-Qrati Inferjuri u servizz fil-kariga ta’ membru fil-
Korp tal-Pulizija ta’ Malta.
(3) F’din il-Kostituzzjoni "is-servizz pubbliku" ma tinkludix
servizz fil-kariga ta’ -
(i) Prim Ministru jew Ministru iehor, Segretarju
Parlamentari, Speaker, Deputy Speaker, membru
tal-Kamra tad-Deputati, membru ta’
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni;
(ii) hlief meta d-detentur tal-kariga jkun maghzul
mis-servizz pubbliku, Ambaxxatur,
Kummissarju Gholi jew rapprezentant iehor
principali ta’ Malta f’xi pajjiz iehor; jew
(iii) hlief safejn jista’ jkun preskritt mill-Parlament,
membru ta’ xi kunsill, bord, lista, kumitat jew
korp iehor simili mwaqqaf bi jew skond xi ligi.
(4) Ghall-finijiet ta’ din il-Kostituzzjoni persuna ma ghandhiex
titqies li jkollha kariga pubblika minhabba biss il-fatt li tkun qed
tircievi pensjoni jew allowance iehor bhalha dwar servizz pubbliku.
(5) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tehtiegx xort’ohra - 
(a) riferenza ghal hatra f’xi kariga ghandha tiftiehem
bhala li tinkludi riferenza ghal hatra bi promozzjoni
jew trasferiment ghal dik il-kariga u ghall-hatra ta’
persuna biex taqdi funzjonijiet ta’ dik il-kariga matul
xi perijodu li tkun vakanti jew li matulu d-detentur
taghha ikun bil-vaganzi jew ma jkunx jista’ (sew
minhabba assenza jew mard korporali jew mentali jew
ghal xi raguni ohra) jaqdi dawk il-funzjonijiet; u
(b) riferenza ghad-detentur ta’ kariga bl-isem li jispecifika
l-kariga tieghu jew b’riferenza ghad-disposizzjoni ta’
din il-Kostituzzjoni li twaqqaf dik il-kariga ghandha
tiftiehem li tinkludi riferenza ghal kull persuna li ghal
dak iz-zmien tkun taqdi skond il-ligi l-funzjonijiet ta’
dik il-kariga.
(6) Meta hija moghtija setgha b’din il-Kostituzzjoni lil xi
persuna jew awtorita li tahtar xi persuna biex tagixxi fi jew taqdi l-
funzjonijiet ta’ xi kariga jekk id-detentur taghha jkun huwa stess
inkapaci li jaqdi dawk il-funzjonijiet, ebda hatra bhal dik ma
ghandha tigi attakkata ghar-raguni li d-detentur tal-kariga ma kienx
inkapaci li jaqdi dawk il-funzjonijiet.
(7) Riferenzi f’din il-Kostituzzjoni ghas-setgha ta’ tnehhija ta’
 74 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
ufficjal pubbliku mill-kariga tieghu ghandhom jiftehmu bhala li
jinkludu riferenzi ghal kull setgha moghtija b’xi ligi li tehtieg jew
tippermetti lil dak l-ufficjal li jirtira mis-servizz pubbliku:
Izda - 
(a) ebda haga f’dan is-subartikolu ma ghandha tiftiehem
bhala li taghti lil xi persuna jew awtorita setgha li
tehtieg xi persuna li jkollha xi wahda mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 jew 108(1) jew (9)
ta’ din il-Kostituzzjoni li tirtira mis-servizz pubbliku;
u
(b) id-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu ma
ghandhomx jghoddu ghal xi setgha moghtija b’xi ligi li
tippermetti persuna li tirtira mis-servizz pubbliku meta
dik il-persuna tkun talbet permess biex tirtira mis-
servizz pubbliku ghal ragunijiet medici pprovati.
(8) Kull disposizzjoni f’din il-Kostituzzjoni li taghti lil xi
persuna jew awtorita setgha ta’ tnehhija ta’ xi ufficjal pubbliku
mill-kariga tieghu tkun minghajr hsara ghas-setgha ta’ xi persuna
jew awtorita li tabolixxi xi kariga jew ghal xi ligi li tipprovdi ghall-
irtir obbligatorju ta’ ufficjali pubblici b’mod generali jew xi klassi
ta’ ufficjali pubblici meta jaghlqu l-eta specifikata fiha.
(9) Meta xi setgha hija moghtija b’din il-Kostituzzjoni ghall-
eghmil ta’ xi proklama, ordni, regoli jew regolamenti jew ghall-
ghoti ta’ xi direttivi jew ghall-eghmil ta’ xi nomina, is-setgha
ghandha tiftiehem bhala li tinkludi setgha, ezercitabbli bl-istess
mod, biex temenda jew thassar xi proklama, ordni, regoli,
regolamenti, direttivi jew nomina bhal dawk.
(10) Ebda disposizzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni illi xi persuna
jew awtorita ma tkunx suggetta ghad-direzzjoni jew kontroll minn
xi persuna jew awtorita ohra fl-ezercizzju ta’ xi funzjonijiet skond
din il-Kostituzzjoni ma ghandha tiftiehem bhala li tipprekludi qorti
milli tezercita gurisdizzjoni dwar xi kwistjoni jekk dik il-persuna
jew awtorita tkunx qdiet dawk il-funzjonijiet skond din il-
Kostituzzjoni jew xi ligi ohra.
(11) Meta persuna hija mehtiega b’din il-Kostituzzjoni li tiehu
gurament hija tkun tista’, jekk tkun hekk tixtieq, thares dik il-htiega
billi taghmel dikjarazzjoni.
(12) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni ghal ligi maghmula
qabel ma tibda ssehh din il-Kostituzzjoni ghandha, kemm-il darba
r-rabta tal-kliem ma tehtiegx xort’ohra, tiftiehem bhala riferenza
ghal dik il-ligi kif tkun issehh minnufih qabel il-gurnata stabbilita.
(13) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni ghal ligi li temenda
jew tissostitwixxi xi ligi ohra ghandha tiftiehem li tinkludi
riferenza ghal ligi li timmodifika, tohrog b’ligi mill-gdid, b’emenda
jew modifika jew minghajrhom, jew taghmel disposizzjonijiet
differenti minflok dik il-ligi l-ohra.
(14) Meta l-Parlament ikun b’ligi ipprovda ghall-
interpretazzjoni ta’ Atti tal-Parlament, id-disposizzjonijiet ta’ kull
ligi bhal dik, ukoll jekk imfissra li jghoddu ghal ligijiet mghoddija
KOSTITUZZJONITA’MALTA
wara l-bidu fis-sehh taghha, ghandhom ighoddu ghall-finijiet ta’ l-
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni, u xort’ohra relattivament
ghaliha, kif ighoddu ghall-fini ta’ l-interpretazzjoni u xort’ohra
relattivament ghal Atti tal-Parlament bhallikieku din il-
Kostituzzjoni kienet Att tal-Parlament mghoddi wara l-bidu fis-
sehh ta’ kull ligi bhal dik:
Izda, sa dak iz-zmien li l-Parlament ikun ipprovda kif intqal
qabel, il-ligi li tghodd ghall-interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni
u xort’ohra relattivament ghaliha tkun il-ligi li kienet tghodd ghal
hekk fil-gurnata stabbilita. 
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
(Artikolu 47(7))
Kodici Kriminali (Kapitolu 9)
Kodici tal-Ligijiet tal-Pulizija (Kapitolu 10)
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12) 
Kodici tal-Kummerc (Kapitolu 13)
Kodici Civili (Kapitolu 16)
Sostitwita: 
LVIII. 1974.63.
IT-TIENI SKEDA 
(Artikoli 50 u 89)
Guramenti ta’ Kariga
(a) Gurament ghall-qadi xieraq tal-kariga ta’ President.
Jiena ..............................................., solennement nahlef/
niddikjara li naqdi fedelment il-kariga ta’ President (li naqdi
fedelment il-funzjonijiet tal-President) ta’ Malta, u li, skond l-ahjar
hila tieghi nikkonserva, inhares u niddefendi l-Kostituzzjoni ta’
Malta. (Hekk Alla jghini).
(b) Gurament ghall-qadi xieraq tal-kariga ta’ Prim Ministru jew
Ministru iehor jew Segretarju Parlamentari.
Jiena ................................................ solennement nahlef/
niddikjara li naqdi fedelment u skond il-kuxjenza d-dmirijiet tieghi
bhala (Prim Ministru/Ministru/Segretarju Parlamentari) skond il-
Kostituzzjoni u l-ligijiet ta’ Malta, minghajr biza’ jew favur. (
Hekk Alla jghini).
Mizjuda: 
LVIII.1974.64. 
IT-TIELET SKEDA 
(Artikolu 124(1))
 76 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Gurament ta’ Lealta
Jiena ................................................ solennement nahlef/
niddikjara li nkun tassew fidili u leali lejn il-Poplu u r- Repubblika
ta’ Malta u l-Kostituzzjoni taghha. (Hekk Alla jghini).
Mizjuda: 
XXIII. 1989.9. 
Emendata: 
Proklama II ta’ l-
1990;
Proklama VI ta’ l-
1990;
Proklama IV ta’ l-
1995;
Proklama III ta’ l-
1996;
III.2000.6.
IR-RABA’ SKEDA
(Artikolu 23)
Elenku ta’ Pajjizi tal-Commonwealth minbarra Malta 
Afrika ta’ Isfel
Antigua u Barbuda 
Awstralja
Bahamas 
Bangladesh 
Barbados 
Belize 
Botswana 
Brunei Darussalam 
Cipru
Dominica
Il-Gambia 
Ghana 
Grenada 
Guyana 
Indja 
Jamaica 
Kameroon 
Kanada 
Kenya 
Kiribati 
Lesotho 
Malawi 
Malaysia 
Maldives 
Mauritius 
Mozambique 
Namibia 
Nauru
New Zealand 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Nigerja 
Pakistan 
Papua New Guinea
Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq u Kolonji
St. Kitts u Nevis
St. Lucia
St. Vincent u l-Grenadines 
Seychelles
Sierra Leone 
Singapore 
Solomon Islands 
Sri Lanka 
Swaziland 
Tanzania 
Tonga
Trinidad u Tobago 
Tuvalu
Uganda 
Vanuatu 
Western Samoa 
Zambja
Zimbabwe
 78 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
