KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 1
KAPITOLU 434
ATT DWAR KODICI TA’ KONDOTTA GHAL 
SISTEMA TA’ RISERVAZZJONI 
KOMPUTERIZZATA
Biex jipprovdi dwar Kodici ta’ Kondotta ghal Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata.
1 ta’ Ottubru, 2002
L-Att XIX ta’ l-2001.
Titolu.
Kondotta ghal Sistema ta’ Riservazzjoni Komputerizzata.
Tifsir.
tehtieg xort’ohra -
"abbonat" tfiser persuna, minbarra konsumatur, jew impriza,
minbarra trasportatur partecipanti, li tuza sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata taht xi kuntratt jew arrangament finanzjarju iehor
ma’ bejjiegh ta’ sistema. Ghandu jitqies li jkun jezisti arrangament
finanzjarju meta jsir hlas specifiku ghas-servizzi tal-bejjiegh ta’
sistema jew meta jinxtara prodott tat-trasport bl-ajru;
"awment fil-valur ta’ servizz" tfisser prodott jew sevizz offrut
minn bejjiegh ta’ sistema f’ismu nnifsu lill-abbonati, flimkien ma’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata, minbarra facilitajiet ta’
distribuzzjoni;
"bejjiegh ta’ sistema" tfisser kull entita  u l-filjali taghha li tkun
responsabbli ghat-thaddim jew it-tqeghid fis-suq ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata;
"biljett" tfisser dokument validu li jaghti jedd ghal trasport, jew
xi ekwivalenti f’ghamla mhux tal-karta, inkluza dik elettronika,
mahrug jew awtorizzat mit-trasportatur jew mill-agent awtorizzat
tieghu;
"Bord" tfisser il-Bord ghal Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata mwaqqaf taht l-artikolu 19;
"Direttur" tfisser id-Direttur ta’ l-Avjazzjoni Civili u tinkludi,
sal-limitu ta’ l-awtorita  moghtija, kull min ikun awtorizzat
ghaldaqstant mid-Direttur;
"facilitajiet ta’ distribuzzjoni" tfisser il-facilitajiet ipprovduti
minn bejjiegh ta’ sistema ghall-provdiment ta’ informazzjoni dwar
l-iskedi tat-trasportaturi bl-ajru, id-disponibbilta , it-tariffi u
servizzi relatati u sabiex isiru riservazzjonijiet u, jew il-hrug ta’
biljetti, u ghal kull servizz iehor relatat;
"hin tal-vjagg traskors" tfisser id-differenza bejn id-differenza
fil-hin tat-tluq skedat u l-hin tal-wasla skedat;
"konsumatur" tfisser kull min ikun qed ifittex informazzjoni
dwar jew li jkollu l-hsieb li jixtri prodott tat-trasport bl-ajru ghall-
uzu privat tieghu;
2 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
"kontroll effettiv" tfisser relazzjoni li tinholoq bi drittijet,
kuntratti jew b’kull mezz iehor li, sew separatament jew
konguntement u fil-qies tal-konsiderazzjonijiet ta’ fatt jew ta’ ligi
involuti, jikkonferixxu l-possibilita  li direttament jew indirettament
tigi esercitata influwenza deciziva fuq impriza, partikolarment -
(a) bid-dritt li jintuza l-attiv ta’ impriza kollu kemm hu
jew parti minnu; u
(b) bid-drittijiet jew kuntratti li jikkonferixxu influwenza
deciziva fuq l-ghamla, l-ivvotar jew id-decizjonijiet
tal-korpi ta’ xi impriza jew xort’ohra jikkonferixxu
influwenza deciziva fuq it-tmexxija tan-negozju ta’ l-
impriza;
"Ministru" tfisser il-Ministru responsabbli ghall-Avjazzjoni
Civili, u tinkludi, sal-limitu ta’ l-awtorita  moghtija, kull ufficjal li
jkun awtorizzat minnu, bil-miktub, sabiex jagixxi minfloku ghal xi
wiehed mill-ghanijiet ta’ dan l-Att;
"prodott tat-trasport bl-ajru" tinkludi prodotti relatati mat-
trasport bl-ajru sew mhux iggruppati sew iggruppati;
"prodott tat-trasport bl-ajru iggruppat" tfisser kombinazzjoni
rrangata bil-quddiem ta’ prodott tat-trasport bl-ajru mhux iggruppat
flimkien ma’ servizzi ohra mhux ancillari ghat-trasport bl-ajru,
offrut ghall-bejgh u, jew, mibjugh bi prezz inkluziv;
"prodott tat-trasport bl-ajru mhux iggruppat" tfisser it-trasport
bl-ajru ta’ passiggier bejn zewg ajruporti, inkluzi servizzi ancillari
relatati u beneficcji addizzjonali offruti ghall-bejgh u, jew,
mibjughin bhala parti integrali ta’ dak il-prodott;
"prodott tat-trasport bit-tren" tinkludi sew prodotti tat-trasport
bit-tren mhux iggruppati sew dawk iggruppati;
"prodott tat-trasport bit-tren iggruppat" tfisser kombinazzjoni
rrangata bil-quddiem ta’ prodott tat-trasport bit-tren mhux
iggruppat flimkien ma’ servizzi ohra mhux ancillari ghat-trasport
bl-ajru, offrut ghall-bejgh jew mibjugh bi prezz inkluziv;
"prodott tat-trasport bit-tren mhux iggruppat" tfisser it-trasport
ta’ passiggier bejn zewg stazzjonijiet bit-tren, inkluzi servizzi
ancillari relatati u beneficcji addizzjonali offruti ghall-bejgh jew
mibjughin bhala parti integrali ta’ dak il-prodott;
"riservazzjoni duplici" tfisser sitwazzjoni li torigina meta zewg
riservazzjonijiet jew iktar isiru ghall-istess passiggier meta jkun car
li l-passiggier aktarx li ma jkunx jista’ juza iktar minn wahda;
"servizz ta’ l-ajru skedat" tfisser serje ta’ titjiriet li lkoll
ikollhom dawn il-karatteristici li gejjin:
(a) isiru minn ajruplani ghat-trasport ta’ passiggieri jew
ta’ passiggieri u merkanzija u, jew il-valigga tal-posta
ghal rimunerazzjoni, b’dak il-mod li waqt kull titjira
jkun hemm disponibbli postijiet biex jinxtraw minn
konsumaturi individwali, sew direttament minghand it-
trasportatur bl-ajru jew minghand l-agenti awtorizzati
tieghu;
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 3
(b) ikunu mhaddma b’mod li jservu t-traffiku bejn l-istess
zewg punti jew iktar, kemm -
(i) skond pjan pubblikat ta’ hinijiet; kemm
(ii) b’titjiriet li jkunu daqstant regolari jew
frekwenti li jikkostitwixxu serje sistematika
rikonoxxibbli;
"sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata" tfisser sistema
komputerizzata li jkun fiha informazzjoni dwar, fost l-ohrajn, dawn
l-affarijiet li gejjin tat-trasportaturi bl-ajru -
(a) skedi;
(b) disponibbilta ;
(c) tariffi; u
(d) servizzi relatati;
sew bi jew minghajr facilitajiet li bihom -
(a) jistghu jsiru r-riservazzjonijiet; jew
(b) jistghu jinhargu biljetti,
daqstant li x’uhud minn jew dawn is-servizzi kollha jintghamlu
disponibbli ghall-abbonati;
"tariffa" tfisser il-hlas li ghandu jsir ghal prodotti tat-trasport bl-
ajru mhux iggruppati u l-kondizzjonijiet li tahthom ikun japplika
dan il-hlas;
"trasportatur partecipanti" tfisser trasportatur bl-ajru li jkollu
ftehim ma bejjiegh ta’ sistema ghad-distribuzzjoni ta’ prodotti tat-
trasport bl-ajru permezz ta’ sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata. Sakemm trasportatur principali juza l-facilitajiet
tas-sistema tieghu nnifsu ta’ riservazzjoni komputerizzata li taqa’
taht dan l-Att, dan ghandu jitqies bhala trasportatur partecipanti;
"trasportatur principali" tfisser dak it-trasportatur bl-ajru li
direttament jew indirettament, wahdu jew konguntement ma’
ohrajn, ikun proprjetarju jew ikun effettivament jikkontrolla
bejjiegh ta’ sistema, u tinkludi lil kull trasportatur bl-ajru li jkun
proprjetarju tieghu jew li jkun effettivament jikkontrolla;
"wiri principali" tfisser il-wiri newtru komprensiv ta’ data dwar
is-servizzi ta’ l-ajru bejn gruppi ta’ zewgt ibliet, f’perjodu ta’
zmien specifikat.
Mgieba ta’ 
bejjiegha ta’ 
sistema.
3. (1) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jkollu l-abbilta , f’ismu
proprju bhala enti differenti mit-trasportatur principali, li jkollu
dittijiet u obbligazzjonijiet ta’ kull xorta, li jaghmel kuntratti, fost
l-ohrajn, ma’ trasportaturi principali, trasportaturi partecipanti u
abbonati, jew li jwettaq xi atti legali ohra u li jharrek u jigi
mharrek.
(2) Bejjiegh ta’ sistema ghandu, bla hsara ghal kull esigenza
teknika li ma tkunx fil-kontroll ta’ dak il-bejjiegh ta’ sistema,
jippermetti lil kull trasportatur bl-ajru li jippartecipa, fuq bazi
egwali u mhux diskriminatorja, fil-facilitajiet ta’ distribuzzjoni
tieghu fil-kapacita  disponibbli tas-sistema inkwistjoni.
(3) (a) Bejjiegh ta’ sistema ma ghandux -
4 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
(i) jimponi kondizzjonijiet mhux ragonevoli ghal xi
kuntratt ma’ trasportatur partecipanti;
(ii) jesigi li jigu accettati kondizzjonijiet
supplimentari li, bix-xorta taghhom stess jew
bil-konswetudni kummercjali, ma jkollhom ebda
konnessjoni mal-partecipazzjoni fis-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata tieghu u huwa
ghandu japplika l-istess kondizzjonijiet ghall-
istess livell ta’ servizz.
(b) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux jaghmilha kondizzjoni
ta’ partecipazzjoni fis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieghu illi trasportatur partecipanti ma jistax ikun fl-istess waqt
partecipant f’xi sistema ohra.
(c) Bejjiegh partecipanti jista’ jtemm il-kuntratt tieghu
ma’ bejjiegh ta’ sistema billi jaghti dak l-avviz, li jista’ jigi
stipulat, biex il-kuntratt ikun jista’ jiskadi. F’dak il-kas, bejjiegh ta’
sistema ma jkollu ebda jedd li jirkupra xi spejjez iktar minn dawk
direttament relatati mat-terminazzjoni tal-kuntratt:
Izda ma jista’ jigi stipulat ebda avviz ta’ iktar minn sitt
xhur, u d-disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu m’ghandhomx
japplikaw jekk il-kuntratt jigi terminat qabel l-ewwel sena tal-
kuntratt:
Izda wkoll trasportatur partecipanti jista’ jaghtil avviz itwal
minn dak li jigi stipulat.
(4) Jekk bejjiegh ta’ sistema jiddeciedi li jaghmel xi titjib mal-
facilitajiet ta’ distribuzzjoni provduti jew mat-taghmir uzat fil-
provdiment tal-facilitajiet, huwa ghandu jaghti informazzjoni dwar
dan it-titjib u joffrih lil kull trasportatur partecipanti , inkluzi
trasportaturi principali, bl-istess heffa u bl-istess pattijiet u
kondizzjonijiet, bla hsara ghal kull esigenza teknika li ma tkunx fil-
kontroll tal-bejjiegh tas-sistema, u b’dak il-mod li ma jistax ikun
hemm differenza fiz-zmien bejn il-bidu u t-tmiem ta’ process ta’
produzzjoni ghall-implimentazzjoni ta’ kull titjib gdid bejn it-
trasportaturi principali u dawk partecipanti.
Mgieba ta’ 
trasportaturi 
principali.
4. (1) (a) Trasportatur principali ma jistax jiddiskrimina
kontra sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun qed
tikkompeti billi jirrofta milli jipprovdi lis-sistema l-ahhar
imsemmija, meta hekk jintalab u bl-istess heffa, l-istess
informazzjoni dwar skedi, tariffi u disponibbilta  ghar-rigward tas-
servizzi ta’ l-ajru tieghu stess bhalma tkun dik l-informazzjoni li
kieku jipprovdi lis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata tieghu
nnifsu jew billi jirrofta milli jiddistribwixxi l-prodotti tat-trasport
bl-ajru li jkollu permezz ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata ohra, jew billi jirrofta milli jaccetta jew
jikkonferma bl-istess heffa xi riservazzjoni li ssir permezz ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun qed tikkompetilu
ghal xi wiehed mill-prodotti ta’ trasport bl-ajru li jkollu li jkunu
distribwiti permess tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieghu nnifsu. It-trasportatur principali jkun obbligat li jaccetta u
jikkonferma biss dawk il-prenotazzjonijiet li jkunu skond it-tariffi
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 5
u l-kondizzjonijiet tieghu.
(b) It-trasportatur principali ma jkun obbligat ihallas ebda
spejjez f’dan ir-rigward hlief dawk konnessi mar-riproduzzjoni ta’
l-informazzjoni li ghandha tigi pprovduta u ghal prenotazzjonijiet li
jigu accettati. Id-dritt ghall-prenotazzjoni li jithallas ghal sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata ghal prenotazzjoni accettata
maghmula skond ma hemm f’dan l-artikolu m’ghandux jeccedi d-
dritt imhallas bl-istess sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata lil
trasportaturi partecipanti ghal xi transazzjoni ekwivalenti.
(c) It-trasportatur principali ghandu jkollu jedd jeffettwa
kontrolli biex jizgura li d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 7(1) jkunu
qeghdin jigu segwiti mis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu m’ghandhomx
japplikaw dwar xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun
instabet, mill-Bord, li tkun kisbet informazzjoni b’mezzi mhux
awtorizzati.
Mgieba ta’ 
trasportaturi 
partecipanti.
5. (1) (a)Trasportaturi partecipanti u provdituri ohra ta’
prodotti tat-trasport bl-ajru ghandhom jizguraw li kull data li huma
jipprezentaw lil xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata ikunu
precizi, li ma jqarrqux, trasparenti u xejn inqas li jiftehmu minn
dawk ipprezentati lil xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
ohra. Dawk id-data ghandhom ikunu tali li bejjiegh ta’ sistema jkun
kapaci jikkonforma ruhu mal-htigiet tal-kriterji skond il-
klassifikazzjoni stipulata fl-Ewwel Skeda.
(b) L-intermedjarji m’ghandhomx jimmanipulaw data li
tkun giet ipprezentata lilhom b’mod li jwassal ghal informazzjoni
xejn ezatta, qarrieqa jew diskriminatorja.
(c) Id-disposizzjonijiet tal-paragrafi (a) u (b) ghandhom
ikunu, mutatis mutandis, japplikaw ukoll ghal servizzi bit-tren
dwar data li jigu pprovduti biex jiddahhlu fil-wiri principali.
(2) (a) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux jimmanipula l-materjal
imsemmi fis-subartikolu (1) b’xi mod li jwassal ghall-ghoti ta’
informazzjoni xejn ezatta, qarrieqa jew diskriminatorja.
(b) Bejjiegh ta’ sistema ghandu inserixxi u jipprocessa
data pprovduta mit-trasportaturi partecipanti kollha bl-istess
attenzjoni u heffa, bla hsara biss ghall-esigenzi tal-metodu ta’
inserzjoni li jintghazel mit-trasportaturi partecipanti individwali u
ta’ kull format li normalment jintuza minn dak il-bejjiegh.
Dhul u 
distribuzzjoni.
6. (1) Il-facilitajiet ta’ inseriment u, jew, ipprocessar
provduti minn bejjiegh ta’ sistema ghandhom jigu offruti lil kull
trasportatur sew principali sew partecipanti minghajr ebda
diskriminazzjoni. Meta jkun hemm disponibbli standards ta’ l-
industrija tat-trasport bl-ajru li jkunu generalment accettati, il-
bejjiegh ta’ sistema ghandu joffri facilitajiet li jkunu kompatibbli
maghhom.
(2) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux jirriserva xi inseriment
6 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
specifiku u, jew, ipprocessar jew xi facilita  ta’ distribuzzjoni ohra
ghal xi wiehed jew iktar mit-trasportaturi principali tieghu.
(3) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jizgura li l-facilitajiet ta’
distribuzzjoni tieghu jkunu mifrudin, b’mod car u verifikabbli,
mill-facilitajiet privati li trasportatur ikollu ta’ inventarju, tmexxija
u tqeghid fis-suq. Il-firda tista’ ssir sew permezz ta’ software sew
fizikament b’dak il-mod li kull konnessjoni bejn il-facilitajiet ta’
distribuzzjoni u l-facilitajiet privati tista’ biss tinkiseb permezz ta’
interface ta’ applikazzjoni-ghal-applikazzjoni. Irrispettivament
mill-metodu tal-firda li jigi adottat, interface bhal dak ghandu jkun
disponibbli ghal kull trasportatur principali u partecipanti fuq bazi
mhux diskriminatorja u ghandu jipprovdi egwaljanza ta’ trattament
dwar kull procedura, protokoll, input u output. Meta jkun rilevanti
u jkunu disponibbli standards ta’ l-industrija tat-trasport bl-ajru li
jkunu generalment accettat, il-bejjiegha ta’ sistema ghandhom
joffru interfaces li jkunu kompatibbli maghhom.
(4) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jizgura li terzi li jkunu qed
joffru xi servizz ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
ghalkollox jew f’parti minnu f’ismu ghandhom jikkonformaw mad-
disposizzjonijiet rilevanti ta’ dan l-Att.
Wiri ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata.
7. (1) (a)Kull wiri li jigi ggenerat minn sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata ghandu jkun car u mhux
diskriminatorju.
(b) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux bil-hsieb jew
b’negligenza juri informazzjoni xejn ezatta jew qarrieqa fis-sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata tieghu.
(2) (a) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jipprovdi wiri principali
wiehed jew iktar ghal kull transazzjoni individwali permezz tas-
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata u ghandu jinkludi fih jew
fihom id-data pprovduti mit-trasportaturi partecipanti dwar l-iskedi
ta’ l-ajru, tipi ta’ tariffi u disponibilita  ta’ postijiet b’mod car u
komprensiv u minghajr ebda diskriminazzjoni jew xaqlib lejn xi
naha, partikolarment dwar l-ordni li bih tigi pprezentata l-
informazzjoni.
(b) Konsumatur ikollu jedd, fuq talba li jaghmel, ghal wiri
principali limitat jew ghal servizzi skedati jew dawk mhux skedati
biss.
(c) Ma ghandha tiddahhal ebda diskriminazzjoni bazata
fuq ajruporti li jaqdu lill-istess belt fil-kompozizzjoni u l-ghazla ta’
titjiriet ghal xi bliet f’par li ghandu jigi inkluz f’wiri principali.
(d) Il-klassifikazzjoni ta’ ghazliet fit-titjiriet f’wiri
principali ghandha tkun skond ma hemm stipulat fl-Ewwek Skeda.
(e) Il-kriterji li ghandhom jintuzaw ghall-klassifikazzjoni
m’ghandhomx jigu bbazati fuq xi fattur direttament jew
indirettament relatat ma’ l-identita  tat-trasportatur u ghandhom jigu
applikati fuq bazi mhux diskriminatorja ghat-trasportaturi
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 7
partecipanti kollha.
(3) Meta bejjiegh ta’ sistema jipprovdi informazzjoni dwar it-
tariffi, il-wiri ghandu jkun wiehed newtrali u mhux diskriminatorju
u ghandu jkun fih mill-inqas it-tariffi pprovduti ghat-titjiriet kollha
ta’ trasportaturi partecipanti murija fil-wiri principali. Is-sors ta’
dik l-informazzjoni ghandha tkun accettabbli sew ghat-trasportatur
partecipanti sew ghall-bejjiegh ta’ sistema involut.
(4) L-informazzjoni fuq prodotti iggruppati li jkunu
jirrigwardaw, fost l-ohrajn, l-organizzatur tal-mawra, id-
disponibbilta  u l-prezzijiet, m’ghandhiex tidher fil-wiri principali.
(5) Sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata m’ghandhiex
titqies li tkun qed tikser id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att sakemm
biss din tibdel xi wiri biex jitharsu xi talba jew talbiet specifici ta’
konsumatur.
Disponibbilta  ta’ 
informazzjoni.
8. (1) Dawn id-disposizzjonijiet li gejjin ghandhom
jirregolaw id-disponibbilta  ta’ informazzjoni, statistika jew ta’
xort’ohra, minn bejjiegh ta’ sistema mis-sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata tieghu:
(a) informazzjoni li tirrigwarda prenotazzjnijiet
individwali identifikabbli ghandha tigi pprovduta fuq
bazi egwali u dan biss lit-trasportatur jew trasportaturi
bl-ajru li jkunu qeghdin jippartecipaw fis-servizz
kopert u lill-abbonati involuti fil-prenotazzjoni.
Informazzjoni taht il-kontroll tas-sistema tal-bejjiegh
ta’ sistema li tkun tirrigwarda prenotazzjonijiet
individwali identifikabbli ghandha tigi arkivjata off-
line fi zmien tnejn u sebghin siegha mit-tlestija ta’ l-
ahhar element fil-prenotazzjoni individwali u ghandha
tinqered fi zmien tliet snin. Id-dhul ghal dawk id-data
ghandu, minghajr pregudizzju ghal kull poter li
ghandha l-pulizija jew xi awtorita  ohra f’konnessjoni
ma’ investigazzjonijiet kriminali jew is-sigurta
nazzjonali, jkun permess biss ghal ragunijiet li
ghandhom x’jaqsmu ma’ tilwimiet li jirrigwardaw il-
hrug ta’ kontijiet;
(b) kull data dwar it-tqeghid fis-suq, prenotazzjonijiet u
bejgh ghandhom biss ikunu disponibbli sakemm -
(i) dawk id-data jigu offruti bl-istess heffa u fuq
bazi mhux diskriminatorja lit-trasportaturi
partecipanti kollha, inkluzi trasportaturi
principali;
(ii) dawk id-data jistghu u, fuq talba, ghandhom
ikopru lil kull trasportatur partecipanti u, jew
abbonat, izda m’ghandhom jinkludu la xi
identifikazzjoni, diretta jew indiretta, ta’ xi
passiggier jew xi utent korporat, u lanqas xi
informazzjoni personali dwarhom;
(iii) kull talba ghal data bhal dawk ghandha tigi
ttrattata bl-istess attenzjoni u heffa bla hsara
ghall-metodu ta’ trasmissjoni maghzul mit-
8 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
trasportatur individwali;
(iv) l-informazzjoni ssir disponibbli hekk kif din
tintalab lit-trasportaturi partecipanti u lill-
abbonati sew kollha kemm huma sew kif
maghzulin dwar is-suq fejn ikunu qeghdin
joperaw;
(v) grupp ta’ linji ta’ l-ajru u, jew abbonati jkollhom
jedd jixtru data ghal ipprocessar komuni.
(2) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux jaghmel informazzjoni
personali dwar xi passiggier disponibbli lil xi ohrajn li ma jkunux
involuti fit-transazzjoni minghajr il-kunsens tal-passiggier.
(3) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jizgura li d-disposizzjonijiet
tas-subartikoli (1) u (2) jitharsu, sew b’mezzi teknici u, jew
b’salvagwardji adatti, b’dak il-mod li l-informazzjoni pprovduta
minn jew maghmula ghat-trasportaturi bl-ajru m’ghandu b’ebda
mod ikun hemm dhul ghaliha minn xi wiehed jew iktar mit-
trasportaturi bl-ajru hlief kif permess b’dan l-Att.
Trasportaturi 
principali u pajjizi 
li mhux Malta.
9. (1) L-obbligazzjonijiet ta’ bejjiegh ta’ sistema taht l-
artikoli 3, 5, 6, 7 u 8 m’ghandhomx japplikaw dwar xi trasportatur
principali ta’ xi pajjiz li mhux Malta sal-limitu li s-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata barra t-territorju ta’ Malta ma jkunx
joffri lil trasportaturi bl-ajru Maltin trattament ekwivalenti ghal dak
provdut taht dan l-Att.
(2) L-obbligazzjonijiet ta’ trasportaturi principali jew
partecipanti taht l-artikoli 4, 5 u 10 m’ghandhomx japplikaw dwar
xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kontrollata minn
trasportatur bl-ajru ta’ xi pajjiz wiehed jew iktar li mhux Malta sal-
limitu li, barra mit-territorju ta’ Malta, it-trasportatur principali jew
partecipanti ma jinghatax trattament ekwivalenti ghal dak provdut
taht dan l-Att.
Ebda kummissjoni, 
incentiv jew 
disincentiv.
10. (1) Trasportatur principali m’ghandux, direttament jew
indirettament, jghaqqad l-uzu ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata specifika minn abbonat billi jircievi xi
kummissjoni jew xi incentiv jew disincentiv iehor ghall-bejgh ta’
prodotti tat-trasport bl-ajru disponibbli fuq it-titjiriet tieghu.
(2) Trasportatur principali m’ghandux, direttament jew
indirettament, jehtieg l-uzu ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata specifika minn abbonat ghall-bejgh jew il-hrug ta’
biljetti ghal xi prodotti tat-trasport bl-ajru li jkunu direttament jew
indirettament provduti minn dak it-trasportatur principali.
(3) Trasportatur bl-ajru m’ghandux, meta jkun qed jawtorizza
lil xi agent ta’ l-ivvjaggar biex ibiegh u johrog il-biljetti ghall-
prodotti tat-trasport bl-ajru tat-trasportatur bl-ajru, jimponi xi
kondizzjoni, fuq l-agent ta’ l-ivvjaggar, li tkun tmur kontra d-
disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) jew (2).
Distribuzzjoni ta’ 
facilitajiet.
11. (1) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jaghmel kull facilita  ta’
distribuzzjoni ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
disponibbli ghal kull abbonat fuq bazi mhux diskriminatorja. 
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 9
(2) Bejjiegh ta’ sistema la ghandu jehtieg li xi abbonat jiffirma
kuntratt eskluziv, u lanqas direttament jew indirettament
jipprevjeni lil xi abbonat milli jabbona fi, jew milli juza, xi sistema
jew sistemi ohra.
(3) Tkattir u titjib fis-servizz li jigi offrut lil xi abbonat wiehed
ghandhom jigu offruti mill-bejjiegh ta’ sistema lill-abbonati kollha
fuq bazi mhux diskriminatorja.
(4) (a) Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux izid kondizzjonijiet
irragonevoli ma’ xi kuntratt ta’ abbonament li jkun jippermetti l-
uzu tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata u, b’mod
partikolari, abbonat jista’ jtemm il-kuntratt tieghu ma’ bejjiegh ta’
sistema billi jaghti dak l-avviz, hekk kif jista’ jigi stipulat, biex il-
kuntratt jiskadi. F’dak il-kaz, bejjiegh ta’ sistema ma jkollux jedd
jirkupra iktar mill-ispejjez direttament relatati mat-terminazzjoni
tal-kuntratt:
Izda ma jista jigi stipulat ebda avviz ta’ aktar minn tliet
xhur, u d-disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu m’ghandhomx
japplikaw jekk il-kuntratt jigi terminat qabel l-ewwel sena tal-
kuntratt:
Izda wkoll abbonat jista’ jaghti avviz itwal minn dak
stipulat.
(b) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-
provvista ta’ taghmir tekniku mill-bejjiegh ta’ sistema
m’ghandhiex tkun suggetta ghal xi wahda mill-kondizzjonijiet
stipulati fil-paragrafu (a).
(5) Bejjiegh ta’ sistema ghandu, f’kull kuntratt ta’ abbonat,
jipprovdi dwar -
(a) il-wiri principali, b’konformita  ma’ l-artikolu 7, li jsir
dhul ghalih ghal kull transazzjoni individwali, hlief
meta konsumatur ikun qed jitlob informazzjoni ghal
trasportatur bl-ajru wiehed biss jew fejn il-konsumatur
jitlob informazzjoni biss ghal prodotti tat-trasport bl-
ajru iggruppat; u
(b) li l-abbonat ma jimmanipulax materjal fornit b’xi
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata b’mod li
jwassal ghal prezentazzjoni lill-konsumaturi ta’
informazzjoni xejn ezatta, qarrieqa jew
diskriminatorja.
(6) Bejjiegh ta’ sistema ma jistax jimponi obbligazzjoni fuq
abbonat hlief offerta ta’ taghmir tekniku jew software, izda jista’
jehtieg li t-taghmir u s-software li jintuzaw ghandhom ikunu
kompatibbli mas-sistema tieghu nnifsu.
Obbligazzjonijiet 
ta’ l-abbonati u 
drittijiet tal-
konsumaturi.
12. (1) (a) Fil-kaz ta’ informazzjoni pprovduta minn sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata, abbonat ghandu juza wiri newtrali
skond ma hemm fl-artikolu 7(2)(a) u (b) kemm-il darba ma jkunx
mehtieg xi wiri iehor minn konsumatur.
(b) Ebda abbonat m’ghandu jimmanipula informazzjoni
10 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
pprovduta minn sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata b’mod li
jwassal ghal prezentazzjoni lil xi konsumatur ta’ dik l-
informazzjoni b’mod xejn ezatt, qarrieqi jew diskriminatorju.
(c) Abbonat ghandu jaghmel riservazzjonijiet u johrog
biljetti skond l-informazzjoni li tinsab fis-sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata li tintuza, jew kif ikun awtorizzat mit-trasportatur
inkwistjoni.
(d) Abbonat ghandu jgharraf lil kull konsumatur dwar kull
tibdil tul ir-rotta ta’ taghmir, l-ghadd ta’ waqfiet skedati tul ir-rotta,
l-identita  tat-trasportatur bl-ajru li attwalment ikun qed jopera t-
titjira, u b’kull tibdila ta’ ajruport mehtiega f’xi itinerarju provdut,
daqstant li dik l-informazzjoni tkun prezenti fis-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata. L-abbonat ghandu jgharraf lill-
konsumatur bl-isem u l-indirizz tal-bejjiegh ta’ sistema, l-ghanijiet
ta’ l-ipprocessar, ghal kemm zmien iddum iz-zamma ta’ data
individwali u l-mezzi disponibbli ghall-konsumatur biex jesercita
d-drittijiet ta’ dhul tieghu.
(e) Konsumatur ikollu jedd f’kull waqt li jikseb print-out
tal-wiri tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata jew li jinghata
dhul fil-wiri ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata parallela
li tkun tirrifletti x-xbieha li tkun qeghda tintwera lill-abbonat.
(f) Persuna jkollha jedd li jkollha dhul effettiv, minghajr
ebda hlas, ghad-data tieghu innifsu kemm jekk id-data tkun
mahzuna mis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kemm jekk
mill-abbonat.
(2) Abbonat ghandu juza l-facilitajiet ta’ distribuzzjoni ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata skond it-Tieni Skeda.
Kriterji dwar kif 
jintalbu d-drittijiet 
lit-trasportaturi 
partecipanti.
13. (1) Kull dritt li jintalab jithallas minn trasportatur
partecipanti minn bejjiegh ta’ sistema ghandu jkun wiehed mhux
diskriminatorju, ragonevolment strutturat u ragonevolment relatat
ma’ l-ispiza tas-servizz provdut u wzat, u ghandu, b’mod
partikolari, jkun l-istess ghall-istess livell ta’ servizz.
(2) Il-hrug ta’ kontijiet ghas-servizzi ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata ghandhom ikunu sufficjentement
dettaljati sabiex it-trasportaturi partecipanti jkunu jistghu jaraw
sewsew liema servizzi jkunu gew uzati u d-drittijiet relatati
maghhom; bhala minimu, il-kontijiet ghal drittijiet dwar il-
prenotazzjonijiet ghandhom jinkludu din l-informazzjoni li gejja
ghal kull segment:
(i)  tip ta’ prenotazzjoni ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata;
(ii) isem-il passiggier;
(iii) pajjiz;
(iv) kodici ta’ identifikazzjoni ta’ l-agenzija IATA/
ARC;
(v) kodici tal-belt;
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 11
(vi)  bliet f’par tas-segment;
(vii) data tal-prenotazzjoni (data tat-transazzjoni);
(viii) data tat-titjira;
(ix) numru tat-titjira;
(x) kodici ta’ status (status tal-prenotazzjoni);
(xi) tip ta’ servizz (klassi ta’ servizz);
(xii) min isib post ghar-registrazzjoni ta’ isem-il
passiggier (PNR); u
(xiii) indikatur tal-prenotazzjoni/thassir.
(3) L-informazzjoni dwar il-hrug ta’ kontijiet ghandha tigi
offruta b’mezz manjetiku jew ta’ xort’ohra li normalment tintuza
fis-servizzi pprovduti. Id-dritt li ghandu jithallas ghall-
informazzjoni dwar il-hrug ta’ kontijiet pprovduta fil-formola
maghzula mit-trasportatur m’ghandhiex tkun teccedi l-ispiza tal-
mezz innifsu flimkien ma’ l-ispejjez ghat-trasport tieghu.
Trasportatur bl-ajru partecipanti ghandu jigi offrut il-facilita  li jigi
infurmat meta ssir xi prenotazzjoni hew transazzjoni li dwarha
jistag jintalab xi hlas ghal prenotazzjni. Meta trasportatur jaghzel li
jigi hekk informat, huwa ghandu jigi offrut l-ghazla li ma
jippermettix xi prenotazzjoni jew transazzjoni bhal dawk, kemm-il
darba din l-ahhar wahda ma tkunx diga  giet accettata. Fil-kaz ta’
nuqqas ta’ permess bhal dak, it-trasportatur m’ghandu jintalab ebda
hlas ghal dik il-prenotazzjoni jew transazzjoni.
(4) Kull dritt ghall-kiri ta’ taghmir, renta jew xi servizz iehor
mitlub minghand abbonat minn bejjiegh ta’ sistema ghandu jkun
mhux diskriminatorju, ragonevolment strutturat u ragonevolment
relatat ma’ l-ispiza tas-servizz provdut u wzat, u ghandu,
partikolarment, ikun l-istess ghal-listess livell ta’ servizz.
Beneficcji ghall-produttivita  moghtija lill-abbonati minn xi
bejjiegh ta’ sistema fl-ghamla ta’ skont fuq il-hlasijiet ta’ kiri jew
hlasijiet ta’ kummissjoni ghandhom jitqiesu bhala spejjez ta’
distribuzzjoni ta’ bejjiegh ta’ sistema u ghandhom ikunu msejsa fuq
segmenti kif jidhru fil-biljetti. Minghajr pregudizzju ghall-
paragrafu 5 tat-Tieni Skeda, meta l-bejjiegh ta’ sistema ma jkunx
jaf jekk xi biljett ikunx hareg jew le, allura dak il-bejjiegh ta’
sistema jkollu jedd li jserrah fuq in-notifikazzjoni tan-numru tal-
biljett minghand l-abbonat. Il-hrug ta’ kontijiet ghas-servizzi ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata ghandu jkun dettaljat
bizzejjed sabiex l-abbonati jkunu jistghu jaraw sewsew liema
servizzi jkunu intuzaw u liema drittijet ikunu intalbu ghalihom.
(5) Bejjiegh ta’ sistema ghandu, meta ssirlu talba, jipprovdi
partijiet li jkollhom interess, inkluzi konsumaturi, bid-dettalji ta’
proceduri korrenti, drittijiet u facilitajiet ta’ sistemi, inkluzi
interfaces, editjar u l-kriterji ta’ wiri wzati. L-ipprocessar ta’ data
individwali ghandu jkun bla ebda hlas ghal konsumaturi li li
ghalihom tkun tirreferi dik l-informazzjoni. Dan, madankollu, ma
jehtieg lil ebda bejjiegh ta’ sistema li jizvela xi informazzjoni dwar
proprjeta  bhalma hu s-software.
(6) Kull tibdil fil-livelli tad-drittijiet, kondizzjonijiet jew
facilitajiet offruti u l-bazi ghal dan ghandu jitwassal lit-
trasportaturi partecipanti u lill-abbonati fuq bazi mhux
12 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
diskriminatorja.
Uzu ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata 
minn trasportaturi 
fl-ufficcju taghhom 
stess, ecc.
14. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 7, l-artikolu 11(5) u
ta’ l-Iskedi m’ghandhomx japplikaw ghal sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata li tintuza minn trasportatur bl-ajru jew minn grupp
ta’ trasportaturi bl-ajru:
(a) fl-ufficcju jew ufficcji w ufficcji tal-bejgh taghhom li
jkunu identifikati car bhala tali; jew
(b) biex jipprovdu informazzjoni u, jew facilitajiet ta’
distribuzzjoni accessibbli permezz ta’ network ta’
telekomunikazzjonijiet pubbliku, li jidentifikaw b’mod
car u kontinwu lill-provditur jew provdituri ta’ l-
informazzjoni bhala tali.
(2) Meta prenotazzjoni ssir direttament minn trasportatur,
ghandhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 12(1)(d) u
(f).
Verifika ta’ 
konformita  teknika 
ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata.
15. (1) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jizgura li s-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata tieghu tkun konformi mal-htigiet
teknici elenkati fl-artikoli 6 u 8, u li din il-konformita  tkun
sorveljata minn awditur indipendenti fuq bazi ta’ sena kalendarja.
Ghal dak l-ghan, l-awditur ghandu jinghata dhul f’kull waqt ghal
kull programm, procedura, operazzjoni u salvagwardja li jintuzaw
fil-computers jew sistemi ta’ computer li biha l-bejjiegh ta’ sistema
jipprovdi l-facilitajiet ta’ distribuzzjoni tieghu. Kull bejjiegh ta’
sistema ghandu jissottometti r-rapport ta’ l-awditur tieghu dwar dak
li jkun ispezzjona u r-rizultanzi li kellu lid-Diretur fi zmien erba’
xhur minn tmiem is-sena kalendarja inkwistjoni.
(2) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jgharraf lil trasportaturi
partecipanti u lid-Direttur bl-identita  ta’ l-awditur mill-inqas tliet
xhur qabel il-hatra tieghu u mill-inqas tliet xhur qabel kull hatra
mill-gdid ta’ kull sena. Jekk, fi zmien xahar mill-avviz, xi wiehed
mit-trasportaturi partecipanti joggezjona ghall-abbilta  ta’ dak l-
awditur li jwettaq il-hidmiet kif ikun mehtieg li jaghmel taht dan l-
artikolu, id-Direttur ghandu, fi zmien xahrejn ohra ulterjuri, u wara
li jikkonsulta lill-awditur, lill-bejjiegh ta’ sistema u lil kull parti
ohra li tivvanta interess legittimu, jiddeciedi jekk l-awditur
ghandux jigi sostitwit jew le.
Applikabbilta  ghal 
prodotti tat-trasport 
bit-tren.
16. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) sa
(5), id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att ghandhom japplikaw meta
bejjiegh ta’ sistema jiddeciedi li ghandu jinkludi servizzi bit-tren
fil-wiri principali tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
(2) Meta bejjiegh ta’ sistema jiddeciedi li jinkludi prodotti bit-
tren fil-wiri principali tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieghu, huwa jista’ jaghzel li jinkludi biss certi kategoriji definiti
sew ta’ servizzi bit-tren, filwaqt li jirrispetta l-principji elenkati fl-
artiklu 3(2).
(3) Operatur tat-trasport bit-tren jitqies li jkun trasportatur
partecipanti jew principali, kif adatt, ghall-finijiet ta’ dan l-Att, fil-
qies li jkollu ftehim ma’ bejjiegh ta’ sistema ghad-distribuzzjoni
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 13
tal-prodotti tieghu permezz tal-wiri principali ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata jew meta s-sistema ta’ riservazzjoni
tieghu nnifsu tkun sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kif
imfisser fl-artikolu 2. Bla hsara ghas-subartikolu (4), dawk il-
prodotti ghandhom jigu ttrattati bl-istess mod bhalma huma l-
prodotti tat-trasport bl-ajru u ghandhom jigu inkorporati fil-wiri
principali skond il-kriterji stipulati fl-Ewwel Skeda.
(4) (a)  Meta jkunu qeghdin jigu applikati r-regoli stipulati fil-
paragrafi 1 u 2 ta’ l-Ewwel Skeda ghal servizzi bit-tren, il-bejjiegh
ta’ sistema ghandu jaggusta l-principji ta’ klassifikazzjoni ghall-
wiri principali sabiex jittiehed qies kif dovut tal-bzonnijiet tal-
konsumaturi li jkunu mgharrfa b’mod adegwat dwar servizzi bit-
tren li jkunu jirrapprezentaw alternattiva kompetitiva ghas-servizzi
bl-ajru. B’mod partikolari, bejjiegh ta’ sistema jista’ jikklassifika
is-servizzi bit-tren ma’ ghadd limitat ta’ waqfiet qosra ma’ servizzi
bl-ajru diretti u ta’ bla waqfien.
(b) Bejjiegh ta’ sistema ghandu jiddefinixxi kriterji cari
ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ghal
servizzi bit-tren. Dawk il-kriterji ghandhom ikopru il-hin tal-vjagg
traskors u jkunu jirriflettu l-htiega li jigi evitat screen padding
eccessiv. Dawk il-kriterji ghandhom jinghataw lid-Direttur mill-
anqas xahrejn qabel ma jibdew jigu applikati.
(5)  Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull riferenza ghal
"titjiriet" f’dan l-Att ghandha titqies bhala li tinkludi riferenzi ghal
"servizzi bit-tren" u riferenzi ghal "prodotti tat-trasport bl-ajru"
ghandha titqies li tinkludi riferenzi ghal "prodotti bit-tren".
Projbizzjoni ta’ 
chid ghad-drittijiet.
17. Il-beneficjarji ta’ drittijiet li joriginaw taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 3(4), 6, 8 u 15 ma jistghux jichdu
ghal dawk id-drittijiet permezz ta’ xi kuntratt jew ta’ xi mezz iehor.
Proceduri quddiem 
il-Bord.
18. (1) Id-Direttur ghandu, filwaqt li jagixxi jew fuq
inizjattiva tieghu nnifsu jew meta jasallu xi lment, jibda proceduri
quddiem il-Bord biex itemm kull kontravvenzjoni tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att.
(2) L-ilmenti jistghu jsiru minn persuni kemm naturali kemm
legali li jvantaw interess legittimu.
Bord ghal Sistema 
ta’ Riservazzjoni 
Komputerizzata.
19. (1) Ghandu jitwaqqaf Bord ghal Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata, li jkun maghmul minn avukat b’mhux anqas minn
tnax-il sena esperjenza, li jkun president, flimkien ma’ zewg
assessuri teknici.
(2) Il-president u l-assessuri teknici tal-Bord ghandhom
jinhatru mill-Prim Ministru minn sena ghal sena:
Izda l-Prim Ministru jista’ jgedded kull hatra minn sena
ghal sena u jista’ jordna, kulmeta jaghmel xi hatra gdida, li l-
president jew assessur li jkun qed itemm il-kariga jibqa’ joqghod
fuq il-Bord ghar-rigward ta’ kull kwistjoni li jkun diga  beda
jittratta qabel it-terminazzjoni tal-kariga tieghu sakemm dik il-
kwistjoni tigi ezawrita.
(3) Il-Prim Ministru jista’ wkoll jaghmel kull hatra necessarja
14 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
ghall-fini li jissurroga lill-president jew lil xi assessur tal-Bord fil-
kaz li ma jkunx kapaci, ghal xi raguni, li jwettaq il-funzjoniiet
tieghu f’xi kaz jew kazijiet partikolari.
(4) Il-president jew xi assessur tal-Bord ma jkunx kompetenti li
jisma jew jittratta xi kwistjoni li fiha huwa jkollu xi interess dirett
jew indirett.
(5) L-assessuri teknici tal-Bord ghandhom, qabel ma jassumu l-
kariga taghhom, jiehdu gurament quddiem l-Avukat Generali li
jkun jiddikjara li jkunu se jezaminaw u jiddeciedu kull kwistjoni
mibghuta lilhom taht id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att b’ekwita  u
imparzjalita .
(6) Il-president tal-Bord ikollu, bil-ghan li jigbor il-provi u li
jistabbilixxi l-fatti li jkollhom x’jaqsmu ma’ xi kwistjoni li tinsab
quddiem il-Bord, dawk is-setghat kollha li huma bil-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili vestiti fil-Qorti Civili,
Prim’Awla, ghal xi kwistjoni bhal dik li jkollu quddiemu.
(7) Bla hsara ghal kull regolament maghmul taht l-artikolu 21,
il-Bord ghandu jirregola l-procedura tieghu nnifsu.
(8) Il-Prim Ministru ghandu jahtar ufficjal pubbliku biex
jaghmilha ta’ segretarju tal-Bord.
Revizjoni ta’ 
decizjonijiet.
20. (1) Decizjoni tal-Bord tkun wahda finali u vinkolanti.
(2) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), il-Bord
jista’, meta jingieb ghall-attenzjoni tieghu xi fatt gdid, jirrevedi
decizjoni moghtija minnu:
Izda -
(a) ir-rikors ghar-revizjoni ghandu jigi pprezentat bil-
miktub quddiem il-Bord fi zmien ghoxrin jum tax-
xoghol mid-data meta d-decizjoni titwassal lill-
impriza jew assocjazzjoni ta’ imprizi; u
(b) revizjoni tad-decizjoni m’ghandha f’ebda kaz iddahhal
lill-Bord f’xi responsabbilta  ghal xi danni li setghu
gew sofferti minhabba fl-ewwel decizjoni.
Setgha ta’ ghemil 
ta’ regolamenti.
21. Il-Ministru jista’ , minn zmien ghal zmien, jaghmel u, meta
jkun hekk ghamel, jibdel jew jirrevoka regolamenti generalment
sabiex jaghti sehh lil xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ dn l-Att u
partikolarment sabiex jipprovdi dwar il-procedura quddiem il-
Bord, ir-responsabbilta  ta’ xi wahda mill-partijiet ghar-rigward ta’
l-ispejjez minfuqa dwar dik il-procedura u sabiex jippreskrivi kull
haga li ghandha tigi preskritta taht dan l-Att.
Ghoti ta’ 
informazzjoni lill-
Bord.
22. (1) Fit-twettiq tad-dmirijiet lilu moghtija b’dan l-Att, il-
Bord jista’ jikseb kull informazzjoni necessarja minn imprizi u
minn kull assocjazzjoni ta’ imprizi.
(2) Il-Bord jista’ jistabbilixxi skadenza ta’ mhux inqas minn
xahar ghat-twassil ta’ l-informazzjoni mitluba.
(3) Fit-talba tieghu l-Bord ghandu jiddikjara xi tkun il-bazi
legali u l-ghan tat-talba kif ukoll il-penali, li jistghu jigu imposti
skond l-artikolu 23(1), ghall-provvista ta’ informazzjoni mhux
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 15
korretta.
(4) Is-sidien ta’ l-imprizi jew ir-rapprezentanti taghhom u, fil-
kaz ta’ persuna legali jew ta’ kumpanniji, ditti jew assocjazzjonijiet
li ma jkollhomx personalita  guridika, il-persuna awtorizzata li
tirrapprezenthom bil-ligi jew bir-regoli taghhom, ghandha tkun
dovuta tissupplixxi l-informazzjoni mehtiega.
(5) Imprizi u assocjazzjonijiet ta’ imprizi ghandhom
jissottomettu ruhhom ghal investigazzjonijiet li jigu ordnati
b’decizjoni tal-Bord. Id-decizjoni ghandha tispecifika l-mertu u l-
fini ta’ l-investigazzjoni, tistabbilixxi d-data meta jkollha tibda u
tindika l-penali li jistghu jigu imposti skond l-artikolu 23(1).
Penali 
amministrattivi.
23. (1) Il-Bord jista’ jimponi penali dixxiplinarji, fuq imprizi
jew assocjazzjonijiet ta’ imprizi, ta’ mhux inqas minn erba’ mitt
lira izda mhux iktar minn ghoxrin elf lira meta l-imprizi jew
assocjazzjonijiet ta’ imprizi, sew bil-hsieb sew b’negligenza -
(a) jissupplixxu informazzjoni mhux korretta b’risposta
ghal talba maghmula skond ma hemm fl-artikolu 22,
jew ma jissupplixxu ebda informazzjoni fiz-zmien
stabbilit; jew
(b) jipproducu kotba jew records ohra tan-negozju
f’ghamla mhux kompleta waqt l-investigazzjonijiet,
jew jirroftaw milli joqoghdu ghal investigazzjoni
skond ma hemm fl-artikolu 22(5).
(2) Il-Bord jista’ jimponi penali dixxiplinarji fuq bejjiegh ta’
sistema, trasportaturi principali, trasportaturi partecipanti u, jew
abbonati ghal kontravvenzjonijiet tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att
sa massimu ta’ ghaxra fil-mija mid-dhul annwali ghal dik l-attivita
rilevanti ta’ l-impriza inkwistjoni. Meta jkun qed jigi stabbilit
x’ikun l-ammont tal-piena, ghandha titqies sew il-gravita  sew id-
dewmien tal-kontravvenzjoni.
(3)  Decizjonijiet li jimponu penali dixxiplinarji, skond ma
hemm fid-disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2), ma jkunux ta’
xorta penali, u kull penali bhal dik ghandha tkun tista’ tigi rkuprata
bhala dejn civili mid-Direttur b’azzjoni quddiem il-qorti ta’
gurisdizzjoni civili kompetenti.
(4) It-trasportaturi, sew jekk huma trasportaturi principali jew
partecipanti, abbonati u bejjiegha ta’ sistema jkunu suggetti ghall-
gurisdizzjoni u l-proceduri tal-Bord, u l-penali amministrattivi li
jigu imposti minnu.
16 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
L-EWWEL SKEDA
KRITERJI TA’ KLASSIFIKAZZJONI TA’ WIRI PRINCIPALI 
GHAL TITJIERIET* LI JOFFRU PRODOTTI TAT-
TRASPORT BL-AJRU MHUX IGGRUPPATI
(Artikoli 5, 7 u 16)
1. Klassifikazzjoni ta’ ghazliet ta’ titjira f’wiri principali, ghall-
gurnata jew granet mitlubin, ghandha tkun fl-ordni li gej
kemm-il darba ma jigix mitlub xort’ohra minn konsumatur
ghal xi transazzjoni individwali:
(i) kull titjira diretta bla waqfien bejn bliet f’par
inkwistjoni; 
(ii) kull titjira diretta ohra, li ma tkunx tinvolvi bdil
ta’ ajruplan jew tren, bejn il-bliet f’par
inkwistjoni;
(iii) titjiriet ta’ konnessjoni.
2. Konsumatur ghandu mill-anqas jinghata l-possibilta  li jkollu,
meta hekk jitlob, wiri principali klassifikat bil-hin tat-tluq
jew tal-wasla u/jew hin tal-vjagg traskors. Kemm-il darba ma
jigix hekk mitlub minn konsumatur, wiri principali ghandu
jkun klassifikat skond il-hin tat-tluq ghal grupp (i) u hin tal-
vjagg traskors ghal gruppi (ii) u (iii).
3. Meta bejjiegh ta’ sistema jaghzel li juri informazzjoni ghal xi
bliet f’par dwar l-iskedi jew it-tariffi ta’ trasportaturi mhux
partecipanti, izda mhux necessarjament kull trasportatur bhal
dak, dik l-informazzjoni ghandha tintwera b’mod ezatt, mhux
qarrieqi u mhux diskriminatorju bejn it-trasportaturi murija.
4. Jekk, sa fejn ikun jaf il-bejjiegh ta’ sistema, l-informazzjoni
dwar l-ghadd ta’ servizzi bl-ajru skedati diretti u l-identita
tat-trasportaturi bl-ajru inkwistjoni ma jkunux komprensivi,
dan ghandu jkun dikjarat b’mod car fuq il-wiri rilevanti.
5. Titjiriet li ma jkunux servizzi ta’ l-ajru skedati ghandhom
ikunu identifikati car. 
6. Titjiriet li jkunu jnvolvu waqfiet tul ir-rotta ghandhom jigu
identifikati car.
7. Meta titjiriet ikunu operati minn trasportatur bl-ajru li ma
jkunx it-trasportatur bl-ajru identifikat bil-kodici ta’
identifikazzjoni ta’ trasportatur, l-operatur attwali tat-titjira
ghandu jkun identifikat sew. Din il-htiega ghandha tkun
tapplika ghal kull kaz, hlief ghal arrangamenti ad hoc ghal
zmien qasir.
8. Bejjiegh ta’ sistema m’ghandux juza l-ispazju ta’ l-iskrin
f’wiri principali b’mod li jaghti wirja eccessiva ghal ghazla
ta’ vvjaggar wahda partikolari jew li tkun turi ghazliet ta’
vvjaggar li ma jkunux realistici.
9. Hlief kif hemm provdut fil-paragrafu 10, dawn id-
* Kull riferenza  ghal "titjiriet" f'din l-Iskeda hija skond l-artikolu 16(6) ta' l-Att.
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA g KAP. 434. 17
disposizzjonijiet li gejjin ghandhom ikunu japplikaw:
(a) ghal servizzi diretti, ebda titjira m’ghandha tidher iktar
minn darba f’wiri principali;
(b) ghal servizzi multi-settorjali li jkunu jinvolvu bdil ta’
l-ajruplan, ebda kombinazzjni ta’ titjiriet ma tista’
tidher iktar minn darba f’wiri principali;
(c) titjiriet li jinvolvu l-bdil ta’ ajruplan ghandhom jigu
ttrattati u jidhru bhala titjiriet ta’ konnessjoni, b’linja
wahda ghal kull segment ta’ ajruplan. Madankollu,
meta t-titjiriet ikunu operati mill-istess trasportatur bl-
istess numru tat-titjira u meta trasportatur ikun jehtieg
kupun tat-titjira wiehed biss u riservazzjoni wahda
biss, sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata ghandha
tohrog kupun wiehed biss u ghanda titlob hlas ghal
riservazzjoni wahda biss.
10. (1) Meta trasportaturi ikollhom xi arrangament ta’ joint-
venture jew xi arrangament kontrattwali iehor bejniethom
li jkun jehtieg li xi tnejn jew iktar minnhom jassumu
responsabbilta  separata ghall-offerta u l-bejgh ta’ prodotti
tat-trasport bl-ajru fuq titjira jew kombinazzjoni ta’
titjiriet, il-frazijiet "titjira" (ghal servizzi diretti) u
"kombinazzjoni ta’ titjiriet" (ghal servizzi multi-
settorjali) fil-paragrafu 9 ghandhom jigu interpretati
bhala li jippermettu lil kull wiehed mit-trasportaturi
inkwistjoni, sa massimu ta’ tnejn, li jkollhom wiri separat
billi jintuza l-kodici ta’ identifikazzjoni ta’ trasportatur
individwali.
(2) Meta jkun hemm iktar minn zewg trasportaturi involuti,
it-tismija taz-zewg trasportaturi li jkollhom jedd li
jutilizzaw l-eccezzjoni li hemm provdut dwarha fis-
subparagrafu (1) ghandha tkun xi haga li tinteressa lit-
trasportatur li attwalment ikun qed jopera t-titjira. Fin-
nuqqas ta’ informazzjoni mit-trasportatur li jkun qed
jopera li tkun bizzejjed biex tidentifika liz-zewg
trasportaturi li jkunu se jissemmew, hu bejjiegh ta’
sistema li ghandu jsemmi lit-trasportaturi fuq bazi mhux
diskriminatorja.
11. Wiri principali ghandu, kulfejn ikun prattiku, jinkludi titjiriet
ta’ konnessjoni fuq servizzi skedati li jkunu operati minn
trasportaturi partecipanti u li jkunu kostruwiti bl-uzu ta’
ghadd minimu ta’ disa’ punti ta’ konnessjoni. Bejjiegh ta’
sistema ghandu jaccetta talba minn trasportatur partecipant
biex jinkludi servizz indirett, kemm-il darba l-linja tar-rotta
tkun iktar minn 130% tad-distanza tac-cirku l-kbir bejn iz-
zewg ajruporti jew kemm-il darba li t-talba tkun twassal
ghall-eskluzjoni ta’ servizzi b’hin tal-vjagg traskors inqas.
M’hemmx ghalfejn jintuzaw punti ta’ konnessjoni b’rotot ta’
iktar minn 130%.
18 KAP. 434. h  
KODICI TA’ KONDOTTA GHAL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
IT-TIENI SKEDA
UzU TA’ FAcILITAJIET TA’ DISTRIBUZZJONI MINN ABBONATI
(Artikoli 12 u 13)
1. Abbonat ghandu jzomm records precizi dwar kull transazzjoni
li ssir permezz tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
Dawk ir-records ghandhom jinkludu numri tat-titjiriet,
designators ta’ prenotazzjonijiet ta’ riservazzjonijet, id-data
tal-vjagg, hinijiet tat-tluq u tal-wasla, status tas-segmenti, l-
ismijiet u l-inizjali tal-passiggieri bl-indirizzi fejn jistghu jigu
kkuntattjati u/jew numri tat-telefon u status tal-biljetti
mahrugin. Meta jkunu qeghdin jipprenotaw jew jikkancellaw
l-ispazju, l-abbonat ghandu jizgura li d-designator tar-
riservazzjoni li jkun qed jintuza jkun jikkorrispondi ghat-
tariffa mhallsa mill-passiggier.
2. Abbonat m’ghandux deliberatament jaghmel riservazzjonijiet
doppji ghall-istess passiggier, Meta spazju konfermat ma
jkunx disponibbli, l-passiggier jista’, b’ghazla tieghu nnifsu,
jitqieghed fuq lista ta’ stennija ghal dik it-titjira (jekk dik il-
lista tkun disponibbli) u jigi konfermat fuq titjira alternattiva.
3. Meta passiggier jikkancella riservazzjoni, l-abbonat ghandu
minnufih jirrilaxxa dak l-ispazju.
4. Meta passiggier jibdel itinerarju, l-abbonat ghandu jizgura li
kull spazju u servizz supplimentari jigu kancellati meta jsiru
r-riservazzjonijiet l-godda.
5. Abbonat ghandu, meta jkun hekk prattiku, jitlob jew
jipprocessa kull riservazzjoni ghal xi itinerarju specifiku u
kull bidla sussegwenti permezz ta’ l-istess sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata.
6. Ebda abbonat ma jista’ jitlob jew ibiegh spazju ta’ xi linja ta’
l-ajru kemm-il darba ma jintalabx jaghmel dan minn xi
konsumatur.
7. Abbonat ghandu jizgura li biljett jinhareg skond l-istatus ta’
riservazzjoni ghal kull segment u skond it-terminu ta’ zmien
applikabbli. Abbonat m’ghandux johrog biljett li jkun jindika
riservazzjoni definittiva u titjira partikolari kemm-il darba ma
tkunx waslitlu konferma ta’ dik ir-riservazzjoni. 
