 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        1
KAPITOLU 13
KODICI TAL-KUMMERC
Biex jemenda u jikkonsolida l-ligijiet dwar il-Kummerc.
L-ORDlNANZI XIII ta’ l-1857, XV, XVI, XVII, XVIII u XIX ta’ l-1858 u II ta’ l-1898, u l-
ATTI XIV u XXIX ta’ l-1933* kif emendati bl-Ordinanzi: III ta’ l-1863, VII ta’ l-1868, V ta’ l-
1904; bl-Atti: XV ta’ l-1924, XXX ta’l-1927, XII ta’ l-1929; bl-Ordinanzi: XXX ta’ l-1931,
XXXVII ta’ l-1939 u VII ta’ l-1941 - ikkonsolidati.
Il-Kodici gie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: XVIII ta’ l-1944, XIII ta’ l-1946, X u
XXV ta’ l-1962; bl-Avvizi Legali 4 ta’ l-1963 u 46 ta’ l-1965; bl-Atti: XXXI ta’ l-1966, XI u
XLVI ta’ l-1973; bl-Att LVIII ta’ l-1974; bl-Avviz Legali 148 ta’ l-1975; bl-Atti: XXII ta' l-
1976, XLlX ta’ l-1981, IX u XVI ta’ l-1982, XIII ta’ l-1983, XXXVII ta’ l-1988, VIII u XXXIII
ta’ l-1990, XXIV ta’ l-1995, XVI ta’ l-2000 u XXXI ta’ l-2002.
*(2 ta’ Ottubru, 1857)*
(21 ta’ Dicembru, 1859)#
(26 ta’ April, 1898) +
(12 ta’ Mejju, 1939)¢
(3 ta’ Awissu, 1933)**
*Ara l-Proklama Nru. XXI tat-2 ta’ Ottubru, 1857.
#Ara l-Proklama Nru. XII tal-21 ta’ Dicembru, 1859.
+Ara l-Proklama Nru. II tas-26 ta’ April, 1898.
¢Ara l-Proklama Nru. XXV tat-12 ta’ Mejju, 1939.
**Ara l-Att Nru. V ta’ l-1927 li gie mholli barra taht l-Ordinanza ta’ l-1936 dwar ir-Revizjoni tal-
Ligijiet Statutarji u n-Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 266 tat-18 ta’ Lulju, 1933.
  2      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
TAQSIM TAL-KODICI
Artikoli
Titolu fil-qosor 1
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMERC IN GENERALI
Disposizzjonijiet Preliminari 2-3
Titolu I. Fuq il-Kummercjanti u l-Atti tal-Kummerc 4-12
Titolu II. Fuq l-Obbligi tal-Kummercjanti 13-37
Sub-titolu I. Fuq il-Kotba tal-Kummerc 13-26
Sub-titolu II. Fuq Pubblikazzjoni tal-Kitbiet taz-Zwieg 27-31
Sub-titolu III. Fuq il-Limiti tal-Konkorrenza 32-37 
Titolu III. Fuq ir-Registru tal-Kummercjanti 38-48 
Titolu IV. Fuq il-Persuni Awziljari tal-Kummercjanti  49-109
Sub-titolu I. Fuq ir-Rapprezentanza in generali  49-56 
Sub-titolu II. Fuq l-Instituri 57-66
Sub-titolu III. Fuq il-Vjaggaturi tal-Kummerc u l-Impjegati
tal-Hwienet  67-69
Sub-titolu IV. Fuq l-Agenti tal-Kummerc 70-78
Sub-titolu V. Fuq is-Sensala 79-95 
Sub-titolu VI. Fuq il-Kummercjanti Kummissjonanti 96-109
Titolu V. Fuq l-Obbligazzjonijiet Kummercjali 110-118
Titolu VI. Fuq il-Kamra tal-Kummerc 119-122
Titolu VII. Fuq il-Kambjali, Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 123-263 
Sub-titolu I. Fuq il-Kambjali 123-259
Fuq il-Forma tal-Kambjala 123-129
Fuq id-Dmirijiet tat-Traent 130-135
Fuq il-Gî ra tal-Kambjala 136-147 
Fuq l-Accettazzjoni 148 -157 
Fuq l-Accettazzjoni ghall-Unur tal-Firma jew 
b'Intervent 158-167
Fuq il-Solidarjeta 168
Fuq l-Avall 169-171 
Fuq l-Iskadenza u l-Hlas tal-Kambjala 172-208
Fuq il-Hlas ghall-Unur tal-Firma jew b’Intervent 209-217
Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tal-Pussessur 218-246
Fuq il-Protest 247-251 
Fuq ir-Rikambju 252- 259 
Sub-titolu II. Fuq il-Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 260-263
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        3
 Artikoli
Titolu VIII. Fuq il-Kuntratt ta’ Kont Kurrent 264-272 
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMERC MARITTIMU 
U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I. Fuq il-Kuntratt ta’ Nolegg 273-337
Sub-titolu I. Disposizzjonijiet Generali 273-281
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tan-Noleggant u 
tan-Noleggatur 282-311
Sub-titolu III. Fuq kif jinhallu l-Kuntratti ta’ Nolegg 312-320
Sub-titolu IV. Fuq il-Poloz ta' Kargu 321-327 
Sub-titolu V. Fuq il-Passiggieri 328-337
Titolu II.* Fuq il-Kuntratti ta’ Self b'Kambju Marittimu 338-360
Titolu III. Fuq l-Assigurazzjonijiet Marittimi 361-440
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Assigurazzjoni Marittima 361-385
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ l-Assiguratur u 
ta’ l-Assigurat 386-412
Sub-titolu III. Fuq l-Abbandun 413-440
Titolu IV. Fuq l-Avariji u l-Gettu u Kontribuzzjoni 
ghall-Avariji 441-468
Sub-titolu I. Fuq l-Avariji 441-451
Sub-titolu II. Fuq il-Gettu u Kontribuzzjuni ghall-Avarija 452-468
Titolu V.*  Fuq il-Krediti Privileggjati fuq Bastimenti 
u bcejjec ohra tal-bahar 469-476 
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I. Fuq id-Dikjarazzjoni ta’ Falliment  477-487 
Titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kuraturi tal-
Fallut 488-504
Titolu III. Fuq ir-Rivendikazzjoni 505-509
Titolu IV. Fuq il-Verifika tal-Krediti kontral-Fallut 510-516
Titolu V. Fuq l-Akkordju  517-527
Titolu VI. Fuq il-Gradwazzjoni tal-Kredituri 528-537
Titolu VII.  Fuq ir-Rijabilitazzjoni 538-540
*Imhassar bl-Att XXXVII ta’ l-1988.
  4      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
TAQSIMA IV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-
RAGUNIJIET LI GHALIHOM M’HEMMX 
JEDD TA’ AZZJONI F’XI HWEJJEG 
KUMMERCJALI, FUQ IL-
GURISDIZZJONI TAL-QORTI CIVILI, 
PRIM’AWLA, U FUQ ID-DRITTIJIET 
KUMMERCJALI
 Artikoli
Titolu I.  Fuq il-Preskrizzjoni u fuq ir-Ragunijiet li 
ghalihom m’hemmx jedd ta’ Azzjoni f'xi 
Hwejjeg Kummercjali 541-546
Titolu II. Fuq il-Gurisdizzjoni tal-Qorti Civili, Prim’Awla 547-549
Titolu III. Fuq id-Drittijiet Kummercjali 550-551 
Disposizzjoni Generali 552 
SKEDA
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        5
Titolu fil-qosor.
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMERC IN GENERALI
Id-disposizzjonijiet 
preliminari gew 
mizjuda bl-Att XXX 
ta’ l-1927.
DISPOSIZZJONIJIET PRELIMINARI
Liema persuni u 
atti jaqghu taht il-
ligi tal-kummerc.
2. Taht il-ligi tal-kummerc jaqghu l-kummercjanti u l-atti tal-
kummerc maghmulin minn kull persuna, ukoll jekk ma tkunx
tikkummercja.
Ligijiet li jghoddu.
Izda, fejn din il-ligi ma tiddisponix, ighodd l-uzu tal-
kummerc, u, fin-nuqqas ta’ dan l-uzu, tghodd il-ligi civili.
Titolu I
Id-disposizzjonijiet 
ta' dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ 
l-1927.
FUQ IL-KUMMERCJANTI U L-ATTI TAL-KUMMERC
Tifsir ta' 
"kummercjant".
4. Kummercjanti huma dawk li, bi professjoni, jaghmlu
f’isimhom atti tal-kummerc, kif ukoll is-socjetajiet kummercjali.
Atti tal-kummerc.
(a) ix-xiri ta’ hwejjeg mobbli sabiex jergghu jinbieghu
jew sabiex jinghataw b’kiri, sew in natura jew wara li
jinhadmu jew jigu manifatturati; il-bejgh jew il-kiri ta’
hwejjeg mobbli, in natura jew wara li jinhadmu jew
jigu manifatturati, meta x-xiri taghhom ikun sar sabiex
jergghu jinbieghu jew sabiex jinghataw b’kiri;
(b) kull operazzjoni bankarja;
(c) kull operazzjoni dwar kambjali;
(d) kull operazzjoni ta’ xiri jew bejgh ta’ titoli ta’ kreditu
bi zmien ghal kunsinna;
(e) kull operazzjoni li ghandha x’taqsam ma’ socjetajiet
kummercjali jew ma’ l-azzjonijiet taghhom;
(f) kull operazzjoni dwar bastimenti u navigazzjoni;
(g) kull intrapriza ta’ provvisti, manifattura, bini, garr,
sigurta,  depoziti, spettakoli pubblici u ta’ reklam;
(h) ix-xiri u l-bejgh mill-gdid ta’immobbli, meta jsiru bi
spekulazzjoni kummercjali, u l-intraprizi tal-bini;
  6      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
(i) kull operazzjoni dipendenti jew li ghandha x’taqsam
ma’ l-atti hawn fuq imsemmija.
Affarijiet ohra ta' 
kummerc.
6. L-obligazzjonijiet li jitnisslu minn kollizjoni ta’
bastimenti, minn ghajnuna jew salvatagg f’kaz ta’ gharqa, minn
bastiment li jinkalja, minn abbandun, minn gettu jew avarija, huma
wkoll affarijiet ta’ kummerc.
Prezunzjoni dwar 
in-natura ta’ att 
maghmul minn 
kummercjant.
7. Kull att ta’ kummercjant jitqies li hu att kummercjali, hlief
meta mill-att stess ikun jidher li hu m’ghandux x’jaqsam mal-
kummerc.
Persuni li jistghu 
jikkummercjaw.
8. Kull persuna kapaci li tikkuntratta, tista’ tikkummercja,
jekk ma tkunx mil-ligi impeduta li tikkummercja.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
9. Kull minuri, meta jaghlaq is-sittax-il sena, jista’
jikkummercja u jitqies bhala li hu ta’ l-eta  ghall-obbligazzjonijiet li
bihom jintrabat f’affarijiet tal-kummerc, kemm-il darba - 
(a) ikun qabel gie awtorizzat ghaldaqshekk mill-genitur li
ghas-setgha tieghu jkun suggett, bil-mezz ta’ att
pubbliku irregistrat fil-Prim’Awla tal-Qorti Civili; jew,
jekk iz-zewg genituri jkunu mejtin, interdetti jew
assenti, ikun gie awtorizzat mill-imhallef tal-
Prim’Awla tal-Qorti Civili; u
(b) sunt ta’ l-att ta’ awtorizzazzjoni jew tad-digriet hawn
fuq imsemmijin ikun gie mxandar, b’avviz, fil-Borza
tal-Kummerc, fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta ohra. 
Setghat tal-minuri 
kummercjanti.
10. Il-minuri, li huma kummercjanti awtorizzati kif jinghad
hawn fuq, jistghu ghall-kummerc taghhom jobbligaw, jipotekaw u
wkoll jittrasferixxu l-beni taghhom, minghajr ebda formalita
mehtiega mil-ligi civili.
L-artikoli 9 u 10 
jghoddu ghall-
minuri mhux 
kummercjanti.
11. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 9 u 10 jghoddu ghall-
minuri li ma jkunux kummercjanti, kwantu ghal atti iddikjarati li
huma atti ta’ kummerc.
Revoka ta’ l-
awtorita  mill-
genituri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
12. (1) L-awtorita  biex jikkummercja moghtija lill-minuri
mill-genitur li ghandu s-setgha tal-genituri tista’, f’kull zmien, tigi
mnehhija mill-genitur li jkun qed jezercita dik is-setgha b’att
pubbliku li ghandu jigi nnotifikat lill-minuri.
(2) L-att tar-revoka ghandu jigi rregistrat fil-Prim’Awla tal-
Qorti Civili u mxandar b’avviz fil-Borza tal-Kummerc, fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta ohra.
(3) F’ebda kaz din ir-revoka m’ghandha tkun ta’ hsara ghall-
jeddijiet akkwistati minn terzi, lanqas ghall-operazzjonijiet li jkunu
ghadhom fil-kors tan-negozju.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        7
Titolu II
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan it-
Titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXX ta’ l-1927.
FUQ L-OBBLIGI TAL-KUMMERCJANTI
Sub-titolu I
FUQ IL-KOTBA TAL-KUMMERC
Kotba tal-kummerc 
obbligatorji. 
Emendat: 
XIII.1946.2.
13. Kull kummercjant ghandu jzomm dawn il-kotba:
(a) l-iskartafacc jew ktieb primi noti;
(b) il-gurnal;
(c) il-libro-kassa;
(d) il-ktieb ta’ l-inventarju;
(e) il-leger.
Skartafacc.
jew ktieb primi noti kull operazzjoni kummercjali li jaghmel, billi
juri l-kondizzjonijiet jew il-pattijiet kollha li ghalihom tkun
suggetta.
Gurnal.
kollha li l-kummercjant jaghmel, id-djun u krediti tieghu, in-
negozji tieghu, l-accettazzjonijiet u l-gî ri ta’ kambjali, u, in
generali, dak kollu li hu jircievi jew ihallas ghal kull raguni tkun li
tkun; u ghandu juri xahar b’xahar is-somom li hu jonfoq ghall-
ispejjez tad-dar.
Il-libro-kassa.
is-somom kollha li l-kummercjant idahhal u dawk li jhallas,
imqabblin mal-gurnal; dan il-ktieb ghandu jigi ibbilancjat ghall-
anqas darba fix-xahar.
Il-ktieb ta’ l-
inventarju.
17. (1) Il-kummercjant ghandu jaghmel kull sena inventarju li
jkun fih deskrizzjoni u stima tal-patrimonju kollu tal-kummercjant,
attiv u passiv, tkun xi tkun ix-xorta u l-origini tieghu.
(2) L-inventarju ta’ kull sena ghandu jinghalaq b’bilanc u
b’turija tal-qligh u tat-telf, u ghandu jigi ikkupjat sena b’sena fil-
ktieb ta’ l-inventarju hawn fuq imsemmi.
Il-leger. 
Mizjud: 
XIII.1946.3.
18. Il-leger ghandu juri notament bir-reqqa u aggornat ta’ l-
operazzjonijiet kollha, imqassmin bhala kontijiet persunali u
impersunali, u hekk mizmum illi f’kull zmien wiehed ikun jista’
johrog xbieha cara u sewwa ta’ kif jinsabu l-affarijiet tan-negozju
jew kummerc.
Kotba mhux 
obbligatorji.
19. Barra mill-kotba msemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-
sub-titolu, il-kummercjanti jistghu jzommu kotba ohra u karti ohra,
li minnhom ikun jidher b’aktar dettalji fiex jikkonsisti u kif hu
miexi n-negozju taghhom.
Dmir tal-
kummercjant li 
jzomm ittri, ecc., li 
jircievi jew jibghat.
20. Il-kummercjant ghandu jzomm, wara xulxin skond id-data,
l-originali kollha ta’ l-ittri, fatturi u telegrammi li jircievi, u kopja,
maghmula bl-id jew bit-typewriter jew bil-pressa, ta’ l-ittri, fatturi
u telegrammi kollha li hu jibghat.
  8      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Kif ghandhom 
jinzammu l-kotba. 
Emendat: 
XXXVII.1939.2.
21. (1) Il-kotba kollha li l-kummercjanti huma obbligati
jzommu, minbarra l-iskartafacc, ghandhom ikunu innumerati u
mizmuma, skond l-ordni tad-data, minghajr spazji in bjank jew noti
fil-gnub.
(2) Kull meta jkun mehtieg li ssir xi thassira, din ghandha ssir
b’mod li l-kelmiet imhassrin jibqghu li jistghu jinqraw.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghal
dawk il-kotba li kienu ga  fl-uzu qabel l-ewwel ta’ Jannar ta’ l-elf
disa’ mija u tmienja u ghoxrin.
Prova bil-kotba.
Kap. 12.
22. (1) Il-kotba tal-kummerc, obbligatorji jew le, jaghmlu
prova skond il-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(2) Izda, wiehed ma jistax jifred bicca minn ohra milli jkun
fihom dawn il-kotba.
Setgha tal-qorti li 
tordna li tingieb il-
korrispondenza, 
ecc.
23. (1) Fil-kors tal-kawza, il-qorti tista’ tordna, fuq talba ta’
wahda mill-partijiet jew ex officio, li tingieb il-korrispondenza
kollha li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni fil-kawza u li jigu esibiti l-
kotba tal-kummerc sabiex tittiehed minnhom kopja ta’ dik il-bicca
biss li jkollha x’taqsam mal-kawza.
(2) F’dan il-kaz, accountant kwalifikat maghzul mill-partijiet
jew, jekk il-partijiet ma jaqblux, mill-qorti ex officio, jista’ jigi
mahtur sabiex, minghajr ma jiehu barra l-kotba u quddiem il-
persuna li tkun esibithom, jezamina r-regolarita  ta’ dawk il-kotba u
jiehu minnhom kopja ta’ dawk il-partiti li jkollhom x’jaqsmu mal-
kawza.
(3) Il-parti kuntrarja tista’ bhala kontro-prova ggib il-kotba
taghha mizmuma skond il-ligi.
Ezami generali tal-
kotba.
24. Fil-kazijiet ta’ stralc jew ta’ likwidazzjoni ta’ socjeta , jew
ta’ komunjoni ta’ beni jew ta’ successjoni, il-qorti tista’ taghti li
jsir l-ezami tal-kotba kollha, taht dawk il-kondizzjonijiet u
formalitajiet li l-qorti tordna ghal kull kaz.
Kummercjanti bl-
imnut.
25. Il-kummercjanti bl-imnut mhumiex obbligati jnizzlu fil-
kotba taghhom il-bejgh maghmul bi flus kuntanti: hu bizzejjed li
huma jnizzlu kuljum is-somma f’daqqa tal-bejgh kollu tal-gurnata. 
Ghal kemm zmien 
ghandhom 
jintrefghu l-kotba, 
ecc.
26. Il-kummercjanti huma obbligati jerfghu l-kotba taghhom
tal-kummerc, l-ittri, il-fatturi u t-telegrammi li jircievu, ghal zmien
hames snin li, fil-kaz tal-kotba, jibdew ighoddu mid-data ta’ l-
ahhar partita mdahhla f’kull ktieb.
Sub-titolu II
FUQ IL-PUBBLIKAZZJONI TAL-KITBIET TAZ-ZWIEG
Pubblikazzjoni tal-
kitbiet taz-zwieg. 
Emendat: 
XXXVII.1939.3; 
XXIV.1995.362.
27. (1) Kull nutar li jircievi kitba taz-zwieg jew att iehor li
jbiddel dik il-kitba bejn persuni li wahda minnhom tidher fl-att
bhala kummercjanti, ghandu, fi zmien hmistax-il gurnata mid-data
ta’ dik il-kitba jew att, jipprezenta lir-Registratur tal-Qrati ta’
Malta jew lir-registratur tal-qrati ta’ Ghawdex, skond fejn tkun
toqghod il-parti li tidher bhala kummercjanti, nota li jkun fiha dawn
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        9
il-partikularitajiet:
(a) id-data tal-kitba jew att u l-isem tan-nutar li jircievi
dik il-kitba jew att;
(b) l-isem tal-parti li tidher bhala kummercjanti;
(c) l-ammont tad-dota u tad-dotarju.
(2) Ir-registratur ghandu jiehu hsieb li kopja tan-nota hawn fuq
imsemmija tigi mwahhla l-Borza u mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern.
Ir-registratur 
ghandu jzomm 
indici tan-noti. 
Mizjud: 
XXXVII.1939.4. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
28. (1) Ir-Registratur tal-Qrati ta’ Malta u r-registratur tal-
qrati ta’ Ghawdex u Kemmuna ghandhom izommu indici, f’ordni
alfabetiku, tan-noti ipprezentati lilhom rispettivament taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan.
(2) Il-pubbliku jista’ jara l-indici.
Penali. 
Emendat: XXXV11. 
1939.5; A.L. 46 ta’ 
l-1965; LVIII. 
1974.68; 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
29. Kull nutar li ma josservax id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
27 jehel, meta jinsab hati, penali mhux izjed minn ghaxar liri, fuq
talba ta’ parti interessata, jew ta’ l-Avukat Generali, b’citazzjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Civili, jew quddiem il-Qorti tal-
Magistrati (Ghawdex) fil-gurisdizzjoni superjuri kummercjali
taghha, skond il-kaz.
Meta l-persuna 
mizzewga tibda 
tikkummercja wara 
z-zwieg. Emendat: 
XXXV1I. 1939.6.
30. (1) Meta wahda miz-zewg persuni mizzewgin flimkien
tibda tikkummercja wara z-zwieg, jew ghalkemm tkun ga
tikkummercja ma tkunx hekk dehret fil-kitba taz-zwieg, l-obbligi
msemmijin fl-artikolu 27 imissu lilha.
(2) Jekk dik il-persuna tonqos li tesegwixxi l-obbligi hawn fuq
imsemmija, tehel il-penali stabbilita fl-ahhar artikolu qabel dan u,
barra minn hekk, f’kaz ta’ falliment, tista’ tigi iddikjarata hatja ta’
falliment doluz.
Dmir tar-
registratur meta 
ssir talba ghall-
firda tal-beni bejn 
il-mizzewgin. 
Emendat: 
XXXVII.1939.7.
31. (1) Ir-registratur ghandu jiehu hsieb li kull talba ghall-
firda tal-beni bejn ir-ragel u l-mara, meta l-wiehed jew l-ohra
jidhru bhala kummercjanti fl-indici msemmi fl-artikolu 28, tigi
mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern.
(2) Ir-registratur ghandu jiehu hsieb ukoll li s-sentenza fuq it-
talba hawn fuq imsemmija tigi mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern, u
ghandu jaghmel riferenza ghal dik is-sentenza fl-indici fuq
imsemmi. 
Sub-titolu III
FUQ IL-LIMITI TAL-KONKORRENZA
Abbuz ta’ uzu ta’ 
ismijiet, marki jew 
sinjali distintivi. 
Emendat:
XVI. 2000.103.
Kap. 416.
32. Il-kummercjanti ma jistghux jaghmlu uzu ta’ ebda isem,
marka jew sinjal distintiv li jistghu jgibu tahwid ma’ isem, marka
jew sinjal distintiv iehor uzati skond il-ligi minn haddiehor, ukoll
jekk dan l-isem, marka jew sinjal distintiv ta’ haddiehor ma jkunux
irregistrati skond l-Att dwar it-Trademarks, lanqas ma jistghu
jaghmlu uzu ta’ ismijiet ta’ ditti jew ta’ ismijiet fittizji li jistghu
jqarrqu lil haddiehor fuq il-vera importanza tad-ditta.
  10      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Indikazzjoni falza 
ta’ l-origini tal-
merkanzija.
33. Il-kummercjanti ma jistghux jaghmlu uzu ta’ indikazzjoni
falza ta’ l-origini tal-merkanzija:
Izda indikazzjoni li, fl-uzu tal-kummerc, hija ikkonsidrata
bhala indikazzjoni komuni, ma titqiesx li hija indikazzjoni falza.
Tixrid ta’ notizzji 
bi hsara ta’ 
kummercjanti 
ohra.
34. (1) Il-kummercjanti ma jistghux, ghal skop ta’
konkorrenza, ixerrdu notizzji li jistghu jaghmlu hsara lill-industrja
jew kummerc ta’ kummercjanti ohra.
(2) Lanqas ma jistghu jaghmlu uzu ta’ onorificenzi, warrants
ta’ privattivi, medalji, premjijiet jew distinzjonijiet ohra li
ghalihom ma jkollhomx jedd jew li jkunu qalghuhom ghal xi linja
ohra ta’ industrja jew ta’ kummerc.
Korruzzjoni ta’ 
impjegati ta’ 
haddiehor.
35. Il-kummercjanti ma jistghux jikkorrompu persuni
impjegati fl-industrja jew kummerc ta’ konkorrent sabiex ikunu
jafu jew jisfruttaw il-parruccani tieghu.
Certifikati ta’ 
onesta  jew hila 
kuntrarji ghall-
fatti.
36. Il-kummercjant ma jistax, fl-ezercizzju tal-kummerc jew
industrija tieghu, jaghti certifikati ta’ onesta  jew ta’ hila kuntrarji
ghall-fatti kif maghrufin minnu u li jistghu jqarrqu l-bona fidi ta’
haddiehor.
Penali. 
Emendat: 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
37. (1) Il-kummercjant li jikser xi wahda mill-projbizzjonijiet
imsemmija fl-artikoli 32 sas-36, inkluzivament, hu suggett ghall-
azzjoni tad-danni u l-imghaxijiet jew, kif jaghzel il-kummercjant
danneggjat, ghal penali. Barra minn dan, il-kummercjant
danneggjat jista’ jitlob li dak kollu li jkun sar kontra l-
projbizzjonijiet hawn fuq imsemmija jigi meqrud, jew li jigi ordnat
kull rimedju iehor illi jista’, skond ma jkunu c-cirkostanzi, inehhi l-
att li bih tkun saret il-konkorrenza mhux lecita.
(2) L-azzjoni ghad-danni u l-imghaxijiet taht dan l-artikolu
titmexxa skond ir-regoli tal-ligi civili.
(3) Izda, il-penali tigi stabbilita mill-Prim’Awla tal-Qorti
Civili, jew mill-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) fil-gurisdizzjoni
superjuri taghha bhala Qorti Civili, Prim’Awla, fuq talba tal-
kummercjant danneggjat, u ma tkunx anqas minn ghaxar liri u
lanqas izjed minn hames mitt lira, skond ma jkun il-kobor tal-fatt,
iz-zmien li dam sejjer, il-mala fidi tal-kontravventur u c-cirkostanzi
partikulari l-ohra kollha ta’ kull kaz. Dik il-penali tithallas lill-
kummercjant danneggjat b’saldu ta’ kull pretensjoni tieghu ghad-
danni u l-imghaxijiet.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        11
Titolu III
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IR-REGISTRU TAL-KUMMERCJANTI
Registru tal-
kummercjanti. 
Emendat: 
VIII. 1990.3; 
XXIV.1995.362.
38. (1) Kull kummercjant u kull socjeta  kummercjali jistghu,
jekk iridu, jigu irregistrati fi ktieb li qieghed ghaldaqshekk,
imsejjah "Registru tal-Kummercjanti", li jigi mizmum taht is-
setgha tal-Prim’Awla tal-Qorti Civili.
(2) Taht is-setgha tal-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) fil-
gurisdizzjoni superjuri taghha bhala Prim’Awla tal-Qorti Civili,
jinzamm registru iehor ghall-kummercjanti li joqoghdu Ghawdex u
ghas-socjetajiet kummercjali li ghandhom hemm il-post tal-
kummerc taghhom; izda, dak ir-registru jitqies bhala haga wahda
ma’ dak li jinzamm taht is-setgha tal-Prim’Awla tal-Qorti Civili.
Kwalifiki ghar-
registrazzjoni.
39. (1) Kull persuna ghandha jedd li tigi mnizzla fir-registru
msemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, kemm-il darba-
(a) f’dak iz-zmien tkun tezercita l-kummerc jew xi linja
ta’ kummerc;
(b) tkun rijabilitata, jekk qabel tkun giet iddikjarata
falluta;
Kap. 9.
(c) ma tkunx giet misjuba hatja ta’ xi wiehed mid-delitti
kontra l-fiducja pubblika jew kontra l-proprjeta ,
imsemmijin fil-Kodici Kriminali;
(d) iggib certifikat mill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummerc li
jwettaq dwaru il-kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (a),
(b) u (c).
(2) Jekk ir-registrazzjoni tkun ta’ socjeta  kummercjali, il-
kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (b), (c) u (d) tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu jinhtieg li jkunu jezistu f’kull wiehed mis-socji
b’responsabbilita  illimitata.
Procedura ghar-
registrazzjoni. 
Emendat: 
XVI. 1982.2.
Kap. 168.
40. Kull min irid jigi mnizzel f’dak ir-registru ghandu jaghmel
talba b’rikors quddiem wahda mill-qrati msemmijin fl-artikolu 38,
skond ma jkun il-kaz, u jdahhal maghha d-dokumenti kollha
mehtiega, u, fil-kaz ta’ socjeta  kummercjali, ghandha tigi mdahhla
wkoll kopja tad-dikjarazzjoni pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
Socjetajiet Kummercjali*, li turi d-data tar-registrazzjoni tas-
socjeta  u d-data li fiha c-certifikat tar-registrazzjoni relattiv ikun
inhareg. 
Digriet li jilqa’ jew 
jichad it-talba 
ghar-registrazzjoni.
41. (1) L-imhallef jew magistrat, skond ma jkun il-kaz, jilqa’
jew jichad it-talba b’digriet in camera, u jordna, fl-ewwel kaz, lir-
registratur li jnizzel l-isem tar-rikorrent fir-registru hawn fuq
imsemmi u, fit-tieni kaz, li r-rikorrent jigi innotifikat b’kopja tad-
digriet.
*Imhassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  12      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
(2) Fid-digriet li jichad it-talba ghandu jkun hemm ir-ragunijiet
ta’ dik id-decizjoni u jista’ jsir appell minnu, b’citazzjoni quddiem
il-Qorti ta’ l-Appell fiz-zmien ta’ tmint ijiem minn dak in-nhar tan-
notifika fuq imsemmija.
Setghat tal-qorti. 42. Il-qorti, sew ta’ l-ewwel kemm tat-tieni grad, tista’
tezamina lir-rikorrent bil-gurament u tordnalu jgib dawk il-provi
kollha li jidhrilha mehtiega ghad-decizjoni tat-talba.
Thassir mir-
registru.
43. (1) L-isem ta’ kummercjant jew ta’ socjeta  kummercjali,
wara li jkun gie mnizzel kif imiss fir-registru hawn fuq imsemmi,
jista’ jigi mhassar jekk il-kummercjant imut jew jirtira mill-
kummerc jew jekk is-socjeta  tinhall, inkella jekk il-wiehed jew l-
ohra jigu iddikjarati falluti, jew jekk il-kummercjant jew wiehed
mis-socji b’responsabbilta  illimitata jigi misjub hati ta’ xi wiehed
mid-delitti msemmijin fil-paragrafu (c) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 39.
(2) It-talba ghat-thassir ghandha tigi maghmula quddiem il-
qorti kompetenti b’rikors ipprezentat mill-parti interessata jew
mill-President tal-Kunsill tal-Kamra tal-Kummerc, kontra l-
persuna jew is-socjeta  interessata jew ir-rapprezentant legittimu
taghhom.
(3) Mid-digriet moghti fuq dik it-talba jista’ jsir ukoll appell fl-
istess zmien u bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 41.
X’ghandu jkun fih 
ir-registru tal-
kummercjanti.
Emendat: 
XXIV.1995.362;
XXXI. 2002.256.
44. (1) Kull registrazzjoni fir-registru hawn fuq imsemmi
ghandha ggib numru progressiv u turi l-isem u l-kunjom tal-
kummercjant jew ta’ kull socju b’responsabbilta  illimitata, skond
il-kaz, l-isem kummercjali, id-ditta jew l-isem tas-socjeta  li tahtu l-
kummerc hu ezercitat, fejn joqoghdu u l-kummerc jew in-negozju
partikolari li jezercitaw.
(2) Kull registrazzjoni maghmula f’Ghawdex ghandha, minghajr
dewmien, tigi mibghuta, b’kopja legali, lir-registratur f’Malta, u dan
ghandu jnizzel dik ir-registrazzjoni fir-registru tal-kummercjanti, u
jaghtiha n-numru li jmissha. Dak in-numru ghandu jigi, minghajr
dewmien, ikkomunikat lir-registratur f’Ghawdex sabiex minnufih
inizzlu fir-registru mizmum taht l- awtorita  ta’ dik il-qorti.
Certifikat ta’ 
registrazzjoni.
45. Kull kummercjant jew socjeta  kummercjali jistghu, bi
spejjez taghhom, jitolbu lir-registatur certifikat tar-registrazzjoni
taghhom.
Ir-registru jista’ 
jarah kulhadd.
46. Ir-registru tal-kummercjanti jista’ jarah kulhadd bla hlas.
In-nuqqas ta’ 
registrazzjoni ma 
jnehhix il-jedd ta’ 
persuna li 
tikkummercja. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.360.
47. (1) In-nuqqas ta’ registrazzjoni ma jnehhix il-jedd li
persuna tista’ tikkummercja.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        13
Penali ghal min 
juri li hu irregistrat 
bla ma jkun.
(2) Izda, kull min, minghajr ma jkun gie irregistrat kif imiss
jew wara li l-isem tieghu jkun gie mhassar mir-registru tal-
kummercjanti, jaghmel uzu, fil-korrispondenza tieghu jew f’karti
ohra li ghandhom x’jaqsmu mal-kummerc tieghu, ta’ xi
indikazzjoni li tista’ ggieghel lil xi hadd jahseb li hu irregistrat kif
imiss, jehel penali ta’ mhux anqas minn hames liri u mhux izjed
minn mitt lira, fuq talba ta’ l-Avukat Generali, b’citazzjoni
quddiem il-qorti kompetenti ta’ gurisdizzjoni kummercjali.
Taqsimiet ghas-
sensala pubblici u 
agenti tal-
kummerc.
48. Fir-registru tal-kummercjanti, ghandu jkun hemm taqsima
specjali ghas-sensala pubblici u ohra ghall-agenti tal-kummerc.
Titolu IV
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
b/-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IL-PERSUNI AWZILJARJI TAL-KUMMERCJANTI
Sub-titolu I
FUQ IR-RAPPREZENTANZA IN GENERALI
Ligi dwar ir-
rapprezentanza 
kummercjali. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6. 
Kap. 16. 
Kap. 452.
49. Fin-nuqqas ta’ patt, ta’ ligi jew ta’ uzu kuntrarju, ir-
rapprezentanza kummercjali hija regolata mid-disposizzjonijiet tat-
Titolu XVIII tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodici Civili sa fejn
jistghu jghoddu, barra mid-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1861:
Izda, meta r-rapprezentanza kummercjali ggib ukoll l-
obbligu min-naha tar-rapprezentant li jaghmel xi servizzi
partikolari, f’dak il-kaz hija wkoll regolata mid-disposizzjonijiet
ta’ l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali, sa fejn
applikabbli.
Effett ta’ atti 
maghmulin mir-
rapprezentant fil-
limiti tas-setghat 
tieghu.
50. L-atti kollha maghmulin mir-rapprezentant ghall-principal,
fil-limiti tas-setghat tieghu, igibu direttament l-effett taghhom
favur jew kontra l-principal.
Regoli dwar il-
validita  u l-effetti 
ta’ atti maghmulin 
mir-rapprezentant.
51. Sabiex wiehed jista’ jistabbilixxi l-validita  u l-effetti ta’ l-
att maghmul mir-rapprezentant, ghandu jiehu qies tal-kapacita  tal-
principal u tal-volonta  tar-rapprezentant:
Izda, jekk fiz-zmien li tghaqqad in-negozju l-principal kien
miexi b’mala fidi, hu ma jistax jinqeda bil-bona fidi tar-
rapprezentant.
Forma tas-setghat 
moghtija lir-
rapprezentant.
52. Meta l-ligi trid li att isir bil-miktub, is-setgha moghtija lir-
rapprezentant sabiex jaghmel dak l-att ghandha tinghata bil-miktub.
Setghat tar-
rapprezentant.
53. Bla hsara ta’ kull uzu jew patt kuntrarju, fis-setgha ghax-
xiri ma titqiesx li tidhol is-setgha ghax-xiri bid-dejn, u fis-setgha
ghall-bejgh ma titqiesx 1i tidhol is-setgha ghall-bejgh bil-kreditu. 
Dmirijiet tar-
rapprezentant lejn 
it-terzi. 
54. (1) Ir-rapprezentant ghandu jaghti lit-terzi kull
informazzjoni dwar sa fejn jaslu s-setghat moghtija lilu mill-
principal, u, jekk it-terzi hekk ikunu jridu, ghandu wkoll jaghtihom
  14      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
dikjarazzjoni iffirmata minnu kif imiss sabiex juri li dik l-
operazzjoni li jkun jaghmel tidhol fis-setghat tieghu fuq
imsemmija.
Kap. 9.
(2) Kull dikjarazzjoni falza li r-rapprezentant jaghmel
dolozament fid-dikjarazzjoni fuq imsemmija hija meqjusa bhala
falsifikazzjoni ta’ skrittura tal-kummerc, fis-sens ta’ l-artikolu 183
tal-Kodici Kriminali, u taqa’ taht il-pieni f’dak l-artikolu
msemmija, bla hsara ta’ kull azzjoni ghad-danni u l-imghaxijiet.
Kif il-principal li 
jnehhi r-
rapprezentanza 
jista’ jehles mir-
responsabbilta  lejn 
it-terzi. 
Emendat:
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
55. Meta tkun giet moghtija rapprezentanza generali, il-
principal, li jnehhi dik ir-rapprezentanza, jista’ jehles minn kull
responsabbilta  lejn it-terzi ghall-operazzjonijiet li jsiru wara mir-
rapprezentant, billi jaghti avviz ta’ dik it-tnehhija b’nota
ipprezentata fil-Prim’ Awla tal-Qorti Civili, jew fil-Qorti tal-
Magistrati (Ghawdex) fil-gurisdizzjoni superjuri kummercjali
taghha, skond ma jkun il-kaz, u billi jfittex li dik in-nota tigi
mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta ohra, u tigi mwahhla
fil-Borza tal-Kummerc.
Negozju mir-
rapprezentant 
mieghu nnifsu.
56. Ir-rapprezentant ma jistax ighaqqad mieghu nnifsu negozju
tal-principal tieghu, la akkont tieghu nnifsu u lanqas ta’ haddiehor,
u la direttament u lanqas bil-mezz ta’ terza persuna, minghajr is-
setgha jew it-twettiq tal-principal.
Sub-titolu II
FUQ L-INSTITURI
Min hu institur. 57. L-institur hu dak li jigi inkarigat, persunalment u fil-fiss,
mill-kummerc jew minn linja ta’ kummerc tal-principal f’post jew
f’postijiet partikolari.
Min jista’ jkun 
institur. 
Emendat: 
XLVI.1973.108.
58. Kull persuna, tkun xi tkun l-eta  taghha, tista’ tkun institur.
L-inkarigu moghti 
lill-institur jista’ 
jkun espress jew 
tacitu.
59. (1) L-inkarigu moghti lil wiehed biex jagixxi ta’ institur
jista’ jkun espress jew tacitu.
(2) Fl-ewwel kaz, jekk il-principal ikun irid jaghmel limiti
ghas-setghat moghtija lill-institur b’mod li titnissel prezunzjoni li
dawk il-limiti huma maghrufa mit-terzi, hu ghandu jipprezenta fil-
qorti l-wahda jew l-ohra msemmija fl-artikolu 55 nota li turi haga
b’haga x’inhuma dawk il-limiti kollha u jfittex li dik in-nota tigi
mwahhla fil-Borza tal-Kummerc u mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern
u f’gazzetta ohra, jekk jista’ jkun kummercjali.
(3) Fit-tieni kaz, l-inkarigu moghti lil wiehed biex jagixxi ta’
institur jitqies, ghal quddiem it-terzi, li hu generali u li fih jidhlu l-
atti kollha li jaghmlu ma’ l-ezercizzju tal-kummerc u li huma
mehtiega ghall-ezercizzju tal-kummerc jew tal-linja ta’ kummerc li
ghalihom ikun gie moghti lilu dak l-inkarigu, jekk il-principal ma
jippruvax li t-terzi kienu jafu bil-limiti ta’ dak l-inkarigu fiz-zmien
li ghaqqdu n-negozju.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        15
Responsabbilta  tal-
principal.
60. Il-principal hu responsabbli ghall-eghmil ta’ l-institur u
ghall-obbligazzjonijiet li dan ikkuntratta fil-limiti tal-kummerc jew
tal-linja ta’ kummerc li jkunu gew imhollija f’idejh.
Self maghmul lill-
institur.
61. Il-mutwu maghmul lill-institur ma jobbligax lill-principal
hlief meta jinghad l-iskop li ghalih ikun sar u dan l-iskop ikun fil-
fatt dwar il-kummerc jew linja ta’ kummerc li minnhom l-institur
ikun inkarigat.
Dmirijiet ta’ l-
institur.
62. (1) L-institur ghandu dejjem jimxi f’isem il-principal, u
meta jiffirma ghandu jnizzel, flimkien ma’ ismu u kunjomu, l-isem
u l-kunjom jew id-ditta tal-principal, biz-zieda tal-kelmiet "bi
prokura" jew ohrajn li jfissru hekk.
(2) Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, l-institur jobbliga ruhu
persunalment; izda f’dak il-kaz, it-terzi jistghu jezercitaw, ukoll
kontra l-principal, l-azzjonijiet li jitnisslu minn dawk l-atti ta’ l-
institur li jaghmlu ma’ l-ezercizzju tal-kummerc u li huma
mehtiega ghall-ezercizzju tal-kummerc, li minnu jkun inkarigat.
L-institur ma jistax 
jaghmel negozju 
ghalih jew ghal 
haddiehor.
63. (1) L-institur ma jistax , akkont tieghu jew ta’ haddiehor,
minghajr il-kunsens espress tal-principal, jaghmel negozju jew
ikollu interess f’kummerc ta’ l-istess xorta ta’ dak li tieghu jkollu l-
inkarigu.
(2) Jekk l-institur jikser din il-projbizzjoni, il-principal jista’ ,
kif jaghzel huwa, jew jezercita l-azzjoni ghad-danni u l-
imghaxijiet, inkella jitlob il-hlas ta’ kull qligh li l-institur ikun
ghamel b’kull negozju maghmul bi ksur tad-dmirjiet tieghu.
L-institur jista’ 
jharrek jew jigi 
mharrek.
64. L-institur jista’ jharrek jew jigi mharrek f’isem il-principal
ghall-obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti maghmulin minnu fl-
ezercizzju tal-kummerc jew tal-linja ta’ kummerc li minnhom ikun
inkarigat, ukoll meta l-principal ikun jinsab f’Malta.
Responsabbilta  ta’ 
l-institur. 
Emendat: 
XVI.1982.2.
65. L-institur hu responsabbli in solidum flimkien mal-
principal ghall-osservanza tad-disposizzjonijiet tat-Titolu II ta’ din
it-Taqsima ta’ dan il-Kodici dwar l-affarijiet kollha li jidhlu fil-
kummerc jew linja ta’ kummerc li minnhom ikun inkarigat.
Tmiem ta’ l-
inkarigu ta’ l-
institur.
66. It-tmiem ta’ l-inkarigu ta’ l-institur ghandu jigi mgharraf
lill-pubbliku bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 59, ukoll jekk dak l-inkarigu, meta gie moghti, ma
jkunx gie hekk imgharraf.
Sub-Titolu III
FUQ IL-VJAGGATURI TAL-KUMMERC U L-IMPJEGATI 
TAL-HWIENET
Dmirijiet ta’ 
vjaggaturi tal-
kummerc.
67. (1) Il-vjaggaturi tal-kummerc ghandhom juru lill-klijenti,
li maghhom jikkuntrattaw fl-isem tal-principal, l-att li johloq ir-
rapprezentanza taghhom u li jistabbilixxi l-limiti taghha.
(2) Fin-nuqqas ta’ setgha espressa, huma ma jistghux idahhlu l-
prezz tal-merkanzija, jekk ma jkunux ghamlu huma nfishom il-
kunsinna taghha, lanqas ma jistghu jaghtu zmien ghall-hlas jew
  16      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
skonti fuq l-operazzjonijiet li jkunu ghaqqdu.
(3) Huma jistghu jircievu l-ilmenti maghmula lill-principal, u
jistghu jharrku jew jigu mharrka fl-isem tal-principal ghall-
obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti li huma jkunu ghamlu fl-isem
tal-principal innifsu.
Dmirijiet ta’ l-
impjegati fi 
hwienet.
68. (1) L-impjegati fi hwienet, inkarigati mill-bejgh bl-
ingrossa jew bl-imnut, jistghu jinkassaw, gewwa l-mahzen jew il-
hanut, il-prezz ta’ l-oggetti mibjugha minnhom, jekk il-gbir tal-hlas
ma jkunx riservat ghal persuna ohra bhala kaxxier.
(2) Huma ma jistghux idahhlu dak il-prezz barra mill-mahzen
jew mill-hanut, hlief meta juru li ghandhom is-setgha ghaldaqshekk
jew meta jhallu ricevuta iffirmata mill-principal.
Il-vjaggaturi tal-
kummerc u l-
impjegati fi 
hwienet ma 
jistghux jezercitaw 
l-istess kummerc 
tal-principal. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
69. (1) Il-vjaggaturi tal-kummerc u l-impjegati fi hwienet ma
jistghux, minghajr setgha espressa, jezercitaw l-istess kummerc tal-
principal akkont taghhom jew ta’ haddiehor, u lanqas ma jistghu
jaghtu informazzjonijiet dwar il-parruccani bi hsara tal-principal.
(2) Kull min jikser din il-projbizzjoni jehel id-danni u l-
imghaxijiet; barra minn dan il-hati jehel multa ta’ mhux anqas minn
hames liri u mhux izjed minn mitt lira, bi proceduri mehuda fuq
talba tal-principal, quddiem il-Qorti tal-Magistrati.
Sub-Titolu IV
FUQ L-AGENTI TAL-KUMMERC
Min hu agent tal-
kummerc. 
70. Hu agent tal-kummerc dak li hu inkarigat fil-fiss u
persunalment minn ditta wahda jew izjed ta’ barra sabiex
imexxilhom l-affarijiet taghhom f’Malta u jibghatilhom l-ordnijiet
ghall-accettazzjoni.
Licenza bhala 
agent tal-kummerc. 
Emendat:
XXXVII.1939.8; 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
IX. 1982.2.
71. (1) Hadd ma jista’ jaghmilha ta’ agent tal-kummerc, sew
wahdu kemm f’socjeta  ma’ ohrajn, minghajr licenza tal-Kunsill tal-
Kamra tal-Kummerc.
(2) Dik il-licenza ma tigix moghtija hlief meta -
Kap. 168.
(a) issir talba bil-miktub lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
f’dik il-forma li l-Kunsill jistabbilixxi, illi jkun fiha l-
isem shih u l-kunjom, l-eta , l-indirizz privat u
kummercjali tar-rikorrent u dawk il-partikolaritajiet l-
ohra dwar il-kummerc jew okkupazzjoni tieghu, li l-
Kunsill jitlob. Fil-kaz ta’ persuna li titlob licenza biex
taghmilha ta’ agent tal-kummerc f’socjeta  ma’ ohrajn,
fit-talba ghandha ssir riferenza ghad-dikjarazzjoni
pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern skond is-subartikolu
(1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
Socjetajiet Kummercjali*, li turi d-data tar-
registrazzjoni tas-socjeta u d-data li fiha c-certifikat
*Imhassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        17
tar-registrazzjoni relattiv ikun inhareg;
(b) ir-rikorrent jissodisfa lill-Kunsill hawn fuq imsemmi,
b’riferenzi bankarji, kummercjali jew b’riferenzi ohra,
li huwa persuna kapaci u tajba biex jaghmilha ta’ agent
tal-kummerc u li ghandu konoxxenza bizzejjed tal-
ligijiet u uzi kummercjali dwar ix-xoghol, jeddijiet u
dmirijiet ta’ l-agenti tal-kummerc;
(c) ir-rikorrent igib lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
certifikat ta’ kondotta tajba mill-Kummissarju tal-
Pulizija.
(3) Ebda licenza taht dan l-artikolu ma tinghata lil persuna li
hija fl-impieg tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ bank, jew lil persuna li
ghandha warrant biex tezercita professjoni f’Malta, u li fil-fatt
tkun tezercita dik il-professjoni.
(4) Jista’ jsir appell, b’rikors, lill-Qorti ta’ l-Appell, kontra r-
rifjut tal-hrug ta’ licenza taht dan l-artikolu.
(5) Il-licenzi kollha moghtijin taht dan l-artikolu ghandhom
jigu avzati fil-Gazzetta tal-Gvern. Fix-xahar ta’ Jannar ta’ kull
sena, lista shiha tal-licenzi li jkunu jsehhu ghandha tigi wkoll
mahruga fil-Gazzetta tal-Gvern.
(6) Kull licenza mahruga taht dan l-artikolu tista’ tigi mhassra
jew sospiza mill-Qorti ta’ l-Appell fuq rikors ta’ l-Avukat Generali,
jekk il-pussessur tal-licenza -
(a) jigi misjub hati ta’ delitt kontra l-proprjeta ;
(b) jigi iddikjarat fallut;
(c) jaccetta impieg taht il-Gvern ta’ Malta, jew f’bank,
jew jigi moghti warrant biex jezercita professjoni, u
fil-fatt jezercita dik il-professjoni;
(d) jigi ippruvat, b’sodisfazzjon tal-qorti, li mhux persuna
kapaci u tajba biex tkun agent tal-kummerc.
(7) Dak it-thassir jew sospensjoni ta’ licenza ghandhom jigu
avzati fil-Gazzetta tal-Gvern.
(8) Kull procediment taht dan l-artikolu jista’ jsir fil-qorti bil-
maghluq, jekk il-qorti hekk tordna.
Setgha tal-
President ta’ Malta 
li jistabbilixxi hlas 
ta’ dritt ghal-
licenzi. 
Emendat: 
XXXVII.1939.9; 
XXV.1962.4; 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII.1974.68.
72. Il-President ta’ Malta jista’, b’regolament,* jistabbilixxi d-
dritt li ghandu jithallas lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummerc ghall-
hrug ta’ licenza ta’ agent tal-kummerc taht id-disposizzjonijiet ta’
l-ahhar artikolu qabel dan. B’dawk ir-regolamenti jista’ jigi
stabbilit li barra d-dritt ghall-hrug tal-licenza ghandu jithallas dritt
iehor ta’ kull sena u jista’ jigi provdut li fin-nuqqas tal-hlas ta’ dak
id-dritt l-iehor ta’ kull sena, il-licenza ma tibqax issehh.
Pieni.
Emendat: 
XXXVII.1939.10; 
VII.1941.2.
73. Kull min, minghajr licenza li tkun issehh f’dak iz-zmien,
juri ruhu li hu, jew jaghmilha jew jintrabat li jaghmilha ta’ agent
tal-kummerc, jehel, meta jinsab hati, bi procedura sommarja, multa
ta’ mhux izjed minn hamsin lira, u fil-kaz ta’ recidiva, il-piena ta’
*Ghar-regolamenti taht dan l-artikolu, ara n-Not. tal-Gvern Nru 310 ta’ l-1939.
  18      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
prigunerija ta’ mhux izjed minn tliet xhur jew multa ta’ mhux izjed
minn mitt lira, jew il-prigunerija u l-multa flimkien.
Nuqqas ta’ 
accettazzjoni ta’ l-
operazzjoni mill-
principal.
74. L-operazzjoni li jitratta l-agent titqies li ma sehhitx, jekk
id-ditta, wara li tigi mgharrfa bl-operazzjoni, ma tgharrafx lill-parti
l-ohra jew lill-agent innifsu bl-accettazzjoni taghha fiz-zmien li hu
soltu mehtieg ghat-twegiba.
Dmirijiet ta’ l-
agent.
75. L-agent ghandu jgharraf lil kull wahda mid-ditti b’dak
kollu li jinteressaha f’dawn il-Gzejjer, u ghandu jzomm fil-kotba
tieghu notamenti separati ta’ l-operazzjonijiet li jaghmel ghal kull
wahda minnhom.
Setgha li l-agent 
m’ghandux.
76. Hlief meta jkollu setgha espressa, l-agent ma jistax idahhal
flus ghall-principal, lanqas ma jista’ jaghti zmien ghall-hlas jew
skonti. Hu jista’ jircievi lmenti dwar difetti fil-merkanzija u jista’
jharrek jew jigi mharrek fl-isem tal-principal tieghu.
Kummissjoni li 
jmissu l-agent.
77. (1) Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, l-agent
jithallas b’kummissjoni fuq l-operazzjoni, jekk l-operazzjoni ssehh.
Fil-kaz li tithallas bicca biss mis-somma, l-agent jista’ jitlob biss il-
kummissjoni fuq is-somma li tigi mhallsa.
(2) ll-kummissjoni tmiss shiha lill-agent meta l-operazzjoni tigi
sfrattata mid-ditta.
(3) lzda, meta l-agent ikollu hu biss l-agenzija ghal Malta,
jiehu l-kummissjoni shiha wkoll fuq l-operazzjonijiet li d-ditta
taghmel direttament minghajr il-ghajnuna tieghu.
Iz-zmien tat-tmiem 
ta’ l-agenzija.
 78. (l) Meta l-agenzija moghtija mid-ditta ma tkunx ghal
zmien stabbilit, sew il-principal kemm l-agent jistghu jhollu l-
agenzija billi jaghtu avviz lil xulxin tliet xhur qabel, bla hsara tal-
jedd ta’ l-agent ghall-kummissjoni fuq l-operazzjonijiet li jkunu
mexjin.
(2) Din ir-regola ma tghoddx meta l-agenzija tispicca minhabba
l-mala fidi tal-principal jew ta’ l-agent.
Sub-titolu V
FUQ IS-SENSALA
Kwalifiki ghal 
sensal pubbliku. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
 79. (1) Kull min irid isir sensal pubbliku ghandu jaghmel
talba lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummerc, u jgib certifikat li juri illi
hu ta’ l-eta  u ta’ kondotta tajba.
(2) ll-Kunsill hawn fuq imsemmi jahtar tliet kummercjanti
sabiex jezaminaw lir-rikorrent dwar il-jeddijiet u d-dmirijiet tas-
sensala pubblici u dwar dak kollu li ghandu x’jaqsam mal-
professjoni taghhom.
(3) Jekk ir-rikorrent jigi approvat, il-Kunsill hawn fuq
imsemmi jaghtih certifikat ta’ kompetenza, iffirmat mill-President
ta’ l-istess Kunsill.
(4) Qabel ma jidhol ghad-dmirijiet tal-kariga tieghu, is-sensal
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        19
pubbliku ghandu jiehu gurament quddiem l-imhallef tal-Prim’ Awla
tal-Qorti Civili, li jaqdi fedelment id-dmirijiet tal-kariga tieghu, u
l-imhallef inizzel notament ta’ dak il-gurament fuq ic-certifikat ta’
kompetenza hawn fuq imsemmi bid-data u l-firma tieghu.
(5) Is-sensala li jharsu l-formalitajiet kollha hawn fuq
imsemmija, jigu rregistrati f’taqsima specjali tar-registru tal-
kummercjanti msemmi fit-Titolu III ta’ din it-Taqsima ta’ dan il-
Kodici.
Telf tal-kariga ta’ 
sensal. 
Kap. 9.
80. Is-sensal pubbliku li jigi misjub hati ta’ wiehed mid-delitti
msemmijin fis-Sub-titoli I, II u III tat-Titolu IX tat-Taqsima II ta’ l-
Ewwel Ktieb tal-Kodici Kriminali jitlef, ipso facto, il-kariga
tieghu, u ismu jigi mhassar mir-registru tal-kummercjanti.
Piena ghal min 
jaghmilha ta’ 
sensal pubbliku 
minghajr jedd. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
81. Kull min, minghajr ma jhares il-formalitajiet mehtiega fl-
artikolu 79 jew wara li jitlef il-kariga tieghu ta’ sensal pubbliku,
jaghmel att ta’ senserija, jehel, meta jinsab hati mill-Qorti tal-
Magistrati, il-pieni stabbiliti ghall-kontravvenzjonijiet.
Kotba li ghandhom 
izommu is-sensala.
82. (1) Is-sensala pubblici ghandhom izommu memorandum
jew ktieb primi noti, u registru tas-senseriji.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 21 jghoddu ghal dawn il-
kotba.
Dmirijiet tas-
sensala.
83. Kull sensal pubbliku, kull meta jghaqqad operazzjoni,
ghandu jnizzilha minnufih fil-memorandum jew ktieb primi noti
tieghu, u ghandu, gurnata b’gurnata, inizzel kull operazzjoni fir-
registru tas-senseriji. Hu ghandu jnizzel f’dawn iz-zewg kotba, id-
data, l-ismijiet tal-partijiet li jikkuntrattaw, ix-xorta ta’ l-
operazzjoni, u, in generali, kull patt u kondizzjoni miftehmin bejn
il-partijiet, u, fil-kaz ta’ merkanzija, hu ghandu jnizzel
partikolarment il-kwalita , il-kwantita , il-prezz u l-marka, meta jkun
hemm, u kif ghandu jsir il-hlas.
Kunsinna ta’ kopji 
tar-
registrazzjonijiet.
84. Is-sensal pubbliku ghandu jaghti lil kull wahda mill-
partijiet li titlobha kopja vera iffirmata minnu tal-partita mnizzla
fir-registru tas-senseriji.
Prezentata ta’ 
kotba.
85. Is-sensala pubblici, jekk jigu hekk ordnati mill-qorti,
ghandhom jipprezentaw il-kotba taghhom sabiex jigu mqabbla mal-
kopji moghtija minnhom lill-partijiet, u ghandhom jaghtu lill-qorti,
jekk hemm bzonn bil-gurament, dak it-taghrif kollu li jkun
mehtieg.
Kustodja tal-kotba.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
86. (1) Is-sensala pubblici ghandhom il-kustodja tal-kotba
taghhom u ghandhom izommuhom fi stat tajjeb.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jmut jew jigi interdett, il-kotba
tieghu ghandhom jigu mqieghda fil-Prim’ Awla tal-Qorti Civili,
mill-werrieta tieghu jew mill-persuna li jkunu ghandha jew minnu
nnifsu, skond ma jkun il-kaz, fi zmien hmistax-il gurnata mill-
mewt jew mill-interdizzjoni.
(3) Fin-nuqqas ta’ dan id-depozitu, ir-registratur jista’ jagixxi
ghad-depozitu tal-kotba, u jista’, jekk ikun hemm bzonn, jitlob il-
hrug tal-mandat mehtieg kontra kull persuna li hu jkollu ragun
  20      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
jahseb illi ghandha jinsabu dawk il-kotba.
Eccezzjonijiet. 
Emendat: 
XXXVII.1939.11.
87. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79, 80 u 81 ma jghoddux
ghas-sensala ta’ bejgh jew ta’ kiri ta’ immobbli, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sas-86 ma jghoddux ghas-sensala
ta’ bejgh ta’ prodotti tar-raba’.
Is-sensal ma jistax 
jaghmel 
operazzjonijiet 
akkont tieghu 
innifsu, ecc.
88. Ebda sensal pubbliku ma jista’ jaghmel operazzjonijiet
kummercjali akkont tieghu nnifsu, jew ikollu xi interess fihom,
direttament jew indirettament, f’ismu jew bil-mezz ta’ terza
persuna, sew jekk wahdu kemm ukoll f’socjeta  ma’ ohrajn; lanqas
ma jista’ jislef ismu ghal ebda affari tkun li tkun lil persuna ohra li
ma jkollhiex is-setgha li tahdem ta’ sensal pubbliku:
lzda, zewg sensala jew izjed jistghu jissiehbu bejniethom
biex jaghmlu senseriji biss.
ls-sensal mhuwiex 
ir-rapprezentant 
tal-partijiet.
89. Is-sensal pubbliku mhuwiex ir-rapprezentant tal-partijiet
biex ighaqqad l-operazzjoni; u jekk fit-tghaqqid ta’ l-affari hu
jidher bhala rapprezentant ta’ wahda mill-partijiet, ma jkollux jedd
ghas-senserija bhala sensal.
Is-sensal li ma 
jsemmix l-isem tal-
parti.
90. (1) Is-sensal pubbliku li ma jsemmix lill-parti l-wahda l-
isem tal-parti l-ohra, iwiegeb persunalment ghall-esekuzzjoni tal-
kuntratt, u jidhol fil-jeddijiet tal-parti mhallsa minnu kontra l-parti
li ma jkunx semma’ isimha.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jsemmi l-isem, ukoll jekk wara li
jkun ghaqqad l-operazzjoni, il-parti l-wahda tista’ tagixxi
direttament kontra l-parti l-ohra, izda s-sensal pubbliku jibqa’
jwiegeb fil-kaz li l-kuntratt ma jigix esegwit.
Penali ghal 
kontravvenzjonijiet
maghmulin minn 
sensala pubblici. 
Emendat: 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII. 1974.68; 
VIII. 1990.3;
XXIV.1995.362.
91. (1) Is-sensal pubbliku illi jikser xi wiehed mill-obbligi
msemmijin fl-artikoli ta’ qabel dan jehel, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess jew ta’ l-Avukat Generali, penali ta’ mhux anqas
minn lira u mhux izjed minn ghoxrin lira, bi proceduri mehuda
quddiem il-Prim’ Awla tal-Qorti Civili, jew il-Qorti tal-Magistrati
(Ghawdex) fil-gurisdizzjoni superjuri kummercjali taghha, skond
ma jkun il-kaz, bla hsara ta’ kull azzjoni ohra li titnissel minn din
il-ligi jew minn kull ligi ohra.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna l-interdizzjoni tas-sensal
pubbliku ghal zmien ta’ mhux aktar minn sentejn, u, f’dan il-kaz,
ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 matul iz-zmien ta’ l-
interdizzjoni.
Hlas tad-dritt tas-
sensal.
92. Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, id-dritt tas-
senserija jithallas mill-partijiet li jikkuntrattaw f’ishma ndaqs.
Jeddijiet tas-sensal. 93. Is-sensal pubbliku ghandu jedd tas-senserija ghan-negozju
li jkun ittratta, ukoll jekk il-partijiet ighaqqdu bejniethom l-affari
minghajru, imma bla ma jkun indahal sensal pubbliku iehor.
Qsim tad-dritt tas-
senserija.
94. Meta sensal pubbliku jkun beda affari li mbaghad
jispiccaha wiehed iehor fuq il-kondizzjonijiet ittrattati minn dak ta’
l-ewwel, id-dritt tas-senserija jinqasam indaqs bejn iz-zewg
sensala; izda jekk l-affari ssir b’kondizzjonijiet ohra minn dawk
ittrattati mill-ewwel sensal, id-dritt kollu tas-senserija jmiss lit-
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        21
tieni sensal.
L-artikoli 79-94 
ma jghoddux ghal 
sensala awtorizzati 
taht il-ligi ta’ 
qabel.
95. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sa l-94 ma jghoddux
ghal sensala li kienu awtorizzati jahdmu ta’ sensala qabel l-ewwel
ta’ Jannar ta’ l-elf disa’ mija tmienja u ghoxrin. 
Sub-titolu VI
FUQ IL-KUMMERCJANTI KUMMISSJONANTI
Min hu 
kummercjant 
kummissjonant.
96. Il-kummercjant kummissjonant hu dak li, f’ismu jew taht l-
isem ta’ ditta socjali, jaghmel atti ta’ kummerc b’ordni jew akkont
ta’ principal.
Il-kummercjant 
kummissjonant 
mhux obbligat 
jaghti l-isem tal-
principal.
97. Il-kummercjant kummissjonant mhux obbligat jaghti l-
isem tal-persuna li ghaliha hu jagixxi. Hu obbligat direttament ma’
dawk li maghhom jikkuntratta, daqs li kieku l-operazzjoni kienet
tieghu nnifsu.
Azzjoni tat-terzi 
kontra l-principal 
jew bil-maqlub.
98. Il-principal m’ghandux azzjoni kontra dawk li maghhom il-
kummercjant kummissjonant ikun ikkuntratta, lanqas dawn
m’ghandhom azzjoni kontra l-principal.
Setghat tal-
kummercjant 
kummissjonant.
99. Il-kummercjant kummissjonant jista’ jitbieghed mill-
istruzzjonijiet li jircievi minghand il-principal jekk hu jahseb li dan
kien jaghti l-approvazzjoni tieghu kieku kien jaf bit-tibdil tal-
kondizzjonijiet, u ma jkunx hemm zmien bizzejjed biex jitlob u
jiehu minn qabel il-kunsens tieghu.
Jedd tal-
kummercjant 
kummissjonant fix-
xiri u bejgh ta’ 
titoli ta’ fondi 
pubblici, ecc.
100. F’kaz ta’ inkarigu ghax-xiri jew bejgh ta’ titoli ta’ fondi
pubblici, ta’ kambjali u ta’ titoli ohra ta’ kreditu li jkunu fil-
kummerc jew ta’ merkanzija li jkollha prezz fil-borza jew fis-suq,
il-kummercjant kummissjonant, jekk il-principal ma jordnax
xort’ohra, jista’ jaghti hu stess, bil-prezz li jkun miexi, bhala
bejjiegh, il-haga li ghandu jixtri, jew izomm ghalih bil-prezz li jkun
miexi, bhala xerrej, il-haga li ghandu jbiegh akkont tal-principal,
bla hsara tal-jedd ghall-kummissjoni tieghu.
Responsabbilta  tal-
kummercjant 
kummissjonant.
101. Fin-nuqqas ta’ ftehim jew uzu kuntrarju, il-kummercjant
kummissjonant ma jwegibx ghall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet li tiehu fuqha l-persuna li maghha huwa
jikkuntratta; u jekk jiehu din ir-responsabilta , huwa jkollu jedd ghal
kummissjoni specjali, imsejha star del credere, li, meta ma jkunx
hemm ftehim, tigi meqjusa fuq l-uzu tal-lok fejn il-kummissjoni
tigi esegwita.
L-uzu li jkun 
miexi.
102. Kull kummissjoni titqies moghtija bl-ordni li wiehed
ghandu jimxi fuq l-uzu li jkun isehh fil-kummerc.
Accettazzjoni tal-
mandat.
103. Il-kummercjant kummissjonant jista’ jaccetta jew jirrifjuta
l-mandat tal-principal:
lzda jekk ma jaccettahx, hu ghandu, minghajr ebda
dewmien, jaghti avviz tar-rifjut tieghu lill-principal.
Il-kummercjant 
kummissjonant 
jista’ ma jesegwix 
il-kummissjoni.
104. Il-kummercjant kummissjonant jista’ ma jesegwix il-
kummissjoni li jkun ga  accetta, jekk wara tinqala’ raguni li
ggieghlu jahseb li l-principal m’ghandux fondi bizzejjed biex
iwiegeb ghall-obbligazzjonijiet tieghu, u, f’dan il-kaz, hu ghandu,
  22      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
minghajr ebda dewmien, jaghtih avviz tar-rifjut tieghu.
Privilegg favur il-
kummercjant 
kummissjonant.
105. Il-kummercjant kummissjonant li jkun hareg flus fuq il-
merkanzija mibghuta lilu biex ibighha akkont tal-principal, ghandu
privilegg ghall-hlas lura tal-flus li jkun hareg, ghall-imghaxijiet u
ghall-ispejjez, fuq il-valur tal-merkanzija, jekk din tkun ga  tinsab
taht idejh f’mahzen jew lok ta’ depozitu, jew jekk, qabel ma tasal,
hu jkun jista’ jipprova li l-merkanzija giet mibghuta lilu.
Privillegg fuq 
merkanzija 
mixtrija akkont ta’ 
haddiehor.
106. Il-kummercjant kummissjonant li jkun xtara merkanzija
akkont ta’ haddiehor, ghandu fuq din il-merkanzija l-privilegg
imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan ghall-hlas lura tal-prezz
imhallas jew li ghad irid jithallas, mhux biss jekk il-merkanzija
tkun taht idejh f’mahzen jew lok ta’ depozitu, izda wkoll jekk,
qabel ma l-merkanzija tasal f’idejn il-principal, hu jipprova li kien
baghat dik il-merkanzija lill-principal.
Privilegg fuq 
merkanzija li ma 
tbiddlitx.
107. Il-privilegg imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan isehh
ukoll meta, ghad li l-merkanzija tkun ga  f’idejn il-principal, ma
jkunx sar fiha tibdil sostanzjali u tkun ghadha tista’ tingharaf.
Preferenza tal-
kreditu tal-
kummercjant 
kummissjonant.
108. Il-kummercjant kummissjonant, li lilu tkun giet mibghuta
merkanzija jew li jkun xtara merkanzija akkont tal-principal
ghandu, ukoll jekk din il-merkanzija tkun giet mibjugha u
ikkunsinnata, jedd ghall-hlas lura, fuq dak li jingieb mill-bejgh,
ghas-somom li jkun hareg, ghall-imghaxijiet u ghall-ispejjez, bi
preferenza fuq il-kredituri tal-principal.
Privilegg fuq il-
prezz tal-
merkanzija.
109. Il-privilegg imsemmi fl-artikoli 105 u 108 jista’ jigi
ezercitat fuq il-prezz tal-merkanzija, kemm-il darba ma jkunx ga
gie mhallas jew ma jkunx ga  ghadda f’kont kurrent bejn il-principal
u x-xerrej.
Titolu V
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KUMMERCJALI
Meta l-kuntratt bil-
mezz ta’ 
korrispondenza hu 
perfett.
110. Il-kuntratt maghmul b’korrispondenza, sew b’ittra kemm
ukoll b’telegramm bejn persuni fil-boghod minn xulxin, mhux
perfett jekk l-accettazzjoni ma tasalx lill-proponent fiz-zmien
stabbilit minnu jew fiz-zmien li hu soltu mehtieg sabiex wiehed
jibghat il-proposta u jircievi l-accettazzjoni, skond ix-xorta tal-
kuntratt u l-uzijiet generali tal-kummerc.
Thassir tal-
kuntratt.
111. (1) Sakemm il-kuntratt mhux perfett, sew il-proposta
kemm l-accettazjoni jistghu jithassru. Izda, kemm-il darba l-
proponent jiddikjara li huwa jzomm il-proposta miftuha sa certu
zmien, inkella meta dak iz-zmien ikun jirrizulta mix-xorta tan-
negozju, it-thassir tal-proposta qabel ma jaghlaq iz-zmien hawn fuq
imsemmi mhux ta’ xkiel ghall-perfezzjoni tal-kuntratt.
(2) Jekk il-proposta tkun taghti s-setgha, imqar jekk
implicitament, lill-parti l-ohra li tesegwixxi l-kuntratt minghajr ma
tkun giet qabel imgharrfa l-accettazzjoni taghha, il-kuntratt isir
perfett minnufih li tibda l-esekuzzjoni tieghu fiz-zmien skond l-uzu
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        23
jew fiz-zmien stabbilit.
Accettazjoni 
mdewma, ecc. 
112. Accettazzjoni mdewma jew suggetta ghal kondizzjonijiet,
zieda, restrizzjonijiet jew tibdil titqies li hija u tghodd bhala rifjut
tal-proposta originali u bhala proposta gdida.
Offerta bil-mezz 
ta’ avvizi.
113. (1) L-offerta lill-pubbliku b’katalogi jew avvizi ohra ma
torbotx hlief fil-kaz li jkun gie espressament hekk iddikjarat; hija
tghodd biss bhala stedina biex wiehed joffri.
(2) Il-wirja ta’ merkanzija hija proposta li tobbliga lil min
jesponi sakemm ikollha maghha indikazzjoni tal-prezz u tal-
kondizzjonijiet l-ohra kollha tal-bejgh.
Jekk il-partijiet 
jiftehmu li jnizzlu 
bil-miktub il-
ftehim bil-fomm.
114. Jekk il-partijiet ikunu ftiehmu li l-ftehim bil-fomm ghandu
jitnizzel bil-miktub, hu prezunt li huma riedu jassoggettaw il-
validita  tieghu ghat-tharis ta’ dik il-formalita .
Il-kondebituri 
huma obbligati in 
solidum.
115. (1) Fl-obbligazzjonijiet kummercjali, hu prezunt, jekk ma
jkunx hemm ftehim kuntrarju, li l-kondebituri huma obbligati in
solidum.
(2) L-istess prezunzjoni tghodd ghall-garanti, ukoll jekk ma
jkunx kummercjant, illi jaghmel tajjeb ghall-obbligazzjoni
kummercjali.
Hlas.
legali f’Malta u ma jkunx gie msemmi l-kambju taghhom, il-hlas
jista’ jsir bil-flus tal-pajjiz skond kif ikun miexi l-kambju "a vista",
dak in-nhar li jaghlaq il-hlas, u fil-lok miftiehem ghall-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, u, jekk f’dak il-lok ma jkunx hemm kors tal-
kambju, skond ir-rata tal-kambju tas-suq l-aktar fil-qrib, kemm-il
darba fil-kuntratt ma jkunx hemm il-klawsola "in effettivi" jew xi
ohra bhalha.
Kondizzjoni 
rizoluttiva tacita. 
Emendat: 
XXII.1976.4. 
Kap. 16.
117. Fil-kuntratti kummercjali, il-kondizzjoni rizoluttiva tacita
msemmija fl-artikolu 1068 tal-Kodici Civili tholl il-kuntratt ipso
jure, u l-qorti ma tistax taghti zmien lill-konvenut sabiex jigi
mehlus mill-mora:
lzda dan l-artikolu ma japplikax ghal kuntratti ta’ kiri ta’
proprjeta  immobbli jew ghal kuntratti ta’ enfitewsi jew ghal
kuntratti li l-hall taghhom, fil-kaz ta’ nuqqas ta’ wahda mill-
partijiet milli thares l-obbligi taghha, jkun regolat b’ligi b’mod
specjali.
Jeddijiet litigjuzi 
mnisslin minn 
operazzjonijiet 
kummercjali. 
Kap. 16.
118. Il-jedd ta’ rkupru li jmiss lid-debitur taht l-artikolu 1483
tal-Kodici Civili, fil-kaz ta’ cessjoni ta’ jedd litigjuz, ma jistax jigi
ezercitat jekk il-jedd litigjuz hekk cedut ikun gej minn operazzjoni
kummercjali.
  24      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Titolu VI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma imbiddla bl-
Att XXX ta’ l-1927.
FUQ IL-KAMRA TAL-KUMMERC
Kamra tal-
Kummerc.
119. (1) Il-Kamra tal-Kummerc hija korp ta’ kummercjanti,
sensala, kaptani tal-bahar u ta’ kull persuna ohra li tkun fil-
kummerc.
(2) Dan il-korp hu maghruf mill-Gvern.
Kunsill tal-Kamra 
tal-Kummerc. 
Emendat: 
XVIII.1944.2.
120. (1) L-imsemmija Kamra ghandha kull sena tahtar, skond
l-istatut imghoddi mill-imsemmija Kamra, kumitat maghmul minn
membri tal-Kamra tal-Kummerc sabiex jirregola l-hidma ta’ dik il-
Kamra. Il-persuni mahtura ghal dan il-kumitat jifformaw il-Kunsill
tal-Kamra tal-Kummerc u l-isem taghhom jigi mahrug fil-Gazzetta
tal-Gvern.
(2) Il-Kunsill hawn fuq imsemmi jirrapprezenta l-komunita
kummercjali ta’ Malta.
Sedi tal-Kamra tal-
Kummerc. 
Emendat: 
XXXIII.1990.38.
121. Il-Kamra tal-Kummerc ghandha s-sedi taghha l-Belt
Valletta fil-bini tal-Kamra tal-Kummerc.
Operazzjonijiet tal-
Borza.
122. Imhassar: XXXIII. 1990.38.
Titolu VII
FUQ IL-KAMBJALI, BILJETTI NEGOZJABBLI JEW PROMISSORY 
NOTES, U MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW 
KAXXIERA
Sub-titolu I
FUQ IL-KAMBJALI
FUQ IL-FORMA TAL-KAMBJALA
Forma tal-
kambjala.
123. Il-kambjala ghandu jkun fiha d-data, il-lok fejn tigi
migbuda, is-somma li ghandha tithallas, l-isem ta’ dak li ghandu
jhallas, u l-isem ta’ dak li lilu jew ghall-ordni tieghu ghandu jsir il-
hlas, iz-zmien u l-lok tal-hlas, u l-valur moghti fi flus,
f’merkanzija, f’kont, jew f’kull mod iehor, u ghandha tkun
iffirmata minn min jigbidha.
Min jigbed il-
kambjala u dak li 
fuqu tingibed 
jistghu jkunu l-
istess persuna.
124. Il-kambjala tista’ tingibed fuq wiehed innifsu, u tista’ tkun
maghmula li tithallas fil-lok stess fejn tkun ingibdet.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        25
Meta l-kambjala 
ma tiswiex.
125. Il-kambjala ffirmata b’salib jew b’xi sinjal iehor, ma
tiswiex.
Differenzi bejn il-
kliem u numri.
126. (1) Jekk fil-kambjala s-somma li ghandha tithallas tkun
miktuba bi kliem u b’numri, u dawn ma jkunux jaqblu bejniethom,
is-somma miktuba bi kliem hija s-somma li ghandha tithallas.
(2) Jekk is-somma tkun giet imtennija b’numri jew bi kliem, u
dawn ma jkunux jaqblu bejniethom, l-anqas somma hija s-somma li
ghandha tithallas.
Tista’ tingibed 
ghall-ordni ta’ min 
gibidha jew ta’ 
terza persuna.
127. Il-kambjala tista’ tingibed ghall-ordni ta’ terza persuna,
jew ghall-ordni ta’ dak stess li gibidha.
Tista’ tingibed fuq 
wiehed u tithallas 
fil-lok fejn toqghod 
terza persuna.
128. (1) Il-kambjala tista’ tingibed fuq persuna, u maghmula li
tithallas fil-lok fejn toqghod persuna ohra.
(2) Hija tista’ tingibed ghall-ordni u akkont ta’ terza persuna.
Tista’ tingibed 
f’zewg ezemplari 
jew izjed.
129. (1) Il-kambjala tista’ tigi maghmula f’zewg ezemplari
jew izjed u ta’ dan ghandha ssir tismija f’kull ezemplar bil-kelmiet
l-ewwel, it-tieni, it-tielet, ecc., u f’dan il-kaz, kull ezemplar jiswa
ghal kollha, u l-ezemplari kollha jaghmlu kambjala wahda.
(2) Meta ma jkunx hemm din it-tismija, kull ezemplar jitqies
bhala kambjala ghaliha.
FUQ ID-DMIRIJIET TAT-TRAENT
Jista’ jintalab izjed 
minn ezemplar 
wiehed.
130. It-traent ghandu jaghti lill-prenditur, jekk dan hekk jitlob,
qabel ma l-kambjala taghlaq, zewg ezemplari jew izjed tal-
kambjala.
Fondi biex jaghmlu 
tajjeb ghall-hlas 
tal-kambjala.
131. (1) It-traent, jew, meta l-kambjala hija migbuda akkont
ta’ haddiehor, dak li akkont tieghu l-kambjala tkun ingibdet,
ghandu jiehu hsieb li meta l-kambjala taghlaq ikun hemm akkont
tieghu f’idejn it-trattarju provvista ta’ fondi bizzejjed ghall-hlas
taghha, ukoll jekk dik il-kambjala ghandha tithallas fil-lok fejn
toqghod terza persuna.
(2) Izda, min jigbed kambjala ghal isem haddiehor jibqa’
obbligat persunalment lejn il-prenditur, lejn il-giranti u lejn il-
pussessur tal-kambjala.
Meta jitqies li 
trattarju ghandu l-
provvista tal-fondi.
132. Jitqies li saret f’idejn it-trattarju l-provvista tal-fondi, jekk,
fiz-zmien li taghlaq il-kambjala, hu jkun debitur tat-traent, jew tal-
persuna li akkont taghha l-kambjala tkun ingibdet, f’somma mhux
anqas minn dik imsemmija fil-kambjala.
Meta hemm 
accettazzjoni 
jitqies li hemm il-
provvista tal-fondi.
133. (1) L-accettazzjoni tissupponi li hemm il-provvista tal-
fondi, u hija taghmel prova ta’ dik il-provvista kwantu ghall-
pussessuri u ghall-giranti.
(2) It-traent biss, ikun hemm jew ma jkunx hemm
accettazzjoni, hu fl-obbligu li jipprova, fil-kaz ta’ kontestazzjoni, li
l-persuni li fuqhom il-kambjala kienet migbuda kellhom il-
  26      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
provvista tal-fondi mehtiega ghall-hlas tal-kambjala fiz-zmien li
ghalqet; inkella jkun obbligat jaghmel tajjeb ghall-kambjala,
ghalkemm il-protest ikun sar wara z-zminijiet stabbiliti.
Kambjala 
ipprotestata.
134. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata m’ghandu,
f’ebda kaz, jedd fuq il-provvista tal-fondi maghmula mit-traent jew
minn dak li akkont tieghu tkun ingibdet.
(2) Jekk il-kambjala ma tkunx giet accettata, il-provvista tal-
fondi, f’kaz ta’ falliment tal-parti li tkun ghamlitha, terga’ tidhol
fil-massa.
(3) Jekk il-kambjala tkun giet accettata, il-provvista ta’ fondi
tibqa’ ghall-accettant, taht l-obbligu li jhallas lill-pussessur tal-
kambjala.
Meta t-traent 
jipprojbixxi t-
trasferiment tal-
kambjala.
135. Meta t-traent jipprojbixxi t-trasferiment tal-kambjala
b’dikjarazzjoni espressa fuqha stess, u b’dankollu hija tigi
ittrasferita, il-giratarju ma jakkwistax hlief il-jeddijiet li jmissu lill-
prenditur.
FUQ IL-GÎ RA TAL-KAMBJALA
Trasferiment 
b’gî ra.
136. Il-pussessur ta’ kambjala jista’ jittrasferixxi l-proprjeta
taghha bil-gîr a.
Lil min tista’ tigi 
mdawra.
137. Il-kambjala tista’ tigi mdawra lit-trattarju, lill-accettant,
jew lill-girant ta’ qabel, jew ukoll imdawra lura lit-traent, u tista’
terga’ tigi mdawra minn kull wiehed minnhom.
Fejn issir il-gî ra. 138. Il-gî ra ssir fid-dahar tal-kambjala, jew fuq bicca karta
msejha allonge, li, meta mehtieg, tigi mwahhla ma’ l-istess
kambjala.
Il-gî ra tista’ tkun 
specjali jew in 
bjank.
139. Il-gî ra tista’ ssir billi jitnizzlu fiha l-isem ta’ dak li lilu, jew
li ghall-ordni tieghu, ghandu jsir il-hlas, id-data tal-gî ra, u
partikularitajiet ohra; tista’ ssir ukoll in bjank, bil-firma biss tal-
girant.
Responsabbilta  tal-
girant.
140. (1) Il-girant iwiegeb lejn kull pussessur ta’ wara ghall-
accettazzjoni u ghall-hlas tal-kambjala.
Gî ra "minghajr 
garanzija".
(2) Izda, jekk fil-gî ra tigi mizjuda d-dikjarazzjoni "minghajr
garanzija" jew kliem iehor li jgib l-istess rizerva, il-girant li jkun
fisser ruhu b’dan il-mod jibqa’ mehlus minn kull obbligu li jitnissel
mill-gî ra tieghu.
Il-girant li 
jipprojbixxi t-
trasferiment mhux 
responsabbli lejn 
il-pussessuri ta’ 
wara.
141. Meta l-girant fil-gî ra tieghu jkun espressament ipprojbixxa
kull trasferiment iehor tal-kambjala, dawk li wara tigi lilhom
imdawra l-kambjala ma jkollhom ebda jedd ta’ regress kontra dak
il-girant.
Effett ta’ gî ra 
limitata.
142. Jekk il-gî ra ssir bid-dikjarazzjoni "ghall-inkass" jew bi
kliem iehor li juri ordni moghti mill-girant, din il-gî ra ma
tittrasferix il-proprjeta  tal-kambjala, izda tghaddi biss lill-giratarju
l-ordni li jkun fiha, u f’dan il-kaz, il-giratarju jista’ biss jghaddi lil
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        27
haddiehor dak l-istess ordni b’gî ra bhalha.
Meta l-gî ra ssir 
wara li jaghlaq iz-
zmien ghall-protest 
minhabba nuqqas 
ta’ hlas jew ta’ 
accettazzjoni.
143. (1) Jekk il-gî ra ssir wara li jaghlaq iz-zmien li fih ghandu
jsir il-protest minhabba nuqqas ta’ hlas, il-giratarju jakkwista
kontra t-trattarju l-jeddijiet kollha li johorgu mill-accettazzjoni li
tkun ga  saret u l-jeddijiet ta’ regress kontra dawk illi jkunu dawru l-
kambjala wara li jghaddi dak iz-zmien.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu tghodd ukoll jekk il-gira
ssir wara li jaghlaq iz-zmien li fih ghandu jsir il-protest minhabba
nuqqas ta’ accettazzjoni.
Jeddijiet tal-
giratarju meta l-
gî ra ssir wara l-
protest minhabba 
nuqqas ta’ hlas.
144. Jekk il-gî ra ssir wara li l-kambjala tkun giet ipprotestata
minhabba nuqqas ta’ hlas, din il-gî ra ma taghtix lill-giratarju ebda
jeddijiet ohra hlief dawk tal-girant tieghu lejn it-trattarju, jekk dan
ikun accetta l-kambjala, u lejn dawk il-giranti li jkunu ghadhom
obbligati fl-istess kambjala.
Jeddijiet tal-
giratarju kontra t-
traent.
145. Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan,
il-giratarju jzomm shah il-jeddijiet tieghu kontra t-traent, u kontra
dak li akkont tieghu l-kambjala tkun giet migbuda.
Meta l-girant 
jaghmel iz-zmien 
ghall-prezentata 
tal-kambjala.
146. Meta l-girant ikun ghamel fil-gî ra tieghu z-zmien li fih il-
kambjala ghandha tigi ipprezentata lit-trattarju, l-obbligazzjoni li
tohrog mill-gî ra tispicca, jekk il-kambjala ma tigix ipprezentata
ghall-accettazzjoni fiz-zmien hekk imsemmi.
Jeddijiet tal-
pussessur meta l-
kambjala ma tkunx 
imdawra lilu.
147. Il-pussess biss ta’ kambjala li ma tkunx imdawra lill-
pussessur taghti lil dan il-jedd li jipprezenta din il-kambjala ghall-
accettazzjoni u li jaghmel il-protest minhabba n-nuqqas ta’
accettazzjoni.
FUQ L-ACCETTAZZJONI 
Kif ghandha ssir l-
accettazzjoni.
148. L-accettazzjoni tal-kambjala ghandha ssir fuq il-kambjala
nfisha, bil-firma ta’ l-accettant, bil-kelmiet "naccetta", jew
"accettata", jew minghajrhom.
Meta l-
accettazzjoni 
ghandha ggib id-
data.
149. L-accettazzjoni ghandha ggib id-data, jekk il-kambjala
ghandha tithallas f’certu zmien "vista" jew skond l-uzu. In-nuqqas
tad-data ta’ l-accettazzjoni jaghmel il-kambjala ezigibbli fiz-zmien
fiha msemmi, li jibda jghodd mid-data taghha.
L-accettazzjoni ma 
tistax tkun 
kondizzjonali, izda 
tista’ tkun limitata.
150. (1) L-accettazzjoni ma tistax tkun kondizzjonali, izda
tista’ tkun limitata kwantu ghas-somma li ghandha tithallas.
(2) L-accettazzjoni kondizzjonali titqies bhala rifjut ta’
accettazzjoni.
Meta l-kambjala 
ghandha tigi 
accettata.
151. (1) Il-kambjala ghandha tigi accettata minnufih li tigi
ipprezentata, jew l-aktar tard fi zmien erbgha u ghoxrin siegha mill-
prezentata taghha.
(2) Jekk, wara li jaghlaq dan iz-zmien, ma tigix moghtija lura,
accettata jew mhix accettata, dak li jkun zammha hu obbligat ghad-
danni u l-imghaxijiet lejn il-pussessur.
  28      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Obbligi ta’ l-
accettant.
152. (1) Bl-accettazzjoni ta’ kambjala, l-accettant jiehu fuqu l-
obbligu li jhallas l-ammont taghha, u ma jistax jigi mehlus minn
dan l-obbligu, ghalkemm it-traent, jew dak li akkont tieghu l-
kambjala giet accettata, ikun, minghajr hu ma kien jaf, falla qabel l-
accettazzjoni tal-kambjala.
(2) lzda, jekk l-accettant ma kellux provvista ta’ fondi, hu jista’
jdur kontra t-traent jew kontra l-parti li akkont taghha l-kambjala
giet accettata; f’kull kaz bhal dan l-accettazzjoni taghti lok biss
ghal semplici prezunzjoni kontra l-accettant, li jkollu l-jedd ghall-
prova kuntrarja.
Protest minhabba 
nuqqas ta’ 
accettazzjoni.
153. (1) Ir-rifjut ta’ accettazzjoni ghandu jigi ippruvat bi
protest, li jissejjah protest minhabba nuqqas ta’ accettazzjoni.
(2) Jekk il-kambjala ma tigix accettata ghas-somma kollha li
ghaliha tkun giet migbuda, ghandu jsir l-istess protest ghad-
differenza.
Dmir tat-traent u 
tal-giranti meta 
jigu notifikati bil-
protest minhabba 
nuqqas ta’ 
accettazzjoni.
154. Wara n-notifika tal-protest imsemmi fl-ahhar artikolu qabel
dan, il-giranti u t-traent huma, rispettivament, obbligati jaghtu
garanzija tajba ghall-hlas ta’ l-ammont tal-kambjala meta taghlaq
jew ta’ l-ammont li ghalih ma tkunx giet accettata, jew inkella
jhallsu l-kambjala flimkien ma’ l-ispejjez tal-protest u tar-
rikambju.
Meta l-kondizzjoni 
ta’ l-accettant 
titbiddel wara l-
accettazzjoni tal-
kambjala.
155. Jekk, wara l-accettazzjoni tal-kambjala, jigi ippruvat li l-
kondizzjoni ta’ l-accettant, fl-affarijiet tieghu kummercjali, tbiddlet
b’mod li wiehed ikollu ragun jahseb li l-kambjala ma tigix imhallsa
meta taghlaq, tista’ tintalab kontra t-traent, il-giranti, u wkoll
kontra l-accettant innifsu, l-istess garanzija bhal dik imsemmija fl-
ahhar artikolu qabel dan.
Obbligazzjoni tal-
garanti.
156. Il-garanti ta’ wiehed biss minn dawk li jkunu obbligati
jaghtu garanzija, mhux obbligat in solidum hlief ma’ dak li ghalih
jaghmel garanzija.
Weghda ta’ 
accettazzjoni.
157. Il-fatt li wiehed iwieghed li jaccetta kambjala ma jiswiex
bhala accettazzjoni, izda dak li lilu tkun giet imwieghda l-
accettazzjoni ghandu azzjoni ghad-danni u ghall-imghaxijiet kontra
min wieghed fil-kaz li dan irrifjuta li jaccetta bhal ma wieghed.
FUQ L-ACCETTAZZJONI GHALL-UNUR TAL-FIRMA JEW 
B’INTERVENT
Accettazzjoni 
ghall-unur tal-
firma jew 
b’intervent.
158. (1) Meta kambjala tkun giet ipprotestata minhabba
nuqqas ta’ accettazzjoni, kull persuna, li ma tkunx ga  obbligata
fiha, tista’ tindahal u taccetta l-kambjala ghall-unur tat-traent, jew
ta’ wiehed mill-giranti, sew b’ordni jew minghajr ordni
ghaldaqshekk ta’ dak it-traent jew girant.
(2) It-trattarju nnifsu jista’, wara l-protest minhabba nuqqas ta’
accettazzjoni, jindahal bhala barrani kif jinghad hawn fuq.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        29
Ordni ta’ 
preferenza meta 
diversi persuni 
joffru li jaccettaw 
ghall-unur tal-
firma.
159. Jekk diversi persuni joffru li jaccettaw kambjala ghall-unur
tal-firma, ghandhom preferenza -
(a) dawk li jindahlu ghat-traent jew ghal dak li akkont
tieghu l-kambjala tkun giet migbuda;
(b) dawk li jindahlu ghall-giranti skond l-ordni tal-gî ri.
Il-pussessur jista’ 
jaghzel.
160. Jekk tnejn jew izjed joffru li jaccettaw b’intervent ghall-
istess persuna, il-pussessur tal-kambjala jista’ jaghzel lil min irid
minnhom.
Ghandu preferenza 
dak li jkun 
inkarigat jindahal.
161. lzda, dak li jkun gie inkarigat jindahal mill-persuna li
ghaliha jkun irid jaccetta ghandu, f’kull kaz, preferenza fuq dawk li
joffru li jaccettaw ghall-istess persuna, minghajr dak l-inkarigu.
Il-pussessur ta’ 
kambjala jista’ 
jaccetta ghall-unur 
tal-firma.
162. Il-pussessur ta’ kambjala jista’, bhal kull persuna ohra,
jaccetta b’intervent u jista’, taht l-istess cirkostanzi, jaghti
preferenza lilu nnifsu.
Kif issir l-
accettazzjoni ghall-
unur tal-firma.
163. L-accettazzjoni ghall-unur tal-firma ghandha ssir bil-
miktub fuq il-kambjala u ghandha tigi iffirmata mill-accettant
ghall-unur, u ghandha tigi msemmija fl-att tal-protest jew f’att
iehor wara bhala zieda mieghu jew imdahhal fih.
Dmirijiet ta’ l-
accettant ghall-
unur.
164. L-accettant ghall-unur ghandu jitlob il-kunsinna tal-protest
li jkun sar minhabba nuqqas ta’ accettazzjoni, u ghandu jgharraf,
minghajr dewmien, bl-intervent tieghu lill-parti li ghall-unur
taghha jkun indahal, u jikkomunikalha l-protest hawn fuq
imsemmi: fin-nuqqas ta’ dan, huwa jwiegeb ghad-danni u l-
imghaxijiet.
Meta l-accettant 
ghall-unur ma 
jsemmix il-persuna 
li ghaliha jindahal.
165. Jekk l-accettant ghall-unur jonqos li jsemmi l-persuna li
ghall-unur taghha huwa jindahal, l-accettazzjoni titqies li saret
ghall-unur tat-traent, jew tal-parti li akkont taghha l-kambjala tkun
giet migbuda, jekk l-isem ta’ dik il-parti jkun jidher fuq il-
kambjala.
Jeddijiet tal-
pussessur fil-kaz 
ta’ accettazzjoni 
ghall-unur.
166. (1) Ghad li jkun hemm l-accettazzjoni ghall-unur, il-
pussessur ta’ kambjala jzomm shah il-jeddijiet tieghu kollha li
jkollu kontra t-traent u l-giranti minhabba n-nuqqas ta’
accettazzjoni tat-trattarju.
(2) Izda, jekk l-intervent ghall-bzonn jigi irrikmandat mit-
traent innifsu fl-istess kambjala, u din tigi accettata minn min
ikollu l-inkarigu biex jindahal, ma tkunx mehtiega l-garanzija
msemmija fl-artikolu 154.
Il-kambjala 
accettata ghall-
unur ghandha tigi 
ipprezentata ghall-
hlas lit-trattarju 
originali.
167. (1) Kambjala accettata ghall-unur ghandha tigi
ipprezentata lit-trattarju originali ghall-hlas fiz-zmien li taghlaq, u
ipprotestata kontra tieghu jekk ma tigix imhallsa.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan il-protest, l-accettant ghall-unur mhux
obbligat ihallas il-kambjala, u jekk ihallasha minghajr ma jkun
hemm il-protest, huwa jitlef il-jedd ta’ regress kontra dawk li
setghu jkollhom interess li l-kambjala tigi ipprotestata kontra t-
trattarju.
  30      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
FUQ IS-SOLIDARJETA
Il-partijiet 
f’kambjala huma 
obbligati in 
solidum.
168. Dawk kollha li jiffirmaw, jaccettaw jew idawru kambjala,
huma obbligati in solidum ghall-garanzija lejn il-pussessur.
FUQ L-AVALL
Avall. 169. Apparti mill-accettazzjoni u l-gî ra, il-hlas ta’ kambjala
jista’ jigi ggarantit b’avall, li hu l-obbligazzjoni ta’ terza persuna.
Kif jinghata l-
avall.
170. L-avall jista’ jinghata fuq il-kambjala nfisha, jew b’att
ghalih, jew ukoll b’ittra.
Obbligazzjoni ta’ 
min jaghti l-avall.
171. Dak li jaghti l-avall hu obbligat in solidum u bl-istess mod
li huma obbligati t-traent u l-giranti, jekk il-partijiet ma jkunux
ftiehmu xort’ohra.
FUQ L-ISKADENZA U L-HLAS TAL-KAMBJALA
Iz-zmien tal-hlas. 172. Il-kambjala tista’ tigi maghmula li tithallas -
(a) "a vista";
(b) fi zmien jew jum determinat;
(c) f’certu zmien "vista";
(d) f’certu zmien mid-data;
(e) skond l-uzu.
"A vista". 173. Il-kambjala migbuda "a vista" ghandha tithallas malli tigi
pprezentata.
Ghal zmien jew 
jum determinat.
174. Il-kambjala migbuda ghal zmien jew jum determinat
ghandha tithallas fiz-zmien jew fil-jum fiha msemmijin.
Kambjala li 
ghandha tithallas 
f’nofs ix-xahar.
175. Meta z-zmien tal-hlas imsemmi fil-kambjala hu ghan-nofs
ix-xahar, il-kambjala titqies maghluqa fil-hmistax ta’ dak ix-xahar.
Kambjala li 
ghandha tithallas 
f’certu zmien 
"vista" jew mid-
data.
176. ll-kambjala migbuda ghal certu zmien "vista" jew ghal
certu zmien mid-data, ghandha tithallas - 
(a) jekk iz-zmien hu indikat bi granet, fl-ahhar gurnata tal-
granet imsemmija: izda, jekk il-kambjala tkun
migbuda ghal certu zmien "vista", il-gurnata li fiha l-
kambjala tigi pprezentata ghall-accettazzjoni ma
tinghaddx, u fil-kaz li l-kambjala tkun migbuda ghal
certu zmien mid-data, il-gurnata tad-data tal-kambjala
ma tinghaddx;
(b) jekk iz-zmien hu indikat b’gimghat jew b’xhur, fil-
gurnata tal-gimgha jew tax-xahar li tkun taqbel, fl-
isem jew fin-numru, mal-gurnata li fiha l-kambjala
tkun giet ipprezentata ghall-accettazzjoni jew mal-
gurnata tad-data tal-kambjala:
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        31
Izda, kemm-il darba din il-gurnata ma tkunx
tidhol fix-xahar li fih ghandu jsir il-hlas, il-kambjala
titqies maghluqa fl-ahhar gurnata ta’ dak ix-xahar.
Nofs xahar.
hmistax-il gurnata.
Kalendarju 
Gregorjan.
178. Ix-xhur huma dawk skond il-kalendarju Gregorjan.
Kambjala migbuda 
skond l-uzu.
179. Il-kambjala migbuda bhala li tithallas skond l-uzu ghandha
tithallas wiehed u ghoxrin gurnata minn dak in-nhar li tigi
ipprezentata ghall-accettazzjoni.
Meta ma 
jissemma’ ebda 
zmien, il-kambjala 
tithallas "a vista".
180. Jekk ma jkunx gie indikat xi wiehed miz-zminijiet
imsemmija fl-artikolu 172, il-kambjala tithallas "a vista".
Meta l-gurnata ta’ 
l-iskadenza hija l-
Hadd, ecc. 
Emendat: 
V.1904.8.
181. Jekk il-gurnata li fiha taghlaq kambjala hija gurnata ta’
nhar ta’ Hadd jew festa kmandata jew tal-Gimgha l-Kbira jew ta’
gurnata ohra ta’ vakanza pubblika, hija ghandha tithallas il-gurnata
ta’ wara, li ma tkunx vakanza pubblika.
Meta t-trattarju jigi 
ddikjarat fallut.
182. Il-kambjala titqies maghluqa mill-waqt li l-persuna li fuqha
tkun migbuda tigi iddikjarata falluta, u f’dan il-kaz il-pussessur
jista’ jaghmel il-protest tal-kambjala msemmi fl-artikolu 191; izda
t-traent u l-giranti jistghu, jekk jigu msejhin ghall-hlas, jiddiferixxu
l-hlas sa dak in-nhar li l-kambjala taghlaq skond il-kondizzjonijiet
li tahthom tkun giet migbuda, billi jaghtu l-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
B’liema flus 
tithallas il-
kambjala.
183. Il-kambjala ghandha tithallas bix-xorta ta’ flus imsemmija
fiha. Izda, jekk ix-xorta ta’ flus imsemmija fil-kambjala hija
immaginarja jew m’ghandhiex kors legali fil-lok li fih ghandu jsir
il-hlas, u fil-kambjala ma jkunx hemm imsemmi l-valur ta’ dik ix-
xorta ta’ flus, il-hlas isir bil-flus li ghandhom kors legali fil-lok tal-
hlas, f’somma li taqbel mal-valur tal-flus imsemmija fil-kambjala
fiz-zmien li din taghlaq, kemm-il darba t-traent, bl-uzu tal-klawsola
in effettivi jew ta’ klawsola ohra bhalha, ma jkunx wera r-rieda li l-
hlas isir fix-xorta ta’ flus minnu msemmija, basta li din ix-xorta ta’
flus ma tkunx immaginarja.
Min ihallas mhux 
obbligat jivverifika 
l-awtenticita  tal-
gîri .
184. Dak li jhallas kambjala mhux obbligat jivverifika l-
awtenticita  tal-gîri .
Hlas qabel l-
eghluq.
185. Dak li jhallas kambjala qabel ma taghlaq iwiegeb ghall-
validita  tal-hlas. 
Hlas fl-eghluq 
minghajr 
oppozizzjoni jgib 
il-helsien.
186. Dak li jhallas kambjala meta taghlaq, u minghajr
oppozizzjoni, jitqies mehlus skond il-ligi.
Il-pussessur ma’ 
jistax jigi mgieghel 
jircievi l-hlas qabel 
l-eghluq.
187. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax jigi mgieghel jircievi l-
hlas taghha qabel ma taghlaq.
Hlas tat-tieni, it-
tielet, ecc.
188. Il-hlas ta’ kambjala maghmul fuq it-tieni, it-tielet, jew
ezemplar iehor, jiswa, basta li jkun specifikat fuq dan it-tieni, it-
tielet, jew ezemplar iehor, li dan il-hlas inehhi l-effett ta’ l-
  32      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
ezemplari l-ohra tal-kambjala.
Meta l-ezemplar 
accettat tal-
kambjala ma jigix 
mehud lura minn 
min ihallas.
189. Dak li jhallas kambjala fuq it-tieni, it-tielet, jew ezemplar
iehor, minghajr ma jiehu lura l-ezemplar li fuqu jkun accetta, ma
jigix mehlus quddiem it-terz li jkollu f’idejh l-ezemplar accettat,
bla hsara tal-jedd ta’ regress kontra dak li lilu hallas bla ma kien
imiss.
Meta jigu accettati 
zewg ezemplari 
jew izjed.
190. Meta kambjala tingibed fl-ewwel, fit-tieni, fit-tielet, jew
f’aktar ezemplari, u t-trattarju jaccetta izjed minn ezemplar wiehed,
hu obbligat ihallas l-ezemplari kollha accettati li jigu pprezentati
lilu fl-iskadenza minn kull pussessur taghhom, bla hsara tal-jedd ta’
regress kontra dak li jkun ghamel uzu ta’ izjed minn ezemplar
wiehed tal-kambjala.
Protest ghal nuqqas 
ta’ hlas.
191. Ir-rifjut tal-hlas ta’ kambjala ghandu jigi ippruvat bi
protest, li jissejjah protest ghal nuqqas ta’ hlas.
Hlas ta’ kambjala 
mhux imdawra lill-
pussessur.
192. Dak li jitlob il-hlas ta’ kambjala li ma tkunx giet imdawra
lilu, izda li, fl-istess hin, juri li giet lilu mibghuta biex idahhal il-
hlas taghha, jista’, billi jaghti garanzija tajba, jitlob il-hlas taghha,
u jista’ jipprotestaha jekk ma tigix imhallsa.
Responsabbilta  tal-
pussessur li 
jithallas tal-
kambjala. 
193. Il-pussessur ta’ kambjala li jircievi l-hlas taghha, u l-
giranti kollha ta’ qablu, huma garanti lejn dak li hallasha tal-
validita  tal-gîri  kollha ta’ qabel.
Il-hlas isir kontra l-
kunsinna tal-
kambjala. 
194. Bla hsara tal-kaz imsemmi fl-artikoli 201 u 202, id-debitur
mhux obbligat ihallas il-kambjala hlief kontra l-kunsinna taghha bl-
ircevuta kif imiss.
Hlas ta’ bicca mis-
somma.
195. (1) Il-pussessur tal-kambjala ma jistax jirrifjuta li jircievi
minghand it-trattarju bicca biss mis-somma msemmija fiha, ukoll
meta l-kambjala tkun giet accettata mit-trattarju nnifsu, jew minn
haddiehor, ghas-somma kollha, imma l-pussessur ghandu
jipprotestaha ghall-bqija.
(2) Izda, dak li jkun hallas bicca ma jistax jitlob li l-kambjala
tigi ikkunsinnata lilu, imma hu jista’ jitlob biss li s-somma li hallas
tigi mnizzla fuq il-kambjala, u li tigi ikkunsinnata lilu kopja taghha
bl-ircevuta tas-somma mhallsa.
Meta l-kambjala 
ma tigix 
ipprezentata ghall-
hlas.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
196. Jekk il-kambjala ma tigix ipprezentata ghall-hlas meta
taghlaq, l-accettant jista’, wara li jaghlaq iz-zmien li fih imissu jsir
il-protest ghal nuqqas ta’ hlas, iqieghed l-ammont tal-kambjala fil-
Prim’ Awla tal-Qorti Civili, bi spejjez u riskju tal-pussessur.
Eccezzjonijiet 
persunali ghall-
giranti.
197. L-eccezzjonijiet li huma persunali ghall-giranti ma
jistghux jinghataw kontra l-pussessur ta’ kambjala.
Eccezzjonijiet 
persunali ghall-
pussessur.
198. (1) L-eccezzjonijiet li huma persunali ghall-pussessur tal-
kambjala ma jistghux idewmu l-hlas taghha, jekk ma jkunux
likwidi u li jistghu jinqatghu malajr fil-kawza li tkun miexja.
(2) Jekk dawn l-eccezzjonijiet ikunu jinhtiegu ezami fit-tul, is-
smigh taghhom isir f’kawza ghaliha, u, sadanittant, il-kundanna
ghall-hlas tal-kambjala, bil-garanzija jew minghajrha, skond ma
jidhrilha l-qorti, m’ghandhiex tkun imdewma.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        33
Oppozizzjoni 
ghall-hlas ta’ 
kambjala.
199. Ma tistax issir oppozizzjoni ghall-hlas ta’ kambjala hlief
fil-kaz ta’ telf tal-kambjala jew ta’ falliment tal-pussessur. 
Telf ta’ kambjala 
mhux accettata.
200. Fil-kaz ta’ telf ta’ kambjala mhux accettata, sid il-kambjala
jista’ jitlob il-hlas taghha fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew
ezemplar iehor.
Telf ta’ kambjala 
accettata.
201. Jekk il-kambjala mitlufa tkun accettata, il-hlas ma jistax
jintalab fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew ezemplar iehor, kemm-il
darba dak li jitlob il-hlas ma jippruvax kif imiss il-jedd tieghu u ma
jaghtix garanzija tajba.
Meta l-pussessur 
ma jistax 
jipprezenta 
ezemplar tal-
kambjala.
202. Meta dak li tilef il-kambjala, accettata jew le, ma jistax
jipprezenta t-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew ezemplar iehor taghha, hu
jista’ madankollu jitlob u jiehu l-hlas taghha, jekk jipprova kif
imiss il-jedd tieghu fuqha u jaghti garanzija tajba.
Meta tispicca l-
obbligazzjoni li 
tinholoq bil-
garanzija.
203. L-obbligazzjoni li tinholoq bil-garanzija msemmija fl-
ahhar zewg artikoli qabel dan, tispicca wara tliet snin.
Meta jista’ jintalab 
li l-ammont tal-
kambjala mitlufa 
jigi ddepozitat. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
204. Jekk ma tinghatax il-garanzija msemmija fl-artikoli 201 u
202, jista’ jintalab, meta ssir il-prova tal-jedd mehtiega f’dawk l-
artikoli, li s-somma li ghandha tithallas fuq il-kambjala mitlufa tigi
mqieghda fil-Prim’ Awla tal-Qorti Civili.
Protest fil-kaz ta’ 
kambjala mitlufa.
205. Fil-kaz ta’ nuqqas ta’ hlas fuq talba maghmula ghalhekk,
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 201 u 202, sid il-kambjala
mitlufa ghandu, sabiex izomm il-jeddijiet tieghu kollha, jaghmel att
ta’ protest, u jinnotifikah lit-traent u lill-giranti, fiz-zmien u bil-
mod bhal ma jinghad izjed ’il quddiem dwar il-protest ghal nuqqas
ta’ hlas.
Obbligu tal-girant 
immedjat lejn il-
giratarju tieghu 
f’kaz ta’ kambjala 
mitlufa. 
206. Sid il-kambjala mitlufa, sabiex jiehu t-tieni, it-tielet, jew
ezemplar iehor taghha, ghandu jitlobha lill-girant immedjat tieghu
u dan il-girant hu fl-obbligu li jaghtih l-ghajnuna tieghu u l-uzu ta’
ismu biex jagixxi kontra l-girant tieghu nnifsu, u hekk minn girant
ghall-iehor sat-traent tal-kambjala.
Sid il-kambjala 
mitlufa hu obbligat 
ghall-hlas ta’ l-
ispejjez.
207. Sid il-kambjala mitlufa hu obbligat ghall-hlas ta’ l-ispejjez
kollha li jsiru minhabba t-telf taghha.
Responsabbilta  
ghad-danni fil-kaz 
ta’ rifjut ta’ ghoti 
tat-tieni, it-tielet 
jew ezemplar 
iehor.
208. Dak li jirrifjuta li jaghti t-tieni, it-tielet, jew ezemplar
iehor, meta tkun giet mitluba lilu skond l-artikolu 206, iwiegeb
ghad-danni u l-imghaxijiet.
FUQ IL-HLAS GHALL-UNUR TAL-FIRMA JEW B’INTERVENT
Hlas ghall-unur.
min irid jista’ jindahal u jhallasha taht protest ghall-unur tat-traent
jew ta’ wiehed mill-giranti.
Kif ghandu 
jirrizulta.
210. Il-hlas ghall-unur ghandu jigi msemmi fl-att tal-protest jew
f’att iehor wara bhala zieda mieghu jew imdahhal fih.
  34      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Jeddijiet u dmirijiet 
ta’ min ihallas 
ghall-unur.
211. (1) Dak li jhallas kambjala b’intervent jidhol fil-jeddijiet
tal-pussessur, u fid-dmirijiet tieghu dwar il-formalitajiet li
ghandhom jigu mharsa.
(2) Barra minn dan, hu ghandu jaghti minnufih avviz tal-hlas lil
dak li ghall-unur tieghu jkun indahal, taht piena tad-danni u
imghaxijiet.
Helsien tal-giranti. 212. (1) Jekk il-hlas b’intervent isir ghall-unur tat-traent, il-
giranti kollha jigu mehlusa.
(2) Jekk il-hlas isir ghall-unur ta’ girant partikolari, il-giranti
kollha ta’ warajh jigu mehlusa.
Meta zewg persuni 
jew izjed joffru li 
jhallsu b’intervent.
213. Jekk zewg persuni jew izjed joffru li jhallsu kambjala
b’intervent, ighoddu r-regoli dwar l-accettazzjoni b’intervent.
Il-preferenza 
tinghata lit-
trattarju.
214. lzda, jekk dak li fuqu fil-bidu tkun ingibdet il-kambjala, u
li kontra tieghu jkun sar il-protest ghal nuqqas ta’ accettazzjoni,
ikun irid ihallas il-kambjala meta taghlaq, hu ghandu preferenza
fuq dawk kollha li jkunu jridu jhallsuha b’intervent.
Jedd ta’ l-accettant 
b’intervent meta l-
kambjala tigi 
mhallsa minn 
haddiehor.
215. L-accettant b’intervent, illi ma jhallasx il-kambjala
minhabba li tigi mhallsa mit-trattarju jew minn haddiehor, ghandu
jedd jitlob minghand dak li hallas il-kambjala l-ispejjez li jkun
ghamel u kummissjoni ta’ terz fil-mija.
Meta dak li jhallas 
ghall-unur jitlef il-
jedd ta’ regress.
216. Dak li jhallas kambjala ghall-unur, meta persuna ohra, li
kellha preferenza fuqu, kienet offriet li thallas il-kambjala, ma
jistax idur kontra dawk il-giranti illi kienu jigu mehlusa minn kull
obbligu li kieku halset dik il-persuna l-ohra.
Il-kambjala u l-
protest ghandhom 
jigu ikkunsinnati lil 
min ihallas ghall-
unur.
217. Dak li jhallas ghall-unur ghandu jedd ghall-kunsinna lilu
tal-kambjala nfisha u tal-protest ghal nuqqas ta’ hlas, u huwa
obbligat ghar-rimborz ta’ l-ispejjez tal-protest.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAL-PUSSESSUR
Il-pussessur 
ghandu jipprezenta 
l-kambjala ghall-
hlas jew ghall-
accettazzjoni.
218. Il-pussessur ta’ kambjala li ghandha tithallas f’Malta "a
vista", jew f’certu zmien "vista", jew skond l-uzu, hu obbligat
jipprezenta l-kambjala ghall-hlas jew ghall-accettazzjoni, fiz-
zminijiet imsemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, li jibdew ighoddu
mid-data tal-kambjala, taht piena li jitlef il-jedd tieghu ta’ regress
kontra l-giranti, u wkoll kontra t-traent jekk dan ikun ghamel il-
provvista tal-fondi ghall-hlas tal-kambjala.
Zmien li fih 
ghandha ssir il- 
prezentata.
219. Iz-zminijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan huma:
(a) sitt xhur, jekk il-kambjala hija migbuda minn lok fl-
Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-Egittu, fi Tripli,
f’Tunez, fl-Algerija jew fil-Marokk;
(b) sena, jekk il-kambjala hija migbuda minn kull lok
iehor;
(c) xahar jekk il-kambjala hija migbuda u ghandha
tithallas f’Malta:
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        35
Izda, fi zmien ta’ gwerra fuq il-bahar, iz-zminijiet
imsemmija fil-paragrafi (a) u (b) jigu irduppjati.
Kambjala li 
ghandha tithallas 
barra minn Malta.
220. L-istess telf ta’ jedd imsemmi fl-artikolu 218 ibati l-
pussessur ta’ kambjala migbuda f’Malta, u li ghandha tithallas "a
vista", jew f‘certu zmien "vista", jew skond l-uzu, f’wiehed jew
iehor mill-pajjizi msemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan, jekk il-
pussessur ma jipprezentahiex ghall-hlas jew ghall-accettazzjoni fiz-
zminijiet imsemmijin f’dak l-artikolu.
Xi kambjali jistghu 
ma jigux 
ipprezentati ghall-
accettazzjoni.
221. Il-pussessur ta’ kambjala migbuda ghal certu zmien jew
jum determinat, jew ghal certu zmien mid-data, mhux obbligat
jipprezenta l-kambjala ghall-accettazzjoni, izda jekk jaghzel li
jipprezentaha ghandu jipprotestaha jekk ma tigix accettata.
Meta t-traent jew 
il-giranti jaghtu 
ordnijiet xort’ 
ohra.
222. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 218, 220 u 221 ma
jghoddux ghat-traent u ghall-giranti li jkunu taw b’mod li jiswa
ordnijiet xort’ ohra.
Il-prezentata ghall-
hlas ghandha ssir 
fl-iskadenza.
223. Il-pussessur ta’ kambjala ghandu jipprezentaha ghall-hlas
dak in-nhar li taghlaq.
Fejn ghandhom 
isiru l-prezentata, 
il-protest, ecc.
224. Il-prezentata ta’ kambjala ghall-accettazzjoni jew ghall-
hlas, il-protest, it-talba ghal ezemplar ta’ kambjala, kif ukoll l-atti
l-ohra kollha kontra persuna partikolari dwar il-kambjala,
ghandhom isiru fil-lok tal-kummerc ta’ din il-persuna inkella ta’
fejn toqghod bid-dar.
L-accettazzjoni ma 
tistax tintalab nhar 
ta’ Hadd, ecc. 
Emendat: 
V.1904.9.
225. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax jitlob l-
accettazzjoni taghha, jew il-kunsinna ta’ ezemplar, jew l-
esekuzzjoni ta’ att iehor dwarha, hlief f’gurnata li mhix gurnata ta’
vakanza pubblika.
(2) Jekk l-ahhar gurnata li fiha ghandha tintalab l-esekuzzjoni
ta’ xi wiehed minn dawn l-atti tkun gurnata ta’ nhar ta’ Hadd, jew
ta’ festa kmandata ohra, jew ta’ nhar il-Gimgha l-Kbira, jew
gurnata ohra ta’ vakanza pubblika, it-talba ghall-esekuzzjoni
ghandha ssir fil-gurnata ta’ wara li mhix gurnata ta’ vakanza
pubblika.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghall-
protest.
Meta ghandu jsir 
il-protest.
226. (1) Il-protest ghal nuqqas ta’ accettazzjoni ghandu jsir
fil-gurnata ta’ wara dik li fiha l-kambjala tigi ipprezentata ghall-
accettazzjoni.
(2) Il-protest ghal nuqqas ta’ hlas ghandu jsir fil-gurnata ta’
wara dik li fiha l-kambjala taghlaq.
Il-protest ghal 
nuqqas ta’ 
accettazzjoni, ecc., 
ma jehlisx lill-
pussessur mill-
protest ghal nuqqas 
ta’ hlas.
227. (1) Il-protest ghal nuqqas ta’ accettazzjoni, jew il-mewt
jew il-falliment ta’ dak li fuqu l-kambjala tkun migbuda, ma
jehilsux lill-pussessur mill-protest tal-kambjala ghal nuqqas ta hlas.
(2) Jekk l-accettant ifalli qabel ma taghlaq il-kambjala, il-
pussessur jista’ jipprotesta l-kambjala u jdur kontra min imiss.
  36      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Il-pussessur 
ghandu jitlob l-
accettazzjoni mill-
persuna msemmija 
fuq il-kambjala 
jekk it-trattarju 
jirrifjuta li 
jaccettaha.
228. Jekk fil-kambjala jkun hemm imsemmija l-persuna ghall-
accettazzjoni jew ghall-hlas b’intervent, u t-trattarju jirrifjuta li
jaccettaha, il-pussessur ghandu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra t-trattarju, jipprezentaha ghall-accettazzjoni lill-persuna
msemmija fiha.
Il-pussessur 
ghandu jitlob il-
hlas minghand l-
accettant ghall-
unur, ecc., jekk it-
trattarju jirrifjuta li 
jhallas il-kambjala.
229. Jekk il-persuna li fuqha l-kambjala tkun migbuda tirrifjuta
li thallasha, il-pussessur ghandu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra taghha, jipprezentaha ghall-hlas lill-accettant ghall-unur, u,
f’kaz ta’ rifjut ta’ dan ta’ l-ahhar, lil kull persuna ohra msemmija
fil-kambjala ghall-accettazzjoni jew ghall-hlas taghha fil-kaz ta’
bzonn.
Ir-rifjut ta’ l-
accettant ghall-
unur, ecc., ghandu 
jigi mnizzel fil-
protest jew wara. 
230. lr-rifjut, sew ta’ l-accettazzjoni kemm tal-hlas, minn wahda
mill-persuni msemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan, ghandu
jigi msemmi fl-att tal-protest kontra t-trattarju jew wara dak il-
protest.
Il-pussessur ma 
jistax jirrifjuta l-
accettazzjoni jew 
il-hlas ghall-unur 
tal-firma.
231. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata ghal nuqqas ta’
accettazzjoni jew ta’ hlas, ma jistax jirrifjuta l-accettazzjoni jew il-
hlas li wiehed joffri li jaghmel b’intervent ghall-unur tal-firma tat-
traent jew ta’ xi wiehed mill-giranti.
(2) lzda, b’din l-accettazzjoni ghall-unur tal-firma, ma
jispiccax ghall-pussessur il-jedd ghall-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
X’jiswew il-
kelmiet "minghajr 
protest ".
232. It-talba jew l-ordni li jkun hemm fil-kambjala sabiex din
titragga lura minghajr protest (retour sans protê t), tehles lill-
pussessur mill-obbligu li jipprotesta l-kambjala, izda ma tehilsux
mill-obbligu li jipprezenta l-kambjala fiz-zmien li jmiss.
Avviz ta’ nuqqas 
ta’ accettazzjoni 
jew ta’ hlas.
233. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata ghal nuqqas ta’
accettazzjoni jew ta’ hlas ghandu, minghajr dewmien, jaghti avviz
bil-miktub ta’ dak in-nuqqas lill-girant li jigi minnufih qablu.
(2) Kull girant, meta jircievi dan l-avviz, ghandu, minghajr
dewmien, jinnotifikah lill-girant li jigi minnufih qablu.
(3) L-avviz imsemmi f’dan l-artikolu ghandu jkollu mieghu l-
protest.
Meta fil-gî ra ma 
jkunx hemm l-
indirizz tal-girant.
234. Jekk girant idawwar il-kambjala lil haddiehor minghajr ma
jnizzel l-indirizz tieghu, l-avviz tan-nuqqas ta’ l-accettazzjoni jew
tal-hlas ghandu jinghata lill-girant li jigi minnufih qablu.
Meta l-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
235. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax, ghal nuqqas ta’ hlas,
idur kontra t-traent jew kontra l-giranti - 
(a) jekk il-kambjala ma tkunx giet ipprezentata ghall-
accettazzjoni, meta hu mehtieg, jew ghall-hlas, lit-
trattarju jew lill-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u
229;
(b) jekk il-pussessur jirrifjuta l-accettazzjoni jew il-hlas
minghand wiehed li ried jindahal ghall-unur tal-firma
tat-traent jew ta’ xi wiehed mill-giranti.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        37
Kazijiet ohra li 
fihom il-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
236. Il-pussessur lanqas ma jkollu jedd idur kontra l-giranti jew
kontra t-traent li jkun ghamel il-provvista tal-fondi f’idejn it-
trattarju jew f’idejn il-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u 229,
jekk hu jkun naqas jaghmel dak li hu mehtieg skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 226, 230 u 233.
Kif jista’ jigi 
ezercitat il-jedd ta’ 
regress.
237. Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata ghal nuqqas ta’ hlas
ghandu jedd idur kontra l-obbligati kollha flimkien, jew kontra
wiehed biss jew kontra xi whud minnhom, minghajr ma jitlef il-
jedd tieghu rigward dawk li kontra taghhom ma jkunx agixxa, u
huwa mhux obbligat jimxi skond l-ordni tal-gîr i.
Zmien li fih 
ghandu jigi 
ezercitat il-jedd ta’ 
regress kontra l-
giranti u t-traenti li 
joqoghdu f’Malta.
238. Il-jedd ta’ regress kontra l-giranti u t-traenti li jkunu
joqoghdu f’Malta, ghal kambjali, ipprotestati ghal nuqqas ta’ hlas,
migbuda f’Malta u li ghandhom jithallsu band’ohra, ghandu jigi
ezercitat fiz-zmien -
(a) ta’ tnax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tithallas f’lok
fl-Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-Egittu, fi Tripli,
f’Tunez, fl-Algerija jew fil-Marokk;
(b) ta’ tmintax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tithallas
f’kull pajjiz iehor:
Izda dawn iz-zminijiet jigu irduppjati fi zmien ta’ gwerra
fuq il-bahar.
Meta jibda jghaddi 
z-zmien.
239. Iz-zminijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan jibdew
ighoddu - 
(a) ghall-pussessur tal-kambjala, minn dak in-nhar tal-
protest ghal nuqqas ta’ hlas;
(b) ghal kull wiehed mill-giranti minn dak in-nhar li jkun
gie mitlub lilu l-hlas, jekk ihallas volontarjament, jew,
jekk le, minn dak in-nhar li tigi maghmula kontra
tieghu t-talba gudizzjarja ghall-hlas.
Telf tal-jedd ta’ 
regress bl-eghluq 
taz-zmien.
240. Wara li jaghlqu z-zminijiet imsemmijin fl-ahhar zewg
artikoli qabel dan, il-pussessur u l-giranti tal-kambjala jitilfu l-jedd
ta’ regress.
Falliment ta’ 
wahda jew izjed 
mill-persuni 
obbligati fil-
kambjala.
241. (1) F’kaz ta’ falliment ta’ wahda jew izjed mill-persuni
obbligati fil-kambjala ipprotestata, il-pussessur taghha jista’ jgib ’il
quddiem it-talba tieghu ghall-hlas kollu ta’ dak li jkollu jiehu
kontra l-massa ta’ kull wiehed mill-falluti.
(2) Meta jitqassam u jittiehed sehem mill-massa ta’ wiehed
mill-falluti, il-persuni obbligati fil-kambjala, li ma jkunux falluti,
kif ukoll il-massi tal-falluti l-ohra, jigu mehlusa biss sas-somma
tas-sehem li jkun hekk ittiehed.
Meta l-pussessur 
jaccetta akkordju 
volontarju.
242. (1) Izda, jekk il-pussessur tal-kambjala jaghmel akkordju
volontarju mat-traent jew ma’ l-accettant, huwa jitlef il-jedd ta’
regress kontra l-giranti kollha.
(2) Jekk l-akkordju jsir ma’ wiehed mill-giranti, il-pussessur
jitlef il-jedd ta’ regress kontra l-giranti kollha ta’ wara izda jzomm
il-jeddijiet tieghu kontra l-accettant. Huwa jzomm ukoll il-jeddijiet
tieghu kontra l-giranti ta’ qabel u kontra t-traent, jekk dawn il-
  38      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
giranti jew it-traent ma jippruvawx li batew hsara b’dak l-akkordju,
u kemm-il darba l-pussessur ikun zamm espressament il-jeddijiet
tieghu kontra taghhom.
(3) Jekk l-akkordju jigi maghmul mat-traent, l-accettant, jekk
ma tkunx giet lilu maghmula l-provvista tal-fondi, jibqa’ mehlus
minn kull ohbligazzjoni.
(4) Jekk, fl-ahharnett, l-akkordju jkun gie maghmul
volontarjament ma l-accettant, u dan kellu l-provvista ta’ fondi, il-
pussessur jitlef il-jedd ta’ regress kontra t-traent.
Meta l-jedd ta’ 
regress jerga’ jibda 
jsehh.
243. Il-jedd ta’ regress jerga’ jibda jsehh favur il-pussessur
kontra t-traent jew kontra dak fost il-giranti illi, wara li jaghlqu z-
zminijiet stabbiliti ghall-protest, ghall-avviz, u ghall-ezercizzju tal-
jedd hawn fuq imsemmi, jircievi b’akkont, jew b’kumpens, jew
b’kull mod iehor, il-fondi iddestinati ghall-hlas tal-kambjala.
Min ihallas ghandu 
jedd ghall-
kunsinna lilu tal-
kambjala.
244. Kull debitur ta’ kambjala ghandu jedd, meta jhallas l-
ammont taghha, flimkien ma’ l-imghaxijiet u l-ispejjez incidentali,
jitlob li l-kambjala tigi ikkunsinnata lilu bis-saldu fuqha.
L-accettazzjoni u l-
gîri  jiswew ukoll 
jekk il-firma tat-
traent tkun falza.
245. L-accettazzjoni u l-gîri , jekk huma veri, jibqghu jiswew,
ghad li l-firma tat-traent tkun falza jew iffalsifikata.
Jekk il-kambjala 
jkun fiha 
accettazzjoni jew 
gîra  falza.
246. Jekk kambjala jkun fiha accettazzjoni jew gîra  falza jew
iffalsifikata, il-giranti kollha u t-traent, li l-firem taghhom ikunu
veri, jibqghu obbligati f’dik il-kambjala.
FUQ IL-PROTEST
Il-protest ghandu 
jsir b’nutar 
pubbliku.
247. Il-protesti ghal nuqqas ta’ accettazzjoni jew ta’ hlas
ghandhom isiru b’nutar pubbliku, illi ghandu jmur fil-lok fejn il-
persuna, li ghandha taccetta jew thallas, ikollha l-kummerc taghha
jew tkun toqghod bid-dar, u jitlobha taccetta l-kambjala jew thallas
l-ammont taghha.
Forma tal-protest. 248. (1) L-att ta’ protest ghandu jkun fih kopja kelma b’kelma
tal-kambjala, ta’ l-accettazzjoni, jekk tkun ga  giet accettata, tal-
gîri,  u ta’ l-ordnijiet moghtijin fiha, u ghandu jkun fih ukoll -
(a) l-isem ta’ dak li favur tieghu jsir il-protest;
(b) t-talba biex jaccetta jew biex ihallas, maghmula lil dak
li kontra tieghu jsir il-protest;
(c) il-fatt jekk dak li ghandu jaccetta jew ihallas kienx
prezenti jew assenti;
(d) ir-raguni tar-rifjut ta’ l-accettazzjoni jew tal-hlas;
(e) id-data li fiha t-talba giet maghmula jew tfittxet li tigi
maghmula izda bla effett.
(2) Fil-kaz ta’ accettazzjoni jew ta’ hlas ghall-unur tal-firma,
fil-protest ghandu jinghad minn min, ghall-unur ta’ min, u b’liema
mod il-kambjala giet accettata jew imhallsa.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        39
Meta n-nutar ma 
jirnexxilux isib il-
persuna.
249. Meta n-nutar ma jirnexxilux isib lill-persuna li ghandha
taccetta jew thallas, jew ma jirnexxilux isir jaf jekk din il-persuna
ghandhiex lok tal-kummerc taghha, jew ma jirnexxilux isib fejn
toqghod bid-dar, hu ghandu jfisser espressament fil-protest li t-
tfittix tieghu baqa’ bla effett.
Ghandu jsir protest 
wiehed biss ukoll 
meta t-talba ssir lil 
diversi persuni.
250. Meta t-talba ghall-accettazzjoni jew ghall-hlas ghandha
ssir lil zewg persuni jew izjed, hu bizzejjed li jigi maghmul att ta’
protest wiehed dwar dik it-talba.
In-nuqqas ta’ 
protest ma jistax 
jissewwa b’mezz 
iehor.
251. Ebda att iehor mill-pussessur tal-kambjala ma jista’ jiswa
minflok l-att tal-protest, minbarra l-kazijiet imsemmjin fl-artikoli
199, 200, 201 u 202 dwar it-telf tal-kambjali.
FUQ IR-RIKAMBJU
Kif isir.
Tifsir ta’ rivalsa.
jithallas minghand it-traent jew minghand wiehed mill-giranti, tal-
kreditu tieghu bhala pussessur ghall-kambjala ipprotestata, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 256.
Kif hu irregolat ir-
rikambju.
254. Ir-rikambju hu irregolat skond kif ikun sejjer il-kambju tal-
lok fejn tingibed ir-rivalsa fuq il-lok fejn isir ir-rimborz.
Kont ta’ ritorn.
ritorn".
X’ghandu jkun fih 
il-kont.
256. (1) Dan il-kont ghandu jikkomprendi -
(a) l-ammont tal-kambjala ipprotestata;
(b) l-ispejjez tal-protest, u spejjez legittimi ohra, bhal
dawk ta’ kummissjoni, ta’ senserija u ta’ postagg;
(c) l-isem ta’ dak li fuqu tigi migbuda r-rivalsa, u r-rata
tal-kambju li bih giet innegozjata, iccertifikat minn
sensal jew minn zewg kummercjanti.
(2) Il-kont hawn fuq imsemmi ghandu jkollu mieghu l-
kambjala ipprotestata u l-protest.
Meta m’hemmx 
kwotazzjoni ta’ 
kambju bejn il-lok 
fejn issir ir-rivalsa 
u dak li fuqu tigi 
migbuda.
257. Meta ma jkunx hemm kwotazzjoni ta’ kambju bejn il-lok
fejn issir ir-rivalsa u l-lok li fuqu tigi migbuda, ir-rikambju jinqies
skond kif ikun sejjer il-kambju fl-eqreb lok ghal dak li fuqu tigi
migbuda r-rivalsa.
Imghaxijiet.
nuqqas ta’ hlas, fuq l-ispejjez tal-protest, u fuq kull spiza legittima
ohra, jibda ghaddej minn dak in-nhar tal-protest.
Ma jistax jintalab 
hlas fuq rivalsa fin-
nuqqas tac-
certifikat.
259. Ebda hlas ma jista’ jintalab fuq rivalsa kemm-il darba l-
kont ta’ ritorn ma jkollux mieghu c-certifikat mehtieg fl-artikolu
256.
  40      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Sub-titolu II
FUQ IL-BILJETTI NEGOZZJABBLI JEW PROMISSORY NOTES, U 
MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW KAXXIERA
Disposizzjonijiet 
dwar il-kambjali li 
jghoddu ghall-
biljetti negozjabbli.
260. Id-disposizzjonijiet li jghoddu ghall-kambjali u li
jirrigwardaw il-gî ra, l-obbligazzjoni in solidum, l-avall, iz-zmien
ta’ l-iskadenza, il-hlas, il-hlas ghall-unur, il-protest, id-dmirijiet u
l-jeddijiet tal-pussessur, u r-rikambju, ighoddu ghall-biljetti
negozjabbli jew promissory notes.
X’ghandu jkun fih 
biljett negozjabbli.
261. (1) Il-biljett negozjabbli jew promissory note ghandu
jkun fih id-data, is-somma li ghandha tithallas, l-isem tal-persuna li
favur taghha jew ghall-ordni taghha huwa ffirmat, iz-zmien li fih
ghandu jsir il-hlas, u l-valur moghti fi flus, f’merkanzija, b’akkont,
jew xort’ohra.
(2) Il-biljett negozjabbli jew promissory note jista’ jkun
migbud li jithallas lill-purtatur.
Mandati jew 
cheques.
262. (1) Il-mandati jew cheques fuq bankiera jew kaxxiera
ghandu jkun fihom id-data, is-somma li ghandha tithallas, u jistghu
jsiru li jithallsu lill-persuna msemmija bl-isem, jew ghall-ordni
taghha, jew ghall-purtatur.
(2) Huma jithallsu mal-prezentata taghhom.
Konsegwenza meta 
tiddawwar il-
prezentata tac-
cheque.
263. Jekk il-pussessur ta’ cheque jonqos li jsarrfu fi zmien tlitt
ijiem mid-data tieghu, u, wara dan iz-zmien, il-bankier jew kaxxier
jirrifjuta jhallsu, il-pussessur li jkun ircieva c-cheque minghand
terza persuna ma jistax idur kontra din il-persuna, u lanqas kontra l-
persuna li tkun gibdet ic-cheque jekk din tipprova li kellha f’idejn
il-bankier jew kaxxier fondi bizzejjed ghall-hlas ta’ dak ic-cheque,
u li dawn il-fondi ma gewx nieqsa bi htija taghha.
Titolu VIII
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KONT KURRENT
X’inhu kont 
kurrent.
264. Il-kont kurrent hu kuntratt li bih zewg persuni jiftiehmu li
r-rimessi ta’ xulxin jigu mnizzlin f’kont bhala partiti ta’ dejn u ta’
kreditu, bl-obbligu tal-parti li kontra taghha jinsab bilanc meta
jinghalaq il-kont li thallas dak il-bilanc.
Proprjeta  tar-
rimessi.
265. Kull rimessa li ssir b’esekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt titqies
li ghaddiet bi proprjeta  assoluta minn dak li ghamilha ghal dak li
rceviha.
Partiti ta’ dejn u ta’ 
kreditu.
266. Il-partiti ta’ dejn u ta’ kreditu jitqiesu li huma zewg
ammonti indivizibbli:
Izda, jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, jibqa’ shih kull
jedd ta’ azzjoni jew eccezzjoni dwar l-atti u l-kuntratti li minnhom
ikollha origini kull wahda mir-rimessi; u, jekk dawk l-atti jew
kuntratti jigu annullati, il-partiti li jkollhom x’jaqsmu maghhom
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        41
jitnehhew mill-kont.
Jekk kreditu 
iggarantit ighaddi 
fil-kont kurrent.
267. (1) Il-parti li ddahhal fil-kont kreditu iggarantit b’rahan
jew b’ipoteka ghandha jedd tinqeda b’dik il-garanzija ghall-hlas
tal-bilanc li jinsab favur taghha.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghall-
kreditu, imghoddi f’kont kurrent, li jkun iggarantit bl-obbligazzjoni
ta’ garanti jew ta’ kondebitur.
Rimessi ta’ krediti 
maghluqa.
268. (1) Ir-rimessi kollha ta’ krediti maghluqa, tkun liema
tkun l-origini taghhom, jitqiesu mghoddija f’kont kurrent taht il-
klawsola "suggetta ghall-inkass".
(2) Jekk dan id-dejn jibqa’ mhux imhallas, min jircievi r-
rimessa jista’ jaghzel jew li jhassar il-partita minn fuq il-kont
inkella li jagixxi kontra min ghamel ir-rimessa ghall-hlas tad-dejn. 
Mandat ta’ 
sekwestru kontra l-
kurrentista.
269. Il-kreditur ta’ kurrentista jista’ jitlob kontra d-debitur
tieghu mandat ta’ sekwestru f’idejn il-kurrentista l-iehor, izda dan
is-sekwestru jsir jiswa biss meta u jekk jinsab bilanc finali favur
dan id-debitur fl-eghluq tal-kont.
Id-debitur ma 
jistax igharraq il-
pozizzjoni tieghu 
fil-kont kurrent.
270. (1) Id-debitur ma jistax, wara l-esekuzzjoni tas-sekwestru
msemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, igharraq il-kondizzjoni tal-
kreditu tieghu b’rimessi godda:
Izda r-rimessi li jkollhom titolu minn jedd akkwistat mill-
kurrentista l-iehor qabel il-hrug tas-sekwestru, ma jitqisux li huma
rimessi godda.
(2) Il-kurrentista sekwestratarju jista’, wara l-esekuzzjoni tas-
sekwestru, jitlob li jholl il-kuntratt.
Il-kont jinghalaq 
kull sena.
271. Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’ohra, il-kont kurrent jinghalaq
kull sena.
Effetti tal-mewt, 
inkapacita  jew 
falliment ta’ 
kurrentista.
272. Il-mewt, jew l-inkapacita  jew il-falliment ta’ kurrentista
wara li jinfetah il-kont, ma jwaqqghux il-kuntratt, jekk il-werriet,
jew ir-rapprezentant, jew il-kurrentista l-iehor, skond il-kaz, ma
jaghzlux li jhollu il-kuntratt bil-mezz ta’ att gudizzjarju ghal dan l-
effetti fi zmien tliet xhur minn dak in-nhar tal-mewt, ta’ l-
inkapacita  jew tal-falliment.
  42      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMERC MARITTIMU U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ NOLEGG
Sub-titolu I
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Kuntratt ta’ 
nolegg.
273. Il-kuntratt ta’ nolegg huwa ftehim ghall-kiri ta’ bastimenti.
Xorta ta’ noleggi. 274. In-nolegg jista’ jsir -
(a) ghall-bastiment kollu jew ghal bicca minnu; ghal vjagg
wiehed jew izjed;
(b) bil-kolletta, jigifieri, meta l-kaptan jircievi merkanzija
separatament minn diversi persuni biex ighabbiha u
jgorrha.
Meta l-kuntratt 
ghandu jsir bil-
miktub.
275. Jekk il-bastiment, noleggat sew jekk kollu jew bicca
minnu, huwa ta’ purtata ta’ izjed minn tletin tunnellata, il-kuntratt
ma jiswiex jekk ma jsirx bil-miktub.
Regoli dwar iz-
zmien tat-taghbija 
u tal-hatt, jekk ma 
jkunx hemm 
ftehim.
276. Jekk iz-zmien ghat-taghbija jew ghall-hatt ma jkunx
stabbilit fil-ftehim, ghandhom jitharsu r-regoli li gejjin:
(a) iz-zmien ghat-taghbija jew ghall-hatt f’Malta hu ta’
tmint ijiem, meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ mitt
tunnellata jew anqas; ta’ tnax-il gumata, meta l-
bastiment hu ta’ purtata ta’ izjed minn mitt tunnellata
izda mhux izjed minn mitejn; ta’ ghoxrin gurnata,
meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ izjed minn mitejn
tunnellata. Dan iz-zmien jibda jghodd minn meta l-
kaptan jiddikjara li hu lest biex ighabbi jew ihott.
Il-granet imsemmijin f’dan l-artikolu huma
granet tax-xoghol wahda wara l-ohra.
(b) F’postijiet barra minn Malta, iz-zmien ghat-taghbija
jew ghall-hatt hu stabbilit mil-ligijiet u l-uzu tal-lok
tat-taghbija jew tal-hatt, u meta t-taghbija jew il-hatt
ghandhom isiru f’postijiet diversi, iz-zmien hu
stabbilit mil-ligijiet u l-uzu tal-lok fejn titghabba jew
tithatt l-ahhar bicca tat-taghbija.
Meta t-taghbija jew 
il-hatt ghandhom 
isiru bicca f’lok u 
l-bqija f’iehor.
277. Jekk bicca mit-taghbija ghandha titghabha jew tithatt f’lok
u l-bqija f’iehor, iz-zmien mehud fit-tragitt minn lok ghal iehor ma
jigix maghdud fiz-zmien stabbilit ghat-taghbija jew ghall-hatt.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        43
Meta n-noleggant 
jaghmel 
dikjarazzjoni mhix 
vera dwar il-
purtata tal-
bastiment.
278. (1) Jekk in-noleggant jiddikjara li l-bastiment hu ta’
purtata akbar milli jkun, hu jbati tnaqqis proporzjonat tan-nol, u
jwiegeb ghad-danni u mghaxijiet lejn in-noleggatur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux meta d-
differenza bejn il-purtata iddikjarata u l-vera ma taqbizx l-erbghin
parti tat-tunnellagg veru tal-bastiment.
Meta jista’ jintalab 
il-hlas tan-nol. 
279. Il-hlas tan-nol jista’ jintalab minnufih wara l-kunsinna tat-
taghbija.
Minn meta n-nol 
jibda ghaddej, 
meta l-bastiment 
hu noleggat bix-
xahar.
280. (1) Meta l-bastiment hu noleggat bix-xahar, in-nol jibda
ghaddej mill-waqt li jinbeda l-vjagg.
(2) Il-vjagg jitqies mibdi hekk kif il-bastiment isiefer mil-lok
min fejn beda jghabbi, jew, jekk isiefer bla taghbija mil-lok minn
fejn ikun ghabba s-saborra.
Ix-xerrej, ecc., 
ghandu joqghod 
ghan-nolegg ga  
miftiehem mal-
bejiegh, ecc.
281. lx-xerrej ta’ bastiment jew successur iehor hu marbut bil-
kuntratt ta’ nolegg maghmul mill-bejjiegh jew pussessur iehor ta’
qablu tal-bastiment.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAN-NOLEGGANT U TAN-
NOLEGGATUR
Meta n-noleggatur 
ma jghabbi ebda 
bicca mill-
merkanzija.
282. Jekk in-noleggatur ma jghabbi ebda bicca mill-merkanzija
fiz-zmien miftiehem fil-kuntratt jew stabbilit mil-ligi, in-noleggant
jista’ jaghzel illi - 
(a) jew jitlob l-indennizz miftiehem fil-kuntratt, inkella,
jekk dan l-indennizz ma jkunx gie miftiehem,
indennizz bi stima ta’ periti; jew
(b) iholl il-kuntratt, u jitlob minghand in-noleggatur in-
nofs tan-nol; jew
(c) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq ghall-vjagg
minghajr taghbija, u, meta jispicca l-vjagg, jitlob
minghand in-noleggatur il-hlas tan-nol kollu, flimkien
ma’ l-ammont tal-kontrastallija, jekk ikun il-kaz, u
ma’ l-ispejjez tal-protest u ta’ atti ohra li n-noleggant
kellu jaghmel.
Meta n-noleggatur 
ighabbi bicca biss 
mit-taghbija.
283. Jekk fiz-zmien hawn fuq imsemmi n-noleggatur ikun
ghabba biss bicca mit-taghbija, in-noleggant jista’ jaghzel illi-
(a) jew jitlob l-indennizz imsemmi fl-ahhar artikolu qabel
dan; jew
(b) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq ghall-vjagg
bil-bicca tat-taghbija hekk imghobbija, u jitlob in-nol,
il-kontrastalliji, u l-ispejjez, kif jinghad fl-ahhar
artikolu qabel dan.
  44      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Kontribuzzjoni 
ghall-avarija 
generali meta 
noleggatur ma 
jghabbix il-
merkanzija, jew 
ighabbi biss bicca 
minnha.
284. Jekk matul il-vjagg il-bastiment, li jkun siefer minghajr
taghbija, jew b’bicca biss mit-taghbija ibati avarija li, kieku l-
bastiment kellu taghbija shiha, kienet taghti lok ghal avarija
generali, in-noleggant jista’ jitlob minghand in-noleggatur
kontribuzzjoni fuq il-proporzjon ta’ zewg terzi tal-merkanzija li
dan ma kienx ghabba.
Jekk in-noleggatur 
jirrinunzja ghall-
kuntratt.
285. Jekk in-noleggatur ma jghabbi ebda bicca mit-taghbija, u
jirrinunzja ghall-kuntratt qabel ma jibdew il-granet tal-
kontrastalliji, hu ghandu jhallas lin-noleggant in-nofs tan-nol. 
In-noleggant jista’ 
jghabbi merkanzija 
ohra flok dik li ma 
tghabbietx min-
noleggatur.
286. (1) Meta n-noleggant ghandu jedd jitlaq minghajr
taghbija, jew b’bicca biss mit-taghbija, hu jista’, biex jizgura n-nol
u l-kontribuzzjoni fil-kaz ta’ avarija generali, ighabbi merkanzija
ohra, ukoll minghajr il-kunsens tan-noleggatur.
(2) F’dan il-kaz in-noleggatur originali ghandu jedd ghall-utli
ta’ dak in-nol, u jigi mehlus mill-kontribuzzjoni ghall-avarija
generali li tkun giet imhallsa minn dik il-merkanzija l-ohra.
Meta n-noleggatur 
ighabbi izjed mill-
miftiehem.
287. Jekk in-noleggatur ighabbi izjed milli jkun gie miftiehem,
hu ghandu jhallas in-nol fuq iz-zejjed bir-rata stabbilita ghall-
kwantita  miftiehma.
Responsabbilta  
tan-noleggant 
f’kaz ta’dewmien.
288. Jekk il-bastiment ma jkunx lest, u ma jkunx fi stat li
jghabbi l-merkanzija fiz-zmien miftiehem, in-noleggant iwiegeb
ghad-danni u l-imghaxijiet lejn in-noleggatur.
Meta l-bastiment 
hu noleggat bil-
kolletta.
289. Meta bastiment hu noleggat bil-kolletta, il-kaptan ghandu
jsiefer ma’ l-ewwel rih jew ma’ l-ewwel okkazjoni tajba wara li
jaghlaq iz-zmien li fih kien miftiehem li l-bastiment ghandu jibqa’
taht taghbija, jekk bi ftehim mal-karigaturi dan iz-zmien ma jigix
imgedded.
Jeddijiet ta’ 
karigaturi 
f’kuntratt ta’ 
taghbija bil-
kolletta.
290. (1) Meta f’kuntratt ta’ taghbija bil-kolletta l-gurnata tat-
tluq ma tkunx giet miftiehma, kull wiehed mill-karigaturi jista’
jiehu lura l-merkanzija tieghu minghajr ma jhallas in-nol, billi
jaghti lura l-poloz ta’ kargu iffirmati mill-kaptan, jew billi jaghti
garanzija ghal dawk il-poloz li jkunu ga  nbaghtu, u billi jhallas l-
ispejjez kollha tat-taghbija u tal-hatt ta’ dik il-merkanzija.
(2) Izda, jekk, f’kull kaz bhal dan, il-bastiment ikollu ga
abbord izjed min-nofs it-taghbija, il-kaptan ghandu jsiefer ma’ l-
ewwel rih jew ma’ l-ewwel okkazjoni tajba, jekk jigi hekk
imgieghel bi protest mill-karigaturi li lkoll flimkien ikollhom il-
bicca l-kbira tat-taghbija, u ghandu jsiefer mhux izjed tard minn
tmint ijiem minn dak in-nhar tan-notifika ta’ dak il-protest; f’dan
il-kaz, ebda wiehed mill-karigaturi ma jista’ jiehu lura l-merkanzija
tieghu.
Meta l-bastiment 
jigi arrestat bi htija 
tan-noleggatur, 
ecc.
291. Jekk bastiment jigi arrestat fil-waqt tat-tluq, jew matul il-
vjagg, jew fil-lok tal-hatt, b’att jew bi traskuragni tan-noleggatur
jew ta’ wiehed mill-karigaturi, dan in-noleggatur jew karigatur
ghandu jhallas lin-noleggant u lill-karigaturi l-ohra d-danni kollha
u l-imghaxijiet.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        45
Meta l-bastiment 
jigi mizmum jew 
jiddewwem bi htija 
tan-noleggant.
292. In-noleggant iwiegeb ghad-danni u l-imghaxijiet lejn in-
noleggatur, jekk, b’att jew bi traskuragni tan-noleggant, il-
bastiment jigi mizmum jew jiddewwem fit-tluq, jew matul il-vjagg,
jew fil-lok tal-hatt.
Jekk in-noleggatur 
ighabbi merkanzija 
ipprojbita, ecc.
293. Jekk, bil-mohbi jew minghajr il-kunsens tan-noleggant jew
tal-kaptan, in-noleggatur jew il-karigatur ighabbi merkanzija li
taghha hija ipprojbita l-importazzjoni jew l-esportazzjoni, jew, b’xi
att iehor kontra l-ligi, fil-waqt tat-taghbija jew tal-hatt, jaghmel
hsara lill-bastiment jew lil interessati ohra, huwa fl-obbligu li
jhallas id-danni, u, ukoll jekk il-merkanzija tigi ikkonfiskata, li
jhallas in-nol kollu, u li jikkontribwixxi ghall-avarija generali, jekk
ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
ikollu bzonn ta’ 
tiswija.
294. (1) Jekk il-kaptan ikun kostrett matul il-vjagg li jaghmel
tiswijiet fil-bastiment, in-noleggatur jew il-karigatur ghandu
jistenna li l-bastiment jissewwa, jekk ma jaghzilx li jiehu lura l-
merkanzija, izda, f’dan il-kaz, ghandu jhallas in-nol kollu u
jikkontribwixxi ghall-avarija generali, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 324.
(2) Jekk il-bastiment ikun noleggat bix-xahar, in-nol jibqa’
ghaddej fiz-zmien li l-bastiment ikun jissewwa, izda jekk ikun
noleggat bil-vjagg, ma jkun hemm jedd ghal ebda zieda fin-nol.
(3) Jekk il-bastiment ma jkunx jista’ jissewwa, il-kaptan
ghandu jinnolegga bastiment iehor jew bastimenti ohra biex igorru
l-merkanzija ghal-lok tad-destinazzjoni.
(4) Jekk il-kaptan ma jsibx jinnolegga dan il-bastiment jew
bastimenti ohra fil-lok stess jew f’lok fil-qrib, in-nol ghandu
jithallas fil-proporzjon tal-parti tal-vjagg li tkun saret.
(5) Fil-kaz imsemmi fis-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu, id-
dmir tal-garr tal-merkanzija jaqa’ fuq kull wiehed mill-karigaturi,
izda n-noleggant jibqa’ obbligat mhux biss li jgharrafhom bis-
sitwazzjoni tieghu, izda li jaghmel ukoll f’dan iz-zmien dak kollu li
hu mehtieg ghall-konservazzjoni tat-taghbija.
Jekk il-bastiment 
ma kienx tajjeb 
ghall-bahar meta 
siefer.
295. In-noleggant jitlef in-nol u jwiegeb ghad-danni u l-
imghaxijiet lejn in-noleggatur, jekk dan jipprova li l-bastiment ma
kienx tajjeb ghall-bahar meta siefer.
Meta n-noleggatur 
jista’ jiehu lura l-
merkanzija matul 
il-vjagg.
296. In-noleggatur jista’ matul il-vjagg jiehu lura l-merkanzija
kollha, jew bicca minnha, basta li ebda hsara jew dewmien ma jigu
b’daqshekk ikkagunati lin-noleggaturi l-ohra, u li jhallas lill-kaptan
in-nol kollu tal-merkanzija li jiehu lura, kif ukoll is-sehem li jmissu
ghall-avarija generali jew indennizz iehor, jekk ikun hemm lok,
skond ic-cirkostanzi, bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
324.
Jekk it-taghbija ma 
tkunx tista’ tibqa’ 
tingarr.
297. Jekk, matul il-vjagg, it-taghbija, minhabba xi accident tal-
bahar, issir li ma tkunx tista’ aktar tingarr bil-bahar, in-noleggatur
jista’ jehodha lura billi jhallas in-nol fil-proporzjon tal-parti tal-
vjagg li tkun saret; izda, jekk it-taghbija ma tkunx tista’ hekk
tissokta tingarr bil-bahar minhabba difett fiha nfisha, in-noleggatur,
jekk jehodha lura, ghandu jhallas in-nol kollu.
  46      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Nol tal-merkanzija 
mibjugha matul il-
vjagg.
298. In-nol tal-merkanzija li l-kaptan ikun kostrett ibiegh matul
il-vjagg biex isewwi l-bastiment, jew biex jixtri qlugh, hbula jew
armar iehor, jew provizjonijiet, ghandu jithallas kollu, jekk il-
bastiment jasal salv fil-port, jew fil-proporzjon tal-parti tal-vjagg li
tkun saret, jekk il-bastiment jeghreq.
Nol tal-merkanzija 
mitfugha l-bahar.
299. In-nol tal-merkanzija mitfugha l-bahar ghas-salvazzjoni
komuni, jithallas b’kontribuzzjoni bhala avarija generali.
Ma jithallasx nol 
ghall-merkanzija li 
tintilef bil-gharqa 
tal-bastiment, ecc.
300. Ma jithallas ebda nol ghall-merkanzija li tintilef minhabba
li l-bastiment jeghreq, jew imur l-art, jew minhabba forza magguri
ohra, u n-noleggant ghandu jrodd in-nol li jkun thallas lilu bil-
quddiem.
In-nol ghandu 
jithallas jekk il-
merkanzija tigi 
salvata.
301. (1) Jekk il-merkanzija tigi salvata mill-gharqa jew
dizastru iehor, in-nol ghandu jithallas lin-noleggant sal-lok tad-
dizastru.
(2) Ghandu jithallas in-nol kollu jekk il-merkanzija titwassal
sal-lok tad-destinazzjoni.
Ma jithallasx jekk 
tigi salvata 
minghajr il-
ghajnuna tal- 
kaptan.
302. Ma ghandu jithallas ebda nol ghal dik il-merkanzija li tkun
parti mit-taghbija, li tigi salvata fil-bahar jew fuq xatt il-bahar,
minghajr il-ghajnuna tal-kaptan.
Hatt tat-taghbija. 303. Wara li jghaddi z-zmien miftiehem fil-kuntratt, jew
stabbilit mil-ligi ghall-hatt, in-noleggant jew il-kaptan jista’
jgieghel lin-noleggatur, jew lill-persuna li lilha tkun mibghuta t-
taghbija, biex jibda jhott it-taghbija minn fuq il-bastiment, u biex
ihallas in-nol u l-avarija.
Meta n-noleggant 
jew il-kaptan jista’ 
jhott u jiddepozita 
l-merkanzija.
304. Jekk, wara li jghaddu l-granet ta’ l-istallija, tinqala’
kwistjoni dwar il-hatt tal-merkanzija, in-noleggant jew il-kaptan
jista’ jhott il-merkanzija, u jqeghdha b’depozitu f’idejn terza
persuna, bla hsara tal-jedd tieghu fuq dik il-merkanzija.
Il-kaptan ma jistax 
izomm il-
merkanzija abbord.
305. (1) In-noleggant jew il-kaptan ma jistax izomm il-
merkanzija fuq il-bastiment minhabba li ma jkunx thallas in-nol, l-
avarija generali, u spejjez ohra.
(2) lzda, in-noleggant jew il-kaptan jista’ jqieghed il-
merkanzija b’depozitu f’idejn terza persuna sakemm isir il-hlas tas-
somma li jkollu jiehu, u jista’, jekk il-merkanzija tkun ta’ xorta li
tista’ tithassar, jitlob il-bejgh taghha.
(3) Jekk l-avarija generali ma tkunx tista’ tigi illikwidata
malajr, jista’ jintalab id-depozitu guddizzjarju ta’ somma li tigi
stabbilita mill-qorti.
Meta l-kaptan jitlef 
il-jedd tieghu 
kontra n-
noleggatur jew il-
karigatur.
306. Jekk il-kaptan ihott il-merkanzija minghajr ma jiehu l-hlas
tan-nol, ta’ l-avarija, jew ta’ spejjez ohra, jew minghajr ma jiehu
dawk il-prekawzjonijiet li ghalihom ikollu jedd skond il-ligijiet tal-
lok tal-hatt, jitlef il-jedd tieghu kontra n-noleggatur jew il-
karigatur, jekk dak in-noleggatur jew karigatur jipprova li hu hallas
l-ammont tan-nol, ta’ l-avarija u ta’ l-ispejjez lill-persuna li irceviet
il-merkanzija, jew li ma jistax, billi dik il-persuna tkun falliet, jiehu
lura dak l-ammont.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        47
Jekk il-
kunsinnatarju 
jirrifjuta li jircievi 
l-merkanzija.
307. Jekk il-kunsinnatarju jirrifjuta li jircievi l-merkanzija, in-
noleggant jew il-kaptan jista’ jitlob il-bejgh ta’ dik il-kwantita  ta’
merkanzija li tkun mehtiega ghall-hlas tan-nol, avariji u spejjez
ohra, bla hsara, li jista’ jdur kontra n-noleggaturi jew karigaturi
jekk id-dhul mill-bejgh ma jkunx bizzejjed.
Fil-privilegg ghan-
nol jidhlu wkoll l-
avariji u spejjez 
ohra.
Kap. 16.
308. (1) Fil-privilegg specjali li, taht id-disposizzjonijiet tal-
paragrafu (c) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodici Civili, imiss lin-
noleggant jew lill-kaptan ghall-hlas tan-nol, jidhlu wkoll il-
kontribuzzjonijiet ghall-avariji u spejjez ohra.
(2) lzda, dan il-privilegg, sew dwar in-nol kemm dwar l-avariji
u spejjez ohra, jispicca wara hmistax-il gurnata mill-kunsinna tal-
merkanzija, ghalkemm din il-merkanzija tkun ghad ma ghaddietx
f’idejn terzi.
Meta l-merkanzija 
ghandba tinghadd, 
ecc.
309. Meta n-nol hu miftiehem fuq il-ghadd, fuq il-kejl, jew fuq
l-uzin tal-merkanzija li ghandha tingarr, in-noleggant ghandu jedd
jitlob li l-merkanzija tigi maghduda, imkejla, jew mizuna waqt il-
hatt.
In-noleggatur jew 
karigatur ma jistax 
jitlob tnaqqis tan-
nol.
310. F’ebda kaz in-noleggatur jew il-karigatur ma jista’ jitlob it-
tnaqqis tan-nol.
Meta l-karigatur 
jista’ jabbanduna l-
merkanzija ghan-
nol.
311. Il-karigatur ma jistax jabbanduna ghall-hlas tan-nol il-
merkanzija li tkun naqset fil-prezz jew li tkun thassret b’difett
taghha nfisha jew b’accident. Izda, jekk btieti ta’ nbid, zejt, ghasel,
jew likwidi ohra jkunu hekk nixxew li jsiru vojta jew kwazi, dawn
il-btieti jistghu jigu abbandunati ghan-nol.
Sub-titolu III
FUQ KIF JINHALLU L-KUNTRATTI TA’ NOLEGG
Meta l-kuntratt ta’ 
nolegg jinhall ipso 
jure.
312. (1) ll-kuntratt ta’ nolegg jinhall ipso jure, minghajr ma l-
partijiet jistghu jitolbu nol jew indennizz, meta jinsab li hemm,
qabel it-tluq tal-bastiment, xi wahda mic-cirkostanzi li gejjin:
(a) jekk it-tluq tal-bastiment ikun mizmum minn forza
magguri;
(b) jekk l-esportazzjoni mil-lok tat-tluq tal-merkanzija
kollha jew ta’ parti mill-merkanzija li tkun imdahhla
fl-istess kuntratt ta’ nolegg, hija ipprojbita, jew jekk l-
importazzjoni taghha hija ipprojbita fil-lok tad-
destinazzjoni;
(c) jekk il-kummerc mal-pajjiz ghal fejn hu iddestinat il-
bastiment huwa ipprojbit.
(2) F’kull kaz bhal dan l-ispejjez tat-taghbija u tal-hatt jibqghu
fuq in-noleggatur.
Meta tinqala’ 
gwerra.
313. (1) Il-kuntratt ta’ nolegg jista’ jinhall fuq talba ta’ wahda
mill-partijiet jekk, qabel il-bidu tal-vjagg, tinqala’ gwerra, li
minhabba fiha l-bastiment jew it-taghbija, jew il-wiehed u l-ohra,
  48      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
ma jibqghux jitqiesu bhala proprjeta  newtrali.
(2) Jekk la l-bastiment u lanqas it-taghbija ma jkunu liberi, in-
noleggant u n-noleggatur ma jistghux jitolbu kumpens wiehed
minghand l-iehor, izda n-noleggatur ibati l-ispejjez tat-taghbija u
tal-hatt.
(3) Jekk it-taghbija biss ma tkunx libera, in-noleggatur ghandu
jhallas lin-noleggant l-ispejjez kollha mehtiega biex ilesti l-
bastiment ghas-safar, ghall-pagi u ghall-manteniment ta’ l-
ekwipagg sa dak in-nhar li ssir it-talba ghall-halla tal-kuntratt, jew,
jekk il-merkanzija tkun ga  abbord, sa dak in-nhar tal-hatt.
(4) Jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu, l-ispejjez kollha tat-
taghbija u tal-hatt ibatihom in-noleggant.
In-noleggant 
izomm shih il-jedd 
tal-kontrastallija u 
avarija. 
314. Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan,
in-noleggant izomm shah il-jeddijiet tieghu ghall-granet ta’
kontrastallija u ghall-avarija generali, jekk ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
hu noleggat ghal 
izjed minn post 
wiehed ta’ 
destinazzjoni u 
tinqala’ gwerra 
qabel it-tmiem 
tal-vjagg.
315. Jekk il-bastiment, noleggat ghal izjed minn post wiehed ta’
destinazzjoni, wara li jispicca vjagg wiehed, jinsab fil-port li minnu
ghandu jitlaq ghal vjagg iehor, u tinqala’ gwerra qabel ma jitlaq
ghal dan il-vjagg l-iehor, ghandhom jitharsu dawn ir-regoli li
gejjin:
(a) jekk la l-bastiment u lanqas it-taghbija ma jkunu
liberi- 
il-bastiment ghandu jibqa’ fil-port sakemm issir
il-paci jew sakemm ikun jista’ jitlaq taht skorta,
jew b’mod iehor zgur, jew sakemm jigi mibghut
ordni gdid lill-kaptan mis-sidien tal-bastiment u
tat-taghbija, 
jekk il-bastiment ikun imghobbi, il-kaptan jista’
jiddepozita l-merkanzija f’mahzen jew f’lok
iehor zgur, sakemm il-vjagg jista’ jissokta jew
sakemm jittiehdu passi ohra,
il-pagi tal-bahrin u l-ispejjez tal-manteniment ta’
l-ekwipagg, il-kera ta’ l-imhazen u kull spiza
ohra ikkagunata bid-dewmien jitbatew, bhala
avarija generali, min-noleggatur u min-
noleggant,
jekk il-bastiment ma jkunx imghobbi, in-
noleggatur ibati zewg terzi ta’ l-ispejjez;
(b) jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu -
il-kuntratt tal-vjagg miftiehem jigi mahlul fuq
talba tan-noleggant,
jekk il-bastiment ikun imghobbi, in-noleggant
jew il-kaptan ghandu jhallas l-ispejjez tat-
taghbija u tal-hatt, u ma jistax jitlob hlief in-nol
fil-proporzjon tal-vjaggi li jkunu ga  saru, tal-
kontrastallija, u ta’ l-avarija generali;
(c) jekk it-taghbija biss ma tkunx libera, u n-noleggatur
ma jaghmilx taghbija xort’ohra, il-kaptan jista’ jitlaq
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        49
minghajr taghbija, u jispicca l-vjagg li ghalih ikun
telaq. F’dan il-kaz, in-noleggant jew il-kaptan, wara li
jispicca l-vjagg, ghandu jedd ghan-nol kollu, u
jghoddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 284 u
286:
Izda n-noleggant jew il-kaptan ghandu, fl-assenza
tan-noleggatur, jaghmel hiltu kif jihtieg sabiex ifittex
taghbija minn persuni ohra.
Jekk il-gwerra 
tinqala’ qabel ma l-
bastiment jasal jew 
meta jasal fil-post 
tat-taghbija.
316. (1) Meta l-bastiment jigi noleggat vojt ghal port iehor, u
biex jigi hemm imghobbi ghal vjagg, il-kuntratt jinhall jekk, waqt li
l-bastiment ikun sejjer lejn il-lok tat-taghbija, jew ikun wasal fil-
lok tat-taghbija, tinqala’ gwerra li minhabba fiha ma jkunx jista’
jissokta l-vjagg; u ebda wahda mill-partijiet ma jkollha jedd ghal
kumpens, kemm-il darba l-impediment ikun ghall-bastiment biss,
inkella ghall-bastiment u ghat-taghbija flimkien.
(2) Jekk, ghall-kuntrarju, il-bastiment ikun liberu, izda mhux
it-taghbija, in-noleggatur ghandu jhallas nofs in-nol miftiehem.
Projbizzjoni ta’ 
kummerc. 
317. Jekk, waqt li l-bastiment ikun fil-vjagg, il-kummerc mal-
pajjiz li ghalih il-bastiment ikun telaq jigi ipprojbit, u l-bastiment
ikollu jerga’ lura bit-taghbija, in-nol jithallas ghall-vjagg tal-
mawra biss, ghalkemm il-bastiment ikun gie noleggat biex imur u
jerga’ lura.
Embargo.
magguri, il-vjagg ta’ bastiment jigi sospiz ghal xi zmien jew qabel
it-tluq tal-bastiment jew matul il-vjagg, minghajr ebda htija tal-
kaptan, tas-sid, jew tan-noleggatur, il-ftehim jibqa’ jsehh, u ebda
wahda mill-partijiet ma jkollha jedd ta’ indennizz ghal dewmien.
(2) In-nol ghandu jithallas ukoll ghaz-zmien li l-bastiment
idum mizmum, jekk in-nolegg ikun bix-xahar; izda m’ghandha
tithallas ebda zieda ta’ nol jekk il-bastiment ikun noleggat bil-
vjagg.
(3) Il-karigatur jista’, fi zmien l-impediment, ihott il-
merkanzija bi spejjez tieghu, bil-kondizzjoni li jerga’ jghabbiha
jew li jindennizza lin-noleggant jew lill-kaptan.
Imblokk.
il-kaptan ghandu, jekk ma jircevix ordni xort’ohra, jitlaq lejn xi
wiehed mill-portijiet qrib ta’ l-istess Stat, fejn ikun hemm permess
li jidhol.
Nolegg bil-
kolletta.
320. Ir-regoli kollha taht dan is-sub-titolu jghoddu ghall-
kuntratt ta’ nolegg bil-kolletta.
Sub-titolu IV
FUQ IL-POLOZ TA’ KARGU
Polza ta’ kargu.
  50      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
moghtija lill-karigatur, u duplikat taghha ghandu jkun iffirmat mill-
karigatur, u mghoti lill-kaptan.
Kif issir u kif tista’ 
tigi ittrasferita.
322. (1) Il-polza ta’ kargu tista’ tkun ghall-ordni jew ghall-
purtatur jew ghal persuna msemmija fiha.
(2) Il-polza ta’ kargu tista’ tigi ittrasferita b’gî ra wkoll in
bjank.
Kopji tal-polza ta’ 
kargu.
323. Il-kaptan ghandu jaghti tant kopji ta’ polza ta’ kargu daqs
kemm jitlob in-noleggatur jew il-karigatur.
Il-merkanzija ma 
tistax tigi rtirata 
minghajr il-poloz.
324. (1) In-noleggaturi jew il-karigaturi ma jistghux jirtiraw
il-merkanzija ga  mghobbija minghajr ma jaghtu lura lill-kaptan il-
poloz li jkunu rcevew ghal dik il-merkanzija.
(2) Jekk tkun giet mibghuta polza ta’ kargu wahda jew ikunu
gew mibghuta izjed minn wahda, in-noleggaturi jew il-karigaturi
ma jistghux jirtiraw il-merkanzija minghajr ma jaghtu garanzija
bizzejjed biex taghmel tajjeb ghall-konsegwenzi li jistghu jgibu dik
il-polza jew dawk il-poloz mibghuta, u bl-obbligu, fil-kazijiet
kollha, li jhallsu n-nol kollu, l-ispejjez tal-hatt, u dawk ikkagunati
bit-tqanqil tat-taghbija li tifdal, bla hsara ta’ l-artikolu 290, jew ta’
disposizzjonijiet ohra tal-ligi.
Favur u kontra min 
taghmel prova l-
polza ta’ kargu.
325. Il-polza ta’ kargu taghmel prova bejn il-partijiet kollha
interessati fit-taghbija, kif ukoll bejniethom u l-assiguraturi, bla
hsara tal-prova kuntrarja.
Jekk ikun hemm 
differenza bejn il-
poloz ta’ l-istess 
taghbija.
326. Jekk il-poloz ta’ l-istess taghbija ma jkunux jaqblu wahda
ma’ l-ohra, dik li tkun f’idejn il-kaptan taghmel prova, jekk tkun
giet mimlija mill-karigatur jew mill-agent tieghu; u dik li tigi
ipprezentata mill-karigatur jew mid-destinatarju taghmel prova,
jekk tkun giet mimlija mill-kaptan.
L-agent jew id-
destinatarju 
ghandu jaghti 
ircevuta.
327. L-agent jew id-destinatarju meta jircievi l-merkanzija
msemmija fil-polza ta’ kargu jew fil-kuntratt tan-nolegg, ghandu
jaghti lill-kaptan ircevuta ta’ dik il-merkanzija, taht piena li jhallas
l-ispejjez, id-danni u l-imghaxijiet kollha, maghduda dawk
ikkagunati bid-dewmien.
Sub-titolu V
FUQ IL-PASSIGGIERI
Jekk il-passiggier 
ma jitlax abbord 
fiz-zmien stabbilit.
328. Jekk il-passiggier ma jitlax abbord, jew, minghajr il-
permess tal-kaptan, jitbieghed mill-bastiment fil-hin stabbilit ghat-
tluq, il-kaptan jista’ jsiefer u jiehu l-ammont kollu tal-passagg. 
Il-passiggier ma 
jistax jittrasferixxi 
l-jedd tieghu.
329. Il-passiggier ma jistax, minghajr il-kunsens tal-kaptan,
jittrasferixxi lil haddiehor il-jedd li jaghtih il-kuntratt.
Jekk il-passiggier 
imut qabel ma 
jibda l-vjagg.
330. (1) Jekk il-passiggier imut qabel ma jibda l-vjagg,
jithallas nofs il-passagg biss.
(2) F’dan il-kaz l-ispejjez tal-manteniment, jekk ikunu
mdahhlin fil-passagg miftiehem, jigu mnaqqsin minnu.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        51
Jekk il-vjagg ma 
jissoktax.
331. (1) Jekk il-vjagg tal-bastiment ma jissoktax jew jigi
sospiz, jew qabel it-tluq jew matul il-vjagg, minhabba forza
magguri, jew minhabba haga ohra li ma tiddependix mill-kaptan, il-
passiggier u l-kaptan jibqghu mahlula mill-obbligi lejn xulxin, u
ebda wiehed minnhom ma jista’ jitlob kumpens minghand l-iehor.
(2) Izda, jekk il-vjagg ma jissoktax wara li jibda, il-passiggieri
ghandhom ihallsu l-passagg fil-proporzjon tal-parti tal-vjagg li
tkun saret.
Il-passiggier 
ghandu jedd ghall-
manteniment 
sakemm il-
bastiment 
jissewwa.
332. Jekk fil-kaz ta’ l-artikolu 294, il-passiggier ikun irid
jistenna sakemm il-bastiment jissewwa, il-manteniment tal-
passiggier, matul dan iz-zmien, ikun a karigu tal-kaptan kemm-il
darba dan ikun obbliga ruhu li jaghti l-manteniment matul il-vjagg.
Il-passiggieri 
ghandhom jobdu l-
ordnijiet tal-
kaptan.
333. Il-passiggieri ghandhom jobdu l-ordnijiet tal-kaptan f’dak
kollu li ghandu x’jaqsam mal-bon ordni abbord.
Il-kaptan 
m’ghandux ibiddel 
ir-rotta fuq talba 
tal-passiggier.
334. Il-kaptan la huwa obbligat, u lanqas ma jista’, jidhol f’port
jew jieqaf matul il-vjagg, fuq talba jew ghall-vantagg ta’
passiggier. 
Manteniment tal-
passiggieri.
335. Il-passiggier ghandu, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’ohra, jahseb ghall-manteniment tieghu nnifsu; izda l-kaptan
ghandu, jekk mitlub, jipprovdi lill-passiggieri, bi prezz xieraq, bil-
provizjonijiet mehtiega.
Hwejjeg il-
passiggieri f’kaz 
ta’ mewt.
336. Jekk passiggier imut matul il-vjagg, il-kaptan ghandu jiehu
hsieb jerfa’ kull ma jkollu abbord il-passiggier li jmut.
Il-kaptan ghandu 
jedd izomm f’idejh 
il-proprjeta  tal-
passiggieri.
Kap. 16
337. Il-kaptan ghandu jedd izomm f’idejh ghall-hlas tal-passagg
u tal-manteniment, kull haga li l-passiggier itella’ abbord, u dan
barra l-privilegg specjali li huwa ghandu bhall-kredituri msemmijin
fil-paragrafu (b) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodici Civili.
Titolu II
FUQ IL-KUNTRATTI TA’ SELF B’KAMBJU MARITTIMU
L-artikoli minn 338 sa 360 imhassra: XXXVII. 1988.41.
  52      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Titolu III
FUQ L-ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Sub-Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Il-kuntratt ta’ 
assigurazzjoni 
marittima ghandu 
jsir bil-miktub.
361. (1) Il-kuntratti ta’ assigurazzjoni marittima ghandhom
isiru bil-miktub, taht piena ta’ nullita .
(2) Huma jistghu jsiru b’kitba privata, li tissejjah polza. Fil-
polza m’ghandu jithalla ebda vojt.
(3) Il-kuntratt ghandu jkun fih id-data tal-gurnata li fiha gie
iffirmat, u jekk giex maghmul qabel jew wara nofs inhar. 
Kuntratt wiehed 
jista’ jkun fih izjed 
minn 
assigurazzjoni 
wahda.
362. (l) Kuntratt wiehed jista’ jkun fih izjed minn
assigurazzjoni wahda, sew dwar l-oggetti assigurati, minn
assigurazzjoni wahda, sew dwar l-oggetti assigurati, sew dwar l-
ammont tal-premju, kemm ukoll dwar id-diversi assiguraturi.
(2) Jekk bl-istess kuntratt oggetti, ukoll jekk mhux ta’ l-istess
speci, imghobbija fuq l-istess bastiment, jigu assigurati ghal
persuna wahda biss, jitqies li saret assigurazzjoni wahda biss.
(3) Jekk l-assiguraturi jkunu tnejn jew izjed, u huma ma
jiffirmawx il-kuntratt fl-istess zmien, kull wiehed minnhom
ghandu, qabel ma jiffirma, inizzel id-data u l-hin li fihom ikun
iffirma.
Trasferiment b’ 
gîra.
363. Il-polza tista’ tigi ittrasferita b’gî ra.
Oggetti li jistghu 
jigu assigurati.
364. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq il-korp tal-bastiment,
imghobbi jew vojt, armat jew zarmat, li jsiefer wahdu jew ma’
ohrajn; fuq l-armar u l-ghodda; fuq l-armament; fuq il-provizjon;
fuq dak kollu li jkun intefaq ghall-bastiment sa dak in-nhar tat-tluq;
fuq is-somom mislufa b’kambju marittimu u l-imghaxijiet
taghhom; fuq il-taghbija; fuq il-qligh mistenni; fuq in-nol
miftiehem; u fuq kull hag’ohra li tista’ tigi stmata fi flus, u li tista’
tkun suggetta ghar-riskju tan-navigazzjoni.
(2) Fl-assigurazzioni tal-bastiment, minghajr tifsir iehor, jidhlu
l-korp tal-bastiment, l-armar u l-ghodda, u l-armament.
Meta u ghal liema 
zmien tista’ ssir l-
assigurazzjoni.
365. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq l-oggetti kollha hawn
fuq imsemmija jew fuq bicca minnhom, kollha f’daqqa, jew kull
oggett ghalih.
(2) Tista’ ssir fi zmien il-paci jew fi zmien gwerra, qabel jew
matul il-vjagg tal-bastiment.
(3) Tista’ ssir ghall-vjagg ta’ ’l hemm u lura, jew biss ghal
wiehed mit-tnejn; ghall-vjagg kollu jew ghal zmien limitat; ghal
vjagg partikolari u flimkien ghal zmien limitat; ghall-vjaggi u
trasporti kollha bil-bahar, fi xmajjar jew kanali navigabbli.
Kemm idum ir-
riskju.
366. Jekk sew il-vjagg kemm iz-zmien huma msemmija fil-
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        53
kuntratt ta’ l-assigurazzjoni, l-assiguratur jiehu r-riskju tal-vjagg
kollu. Jekk il-vjagg idum izjed miz-zmien limitat, il-premju jikber
fil-proporzjon li jdum izjed. Jekk il-vjagg jispicca fi zmien iqsar
minn dak stabbilit, il-premju miftiehem ma jista’ jitnaqqas bl-ebda
mod.
Merkanzija 
assigurata fuq 
bastiment mhux 
maghruf mill-
assigurat.
367. Jekk l-assigurat ma jkunx jaf fuq liema bastiment hija
mghobbija l-merkanzija, din il-merkanzija tista’ tigi assigurata
bhala mghobbija fuq bastiment mhux maghruf mill-assigurat. 
Meta l-ispeci tal-
merkanzija mhix 
iddikjarata fil- 
kuntratt.
368. Jekk ix-xorta jew l-ispeci tal-merkanzija ma tkunx
imsemmija fil-kuntratt, il-merkanzija tista’ tigi assigurata taht l-
isem generali ta’ merkanzija; izda f’din l-assigurazzjoni ma jidhlux
il-flus tad-deheb jew tal-fidda, jew il-virgi jew il-bcejjec tad-deheb
jew tal-fidda, jew id-djamanti, il-gawhar, l-oggetti tad-deheb, jew
il-munizzjonijiet ta’ gwerra.
Merkanzija stmata 
b’munita stangiera.
369. Jekk il-valur tal-haga assigurata hu stabbilit fil-kuntratt
b’munita strangiera, hu ghandu jigi meqjus fuq il-valur ta’ dik il-
munita strangiera f’Malta, kif ikun miexi l-kambju fiz-zmien li jsir
il-kuntratt.
Kif jigi ippruvat il-
valur tal-
merkanzija.
370. Jekk il-valur tal-merkanzija ma jkunx stabbilit fil-kuntratt,
dan il-valur jista’ jigi ippruvat bil-fatturi u bil-kotba: fin-nuqqas ta’
dawn, il-merkanzja tigi stmata fuq il-prezz tas-suq fiz-zmien u fil-
lok tat-taghbija, komprizi d-drittijiet kollha li thallsu u l-ispejjez li
saru saz-zmien tat-taghbija tal-merkanzija.
Kif jigi ippruvat il-
qligh mistenni.
371. ll-qligh mistenni jigi ippruvat bil-listi tal-prezzijiet
kurrenti, jew, fin-nuqqas ta’ dawn il-listi, b’mezzi ohra li juru l-
qligh li ragonevolment seta’ jsir kieku l-merkanzija assigurata
waslet fil-lok ta’ destinazzjoni wara vjagg minghajr accidenti.
Meta l-qligh huwa 
anqas mis-somma 
iddikjarata mill-
assigurat.
372. Jekk b’dawn il-listi tal-prezzijiet kurrenti, jew b’mezzi
ohra, jigi ippruvat li, kieku l-merkanzija waslet, il-qligh kien ikun
anqas mis-somma iddikjarata fil-kuntratt mill-assigurat, l-
assiguratur jigi mehlus bil-hlas ta’ dik is-somma anqas. Jekk l-
oggetti assigurati ma kienu jaghtu ebda qligh, l-assiguratur ma
jkollu jaghti xejn.
Kif jigi ippruvat l-
ammont tan-nol.
373. (1) L-ammont tan-nol jigi ippruvat bil-kuntratti ta’
nolegg, jew bil-poloz ta’ kargu.
(2) Fin-nuqqas ta’ dawn il-provi, u kwantu ghall-merkanzija li
tkun tas-sidien infishom tal-bastiment, l-ammont tan-nol jigi
illikwidat minn periti.
Zmien tar-riskju.
ta’ l-assigurazzjoni, dan ir-riskju jibda u jispicca kif jinghad fl-
artikolu 355.
Zmien tar-riskju 
dwar il-
merkanzija,
375. Meta tigi assigurata merkanzija, iz-zmien tar-riskju jimxi
bla ma jieqaf, ukoll jekk, wara li l-bastiment ikun ta fond f’port
intermedju, il-kaptan kien kostrett ihott it-taghbija sabiex isewwi l-
bastiment; izda z-zmien tar-risku jispicca jekk il-vjagg jigi
mwaqqaf legalment, jew jekk l-assigurat ikun ta ordni biex il-
merkanzija ma tergax titghabba, jew, fl-ahharnett, malli l-vjagg jigi
mitmum.
  54      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
dwar in-nol, 376. Ir-riskju ghan-nol assigurat jibda, ghall-assiguratur, kif u
meta titghabba l-merkanzija li tikkontribwixxi ghan-nol, u jispicca
meta l-merkanzija tinhatt l-art.
dwar assiguraturi 
ta’ self b’kambju 
marittimu, 
377. Ir-riskju ta’ l-assiguraturi ta’ somom mislufa b’kambju
marittimu, jibda u jispicca flimkien mal-bidu u mat-tmiem tar-
riskju tal-kambjant, skond il-ligi, u skond dawk il-pattijiet li jkunu
gew innotifikali lill-assiguratur.
dwar qligh 
mistenni.
378. Iz-zmien li fih jibda u jispicca r-riskju ghall-qligh
mistenni, hu l-istess bhal dak li hemm ghall-merkanzija.
1l-qligh mistenni 
ghandu jigi stmat 
ghalih wahdu.
379. (1) Fil-kaz ta’ assigurazzjoni ta’ qligh mistenni, dan il-
qligh ghandu jigi stmat ghalih wahdu fil-kuntratt, b’tismija tal-
merkanzija li minnha hu mistenni dan il-qligh.
(2) Fil-kaz li l-oggett assigurat jigi stmat kollu kemm hu
f’daqqa, bi ftehim espress li z-zejjed fuq dik l-istima ghandu jitqies
bhala l-qligh mistenni, l-assigurazzjoni tiswa biss ghall-prezz ta’ l-
oggetti assigurati, u kwantu ghaz-zejjed dan jigi meqjus fuq dak l-
ammont ta’ qligh mistenni illi jista’ jigi ippruvat skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 370 u 371.
Rijassigurazzjoni. 380. (1) L-assiguratur jista’ jerga’ jassigura ma’ haddiehor l-
oggetti li hu stess ikun assigura.
(2) L-assigurat jista’ jassigura il-prezz ta’ l-assigurazzjoni.
(3) Il-premju tar-rijassigurazzjoni jista’ jkun akbar jew izghar
minn dak ta’ l-assigurazzjoni.
Zieda tal-premju 
jekk tinqala’ 
gwerra.
381. Jekk, wara li jibda r-riskju mahsub fil-kuntratt ta’
assigurazzjoni, tinqala’ gwerra, u, minhabba f’hekk, l-oggett
assigurat jigi espost ghal periklu akbar, l-assiguratur ghandu jedd
jitlob zieda tal-premju, u, meta din iz-zieda ma tkunx giet
miftiehma bejn il-partijiet, tigi stabbilita mill-qorti, billi jitqiesu c-
cirkostanzi li jistghtu jkabbru l-periklu.
Il-bahri jew il-
passiggier li jkollu 
merkanzija 
assigurata, ghandu 
jiddepozita polza 
ta’ kargu. 
Emendat: 
XXXI.1966.2; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.362.
382. (1) Kull wiehed mill-ekwipagg jew passiggier, li jkollu,
abbord tal-bastiment li fuqu jkun iservi jew ikun ha l-passagg,
merkanzija assigurata f’Malta, hu obbligat ihalli polza ta’ kargu fil-
Qorti Civili, Prim’ Awla, jekk il-taghbija ssir f’Malta; jekk it-
taghbija ssir barra minn Malta, din il-polza ghandha tithalla ghand
ir-rapprezentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta
f’dak il-port jew ghand persuna li tkun isservi fis-servizz
diplomatiku, konsulari jew servizz iehor barrani ta’ xi pajjiz li,
b’arrangament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrapprezenta
l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew ghand persuna
awtorizzata ghal hekk mill-President ta’ Malta, jew, fl-assenza ta’
dawn il-persuni, ghand xi kummercjant ta’ fiducja li jkun cittadin
ta’ Malta jew cittadin iehor tal-Commonwealth, jew ghand
magistrat lokali.
(2) Jekk il-merkanzija assigurata tkun tal-kaptan, il-polza ta’
kargu ghandha tkun iffirmata minn tnejn fost il-membri principali
ta’ l-ekwipagg, u, f’kaz ta’ dizastru, il-kaptan hu obbligat jipprova
lill-assiguraturi x-xiri ta’ dik il-merkanzija.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        55
Falliment ta’ l-
assiguratur jew ta’ 
l-assigurat.
383. (1) Jekk l-assiguratur ifalli qabel ma jispicca r-riskju, l-
assigurat jista’ jitlob jew li tigi moghtija garanzija jew li jigi
mahlul il-kuntratt.
(2) L-assiguratur ghandu l-istess jedd fil-kaz ta’ falliment ta’ l-
assigurat, jekk il-premju ta’ l-assigurazzjoni ma jkunx gie lilu
mhallas.
Meta hu null il-
kuntratt ta’ l-
assigurazzjoni.
384. Il-kuntratt ta’ assigurazzjoni hu null, jekk isir - 
(a) fuq il-pagi jew salarji tan-nies ta’ l-ekwipagg;
(b) fuq il-premju jew il-kappa assenjata lill-kaptan;
(c) fuq il-bastimenti jew il-merkanzija obbligati, qabel ma
jibda l-vjagg, b’self b’kambju marittimu fuq il-valur
kollu taghhom:
Izda, jekk il-bastimenti jew il-merkanzija ma
jkunux obbligati b’dan is-self hlief f’bicca biss, il-
kuntratt ta’ assigurazzjoni jiswa ghaz-zejjed tal-valur
taghhom li jaqbez is-somma mehuda b’self.
Habi jew 
dikjarazzjoni falza.
385. (1) Kull habi, jew dikjarazzjoni falza mill-assigurat, jew
kull differenza bejn il-kuntratt ta’ assigurazzjoni u l-polza ta’
kargu, jaghmlu null il-kuntratt ta’ assigurazzjoni, jekk il-habi, id-
dikjarazzjoni falza jew id-differenza jkunu tali li jnaqqsu l-idea tar-
riskju jew li jbiddlu l-oggett tieghu.
(2) L-assigurazzjoni hija nulla ghad li l-habi, id-dikjarazzjoni
falza jew id-differenza ma kellhomx effett fuq il-hsara jew fuq it-
telf tal-hwejjeg assigurati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ L-ASSIGURATUR U TA’ 
L-ASSIGURAT
Jekk vjagg jigi 
abbandunat qabel 
il-bidu tar-riskju.
386. (1) Jekk il-vjagg jigi abbandunat, ukoll jekk bl-eghmil ta’
l-assigurat, qabel ma jkun beda r-riskju ghall-assiguratur, l-
assigurazzjoni ssir nulla, u l-assigurat mhux obbligat ihallas il-
premju, u, fil-kaz li jkun hallsu, ghandu jedd jiehu lura l-hlas
minghand l-assiguratur.
(2) Izda, l-assiguratur ghandu jircievi, bhala storn, nofs fil-mija
fuq is-somma assigurata, jew nofs il-premju, jekk il-premju kollu
ma jkunx jammonta ghal wiehed fil-mija.
Riskju ta’ l-
assiguratur.
387. It-telfa jew il-hsara li tigri lill-oggetti assigurati minhabba
tempesta, jew ghax il-bastiment jeghreq, jew jinkalja, jew
b’kollizjoni accidentali, b’tibdil furzat ta’ rotta jew ta’ vjagg jew
ta’ bastiment; inkella minhabba gettu, hruq, priza, sakkegg,
piraterija, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra,
rapprezalji; jew, in generali, minhabba kull periklu iehor tal-bahar,
huma ghar-riskju ta’ l-assiguratur, kemm-il darba l-assiguratur ma
jkunx b’konvenzjoni gie mehlus minn wiehed jew aktar minn dawk
  56      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
ir-riskji.
Tibdil vo1ontarju 
tar-rotta. ecc., ma 
jbatihx l-
assiguratur.
388. Kull tibdil volontarju ta’ rotta jew ta’ vjagg jew ta’
bastiment, u kull telf jew hsara li jsiru bl-eghmil ta’ l-assigurat, ma
hux ghar-riskju ta’ l-assiguratur, u dan jitqies li qala’ l-premju, jekk
iz-zmien tar-riskju tieghu jkun beda.
Hsara minhabba 
difetti fil-
merkanzija nfisha.
389. (1) Jekk ma jkunx hemm ftehim espress xort’ohra, l-
assiguratur ma hu fl-ebda kaz obbligat ghall-hsara jew ghall-avarija
li jigru direttament minhabba difett ta’ l-oggetti assigurati infishom
jew minhabba x-xorta taghhom.
(2) Fil-kazijiet li fihom l-assiguratur ghandu jhallas il-hsara
ghat-tnixxijiet jew ghat-tidwib, ghandha qabel xejn titnaqqas il-
kwantita  li l-merkanzija assigurata hi soltu suggetta li tonqos.
Baratterija. 390. (l) Jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, l-assiguratur
ma jwegibx ghall-malversazzjoni jew htijiet tal-kaptan jew ta’ l-
ekwipagg, maghrufin taht l-isem ta’ baratterija tal-kaptan.
(2) Dan il-ftehim kuntrarju m’ghandux effett ghal dik il-parti
tal-haga assigurata li tkun proprjeta  tal-kaptan.
(3) Izda, l-assiguratur iwiegeb ghan-nuqqas ta’ hila tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipagg.
Kollizjonijiet. 
Emendat: 
XXII. 1976.4.
391. (1) Fil-kaz ta’ hsarat minhabba kollizjoni bejn
bastimenti, l-assiguratur hu obbligat ghad-danni ikkagunati
b’kollizjoni accidentali, jew b’kollizjoni ikkagunata bi htija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipagg ta’ bastiment iehor.
Kap. 234.
(2) Izda, jekk jinsab li l-htija kienet sew tal-bastiment assigurat
kemm tal-bastiment l-iehor, jew ikun hemm dubju dwar ta’ min
minnhom kienet il-htija, id-danni, meta ma jkunux ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili, jitbatew
f’ishma ndaqs bejn il-bastimenti li jkunu habtu ma’ xulxin; u,
f’dawn il-kazijiet, kif ukoll fil-kaz ta’ kollizjoni li tigri bi htija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipagg tal-bastiment assigurat, l-assiguratur
mhux obbligat, kemm-il darba ma jkunx obbliga ruhu wkoll ghall-
kazijiet ta’ baratterija tal-kaptan.
(3) L-assiguratur, fil-kazijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, hu
obbligat biss ghall-hsara li ssir fil-bastiment assigurat, u m’hu
obbligat ghal ebda indennizz li, minhabba l-kollizjoni, ikollu
jithallas mill-bastiment assigurat lill-bastiment l-iehor.
Drittijiet ta’ 
pilotagg, ecc.
392. L-assiguratur mhux obbligat ghall-ispejjez ordinarji ta’
pilotagg jew ta’ rmonk, lanqas ghall-ebda xorta ta’ drittijiet imposti
fuq il-bastiment jew fuq il-merkanzija, hlief jekk isiru jew jigu
imposti minhabba hsarat li ghalihom l-assiguratur hu obbligat.
Klawsola, "franka 
mill-avarija."
393. Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
avarija", l-assiguratur m’hu obbligat ghal ebda avarija, generali jew
partikulari, hlief fil-kazijiet li jaghtu lok ghall-abbandun.
Klawsola "franka 
mill-ostilitajiet."
394. (1) Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
ostilitajiet", l-assiguratur hu mehlus minn kull responsabbilta  jekk
l-oggetti jispiccaw jew jithassru minhabba vjolenza, priza,
sakkegg, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra, jew
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        57
rapprezalja.
(2) ll-kuntratt ta’ assigurazzjoni jispicca hekk kif il-haga
assigurata issofri dewmien, jew titbiddel ir-rotta tal-vjagg,
minhabba ostilitajiet.
(3) Izda, dan kollu ma jehlisx lill-assiguratur mill-obbligu tal-
hlas tal-hsara li tkun grat qabel il-bidu ta’ l-ostilitajiet.
Bastiment, ecc., 
mizmumin fil-port 
minn forza ostili.
395. Meta l-bastiment jew il-merkanzija assigurati "franki mill-
ostilitajiet" jigu, minn forza ostili, mehuda jew mizmuma f’port,
dan il-bastiment jew merkanzija jitqiesu li gew mehudin bhala
priza fil-bahar, u r-riskju ta’ l-assiguratur jispicca.
Assigurazzjoni fuq 
merkanzija li 
ghandha tigi 
mghobbija fuq 
zewg bastimenti 
jew izjed.
396. Jekk l-assigurazzjoni tkun giet imqassma fuq merkanzija li
ghandha titghabba fuq zewg bastimenti jew izjed imsemmijin fil-
kuntratt, b’dikjarazzjoni tas-somma assigurata fuq kull bastiment, u
jekk il-merkanzija kollha titghabba fuq bastiment wiehed jew fuq
numru ta’ bastimenti anqas minn dak imsemmi fil-kuntratt, l-
assiguratur hu obbligat biss ghas-somma li assigura fuq il-
bastiment jew fuq il-bastimenti li hadu t-taghbija, ghalkemm il-
bastimenti kollha msemmijin fil-kuntratt jintilfu; u b’danakollu hu
ghandu jedd ghal nofs fil-mija fuq l-ammont ta’ l-assigurazzjonijiet
li jsiru hekk nulli.
Meta l-vjagg jigi 
mtawwal jew 
imqassar.
397. (1) L-assiguratur hu mehlus mir-riskji, u jiehu l-premju,
jekk l-assigurat jibghat il-bastiment f’lok izjed boghod minn dak
imsemmi fil-kuntratt, ghalkemm dan il-lok ikun fuq l-istess rotta. 
(2) L-assigurazzjoni ghandha l-effett taghha kollu jekk il-vjagg
jigi mqassar.
L-assigurat ghandu 
jgharraf lill-
assiguratur bid-
dizastru.
398. (1) L-assigurat ghandu jgharraf minghajr dewmien lill-
assiguratur bl-ahbarijiet kollha li jircievi dwar it-telfa tal-haga
assigurata, u ghandu jaghti lill-assiguraturi, jekk jitolbuhomlu, il-
kopji jew l-estratti ta’ kull dokument li jkun jaghti dawn l-
ahbarijiet.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan, hu jbati d-danni u l-ispejjez.
L-assigurat ghandu 
jaghmel hiltu biex 
isalva jew jirkupra 
l-haga assigurata.
399. Sakemm l-assigurat ma jezercitax il-jedd ta’ l-abbandun li
lilu jmiss, hu ghandu jaghmel hiltu kollha biex isalva jew jirkupra
l-haga assigurata.
L-assiguratur ta’ 
self b’kambju 
marittimu ma 
jwegibx ghall-qerq 
tal-kambjatarju.
400. Fil-kaz ta’ assigurazzjoni ta’ self b’kambju marittimu, l-
assiguratur, fin-nuqqas ta’ ftehim kuntrarju, ma jwegibx ghall-qerq
tal-kambjatarju.
Jekk il-merkanzija 
assigurata ma 
tintbaghatx.
401. Jekk l-oggetti assigurati ma jigux mibghuta, jew tigi
mibghuta bicca minnhom biss, l-assiguratur jircievi nofs fil-mija,
jew in-nofs tal-premju, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
386, fuq is-somma assigurata jew fuq is-somma li taqbez il-valur
ta’ l-oggetti mibghuta, skond il-kaz.
Jekk il-mandant li 
ma jissemmiex 
ismu ma jibghatx 
il-merkanzija.
402. Dak li jikkuntratta assigurazzjoni ghal persuna ohra
minghajr ma jaghti isimha, ma jistax jitlob il-premju jekk din il-
persuna l-ohra ma tibghatx il-merkanzija, jew tibghat bicca minnha
biss.
  58      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Assigurazzjonl 
ghal somma fuq 
jew taht il-valur 
reali.
403. (1) L-assigurazzjoni maghmula ghal somma li taqbez il-
valur ta’ l-oggetti assigurati hija nulla ghall-assigurat biss, jekk jigi
ippruvat li kien hemm frodi jew qerq min-naha tieghu.
(2) Jekk ma jkunx hemm frodi jew qerq, l-assigurazzjoni tiswa
sa l-ammont tal-valur ta’ l-oggetti assigurati, u, ghaz-zejjed, l-
assiguraturi jiehdu nofs fil-mija, jew nofs il-premju, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 386.
(3) Il-patt li l-assiguratur hu obbligat ghas-somma kollha
msemmija fil-kuntratt, apparti l-valur ta’ l-oggett assigurat, huwa
validu.
(4) Jekk l-assigurazzjoni ssir ghal valur anqas mill-valur reali,
l-assiguratur hu obbligat biss fil-proporzjon tal-valur iddikjarat. 
Izjed minn 
assigurazzjoni 
wahda fuq l-istess 
oggett.
404. (1) Jekk ikun hemm zewg kuntratti jew izjed ta’
assigurazzjoni, li jkunu saru minghajr qerq, fuq l-istess oggett, u l-
ewwel kuntratt ikun ikopri l-valur kollu ta’ l-oggett assigurat,
ikollu effett biss dan l-ewwel kuntratt.
(2) L-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’ wara huma
mehlusa, u jircievu biss in-nofs fil-mija fuq is-somma assigurata,
jew nofs il-premju, skond l-artikolu 386.
(3) Jekk il-valur kollu ta’ l-oggetti mghobbija ma jkunx kopert
bl-ewwel kuntratt, l-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’
wara huma obbligati ghall-valur li jibqa’, skond l-ordni tad-data
tal-kuntratti.
Jekk abbord ikun 
hemm merkanzija 
sa l-ammont kollu 
ta’ l-
assigurazzjonijiet.
405. Jekk abbord ikun hemm merkanzija sa l-ammont kollu tas-
somom assigurati, u tintilef bicca mill-merkanzija, it-telfa jbatuha
l-assiguraturi kollha ta’ din il-merkanzija, kull wiehed fil-
proporzjon ta’ l-interess li jkollu.
Meta l-kaptan jista’ 
jaghmel skala 
f’diversi portijiet.
406. Jekk tigi moghtija s-setgha lill-kaptan li jidhol f’izjed minn
port wiehed biex ikompli jew ibiddel it-taghbija, l-assiguratur ibati
r-riskju tal-merkanzija assigurata, kif jinghad fl-artikolu 355. 
Radd tal-premju 
fil-kaz ta’ nullita 
tal -kuntratt,
407. Fil-kaz ta’ nullita  tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, kollu jew
ta’ bicca minnu, l-assiguratur ghandu, jekk l-assigurat ikun mexa
b’bona fidi, irodd il-premju, jew, skond ma jkun il-kaz, dik il-bicca
tal-premju proporzjonata ghall-ammont li jkun ircieva ghal riskji li
ma jkunx ha, bit-tnaqqis ta’ nofs fil-mija, jew ta’ nofs il-premju
skond l-artikolu 386.
barra minn f’kaz 
ta’ qerq, ecc., ta’ l-
assigurat.
408. Jekk il-kuntratt jigi annullat minhabba qerq, frodi, jew
mala fidi min-naha ta’ l-assigurat, l-assiguratur mhux obbligat
irodd il-premju.
Nullita  ta’ l-
assigurazzjoni jekk 
l-assiguratur ikun 
jaf li l-bastiment 
wasal salv, ecc.
409. Hija nulla l-assigurazzjoni meta ssir fuq bastimenti jew
merkanzija li, fil-waqt tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikunu ga
waslu fil-lok tad-destinazzjoni, jew ikunu batew dizastru, jekk jigi
ippruvat, jew ikun hemm prezunzjoni li, fil-waqt tal-firma tal-
kuntratt, l-assiguratur kien jaf li l-haga assigurata waslet, jew,
skond il-kaz, l-assigurat kien jaf bid-dizastru.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        59
Meta hemm 
prezunzjoni li 
wasla jew id-
dizastru kienu 
maghrufa.
410. Jitqies li hemm din il-prezunzjoni jekk, meta jsir kalkolu
ta’ erba’ mili fis-siegha, inkella jekk, meta jittiehed qies tal-mezzi
ta’ komunikazzjoni jew cirkostanzi ohra, jinsab li l-ahbar dwar il-
wasla jew it-telfa tal-bastiment setghat tasal fil-lok fejn sar il-
kuntratt mil-lok ta’ dik il-wasla jew telfa, jew mil-lok minn fejn dik
l-ahbar giet l-ewwel, qabel ma gie iffirmat il-kuntratt.
Fatti ohra li jaghtu 
lok ghal din il-
prezunzjoni.
411. Jitqies ukoll li hemm dik il-prezunzjoni jekk, qabel il-firma
tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikun wasal xi bastiment fil-lok fejn
sar il-kuntratt, mil-lok tal-wasla jew tat-telfa, jew mil-lok minn fejn
tkun giet l-ewwel ahbar ta’ dik il-wasla jew telfa, basta li dan il-
bastiment ikun siefer minn dawk il-postijiet wara l-wasla jew telfa.
Klawsola ta’ 
"ahbarijiet tajba 
jew hziena".
412. (1) Ma titqiesx li hemm il-prezunzjoni msemmija fl-
ahhar artikolu qabel dan, jekk l-assigurazzjoni ssir taht il-klawsola
ta’ "ahbarijiet tajba jew hziena", jew xi klawsola ohra bhal din. 
(2) F’dan il-kaz l-assigurazzjoni ma tistax tigi annullata, jekk
ma jigix ippruvat li l-assiguratur kien jaf bil-wasla, jew l-assigurat
kien jaf bid-dizastru, qabel ma gie iffirmat il-kuntratt.
Sub-titilu III
FUQ L-ABBANDUN
Meta jista’ jsir l-
abbandun.
413. (l) L-abbandun tal-hwejjeg assigurati jista’ jsir f’kaz-
(a) ta’ gharqa;
(b) ta’ bastiment li jinkalja jew imur l-art u jitkisser;
(c) li l-bastiment ma jkunx aktar tajjeb ghan-navigazzjoni
minhabba dizastru tal-bahar;
(d) ta’ abbandun furzat;
(e) ta’ priza;
(f) ta’ arrest minn potenza strangiera jew mill-Gvern;
(g) ta’ telfa jew thassir ta’ l-oggetti assigurati meta din it-
telfa jew it-thassir jilhqu mill-anqas tliet kwarti tal-
valur taghhom.
(2) Il-hsarat l-ohra kollha jitqiesu avarija, u jigu regolati bejn l-
assiguratur u l-assigurat skond il-ftehim taghhom, u skond l-
interess ta’ kull wiehed minnhom.
Meta l-bejgh tal-
merkanzija jista’ 
jaghti lok ghall-
abbandun.
414. Il-bejgh tal-merkanzija minhabba accidenti tal-bahar,
matul il-vjagg u qabel ma din il-merkanzija tasal fil-lok tad-
destinazzjoni, jitqies bhala wiehed mill-kazijiet ta’ telfa li jaghti
lok ghall-abbandun, ikun kemm ikun il-prezz li jgib dan il-bejgh.
Il-
kontribuzzjonijiet 
ghall-avarija 
generali ma 
jitqisux fil-kalkolu 
biex jigi stabbilit 
il-valur tat-telfa 
jew tat-thassir.
415. Meta hu mehtieg li jigi zgurat jekk hemmx thassir jew telfa
ta’ tliet kwarti tal-valur tal-merkanzija assigurata, ma jitqisux id-
danni li gejjin mill-kontribuzzjonijiet ghall-avarija generali. Izda,
l-ispejjez tal-bejgh ta’ din il-merkanzija, u l-ispejjez ta’ l-atti
mehtiega ta’ qabel il-bejgh jigu ikkalkulati.
  60      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
L-assigurat jista’ 
jaghzel bejn l-
abbandun u l-
azzjoni ta’ avarija.
416. (l) Meta hemm lok ghall-abbandun tal-hwejjeg
assigurati, l-assigurat jista’ jaghzel li jaghmel l-abbandun jew li
jezercita l-azzjoni ta’ avarija.
(2) L-assigurat ma jistax, wara li jaghzel l-azzjoni ta’ avarija,
jirrinunzja ghal din l-azzjoni u jezercita l-azzjoni ta’ abbandun.
Izda, hu jista’ jirrinunzja ghall-abbandun, jekk dan ikun ghad ma
giex accettat mill-assiguraturi, u jezercita l-azzjoni ta’ avarija.
L-abbandun ma 
jistax isir qabel ma 
jibda r-riskju.
417. L-abbandun ma jistax isir qabel ma jibda r-riskju assigurat.
L-abbandun ma 
jistax ikun 
kondizzjonali jew 
parzjali.
418. L-abbandun ta’ l-oggetti assigurati ma jistax ikun ta’ bicca
minnhom, lanqas ma jista’ jsir taht kondizzjoni. Fl-abbandun tidhol
biss il-haga li hija l-oggett ta’ l-assigurazzjoni u tar-riskju.
F’liema zminijiet 
jista’ jsir l-
abbandun.
419. (1) L-abbandun lill-assiguraturi ghandu jsir f’dawn iz-
zminijiet li gejjin:
(a) fi zmien sitt xhur minn dak in-nhar li tasal l-ahbar tad-
dizastru, jekk dan jigri fuq il-kosti ta’ l-Ewropa, jew
fuq dawk ta’ l-Asja jew ta’ l-Afrika fil-Mediterran,
jew, f’kaz ta’ priza, minn dak in-nhar li tasal l-ahbar li
l-bastiment gie mehud f’wiehed mill-portijiet jew
mill-postijiet li qeghdin fil-kosti hawn fuq imsemmija;
(b) fi zmien tmintax-il xahar miz-zminijiet hawn fuq
imsemmija rispettivament, jekk id-dizastru jkun gara
jew il-priza tkun giet mehuda f’xi parti ohra tad-dinja.
(2) Wara li dawn iz-zminijiet jaghlqu, l-assigurat ma jistax
izjed jaghmel l-abbandun.
L-assigurat ghandu 
jaghti avviz lill-
assiguratur.
420. (1) Meta hemm jedd ghall-abbandun, u f’kaz ta’ kull
accident iehor li hu ghar-riskju ta’ l-assiguratur, l-assigurat ghandu
jinnotifika lill-assiguratur b’kull informazzjoni li jkun ircieva.
(2) In-notifika ghandha ssir minghajr dewmien, taht piena tad-
danni u l-imghaxijiet.
Zmien li ghandu 
jghaddi biex jaghti 
jedd ghall-
abbandun minghajr 
il-htiega tal-prova 
tat-telfa.
421. (l) Jekk, wara li tghaddi sena mit-tluq tal-bastiment, jew
minn dak in-nhar li jaslu l-ahhar ahbarijiet fuqu, f’kaz ta’ vjaggi
ordinarji, jew wara li jghaddu sentejn fil-kaz ta’ vjaggi twal, l-
assigurat jiddikjara li ma ircieva l-ebda ahbar tal-bastiment, hu
jista’ jaghmel l-abbandun lill-assiguratur u jitlob il-hlas tas-somma
assigurata, minghajr ma tkun mehtiega l-prova tat-telfa tal-
bastiment.
(2) Wara s-sena jew is-sentejn hawn fuq imsemmija, l-assigurat
ghandu, biex jibda l-proceduri, iz-zminijiet imsemmijin fl-artikolu
419.
Meta titqies li saret 
it-telfa fil-kaz ta’ 
"polza ghal zmien 
determinat".
422. (l) Fil-kaz ta’ assigurazzjoni ghal zmien determinat,
wara li jaghlqu z-zminijiet imsemmija fl-ahhar artikolu qabel dan,
it-telfa tal-bastiment titqies li grat fiz-zmien ta’ l-assigurazzjoni.
(2) Jekk jigu maghmulin wahda wara l-ohra zewg
assigurazzjonijiet jew izjed bi zmien determinat, it-telfa titqies li
saret fiz-zmien ta’ l-ewwel assigurazzjoni; jew fil-kaz ta’ l-ahbar li
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        61
tasal kif jinghad fl-ahhar artikolu qabel dan, fiz-zmien ta’ dik l-
assigurazzjoni partikulari li tkun taqbel mad-data ta’ l-ahhar
ahbarijiet.
Tifsir ta’ "vjaggi 
twal".
423. Il-vjaggi twal huma dawk li jsiru ghall-kosti jew pajjizi ‘l
hemm mill-Istrett ta’ Gibilta , ecc., eccetwat il-littoral ta’ l-Ewropa
sas-Sund, il-littoral ta’ l-Afrika sa Kap Verde, il-Bahar Baltiku, il-
Gzejjer Britannici, u l-gzejjer ta’ Madera u tal-Kanarji.
L-assigurat jista’ 
jaghmel l-
abbandun minnufih 
jew izomm dan il-
jedd.
424. L-assigurat jista’, bin-notifika msemmija fl-artikolu 420,
jew jaghmel l-abbandun, u jsejjah lill-assiguratur ghall-hlas tas-
somma assigurata fiz-zmien imsemmi fil-kuntratt, jew izomm il-
jedd li jaghmel l-abbandun fiz-zminijiet imsemmija fil-ligi. 
Dikjarazzjoni li 
ghandha ssir mill-
assigurat meta 
jaghmel l-
abbandun.
425. L-assigurat ghandu meta jaghmel l-abbandun, jiddikjara l-
assigurazzjonijiet kollha li jkun ghamel, jew li jkun ipprokura jew
ordna li jsiru, u l-flus li ssellef b’kambju marittimu fuq il-bastiment
jew fuq il-merkanzija. Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, iz-zmien
tal-hlas li ghandu jibda jghodd mill-abbandun, jieqaf sa dak in-nhar
li l-assigurat jaghmel u jinnotifika dik id-dikjarazzjoni, izda
b’daqshekk iz-zmien stabbilit biex isir l-att ta’ abbandun ma jigix
imgedded.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni 
qarrieqa.
426. Jekk id-dikjarazzjoni tkun qarrieqa, l-assigurat jitlef il-
vantaggi ta’ l-assigurazzjoni, u ghandu jhallas is-somma li jkun
issellef b’kambju marittimu jew fuq il-merkanzija, ghad li l-
bastiment jintilef jew jigi mehud bhala priza.
Obbligi ta’ l-
assigurat f’kaz ta’ 
gharqa, ecc.
427. (l) F’kaz ta’ gharqa jew jekk il-bastiment jinkalja u
jitkisser, l-assigurat ghandu jfittex li jirkupra l-oggetti assigurati,
bla pregudizzju tal-jedd li jaghmel l-abbandun fiz-zmien u fil-lok li
jmiss.
(2) L-assigurat ghandu jedd ghall-ispejjez ta’ l-irkupru sal-
valur ta’ l-oggetti rkuprati.
Meta ghandha 
tithallas is-somma 
ta’ l-
assigurazzjoni.
428. (1) Jekk iz-zmien tal-hlas ma jkunx gie stabbilit fil-
kuntratt, l-assiguratur ghandu jhallas is-somma ta’ l-assigurazzjoni
erba’ xhur wara n-notiflka ta’ l-abbandun.
(2) Wara li jaghlaq dak iz-zmien, l-assiguratur ghandu jhallas
ukoll l-imghaxijiet bir-rata legali. L-oggetti abbandunati jibqghu
obbligati ghall-hlas.
L-assiguratur ma 
jistax jigi mharrek 
qabel ma tinghata 
lilu l-prova tat-
taghbija u tat-telfa.
429. L-assiguratur ma jistax jigi mharrek ghall-hlas tas-somom
assigurati qabel ma jigu innotifikati lilu l-atti li jippruvaw it-
taghbija u t-telfa tal-merkanzija assigurata.
Meta l-qorti tista’ 
tordna l-hlas 
provvizorju.
430. (1) Meta, fil-fehma tal-qorti, l-eccezzjonijiet ta’
assiguraturi ghandhom jigu mismughin f’kawza ghaliha, il-qorti
ghandha tikkundanna l-assiguraturi ghall-hlas provvizorju lill-
assigurat tas-somma assigurata, bl-obbligu ta’ l-assigurat li jaghti
garanzija.
(2) Il-garanzija tispicca wara sentejn, jekk matul dan iz-zmien
l-assiguraturi ma jkunu giebu ’l quddiem ebda talba gudizzjarja.
  62      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Effetti ta’ l-
abbandun.
431. Meta l-abbandun jigi innotifikat u accettat, jew iddikjarat
validu, l-oggetti assigurati jsiru ta’ l-assiguratur minn dak in-nhar
ta’ l-abbandun, u l-assiguratur ma jistax, bl-iskuza li l-bastiment
gie lura, jehles mill-hlas tas-somma assigurata.
Fl-abbandun tal-
bastiment ghandu 
jidhol in-nol tal-
merkanzija salvata.
432. In-nol tal-merkanzija salvata, ukoll jekk ikun gie mhallas
bil-quddiem, jidhol fl-abbandun tal-bastiment, u jsir ukoll proprjeta
ta’ l-assiguratur, bla hsara tal-jeddijiet ta’ dawk li silfu b’kambju
marittimu, jew tal-bahrin ghall-hlas tas-salarju taghhom, jew ta’
persuni ohra ghall-hlas ta’ l-ispejjez mahrugin matul il-vjagg.
F’kaz ta’ arrest 
minn potenza.
433. (1) F’kaz ta’ arrest b’ordni ta’ potenza, l-assigurat
ghandu, minghajr dewmien, jinnotifika lill-assiguratur bl-ahbar li
jkun ircieva.
(2) L-abbandun ta’ l-oggetti arrestati ma jistax isir hlief wara
sitt xhur min-notifika, jekk l-arrest ikun sar fil-Mediterran jew f’xi
bahar ta’ l-Ewropa; jew wara sena, jekk l-arrest ikun sar f’post
izjed boghod.
(3) Dawn iz-zminijiet jibdew ighoddu minn dak in-nhar tan-
notifika ta’ l-arrest. Kemm-il darba, l-merkanzija arrestata tkun ta’
xorta li tista’ tithassar, iz-zminijiet hawn fuq imsemmija jitnaqqsu
f’xahrejn fl-ewwel kaz, u fi tliet xhur fit-tieni kaz.
L-assigurati 
ghandhom ifittxu li 
jehilsu l-oggetti 
arrestati.
434. (1) Matul iz-zminijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel
dan, l-assigurati ghandhom jaghmlu hilithom kollha biex jehilsu l-
oggetti arrestati.
(2) L-assiguraturi min-naha taghhom jistghu, bi ftehim ma’ l-
assigurati jew ghal rashom, jaghmlu l-hila taghhom biex jehilsu
dawk l-oggetti.
Abbandun 
minhabba li l-
bastiment ma 
jkunx tajjeb ghall-
bahar.
435. L-abbandun minhabba li bastiment ma jkunx tajjeb ghall-
bahar ma jistax isir jekk il-bastiment ikun jista’ jissewwa u jingieb
fi stat li jissokta l-vjagg ghal-lok tad-destinazzjoni, hlief jekk l-
ispejjez tat-tiswija jkunu izjed minn tliet kwarti tal-valur tal-
bastiment, bla hsara tal-jedd ta’ l-assigurat kontra l-assiguraturi
ghall-ispejjez u l-avarija li jkunu tbatew.
Ghandu jinghata 
avviz lill-
assiguratur tat-
taghbija.
436. Jekk il-bastiment ikun gie iddikjarat mhux tajjeb ghall-
bahar, il-parti li jkollha t-taghbija assigurata, ghandha, minghajr
dewmien, tinnotifika lill-assiguratur bl-ahbar li rceviet.
Il-kaptan ghandu 
jipprokura 
bastiment iehor.
437. Il-kaptan ghandu f’dan il-kaz jaghmel hiltu kollha li
jipprokura bastiment iehor biex jiehu l-merkanzija fil-lok tad-
destinazzjoni taghha.
Riskju fil-kaz ta’ 
taghbija mill-gdid 
fuq bastiment 
iehor.
438. L-assiguratur jiehu r-riskju tal-merkanzija li terga’ tigi
mghobbija fuq bastiment iehor, fil-kaz imsemmi fl-ahhar artikolu
qabel dan, sakemm din il-merkanzija tasal u tinhatt.
Spejjez li ghalihom 
hu obbligat l-
assiguratur.
439. Barra minn dan, l-assiguratur hu obbligat ghall-avariji u
ghall-ispejjez kollha tal-hatt, tad-depozitu u kustodja fl-imhazen, u
tat-taghbija fuq bastiment iehor, ghal kull zieda fin-nol, u ghal kull
spiza ohra li ssir ghas-salvatagg tal-merkanzija, sa l-ammont tas-
somma assigurata.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        63
Jekk il-kaptan ma 
jghabbix il-
merkanzija fuq 
bastiment iehor fi 
zmien xahrejn, l-
assigurat jista’ 
jaghmel l-
abbandun.
440. Jekk fi zmien xahrejn il-kaptan ma setax isib bastiment
iehor biex ighabbi fuqu l-merkanzija u jehodha fil-lok tad-
destinazzjoni, l-assigurat jista’ jaghmel l-abbandun ta’ dik il-
merkanzija.
Titolu IV
FUQ L-AVARIJI U L-GETTU U KONTRIBUZZJONI GHALL-AVARIJI
Sub-titolu I
FUQ L-AVARIJI
Avarija.
ghall-merkanzija wahidha, jew ghat-tnejn flimkien, u kull hsara li
tigri lill-bastiment jew lill-merkanzija minn x’hin jitghabbew jew
jitilqu, sakemm jigu lura jew jithallew, jaqghu taht l-isem ta’
avarija.
Regoli li 
ghandhom jitharsu 
meta ma hemmx 
ftehim specjali.
442. Meta ma jkunx hemm ftehim specjali bejn il-partijiet
kollha, l-avariji huma regolati mid-disposizzjonijiet li gejjin. 
Avariji generali 
jew partikolari.
443. L-avariji huma ta’ zewg xorta: avarija grossa jew generali,
u avarija semplici jew partikolari.
Avariji generali. 
(a) l-oggetti mitfugha l-bahar ghas-sigurta  komuni, jew
ghall-gid tal-bastiment u tat-taghbija flimkien;
(b) il-gumni, l-arbli, il-qlugh, u armar iehor, li jigu
maqtughin jew imkissrin ghall-hsieb fuq imsemmi;
(c) l-ankri, ic-cimi, jew hwejjeg ohra li jigu abbandunati
ghall-hsieb fuq imsemmi;
(d) il-hsara li bil-gettu ssir lill-merkanzija li tibqa’ fuq il-
bastiment;
(e) il-hsara li ssir apposta fil-bastiment biex tghin il-gettu,
biex thaffef il-bastiment, jew biex issalva l-
merkanzija, jew biex tghin il-hrug ta’ l-ilma, u kull
hsara kollha li tbati t-taghbija minhabba f’hekk;
(f) il-manteniment tal-bahrin matul iz-zmien tat-tiswijiet
tal-hsarat li jsiru apposta ghas-sigurta  komuni;
(g) l-ispejjez tal-hatt biex jihfief il-bastiment, u ghad-dhul
f’port jew lok iehor, meta l-bastiment ikollu jaghmel
hekk minhabba tempesta, jew minhabba li jkollu
warajh xi eghdewwa jew pirati, jew minhabba raguni
ohra, ghas-sigurta  tal-bastiment u tat-taghbija;
(h) il-hsara li ssir lill-bastiment wahdu, jew lit-taghbija
wahidha, jew lit-tnejn flimkien, jekk il-bastiment jigi
  64      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
mitfugh l-art apposta biex ma jinqabadx priza jew ma
jintilifx, jew biex il-bastiment jew it-taghbija jigu
mehlusa minn kull periklu iehor li jkun fil-qrib, l-
ispejjez u s-salarji biex il-bastiment jerga’ jintrefa’
f’wicc il-bahar; u l-hlas ghax-xoghol barrani sabiex
tigi mehlusa t-telfa jew il-priza fil-kazijiet hawn fuq
imsemmija;
(i) in generali, il-hsarat kollha li jitbatew apposta fil-
kazijiet ta’ periklu, u l-ispejjez maghmulin ghall-gid u
ghas-sigurta  komuni tal-bastiment u tal-merkanzija,
miz-zmien tat-taghbija u tat-tluq, sar-ritorn u l-hatt.
Hwejjeg li 
jikkontribwixxu 
ghall-avarija 
generali.
445. Il-merkanzija, il-bastiment fl-istat li jkun fiz-zmien li jasal,
u l-ammont nett tan-nol wara li jinqatghu s-salarji u l-manteniment
tal-bahrin, u spejjez ohra tal-vjagg ghandhom kollha, kull haga
skond ma jkun il-valur jew l-ammont taghha, jikkontribwixxu
ghall-avarija generali.
Kif jigi maghmul 
il-prezz.
446. 1l-prezz tal-merkanzija jigi stabbilit skond il-valur
taghhom fil-lok tal-hatt.
Avariji partikolari. 447. Huma avariji partikolari:
(a) il-hsara li tigri fil-merkanzija minhabba difett taghha
nfisha, jew minhabba tempesta, priza, gharqa, jew
minhabba li l-bastiment imur l-art;
(b) l-ispejjez maghmulin biex tigi salvata l-merkanzija;
(c) it-telfa ta’ gumni, ankri, qlugh, arbli, jew cimi, li ssir
minhabba tempesta jew accident iehor tal-bahar; l-
ispejjez li jsiru billi l-bastiment ikollu jidhol f’xi post
minhabba t-telfa b’accident ta’ dawn l-oggetti, jew
minhabba li jkollu bzonn jiehu provizjon, jew sabiex
jissewwa l-bastiment jekk dan ikun jaghmel l-ilma;
(d) is-salarji u l-manteniment tal-bahrin matul iz-zmien
tat-tiswijiet tal-bastiment minhabba xi wahda mir-
ragunijiet imsemmijin f’dan l-artikolu;
(e) is-salarji u l-manteniment tal-bahrin matul il-
kwarantina; u
(f) in generali, l-ispejjez kollha maghmulin u l-hsara
kollha li jbati l-bastiment wahdu, jew il-merkanzija
wahidha, miz-zmien tat-taghbija u tat-tluq taghhom sa
dak tar-ritorn u tal-hatt, kemm-il darba dawn l-ispejjez
u hsarat ma jkunux gew maghmula jew ikkagunati
apposta, u ghas-sigurta  komuni tal-bastiment u tat-
taghbija.
Min ibati u jhallas 
l-avariji 
partikolari.
448. L-avariji partikolari jitbatew u jithallsu mis-sid tal-haga li
tbati l-hsara jew li tikkaguna l-ispiza.
Hsara fil-
merkanzija li ssir 
bi traskuragni tal-
kaptan jew ta’ l-
ekwipagg.
449. (l) Il-hsarat li jsiru lill-merkanzija billi l-kaptan jonqos li
jaghlaq il-bokkaporti, li jankra l-bastiment, jew li jipprovdi gumni
tajba jew minhabba accidenti ohra li jigru bi traskuragni tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipagg, huma wkoll avariji partikolari li ghandu
jbatihom sid il-merkanzija; izda ghal kull hsara bhal din is-sid
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        65
ghandu azzjoni kontra l-kaptan, il-bastiment, u n-nol.
(2) Il-hsarat li jbatu s-sidien tal-bastiment minhabba dewmien
bla bzonn u izjed milli jmiss fil-portijiet, iwiegeb ghalihom il-
kaptan.
Spejjez ta’ bdoti, 
rmonk, ecc., 
mhumiex avariji.
450. Id-drittijiet ta’ bdoti u ta’ rmonk ghad-dhul ta’ bastiment
f’portijiet jew f’postijiet, jew ghall-hrug minnhom, l-ispejjez ta’
testimonjali, id-drittijiet ta’ tunnellagg, u drittijiet ohra ta’
navigazzjoni, mhumiex avariji, izda huma semplici spejjez li
jbatihom il-bastiment, bla hsara tad-disposizzjonijiet tal-paragrafu
(g) ta’ l-artikolu 444.
Meta ma tistax issir 
azzjoni ghal 
avarija.
451. Ma hemmx azzjoni ghal avarija generali jekk din l-avarija
ma tkunx taqbez il-wiehed fil-mija tal-valur tal-bastiment u tal-
merkanzija flimkien, u ma hemmx azzjoni ghal avarija partikolari
jekk din l-avarija ma tkunx taqbez il-wiehed fil-mija tal-valur tal-
haga li batiet il-hsara.
Sub-titolu II
FUQ IL-GETTU U KONTRIBUZZJONI GHALL-AVARIJA
Gettu.
warajh l-eghdewwa, il-kaptan jidhirlu li hu dmir tieghu, biex isalva
l-bastiment, li jitfa’ xi haga l-bahar, jew li jaqta’ l-arbli, jew li
jabbanduna l-ankri, ghandu jiehu l-fehma ta’ l-interessati li jkunu
abbord tal-bastiment, u tal-membri principali ta’ l-ekwipagg.
(2) Jekk il-fehmiet ma jkunux jaqblu, tirbah il-fehma tal-
kaptan.
Liema hwejjeg 
ghandhom 
jintefghu l-
ewwelnett.
453. Il-hwejjeg li huma l-anqas mehtiega, l-itqal, u li jiswew l-
anqas, ghandhom jintefghu l-ewwel.
Id-decizjoni 
mehhuda ghandha 
titnizzel bil-
miktub.
454. (l) Il-kaptan ghandu, mill-izjed fis li jista’ jkun, inizzel
bil-miktub id-deliberazzjoni mehuda dwar il-gettu.
(2) Fid-deliberazzjoni ghandhom jissemmew ir-ragunijiet li
igieghlu li jsir il-gettu, u l-oggetti mitfugha jew li batew hsara;
ghandu jkun hemm fiha migjuba l-ismijiet ta’ dawk li jkunu qablu u
ta’ dawk li ma jkunux qablu mal-kaptan; u ghandha tigi ikkupjata
fil-gurnal.
Dikjarazzjoni ta’ 
telfiet u hsarat.
455. ld-dikjarazzjoni tat-telfiet u tal-hsarat ghandha ssir fil-lok
fejn il-bastiment ihott.
Kif tigi stmata l- 
merkanzija 
mitfugha l-bahar.
456. Il-merkanzija mitfughha l-bahar tigi stmata skond il-prezz
kif ikun miexi fil-lok tal-hatt; ix-xorta u l-kwalita  taghha ghandha
tigi ippruvata fuq kollox bil-poloz ta’ kargu u bil-fatturi, jekk ikun
hemm.
Kif ghandu jsir il-
qsim tat-telf.
457. It-telfiet u l-hsarat jigu mqassma fuq l-oggetti mixhuta l-
bahar u fuq dawk salvati, u fuq il-bastiment u fuq in-nol, fil-
proporzjon tal-valur taghhom fil-lok tal-hatt.
  66      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Meta d-
dikjarazzjoni tal-
kwalita  tal-
merkanzija ma 
tkunx vera.
458. (1) Jekk fil-poloz ta’ kargu tkun giet iddikjarata haga
b’ohra dwar il-kwalita  tal-merkanzija, u jinsab li din il-merkanzija
hija ta’ valur akbar minn dak iddikjarat, hija ghandha, jekk tigi
salvata, tikkontribwixxi skond l-istima taghha; izda, jekk tintilef
tigi mhallsa skond il-kwalita  kif iddikjarata fil-polza ta’ kargu.
(2) Jekk jinsab li l-merkanzija hija ta’ kwalita  inferjuri minn
dik imsemmija fil-polza ta’ kargu, hija ghandha, jekk tigi salvata,
tikkontribwixxi skond il-kwalita  msemmija fil-polza ta’ kargu;
izda, jekk tigi mitfugha l-bahar jew tigrilha hsara, tigi mhallsa
skond il-valur taghha.
Il-munizzjonijiet 
ta’ gwerra, ecc., 
ma jidhlux fil-
kontribuzzjoni ta’ 
l-avarija generali.
459. (1) Il-munizzjonijiet ta’ gwerra, il-provizjonijiet, il-
bagalji tan-nies ta’ l-ekwipagg, u l-ilbies ta’ l-uzu tal-passiggieri
ma jidhlux fil-kontribuzzjoni ta’ l-avarija generali.
(2) Izda, il-valur ta’ dawn l-oggetti, jekk jigu mitfughin il-
bahar, jithallas b’kontribuzzjoni fuq l-oggetti l-ohra kollha.
Oggetti minghajr 
polza ta’ kargu.
460. L-oggetti li ghalihom ma jkunx hemm polza ta’ kargu,
lanqas dikjarazzjoni tal-kaptan, ma jithallsux jekk jigu mitfughin
il-bahar, imma jikkontribwixxu jekk jigu salvati.
Oggetti mghobbija 
fuq il-gverta.
461. (1) L-oggetti mghobbija fuq il-gverta tal-bastiment
jikkontribwixxu, jekk jigu salvati; jekk jigu mitfughin il-bahar, jew
ibatu hsara minhabba l-gettu, sidhom ma jkollu jedd ghal ebda
kontribuzzjoni, izda, ghandu jedd ta’ regress kontra l-kaptan, meta
dan ikun responsabbli skond il-ligi.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghall-
vjaggi bejn Malta u Sqallija, jew bejn Malta u Tripli jew Tunez, jew
ghal dawk l-oggetti li b’uzu jitghabbew fuq il-gverta.
Jekk il-gettu ma 
jsalvax il-
bastiment.
462. Jekk il-gettu ma jsalvax il-bastiment, ma jkun hemm ebda
kontribuzzjoni, u l-merkanzija li ma tkunx giet mitfugha l-bahar, u
li giet salvata, ma tkunx obbligata la ghall-hlas u lanqas ghall-
indennizz ta’ dik il-merkanzija l-ohra li tkun giet mitfugha jew li
batiet hsara.
Jekk il-gettu isalva 
l-bastiment li 
mbaghad jintilef.
463. Jekk il-gettu jsalva l-bastiment, u jekk dan, meta jissokta l-
vjagg, wara jintilef, l-oggetti salvati jikkontribwixxu ghall-gettu,
skond il-valur taghhom fl-istat li jkunu jinsabu, wara li jinqatghu l-
ispejjez tas-salvatagg.
Hsara li tigri wara 
l-gettu.
464. (1) L-oggetti mitfughin il-bahar ma jidhlux fil-
kontribuzzjoni, fl-ebda kaz, ghall-hlas ta’ hsarat li jigru lill-
merkanzija salvata wara l-gettu.
(2) It-taghbija ma tidholx fil-kontribuzzjoni ghall-hlas tal-
bastiment li jintilef jew li jsir mhux tajjeb ghall-bahar, hlief fil-
kazijiet imsemmijin fl-artikolu 444.
Il-merkanzija 
tikkontribwixxi 
ghat-tiswija tal-
bastiment li jigi 
miftuh biex tigi 
salvata.
465. Jekk il-bastiment jigi miftuh biex tinhareg minnu l-
merkanzija, din il-merkanzija tikkontribwixxi ghat-tiswija tal-hsara
li ssir lill-bastiment.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        67
Ebda 
kontribuzzjoni 
mill-merkanzija 
mqieghda fuq id-
dghajjes.
466. Jekk il-bastiment jintilef bil-bqija tat-taghbija, ma jkunx
hemm jedd ghall-kontribuzzjoni kontra l-merkanzija li titqieghed
fid-dghajjes biex jithaffef il-bastiment, lanqas jekk din il-
merkanzija tasal salva fil-port.
Jekk l-oggetti 
mitfugha jigu 
rkuprati.
467. Jekk, wara t-taqsim tal-kontribuzzjoni, l-oggetti mitfugha
l-bahar jigu rkuprati mis-sidien taghhom, dawn is-sidien ghandhom
iroddu lill-kaptan u lill-interessati dak li jkunu hadu mill-
kontribuzzjoni, wara li jitnaqqsu d-danni li jkunu saru bil-gettu, u l-
ispejjez ta’ l-irkupru ta’ l-oggetti.
Sid il-merkanzija 
mhux obbligat 
jikkontribwixxi 
izjed mill-valur 
taghha.
468. Sid il-merkanzija ma jista’ jigi f’ebda kaz imgieghel
jikkontribwixxi ghall-avarija generali izjed mill-valur tal-
merkanzija fiz-zmien li tasal.
Titolu V
FUQ IL-KREDITI PRIVILLEGGATI FUQ BASTIMENTI U BCEJJEC 
OHRA TAL-BAHAR
L-artikoli minn 469 sa 476, imhassra bl-Att: XXXVII. 1988.41.
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I
FUQ ID-DIKJARAZZJONI TA’ FALLIMENT
X’inhu l-falliment.
stat ta’ falliment.
Dikjarazzjoni fil-
qorti.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
478. (1) Il-kummercjant jew ir-rapprezentant legittimu tieghu
jista’, meta jieqaf mill-hlas, jaghmel dikjarazzjoni ta’ dan fil-Qorti
Civili, Prim’ Awla.
(2) Fil-kaz ta’ falliment ta’ socjeta  f’isem kollettiv, id-
dikjarazzjoni ghandu jkun fiha l-isem ta’ kull wiehed mis-socji in
solidum u l-lok fejn joqghod.
X’ghandu jkun fiha 
d-dikjarazzjoni.
479. Id-dikjarazzjoni tal-kummercjant ghandu jkun fiha l-isem u
l-kunjom tieghu, kif ukoll ix-xorta ta’ kummerc li hu kien jaghmel,
l-ismijiet, il-kunjomijiet u partikolaritajiet ohra tal-kredituri tieghu,
bil-lok fejn joqoghdu, u l-kwalita  u x-xorta tad-djun.
  68      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Il-kotba ghandhom 
jingiebu mad-
dikjarazzjoni.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
480. Mad-dikjarazzjoni msemmija fl-artikoli ta’ qabel dan, il-
kummercjant ghandu fl-istess hin, jipprezenta fil-Qorti Civili,
Prim’ Awla, il-kotba u l-karti tieghu kollha tal-kummerc.
Sejha lill-kredituri. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
481. Meta kummercjant jipprezenta dikjarazzjoni bhal din, ir-
registratur ghandu, b’ittra, isejjah lill-kredituri msemmijin fid-
dikjarazzjoni biex jidhru quddiem il-Qorti Civili, Prim’ Awla, u
hemm ighidu l-ghaliex id-debitur taghhom m’ghandux jigi
iddikjarat fi stat ta’ falliment, u sabiex jigu mahtura kuraturi. Id-
dikjarazzjoni ghandha tigi bi hsieb ir-registratur imxandra b’avviz,
li ghandu jkun fih sunt tad-dikjarazzjoni, mahrug fil-Gazzetta tal-
Gvern u f’gazzetta ohra, jew izjed.
Dikjarazzjoni ta’ 
falliment fuq talba 
ta’ kreditur. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
482. (1) Kull kreditur jista’ wkoll, sew jekk il-kreditu tieghu
jkun kummercjali jew le, u ghalkemm dan il-kreditu jkun ghad ma
ghalaqx, jagixxi bi procedura sommarja fil-Qorti Civili, Prim’
Awla, kontra d-debitur jew ir-rapprezentant legittimu tieghu, u
jitlob dikjarazzjoni li dan id-debitur hu fi stat ta’ falliment.
Id-dikjarazzjoni 
ma tistax tintalab 
mit-tifel kontra l-
missier jew bil-
maqlub, ecc.
(2) It-talba ghal dikjarazzjoni ta’ falliment ma tistax issir minn
iben kontra l-missier, jew mill-missier kontra l-iben, jew mir-ragel
kontra l-mara jew mill-mara kontra r-ragel.
Meta d-
dikjarazzjoni tista’ 
tintalab wara l-
mewt tal-
kummercjant.
(3) Il-falliment ta’ kummercjant jista’ jigi iddikjarat wara
mewtu, jekk qabel ma miet hu kien waqaf mill-hlas; f’dan il-kaz,
id-dikjarazzjoni tal-falliment ma tistax tigi mitluba mill-kredituri
hlief fi zmien tliet xhur mill-mewt tad-debitur.
Il-kreditur li jitlob 
sentenza ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
falliment ghandu 
jaghu garanzija.
(4) Fil-kaz ta’ talba ghal dikjarazzjoni ta’ falliment kif jinghad
f’dan l-artikolu, il-parti li taghmel it-talba ghandha, fl-istess hin li
taghmel dik it-talba, tobbliga ruhha, b’garanzija, ghal penali ta’
mhux izjed minn mitejn lira, favur il-persuna li kontra taghha ssir
it-talba, li tissokta l-kawza minghajr dewmien u li tipprova l-
pretensjoni taghha; fin-nuqqas ta’ dan, il-qorti tista’ tordna li s-
somma tal-garanzija tigi mhallsa, kollha jew bicca minnha, lill-
persuna li favur taghha l-garanzija tkun giet moghtija:
Izda, dan il-hlas ma jehlisx lill-attur mill-azzjoni kontra
tieghu ghal danni u imghaxijiet minhabba dik il-procedura.
Jekk ma jkunx 
hemm fondi fil-
patrimonju tal-
fallut.
483. (1) Jekk, meta ma hemmx fondi fil-patrimonju tal-fallut,
il-kreditur li fuq talba tieghu jkun gie iddikjarat il-falliment,
jittraskura li jfittex li jsiru bi spejjez tieghu, dawk l-atti jew
proceduri li jkunu mehtiega biex iwasslu ghall-gradwazzjoni tal-
kredituri, kull kreditur iehor, kif ukoll il-fallut innifsu, jista’ jiehu
hsieb li jsiru dawk l-atti jew proceduri.
Rimborz ta’ spejjez 
li jsiru mill-
kreditur.
(2) L-ispejjez kollha mehtiega li jsiru fi proceduri ta’ fallimenti
jigu mhallsin lura lill-kreditur li jkun harighom, mill-ewwel flus li
jidhlu akkont tal-patrimonju, u bi preferenza ta’ kull kreditu iehor.
Atti kawteratorji. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
484. (1) L-atti kawtelatorji u konservatorji kontra l-beni u l-
persuna tad-debitur, jistghu jigu mitluba mill-kredituri bl-istess
proceduri li l-ligi tippreskrivi ghall-hrug ta’ kull att jew mandat li
jinghata b’kawtiela ta’ kull kreditu iehor, skond ma tkun ix-xorta u
l-kwalita t al-kreditu.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        69
Liberta  provvizorja 
lill-fallut.
(2) Izda l-fallut li jkun gie arrestat fuq talba ta’ wiehed mill-
kredituri jew li jkun irtira f’daru minhabba l-biza’ li jigi arrestat,
jista’ jitlob lill-Qorti Civili, Prim’ Awla, il-liberta  provvizorja
ghaz-zmien ta’ sitt xhur li, skond ma jkun jidhrilha l-qorti fid-
dehen taghha, jista’ jigi mgedded ghal raguni tajba. Il-qorti
tiddecidi fuq din il-kwistjoni fuq citazzjoni kontra l-kuraturi u l-
kredituri li fuq talba taghhom ikun inghata l-hrug tal-mandat ta’ l-
arrest. Din il-liberazzjoni provvizorja tal-fallut mill-molestji
persunali ghandha effett ukoll ghall-kredituri u interessati ohra li
ma jkunux gew imharrka.
(3) Din il-liberta  provvizorja tigi moghtija jekk ma jigix
ippruvat li kien hemm att doluz jew ta’ qerq min-naha tal-fallut.
Izda l-kredituri jistghu, b’citazzjoni, jitolbu l-arrest tal-fallut fuq
prova ta’ xi att doluz jew ta’ qerq min-naha tieghu. Il-qorti tista’
wkoll, ex officio, tordna, matul il-proceduri, l-arrest provvizorju
tal-fallut, jekk ikun hemm kontra tieghu prezunzjoni bazata ta’ att
doluz jew ta’ qerq.
Atti b’qerq tal-
kredituri huma 
nulli jew 
annullabbli.
485. (1) Kull att li jittrasferixxi l-proprjeta  ta’ beni korporali
jew inkorporali, kompriza r-rinunzja ghal kull xorta ta’ successjoni
jew ghal preskrizzjoni akkwistata, kif ukoll kull obbligazzjoni jew
att iehor tal-fallut b’titolu gratuwitu maghmulin sabiex jiffroda l-
kredituri tieghu, hu null u minghajr effett rigward il-massa tal-
kredituri, tkun liema tkun ix-xorta taghhom, u wkoll jekk il-
partijiet interessati jkunu b’bona fidi.
(2) Kull att ta’ dik ix-xorta, kull obbligazzjoni, att jew hlas
b’titolu oneruz jistghu jigu annullati jekk ikun hemm frodi wkoll
min-naha tal-parti interessata.
(3) L-akkwist, l-obbligu, l-att jew il-hlas jinghadd li gie
maghmul bi frodi mill-parti interessata, meta jigi ippruvat li din il-
parti kienet taf bil-falliment jew bic-cirkostanzi li taw lok ghad-
dikjarazzjoni tal-falliment.
Il-fallut jitlef l-
amministrazzjoni 
ta’ hwejgu.
486. (1) Minn dak in-nhar tad-dikjarazzjoni tal-falliment
maghmula mill-kummercjant innifsu jew, skond ma jkun il-kaz,
minn dak in-nhar tas-sentenza li tiddikjara l-falliment, il-fallut hu
spussessat ipso jure mill-amministrazzjoni ta’ hwejgu kollha,
korporali jew inkorporali, u dipendenti jew le mill-kummerc
tieghu.
(2) Dak kollu li d-debitur jakkwista wara l-falliment jidhol,
meta u kif jigi hekk akkwistat, f’dan l-ispussess, bla hsara ta’ kull
disposizzjoni kuntrarja tad-donaturi jew testaturi, wara li jitnaqqsu
l-pizijiet ta’ fuq il-beni hekk akkwistati, u somma xierqa ghall-
manteniment ta’ kuljum.
Id-dejn tal-fallut 
mhux maghluq isir 
eziggibbli mad-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
487. Id-djun tal-fallut, li jkunu ghadhom ma ghalqux, ukoll jekk
privileggati, b’rahan jew b’ipoteka, isiru eligibbli bid-dikjarazzjoni
tal-falliment maghmula mill-kummercjant innifsu jew bis-sentenza
tal-qorti li tiddikjara l-falliment.
  70      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KURATURI 
TAL-FALLUT
Hatra ta’ kuraturi. 488. Il-qorti ghandha fis-sentenza li biha jigi iddikjarat il-
falliment, jew jekk il-procediment ikun sar fuq id-dikjarazzjoni tal-
fallut innifsu kemm fuq talba tal-kredituri, tahtar kuratur wiehed
jew izjed biex jezercitaw il-funzjonijiet moghtija lilhom taht din it-
Taqsima.
Kwalifiki. 489. Il-kuraturi li tahtar il-qorti ghandhom ikunu persuni li hija
jidhrilha li huma tajba biex jaqdu fedelment id-dmirijiet tal-kariga
taghhom, ukoll jekk ikunu kredituri jew qraba tal-fallut.
Xandir ta’ estratt 
tas-sentenza fil-
Gazzetta.
490. Il-kuraturi ghandhom jiehdu hsieb li johorgu fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta ohra jew izjed, avviz li jkun fih sunt tas-
sentenza li tiddikjara l-falliment.
Tnehhija tal-
kuraturi.
491. Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-proceduri, sew ex officio
kemm fuq talba ta’ wiehed jew izjed mill-kredituri jew tal-fallut,
tnehhi l-kuraturi. Ma jinghatax appell minn din id-decizjoni. Fil-
kaz ta’ tnehhija, jigu mahtura kuraturi godda.
Il-proprjeta  tghaddi 
f’idejn il-kuraturi.
492. (1) Il-kuraturi ma jistghu jezercitaw ebda wahda mill-
funzjonijiet taghhom qabel ma jiehdu l-gurament li jaqdu tajjeb u
fedelment l-inkarigu moghti lilhom.
(2) Hekk kif jittiehed dan il-gurament, il-pussess tal-proprjeta
kollha u l-jeddijiet kollha ta’ kull xorta tal-fallut, minbarra l-jedd
tan-nomina ghal xi beneficcju ekklesjastiku battal, flimkien mal-
jeddijiet kollha u mal-proprjeta  kollha li hu jakkwista sakemm jigi
rijabilitat, ighaddu u jibqghu taht idejn il-kuraturi.
(3) Il-kuraturi jitqiesu bhala ufficjali tal-qorti, u bhala tali
huma suggetti ghall-ordnijiet taghha.
Mandat ta’ qbid ta’ 
proprjeta . 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
493. Jekk il-beni tal-fallut, komprizi l-kotba u l-karti tieghu, ma
jkunux ga  gew imqieghda fiz-zgur fuq talba ta’ xi kreditur, il-
kuraturi, hekk kif jiehdu l-gurament, ghandhom jitolbu, b’rikors,
lill-imhallef tal-Qorti Civili, Prim’ Awla, il-hrug ta’ mandat ta’
qbid. Jekk il-falliment ikun ta’ socjeta  f’isem kollettiv, il-mandat
ta’ qbid ghandu jigi esegwit mhux biss fl-ufficcji principali tas-
socjeta , izda wkoll fid-dar fejn joqghod kull wiehed mis-socji.
Min jista’ jara l-
kotba u l-karti.
494. Il-kotba u l-karti tal-fallut jistghu jarawhom il-partijiet
kollha interessati, u, bil-permess ta’ l-imhallef, jistghu jigu
ikkunsinnati, kollha jew bicca minnhom, lill-kuraturi.
Gbir ta’ flus. 495. Il-kuraturi jircievu kull somma li jkollha tinghata lill-
fallut. L-ircevuti li jigu moghtija mill-kuraturi ghandhom jigu
vistati mir-registratur, illi ghandu jzomm sunt taghhom; inkella ma
jkunux jehilsu lid-debituri. Il-kuraturi ghandhom jiehdu pussess ta
kull hag’ohra li tkun ghadha ghand il-fallut jew li tkun tieghu.
Bejgh ta’ hwejjeg 
li jistghu jithassru.
496. Il-kuraturi ghandhom ibighu, b’irkantatur bil-licenza, l-
oggetti u l-merkanzija li jistghu jithassru, wara li jaghtu r-ragunijiet
taghhom lill-imhallef u jiehdu s-setgha minghandu.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        71
Merkanzija mhux 
suggetta ghal 
thassir.
497. Il-merkanzija mhux suggetta ghal thassir ma tistax tinbiegh
mill-kuraturi, qabel ma jsiru l-proceduri dwar l-akkordju skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li gejjin, hlief wara sentenza tal-qorti
fuq citazzjoni mahruga kontra l-partijiet interessati.
Il-kuraturi jistghu 
jissoktaw il-
kummerc.
498. (1) Il-kuraturi jistghu, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-imhallef,
jissoktaw il-kummerc tal-fallut, meta huma ta’ fehma li b’dan il-
mezz jista’ jitwaqqaf mill-gdid il-kummerc tieghu, jew jizdied l-
attiv tieghu b’gid tal-kredituri.
(2) L-imhallef ghandu, meta jaghti din l-awtorizzazzjoni, jaghti
dawk il-provvedimenti li jidhirlu li huma ta’ l-aktar gid ghall-
interessi tal-fallut u tal-kredituri:
Izda, jekk xi kreditur, f’kull zmien li jkun, jaghmel
oppozizzjoni ghal dik l-awtorizzazzjoni, il-qorti tista’, ghal raguni
tajba, tnehhi l-awtorizzazzjoni, wara li tisma’ lill-kuraturi u lill-
fallut.
Somma ta’ flus li l-
kuraturi jistghu 
jzommu.
499. Il-kuraturi jistghu, kif jidhirlu l-imhallef lid-dehen tieghu,
izommu f’idejhom somma, fl-ammont li l-imhallef jiffissa, biex
taghmel tajjeb ghall-ispejjez mehtiega. Kull somma ta’ flus ohra
ghandha tigi mhallsa mill-kuraturi fir-registru tal-qorti.
Azzjonijiet kontra 
l-kuraturi.
500. Miz-zmien li l-kuraturi jidhlu ghad-dmirijiet tal-kariga
taghhom, kull azzjoni civili mibdija qabel il-falliment kontra l-
persuna u l-beni tal-fallut ma tistax tissokta hlief kontra l-kuraturi.
Wara l-falliment, ma tista’ tinbeda ebda azzjoni hlief kontra l-
kuraturi.
Dmirijiet tal-
kuraturi.
501. (1) Il-kuraturi, minn kif jidhlu ghad-dmirijiet tal-kariga
taghhom, ghandhom jaghmlu kull att mehtieg sabiex izommu shah
il-jeddijiet tal-fallut lejn id-debituri tieghu; huma ghandhom ukoll
ifittxu jaghmlu l-iskrizzjoni fir-Registru Pubbliku ta’ l-ipoteki fuq
il-beni tad-debituri tal-fallut, jekk dan ma jkunx ga  ha hsiebha.
(2) Hu dmir tal-kuraturi li jagixxu ghall-hlas tal-krediti tal-
fallut, tkun liema tkun ix-xorta taghhom, ghall-gid tal-kredituri:
Izda, il-kuraturi ma jistghux jaghmlu transazzjonijiet jew igibu
kwistjonijiet f’arbitragg, minghajr il-kunsens bil-miktub tal-
kredituri li jkunu jirrapprezentaw l-akbar sehem fil-valur tal-
kredituri tal-fallut, u minghajr l-awtorizzazzjoni ta’ l-imhallef.
Inventarju.
il-kuraturi ghandhom, ghalkemm ikun sar appell minn dik is-
sentenza, jaghmlu inventarju tal-beni tal-fallut.
(2) Dan iz-zmien jista’ ghal raguni tajba jigi mgedded.
(3) Kull kreditur jista’ u l-fallut hu obbligat jassisti ghall-
formazzjoni ta’ l-inventarju.
X’ghandu jkun fih 
l-inventarju.
503. L-inventarju ghandu jkun fih lista vera flimkien ma’
deskrizzjoni u stima tal-proprjeta  tal-fallut, mobbli u immobbli, l-
istat tad-djun u tal-krediti tieghu, prospett tal-qligh u telf tieghu, u
prospett iehor ta’ l-ispejjez.
Setgha tal-qorti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
504. Il-Qorti Civili, Prim’ Awla, tista’, minn rajha jew fuq talba
tal-kuraturi jew ta’ wiehed jew izjed mill-kredituri, iggieghel lill-
  72      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
fallut u lil kull persuna ohra taghti, bil-gurament, kull
informazzjoni li jidhrilha li hija mehtiega jew li tiswa fl-interess
tal-massa tal-kredituri u ghall-formazzjoni ta’ l-inventarju.
Titolu III
FUQ IR-RIVENDIKAZZJONI
Rivendikazzjoni 
ta’ kambjali, ecc.
505. Jistghu jigu, f’kaz ta’ falliment, mitlubin lura l-kambjali u
titoli ohra ta’ kreditu li jkunu ghadhom ma thallsux u li jkunu
jinsabu in natura f’idejn il-fallut fi zmien il-falliment tieghu
kemm-il darba dawn il-kambjali jew titoli ta’ kreditu jkunu gew
maghmula minn sidhom b’ordni ghall-inkass akkont tieghu nnifsu.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija.
506. (1) Tista’ wkoll tintalab lura l-merkanzija ikkunsinnata
lill-fallut taht titoli ta’ depozitu inkella biex tigi mibjugha akkont
ta’ sidha, saz-zmien kollu li tkun tezisti in natura, kollha jew bicca
minnha.
(2) Jista’ jintalab lura wkoll il-prezz jew il-bicca tal-prezz ta’
din il-merkanzija, li ma jkunx gie mhallas bi flus jew xort’ohra, jew
li ma tkunx saret tpacija tieghu f’kont kurrent, bejn il-fallut u x-
xerrej.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija 
mibjugha lill-
fallut.
507. (1) Tista’ tintalab lura l-merkanzija mibjugha lill-fallut
jew mibghuta akkont tieghu, sakemm tkun tinsab ghandu.
(2) Izda, ma hemmx dan il-jedd ta’ rivendikazzjoni jekk, qabel
ma tasal, il-merkanzija tkun giet mibjugha, minghajr qerq, fuq
fatturi jew poloz ta’ kargu iffirmati minn dak li baghat il-
merkanzija.
(3) Il-parti li taghmel ir-rivendikazzjoni hija obbligata trodd
lill-massa l-akkonti li tkun hadet, kif ukoll dak kollu li jkun gie
mhallas bil-quddiem ghan-nol, kummissjoni, assigurazzjoni jew
spejjez ohra, u ghandha thallas il-bilanc taghhom li jkun ghad irid
jithallas.
Merkanzija li ghad 
ma gietx 
ikkunsinnata lill-
fallut.
508. Il-bejjiegh jista’ jzomm il-merkanzija mibjugha lill-fallut,
imma li tkun ghad ma gietx ikkunsinnata lill-fallut jew li tkun ghad
ma nbaghtitx lilu jew lil terz akkont tieghu.
Setgha tal-kuraturi 
li jirtiraw 
merkanzija.
509. Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan, il-
kuraturi jistghu, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-imhallef, jiehdu l-
merkanzija billi jhallsu lill-bejjiegh il-prezz miftiehem bejnu u l-
fallut.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        73
Titolu IV
FUQ IL-VERIFIKA TAL-KREDITI KONTRA L-FALLUT
Lista tal-kredituri.
jaghmlu, fi zmien tlitt ijiem, lista tal-kredituri kollha.
(2) Din il-lista ghandha titqieghed fir-registru, u r-registratur
ghandu, b’ordni ta’ l-imhallef, isejjah laqgha tal-kredituri b’avviz
mahrug fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta ohra jew izjed. 
Laqgha tal-
kredituri.
(3) Il-laqgha tal-kredituri ssir quddiem l-imhallef fil-jum u fil-
lok imsemmijin fl-avviz.
Rikors tal-kreditur.
wara, kif jordna l-imhallef, jipprezenta rikors biex il-kreditu tieghu
jigi ammess u mieghu jgib u jispecifika d-dokumenti li jistghu
jippruvawh. Ghandu jsir process verbal ta’ l-eccezzjonijiet li
jinghataw mill-kuraturi jew mill-kredituri.
Il-persuni 
interessati jistghu 
jassistu ghall-
verifika tal-krediti.
512. (1) Kull persuna, ghad li l-kreditu taghha jkun ghad ma
giex ivverifikat u ammess, tista’, meta turi sommarjament li
ghandha interess, tassisti ghall-verifika tal-krediti l-ohra, u tista’
taghti eccezzjonijiet kontra dik il-verifika.
(2) Kemm-il darba wiehed mill-kuraturi, f’ismu stess, jopponi
jew jitlob xi jedd, l-interess tal-massa tal-kredituri jigi difiz mill-
kuratur l-iehor jew mill-kuraturi l-ohra li ma jkunux ghamlu
oppozizzjoni jew talba; izda, jekk kull wiehed mill-kuraturi, f’ismu
stess, jopponi jew jitlob xi jedd, il-massa tal-kredituri, ghal din id-
darba u ghal dan il-hsieb biss, tigi rapprezentata minn xi persuna
ohra li l-imhallef jahtar, b’digriet, minghajr ebda formalita  ohra.
Talba ta’ kreditu 
falz. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
513. Jekk xi hadd, xjentement, jiddikjara kreditu falz jew li hu
kreditur f’somma akbar minn dik li tassew ikollu jiehu, hu jehel,
b’azzjoni li tingieb quddiem il-Qorti Civili, Prim’ Awla, il-hlas
ghal darbtejn tal-kreditu mitlub falz, favur il-patrimonju tal-fallut.
Verifika tal-krediti.
ighaddi ghall-verifika tal-krediti. Id-digriet ta’ l-imhallef dwar il-
verifika tal-krediti ghandu jkun fih riferenza ghat-titoli li jippruvaw
il-krediti, u ghandu jsemmi l-lok ta’ fejn joqoghdu l-kredituri u s-
somma ammessa favur taghhom.
Proceduri ta’ wara 
l-verifika tal-
krediti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
515. (1) Hekk kif l-imhallef ilesti d-digriet imsemmi fl-ahhar
artikolu qabel dan, id-digriet jigi iddepozitat fir-registru u mxandar
b’avviz fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta ohra jew izjed. Avviz
ta’ dan id-depozitu ghandu jinghata lil kull wiehed mill-kredituri li
jkunu ghamlu r-rikors ghall-verifika tal-krediti taghhom.
(2) Jekk dan id-digriet ma jigix attakkat fi zmien tmint ijiem
min-notifika tad-depozitu, jitqies ipso jure li gie accettat.
(3) Id-digriet jista’ jigi attakkat b’citazzjoni quddiem il-Qorti
Civili, Prim’ Awla.
  74      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
Lista tal-kredituri li 
ma dehrux.
516. Meta d-digriet tal-verifika tal-krediti jigi iddepozitat fir-
registru, il-kuraturi ghandhom jaghmlu u jipprezentaw fir-registru
nota b’lista ta’ l-ismijiet tal-kredituri li ma jkunux dehru. 
Titolu V
FUQ L-AKKORDJU
Laqgha tal-
kredituri wara 
digriet fuq il-
verifika tal-krediti.
517. (1) Fi zmien ghaxart ijiem wara d-depozitu tad-digriet
tal-verifika tal-krediti, ir-registratur ghandu jsejjah laqgha tal-
kredituri li l-krediti taghhom ikunu gew ammessi.
(2) Din il-laqgha ssir fil-jum u fil-hin stabbiliti mill-imhallef, u
huwa jippresiedi f’din il-laqgha.
Prezenza tal-fallut. 518. (1) Il-fallut jigi wkoll imsejjah ghal din il-laqgha. Hu ma
jistax jinkariga lil haddiehor jidher ghalih minghajr ragunijiet
approvati mill-imhallef.
(2) L-imhallef jezamina t-titoli ta’ dawk li jidhru bhala
prokuraturi ta’ kredituri assenti. Hu jordna lill-kuraturi li jaghtu,
quddiemu, kont ta’ l-istat tal-falliment u ta’ kull ma jkun sar.
(3) Il-fallut jista’ dejjem jigi mismugh.
Kondizzjonijiet ta’ 
l-akkordju.
519. F’din il-laqgha jigi ezaminat jekk hemmx lok ghall-
akkordju. Il-fallut jipproponi l-kondizzjonijiet ta’ l-akkordju, u l-
kredituri jkollhom iz-zmien ta’ mill-anqas tmint ijiem biex
jikkunsidraw il-proposta.
Gbir tal-voti. 520. Wara li jaghlqu dawn it-tmint ijiem, il-kredituri jiltaqghu
mill-gdid quddiem l-imhallef u jittiehdu l-voti taghhom.
L-akkordju jsir 
mill-maggoranza 
fin-numru u minn 
tliet kwarti tal-
valur tal-krediti.
521. (1) Ir-registratur izomm process verbal tal-proceduri li
jkunu saru u tar-rizoluzzjonijiet li jkunu ghaddew f’dawn il-
laqghat.
(2) Kull kreditur jista’ jaghti l-vot tieghu, u l-ftehim finali ma
jitqiesx li sar hlief bil-konkors ta’ ghadd ta’ kredituri li jaghmlu
maggoranza u li l-krediti taghhom ivverifikati jlahhqu t-tliet kwarti
tas-somom kollha li ghandhom jinghataw.
(3) Il-kredituri ipotekarji mnizzlin fir-Registru Pubbliku jew
dawk li jkollhom rahan f’idejhom ma jistghux jivvutaw ghar-
rizoluzzjoni dwar l-akkordju.
Meta l-maggoranza 
tal-kredituri li 
jkunu jridu l-
akkordju ma 
tlahhaqx tliet 
kwarti tal-krediti 
ammessi.
522. (1) Jekk il-maggoranza tal-kredituri prezenti taccetta l-
akkordju, izda l-krediti taghhom ma jkunux jaghmlu tliet kwarti
tas-somom ammessi bhala li ghandu jaghti l-fallut, id-decizjoni
tithalla ghal tmint ijiem ohra, bhala l-ahhar zmien li jinghata
ghaldaqshekk.
(2) It-tuturi jew il-kuraturi ta’ kredituri ma jistghux jaghtu l-
kunsens taghhom ghall-akkordju minghajr l-awtorizzaz-zjoni ta’ l-
imhallef tas-Sekond’Awla tal-Qorti Civili, izda l-prezenza ta l-
imhallef mhix mehtiega fl-att ta’ l-akkordju.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        75
Proposta ta’ 
kondizzjonijiet 
godda ta’ akkordju.
(3) Jekk l-akkordju ma jsirx, kull kreditur jista’, f’kull waqt
iehor tal-procedura, jipproponi kondizzjonijiet godda ta’ akkordju,
u f’dan il-kaz, l-imhallef jaghti zmien bizzejjed sabiex jistghu jigu
ikkunsidrati. 
L-akkordju ghandu 
jigi appruvat mill-
imhallef.
523. (1) Jekk il-kredituri kollha jaqblu fuq l-akkordju, l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju mill-imhallef tkun bizzejjed biex
taghmlu validu. Izda jekk il-kunsens ghall-akkordju jigi moghti
mill-kredituri biss li jaghmlu tliet kwarti tal-valur tal-krediti, il-
kuraturi jew il-fallut ghandhom, fi zmien tmint ijiem, jaghmlu talba
lill-qorti biex tappruvah, b’citazzjoni kontra l-kredituri li jkunu
opponew l-akkordju jew li jkunu baqghu kontumaci ghas-sejha
msemmija fl-artikolu 517.
(2) Meta ma jigux ippruvati mill-konvenuti atti doluzi jew ta’
htija kbira, il-qorti tapprova l-akkordju.
(3) L-akkordju hekk appruvat ikun obbligatorju ghall-kredituri
kollha.
Rijabilitazzjoni.
jure rijabilitat.
Effetti.
fallut l-amministrazzjoni ta’ hwejgu, taht il-kondizzjonijiet, jekk
ikun hemm, li jigu mnizzlin fl-att ta’ l-akkordju.
Pattijiet li jistghu 
jsiru fl-att ta’ l-
akkordju.
(3) Kull ftehim fl-att ta’ l-akkordju, li ma jkunx kuntrarju ghal-
ligi, jiswa. Fl-att ta’ l-akkordju jista’ jsir patt dwar il-ghazla ta’
persuna wahda jew izjed biex jissorveljaw l-esekuzzjoni ta’ l-
akkordju, biex jassistu ghall-bejgh tal-beni, jekk ikollu jsir dan il-
bejgh, u biex jizguraw it-taqsim tal-prezz bejn il-kredituri.
(4) Hu validu l-patt li l-fallut ma jkun jista’ jaghmel ebda att,
sew ta’ amministrazzjoni jew ta’ trasferiment, minghajr il-kunsens
ta’ persuna wahda jew izjed mahturin mill-kredituri; dan il-patt
ghandu effett ukoll kontra t-terzi li jkunu ikkuntrattaw b’bona fidi
mal-fallut wahdu.
Meta fl-akkordju 
ikun hemm abbon 
ta’ bicca mid-dejn.
525. (1) Jekk bl-akkordju jinghata abbon ta’ bicca mid-dejn,
il-fallut hu mehlus, ukoll fuq dak li ghad ikollu, sa l-ammont ta’
dan l-abbon:
Izda, dan l-abbon u z-zmien moghti lill-fallut ghall-hlas, ma
jiswewx lill-kondebituri in solidum mal-fallut jew lill-garanti in
solidum tieghu.
Effetti tal-ksur ta’ 
l-akkordju.
(2) In-nuqqas tal-hlas skond il-ftehim ta’ l-akkordju, jitqies
bhala falliment gdid, jekk id-debitur jissokta jikkummercja.
Jeddijiet tal-
kredituri kontra l-
kondebituri.
526. Ghalkemm ikun hemm l-akkordju, il-jedd ta’ l-azzjoni tal-
kredituri ghall-ammont kollu tal-kreditu taghhom kontra l-
kondebituri in solidum mal-fallut u kontra l-garanti in solidum
tieghu jibqa’ shih, ghad illi dawn il-kredituri jkunu taw il-kunsens
taghhom ghall-akkordju.
Ghoti ta’ kontijiet 
mill-kuraturi.
527. (1) Il-kuraturi ghandhom, fi zmien erbat ijiem wara l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju, jaghtu l-kont taghhom ta’ l-ahhar; u
huma jistghu jigu mgieghla jaghtu dan il-kont fuq talba tal-fallut
  76      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
jew ta’ kull parti interessata ohra.
(2) Il-kuraturi ghandhom wara, fi zmien tmint ijiem
jikkunsinnaw lill-fallut jew lill-persuna li tigi mahtura fl-akkordju,
il-beni kollha, il-kotba, il-karti u oggetti ohra tal-fallut.
(3) Ma’ din il-kunsinna, il-funzjonijiet tal-kuraturi jispiccaw.
Titolu VI
FUQ IL-GRADWAZZJONI TAL-KREDITURI
Jekk l-akkordju ma 
jigix appruvat.
528. Jekk l-akkordju ma jigix appruvat, il-kuraturi ghandhom, fi
zmien xahar, ighaddu ghall-bejgh, taht is-setgha tal-qorti, tal-beni
tal-fallut.
Beni li ghandhom 
jithallew lill-fallut.
529. Fil-kazijiet kollha, il-fallut u l-familja tieghu jistghu, bl-
approvazzjoni ta’ l-imhallef, izommu l-ilbies u l-hwejjeg mobbli l-
ohra mehtiega ghall-uzu persunali taghhom, billi jittiehed qies tal-
kondizzjoni u tac-cirkostanzi ta’ qabel tal-fallut.
Fidwa tar-rahan. 530. (1) Il-kuraturi ghandhom is-setgha jifdu r-rahan, ghall-
gid tal-patrimonju tal-fallut, billi jhallsu d-djun li jkun hemm fuqu.
(2) Jekk ir-rahan ma jigix mifdi mill-kuraturi, u jigi mibjugh
mill-kreditur bi prezz izjed mill-kreditu, iz-zejjed tal-prezz ghandu
jigi migbur mill-kuraturi; jekk il-prezz li jingieb ikun inqas mill-
kreditu, il-kreditur li kellu r-rahan jidhol mal-kredituri l-ohra ghall-
bqija.
Gradwazzjoni tal-
kredituri.
531. (1) Wara d-depozitu tad-digriet tal-verifika tal-krediti, l-
imhallef ighaddi ghall-gradwazzjoni tal-kredituri.
(2) F’din il-gradwazzjoni jigi stabbilit l-ordni li fih il-kredituri
ghandhom jigu mhallsa mill-prezz tal-beni mibjugha, mir-renti tal-
beni issekwestrati, u minn flejjes ohra li seta’ baqa’ jew li jistghu
jigu f’kull zmien f’idejn il-kuraturi, jew li xort’ohra jezistu favur
il-patrimonju tal-fallut, ukoll jekk dawn il-flejjes ma jkunux gew
imqieghda fir-Registru tal-Qorti.
Prezentata ta’ 
rikors mill-
kredituri 
532. Ghal din il-gradwazzjoni, il-kredituri jigu msejha, b’ittra
mir-registratur, biex jipprezentaw fir-registru, fi zmien hmistax-il
gurnata, it-talba mehtiega, b’rikors, flimkien mad-dokumenti l-ohra
li jistghu jkunu mehtiega ghall-gradwazzjoni.
Is-smigh tat-talbiet 
tal-kredituri.
533. Wara l-prezentata tar-rikorsi msemmijin fl-ahhar artikolu
qabel dan, ir-registratur isejjah, b’ittra, lill-kredituri, lill-kuraturi u
lill-fallut biex jidhru quddiem l-imhallef fil-jum li jigi moghti ghal
daqshekk, sabiex isir is-smigh tat-talba ta’ kull wiehed minnhom. 
Sussidju lill-fallut 
ghall-
manteniment.
534. (1) Meta ma jkunx hemm prezunzjoni ta’ falliment doluz,
il-fallut ghandu jedd jitlob somma, bhala sussidju, minn fuq il-beni
tieghu.
(2) Il-kuraturi jipproponu l-ammont tas-sussidju u l-imhallef
jiffissah billi jittiehed qies tal-bzonnijiet u tan-numru tal-familja
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        77
tal-fallut, u tat-telf li b’daqshekk isir lill-kredituri tieghu.
Kredituri 
privileggati.
535. ll-kredituri li jkollhom rahan, privilegg jew ipoteka, jigu
gradwati skond il-ligijiet li jkunu jsehhu f’dak iz-zmien.
Kredituri li ma 
jkunux dehru wara 
s-sejha.
536. Il-kredituri li ma jkunux dehru wara s-sejha msemmija fl-
artikolu 532, ma jigux ikkunsidrati fil-gradwazzjoni tal-kredituri:
izda, ebda wiehed mill-kredituri li jkunu dehru ghas-sejha ma jista’
jircievi l-hlas tal-kreditu tieghu jekk ma jaghtix garanzija tajba,
ghas-sodisfazzjon tal-kuraturi, li hu johrog pro rata somma favur
dawk il-kredituri li ma jkunux dehru jew li jkunu assenti, fil-kaz li
huma jidhru fi zmien sena minn dak in-nhar li tinghata l-garanzija.
L-imghaxijiet ma 
jibqghux 
ghaddejjin mid-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
537. F’ebda kaz ta’ falliment ma jigu moghtija imghaxijiet fuq
is-somom li jkollu jaghti l-fallut, mid-data tad-dikjarazzjoni tal-
falliment maghmula mill-fallut jew, skond ma jkun il-kaz, mid-data
tas-sentenza li tiddikjara l-falliment.
Titolu VII
FUQ IR-RIJABILITAZZJONI
Rijabilitazzjoni.
isejjah, b’ittra, lill-kredituri hekk gradwati biex jidhru fil-jum
moghti mill-imhallef ghall-ezami tal-kontijiet tal-kuraturi, u biex
jigi deciz jekk il-fallut ghandux jigi rijabilitat ghall-kummerc.
(2) Ir-rijabilitazzjoni tigi moghtija b’digriet ta’ l-imhallef, jekk
ma jkunx gie ippruvat xi att doluz jew ta’ qerq min-naha tal-fallut.
(3) Ir-rijabilitazzjoni ghandha l-effett li tehles lill-fallut, sew
ghal dik li hi l-persuna tieghu kif ukoll ghall-beni li jakkwista
wara, mid-djun kollha li setghu jintalbu kontra tieghu f’kull zmien
sad-dikjarazzjoni tal-falliment.
Falliment doluz.
ghall-kaz ta’ falliment doluz.
(2) Kull kummercjant jitqies li hu fallut doluz f’kull wiehed
mill-kazijiet li gejjin:
(a) jekk hu ma jistqarrx is-sewwa f’dak li ghandu
x’jaqsam mal-krediti jew mad-djun tieghu, u ma’ l-
insolvibbilta  tieghu;
(b) jekk huwa jfingi spejjez jew telf, jew ma jaghtix kont
sodisfacenti ta’ dak kollu li dahhal;
(c) jekk hu jkun heba jew warrab xi somma ta’ flus, jew xi
kreditu, oggetti, merkanzija jew hwejjeg ohra mobbli;
(d) jekk hu jkun finga bejgh, negozji jew donazzjonijiet;
(e) jekk hu jkun finga djun bi ftehim bejnu u kredituri
fittizji, billi johloq skritturi foloz jew billi jistqarr ruhu
debitur, minghajr kawza jew valur, b’atti pubblici jew
privati;
  78      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
(f) jekk ikun heba jew qered il-kotba tieghu, dokumenti
jew karti ohra dwar il-kontijiet tieghu.
Kazijiet li fihom il-
kummercjant jista’ 
jigi iddikjarat fallut 
doluz.
540. Kull fallut jista’, fil-kazijiet li gejjin, jigi iddikjarat fallut
doluz, kemm-il darba ma jippruvax bizzejjed li hu ma kellu ebda
hsieb li jiffroda -
(a) jekk ma jkunx zamm kotba jew jekk il-kotba tieghu ma
jkunux juru l-veru stat tieghu attiv u passiv; 
(b) jekk, meta gie msejjah skond il-ligi biex jigi ezaminat,
naqas li jidher;
(c) jekk ma kienx assista fil-formazzjoni ta’ l-inventarju.
TAQSIMA IV
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RAGUNIJIET LI GHALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI HWEJJEG KUMMERCJALI, FUQ 
IL-GURISDIZZJONI TAL-QORTI CIVILI, PRIM’ AWLA, U FUQ ID-
DRITTIJIET KUMMERCJALI
Titolu I
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RAGUNIJIET LI GHALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI HWEJJEG KUMMERCJALI
Zminijiet 
perentorji.
541. Iz-zminijiet kollha stabbiliti b’disposizzjoni ta’ dan il-
Kodici ghall-ezercizzju ta’ azzjonijiet jew regressi li gejjin minn
atti kummercjali, huma perentorji; u l-beneficcju tar-restitutio in
integrum bis-sahha ta’ titolu, motiv jew privilegg li jkun, ma
jghoddx.
Azzjonijiet 
preskritti biz-
zmien ta’ hames 
snin.
542. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 238, 239 u 263,
l-azzjonijiet li gejjin minn kambjali jew minn biljetti negozjabbli
jew promissory notes, jaqghu bil-preskrizzjoni wara hames snin
minn dak in-nhar li jaghlqu, u l-azzjonijiet li gejjin minn tratti jew
cheques fuq bankiera jew kaxxiera jaqghu bil-preskrizzjoni wara
hames snin mid-data taghhom.
Azzjonijiet li gejjin 
minn kambju 
marittimu, ecc.
543. Kull azzjoni li gejja minn kuntratt ta’ kambju marittimu
jew ta’ assigurazzjoni, taqa’ bil-preskrizzjoni wara hames snin
minn dak in-nhar li hija setghat tigi ezercitata.
Azzjonijiet ta’ 
nolijiet, ecc.
544. L-azzjonijiet li gejjin jaqghu bil-preskrizzjoni kif sejjer
jinghad hawn taht:
(a) kull azzjoni ghall-hlas ta’ nol, sena wara li jispicca l-
vjagg;
(b) kull azzjoni ghall-hlas ta’ provizjonijiet moghtijin lill-
bahrin b’ordni tal-kaptan, sena wara li jigu moghtija;
(c) kull azzjoni ghall-hlas ta’ njam u hwejjeg ohra
mehtiega ghall-bini, armar u forniment ta’ bastiment,
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        79
sentejn wara li dak l-injam jew hwejjeg ohra jigu
fornuti; 
 (d) kull azzjoni ghall-hlas tas-salarji ta’ haddiema u ghal
xoghlijiet maghmula, sena wara li jispiccaw ix-
xoghlijiet jew wara l-kunsinna tax-xoghol;
(e) kull azzjoni ghall-kunsinna ta’ merkanzija, wara sena
minn dak in-nhar li jasal il-bastiment.
Meta ma hemmx 
azzjoni.
545. Ma hemmx azzjoni -
(a) kontra l-kaptan u l-assiguraturi ghall-hsara li tigri lill-
merkanzija, jekk il-merkanzija tigi rtirata minghajr
protest u l-hsara kienet tista’ tidher;
(b) kontra n-noleggatur ghal avarija, jekk il-kaptan ikun
ikkunsinna l-merkanzija u ircieva n-nol minghajr ma
jkun ghamel protest;
(c) ghal hsarat ikkagunati b’kollizjoni ta’ bastimenti f’lok
li fih il-kaptan seta’ jagixxi, kemm-il darba l-kaptan
ma jkunx ghamel il-protest tieghu.
Il-preskrizzjoni 
timxi kontra 
minuri, ecc.
546. Bla hsara ta’ fejn il-ligi tiddisponi espressament xort’ ohra,
il-preskrizzjonijiet stabbiliti f’dan il-Kodici jimxu kontra l-minuri
u l-interdetti, bla hsara tal-jedd taghhom ta’ regress kontra t-tutur
jew il-kuratur.
Titolu II
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-GURISDIZZJONI TAL-PRIM’ AWLA TAL-QORTI CIVILI
Gurisdizzjoni 
kummercjali. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
Kap. 12.
547. Il-gurisdizzjoni kummercjali hija ezercitata mill-Prim’
Awla tal-Qorti Civili, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Kwisjonijiet ta’ 
natura 
kummercjali.
548. Huma ta’ natura kummercjali -
(a) il-kwistjonijiet kollha dwar obbligazzjonijiet u
kuntratti bejn kummercjanti, jekk ma jidhirx mill-att
innifsu li l-affari hija purament civili;
(b) il-kwistjonijiet kollha dwar atti ta’ kummerc bejn kull
xorta ta’ persuni.
Kwistjonijiet ohra 
li tiddeciedi l-
Prim’ Awla tal-
Qorti Civili. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
549. Il-Prim’ Awla tal-Qorti Civili tiddeciedi wkoll -
(a) azzjonijiet kontra agenti jew persuni ohra inkarigati
minn kummercjanti, u s-subalterni taghhom, ghall-
operazzjonijiet biss maghmulin fil-kors ordinarju tal-
kummerc tal-principal taghhom; u azzjonijiet ta’ dawk
hawn fuq imsemmija l-ewwel, kontra l-principal;
  80      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
(b) dak kollu li ghandu x’jaqsam mal-fallimenti skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici.
Titolu III
FUQ ID-DRITTIJIET KUMMERCJALI
Kit huma regolati 
d-drittijiet 
kummercjali.
550. Id-drittijiet kummercjali huma regolati skond l-Iskeda li
hawn ma’ din l-Ordinanza.
Setgha tal-Ministru 
responsabbli ghall-
gustizzja biex 
jistabbilixxi 
drittijiet. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXI. 1966.2.
551. Il-Ministru responsabbli ghall-gustizzja jista’, b’avviz
mahrug fil-Gazzetta tal-Gvern, wara li jisma’ l-Kamra tal-
Kummerc, ibiddel l-Iskeda tad-drittijiet imsemmijin fl-ahhar
artikolu qabel dan, jew izid maghha.
DISPOSIZZJONI GENERALI
Kull uzu kuntrarju 
ma ghandu ebda 
effett.
552. Kull ligi jew uzu kuntrarji jew inkompatibbli mad-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici ma ghandhom ebda effett.
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        81
L-iskedi 
migjubin fl-art. 1 
ta’ l-Ord. II ta’ l-
1898, 
ikkonsolidati.
SKEDA
(Artikoli 550 - 551)
TAQSIMA I
KUMMISSJONIJIET U DRITTIJIET
Kummissjonijiet
Xiri u bejgh ta’ merkanzija.
Ghal xiri ta’ merkanzija bil-flus tal-mandant fl-
idejn .................................................................. 2%
Ghal xiri ta’ merkanzija u tratta ghall-valur taghha 2½%
Ghal bejgh ta’ merkanzija ....................................... 2%
Talli wiehed jipprova jbigh merkanzija -
jekk il-valur huwa izjed minn Lm500  ¼%
jekk il-valur huwa Lm500 jew inqas ½%
Ghal xiri u bejgh ta’ bastimenti tal-qlugh jew ta’
vapuri (kompriza s-senserija), minn kull wahda
mill-partijiet ...................................................... 1¼%
Operazzjonijiet Bankarji
Ghal gbid ta’ tratta ................................................. 1/8 sa ¼ %
Ghal rimessa .......................................................... 1/8%
Ghal accettazzjoni .................................................. 1/8%
Ghal negozjazzjoni ................................................. 1/8 sa ¼ %
Ghal gîr a ta’ kambjali ............................................. 1/8%
N.B. - Jekk il-gbid u r-rimessa ta’ tratta jew l-
accettazzjoni jew in-negozjazzjoni jirrigwardaw
l-istess operazzjoni, id-dritt huwa biss ............... ¼ % 
Xiri u bejgh ta’ fondi pubblici-
ghal titoli kkwotati izjed minn 75%, mill-valur
taghhom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/8% 
ghal titoli kkwotati anqas minn 75% mill-valur
taghhom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/16%
Ghal sborzi lil vjaggaturi kontra ittri ta’ kreditu ...... ½%
Ghal inkass, hlas jew negozjazzjoni ta’ kupuni ....... 1/8% 
Ghal inkass ta’ kambjali u rimessa ta’ l-ammont ..... 1/8% 
Ghal inkass ta’ flus f’kont kurrent u rimessa ta’ l-
inkassi, jew hlas maghmul fuq talba ................... 1/8% 
  82      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
N.B.-L-anqas rati msemmijin hawn fuq fil-kazijiet
fejn ir-rata mhix fissa, ighoddu ghal
operazzjonijiet li l-ammont taghhom huwa izjed
minn Lm100.
Agenzija ta’ Bastimenti tal-Qlugh jew ta’ Vapuri
Lin-noleggatur ta’ bastiment tal-qlugh jew ta’ vapur  2%
Lill-kunsinnatarju, fuq in-nolegg ta’ bastiment tal-
qlugh jew ta’ vapur, meta huwa jkun jipprokura
n-nolegg ............................................................ 1% 
Fuq in-nolijiet ta’ importazzjoni, kif jidhru fil-
manifest, sew jekk in-nol jithallas fil-port ta’
destinazzjoni, kemm jekk bil-quddiem ............... 2%
Talli wiehed jipprokura nolijiet lil vapuri jew lil
bastimenti tal-qlugh ghal esportazzjoni, kif
jidhru fil-manifest .............................................. 3%
Ghal sborzi lil vapuri jew bastimenti tal-qlugh ........ 2%
Ghal sborzi lil vapuri jew bastimenti tal-qlugh,
meta huma taht avarija ....................................... 2½%
Ghal hatt u taghbija mill-gdid, jew ghal spedizzjoni
mill-gdid ta’ merkanzija fuq bastiment bil-qlugh
jew vapur bl-avarija jew minghajrha -
meta l-valur tal-merkanzija huwa anqas minn
Lm2,000 ......................................................... ½%
meta l-valur tal-merkanzija huwa izjed minn
Lm2,000 ......................................................... ¼ % 
Ghal trasbord ta’ kollijiet - skond il-merkanzija u n-
numru tal-kollijiet-
ghal kull koll .................................................. 4m sa 2c5
ghal balal jew kaxex ta’ drappijiet -
ghal kull balla jew kaxxa ................................ 10c 
ghal hadid - ghal kull tunnellata ..................... 10c 
Ghal bejgh b’irkant pubbliku ta’ merkanzija jew
oggetti zbarkati minn bastimenti tal-qlugh jew
vapuri taht avarija .............................................. 2% 
Drittijiet
Talli wiehed jidher ghal persuna wahda jew izjed
quddiem qorti tal-gustizzja -
jekk l-ammont fil-kawza jaqbez Lml000 -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ............................. 2% 
fil-qorti tat-tieni grad .................................. 1% 
jekk l-ammont fil-kawza huwa Lm1,000 jew
anqas -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ..................................... 3%
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        83
TAQSIMA II
DRITTIJIET TA’ SENSALA PUBBLlCI
fil-qorti tat-tieni grad .......................................... 2% 
N.B. Jekk wiehed jidher ghal persuna ohra fil-qorti
tat-tieni grad biss, id-dritt hu -
jekk l-ammont fil-kawza jaqbez Lm1,000 ....... 2%
jekk l-ammont fil-kawza huwa Lml,000 jew
anqas .............................................................. 3% 
Ghal depoziti fil-qrati bhala garanzija f’kawza
(barra mill-imghax tas-6 fil-mija fis-sena) -
ghal zmien mhux izjed minn sena ........................ 3%
ghal kull zmien wara, mhux izjed minn sena ........ 2% 
Ghal ricezzjoni ta’ telegrammi sabiex jinbaghtu
barra - ghal kull telegramm 25c
Talli wiehed jaghti ordnijiet -
lil vapuri - ghal kull ordni ................................... 50c
lil bastimenti tal-qlugh - ghal kull ordni .............. 25c
Talli wiehed jipprokura kummissjonijiet, jircievi u
jikkunsinna merkanzija, jirregola kontijiet,
jipprokura accetazzjonijiet, jew jinkassa u
jirrimetti ............................................................ 3%
Ghal del credere fuq bejgh ta’ merkanzija bid-dejn  2%
Talli wiehed jaghmel garanzija favur ta’ persuna
fix-xahar ............................................................ ¼%
Talli wiehed jaghmel garanzija favur ta’ persuna,
akkumpanjata b’depozitu (barra mill-¼ % fix-
xahar) l-imghax, fis-sena, ta’ ............................. 6% 
Ghal bejgh u xiri ta’ merkanzija (minn kull wahda
mill-partijiet) ....................................................... ½%
Ghal bejgh u xiri ta’ merkanzija ta’ ftit valur, bhal
pozzolana, irmied tas-soda, hatab ghan-nar, melh
minerali, u oggetti bhal dawn (minn kull wahda
mill-partijiet) ....................................................... 1%
N.B. - Fil-kaz ta’ merkanzija mibjugha bl-iskont, is-
senserija tittiehed fuq l-ammont nett tal-fattura.
Ghal tpartit ta’ merkanzija - fuq il-valur ta’ kull
oggett (minn kull wahda mill-partijiet) ................. 3/8% 
Ghal xiri u bejgh ta’ titoli ta’ fondi pubblici ghall-
purtatur - fuq il-valur reali (minn kull wahda mill-
partijiet) .............................................................. 1%
Ghal xiri u bejgh ta’ kambjali fuq l-esteru, skont ta’
kambjali fis-suq, u ta’ kupuni - fuq il-valur reali -
(minn kull wahda mill-partijiet) ........................... 1%
  84      KAP. 13. h             KODICI TAL-KUMMERC
TAQSIMA III
DRITTIJIET TA’ PERITI
Ghal xiri u bejgh ta’ virgi tad-deheb u tal-fidda, jew
ta’ munita ta’ l-Istat jew strangiera - fuq il-valur
reali - (minn kull wahda mill-partijiet) ................. ½%
Ghal nolegg shih jew parzjali ta’ bastimenti tal-qlugh
jew ta’ vapuri - li ghandhom jithallsu mill-kaptan  2%
Ghal nolegg ta’ bastimenti tal-qlugh jew ta’ vapuri
bil-kolletta (taht taghbija) .................................... 3%
Lm c m 
Ghall-ezami ta’ l-istat ta’ bastiment tal-qlugh, jew ta’
l-istat tal-buk jew tal-makna ta’ vapur, bl-avarija
jew minghajrha - 
ghall-ewwel vista .................................................. 2.10,0
ghal kull vista ohra ............................................... 1.05,0
Ghall-ezami ta’ merkanzija -
jekk il-valur ma jaqbezx Lm100 ............................ 0.52,5
jekk il-valur jaqbez Lml00 imma mhux Lm200 ..... 1.05,0
jekk il-valur jaqbez Lm200 - 
ghall-ewwel vista .................................................. 2.10,0
ghal kull vista ohra ............................................... 1.05,0
Ghall-ezami, abbord, tal-kondizzjoni ta’ l-istat tat-
taghbija u ta’ l-istivar taghha -
ghall-ewwel vista .................................................. 2.10,0 
ghal kull vista ohra ............................................... 1.05,0
N.B. - Id-drittijiet ta’ hawn fuq imissu lil kull perit u
ghal attendenzi gewwa l-Port il-Kbir jew gewwa
l-Port ta’ Marsamxett; ghal attendenzi ’1 barra
minn dawn il-Portijiet, dawk id-drittijiet jigu
rduppjati. Fid-drittijiet hawn fuq imsemmija
jidhlu d-drittijiet ghall-formazzjoni tar-rapport,
izda l-ispejjez tat-trasport u spejjez ohra
maghmulin mill-periti fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet
taghhom, jigu mhallsin lilhom b’zieda mad-
drittijiet hawn fuq imsemmija.
Jekk il-periti jibqghu okkupati izjed minn gurnata ’l
barra minn dawk iz-zewg Portijiet u l-attendenza
kontinwa taghhom tkun mehtiega ghal izjed minn
dak iz-zmien - barra mill-ispejjez li jaghmlu, ghal
kull gurnata mibdija ............................................. 5.25,0
Ghal stima ta’ bastiment tal-qlugh jew ta’ vapur,
ta’attrezzi u armar iehor - barra mill-ispejjez li
jaghmlu-
fuq l-ewwel Lm500 ............................................... 1%
 KODICI TAL-KUMMERC   g KAP. 13.        85
fuq it-tieni Lm500 ................................................. ¾%
fuq kull somma ohra ............................................. ½%
Lm c m 
