PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 1
KAPITOLU 445
ATT DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI
Biex jipprovdi minflok l-Att dwar il-Protezzjoni ta’ l-Antikitajiet, Kap. 54, ghas-
sovrintendenza, konservazzjoni u amministrazzjoni tal-patrimonju kulturali f’Malta u dwar
hwejjeg ancillari ghal dan jew li ghandhom x’jaqsmu ma’ dan.
3 ta’ Mejju, 2002
15 ta’ Awissu, 2002
1 ta’ Jannar, 2003
L-ATT VI ta’ l-2002, kif emendat bl-Att XVIII ta’ l-2002.
Arrangament ta’ l-Att
Artikolu
TAQSIMA I Preliminari 1-3
TAQSIMA II Principji u Dmirijiet Generali 4-6
TAQSIMA III Kostituzzjoni, Kompozizzjoni u Funzjonijiet ta’ l-
Entitajiet
7-16
TAQSIMA IV Disposizzjonijiet Amministrattivi u dwar il-Persunal 17-19
TAQSIMA V Disposizzjonijiet Finanzjarji 20-30
TAQSIMA VI Professjonisti fil-Konservazzjoni 31-39
TAQSIMA VII Poteri Specjali ta’ l-Istat 40-51
TAQSIMA VIII Patrimonju Kulturali Religjuz 52
TAQSIMA IX Reati 53-54
TAQSIMA X Regolamenti 55
TAQSIMA XI Mixxellanji 56-57
SKEDA Rata ta’ Dazju ta’ Esportazzjoni
2 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
TAQSIMA I 
PRELIMINARI
Titolu fil-qosor u 
bidu fis-sehh.
1. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att hu Att dwar il-Patrimonju
Kulturali.
Tifsir. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tkunx
tehtieg xort’ohra:
"Agenzija" tfisser l-Agenzija Operattiva mwaqqfa taht l-artikolu
8;
"avviz ta’ sospensjoni" ghandha t-tifsira moghtija lilha bl-
artikolu 46;
Kap. 356. "Awtorita  ta’ l-Ippjanar" tfisser l-Awtorita  mwaqqfa taht l-Att
dwar l-Ippjanar ta’ l-Izvilupp;
"Centru" tfisser ic-Centru Malti ghar-Restawr imsemmi fl-
artikolu 10;
"detentur" tfisser min ikollu fizikament ghandu oggett kulturali
f’isem terzi;
"dritt ta’ preferenza" tfisser il-jedd moghti lis-Sovrintendent bi u
skond l-artikolu 40;
"Entitajiet" tfisser is-Sovrintendenza, l-Agenzija, ic-Centru, il-
Kumitat u l-Fond, u Entita  ghandha tiftiehem skond hekk;
"esplorazzjoni" tfisser attivita  fuq l-art u fl-ibhra territorjali jew
fiz-zona kontigwa, maghmula bil-ghan li tiskopri informazzjoni
gdida li tirrigwarda l-patrimonju kulturali, u li tista’ tirrizulta fis-
sejbien ta’ oggetti mobbli jew immobbli ta’ valur ghall-patrimonju
kulturali li ghadhom mhux dokumentati fl-inventarju nazzjonali ta’
proprjeta  kulturali;
"Fond" tfisser il-Fond dwar il-Patrimonju Kulturali mwaqqaf bl-
artikolu 16;
"Forum" tfisser il-Forum Nazzjonali ghall-Patrimonju Kulturali
mwaqqaf fl-artikolu 15;
"funzjoni" tinkludi kull responsabbilta , poter u dmir;
Kap. 226. "ibhra territorjali" ghandha t-tifsira moghtija lilha fl-Att dwar l-
Ibhra Territorjali u z-Zona Kontigwa, u tinkludi l-ibhra kollha li
jinsabu bejn il-linji bazi hemm imsemmija u l-kosta;
"investigazzjoni" tfisser kull attivita  ghall-fini li tinkiseb u tigi
registrata informazzjoni li jkollha x’taqsam mal-patrimonju
kulturali u tinkludi kull xoghol ghall-finijiet li jigu identifikati,
skoperti, skavati, mikxufa, rkuprati u mnehhija kull oggett jew
materjal li jkunu sitwati fi, fuq jew taht xi proprjeta  kulturali;
"jikkoordina" tfisser l-iskambju ta’ veduti bil-fomm jew bil-
miktub, qabel ma tittiehed xi decizjoni jew titwettaq xi azzjoni, bil-
ghan li jigu evitati konflitti, hela u zbalji jew sabiex jinsab rimedju
ghalihom;
"konservatur-restawratur" tfisser persuna kwalifikata
professjonalment li tkun detentur ta’ warrant taht dan l-Att;
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 3
"konservazzjoni" tfisser attivita  mehtiega biex kemm jista’ jkun
tkabbar ir-rezistenza jew tnaqqas id-deterjorament ta’ proprjeta
kulturali, u tinkludi l-ezami, ttestjar, kkurar, registrazzjoni u
preservazzjoni ta’ kull tali proprjeta  kulturali jew xi parti minnha;
"konservazzjoni integrata" tfisser dik il-firxa shiha ta’ mizuri li
ghandhom l-iskop li jassiguraw it-tkomplija gejjiena tal-patrimonju
kulturali, li dan jinzamm hekk li jaghmel parti minn ambjent adatt,
sew jekk maghmul mill-bniedem sew jekk naturali, l-utilizzazzjoni
tieghu u l-adattament tieghu ghall-htigiet tas-socjeta . Dak l-ghan
ghandu jinkiseb permezz ta’ l-ghoti ta’ hajja mill-gdid u ta’ l-
integrazzjoni tal-patrimonju kulturali fi hdan l-ambjent fiziku tas-
socjeta  tal-lum u bl-assenjazzjoni ta’ funzjoni socjali ghal dak il-
patrimonju kulturali li jkun kompatibbli mad-dinjita  tieghu u mal-
qaghda li jkollu;
"il-Kumitat" tfisser il-Kumitat ta’ Garanzija mwaqqaf bl-artikolu
14;
Kap. 363.
il-Kunsilli Lokali;
"kurazija" u "att ta’ kurazija" ghandu jkollhom it-tifsira
rispettivament moghtija lilhom fl-artikolu 48;
"Ministru" tfisser il-Ministru responsabbli ghall-patrimonju
kulturali, u tinkludi, fil-limitu ta’ kull awtorita  moghtija, kull min
ikun specifikament awtorizzat mill-Ministru ghal xi wiehed mill-
ghanijiet ta’ dan l-Att;
"missjoni" tfisser l-ghan u l-iskop ta’ organizzazzjoni;
"muzew" tfisser istituzzjoni permanenti fis-servizz ta’ socjeta  u
ta’ l-izvilupp taghha, u miftuha ghall-pubbliku, li takkwista, tigbor,
tikkonserva, taghmel ricerka, tiddokumenta, tikkomunika u
tesibixxi ghall-fini ta’ studju, edukazzoni u tgawdija tal-patrimonju
kulturali u informazzjoni assocjata ta’ l-umanita  u ta’ l-ambjent
relattiv ghall-beneficcju pubbliku;
"ordni ta’ konservazzjoni u protezzjoni" ghandu jkollha t-tifsira
moghtija lilha fl-artikolu 47;
"patrimonju kulturali" tfisser oggetti mobbli jew immobbli ta’
importanza artistika, arkitettonika, storika, arkeologika,
etnografika, paleontologika u geologika u tinkludi informazzjoni
jew data relattivi ghall-patrimonju kulturali li jappartjeni lil Malta
jew lil xi pajjiz iehor. Dan jinkludi wkoll siti jew depoziti
arkeologici, paleontologici jew geologici, paesagg, gruppi ta’ bini,
kif ukoll kollezzjonijiet xjentifici, kollezzjonijiet ta’ oggetti
artistici, manuskritti, kotba, materjal ippubblikat, arkivji, materjal
awdjo-viziv u riproduzzjonijiet ta’ xi wahda minn dawn hawn qabel
imsemmija, jew kollezzjonijiet ta’ valur storiku, kif ukoll assi
kulturali intangibbli li jinkludi l-arti, it-tradizzjonjiet, id-drawwa u
l-hiliet li jintuzaw fl-arti dimostrattiva, fl-arti applikata u fl-
artiggjanat u assi intangibbli ohra li ghandhom valur storiku,
artistiku jew etnografiku;
"preskritt" tfisser preskritt taht dan l-Att;
"proprjeta  kulturali" tfisser proprjeta  mobbli jew immobbli li
4 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
taghmel parti mill-patrimonju kulturali;
"pussessur" tfisser min fizikament ikollu l-oggett kulturali
f’ismu proprju;
"restawr" tfisser attivita  ta’ specjalizzazzjoni gholja ghall-
konservazzjoni ta’ l-integrita  tal-patrimonju kulturali, li tohrog il-
valuri u ttejjeb il-mod kif jinqara l-istat, il-forma u d-disinn
originali, fil-parametri ta’ materjal li jkun ghadu jezisti. Dik l-
attivita  ghandha tkun imsejsa fuq process kritiku u storiku ta’
valutazzjoni u mhux fuq kongettura;
"sena finanzjarja" tfisser il-perjodu ta’ tnax-il xahar li jtemm fit-
tletin jum ta’ Settembru ta’ kull sena:
Izda l-ewwel sena finanzjarja ghar-rigward ta’ xi Entita
tkun tikkonsisti fil-perjodu li jibda ghaddej fid-data tad-dhul fis-
sehh ta’ l-artikoli relattivi ta’ dan l-Att li jkunu jirreferu ghal dik l-
Entita , u li jtemm fit-tletin jum ta’ Settembru tas-sena ta’ wara;
"sid" dwar proprjeta  kulturali tinkludi directus dominus,  sub
directus dominus, enfitewta, sub-enfitewta, min ikollu l-proprjeta
nuda u uzufruttwarju;
"sorveljanza" tfisser attivita  mis-Sovrintendenza li tkun tinkludi
attivita  li jkollha x’taqsam mal-kontroll, direzzjoni, sorveljar,
regolament,  investigazzjoni u registrar tal-patrimonju kulturali, u
tinkludi kull attivita  li jkollha x’taqsam ma’ dan;
"Sovrintendenza" tfisser is-Sovrintendenza tal-Patrimonju
Kulturali mwaqqfa bl-artikolu 7 u "Sovrintendent" tfisser is-
Sovrintendent tal-Patrimonju Kulturali msemmi fl-istess l-artikolu;
"ufficjal" u "impjegat" tinkludi ufficjal pubbliku mqabbad jaqdi
dmirijiet f’xi Entita , Kumitat jew korp imwaqqaf taht dan l-Att;
"ufficjal pubbliku" ghandha l-istess tifsira moghtija lilha bl-
artikolu 124 tal-Kostituzzjoni;
"warrant" tfisser warrant li jinghata skond it-Taqsima VI ta’ dan
l-Att, u detentur ta’ warrant ghandha tiftiehem skond hekk;
Kap. 226. "zona kontigwa" ghandha t-tifsira kif moghtija lilha bl-Att dwar
l-Ibhra Territorjali u z-Zona Kontigwa;
Kap. 356. "zvilupp" ghandha t-tifsira moghtija lilha fl-Att dwar l-Ippjanar
ta’ l-Izvilupp.
Oggetti li dwarhom 
japplikaw id-
disposizzjonijiet 
ta’ dan l-Att.
3. Ghall-finijiet ta’ dan l-Att, oggett ma jitqiesx li jkun
jaghmel parti mill-patrimonju kulturali kemm-il darba dan ma
jkunx ezista f’Malta, inkluzi l-ibhra territorjali taghha, jew f’xi
pajjiz iehor, ghal hamsin sena, jew kemm-il darba ma jkunx oggett
ta’ valur kulturali, artistiku, storiku, etnografiku, xjentifiku jew
industrijali, ukoll jekk kontemporanju, li ghandu jigi preservat.
TAQSIMA  II
PRINCIPJI U DMIRIJIET GENERALI
Principji u 
dmirijiet.
4. (1) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli li gejjin ta’ dan l-
artikolu u ta’ l-artikoli l-ohra ta’ din it-Taqsima m’ghandhomx
ikunu esegwibbli f’xi qorti tal-gustizzja, madankollu l-principji li
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 5
jinsabu fiha huma fondamentali ghall-protezzjoni tal-patrimonju
kulturali u tkun il-mira ta’ l-Istat li japplikhom u li jiggwida ruhu
bihom.
(2) Kull cittadin ta’ Malta kif ukoll kull min ikun prezenti
f’Malta ghandu jkollu d-dmir li jipprotegi l-patrimonju kulturali kif
ukoll id-dritt li jibbenefika minn dan il-patrimonju kulturali
permezz tat-taghlim u tat-tgawdija. Il-patrimonju kulturali huwa
assi ta’ valur spiritwali, kulturali, socjali u ekonomiku li ma jistax
jigi mibdul, u l-protezzjoni u l-promozzjoni tieghu huma
indispensabbli ghal hajja bilancjata u kompluta.
(3) L-Istat Malti jkollu d-dmir jistabbilixxi u jzomm strutturi
amministrattivi u regolatorji ta’ sovrintendenza sabiex jizgura li
dan il-patrimonju ikun protett u konservat, kif ukoll jahseb ghal
dawk l-istrutturi l-ohra li jkunu mehtiega ghall-amministrazzjoni
tal-kura, espozizzjoni u apprezzament ta’ dan il-patrimonju.
(4) Id-dmir li tipprotegi jinkludi d-dmir li tiddokumenta,
tikkonserva, taghmel manutenzjoni, tirrestawra u jinkludi d-dmir
ta’ intervent meta jitqies li jkun hekk mehtieg, inkluzi f’cirkostanzi
ta’ uzu mhux kif imiss, nuqqas ta’ konservazzjoni jew
applikazzjoni ta’ metodi ta’ konservazzjoni mhux kif ghandhom
ikunu. Dak id-dmir li tipprotegi jinkludi wkoll id-dmir ta’
inkoraggiment ta’ l-uzu sostenibbli u z-zamma fi stat tajjeb tar-
rizorsa ta’ patrimonju kulturali, skond il-principji ta’
konservazzjoni integrata, inkluz:
(a) l-inkoraggiment ta’ l-integrazzjoni ta’ pratki ta’
konservazzjoni u ta’ tmexxija ghar-rigward tal-
patrimonju kulturali f’kull livell ta’ gvern, gvern
lokali, is-settur privat u tal-volontarjat;
(b) l-accertament li l-konservazzjoni, it-tmexxija u
inizjattivi ohra li jolqtu l-patrimonju kulturali jkunu
jqisu kull politika ta’ inkluzjoni socjali;
(c) l-accertament li l-konservazzjoni, l-ippjanar ta’ l-art u
inizjattivi ohra li jkunu jolqtu nhawi ta’ patrimonju
kulturali jkunu jqisu n-nisga socjali ta’ komunitajiet
ezistenti u jkunu jhabirku biex itejbu l-kondizzjonijiet
ta’ ghajxien ghal kull livell tas-socjeta . Dawk l-
inizjattivi ghandhom jizguraw, fejn ikun possibbli, li
ma jwasslux ghal bidliet negattivi fin-nisga socjali tal-
popolazzjoni ta’ xi lokalita , tkun liema tkun, fejn isir
xi intervent;
(d) il-promozzjoni ta’ gharfien pubbliku dwar ir-rikkezza
u l-firxa ta’ patrimonju kulturali bhala parti intrinsika
mill-ambjent tal-bniedem, u tal-bzonn li ssir hidma
biex ma jitbaxxewx dawk l-istess assi ta’ patrimonju
kulturali li fuqhom tkun tiddependi l-kwalita  ta’ dak l-
istess ambjent, kif ukoll tar-ragunijiet kulturali,
ekonomici u socjali li jkunu jiggustifikaw il-
protezzjoni relattiva;
(e) il-konsiderazzjoni ta’ problemi specjali tal-
konservazzjoni, manutenzjoni u tmexxija tal-
patrimonju kulturali f’politika dwar dak kollu li
6 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
jirrigwarda t-tniggis ta’ l-ambjent;
(f) il-promozzjoni ta’ politika fiskali u finanzjarja li
tinkoraggixxi sidien ta’ patrimonju kulturali li jzommu
fi stat tajjeb, jikkonservaw, jipprotegu u jaghmlu uzu
kif imiss ta’ dik il-proprjeta .
(5) Id-dmir li taghmel accessibbli jinkludi d-dmir li tesibbixxi,
taghmel ricerka, tirrendi accessibbli ghal ricerka, studju u tgawdija,
il-patrimonju kulturali u li jingieb ’il quddiem l-gharfien, l-
apprezzament u l-konoxxenza ta’ dan il-patrimonju fil-parametri
tal-principju ta’ inkluzjoni socjali. Il-jedd ta’ access ghal u
beneficcju minn dan il-patrimonju kulturali ma jappartjenix
unikament ghall-generazzjoni prezenti. Kull generazzjoni jkollha
d-dmir li tipprotegi dan il-patrimonju u li taghmlu accessibbli ghal
generazzjonijiet fil-gejjieni u ghall-umanita  kollha.
Kondizzjonijiet. 5. Fit-twettiq ta’ dmirijietu l-Istat jista’ jiddelega kull dmir
minn dawk stipulati fl-artikolu 4 lil Entitajiet li jkunu diga  jezistu,
jew lil entitajiet ohra pubblici jew mhux statali li jistghu jkunu
mwaqqfa ghal dak l-iskop, izda l-Istat ghandu:
(a) jippubblika l-kondizzjonijiet li tahthom dik id-delega
tkun moghtija;
(b) jirriserva l-proprjeta  pubblika ta’ dak kollu li
jitqieghed f’fedekommess b’dik id-delega;
(c) jirriserva l-jedd ta’ sovrintendenza.
Prjorita  lill-
patrimonju 
kulturali.
6. Il-protezzjoni u l-promozzjoni tal-patrimonju kulturali u l-
accessibilita  ghalih ghandhom jinghataw prjorita  gholja hafna meta
tkun qed tigi deciza xi tkun il-politika pubblika f’kull qasam ta’
attivita  f’Malta.
TAQSIMA  III
KOSTITUZZJONI, KOMPOZIZZJONI U FUNZJONIJIET 
TA’ L-ENTITAJIET
Sovrintendenza. 7. (1) Ikun hemm Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali,
taht ir-responsabbilta  u l-amministrazzjoni tas-Sovrintendent tal-
Patrimonju Kulturali. Il-missjoni tas-Sovrintendenza tkun li
twettaq id-dmirijiet ta’ l-Istat dwar il-protezzjoni tal-patrimonju
kulturali u l-accessibilita  ghalih, kif imfisser f’dan l-Att.
Personalita  
guridika u 
rapprezentanza 
legali.
(2) Is-Sovrintendenza tkun korp maghqud li jkollu personalita
guridika distinta u li tkun tista’, bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’
dan l-Att, taghmel kuntratti, tikseb, izzomm u tiddisponi minn kull
xorta ta’ proprjeta  ghall-finijiet tal-funzjonijiet taghha, jew li
tharrek jew li tigi mharrka, u li taghmel dawk l-affarijiet kollha u li
taghmel dawk l-operazzjonijiet kollha li huma incidentali jew li
jwasslu ghall-esercizzju jew it-twettiq tal-funzjonijiet taghha taht
dan l-Att.
(3) Ir-rapprezentanza legali u gudizzjarja tas-Sovrintendenza
tvesti fis-Sovrintendent izda s-Sovrintendent jista’ jahtar lil xi
hadd, inkluz xi ufficjal jew impjegat wiehed jew iktar tas-
Sovrintendenza, biex jidher f’isimha u ghaliha f’kull procediment
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 7
gudizzjarju u fuq kull att, kuntratt, istrument jew dokument iehor
ta’ liema xorta jkun.
Hatra ta’ 
Sovrintendent.
(4) Is-Sovrintendent jinhatar mill-Ministru ghal perjodu ta’
mhux izjed minn hames snin taht dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet
kif stabbilit fl-ittra tal-hatra tieghu. Meta jaghlqilha z-zmien tal-
kariga persuna tista’ terga tinhatar ghal perjodu jew perjodi
ulterjuri.
Funzjonijiet u 
dmirijiet tas-
Sovrintendenza.
(5) Tkun il-funzjoni tas-Sovrintendenza:
(a) li tistabbilixxi, taggorna, tamministra u, meta jidhrilha
xieraq, tippubblika, jew tizgura li ssir il-kompilazzjoni
ta’, inventarju nazzjonali ta’ dik il-proprjeta  kulturali
li tkun tappartjeni:
(i) lill-Istat jew istituzzjonijiet ta’ l-Istat,
(ii) lill-Knisja Kattolika u lil denominazzjonijiet
religjuzi ohra,
(iii) lil Fondazzjonijiet stabbiliti f’dawn il-gzejjer,
(iv) lil persuni fizici u guridici meta l-proprjeta
kulturali tkun saret accessibbli ghall-pubbliku,
jew meta  dawk il-persuni jkunu taw il-kunsens
taghhom ghal dak l-ghan;
(b) li twettaq sorveljanza fuq il-protezzjoni,
konservazzjoni, restawr, manutenzjoni, esibizzjoni u
accessibilita  ta’ proprjeta  kulturali;
(c) li tippromwovi ricerka fil-qasam tal-patrimonju
kulturali u li taghmel skavi u investigazzjonijiet ohra li
jistghu jkunu mehtiega sabiex jigu skoperti, jinghataw
attenzjoni u jkunu apprezzati oggetti jew aspetti tal-
patrimonju kulturali;
(d) li tawtorizza skavi, kif ukoll li tissorvelja l-iskavi
b’hekk li tizgura li dawk l-iskavi, id-dokumentazzjoni
taghhom u l-esibizzjoni tar-rizultati relattivi jkunu
skond metodi xjentifici u li tintuza l-ahjar teknologija
possibbli;
(e) li tizgura li tinzamm u tigi arkivjata dokumentazzjoni
adegwata dwar l-iskavar, l-esplorazzjoni u t-tfittxija
ghall-antikitajiet, il-konservazzjoni ta’ proprjeta
kulturali u skoperti li jirrizultaw minn stimi ta’ l-
impatt fuq l-ambjent;
(f) li tippromwovi u tassigura l-ahjar politika, livelli u
pratka ghall-konservazzjoni u l-prezentazzjoni ta’
artefatti, kollezzjonijiet, muzewijiet, bini, monumenti
u siti;
(g) li taghti parir u tikkoordina flimkien ma’ l-Awtorita  ta’
l-Ippjanar kull azzjoni ghas-salvagwardja tal-
patrimonju kulturali meta jkunu qeghdin jigu
kkunsidrati applikazzjonijiet ghal xi permessi ta’ l-
ippjanar li jkollhom x’jaqsmu ma’ zvilupp li jkun
jolqot oggetti, siti, bini jew paesagg li jaghmlu parti
mill-patrimonju  kulturali;
8 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
(h) li taghti parir lill-Ministru dwar il-koperazzjoni ma’
gvernijiet u organizzazzjonijiet internazzjonali ohra
fil-qasam tal-protezzjoni tal-patrimonju kulturali;
Kap. 88.
(i) wara li tikkonsulta lill-Kumitat, li taghti parir lill-
Ministru dwar il-htiega li jigu infurzati xoghlijiet
urgenti ta’ tiswija jew konservazzjoni skond l-artikolu
42, kif ukoll dwar il-htiega ghall-akkwist mgieghel ta’
siti jew bini mill-Gvern skond l-Ordinanza dwar l-
Akkwist ta’ Artijiet ghal Skopijiet Pubblici, ghall-
ahjar protezzjoni tal-patrimonju kulturali;
(j) b’mod generali biex taghti pariri lill-Ministru fuq kull
kwistjoni ghar-rigward tal-patrimonju kulturali u l-
proprjeta  kulturali;
(k) biex taqdi kull funzjoni ohra bhal dawk taht din il-ligi
jew kull ligi ohra kif ukoll dawk il-funzjonijiet l-ohra
kollha li l-Ministru jista’ minn zmien ghal zmien
jassenjalha.
Agenzija 
operattiva.
8. (1) Ikun hemm agenzija operattiva hawnhekk izjed ’il
quddiem f’dan l-Att imsemmija l-Agenzija li tkun maghrufa bhala
"Patrimonju Malta". Il-missjoni ta’ l-Agenzija tkun li tizgura li
dawk l-elementi tal-patrimonju kulturali fdati lilha jkunu protetti u
jisru accessibbli ghall-pubbliku, kif provdut f’dan l-Att.
(2) L-Agenzija tkun korp maghqud li jkollu personalita
guridika distinta u tkun tista’, bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’
dan l-Att, taghmel kuntratti, takkwista, izzomm u tnehhi kull xorta
ta’ proprjeta  ghall-finijiet tal-funzjonijiet taghha, jew li tharrek u
tigi mharrka, u li taghmel dawk l-affarijiet kollha kif ukoll dawk l-
operazzjonijiet li huma incidentali jew li jwasslu ghall-esercizzju
jew it-twettiq tal-funzjonijiet taghha taht dan l-Att.
Rapprezentanza 
legali u 
gudizzjarja.
(3) Ir-rapprezentanza legali u gudizzjarja ta’ l-Agenzija tvesti
fil-President, izda l-President jista’ jahtar lill-Ufficjal Ewlieni
Esekuttiv jew xi wiehed jew iktar mill-ufficjali jew impjegati ta’ l-
Agenzija, biex jidher f’isimha u ghaliha f’kull procediment
gudizzjarju u fuq kull att, kuntratt, istrument jew dokument iehor
ta’ liema xorta jkun.
Funzjonijiet ta’ l-
Agenzija.
(4) Tkun il-funzjoni ta’ l-Agenzija:
(a) li tizgura li muzewijiet, kollezzjonijiet, siti, bini u
proprjeta , mobbli jew immobbli, li jifformaw parti
mill-patrimonju kulturali,  li jkunu proprjeta  taghha
jew inkella amministrati minnha, jkunu konservati,
restawrati, amministrati, immexxija, operati, imqeghda
fis-suq, studjati u pprezentati ghall-esibizzjoni, bl-
ahjar mod possibbli;
(b) li takkwista bi proprjeta  jew bhala oggetti fdati
f’idejha, kollezzjonijiet ta’ oggetti, siti, bini, ghall-
muzewijiet, kollezzjonijiet, siti u bini;
(c) li twettaq, f’kull kaz taht is-sorveljanza tas-
Sovrintendent, jew tikkummissjona r-restawr jew
konservazzjoni, ta’ proprjeta  kulturali li tkun proprjeta
jew xort’ohra mizmuma jew amministrata minnha;
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 9
(d) li tikkoordina ma’ l-Awtorita  dwar it-Turizmu ta’
Malta, ma’ l-Awtorita  ta’ l-Ippjanar u ma’ korpi ohra
involuti, mizuri li jitqiesu mehtiega sabiex oggetti, siti
u bini ta’ patrimonju kulturali jkunu protetti u jsiru
accessibbli permezz ta’ kull konservazzjoni,
manutenzjoni, restawr, esibizzjoni u promozzjoni
mehtiega;
(e) li tippromwovi konoxxenza, edukazzjoni,
apprezzament u tgawdija pubblika tal-patrimonju
kulturali;
(f) b’koordinament mas-Sovrintendenza tikkonsulta mal-
kunsilli lokali fil-harsien tal-patrimonju kulturali fil-
lokalita  taghhom; u 
(g) li twettaq dawk il-funzjonijiet l-ohra li l-Ministru jista’
minn zmien ghal zmien jassenjalha.
(5) (a) Bil-ghan li jigu zgurati l-ahjar konservazzjoni, restawr,
tmexxija, amministrazzjoni, marketing, esibizzjoni,
prezentazzjoni jew studju ta’ xi qasam partikolari tal-
patrimonju kulturali, l-Agenzija tista’, bl-
approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru, u
f’konsultazzjoni mas-Sovrintendent, jew tiddelega l-
funzjonijiet taghha lil xi enti ezistenti jew lil xi enti li
ghad trid tigi mwaqqfa, sew pubblika sew privata, jew
lil xi socjeta  msiehba maghha, kif ikun mehtieg, u
f’kull kaz taht dawk il-kondizzjonijiet kif stabbiliti
mis-Sovrintendent u approvati u ppubblikati mill-
Ministru fil-Gazzetta, b’dana però  illi fejn id-delega
fuq imsemmija tkun tikkonsisti f’att ta’ kurazija
ghandhom jigu segwiti d-disposizzjoniijiet ta’ l-
artikolu 48.
(b) L-Agenzija tista’, meta jkun adatt, twettaq ukoll il-
funzjonijiet taghha direttament permezz tar-rizorsi
taghha nnifisha.
(6) L-Agenzija ghandha taghti lis-Sovrintendent kull
informazzjoni li huwa jista’ jehtieg sabiex ikun jista’ jwettaq il-
funzjonijiet tieghu taht dan l-Att.
Bord tad-Diretturi.
maghmul minn mhux inqas minn hames membri u mhux iktar minn
disa’ membri, li wiehed minnhom ikun il-President, iehor il-Vici
President, u iehor nominat mill-Ministru responsabbli ghal
Ghawdex.
(2) Il-membri tal-Bord jinhatru mill-Ministru ghal perjodu ta’
mhux inqas minn tliet snin imma mhux izjed minn hames snin kif
jista’ jkun deciz fl-ittra tal-hatra taghhom. Membri tal-Bord
jistghu, meta jiskadi z-zmien tal-kariga taghhom, jergghu jigu
mahtura.
(3) Il-funzjonijiet tal-Bord ikunu:
(a) li jiddeciedi l-politka u l-istrategija ta’ l-Agenzija;
(b) li jimpjega u jmexxi r-rizorsi umani mehtiega biex
10 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
jikseb il-miri ta’ l-Agenzija;
(c) li jizgura l-amministrazzjoni finanzjarja xierqa ta’ l-
Agenzija;
(d) li jizgura l-kollaborazzjoni mal-korpi lokali u barranin
li tkun mehtiega sabiex jinkisbu l-miri ta’ l-Agenzija.
(4) Il-Bord ghandu jahtar Ufficjal Ewlieni Esekuttiv li jkun
responsabbli lejn il-President u l-Bord u li jkun mahtur ghal
perjodu ta’ mhux inqas minn tliet snin taht dawk il-pattijiet u
kundizzjonijiet kif stabbiliti fl-ittra tal-hatra tieghu. Meta
jaghlqilha z-zmien tal-kariga, persuna tista’ terga tinhatar ghal
perjodu jew perjodi ulterjuri.
(5) Is-seduti tal-Bord jitlaqqghu mill-President, sew fuq
inizjattiva tieghu sew fuq talba ta’ xi tnejn mill-membri l-ohra.
(6) Nofs l-ghadd ta’ membri li f’dak il-waqt jikkostitwixxu l-
Bord jaghmlu quorum.   Id-decizjonijiet ikunu adottati waqt seduta
li fiha jkun hemm quorum b’maggoranza semplici tal-membri
presenti u votanti.   Il-President ghandu jkollu vot bhal kulhadd u,
f’kaz ta’ voti ndaqs, vot deciziv.
(7) Membru li jkollu xi interess dirett jew indirett f’xi kuntratt
jew f’xi azzjoni ohra maghmulin jew proposti li jsiru mill-
Agenzija, meta jkun hemm tali interess, ghandu jizvela ix-xorta ta’
l-interess tieghu fl-ewwel seduta tal-Bord wara li jkun sar jaf bil-
fatti rilevanti.   Dak il-kxif ghandu jitnizzel fil-minuti tas-seduta, u
tali membru ghandu jirtira minn seduta filwaqt li dik il-kwistjoni
tkun qeghda tigi diskussa jew deciza mill-Bord.
(8) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-Bord jista’
jirregola l-proceduri tieghu nnifsu.
(9) Dokument li jgieghlek tahseb li jkun istrument maghmul
jew mahrug mill-Agenzija u ffirmat mill-President f’isimha ghandu
jigi ricevut bi prova u ghandu, sakemm ma tingiebx prova
kuntrarja, jitqies bhala istrument maghmul jew mahrug mill-
Agenzija.
Centru Malti ghar-
Restawr.
10. (1) (a) Ic-Centru Malti ghar-Restawr imwaqqaf mill-
Ministru responsabbli ghall-Edukazzjoni flimkien
ma’ l-Universita  ta’ Malta qieghed b’dan jerga’
jigi mwaqqaf u rikostitwit bhala korp maghqud
b’personalita  guridika distinta li jista’, bla hsara
ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, jaghmel
kuntratti, jikseb, izomm u jiddisponi minn kull
xorta ta’ proprjeta  ghall-finijiet tal-funzjonijiet
tieghu, li jharrek u jigi mharrek, u li jaghmel dawk
l-affarijiet kollha u li jaghmel dawk l-
operazzjonijiet li jkunu incidentali jew li jwasslu
ghall-esercizzju jew it-twettiq tal-funzjonijiet
tieghu taht dan l-Att.
(b) Il-missjoni tac-Centru hi li dan isir centru ta’
eccellenza ghat-taghlim, tahrig, ricerka u prattika
tal-konservazzjoni, restawr, manutenzjoni,
tmexxija u prezentazzjoni tal-patrimonju kulturali,
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 11
u biex jipprovdi servizzi u konsultazzjoni, dwar il-
konservazzjoni u restawr skond ma jista’ jkun
mehtieg minn korpi ohra, kemm pubblici u kemm
privati.
(2) Ir-rapprezentanza legali u guridika tac-Centru tvesti fil-
President, izda l-President jista’ jahtar lid-Direttur jew lil xi wiehed
jew iktar mill-ufficjali jew impjegati tac-Centru, biex jidher
f’isimha u ghaliha f’kull procediment gudizzjarju u fuq kull att,
kuntratt, istrument jew dokument iehor ta’ liema xorta jkun.
(3) Ic-Centru jkun regolat minn Bord ta’ Gvernaturi (hawnhekk
izjed ’il quddiem f’dan l-artikolu msejjah il-Bord) maghmul minn
mhux inqas minn hames u mhux iktar minn disa’ membri, li jkun
maghmul kif gej:
(i) President u membru wiehed iehor li jinhatar
mill-Kunsill ta’ l-Universita  ta’ Malta;
(ii) zewg membri li jinhatru mill-Ministru;
(iii) membru li jinhatar mill-Ministru responsabbli
ghall-ambjent;
(iv) sa erba’ membri nominati mill-Bord, minn fost l-
istituzzjonijiet li jikkoperaw mac-Centru, u
mahtura mill-Ministru flimkien ma’ l-Universita
ta’ Malta.
Il-President u l-membri tal-Bord, ghandhom jinhatru jew
jintghazlu, skond il-kaz, ghal perjodu ta’ tliet snin li jiggedded ghal
perjodi ohra ta’ tliet snin kull wiehed.
(4) Il-funzjonijiet tal-Bord ikunu -
(a) li jiddeciedi l-politka u l-istrategija tac-Centru;
(b) li jimpjega u jmexxi ir-rizorsi umani mehtiega biex
jinkisbu l-miri tac-Centru;
(c) li jizgura l-amministrazzjoni finanzjarja xierqa tac-
Centru;
(d) li jizgura kollaborazzjoni ma’ korpi lokali u barranin,
mehtiega biex jinkisbu l-miri tac-Centru.
(5) Il-Bord ghandu jahtar Direttur tac-Centru li jkun l-Ufficjal
Ewlieni Esekuttiv tac-Centru u li jkun responsabbli lejn il-
President u l-Bord.
(6) Is-seduti tal-Bord jitlaqqghu mill-President kemm
b’inizjattiva tieghu kemm fuq talba ta’ xi tnejn mill-membri l-ohra.
(7) Tliet membri tal-Bord jaghmlu quorum fis-seduti tieghu.
Id-decizjonijiet ikunu adottati waqt seduta li fiha jkun hemm
quorum b’maggoranza semplici tal-membri presenti u votanti.  Il-
President, jew persuna ohra li tkun qed tippresjedi s-seduta, ghandu
jkollhom vot bhal kulhadd u, f’kaz ta’ voti ndaqs, vot deciziv.
(8) Membru li jkollu xi interess dirett jew indirett f’xi kuntratt
jew f’xi azzjoni ohra maghmula jew proposta li ssir mic-Centru,
ghandu jizvela x-xorta ta’ l-interess tieghu fl-ewwel seduta tal-
Bord wara li jkun sar jaf bil-fatti rilevanti. Dak il-kxif ghandu
jitnizzel fil-minuti tas-seduta u tali membru ghandu jirtira minn
12 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
seduta waqt li dak il-kuntratt ikun qieghed jigi diskuss jew deciz
mill-Bord.
(9) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ghal dawk
il-proceduri li jistghu jigu preskritti, il-Bord jista’ jirregola l-
proceduri tieghu nnifsu.
(10) Dokument li jgieghlek tahseb li jkun istrument maghmul
jew mahrug mic-Centru u ffirmat mill-President f’ismu jista’
jingieb bi prova u ghandu, sakemm ma tingiebx prova kuntrarja,
jitqies bhala istrument maghmul jew mahrug mic-Centru.
Funzjonijiet tac-
Centru.
11. Il-miri u l-funzjonijiet tac-Centru jkunu:
(a) li jaghmilha ta’ agenzija nazzjonali ghall-
konsultazzjoni sew ghall-pubbliku sew ghal setturi
privati fuq kull kwistjoni li ghandha x’taqsam mal-
konservazzjoni u r-restawr;
(b) li jaghti pariri, wara konsultazzjoni mas-
Sovrintendenza, lill-Gvern dwar politika ta’
konservazzjoni u restawr li tkun tkopri l-gzejjer ta’
Malta u jidentifika l-prijoritajiet u l-bzonnijiet
specjali;
(c) li jaghti pariri u jirranga ghar-restawr barra minn
Malta ta’ dawk l-artefatti li ma jistghux jigu restawrati
lokalment;
(d) li jidhol ghal progetti ta’ konservazzjoni f’Malta u
barra mill-pajjiz u jipprovdi servizzi ta’
amministrazzjoni ghal progetti ta’ konservazzjoni u
restawr lil klijenti fis-settur kemm pubbliku kemm
privat sew f’Malta sew barra l-pajjiz;
(e) li jistabbilixxi u jmantni kull sistema mehtiega,
specjalment databases dwar il-konservazzjoni,
mehtiega ghall-organizzazzjoni, ppjanar,
koordinament, kontroll, sorveljar u b’mod generali li
jidhol ghal progetti ta’ restawr;
(f) li jaghmel ricerka u jizviluppa metodologija ta’
amministrazzjoni ta’ progetti ta’ restawr;
(g) li jistabbilixxi u jmantni laboratorji xjentifici
djanjostici;
(h) li jistabbilixxi u jmantni dipartiment ta’
dokumentazzjoni fejn tigi fdata d-dokumentazzjoni
xjentifika ta’ progetti ta’ konservazzjoni;
(i) li jippromwovi, jistabbilixxi, u jmantni facilitajiet ta’
taghlim ghat-tahrig ta’ studenti sa livelli professjonali
rikonoxxuti internazzjonalment fl-arti u x-xjenzi tal-
konservazzjoni u r-restawr;
(j) li jippromwovi u jikkoordina l-kisba ta’ tahrig
interdixxiplinari f’livelli professjonali, teknici u
artigjanali  f’kull aspett ta’ konservazzjoni u restawr;
L.S.343.26
(k) li jippromwovi u jorganizza l-attivitajiet ta’ taghlim u
certifikazzjoni tieghu fil-parametri tar-Regolamenti
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 13
dwar Kwalifiki Professjonali u Vokazzjonali ta’ Malta,
b’mod li jippermettu progrediment minn livelli
vokazzjonali ghal dawk professjonali; u
(l) li jidentifika hiliet mehtiega fis-settur kollu tal-
patrimonju kulturali u l-mezzi kif dawn il-hiliet jistghu
jkunu zviluppati, waqt li jinkoraggixxi u jghin ukoll
zvilupp professjonali kontinwu ghal dawk il-persuni li
jahdmu f’kull qasam tas-settur.
Strategija 
Nazzjonali dwar il-
Patrimonju 
Kulturali.
12. (1) Il-Ministru ghandu jipprepara dokument ta’ politika li
jkun jaghti hjiel fuq Strategija Nazzjonali ghall-Patrimonju
Kulturali. Fit-thejjija ta’ dak id-dokument il-Ministru ghandu
jikkonsulta l-Entitajiet kollha mwaqqfa taht dan l-Att u dawk l-
agenziji l-ohra, sew pubblici sew xort’ohra, li l-Ministru jista’ jqis
li ghandhom jigu kkonsultati. Il-Ministru ghandu jpoggi dan id-
dokument fuq il-Mejda tal-Kamra hekk kif ikun lest, u l-Kamra
ghandha tiddedika seduta wahda ghad-diskussjoni.
(2) Il-Ministru ghandu jirrevedi dik l-istrategija kull meta jista’
jkun mehtieg, u f’kull kaz izda mhux inqas minn darba kull hames
snin:
Izda l-ewwel Dokument ta’ Strategija ghandu jigi abbozzat
fi zmien tnax-il xahar mid-dhul fis-sehh ta’ dan l-Att.
Relazzjonijiet mal-
Ministru.
(3) Fl-esercizzju tal-funzjonijiet taghhom taht dan l-Att, is-
Sovrintendenza, l-Agenzija u c-Centru ghandhom:
(a) jaghtu effett, kemm jista’ jkun malajr, lil xi ordni, li
ma tkunx inkonsistenti ma’ xi disposizzjoni ta’ dan l-
Att li l-Ministru jista’ jaghti lis-Sovrintendenza, l-
Agenzija u c-Centru Malti ghar-Restawr dwar il-
politka li ghandha tigi segwita minnhom fit-twettiq tal-
funzjonijiet, u dwar kull haga li l-Ministru jkun
jidhirlu li taffettwa l-patrimonju kulturali;
(b) jipprovdu lill-Ministru facilitajiet ghall-ksib ta’
informazzjoni ghar-rigward tal-proprjeta  u l-attivitajiet
tas-Sovrintendenza, l-Agenzija u c-Centru u ghal dan
l-ghan is-Sovrintendenza, l-Agenzija u c-Centru
ghandhom kull wiehed jghaddi lill-Ministru prospetti,
kontijiet u kull informazzjoni ohra dwar il-funzjonijiet
taghhom, u jipprovdu facilitajiet ghall-verifika ta’ kull
informazzjoni moghtija, b’dak il-mod u f’dawk il-
perjodi li l-Ministru jista’ jehtieg.
Ezenzjoni minn xi 
taxxi.
13. Is-Sovrintendenza, l-Agenzija u c-Centru jkunu ezenti mir-
responsabbilta  li jhallsu kull taxxa, minbarra d-dazju tad-dwana
jew tas-sisa, jew taxxa fuq l-income jew fuq id-dokumenti li f’dak
il-waqt ikunu fis-sehh f’Malta.
Il-Kumitat ta’ 
Garanzija.
14. (1) Ikun hemm Kumitat ta’ Garanzija, li jkun maghmul
hekk:
(a) President li jkun mahtur mill-Ministru;
(b) persuna mahtura mill-Ministru responsabbli ghat-
turismu;
14 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
(c) persuna mahtura mill-Minstru responsabbli ghall-
ambjent;
(d) persuna mahtura mill-Ministru responsabbli ghal
Ghawdex;
(e) is-Sovrintendent ex officio;
(f) il-President ta’ l-Agenzija ex officio;
(g) il-President tac-Centru ex officio;
(h) ic-Chairman ta’ l-Awtorita  ta’ l-Ippjanar ex officio;
(i) membru tal-Kummissjoni ghall-Patrimonju Kulturali
Kattoliku msemmija fl-artikolu 52 li jinhatar mill-
awtorita  ekklesjastika lokali kompetenti;
(j) tliet persuni ohra mahtura mill-Ministru minn fost
persuni li jahdmu fil-qasam tal-patrimonju kulturali u
f’organizzazzjonijiet mhux governattivi ddedikati
ghall-patrimonju kulturali u persuna ohra attiva fil-
qasam kummercjali.
(2) Il-President tal-Kumitat u l-membri msemmija fis-
subartikolu (1)(i) jinhatru ghal perjodu ta’ tliet snin u jistghu
jergghu jigu mahtura ghal iktar perjodi kull wiehed ta’ tliet snin.
(3) Il-Kumitat jiltaqa’ ta’ l-inqas darba kull xahrejn. Is-seduti
jitlaqqghu mill-President kemm b’inizjattiva tieghu kemm fuq talba
ta’ xi tlieta mill-membri l-ohra.
(4) Hames membri jaghmlu quorum u d-decizjonijiet ikunu
adottati b’maggoranza semplici tal-membri kollha tal-Kumitat. Il-
President ghandu jkollu vot bhal kulhadd u f’kaz ta’ voti ndaqs, vot
deciziv.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ghal dawk
il-proceduri li jistghu jigu preskritti, l-Kumitat ghandu jirregola l-
proceduri tieghu nnifsu.
Funzjonijiet tal-
Kumitat.
(6) Il-Kumitat ghandu:
(a) minghajr pregudizzju ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-
Att, jikkoordina l-Entitajiet imwaqqfa taht l-artikoli 7,
8 u 10;
(b) jizgura li jkun hemm, u jiffacilita l-kollaborazzjoni
bejn l-agenziji differenti li jkollhom responsabbilta
diretta jew indiretta ghall-protezzjoni u l-
amministrazzjoni tas-settur tal-patrimonju kulturali;
(c) jaghti pariri lill-Gvern fuq l-Istrategija Nazzjonali
ghall-Patrimonju Kulturali, u sussegwentement
jissorvelja u jsegwi l-implimentazzjoni ta’ l-istrategija
kif adottata mill-Gvern u skond id-direzzjoni tal-
Ministru;
(d) jigbed l-attenzjoni tal-Gvern jew ta’ xi organizzazzjoni
jew persuna dwar xi azzjoni urgenti li tista’ tkun
mehtiega fil-qasam tal-patrimonju kulturali;
(e) jiltaqa’ regolarment u jikkonsulta, mill-inqas, kull
erba’ xhur, ma’ l-organizzazzjonijiet mhux
governattivi li jkunu qeghdin joperaw fil-qasam tal-
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 15
patrimonju kulturali u ma’ dawk li joperaw fis-settur
kummercjali;
(f) jaghti pariri lill-Ministru fuq kull haga li torigina mid-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u fuq kull haga ohra li
tigi lilu riferita mill-Ministru.
(7) Membru li jkollu xi interess dirett jew indirett f’xi kuntratt
jew f’xi azzjoni ohra maghmula jew proposta li ssir mill-Kumitat,
ghandu jizvela x-xorta ta’ l-interess tieghu fl-ewwel seduta tal-
Kumitat wara li jkun sar jaf bil-fatti rilevanti. Dawk il-kxif ghandu
jitnizzel fil-minuti tas-seduta u tali membru ghandu jirtira mis-
seduta waqt li dak il-kuntratt jew azzjoni tkun qed tigi diskussa jew
deciza mill-Kumitat.
Fond dwar il-
Patrimonju 
Kulturali.
15. (1) Ikun hemm Fond li jkun maghruf bhala l-Fond dwar il-
Patrimonju Kulturali, li jkunu korp maghqud b’personalita  guridika
distinta, u li jircievi u jamministra l-ammonti ta’ flus kollha
moghtija taht id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ xi Att iehor,
kif ukoll flejjes ohra jew oggetti ohra mobbli jew immobbli li
jistghu jigu moghtijin b’rigal minn sorsi mhux governattivi.
(2) Il-Fond ikun amministrat mill-Kumitat ta’ Garanzija.
(3) L-ammonti ta’ flus fil-Fond jistghu unikament jintuzaw
ghal skopijiet ta’ ricerka, konservazzjoni jew restawr tal-
patrimonju kulturali.
(4) Ghandha tigi pprezentata lill-Ministru dikjarazzjoni
annwali ta’ l-amministrazzjoni tal-Fond li titqieghed minnu fuq il-
Mejda tal-Kamra.
Forum nazzjonali.
Nazzjonali ghall-Patrimonju Kulturali fejn jistieden il-
partecipazzjoni fiha tas-Sovrintendenza, l-Agenzija, ic-Centru, l-
Kumitat, il-Kummissjoni ghall-Patrimonju Kulturali Kattoliku, l-
Kummissjonijiet ghall-Patrimonju Kulturali Religjuz, jekk ikun
hemm, dipartimenti u entitajiet ohra tal-Gvern, is-Sindki ta’ kull
Kunsill Lokali jew organizzazzjonijiet mhux governattivi li jkunu
qeghdin jirrapprezentawhom li jkunu registrati mas-Sovrintendenza
bhala organizzazzjonijiet li ghandhom bhala skop il-protezzjoni tal-
patrimonju kulturali, l-Universita  ta’ Malta, istituzzjonijiet
edukattivi ohra, specjalisti, konsulenti, rapprezentanti tas-settur
kummercjali, u kull parti ohra li turi lill-Ministru bil-miktub li
ghandha interess.
(2) Il-President tal-Forum jinhatar mill-Ministru.
(3) Il-Forum jiddiskuti l-istat tal-patrimonju kulturali b’mod
generali wara li jisma rapport dwaru li jithejja mis-Sovrintendent.
(4) Il-Ministru ghandu jirregola l-proceduri tal-Forum.
(5) Il-proceduri tal-Forum ghandhom ikunu ppubblikati u
mibghuta lill-Ministru u lill-Kumitat ta’ Garanzija;
(6) Il-Ministru ghandu jaghti avviz pubbliku bil-quddiem xahar
qabel ma jiltaqa’ l-Forum.
16 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
TAQSIMA IV
DISPOSIZZJONIJIET AMMINISTRATTIVI
U DWAR IL-PERSUNAL
Hatriet ta’ 
persunal.
17. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tal-Kostituzzjoni u ta’
kull ligi ohra inkluz dan l-Att li tapplika dwar dan, il-hatra ta’
ufficjali u ta’ impjegati ohra ta’ Entitajiet ghandha ssir mis-
Sovrintendent fil-kaz tas-Sovrintendenza, mill-President tal-Bord
ta’ Diretturi fil-kaz ta’ l-Agenzija, mill-President tal-Bord ta’
Gvernaturi fil-kaz tac-Centru, u mill-President tal-Kumitat fil-kaz
tal-Kumitat jew tal-Fond. Il-pattijiet u l-kondizzjonijiet ta’ l-
impieg ghandhom ikunu decizi minn kull Entita  bl-approvazzjoni
tal-Ministru.
Hatrqa u 
funzjonijiet ta’ l-
ufficjali u l-
impjegati.
(2) Kull Entita  ghandha tahtar u timpjega, b’dik ir-
rimunerazzjoni u b’dawk il-pattijiet u l-kondizzjonijiet bhalma
tista’ skond subartikolu (1) tiddeciedi, lil dawk l-ufficjali u
impjegati li jistghu minn zmien ghal zmien ikunu mehtiega ghat-
twettiq kif dovut u efficjenti tal-funzjonijiet taghha.
Trasferiment ta’ 
ufficjali pubblici.
18. (1) Il-Prim Ministru jista’, fuq talba ta’ xi Entita , minn
zmien ghal zmien jordna li ufficjal pubbliku jigi mqabbad jaqdi
dmirijiet ma’ l-Entita  f’dik il-kariga u minn dik id-data li tista’
tkun specifikata fl-ordni.
(2) Il-perjodu li matulu ordni kif hawn aktar qabel imsemmi
ghandu japplika ghal xi ufficjal specifikat fiha ghandu, kemm-il
darba l-ufficjal ma jirtirax mis-servizz pubbliku, jew jekk xort’ohra
jtemm milli jibqa’ fil-kariga f’data li tigi qabel, jkun dak li jista’
jigi specifikat fl-ordni, kemm-il darba l-ordni ma tigix revokata
qabel mill-Prim Ministru.
Status ta’ ufficjali 
pubblici.
(3) Meta xi ufficjal jigi mqabbad jaqdi dmirijiet ma’ xi Entita
skond dan l-Artikolu, dak l-ufficjal ghandu fiz-zmien li matulu dak
l- ordni ikollu effett dwaru, jkun taht l-awtorita  amministrattiva u l-
kontroll ta’ l-Entita  imma ghal kull skop iehor ghandu jibqa’ u
jitqies u jkun ittrattat bhala ufficjal pubbliku.
(4) Minghajr pregudizzju ghall-generalita  ta’ dak hawn qabel
imsemmi, ufficjal pubbliku mqabbad jaqdi dmirijiet kif hawn aktar
qabel imsemmija -
(a) m’ghandux filwaqt li dak l-ufficjal ikun hekk
imqabbad jaghmel -
(i) ikun prekluz milli japplika ghal trasferiment
ghal xi dipartiment tal-Gvern skond il-pattijiet u
l-kondizzjonijiet ta’ servizz marbuta mal-hatra
mal-Gvern li dak l-ufficjal pubbliku kellu f’data
meta jkun gie mqabbad jaqdi dmirijiet; jew
(ii) ikun hekk impjegat li r-rimunerazzjoni u l-
kondizzjonijiet ta’ servizz jkunu inqas
favorevoli minn dawk marbuta mal-hatra mal-
Gvern li kellu dak l-ufficjal pubbliku fid-data
meta jkun gie mqabbad jaqdi dmirijiet kif hawn
aktar qabel imsemmi jew li kienu jkunu marbuta
ma’ dik il-hatra, matul il-perjodu msemmi, li
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 17
kieku dak l-ufficjal ma jkunx gie mqabbad jaqdi
dmirijiet ma’ l-Entita ; u 
Kap. 93.
Kap. 58.
(b) ikollu jedd li jkollu s-servizz tieghu ma’ l-Entita
meqjus bhala servizz mal-Gvern ghall iskop ta’ kull
pensjoni, gratwita  jew beneficcju taht l-Ordinanza
dwar il-Pensjonijiet, u l-Att dwar il-Pensjonijiet lil
Nisa Romol u Tfal Iltiema, u ta’ kull dritt jew
privilegg iehor li dak l-ufficjal pubbliku jkun intitolat
ghalih, u jkun responsabbli ghal dak kollu li jkun
responsabbli ghalih, hlief ghall-fatt li jkun qieghed jigi
mqabbad jaqdi dmirijiet ma’ l-Entita .
(5) Meta ssir applikazzjoni kif hemm provdut fis-subartikolu
(4)(a)(i), ghandha tinghata l-istess konsiderazzjoni ghal dan
daqslikieku l-applikant ma kienx gie mqabbad jaqdi dmirijiet ma’ l-
Entita .
(6) Kull Entita  ghandha thallas lill-Gvern, fejn dan japplika,
dawk il-kontribuzzjonijiet li jistghu minn zmien ghal zmien jigu
decizi mill-Ministru responsabbli ghall-finanzi dwar in-nefqa tal-
pensjonijiet u gratwitajiet li jinqalghu minn ufficjal imqabbad jaqdi
dmirijiet ma’ dawk l-Entitajiet kif hawn aktar qabel imsemmija
matul il-perjodu li fih dak l-ufficjal ikun hekk imqabbad jaghmel.
Offerti ta’ impieg 
permanenti lil 
ufficjali pubblici 
mqabbda jaqdu 
dmirijiet ma’ l-
Entitajiet.
19. (1) Kull Entita  tista’, bl-approvazzjoni tal-Prim Ministru,
toffri lil xi ufficjal mqabbad jaqdi dmirijiet ma’ dawk l- Entitajiet
taht xi disposizzjoni ta’ l-artikolu 18 impieg permanenti maghha
b’dik ir-rimunerazzjoni u b’dawk il-pattijiet u l-kondizzjonijiet li
ma jkunux inqas favorevoli minn dawk gawduti minn dak l-ufficjal
fid-data ta’ dik l-offerta.
(2) Il-pattijiet u l-kondizzjonijiet li jkun hemm f’xi offerta
maghmula kif hawn aktar qabel imsemmi m’ghandhomx ikunu
hekk li jitqiesu li jkunu inqas favorevoli ghaliex biss ma jkunux
f’kull rigward identici ma’ jew superjuri ghal dawk gawduti mill-
ufficjal involut fid-data ta’ dik l-offerta, jekk dawk il-pattijiet u l-
kondizzjonijiet, kollha flimkien, fil-fehma tal-Prim Ministru jkunu
joffru beneficcji sostanzjalment ekwivalenti jew ikbar.
Kap. 93.
Kap. 58.
(3) Kull ufficjal li jaccetta impieg permanenti ma’ xi Entita ,
taht id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), ghandu ghall-finijiet
kollha li ma jkunx dawk ta’ l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet, u l-
Att dwar il-Pensjonijiet lil Nisa Romol u Tfal Iltiema, jitqies li jkun
temm li jkun fis-servizz tal-Gvern u li jkun dahal ghas-servizz ma’
l-Entita  fid-data ta’ dik l-accettazzjoni u ghall-finijiet ta’ l-
imsemmija Ordinanza u ta’ l-imsemmi Att, sakemm dawn
japplikaw ghal dak l-ufficjal, servizz ma’ dik l-Entita  ghandu
jitqies li jkun servizz mal-Gvern fil-parametri tat-tifsiriet taghhom
rispettivament.
(4) Kull tali ufficjal kif hawn aktar qabel imsemmi li minnufih
qabel ma jaccetta impieg permanenti ma’ l-Entita  kellu jedd li
jibbenefika taht l-Att dwar il-Pensjonijiet lil Nisa Romol u Tfal
Iltiema, ghandu jibqa’ hekk intitolat li jibbenefika kif hawn iktar
qabel indikat ghal kull fini bhallikieku s-servizz ma’ l-Entitajiet
kien servizz mal-Gvern.
18 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
(5) Kull Entita  ghandha thallas lill-Gvern dawk il-
kontribuzzjonijiet li jistghu minn zmien ghal zmien ikunu decizi
mill-Ministru responsabbli ghall-finanzi dwar in-nefqa ta’
pensjonijiet u gratwitajiet li jinqalghu minn ufficjal li jkun accetta
impieg permanenti maghha kif hawn aktar qabel imsemmi matul il-
perjodu li jibda ghaddej fid-data meta dak l-ufficjal jaccetta.
(6) (a) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu l-karigi u gradi ta’
salarji ma’ l-Entitajiet ghandhom ikun kklassifikati fil-
gradi li l-aktar jikkorrispondu fil-vicin u livelli
inkrimentali fis-servizz mal-Gvern ta’ Malta
b’riferenza ghal job description, kapacitajiet,
responsabbiltajiet u fatturi ohra analogi.
(b) Il-klassifikazzjoni msemmija fil-paragrafu (a) ghandha
ssir mill-Bord maghmul minn President  mahtur mill-
Ministru responsabbli ghall-finanzi u zewg membri
ohra, wiehed mahtur mill-Ministeru responsabbli
centralment ghall-politka dwar il-persunal fis-servizz
pubbliku u l-iehor mahtur mill-Entita  rilevanti. Il-
klassifikazzjoni tkun bla hsara ghall-approvazzjoni
finali tal-Ministru responsabbli ghall-finanzi.
(c) Dik il-klassifika ghandha ssir fi zmien tliet xhur minn
kull aggustament ta’ salarji ta’ l-impjegati fis-servizz
tal-Gvern, u, jew , ta’ l-impjegati ta’ xi Entita .
(d) Ebda kariga m’ghandha tkun ikklassifikata fi grad
oghla minn dak ta’ grad 3 fis-servizz tal-Gvern jew dak
il-grad iehor li l-Ministru responsabbli ghall-finanzi
jista’ minn zmien ghal zmien b’avviz fil-Gazzetta
jiddeciedi.
(e) Minghajr pregudizzju ghad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 113 tal-Kostituzzjoni, hadd ma jista’,
minhabba fi klassifikazzjoni kif hawn aktar qabel
imsemmi, jkun intitolat ghal drittijiet taht l-imsemmija
Ordinanza dwar il-Pensjonijiet li jkunu inqas
favorevoli minn dawk li dwarhom dik il-persuna kienet
tkun intitolata qabel dik il-klassifikazzjoni.
TAQSIMA V
DISPOSIZZJONIJIET FINANZJARJI
L-Entitajiet ihallsu 
l-infieq mid-dhul.
20. (1) Minghajr pregudizzju ghal dawn id-disposizzjonijiet li
gejjin ta’ dan l-artikolu, l-Entitajiet ghandhom hekk imexxu l-
affarijiet taghhom li n-nefqa mehtiega ghat-twettiq adatt tal-
funzjonijiet taghhom ghandha, skond kemm ikun prattiku, tithallas
mid-dhul taghhom.
(2) Ghal dak l-ghan kull Entita  ghandha tigbor dawk id-
drittijiet, rati u hlasijiet ohra preskritti jew li jitqiesu li jkun
preskritti minn jew taht dan l-Att jew kull ligi ohra.
(3) Kull Entita  ghandha wkoll tithallas minghand il-Gvern
mill-Fond Konsolidat dawk l-ammonti ta’ flus li l-Kamra tista’
minn zmien ghal zmien tawtorizza li ghandhom jigu approprjati
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 19
biex minnhom jithallsu l-ispejjez ta’ xi xoghlijiet specifikati sabiex
dawn jitkomplew jew xort’ohra jsiru minnha, li jkunu xoghlijiet ta’
infrastruttura jew ta’ xorta kapitali simili, jew biex minnhom
tithallas kull spiza li jista’ jkollha u li ma tkunx tista’ thallas mid-
dhul taghha.
(4) Kull eccess ta’ dhul fuq l-infieq ghandu, bla hsara ghal
dawk id-direttivi li l-Ministru, wara li jikkonsulta lill-Ministru
responsabbli ghall-finanzi, jista’ minn zmien ghal zmien jaghti,
jkun applikat minn kull Entita  ghal kull formazzjoni ta’ fondi ta’
riserva li jigu uzati ghall-finijiet taghha, u minghajr pregudizzju
ghall-generalita  tal-poteri moghtija lill-Ministru b’dan is-
subartikolu, kull ordni moghtija mill-Ministru kif hawn aktar qabel
imsemmi tista’ tordna t-trasferiment lill-Gvern, jew l-applikazzjoni
b’dak il-mod kif jista’ jkun specifikat fl-ordni, ta’ xi parti  tad-
drittijiet, rati u hlasijiet ohra migbura skond subartikolu (2) jew xi
eccess bhal dak kif hawn aktar qabel imsemmi.
(5) Il-fondi ta’ xi Entita  li ma jkunux minnufih mehtiega biex
minnhom issir in-nefqa jistghu jkunu investiti b’dak il-mod li jista’
minn zmien ghal zmien ikun approvat mill-Ministru.
Poter ta’ self ta’ 
kapital.
21. (1) Ghall-finijiet ta’ kull htiega ta’ xorta kapitali, Entita
tista’, bl-approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru f’konsultazzjoni
mal-Ministru responsabbli ghall-finanzi, tissellef jew tikseb flus
b’dak il-mod, minghand dik il-persuna, korp jew awtorita , u taht
dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li l-Ministru, wara konsultazzjoni
kif hawn aktar qabel imsemmi, jista’ japprova bil-miktub.
(2) Entita  tista’ wkoll minn zmien ghal zmien tissellef,
b’overdraft jew xort’ohra, dawk l-ammonti li tista’ tehtieg ghat-
twettiq tal-funzjonijiet taghha taht dan l-Att:
Izda ghal kull ammont li jeccedi l-hamsin elf lira, tenhtieg
l-approvazzjoni tal-Ministru bil-miktub.
Flus li jinghataw 
bil-quddiem mill-
Gvern.
22. Il-Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’, wara li
jikkonsulta lill-Ministru, jghaddi flus bil-quddiem lil xi Entita  ta’
dawk l-ammonti li l-Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’
jaqbel li jkunu mehtiega minn dik l-Entita  ghat-twettiq ta’ xi
funzjoni taghha taht dan l-Att, u jista’ jghaddi dawk il-flus bil-
quddiem b’dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li l-Ministru
responsabbli ghall-finanzi jista’, wara konsultazzjoni kif hawn
aktar qabel imsemmi, jidhirlu li jkun xieraq.   Kull flus hekk
mghoddija bil-quddiem jistghu jigu ordnati mill-Ministru
responsabbli ghall-finanzi mill-Fond Konsolidat, u minghajr ebda
approprjazzjoni ulterjuri hlief ghal dan l-Att, b’warrant, li
jawtorizza lill-Accountant General li jghaddi dawk il-flus bil-
quddiem.
Tislif minghand il-
Gvern.
23. (1) Il-Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’, ghal kull
htiega ta’ xorta kapitali ta’ xi Entita , jikkuntratta jew jaghmel flus
disponibbli, jew jidhol f’passiv,  ghal dawk il-perjodi u b’dawk il-
pattijiet u kondizzjonijiet li l-Ministru responsabbli ghall-finanzi
jista’ jqis li jkunu xierqa; u kull ammont dovut dwar jew
f’konnessjoni ma’ xi tali self jew passivita  jkun nefqa fuq il-Fond
Konsolidat.
20 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
(2) Avviz dwar kull self, passivita  jew flus li jinghataw bil-
quddiem, li jsiru jew jigu maghmulin taht id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (1) ghandhom jigu moghtija mill-Ministru lill-Kamra
kemm jista’ jkun malajr.
(3) Sakemm isir disponibbli xi self bhal dak imsemmi fis-
subartikolu (1), jew bil-ghan li Entita  tigi pprovduta b’kapital attiv,
il-Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’, b’ordni, u minghajr
ebda approprjazzjoni ulterjuri hlief ghal dan l-Att, jawtorizza lill-
Accountant General li jghaddilha flus bil-quddiem mit-Treasury
Clearance Fund taht dawk il-pattijiet li jistghu jkunu specifikati
mill-Ministru malli dan isir.
(4) Ir-rikavat ta’ xi self li jsir disponibbli ghall-finijiet li
jinghataw flus bil-quddiem lil xi Entita  u kull ammont ta’ flus iehor
li jkun se jinghadda lil xi Entita  taht dan l-artikolu, ghandu jithallas
lil dak il-Fond.
(5) Ammonti ta’ flus  li l-Accountant General jircievi
minghand xi Entita  dwar flus li jinghatawlha bil-quddiem taht
subartikolu (3) ghandhom jithallsu, dwar xi ammonti li jigu ricevuti
bhala hlas lura fit-Treasury Clearance Fund u, dwar ammonti li
jigu ricevuti bhala mghax fil-Fond Konsolidat.
Estimi ta’ l-
Entitajiet.
24. (1) Kull Entita  ghandha tara li tigi mhejjija f’kull sena
finanzjarja, u m’ghandhiex iktar tard minn tmien gimghat qabel
tmiem kull sena finanzjarja tadotta, estimi tad-dhul u nfieq taghha
ghas-sena finanzjarja li tigi minnufih wara:
Izda l-estimi ta’ xi Entita  ghall-ewwel sena finanzjarja
taghha ghandu jithejja u jigi adottat f’dak iz-zmien li l-Ministru
jista’ b’avviz bil-miktub jispecifika lill-Entita .
(2) Fit-thejjija ta’ dawk l-estimi, Entita  ghandha tqis kull fond
u flus ohra li jistghu jkunu dovuti li jithallsu lilha mill-Fond
Konsolidat matul is-sena finanzjarja rilevanti, jew bis-sahha ta’ dan
l-Att jew ta’ Att ta’ approprjazzjoni jew ta’ kull ligi ohra;  u
ghandha hekk thejji dawl l-estimi b’mod li tizgura li kull dhul totali
taghha jkun mill-inqas sufficjenti biex minnu jinhargu l-ammonti
ta’ flus kollha li ghandhom jithallsu kif dovut fil-kont tad-dhul
taghha inkluzi, imma minghajr pregudizzju ghall-generalita  ta’ dik
il-frazi, id-deprezzament.
(3) L-estimi ghandhom isiru f’dawk is-suriet u jkun fihom dik
l-informazzjoni u dawk il-paraguni ma’ l-estimi ta’ qabel hekk kif
il-Ministru jista’ jordna.
(4) Kopja ta’ l-estimi ghandha, meta dawn jigu adottati minn
Entita , jintbaghtu minnufih mill-Entita  lill-Ministru u lill-Ministru
responsabbli ghall-finanzi.
(5) Il-Ministru ghandu, ma’ l-ewwel opportunita  li jkollu u
mhux iktar tard minn sitt gimghat wara li jkun ircieva kopja ta’ l-
estimi ta’ l-Entitajiet, jew, jekk jigri li l-Kamra ma tkunx qeghda
f’sessjoni, fi zmien sitt gimghat mill-bidu tas-sessjoni li tigi
minnufih wara, jara li dawk l-estimi li jkun qieghed quddiem il-
Kamra flimkien ma’ mozzjoni li l-Kamra tapprova dawk l-estimi.
M’ghandhiex tinghata iktar minn seduta wahda biex isir dibattitu
fil-Kamra dwar dik il-mozzjoni u sew il-mozzjoni sew l-
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 21
approvazzjoni ta’ l-estimi mill-Kamra jista’ jkun fihom jew ma
jkunx fihom emendi ghall-estimi.
In-nefqa skond l-
estimi approvati.
25. (1) M’ghandha ssir jew tiggarrab ebda nefqa minn Entita
kemm-il darba din ma tkunx giet approvata mill-Kamra kif provdut
fl-artikolu 24.
(2) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) -
(a) sa l-iskadenza ta’ sitt xhur mill-bidu ta’ xi sena
finanzjarja, jew sakemm issir l-approvazzjoni ta’ l-
estimi ghal dik is-sena mill-Kamra, skond liema data
tigi l-ewwel, Entita  tista’ taghmel jew iggarrab in-
nefqa ghat-twettiq tal-funzjonijiet taghha taht dan l-
Att f’ammont li b’kollox ikun ta’ mhux izjed minn
nofs l-ammont approvat ghas-sena finanzjarja li tigi
minnufih qabel;
(b) in-nefqa approvata ghar-rigward ta’ xi kap jew sotto-
kap ta’ l-estimi tista’, bl-approvazzjoni tal-Ministru,
tiggarrab dwar xi kap jew sotto-kap iehor ta’ l-estimi;
(c) dwar l-ewwel sena finanzjarja, Entita  tista’ taghmel
jew iggarrab in-nefqa sakemm l-approvazzjoni ta’ l-
estimi ghal dik is-sena mill-Kamra f’dak li ammont li
b’kollox ma ikun ta’ mhux izjed minn kemm il-
Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’, wara li
jikkonsulta lill-Ministru, jippermetti;
(d) jekk dwar xi sena finanzjarja jinsab li l-ammont
approvat mill-Kamra ma jkunx sufficjenti, jew jekk
tqum necessita  li ssir nefqa ghal xi ghand li ma jkunx
hemm provdut dwarha fl-estimi, Entita  tista’ tadotta
estimi supplementari ghall-approvazzjoni tal-Kamra u
sakemm tinghata dik l-approvazzjoni, dik l-Entita
tista’ f’cirkostanzi specjali u bl-approvazzjoni tal-
Ministru, iggarrab in-nefqa relattiva jew parti minnha
kif dak il-Ministru jista’ hekk japprova, u f’kull kaz
bhal dak id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att li japplikaw
ghall-estimi ghandhom, skond kemm ikun prattiku,
japplikaw ghall-estimi supplimentari.
Publikazzjoni ta’ l-
estimi approvati.
26. Kull estimi u estimi supplementari approvati mill-Kamra
ghandhom, kemm jista’ jkun malajr, jigu ppubblikati fil-Gazzetta .
Kontijiet u 
verifika.
27. (1) Kull Entita  ghandha tara li jinzammu kotba ta’
kontijiet u registrazzjonijiet ohra kif imiss dwar l-operazzjonijiet
taghha u ghandu jara li tithejja dikjarazzjoni ta’ kontijiet dwar kull
sena finanzjarja.
(2) Il-kontijiet ta’ kull Entita  ghandhom ikun verifikati minn
awditur jew awdituri li jinhatru minnha u li jkunu approvati mill-
Ministru:
Izda l-Ministru responsabbli ghall-finanzi jista’ jehtieg li l-
kotba u registrazzjonijiet ohra ta’ xi Entita  jigu verifikati jew
ezaminati mill-Awditur Generali li ghal dan l-ghan ikollu poter li
jaghmel diki il-verifika fizika u kull verifika ohra, u jista’ jkun
jehtieg dik l-informazzjoni, hekk kif l-Awditur Generali jista’ jqis
22 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
li tkun mehtiega.
(3) Wara tmiem kull sena finanzjarja, fl-istess hin li kopja ta’ l-
estimi ta’ xi Entita  tintbaghat lill-Ministru taht l-artikolu 24, l-
Entita  ghandha tara li kopja tad-dikjarazzjoni ta’ kontijiet
verifikata kif imiss tkun mibghuta lill-Ministru u lill-Ministru
responsabbli ghall-finanzi flimkien mal-kopja ta’ kull rapport
maghmul mill-awditur jew awdituri dwar dik id-dikjarazzjoni jew
dwar il-kontijiet ta’ l-Entita .
(4) Il-Ministru ghandu jara li kopja ta’ kull dikjarazzjoni u
rapport bhal dawk jitqeghdu quddiem il-Kamra flimkien mal-
mozzjoni li titqieghed quddiem il-Kamra taht l-artikolu 24(5).
Depozitu ta’ kull 
dhul u hlas mill-
Entitajiet.
28. (1) Il-flejjes kollha ta’ xi Entita  ghandhom jitqeghdu
f’bank jew banek li jinhatru bankiera minnha.   Dawk il-flejjes
ghandhom, skond kemm ikun prattiku, jitqeghdu fil-banek minn
jum ghall-iehor, hlief ghal dak l-ammont li l-Entita  tista’ tehtieg li
zzomm biex thallas minnha nefqiet zghar u ta’ minnufih.
(2) Il-hlasijiet kollha li jsiru mill-fondi ta’ kull Entita , hlief
ghal nefqiet zghar ta’ mhux izjed minn dak l-ammont li jista’ jkun
iffissat minn kull Entita  rispettiva bl-approvazzjoni tal-Ministru,
ghandhom isiru minn dak l-ufficjal jew ufficjali ta’ dik l-Entita  li
jistghu jigu mahtura jew imsemmija ghal dak l-iskop.
(3) Cekkijiet li jirrigwardaw u rtirat ta’ flejjes minn xi kont tal-
bank ta’ xi Entita  ghandhom ikunu ffirmati minn dak l-ufficjal ta’
dik l-Entita  li jista’ jigi  mahtur jew imsemmi minn dik l-Entita
ghal dak l-ghan u ghandu jgib il-kontrofirma tal-membru jew
ufficjal awtorizzat ta’ dik l-Entita  kif jista’ jkun awtorizzat minn
dik l-Entita  ghal dak l-ghan.
(4) Kull Entita  ghandha wkoll tipprovdi dwar -
(a) il-mod li bih u l-ufficjal jew ufficjali li ghandhom
jawtorizzaw jew japprovaw il-hlasijiet;
(b) it-titolu ta’ xi kont li jinzamm fil-bank jew banek fejn
ghandhom jithallsu l-flejjes taghha, u t-trasferiment ta’
fondi minn kont ghall-iehor;
(c) il-metodu li ghandu jigi adottat biex isiru hlasijiet
mill-fond taghha; u
(d) b’mod generali ghar-rigward ta’ kull haga li hija
rilevanti ghaz-zamma kif imiss u l-kontroll tal-
kontijiet, kotba u records ohra u l-kontroll tal-finanzi
taghha.
Kuntratti ta’ 
provvista u ta’ 
xoghlijiet.
29. Entita  m’ghandhix tidhol f’xi kuntratt ghall-provvista ta’
oggetti jew materjal jew ghall-esekuzzjoni ta’ xoghol jew ghall-
ghoti ta’ servizzi lil jew ghall-beneficcju ta’ l-Entita , li hija tistma
li jkun jinvolvi nefqa ta’ izjed minn tliet elef lira, hlief wara li
taghti avviz dwar l-intenzjoni li jkollha li taghmel dak il-kuntratt
ikun gie ppubblikat u jkunu nhargu sejhiet ghal offerti kompetittivi.
Rapport annwali. 30. Kull Entita  ghandha, mhux iktar tard minn sitt gimghat
wara tmiem kull sena finanzjarja, taghmel u tghaddi lill-Ministru u
lill-Ministru responsabbli ghall-finanzi rapport li jkun jittratta
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 23
b’mod generali dwar l-attivitajiet taghha matul dik is-sena
finanzjarja u li jkun fih dik l-informazzjoni ghar-rigward tal-
procedimenti u l-politka taghha hekk kif xi wiehed mill-imsemmija
Ministri jista’ minn zmien ghal zmien jehtieg.   Il-Ministru ghandu
jara li kopja ta’ rapport bhal dak jitqieghed fuq il-Mejda tal-Kamra
flimkien ma’ l-estimi kif provduti dwar dan fl-artikolu 24.
TAQSIMA VI
PROFESSJONISTI FIL-KONSERVAZZJONI
Kwalifiki ghall-
warrant.
31. (1) Hadd ma ghandu jesercita l-professjoni ta’
konservatur-restawratur kemm-il darba ma jkunx id-detentur ta’
warrant taht l-artikolu 33.
(2) Persuna ma tikkwalifikax ghall-ghoti ta’ warrant kemm-il
darba - 
(a) ma tkunx cittadin ta’ Malta jew xort’ohra jkollha
permess li tahdem f’Malta taht xi ligi ohra;
(b) ma jkollhiex kondotta tajba;
(c) ma jkollhiex kapacita  legali shiha; u
(d) ma tissodisfax lill-Bord li - 
(i) ikollha kwalifiki akkademici miksuba wara t-
tkomplija b’success ta’ kors ta’ studju ta’ durata
ta’ mill-anqas tliet snin full-time jew durata
ekwivalenti part-time f’universita  jew
istituzzjoni akkademika kif tista’ tkun
rikonoxxuta mill-Bord imsemmi fl-artikolu 34, u
li jkun kors li jkun fih dawk is-suggetti
principali fil-qasam tal-konservazzjoni u restawr
li l-Ministru jista jippreskrivi;
(ii) ghal perjodu ta’ mhux inqas minn sentejn wara li
tikseb il-kwalifiki akkademici msemmija fis-
subparagrafu (i), tkun tharget f’Malta taht is-
supervizjoni ta’ xi detentur ta’ warrant
prattikanti, skond dawk il-linji direttivi li l-
Ministru jista’ jippreskrivi:
Izda meta l-kwalifiki akkademici
imsemmija fis-subparagrafu (i) ikunu miksuba
wara korsijiet akkademici full-time ta’ durata
b’kollox ta’ mill-anqas sitt snin, u li jikkontjenu
dak il-livell ta’ tahrig prattiku kif jista’ jigi
approvat mill-Bord, il-kondizzjoni ghal tahrig
taht supervizjoni titqies li tkun giet imwettqa:
Izda wkoll, bl-approvazzjoni ta’ l-
imsemmi Bord dak it-tahrig jista’, ghal perjodu
ta’ mhux izjed minn sena, fl-imsemmi perjodu
ta’ sentejn, isir f’xi Stat barra minn Malta ma’ xi
professjonist f’dixxiplini relatati li jkun
kwalifikat kif imiss biex jesercita f’dak l-Istat;
(iii) tkun giet ezaminata u approvata kif imiss mill-
Bord f’ezami jew ezamijiet ghal dak l-iskop,
24 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
hekk kif il-Ministru jista’ jippreskrivi:
Izda l-Bord jista’ jezenta lil xi persuna li
tkun kisbet il-kwalifiki akkademici mill-
Universita  ta’ Malta jew minn xi Universita  jew
istituzzjoni akkademika ohra bhal dik approvata
mill-imsemmi Bord, sew mill-ezami kollu jew l-
ezamijiet kollha sew minn xi parti minnu jew
minnhom.
Cirkostanzi 
specjali.
32. Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 31, persuna tista’
tinghata warrant jekk ikollha:
(a) il-kwalifiki elenkati fl-artikolu 31(2)(a), (b) u (c) u
tkun, qabel l-ewwel ta’ Jannar, 2000, pprattikat ta’
konservatur-restawratur  f’Malta jew barra minn Malta
ghal perjodu ta’ mhux inqas minn hmistax-il sena, u
jkollha fil-fehma tal-Bord imsemmi fl-artikolu 34 il-
kompetenza u l-abbilta  akkademika mehtiega;  jew 
(b) il-kwalifiki elenkati fl-artikolu 31(2)(a), (b), (c) u
(d)(ii) u (iii) u jkollha kwalifiki akkademici li tkun
kisbet wara kors kif imsemmi fil-paragrafu (d)(i) izda
li ma kienx fih dawk is-suggetti principali minimi
kollha fil-qasam tal-konservazzjoni u restawr kif
imsemmija fl-istess subparagrafu izda tkun ghaddiet
b’success mill-provi li l-Bord imsemmi fl-artikolu 34
jista’ jqis mehtiega skond il-kaz biex jaghmel tajjeb
ghal dak in-nuqqas.
Warrant ta’ 
prattika bhala 
konservatur 
professjonali.
33. (1)  Il-warrant biex persuna tipprattika l-professjoni ta’
konservatur-restawratur jinghata mill-Ministru bir-
rakkomandazzjoni tal-Bord imsemmi fl-artikolu 34 lil kull min
jissodisfa l-htigiet ta’ l-artikoli 31 jew 32.
(2) Detentur ta’ warrant jista’ juza t-titolu Konservatur-
Restawratur flimkien ma’ ismu.
Regolamenti dwar 
rikonoxximent 
reciproku ta’ 
kwalifiki.
Mizjud:
XVIII. 2002.10.
Kap. 450.
33A.  Il-Ministru jista’ jaghmel regolamenti biex igib fis-sehh id-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar ir-Rikonoxximent Reciproku ta’
Kwalifiki u r-regolamenti kollha maghmulin tahtu, dwar ir-
rikonoxximent reciproku ta’ kwalifiki ta’ konservatur-restawratur.
Bord tal-Warrant 
tar-Restawraturi.
34. (1) Ikun hemm Bord, li jkun maghruf bhala Bord tal-
Warrant tar-Restawraturi (hawnhekk izjed ’il quddiem f’dan l-
artikolu imsemmi l-Bord) li jkun maghmul minn:
(a) President li jkun  mahtur mill-Ministru minn fost
persuni li jkunu jew kienu kwalifikati li jkunu mahtura
mhallfin f’Malta;
(b) zewg membri mahtura mill-Ministru minn fost persuni
li fil-fehma tieghu ghandhom it-taghrif u l-esperjenza
mehtiega u li wiehed minnhom ikun minn fost il-
membri akkademici ta’ l-istaff ta’ l-Universita  ta’
Malta u l-iehor minn fost persuni akkreditati taht dan
l-Att;
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 25
(c) is-Sovrintendent jew rapprezentant tieghu;
(d) membru appuntat mill-Bord tal-Gvernaturi tac-Centru
minn fost persuni li fil-fehma ta’ l-istess Bord tal-
Gvernaturi jkollhom it-taghrif u l-esperjenza mehtiega.
(2) Il-President jigi mahtur ghal zmien tliet snin u taht dawk il-
kondizzjonijiet li jistghu jigu stipulati fl-ittra tal-hatra tieghu.
(3) Il-membri l-mahtura l-ohra tal-Bord ghandhom jibqghu fil-
kariga ghal zmien sentejn, u taht dawk il-kondizzjonijiet li jistghu
jigu stipulati fl-ittra tal-hatra taghhom.
(4) Meta jkun hemm xi vakanza fil-Bord, il-Ministru ghandu
kemm jista’ jkun malajr, fil-kaz tal-President, jew membru  mahtur
minnu, jahtar lil xi persuna ohra biex timla dik il-vakanza; fil-kaz
ta’ membru  mahtur  mic-Centru, jitlob lic-Centru jahtar lil xi
persuna ohra biex timla dik il-vakanza.
(5) L-ghadd ta’ membri mehtiega biex jaghmlu quorum ikun ta’
tlieta, imma, sakemm ikun hemm quorum, il-Bord jista’ jagixxi
minkejja kull vakanza fost il-membri tieghu.
(6) Il-Ministru jista’ wkoll jiddelega ufficjal pubbliku biex
jaghmilha ta’ segretarju tal-Bord, u dak is-segretarju ma jkollux
vot.
(7) Hlief kif hawn aktar qabel imsemmi, il-Bord jista’ jaghmel
ir-regoli tieghu nnifsu u xort’ohra jirregola l-procedura tieghu
nnifsu.
(8) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, ghal perjodu
ta’ sena mid-data tad-dhul fis-sehh ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-Att,
l-ewwel Bord li jkun mahtur ikun maghmul minn:
(a) President li jkun  mahtur mill-Ministru minn fost
persuni li jkunu jew li kienu kwalifikati li jkunu
mahtura mhallfin f’Malta;  u 
(b) zewg persuni ohra, mahtura mill-Ministru u li ma
jkunux huma nfushom persuni li ghad japplikaw ghal
warrant, u li fil-fehma tieghu ikollhom il-kompetenza
li jiflu l-ewwel applikanti ghall-warrant.
Funzjonijiet tal-
Bord.
35. (1) Il-funzjonijiet tal-Bord huma li -
(a) jikkonsidra applikazzjonijiet ghall-hrug ta’ warrant, u
li jaghmel ir-rakkomandazzjonijiet tieghu dwar dan
lill-Ministru;
(b) jorganizza u jirregola, u jiddeciedi talbiet ghal
ezenzjonijiet mill-ezami ghal warrant professjonali
skond l-artikoli 31 u 32;
(c) jirregola l-kondizzjonijiet ta’ tahrig prattiku barra
mill-pajjiz skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 31;
(d) japprova universitajiet jew istituzzjonijiet akkademici
skond l-artikolu 31;
(e) jorganizza u jirregola kull prova li tidhirlu xierqa u l-
perjodi ta’ tahrig prattiku, kif provdut dwarhom fl-
artikolu 32;
26 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
(f) biex jikkonsidra u jiddetermina applikazzjonijiet minn
detenturi ta’ warrant, professjonisti ohra u persuni
ohra fil-qasam ta’ konservazzjoni u restawr biex jigu
akkreditati biex ikunu jistghu jaghmlu xoghlijiet,
interventi u proceduri partikolari in konnessjoni ma’
proprjeta  kulturali, u biex taghti jew tichad dik l-
akkreditazzjoni;
(g) biex jirredigi kodici ta’ etika u linji gwida ghal
prattika ghal detenturi ta’ warrant u persuni
akkreditati taht dan l-artikolu;
(h) jinkoraggixxi inizjattivi li jassiguraw programm ta’
tahrig u zvilupp professjonali kontinwu ghad-detenturi
ta’ warrant u persuni akkreditati taht dan l-artikolu; u
(i) jaghti parir lill-Ministru f’dak li ghandu x’jaqsam ma’
kull haga ghar-rigward tal-professjoni ta’ Konservatur-
Restawratur u ta’ l-akkreditazzjoni.
(2) Fl-esercizzju tal-funzjonijiet tieghu l-Bord jista’ wkoll
jikkonsulta lil dawk il-persuni li jistghu jitqiesu xierqa u jista’
wkoll jahtar kumitati, li l-president taghhom ikun membru tal-
Bord, ghat-twettiq ta’ dawk id-dmirijiet jew xoghol iehor li l-Bord
jista’ jassenjalhom.
(3) Il-Bord ghandu jzomm registru ta’ detenturi ta’ warrant u
ghandu, mhux aktar tard minn tliet xhur wara tmiem kull sena,
jippubblika fil-Gazzetta lista ta’ persuni li, fil-31 ta’ Dicembru ta’
dik is-sena, kienu registrati bhala detenturi ta’ warrant mahrug taht
dan l-Att.
(4) Il-Bord ghandu jzomm registru ta’ persuni akkreditati taht
dan l-artikolu u jindika dwar kull persuna registrata fih, ix-xoghol,
interventi jew proceduri li ghalih dik il-persuna tkun akkreditata, u
ghandu mhux aktar tard minn tliet xhur wara tmiem kull sena
jippubblika fil-Gazzetta lista ta’ persuni li, fil-31 ta’ Dicembru ta’
dik is-sena, kienu akkreditati u jindika dwar kull persuna x-xoghol,
interventi jew proceduri li ghalihom ikun akkreditat.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 36 sa 38 ghandhom
japplikaw mutatis mutandis dwar akkreditazzjoni taht dan l-
artikolu kif japplikaw dwar warrant, u ghandhom japplikaw
mutatis mutandis dwar persuna akkreditata kif japplikaw dwar
detentur ta’ warrant.
Sospensjoni jew 
revoka ta’ warrant.
36. (1) Il-Ministru jista’, b’ordni bil-miktub, jissospendi,
jirrevoka jew ihassar warrant jekk id-detentur ta’ warrant:
(a) ikun instab hati, wara inkjesta mill-Bord imsemmi fl-
artikolu 34 ta’ dawn l-atti jew ommissjonijiet li gejjin:
(i) dizonesta , mgieba hazina jew negligenza gravi
fl-esercizzju tal-professjoni tieghu;
(ii) mgieba li tmur kontra l-kodici ta’ etika u linji
gwida ta’ prattika li hemm provvediment
dwarhom fl-artikolu 35(1)(g);
(iii) nuqqas milli jhares ir-regolamenti dwar il-livelli
jew il-prattika professjonali;  jew
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 27
(iv) nuqqas milli jhares xi kondizzjoni marbuta ma’
warrant mahrug taht id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 38, jew 
(b) ikun instab hati minn qorti kompetenti ta’ reat taht id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti
maghmulin tahtu; jew
(c) ikun instab hati minn qorti kompetenti ta’ xi reat li
jolqot il-fiducja pubblika jew frodi jew li jkun
xjentement ircieva proprjeta  miksuba minn serq jew
frodi.
Kap. 12.
(2) Decizjoni tal-Bord taht is-subartikolu (1)(a) ikun jista’ jsir
appell minnha quddiem il-Qorti ta’ l-Appell maghmul kif provdut
fl-artikolu 41(6) tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(3) Il-Ministru responsabbli ghall-gustizzja jista’ jaghmel
regolamenti li jippreskrivu d-drittijiet li ghandhom jithallsu fir-
registru tal-qorti f’dak li ghandu x’jaqsam ma’ l-appelli taht dan l-
artikolu:
Izda sakemm iz-zmien li jigu hekk preskritti d-drittijiet
mill-Ministru responsabbli ghall-gustizzja, d-drittijiet li jithallsu
dwar xi appell lil dik il-qorti jkunu dawk li japplikaw ghall-Qorti
tal-Magistrati (Malta).
(4) Il-Bord imwaqqaf taht l-artikolu 29 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili ghandu jaghmel regoli li jkunu
jistabbilixxu kif ghandhom ikunu dawk l-appelli, t-terminu li fih
ghandhom jigu pprezentati u b’mod generali kull haga ohra ghar-
rigward ta’ dawk l-appelli.
Effetti ta’ revoka 
jew sospensjoni ta’ 
warrant.
37. Meta warrant taht dan l-Att jigi irtirat, sospiz jew revokat,
il-persuna li lilha jkun inhareg dak il-warrant m’ghandhiex tibqa’
detentur ta’ dak il-warrant, jew tkun sospiza mill-esercizzju tal-
professjoni taghha skond il-kaz u ghandha ttemm milli tibqa’ tuza
t-titolu Konservatur-Restawratur.
Il-Ministru jista’ 
johrog warrant 
gdid.
38. Il-Ministru, li jagixxi bir-rakkomandazzjoni tal-Bord
imsemmi fl-artikolu 34 jista’, wara li tghaddi sena mid-data tar-
revoka jew tnehhija ta’ warrant, johrog warrant gdid bla hsara ghal
dawk il-kondizzjonijiet li l-Ministru bir-rakkomandazzjoni tal-
Bord jista’ jqis li jkunu mehtiega.
Tekniku ta’ 
Konservazzjoni.
39. (1) Il-Bord imsemmi fl-artikolu 34 ghandu jzomm registru
bid-dettalji ta’ kull persuna li tahdem taht is-surpervizjoni ta’
detentur ta’ warrant u li tkun persuna li ghandha tahrig u
esperjenza fi processi specifici ta’ konservazzjoni jew li ghandha
esperjenza f’aspetti specifici ta’ konservazzjoni preventiva u li
jkollha certifikat ta’ tekniku ta’ konservazzjoni miksub taht
regolamenti li jistabbilixxu standards u livelli dwar kwalifiki
professjonali u vokazzjonali.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-Att -
(a) persuna m’ghandhiex titqies li tipprattika l-professjoni
ta’ konservatur-restawratur jekk hija taghmilha ta’
impjegat ta’, jew assistent ma’, u taht is-supervizjoni
ta’ detentur ta’ warrant u ma jipprezenta ebda
28 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
certifikazzjoni ta’ xorta li turi li jkun konservatur-
restawratur;
(b) sa dak il-limitu li jista’ jigi preskritt, hadd m’ghandu
jitqies li jesercita l-professjoni ta’ detentur ta’ warrant
jekk ikun f’tali impieg jew ikollu jew jagixxi f’dik il-
kariga jew iwettaq biss dak ix-xoghol, servizzi, atti
jew funzjonijiet li jistghu jigu preskritti;
L.S.343.26
(c) konservatur-restawratur ghandu madankollu jaghmel
mill-ahjar biex jizgura li kull assistent impjegat
mieghu jew imqabbad minnu ghandu jkun temm
b’success tahrig sa dawk il-livelli li huma jew jistghu
jkunu preskritti fir-Regolamenti dwar Kwalifiki
Professjonali u Vokazzjonali ta’ Malta.
TAQSIMA VII
POTERI SPECJALI TA’  L-ISTAT
Dritt ta’ 
preferenza.
40. (1) Fil-kaz ta’ bejgh, esportazzjoni, skambju, koncessjoni
enfitewtika jew self ta’ xi oggett ta’ proprjeta  kulturali s-
Sovrintendent ghandu jkollu l-jedd, bl-approvazzjoni tal-Ministru
f’konsultazzjoni mal-Kumitat li jakkwista dawk l-istess oggetti, bi
preferenza fuq l-ohrajn kollha u b’kondizzjonijiet indaqs inkluz il-
hlas ta’ korrispettiv bhal dak li soltu jsir bejn il-partijiet:
Izda fil-kaz ta’ l-esportazzjoni ta’ xi ohgett ta’ proprjeta
kulturali il-Gvern ghandu jakkwista dawk l-oggetti b’titolu ta’
bejgh.
(2) Dan id-dritt ta’ preferenza jista’ jkun esercitat mhux iktar
tard minn xahrejn minn meta jigi ricevut l-avviz ta’ tali  bejgh,
esportazzjoni, skambju, trasferiment jew self  minn kull parti
involuta, jew mid-data meta s-Sovrintendent isir jaf b’tali bejgh,
esportazzjoni, skambju, trasferiment jew self, skond liema jigi l-
ewwel.
(3) Fl-esercizzju tal-jedd ta’ preferenza, meta l-korrispettiv tat-
trasferiment ma jkunx jista’ jigi xort’ohra stabbilit il-valur tal-
proprjeta  kulturali inkwistjoni ghandu jkun stabbilit skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 55.
Kontroll ta’ l-
esportazzjoni u ri-
esportazzjoni.
41. (1) Hadd ma jista’ jesporta jew jerga’ jesporta proprjeta
kulturali minghajr il-permess bil-miktub tas-Sovrintendent.
(2) L-esportazzjoni u esportazzjoni mill-gdid, meta permessi
ghandhom ikunu bla hsara ghall-hlas tad-dazju ad valorem kif
stipulat fl-Iskeda li tinsab ma’ dan l-Att u ghandha tkun bla hsara
ghal dawk il-kondizzjonijiet l-ohra li jistghu jkunu imposti mis-
Sovrintendent.
(3) Permess ghall-esportazzjoni u esportazzjoni mill-gdid tista’
tinghata ghal zmien limitat u minghajr il-hlas tad-dazju msemmi
fis-subartikolu (2) ghal skop ta’ restawr, esibizzjoni jew studju.  Is-
Sovrintendent jista’, meta jkun qed jaghti tali  permess jimponi
garanziji ghar-ritorn tal-proprjeta  kulturali li tigi hekk esportata
jew esportata mill-gdid f’dak l-ammont li jigi stabbilit mis-
Sovrintendent.
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 29
(4) Il-valur ta’ l-oggetti ghall-finijiet tal-hlas tad-dazju
msemmi fis-subartikolu (2) jigi stabbilit minn espert wiehed jew
iktar mahtura bi qbil bejn il-Ministru u l-esportatur jew, fin-nuqqas
ta’ qbil, mill-Qorti ta’ l-Appell (Gurisdizzjoni Inferjuri) fuq it-talba
ta’ l-esportatur, li ssir b’rikors.  In-nefqa tal-valutazzjoni ghandha
tithallas mill-esportatur.
(5) Minflok il-hlas ta’ dazju, l-esportatur jista’, bil-kunsens
tas-Sovrintendent, jaghti lill-Gvern bhala datio in solutum, xi
oggett wiehed jew aktar ta’ valur ekwivalenti ghad-dazju dovut.
(6) Il-Gvern jista’ jakkwista kull oggett li jkun propost li jigi
esportat, b’dak il-prezz li jista’ jigi stabbilit bil-mod stipulat f’dan
l-artikolu fi zmien xahrejn minn meta ssir il-valutazzjoni msemmija
f’dan l-artikolu u wara li jinghata avviz ta’ l-esportazzjoni intiza
lis-Sovrintendent. L-ispejjez kollha li ghandhom x’jaqsmu mal-
valutazzjoni ghandhom, f’dawk il-kazijiet, jithallsu mill-Gvern.
Tiswija u restawr 
mill-Gvern.
42. Is-Sovrintendent jista’, wara li jikkonsulta lill-Kumitat,
b’avviz jgharraf lil kull min ikun is-sid, detentur jew pussessur ta’
proprjeta  kulturali li dik il-proprjeta  kulturali, tkun tehtieg tiswija
jew restawr urgenti u ghandu f’dak l-avviz jistabbilixxi terminu li
fih ghandhom isiru tali tiswija jew restawr, u fin-nuqqas li jsir dan,
is-Sovrintendent, jista’ jaghmel dawk ix-xoghlijiet bi spejjez ta’
dik il-persuna.
Dritt eskluziv 
ghall-iskavar.
43. (1) Skavi u esplorazzjonijiet arkeologici jew
paleontologici fuq l-art, kif ukoll fl-ibhra territorjali jew fiz-zona
kontigwa ta’ Malta jistghu jsiru biss mis-Sovrintendent, jew bil-
permess bil-miktub tas-Sovrintendent u skond kull kondizzjoni
annessa mieghu.
Izda bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 45(4), is-
Sovrintendent jista’ jaghmel, jew jordna li jsiru, skavi ghall-finijiet
ta’ dan l-Att f’kull parti ta’ Malta, kull meta dawn l-iskavi huma
mehtiega u skond regolamenti mahruga bis-sahha ta’ l-artikolu
55(d).
(2) Kull min, ukoll jekk accidentalment, jiskopri xi oggett, sit
jew bini li dwarhom japplika dan l-Att skond ma hemm fl-artikolu
3, ghandu minnufih jgharraf lis-Sovrintendent, izomm l-oggett
misjub in situ, u m’ghandux ghal perjodu ta’ sitt ijiem tax-xoghol
wara li jgharraf lis-Sovrintendent ikompli ghaddej b’xoghol fuq il-
post fejn ikun gie skopert l-oggett ta’ proprjeta  kulturali.
(3) Is-Sovrintendent ghandu jispezzjona l-post fejn tkun saret l-
iskoperta matul dawk is-sitt ijiem tax-xoghol u jista’ jordna lil min
ikun responsabbli li ma jaghmilx iktar xoghol fuq il-post jew f’xi
parti minnu billi jaghtih avviz biex jieqaf mix-xoghol.
(4) Kull min wara li jinghata avviz biex jieqaf mix-xoghol
isofri danni minhabba fil-waqfien tax-xoghlijiet ghandu jkollu d-
dritt li jigi kkumpensat ghal dawk id-danni mis-Sovrintendent.
Kap. 88.
(5) Fi zmien tliet xhur minn xi avviz biex jitwaqqfu x-
xoghlijiet il-Gvern ghandu jibda proceduri biex jikseb is-sit skond
l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta’ Artijiet ghal Skopijiet Pubblici, jew
inkella s-Sovrintendent ghandu jillibera s-sit. Malli jinbdew il-
procedimenti li jakkwista s-sit kif hawn aktar qabel imsemmi ma
30 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
jkun dovut ebda kumpens iehor skond is-subartikolu (4).
(6) Kull oggett mobbli li jifforma parti mill-patrimonju
kulturali li jigi skopert x’imkien Malta,  fl-ibhra territorjali taghha,
u fiz-zona kontigwa sew jekk jinsab fi skavi awtorizzati jew illegali
jew waqt esplorazzjoni jew accidentalment filwaqt li jkun qed isir
xi xoghol sew b’kull mod iehor ikun jappartjenti lill-Istat.
(7) Kull record originali jew kopja shiha dwar il-progress ta’ l-
iskavar jew l-esplorazzjoni, jekk dawn isiru skond dan l-artikolu
jew xort’ohra, ghandu jinghata lis-Sovrintendent minn min ikun
responsabbli ghal dak l-iskavar jew dik l-esplorazzjoni. 
Permess ghal 
zvilupp u proprjeta  
kulturali.
Kap. 356.
44. (1) Is-Sovrintendent jista’ jirrikmanda ghal skedar lill-
Awtorita  ta’ l-Ippjanar tali siti u bini li jkun iqis li ghandhom ikunu
skedati fl-ambitu tat-tifsira ta’ l-Att dwar l-Ippjanar ta’ l-Izvilupp.
(2) Is-Sovrintendent ghandu jaghmel uzu mil-lista tal-proprjeta
skedata ghall-fini ta’ l-inventarju taht l-artikolu 7(5).
Permess ghall-
interventi 
f’proprjeta  
kulturali.
(3) Ebda persuna ma ghandha taghmel interventi f’dik il-
proprjeta  kulturali jew klassi ta’ proprjeta  kulturali minghajr ma
jkollha minn qabel permess ghaldaqshekk mis-Sovrintendnet kif
jista’ jigi preskritt f’regolamenti mahruga taht dan l-Att.
(4) Qabel ma jiddetermina applikazzjoni taht is-subartikolu (3)
is-Sovrintendent jista’ jitlob dik l-informazzjoni inkluz ir-rizultati
ta’ dawk l-ezami, analizi jew spezzjoni minn dawk il-persuni
akkreditati taht dan l-Att ghal dak il-ghan kif jista’ jigi mitlub mis-
Sovrintendent, u dik ir-ricerka fuq l-istorja, kompozizzjoni
provenjenza jew aspetti ohra tal-proprjeta  kulturali relevanti kif hu
jista’ jikkonsidra mehtiega ghal dak l-ghan.
(5) Ma’ l-ghoti ta’ permess bhal dak is-Sovrintendent jista’
jimponi dawk il-kundizzjonijiet li jista’ jidhirlu xierqa, inkluz bla
pregudizzju ghall-generalita  ta’ dan qabel li x-xoghol jew xi parti
minnu ghandu jigi mwettaq skond dak il-protokoll kif jista’ jkun
preskritt jew anness mal-permess, li x-xoghol u l-fazijiet diversi
tieghu jigu fotografati jew xort’ohra dokumentati jew rekordjati, li
jinghata lis-Sovrintendent rapport fuq ix-xoghol f’dawk iz-
zminijiet kif imsemmi fil-permess, u li x-xoghol jew dik il-parti
minnu kif jista’ jigi msemmi fil-permess isir, minn jew taht is-
supervizjoni kif jinghad fil-permess, ta’ dak id-detentur ta’ warrant,
professjonist jew persuna akkreditata taht dan l-Att ghal dak ix-
xoghol.
Setgha ta’ dhul u 
ta’ spezzjon.
45. (1) Kull ufficjal jew impjegat tas-Sovrintendenza
awtorizzat bil-miktub kif imiss mis-Sovrintendent jista’ jidhol f’xi
area, proprjeta , sit taht investigazzjoni jew bini jekk is-
Sovrintendent iqis li jkun mehtieg li jsir dan fit-twettiq ta’ xi
funzjoni taht dan l-Att jew jekk ikun iqis li jkun hemm ragunijiet
validi biex jissusspetta li jkun sar jew se jsir xi reat kontra dan l-Att
jew kontra xi regolament, kondizzjoni ta’ licenza jew
kondizzjonijiet maghmula tahthom.
(2) Meta d-dhul isir ghall-fini ta’ spezzjon jew
dokumentazzjoni, s-Sovrintendent ghandu jinnotifika avviz bil-
miktub lill-okkupant ta’ proprjeta  kulturali li huwa jkun bi hsiebu
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 31
jidhol, u malli dan l-ufficjal jew impjegat awtorizzat kif hawn aktar
qabel imsemmi ghandu jithalla jidhol f’dik il-proprjeta  kulturali
fejn ikunu qed isiru tali konservazzjoni, restawr jew zvilupp.
(3) Is-Sovrintendent ghandu jara li ssir spezzjoni f’kazijiet
meta jsiru rapporti ta’ skoperti ta’ proprjeta  kulturali sabiex tigi
stabbilita il-htiega ta’ preservazzjoni jew xoghlijiet ta’ skavar.
(4) Is-Sovrintendent ghandu jkollu l-jedd jidhol u jokkupa
proprjeta  kulturali sabiex hemm jaghmel skavi arkeologici izda:
(a) ghandu jigi notifikat avviz bil-miktub lill-okkupant
jew lis-sid tal-proprjeta  kulturali inkwistjoni mill-
inqas tliet ijiem qabel ma jinbdew dawk l-iskavi;
(b) iz-zmien ghal kemm iddum l-okkupazzjoni ghandu jigi
dikjarat fl-avviz, u ghandu jinghata avviz iehor ta’
mill-inqas tliet ijiem ta’ kull estensjoni taz-zmien ta’ l-
okkupazzjoni;
(c) is-sidien jew l-okkupant ta’  proprjeta  kulturali
okkupata skond dan l-artikolu ghandu jkollhom jedd
ghal kumpens ghal kull telf ta’ profitt, danni mgarrba
matul l-iskavi arkeologici jew it-tqeghid ta’ arei
skavati lura ghal li kienu.
(5) Dawk l-iskoperti li jsiru matul zmien ta’ okkupazzjoni mis-
Sovrintendent ikunu proprjeta  tal-Gvern.
(6) Bil-ghan li jesercita kull dritt li ghandu taht dan l-artikolu
is-Sovrintendent jista’ jitlob l-ghajnuna tal-Pulizija.
Avvizi ta’ 
sospensjoni.
46. (1) Meta jkun qed isir xi zvilupp jew xoghol iehor dwar
proprjeta  kulturali bi ksur ta’ xi disposizzjoni ta’ dan l-Att, jew
persuna li jkollha licenza biex taghmel skavi arkeologici taht dan l-
Att ma tkunx konformi ma’ xi kondizzjoni marbuta ma’ dik il-
licenza, is-Sovrintendent jista’ jinnotifika avviz ta’ sospensjoni lis-
sid, il-pussessur jew id-detentur tal-proprjeta  kulturali jew lil kull
persuna ohra li tkun qed twettaq ix-xoghlijiet ta’ zvilupp jew
skavar u malli dan, il-persuna notifikata bl-ordni ghandha
tissospendi kull attivita  f’dak li ghandu x’jaqsam max-xoghol ta’
zvilupp jew l-iskavar.
(2) Is-Sovrintendent jista’ jirrevoka kull tali Avviz ta’
Sospensjoni sew b’mod assolut sew kif soggett ghal dawk il-
kondizzjonijiet li s-Sovrintendent iqis li jkunu xierqa.
Ordni ta’ 
konservazzjoni u 
protezzjoni.
47. (1) Is-Sovrintendent jista’ fil-kaz ta’ xi ksur ta’ xi
disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti maghmulin tahtu
jinnotifika ordni ta’ konservazzjoni u protezzjoni lis-sid jew
okkupant jew pussessur ta’ proprjeta  kulturali, li tkun tehtieg tali
azzjoni bhalma tista’ tkun specifikata fl-avviz, inkluz li ma
jitkompliex isir dak li jkun qed isir jew jitwettaq, li ghandha
tittiehed f’dak iz-zmien li jista’ jkun specifikat fl-ordni.
(2) Meta azzjoni mehtiega li tittiehed minn ordni ta’
konservazzjoni u protezzjoni ma tkunx ittiehdet fiz-zmien
specifikat fl-Ordni, is-Sovrintendent ghandu jkollu l-jedd jidhol
gol-proprjeta  kulturali u jista’ ghal dak l-ghan jitlob l-ghajnuna tal-
Korp tal-Pulizija u jiehu l-azzjoni mehtiega,  fejn dan japplika
32 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
ghas-spejjez tas-sid jew ta’ l-okkupant jew tal-pussessur.
Kap. 319. (3) Salvi d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni
jew ta’ l-artikolu 4 ta’ l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, ebda
mandat kawtelatorju ma jista’ jinhareg  minn xi qorti li tkun
izzomm lis-Sovrintendent milli johrog Ordni taht dan l-artikolu jew
milli jaghmel xi haga li jkun awtorizzat jaghmel b’dan l-artikolu.  
Kurazija. 48. (1) Is-Sovrintendent jista’ bl-awtorita  bil-miktub tal-
Ministru, bi ftehim mal-Ministru responsabbli ghall-artijiet,
jaghmel permezz ta’ att pubbliku, att ta’ kurazija ma’ kunsill lokali
jew ma’ organizzazzjoni mhux governattiva li bih il-kustodja u l-
amministrazzjoni ta’ proprjeta  kulturali immobbli tigi mghoddija
ghal ghand il-Kunsill Lokali jew organizzazzjoni mhux
governattiva, skond il-kaz u skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att
u ta’ tali  regolamenti li jistghu jigu preskritti u skond dawk il-
kondizzjonijiet li ma jkunux inkonsistenti maghhom kif jista’ jkun
hemm f’dak l-att.  Kull att ta’ kurazija ghandu jiddikjara ghal
kemm zmien dan ikun qieghed isir, liema terminu ta’ zmien jigi
stabbilit mis-Sovrintendent kull kaz ghalih, wara li jigu konsidrati
bir-reqqa l-possibilita  li dan jigi attwat u l-iskala ta’ kull proposta.
(2) Il-Ministru ghandu, madankollu, fi zmien erba’ gimghat
wara l-pubblikazzjoni ta’ l-att, jew inkella jekk il-Kamra ma tkunx
qeghda f’sessjoni, fi zmien erba’ gimghat mid-data meta  l-Kamra
terga’ tiltaqa’, jqieghed kopja ta’ l-att fuq il-Mejda tal-Kamra, u l-
att ta’ kurazija jkun soggett ghall-kondizzjoni li jekk fuq mozzjoni
intavolata mhux iktar tard minn tmienja u ghoxrin gurnata wara t-
tqeghid fuq il-Mejda tal-Kamra ta’ kopja ta’ l-att ta’ kurazija, il-
Kamra tirrisolvi li l-att ta’ kurazija ghandu jkun rexiss, l-att ghandu
jkun awtomatikament rexiss malli tghaddi r-risoluzzjoni.
(3) Qabel ma jawtorizza lis-Sovrintendent jaghmel att ta’
kurazija l-Ministeru ghandu jara xi tkun il-fehma tal-Kumitat dwar
il-kondizzjonijiet li ghandhom ikunu inkluzi fl-att ta’ kurazija;
dawk il-kondizzjonijiet ghandhom b’mod partikolari jittrattaw dan
li gej:
(a) il-mizuri protettivi li ghandhom jittiehdu sabiex tigi
mharsa l-proprjeta  kulturali soggetta ghall-att ta’
kurazija; u
(b) il-pjan ta’ konservazzjoni u amministrazzjoni li
ghandu x’jaqsam mal-proprjeta  kulturali, u l-
arrangamenti organizzattivi, operattivi u finanzjarji
konnessi ma’ dan, u r-rizorsi organizzattivi, operattivi
u finanzjarji li jkunu moghtijin ghaldaqstant.
(4) Att ta’ kurazija m’ghandu jkun ta’ ebda pregudizzju ghall-
poteri ta’ xi Entita  taht dan l-Att ghar-rigward tal-proprjeta
kulturali soggetta ghall-att ta’ kurazija.
(5) Il-proprjeta  kulturali soggetta ghall-att ta’ kurazija ghandha
tibqa’ proprjeta  tal-Gvern.
(6) Il-Ministru jista’, wara li jikkonsulta lis-Sovrintendent u
lill-Kumitat, f’kull waqt b’Ordni fil-Gazzetta jirrexxindi att ta’
kurazija jekk xi kondizzjoni stipulata fih jew xi d-disposizzjoni ta’
dan l-Att jew ta’ regolamenti maghmulin tahtu ma jkunux imharsa
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 33
mill-parti l-ohra.
(7) Mhux iktar tard minn sitt gimghat wara kull anniversarju
ta’ xi att ta’ kurazija, il-parti li fil-kustodja taghha titqieghed il-
proprjeta  kulturali ghandha tibghat lill-Ministru, lis-Sovrintendent
u lill-Kumitat rapport ta’ l-attivitajiet taghha dwar il-proprjeta
kulturali u dwar kif tkun esegwiet l-att ta’ kurazija matul is-sena ta’
qabel. Il-kopja ta’ dak ir-rapport ghandu jitqieghed fuq il-Mejda
tal-Kamra mill-Ministru.
(8) Il-Ministru jista’ jaghmel regolamenti li jkunu b’mod
generali jippreskrivu regoli dwar il-kurazija.
Konvenzjonijiet 
internazzjonali, 
ecc.
49. Il-poteri u d-dmirijiet taht dan l-Att ghandhom ikunu
esercitati b’mod konformi ma’ kull konvenzjoni, trattat, qbil jew
istrument internazzjonali li jirrigwardaw l-uzu u l-konservazzjoni
kif imiss ta’ proprjeta  kulturali nazzjonali jew tad-dinja li Malta
tista’ tkun parti fihom.
Treggigh lura ta’ 
proprjeta  kulturali 
misruqa u esportata 
kontra l-ligi.
50. (1) Il-Gvern qieghed b’dan jigi awtorizzat jirratifika u jsir
parti fil-Unidroit Convention on Stolen or Illegally Exported
Cultural Objects (Rome, June 1995).
(2) Il-Ministru jista’, wara li jikkonsulta lill-Kumitat,
b’regolamenti jippreskrivi regoli li jaghtu sehh ghal xi jew kull
disposizzjoni tal-Konvenzjoni msemmija u d-disposizzjonijiet ta’
regolamenti bhal dawk ghandu jkollhom sehh minkejja l-
provvedimenti ta’ kull ligi ohra li tkun tghid il-kuntrarju.
Dritt ta’ appell.
Sovrintendent taht l-artikoli 40 sa 42, 46 u 47 jkollha dritt ta’
appell kif jista’ jigi preskritt taht l-artikolu 55. Appell m’ghandux,
hlief kif jista’ jigi preskritt, jissospendi d-decizjoni appellata.
TAQSIMA VIII
PATRIMONJU KULTURALI RELIGJUZ
Disposizzjonijiet 
dwar patrimonju 
kulturali religjuz.
52. (1) Bla hsara ghal xi ligi ohra li tista’ tkun fis-sehh, u sa
dak iz-zmien li jista’ jkun hemm ftehim bejn l-awtoritajiet
kompetenti civili u dawk ekklesjastici, proprjeta  kulturali li tkun
tappartjeni lill-Knisja Kattolika inkluz lill-Ordnijiet Religjuzi
Kattolici u intiza jew uzata ghal finijiet religjuzi ghandha taqa’ taht
ir-regolament u s-sovrintendenza eskluzivi tal-Kummissjoni ghall-
Patrimonju Kulturali Kattoliku li tkun mahtura kull sentjen mill-
President tal-Konferenza Episkopali Maltija, u tkun maghmula
minn mhux inqas minn hames esperti li wiehed minnhom ghandu
jkun hekk mahtur wara konsultazzjoni mal-Ministru.
(2) Proprjeta  kulturali li tkun tappartjeni lil u hi intiza jew
uzata ghal finijiet religjuzi ta’ xi denominazzjoni ohra apparti dik
imsemmija fis-subartikolu (1) tista’ titqieghed mill-awtorita
religjuza rilevanti u kompetenti taht ir-regolament u s-
sovrintendenza eskluzivi ta’ kummissjoni ghall-patrimonju
kulturali religjuz. Kull tali kummissjoni ghall-patrimonju kulturali
religjuz ghandha tinhatar kull sentejn mill-awtorita  religjuza
rilevanti u kompetenti, u tkun maghmula minn tliet esperti li
wiehed minnhom ghandu jkun hekk mahtur wara konsultazzjoni
34 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
mal-Ministru.
(3) Il-kummissjonijiet msemmija fis-subartikoli (1) u (2)
ghandu jkollhom l-istess poteri u dmirijiet ghar-rigward tal-
proprjeta  kulturali taht is-sovrintendenza taghhom daqskemm
ikollu s-Sovrintendent, u ghandhom jaghtu rapport dwar il-hidma
taghhom lill-Forum:
Izda meta tali kummissjonijiet ma jkunux gew hekk
mahtura, ir-regolament u s-sovrintendenza tal-proprjeta  kulturali li
taqa’ taht il-kompetenza taghhom tkun tvesti fis-Sovrintendent.
(4) Il-Ministru, wara konsultazzjoni shiha mal-President tal-
Konferenza Episkopali Maltija msemmi fis-subartikolu (1) jew ma’
l-awtorita  religjuza rilevanti u kompetenti msemmija fis-
subartikolu (2), jista’ jaghmel regolamenti biex jirregola s-setghat
u d-dmirjiet ta’, u l-proceduri u l-prattika li ghandhom jigu segwiti
mill-kummissjonijiet imsemmija fis-subartikoli (1) u (2).
TAQSIMA IX
REATI
Hsara volontarja 
jew qerda ta’ certu 
proprjeta .
53. (1) Kull min:
(a) xjentement, jew b’negligenza, nuqqas ta’ hila jew ta’
osservanza ta’ regolamenti jikkaguna dannu lil jew
jeqred proprjeta  kulturali sew jekk tali  proprjeta
kulturali tkun sew jekk ma tkunx registrata f’xi
inventarju skond dan l-Att, u kemm jekk is-sid ta’ tali
proprjeta  ta’ patrimonju kulturali jkun il-persuna li
tkun ikkagunat il-hsara jew il-qerda, kemm dik il-
persuna tkun qeghda tamministraha b’mod legittimu;
(b) jaghmel xi attivita  jew inkella jagixxi bi ksur tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti
maghmulin tahtu jew tal-kondizzjonijiet ta’ licenza
jew permess mahrug taht dan l-Att jew jonqos milli
jaghmel xi haga li jkun mehtieg li jaghmel taht dan l-
Att, regolament jew licenza; jew
(c) jaghmilha ta’ konservatur-restawratur meta  ma
jkollux warrant taht it-Taqsima VI ta’ dan l-Att; jew
(d) jonqos milli jimxi skond xi avviz ta’ sospensjoni
mahrug skond l-artikolu 46 jew skond ordni ta’
konservazzjoni jew protezzjoni maghmul skond l-
artikolu 47; jew 
(e) jircievi jew jiddetjeni proprjeta  kulturali filwaqt li
jkun jaf li din tkun tnehhiet illegalment f’Malta jew li
tkun giet illegalment esportata minn xi pajjiz iehor;
jew 
(f) jimpedixxi, jostakola, jimmolestja jew jindahal lil, jew
jittanta jimpedixxi, jostakola, jimmolestja jew jindahal
lil xi ufficjal jew impjegat tas-Sovrintendenza, jew ta’
l-Agenzija, jew tac-Centru, jew tal-Kumitat jew lil xi
ufficjal tal-pulizija, fl- esekuzzjoni tad-dmirijiet li
hemm provdut dwarhom f’dan l-Att, jew jonqos milli
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 35
jhares xi ordni legittima minn xi tali ufficjal jew
impjegat jew ufficjal tal-pulizija kif hawn aktar qabel
imsemmija, jew xjentement jaghti lil dak l-ufficjali
jew impjegat informazzjoni qarrieqa jew jittraskura
jew jichad milli jaghti informazzjoni mehtiega minn
jew taht dan l-Att; jew 
(g) jaghmel dikjarazzjoni ghal kull fini ta’ dan l-Att li
tkun falza, qarrieqa jew mhux korretta f’xi aspett
materjali,
ikun hati ta’ reat kontra dan l-Att u jehel, meta jinsab hati, multa ta’
mhux anqas minn 500 lira u ta’ mhux izjed minn 50,000 liri, jew
prigunerija ghal zmien mhux izjed minn sitt snin, jew dik il-multa u
prigunerija flimkien:
Izda, bla hsara ghall-oghla multa hawn aktar qabel
imsemmija, l-inqas multa li hati jista’ jehel taht dan l-artikolu
m’ghandhiex tkun inqas mill-valur ta’ xi xoghol mehtieg biex
jirrimedja l-effetti tar-reat.
(2) Ir-responsabbilta  ta’ hati taht subartikolu (1) ghandha tkun
minghajr pregudizzju ghar-responsabbilta  tal-hati li jhallas lis-
Sovrintendent kull nefqa li ssir ghar-reintegrazzjoni, jew ir-restawr
tal-proprjeta  kulturali minhabba fl-ghemil tar-reat, jew li jhallas
gol-Fond il-valur tal-proprjeta  kulturali meqruda jew danneggata
meta dik il-proprjeta  ma tkun tista’ la tigi reintegrata u lanqas
restawrata. Dak il-hlas jista’ jingabar permezz ta’ kawza civili li
ssir mis-Sovrintendent kontra l-hati jew l-eredi tieghu.
(3) Il-Qorti ghandha, minbarra li taghti l-piena msemmija f’dan
l-artikolu, tordna lill-persuni misjubin hatja li jnehhu dak kollu li
jkun qed jikkaguna r-reat u li jreggghu lura ghal li kienet kull haga
li tkun saret minghajr ebda permess mehtieg taht dan l-Att jew biex
ihares il-kondizzjonijiet imposti f’tali permess, skond il-kaz, fi
zmien sufficjenti ghal dak l-iskop u f’kull kaz ta’ mhux izjed minn
tliet xhur mid-data tas-sentenza u, jekk il-hati jonqos milli jhares xi
ordni bhal dik f’dak iz-zmien li jigi hekk stabbilit, jista’ jehel ukoll
multa ta’ mhux inqas minn hamsa u ghoxrin lira u mhux izjed minn
hamsin lira, kif il-qorti tista’ tistabbilixxi, ghal kull gurnata li
jkompli n-nuqqas wara li jiskadi z-zmien imsemmi.
Poteri ta’ 
prosekuzzjoni u ta’ 
assistenza lill-
Pulizija u lil 
ufficjali ohra.
54. (1) Fi prosekuzzjonijiet ghal reati kontra dan l-Att jew
kontra regolamenti taht dan l-Att, ufficjali tas-Sovrintendenza
ghandu jkollhom il-jedd jassistu lill-pulizija, u li jaghmluha ta’
prosekuturi fil-Qorti tal-Magistrati.
(2) Ufficjali tas-Sovrintendenza jistghu jassistu lill-Pulizija,
lid-Dwana jew kull korp iehor tal-Gvern, meta dawn ikunu qeghdin
jesercitaw poteri moghtija taht kull ligi ohra,  fl-esercizzju ta’ kull
poter biex jipprevjenu l-kummissjoni ta’ reat kontra dan l-Att jew
biex ikollhom disponibbli provi li jirrigwardaw xi reat bhal dak.
36 KAP. 445. h PATRIMONJU KULTURALI
TAQSIMA X
REGOLAMENTI
Poteri li jsiru 
regolamenti.
55. Il-Ministru jista’ jaghmel regolamenti biex jaghti sehh lil
kull disposizzjoni ta’ dan l-Att, jew biex jirregola jew xort’ohra
jipprovdi dwar kull haga ghar-rigward ta’ l-attivitajiet li jaffettwaw
il-proprjeta  kulturali, u tista’ b’mod partikolari, imma minghajr
pregudizzju ghall-generalita  ta’ dak hawn qabel imsemmi, jaghmel
regolamenti ghal kull ghan minn dawn li gejjin:
(a) biex jigi stabbilit kull dritt u hlas li jistghu ikollhom
jingabru minn jew taht, jew ghas-servizzi moghtija
konformi mad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att;
(b) biex jigi zgurat l-ahjar twettiq tal-funzjonijiet ta’ l-
Entitajiet;
(c) biex tigi regolata l-hatra ta’ ufficjali u impjegati ma’
kull Entita ;
(d) biex jigi regolat kull skavar u esplorazzjoni;
(e) biex jigu stabbiliti linji direttivi ghall-ahjar pratka ta’
konservazzjoni u ta’ restawr;
(f) biex jigi pprovdut dwar kull formola jew procedura li
jistghu jkunu mehtiega jew spedjenti u li dwarhom ma
jkun hemm ebda procedura specifika li tinsab f’dan l-
Att;
(g) biex jigi regolat l-bejgh ta’, u l-kummerc fi proprjeta
kulturali;
(h) biex jigi regolat c-caqlieq ta’ proprjeta  kulturali;
(i) biex jigu preskritti regoli li jaghtu sehh lil kull
konvenzjoni internazzjonali li tirrigwarda l-
protezzjoni tal-patrimonju kulturali, ratifikata mill-
Gvern ta’ Malta; jew biex ikun hemm konformita  ma’
kull obbligi internazzjonali li fiha jidhol il-Gvern ta’
Malta dwar il-patrimonju;
(j) meta ma jkunx xort’ohra pprovdut f’dan l-Att, biex
jigu preskritti regoli li jirregolaw is-setghat u d-
dmirijiet ta’, u l-proceduri li ghandhom jigu segwiti
minn, dik l-enti, kummissjoni, kumitat jew bord
imwaqqfa f’dan l-Att jew tahtu;
(k) biex jistabblilixxi u jippubblika r-rekwiziti ghall-
akkreditazzjoni kif stabbilit mill-artikolu 35;
(l) biex jigu stabbiliti l-parametri li fihom, u t-tipi ta’
proprjeta  kulturali li dwarhom, ghandhom jigu
ezercitati l-poteri taht l-artikoli 40 u 41;
(m) biex jaghtu lill-persuni li jhossuhom aggravati minn xi
ezercizzju tal-poteri skond id-disposizzjoni ta’ l-
artikoli 40 sa 42, 46 u 47 mezz biex jikkontestaw dak
l-ezercizzju u biex jottjenu rimedju jekk ikollhom
ragun;
(n) biex jigi stabbilit bord ta’ appell u biex jirregola kull
PATRIMONJU KULTURALI g KAP. 445. 37
procedura dwar l-istess, ghat-twettiq ta’ dak preskritt
fil-paragrafu precedenti;
(o) biex jipprovdi dwar il-forma u procedura dwar
applikazzjonijiet u ghoti ta’ permessi ghall-interventi
fi proprjeta  kulturali taht l-artikolu 44, u biex jipprovdi
dwar appelli mid-decizjoni tas-Sovrintendent dwar l-
istess;
(p) biex tigi preskritta kull haga ohra li tista’ jew li
ghandha tkun preskritta taht dan l-Att.
TAQSIMA XI
MIXXELLANJI
Riserva.
Protezzjoni ta’ l-Antikitajiet, revokat b’dan l-Att, ghandhom
jibqghu isehhu u jkollhom effett bhallikieku maghmulin taht dan l-
Att, u jistghu jigu emendati jew imhassra skond hekk, u d-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att ghandhom japplikaw ghal kull ksur
ta’ dawk ir-regolamenti bhallikieku jkunu saru taht dan l-Att.
SKEDA
(Artikolu 41)
RATA TA’ DAZJU TA’ ESPORTAZZJONI
Valur ta’ l-oggett Dazju ta’ 
Esportazzjoni
Fuq l-ewwel Lm 100 jew parti minnhom 10 fil-mija.
Fuq it-tieni Lm 100 jew parti minnhom 20 fil-mija.
Fuq it-tielet Lm 100 jew parti minnhom 30 fil-mija.
Fuq ir-raba’ Lm 100 jew parti minnhom 40 fil-mija.
Fuq kull valur iehor 50 fil-mija.
