KODICI CIVILI   g KAP. 16.        1
KAPITOLU 16
KODICI CIVILI
Biex jemenda u jikkonsolida l-Ligijiet dwar il-Persuni u l-Ligijiet dwar il-jeddijet fuq il-
Beni u l-manjieri differenti li bihom jistghu jigu akkwistati u ittrasferuti dawn il-jeddijiet.
Dan il-Kodici jikkonsolida dan li gej:
11 ta’ Frar, 1870
22 ta’ Jannar, 1874
L-ORDINANZA VII ta’ l-1868 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1870, IV ta’ l-1907, XIV
ta’ l-1913, II u V ta’ l-1920; bl-Atti: III ta’ l-1930, XLII ta’ l-1933; bl-Ordinanzi: XL ta’ l-
1935, XIX ta’ l-1937, III ta’ l-1938, XXXIX ta’ l-1939 u XXV ta’ l-1940); l-ORDINANZA I ta’
l-1873 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1908, XIII ta’ l-1932; bl-Att XXI ta’ l-1933; bl-
Ordinanzi: XX ta’ l-1934, XVIII ta’ l-1938 u XXII ta’ l-1939); l-Artikolu 1 ta’ l-ORDINANZA
VI ta’ l-1895 u l-Artikoli 2, 4, 5, 6, 7 (l) u 9 ta’ l-ORDINANZA XIII ta’ l-1895.
Dan il-Kodici gie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: II u VII ta’ l-1944; bl-Atti:
XXVIII ta’ l-1948, XI ta’ l-1952; bl-Ordinanzi: IV u XXXIX ta’ l-1961, XXI u XXV ta’ l-1962;
bl-Avviz Legali 4 ta’ l-1963; bl-Att XXVIII ta’ l-1963; bl-Avviz Legali 46 ta’ l-1965; bl-Atti
XXXI ta’ l-1965, II u XXXI ta’ l-1966, XVI ta’ l-1967, VI ta’ l-1968, VI u XXXVIII ta’ l-1972,
XI u XXV ta’ l-1973; bl-Avviz Legali 54 ta’ l-1973; bl-Atti: XLVI ta’ l-1973, I u LIV ta’ l-
1974, XXXVII ta’ l-1975; bl-Avviz Legali 93 ta’ l-1975; bl-Att LVIII ta’ l-1975; bl-Avviz
Legali 148 ta’ l-1975; bl-Att LV ta’ l-1975; bl-Avviz Legali 46 ta’ l-1976; bl-Atti: XXII, XXVII
u XXXIX ta’ l-1976; bl-Avviz Legali 43 ta’ l-1977; bl-Atti: VII u XI ta’ l-1977, XXII u XXX ta’
l-1979, XXX, XLIX u L ta’ l-1981, VII u IX ta’ l-1982, VI u XIII ta’ l-1983, XX ta’ l-1984, VII
ta’ l-1985, XII u XXXI ta’ l-1986; bl-Avviz Legali 161 ta’ l-1989; bl-Atti: VIII ta’ l-1990, XVII
ta’ l-1991, IX ta’ l-1992, V u XXI u’ l-1993; III u XXVIII ta’ l-1994, u IV, XXIV u XXX ta’ l-
1995, u II ta’ l-1996; bl-Avviz Legali 212 ta’ l-1997; u bl-Atti IX u XXII ta’ l-2000, u XX u
XXXI ta’ l-2002.
  2      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
TAQSIM TAL-KODICI
       Artikoli
Titolu fil-qosor    1
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I.   Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet li Jitnisslu miz-Zwieg  2-66
  Sub-titolu I.  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tar-Ragel u l-Mara 
lejn xulxin  2-6A
  Sub-titolu II .  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet bejn Axxendenti, 
Dixxendenti u Ahwa    7-34
  Sub-titolu III.  Fuq il-Firda Personali   35-36
Titolu II. Fuq il-Filjazzjoni  67-112
Sub-titolu I.  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied imnissla jew imwielda 
matul iz-Zwieg  67-77
Sub-titolu II.  Fuq il-Provi tal-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Legittimi  78-85
Sub-titolu III. Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Illegittimi u fuq   
il-Legittimazzjoni  86-112
     §I  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Illegittimi   86-100A
§II  Fuq il-Legittimazzjoni  101-112
Titolu III. Fuq l-Adozzjoni  113-130
Titolu IV. Fuq is-Setghta tal-Genituri   131-156
Sub-titolu I . Fuq l-Effetti  tas-Setgha tal-Genituri fuq l-Ulied 
Taht  l-Eta    132-149
Sub-titolu II.  Fuq kif Tispicca s-Setgha tal-Genituri  150-156
Titolu V. Fuq l-Istat ta’ Taht  l-Eta  u  t-Tutela   157-187
Sub-titolu I.  Fuq l-Istat ta’ Taht  l-Eta   157
Sub-titolu II . Fuq it-Tutela   158-187
     §I  Fuq il-Hatra u t-Tnehhija ta’ Tuturi   159-171
§II  Fuq l-Amministrazzjoni tat-Tutur   172-187
Titolu VI. Fuq l-Eta  Magguri, l-Interdizzjoni  u  l-Inabilitazzjoni   188-192
Sub-titolu I.  Fuq l-Eta  Magguri   188
Sub-titolu II.  Fuq l-Interdizzjoni u  l-Inabilitazzjoni   189-192
Titolu VII. Fuq il-Persuni Assenti   193-233
Sub-titolu I.  Fuq il-Kurazija ta’ l-Assenti  194-204
Sub-titolu II.  Fuq il-Pussess Provvizorju ta’ Hwejjeg l-Assenti 205-222
Sub-titolu III. Fuq il-Pussess Assolut ta’ Hwejjeg l-Assenti 223-228
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Assenza dwar Jeddijiet li jistghu 
jmissu lill-Assenti 229-232
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        3
Artikoli
Sub-titolu V.  Fuq il-Kurazija tat-Tfal Minuri ta’ l-Assenti 233
Titolu VIII. Fuq l-Atti ta’ l-Istat  Civili 234-306
Sub-titolu I.  Disposizzjonijiet  Generali 234-271
Sub-titolu II.  Fuq l-Atti tat-Twelid 272-292
Sub-titolu III.  Fuq l-Atti taz-Zwieg 293-295
Sub-titolu IV.  Fuq  l-Atti  tal-Mewt 296-306
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA 1
Fuq il-Jeddijiet fuq il-Beni
Titolu I. Fuq il-Beni u x-Xorta taghhom 307-319
Sub-titolu I.  Fuq il-Beni Immobbli 308-311
Sub-titolu II.  Fuq il-Beni Mobbli 312-319
Titolu II. Fuq il-Proprjeta 320-327
Titolu III. Fuq il-Jeddijiet ta’ Uzufrutt, ta’ Uzu u ta’ Abitazzjoni 328-399
Sub-titolu I.  Fuq l-Uzufrutt 328-388
     §I  Fuq il-Jeddijiet ta’ l-Uzufruttwarju 332-348
     §II  Fuq l-Obbligi ta’ l-Uzufruttwarju 349-377
     §III  Fuq kif Jispicca l-Uzufrutt 378-388
Sub-titolu II.  Fuq l-Uzu u l-Abitazzjoni 389-399
Titolu IV. Fuq is-Servitujiet Predjali 400-488
Disposizzjonijiet Generali 400-401
Sub-titolu I.  Fuq is-Servitujiet mahluqa mil-Ligi 402-453
     §I  F uq is-Servitujiet li jigu mill-Posizzjoni tal-Lok 403-406
     §II  Fuq il-Hitan u Fossijiet li jifirdu Fond minn iehor 
ta’ ma’ genbu 407-433
     §III  Fuq il-Boghod li ghandu jinzamm f’xi kazijiet  434-444
     §IV  Fuq l-Istillicidju 445
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Moghdija u ta’ Akwedott 446-453
Sub-titolu II.  Fuq is-Servitujiet imnissla mill-Fatt tal-Bniedem  454-488
     §I  Fuq ix-Xorta ta’ Servitujiet li jistghu jigu mnissla
mill-Fatt tal-Bniedem, u fuq kif dawn is-
Servitujiet Jitnisslu 454-469
     §II  Fuq kif jigu Ezercitati s-Servitujiet  470-478
     §III  Fuq kif Jispiccaw is-Servitujiet 479-488
Titolu V. Fuq il-Komunjoni tal-Beni 489-523
  4      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Artikoli
Sub-titolu I.  Fuq in-Natura tal-Komunjoni tal-Beni u l-Jeddijiet 
tal-Komproprjetarji matul il-Komunjoni 489-495
Sub-titolu II.  Fuq il-Qasma tal-Beni in Komun 496-514
Sub-titolu III.  Fuq il-Bejgh b’Licitazzjoni 515-523
Titolu VI. Fuq il-Pussess 524-559
Sub-titolu I. X’inhu l-Pussess 524-533
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet tal-Pussessur f’kaz ta’ Molestja 534-539
Sub-titolu III.  Fuq il-Jeddijiet u Obbligi bejn il-Pussessur u s-Sid  540-559
     §I  F uq il-Frottijiet tal-Haga li wiehed jippossjedi,  fuq 
l-Ispejjez li jaghmel fiha u fuq il-Jedd ta’ 
Ritenzjoni 540-550
     §II  Fuq l-Obbligi tal-Pussessur dwar ir-Radd tal-Haga  551-557
     §III  Fuq l-Effetti Partikolari tal-Pussess ta’ Hwejjeg 
Mobbli 558-559
TAQSIMA II
Fuq kif wiehed jista’ jakkwista u jittrasferixxi l-
Proprjeta  u Jeddijiet ohra fuq il-Beni jew li 
ghandhom x’jaqsmu mal-Beni
Disposizzjonijiet Generali 560
Titolu I. Fuq l-Okkupazzjoni 561-565
Titolu II. Fuq l-Accessjoni 566-584
Sub-titolu I.  Fuq il-Jedd ta’ Accessjoni fuq dak li l-Haga taghti 567
Sub-titolu II. Fuq il-Jedd ta’ Accessjoni dwar Hwejjeg Immobbli 568-571
Sub-titolu III.  Fuq il-Jedd ta’ Accessjoni dwar Hwejjeg Mobbli  572-584
Titolu III. Fuq is-Successjoni 585-958
Disposizzjonijiet  Generali 585-587
Sub-titolu I.  Fuq is-Successjoni b’Testment 588-787
     §I  Fuq it-Testmenti 588-595
     §II  Fuq min jista’ Jiddisponi jew Jircievi b’Testment 596-613
     §III  Fuq il-Beni li wiehed jista’ jiddisponi minnhom 
b’Testment 614-653
Fuq il-Legittima u d-Dizeredazzjoni 615-630
Fuq il-Jeddijiet tar-Ragel jew tal-Mara u tat-Tfal 
Illegittimi 631-646
Fuq ir-Riduzzjoni tad-Disposizzjonijiet ta’ 
Testment li jaqbzu s-Sehem li t-Testatur seta’ 
jiddisponi minnu 647-653
     §IV Fuq il-Forma tat-Testmenti 654-682
Fuq it-Testmenti Ordinarji 654-672
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        5
Artikoli
Fuq it-Testmenti Privileggati 673-682
     §V  Fuq  l-lstituzzjoni  ta’  Werrieta,  il-Legati  u  l-Jedd  
ta’ Akkrexximent 683-750
Fuq l-lstituzzjoni tal-Werriet u fuq il-Legati 683-685
Fuq il-Persuni u l-Hwejjeg li huma  l-oggett ta’ 
Disposizzjoni 686-709
Fuq id-Disposizzjonijiet taht Kondizzjoni jew bi 
Zmien 710-720
Fuq l-Effetti tal-Legati u l-Hlas taghhom 721-736
Fuq il-Jedd ta’ Akkrexximent 737-742
Fuq it-Thassir  ta’ Disposizzjonijiet ta’ Testment 
u fuq id-Disposizzjoniet ta’ Testment li Jibqghu 
Minghajr Effetti 743-750
     §VI  Fuq is-Sostituzzjoni u l-Fedekommessi 751-761
     §VII  Fuq l-Esekuturi Testamentarji 762-778
     §VIII  Fuq il-Ftuh u Pubblikazzjoni tat-Testmenti 779-780
     §IX  Fuq it-Thassir ta’ Testmenti 781-787
Sub-titolu II.  Fuq is-Successjoni ab intestato 788-830
Disposizzjonijiet  Generali 788-795
Fuq il-Persuni Kapaci li Jirtu 796-800
Fuq il-Jedd ta’ Rapprezentazzjoni 801-807
     §I  Fuq is-Successjonijiet Regolari 808-816
Fuq is-Successjoni tad-Dixxendenti Legittimi 808-809
Fuq is-Successjoni ta’ l-Axxendenti Legittimi 810-813
Fuq is-Successjoni tal-Qraba Kollaterali Legittimi 814-816
     §II  Fuq is-Successjonijiet Irregolari 817-830
Fuq il-Jeddijiet tat-Tfal Illegittimi fuq Hwejjeg 
il-Genituri taghhom, u fuq is-Successjoni tat-Tfal 
Illegittimi li jmutu minghajr ulied 817-824
Fuq il-Jeddijiet ta’ min fost ir-Ragel u l-Mara jibqa’ 
Haj  825-829
Fuq il-Jeddijiet tal-Gvern 830
Sub-titolu III. Disposizzjonijiet li jghoddu sew ghas-Successjoni 
b’Testment kemm ghas-Successjoni ab intestato 831-958
     §I  Fuq il-Ftuh tas-Successjoni, fuq li l-Pussess Jissokta 
fil-persuna tal-Werriet, u fuq il-Preskrizzjoni 
ta’ xi Azzjonijiet  831-845
     §II  Fuq l-Accettazzjoni u r-Rinunzja ta’ Wirt  846-905
Fuq l-Accettazzjoni ta’ Wirt  846-859
Fuq ir-Rinunzja ta’ Wirt  860-876
Fuq il-Beneficcju ta’ l-Inventarju  877-902
  6      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Artikoli
Fuq il-Wirt Battal  903-905
     §III  Fuq il-Qasma  906-912
     §IV  Fuq il-Kollazzjoni  913-938
     §V  Fuq il-Hlas ta’ Djun  939-945
     §VI  Fuq l-Effetti tal-Qasma u l-Garanzija ta’ l-Ishma  946-952
     §VII  Fuq il-Qasma maghmula mill-Missier, jew l-Omm, 
jew minn Axxendenti ohra, bejn id-Dixxendenti 
taghhom  953-958
Titolu IV. Fuq l-Obbligazzjonijiet in generali  959-1235
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratti  960-1011
     §I  Fuq ir-Rekwiziti tal-Kuntratti  966-991
Fuq il-Kapacita  tal-Partijiet li Jikkuntrattaw  967-973
Fuq il-Kunsens  974-981
Fuq l-Oggett tal-Kuntratti  982-986
Fuq il-Kawza tal-Kuntratti  987-991     
     §II  Fuq l-Effetti tal-Kuntratti  992-1001
     §III  Fuq l-Interpretazzjoni tal-Kuntratti 1002-1011
Sub-titolu II.  Fuq il-Kwazi-kuntratti, Delitti u Kwazi-delitti  1012-1051
     §I  Fuq il-Kwazi-kuntratti 1012-1028
     §II  Fuq id-Delitti u Kwazi-delitti 1029-1051
Sub-titolu III. Fuq Xorta u Ohra ta’ Obbligazzjonijiet  1052-1124
     §I  Fuq l-Obbligazzjonijiet Kondizzjonali 1052-1069
Fuq il-Kondizzjoni in generali u fuq ix-Xorta u 
Ohra taghha  1052-1062
Fuq il-Kondizzjoni Suspensiva 1063-1065
Fuq il-Kondizzjoni Rizoluttiva 1066-1069
     §II  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi zmien  1070-1079
     §III  Fuq l-Obbligazzjonijiet Alternattivi u Fakultattivi  1080-1088
 §IV  Fuq l-Obbligazzjonijiet in solidum 1089-1109 
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu 
ghall-Kredituri  1090-1093
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu ghad-Debituri 1094-1109
     §V  Fuq l-Obbligazzjonijiet Divizibbli u Indivizibbli  1110-1117
Fuq l-Obbligazzjonijiet Divizibbli  1113-1114
Fuq l-Obbligazzjonijiet Indivizibbli  1115-1117
     §VI  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi Klawsoli Penali  1118-1124
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Obbligazzjonijiet 1125-1144
Sub-titolu V.  Fuq il-Mod li bih Jispiccaw l-Obbligazzjonijiet 1145-1231
     §I  Fuq il-Hlas 1146-1178
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        7
Artikoli
Fuq il-Hlas in Generali 1146-1163
Fuq il-Hlas b’Surroga 1164-1167
Fuq l-Imputazzjoni tal-Hlas 1168-1172
Fuq l-Offerta ta’ Hlas u fuq id-Depozitu 1173-1178
     §II  Fuq in-Novazzjoni 1179-1189
     §III  Fuq il-Mahfra tad-Dejn 1190-1195
     §IV  Fuq it-Tpacija 1196-1204
     §V  Fuq il-Konfuzjoni 1205-1206
     §VI  Fuq it-Telfa tal-Haga 1207-1208
     §VII  Fuq ir-Rexxissjoni 1209-1231
Sub-titolu VI.  Fuq il-Prova ta’ l-Obbligazzjonijiet u tat-Tmiem 
taghhom  1232-1235
Titolu V. Fuq il-Kitbiet taz-zwieg 1236-1345
Sub-titolu I.  Istituzzjonijiet tad-Dota u Dotarju 1248
     §I  Fuq il-Kostituzzjoni tad-Dota* 1249-1258
     §II  Fuq il-Jeddijiet tar-Ragel fuq id-Dota* 1259-1267
     §III  Fuq li d-Dota ma tistax tigi ttrasferita jew Obbligata* 1268-1299
     §IV  Fuq ir-Radd tad-Dota* 1300-1312
Sub-titolu II. Fuq id-Dotarju* 1313-1315
Sub-titolu III.  Fuq il-Komunjoni ta’ l-Akkwisti# 1316-1333
Sub-titolu IV.  Fuq il-Beni Parafernali 1334-1337
Sub-titolu V.  Fuq il-Komunjoni ta’ Residwu taht Amministrazzjoni 
Separata  1338-1345
Titolu VI. Fuq il-Bejgh 1346-1484
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Bejgh 1346-1364
Sub-titolu II.  Persuni li jistghu Jixtru jew Ibighu 1365-1369
Sub-titolu III.  Hwejjeg li jistghu Jinbieghu 1370-1377
Sub-titolu IV.  Fuq l-Obbligi tal-Bejjiegh 1378-1432
     §I  Fuq il-Kunsinna 1379-1407
     §II  Fuq il-Garanzija 1408-1432
Fuq il-Garanzija tal-Pussess Pacifiku tal-Haga 
mibjugha 1409-1423
Fuq  il-Garanzija  ghad-Difetti  li  ma  Jidhrux  
tal-Haga mibjugha 1424-1432
Sub-titolu V.  Fuq l-Obbligi tax-Xerrej 1433-1439
Sub-titolu VI.  Fuq il-Hall u r-Rexxissjoni tal-Bejgh 1440-1468
*Imhassar bl-Att XXI ta’ l-1993.
#Sostitwit bl-Att XXI ta’ l-1993.
  8      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Artikoli
Fuq l-Irkupru 1441-1468
Sub-titolu VII. Fuq ic-cessjoni ta’ Krediti u Jeddijiet ohra 1469-1484
Titolu VII. Fuq it-Tpartit 1485-1493
Titolu VIII. Fuq l-Enfitewsi 1494-152
Titolu IX. Fuq il-Kuntratt ta’ Kiri 1525-1643
Disposizzjoni Generali 1525
Sub-titolu I.  Fuq il-Kiri tal-Haga 1526-1622
     §I  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ Sid il-Kera 1539-1553
     §II  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kerrej 1554-1565
     §III  Kif Jinhall il-Kiri 1566-1576D
     §IV  Regoli Specjali dwar il-Kiri ta’ Raba’ li jaghti 
Frottijiet 1577-1589
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Preferenza fil-Kiri ta’ Haga 1590-1612
     §VI  Fuq is-Sullokazzjoni 1613-1622
Sub-titolu II.  Fuq il-Kiri ta’ Xoghol u ta’ Industrja 1623-1627
     §I  Fuq il-Vetturali bl-Art jew bil-Bahar 1628-1632
     §II  Fuq l-Appalti 1633-1643
Titolu X. Fuq il-Kuntratt ta’ Socjeta 1644-1688
Disposizzjonijiet  Generali 1644-1647
Sub-titolu I.  Fuq id-Diversi Xorta ta’ Socjeta 1648-1652
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-Socji bejniethom 1653-1675
Sub-titolu III. Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-Socji lejn it-Terzi 1676-1678
Sub-titolu IV.  Fuq kif Tispicca s-Socjeta 1679-1688
Titolu XI. Fuq il-Kostituzzjoni ta’ Renta 1689-1712
Sub-titolu I.  Fuq ir-Renta Perpetwa 1694-1701
Sub-titolu II.  Fuq il-Vitalizju 1702-1712
Titolu XII. Fuq il-Loghob u l-Imhatri 1713-1717A
Titolu XIII. Fuq it-Transazzjoni 1718-1736
Titolu XIV. Fuq id-Donazzjoni 1737-1823
Disposizzjonijiet  Generali 1737-1742
Sub-titolu I.  Fuq min jista’ jaghmel jew jircievi Donazzjoni 1743-1752
Sub-titolu II. Fuq il-Forma u l-Effetti tad-Donazzjoni 1753-1784
Sub-titolu III.  Fuq l-Eccezzjonijiet ghar-Regola dwar li 
d-Donazzjonijiet ma jistghux Jithassru 1785-1792
Sub-titolu IV.  Fuq id-Donazzjonijiet maghmulin b’Kontem-
plazzjoni ta’ Zwieg 1793-1803
Sub-titolu V. Fuq id-Donazzjonijiet bejn il-Gharajjes jew ir-Ragel 
u l-Mara fil-Kitba taz-zwieg jew matul iz-zwieg 1804-1812
Sub-titolu VI.  Fuq it-Tnaqqis tad-Donazzjonijiet 1813-1823
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        9
Artikoli
Titolu XV. Fuq is-Self ghall-Uzu jew Kommodat 1824-1838
Titolu XVI. Fuq il-Prekarju 1839-1841
Titolu XVII. Self ghall-Konsum jew Mutwu 1842-1855A
Titolu XVIII. Fuq il-Mandat 1856-1890
Sub-titolu I.  Xorta u Forma tal-Mandat 1856-1872
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligi tal-Mandatarju 1873-1879
Sub-titolu III.  Fuq l-Obbligi tal-Mandant 1880-1885
Sub-titolu IV. Kif Jispicca l-Mandat 1886-1890
Titolu XIX. Fuq id-Depozitu 1891-1924
Sub-titolu I.  Fuq id-Depozitu hekk proprjament imsejjah 1892-1921
     §I  Fuq id-Depozitu Volontarju 1896-1919
Fuq l-Obbligi tad-Depozitarju 1899-1917
Fuq l-Obbligi tad-Depozitant 1918-1919
     §II  Fuq id-Depozitu Necessarju 1920-1921
Sub-titolu II.  Fuq is-Sekwestru Konvenzjonali. 1922-1924
Titolu XX. Fuq il-Garanzija 1925-1963
Sub-titolu I.  X’inhi u sa fejn tghodd il-Garanzija 1925-1933
Sub-titolu II.  Fuq l-Effetti tal-Garanzija 1934-1950
     §I  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Kreditur u 
l-Garanti  1934-1941
     §II  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn id-Debitur u 
l-Garanti  1942-1948
     §III  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Garanti 1949-1950
Sub-titolu III.  Fuq il-Garanzija Legali u Gudizzjarja 1951-1955
Sub-titolu IV.  Kif Tispicca l-Garanzija 1956-1963
Titolu XXI. Fuq il-Kuntratt ta’ Rahan 1964-1986
Titolu XXII. Fuq l-Antikresi 1987-1993
Titolu XXIII. Fuq il-Privileggi u l-Ipoteki 1994-2095
Sub-titolu I.  Fuq il-Privileggi 1999-2010
     §I  Fuq il-Privileggi Generali 2003-2008
     §II  Fuq il-Privileggi Specjali 2009-2010
Fuq il-Privileggi fuq Hwejjeg Mobbli Partikolari 2009
Fuq il-Privileggi fuq Immobbli 2010
Sub-titolu II.  Fuq l-Ipoteki 2011-2028
     §I  Fuq l-lpoteka Legali 2017-2022
     §II  Fuq l-Ipoteka Gudizzjali 2023
     §III  Fuq l-Ipoteka Konvenzjonali 2024-2028
Sub-titolu III.  Fuq kif Jinzammu l-Privileggi u l-Ipoteki 2029-2052
  10      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Artikoli
Sub-titolu IV.  Fuq li-Tigdid ta’ l-Iskrizzjonijiet 2053-2058
Sub-titolu V.  Fuq it-Tnaqqis u t-Thassir ta’ l-Iskrizzjonijiet 2059-2068
Sub-titolu VI.  Fuq l-Effett tal-Privileggi u ta’ Ipoteki kontra 
t-Terzi Pussessuri 2069-2083
Sub-titolu VII.  Fuq kif jispiccaw il-Privileggi u l-Ipoteki 2084-2087
Sub-titolu VIII.Fuq l-Ordni bejn il-Privileggi u l-Ipoteki 2088-2095
Titolu XXIV. Fuq il-Beneficcju tal-Firda tal-Patrimonji 2096-2106
Titolu XXV. Fuq il-Preskrizzjoni 2017-2160
Disposizzjonijiet  Generali 2107-2117
Sub-titolu I.  Fuq il-Kawzi li Jimpedixxu l-Preskrizzjoni 2118-2121
Sub-titolu II.  Fuq il-Kawzi li Jissospendu l-Preskrizzjoni 2122-2126
Sub-titolu III.  Fuq il-Kawzi li Jiksru l-Preskrizzjoni 2127-2136
Sub-titolu IV. Fuq iz-zmien mehtieg ghall-Preskrizzjoni  2137-2160
     §I  Fuq il-Preskrizzjoni ta’ Ghaxar Snin, Tletin u 
Erbghin Sena  2140-2146
     §II  Fuq xi Preskrizzjonijiet Partikolari 2147-2160
SKEDA
Taqsima I Drittijiet
Taqsima II Formuli
Taqsima III  Partikolaritajiet dwar certi korrezzjonijiet fl-Atti ta’ 
l-Istat Civili
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        11
Titolu.
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJET LI JITNISSLU MIZ-ZWIEG
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAR-RAGEL U L-MARA LEJN 
XULXIN
Dmirijiet tal-
mizzewgin lejn 
xulxin. 
Sostitwit: 
XXI.1993.3. 
2.  (1) Il-ligi tippromwovi l-ghaqda u l-istabbilita  tal-familja.
(2) Il-mizzewgin ghandhom jeddijiet indaqs u jerfghu
responsabbiltajiet indaqs matul iz-zwieg taghhom. Ghandhom id-
dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma’ xulxin kemm
moralment kif ukoll materjalment.
Dmir ghal 
kontribuzzjoni 
ghall-htigiet tal-
familja. 
Emendat: 
XLVI.1973.2. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
3. Il-partijiet fiz-zwieg ghandhom l-obbligu, kull wahda
minnhom skond il-mezzi u l-hila taghhom, li jahdmu kemm jekk
fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jinhtiegu l-interessi tal-familja, li
jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu ghall-htigiet tal-familja.
Id-dar taz-zwieg. 
Mizjud: 
XXI. 1993.3.
3A. (1) Id-dar taz-zwieg ghandha tkun stabbilita f’lok li
jintaghzel bi qbil bejn il-mizzewgin skond il-htigiet tal-mizzewgin
u l-interess ewlieni tal-familja nnifisha.
(2) Meta d-dar taz-zwieg, kollha kemm hi jew sehem minnha,
tkun tappartjeni fi proprjeta  jew b’xi titolu iehor, lil parti wahda
mill-mizzewgin, dik il-parti tista’ biss tittrasferixxi b’titolu inter
vivos is-sehem taghha fuq id-dar taz-zwieg:
(a) bil-kunsens tal-parti l-ohra; jew
(b) meta dak il-kunsens ma jinghatax minghajr raguni
xierqa, bl-awtorita  tal-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja; jew
(c) b’irkant f’bejgh gudizzjarju fuq talba ta’ xi kreditur ta’
dik il-parti.
(3) Il-parti li ma tkunx tat il-kunsens taghha ghal trasferiment
tista’ ggib azzjoni ghall-annullament ta’ trasferiment li ma jkunx
sar skond is-subartikolu (2), f’gheluq sena minn meta t-trasferiment
ikun gie registrat.
  12      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Dmir tal-
mizzewgin lejn l-
ulied. 
Mizjud: 
XXI.1993.3.
3B. Iz-zwieg jimponi fuq il-mizzewgin l-obbligu li jiehdu
hsieb, imantnu, jghallmu u jedukaw lill-ulied li jigu miz-zwieg
skond il-hila, xehtiet naturali u aspirazzjonijiet ta’ l-ulied.
Kunjom li jintuza 
mill-mizzewgin u 
mill-ulied tal-
familja. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
Kap. 255.
4. (l) Il-mizzewgin ghandhom maz-zwieg jiehdu l-kunjom
tar-ragel u martu tista’ zzid kunjom xbubitha mieghu.
(2) Il-mara tista’, minflok, taghzel li zzomm kunjom xbubitha
li warajh tista’ zzid kunjom zewgha.
(3) Ulied iz-zwieg jiehdu kunjom missierhom, li warajh jistghu
jzidu kunjom xbubit ommhom.
(4) Jekk il-mara jkollha l-hsieb li zzomm kunjom xbubitha
wara z-zwieg hija ghandha, qabel iz-zwieg, hekk tiddikjara l-hsieb
taghha qabel il-pubblikazzjoni tad-tnidijiet skond l-Att dwar iz-
Zwieg u ghandha tissottoskrivi d-dikjarazzjoni relattiva fl-att taz-
zwieg. Dik id-dikjarazzjoni tkun irrevokabbli.
*(5) Is-subartikolu (1) ghandu japplika ghal mara li tkun
izzewget qabel l-1 ta’ Dicembru, 1993, kemm-il darba u sakemm
ma tikkonsenjax jew tiehu hsieb li tikkonsenja lill-Ufficcju tar-
Registratur Pubbliku, il-Formula Q li tinsab fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodici fejn turi li taghzel li terga’ tiehu
kunjom xbubitha. Dik in-nota ma tkunx tista’ ssir wara li jghaddu
sitt xhur mill-1 ta’ Dicembru, 1993 u meta tkun konsenjata fl-
Ufficcju tar-Registratur Pubbliku id-Direttur ghandu jirregistraha fi
ktieb mizmum ghal hekk, li ghalih ghandu jzomm indici taht
kunjom xbubit il-mara u kunjom ir-ragel taghha.
Manteniment. 5. (1) Ghall-manteniment, ir-ragel jew il-mara jigu qabel l-
omm u l-missier jew axxendenti ohra.
(2) Meta sew l-ulied kemm ir-ragel jew il-mara jitolbu l-
manteniment, ilkoll ghandhom jedd daqsinsew.
(3) Ir-ragel u l-mara, sakemm jistghu jiehdu l-manteniment
minghand xulxin, ma jistghux jitolbuh minghand uliedhom jew
dixxendenti ohra jew minghand l-axxendenti taghhom.
Meta jintemm id-
dmir ghall-
manteniment. 
Emendat: 
XLVI. 1973.4. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.4.
6. Id-dmir ta’ manteniment ta’ parti fiz-zwieg lejn il-parti l-
ohra jintemm jekk il-parti l-ohra, wara li tkun telqet mid-dar taz-
zwieg, bla raguni xierqa ma tkunx trid tmur lura fid-dar.
Nuqqas ta’ qbil 
bejn il-mizzewgin. 
Mizjud: 
XXI. 1993.4.
6A. (1) Fil-kaz ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-mizzewgin kull parti
tista’ tirreferi l-kwistjoni ghall-ghajnuna tal-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja u l-imhallef li jippresjedi ghandu, wara li jisma’ lill-
mizzewgin u jekk jidhirlu xieraq lil kull wild ’il fuq mill-eta  ta’
erbatax-il sena li jkunu joqoghdu mal-mizzewgin, jipprova jwassal
ghal ftehim bi qbil dwar dik il-kwistjoni.
*Dan is-subartikolu gie mizjud taht is-setghat moghtija lill-Kummissjoni tal-
Ligijiet permezz ta’ l-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revizjoni tal-Ligijiet Statutarji. Dan
is-subartikolu sostanzjalment jirriproduci s-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 89 ta’ l-
Att XXI ta’ l-1993.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        13
(2) Meta dak il-ftehim bi qbil ma jintlahaqx u l-kwistjoni tkun
dwar fejn tkun id-dar taz-zwieg jew il-bdil taghha jew dwar
kwistjonijiet ohra ta’ importanza fondamentali, l-imhallef li
jippresjedi ghandu, jekk hekk mitlub espressament miz-zewg
partijiet fiz-zwieg flimkien, jiddeciedi l-kwistjoni hu nnifsu billi
jipprovdi soluzzjoni li fil-fehma tieghu tkun l-ahjar fl-interessi tal-
familja u tal-hajja tal-familja.
(3) Ma jkunx hemm appell mid-decizjoni ta’ l-imhallef li
jippresjedi f’dan il-kaz.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI. 1993.5.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJLET BEJN AXXENDENTI, 
DIXXENDENTI U AHWA
Dmiriiet tal-
genituri lejn 
uliedhom. 
Emendat: 
XXI. 1993.6.
7. (1) Il-genituri ghandhom l-obbligu li jiehdu hsieb,
imantnu, ighallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-
artikolu 3B.
(2) Meta ma hemmx il-genituri, jew jekk dawn ma jkollhomx
mezzi bizzejjed, id-dmir tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni ta’ l-
ulied jaqa’ fuq l-axxendenti l-ohra.
Dmirijiet ta’ l-ulied 
lejn il-genituri.
8. L-ulied ghandhom id-dmir li jaghtu l-manteniment lill-
genituri taghhom jew axxendenti ohra, li jkunu fil-bzonn.
Dmirijiet tal-
mizzewgin lejn 
xulxin fl-ghoti ta’ 
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.7.
9. Parti fiz-zwieg ma tistax ma taghtix l-appogg morali
taghha lill-parti l-ohra fit-twettiq ta’ kull obbligu li dik il-parti l-
ohra jkollha lejn id-dixxendenti jew l-axxendenti taghha.
Meta zewg l-bint 
m’ghandhiex dan 
id-dmir lejn 
missier u omm il-
mara.
10. Imhassar: XXI. 1993.7.
Effetti tal-mewt 
tar-ragel u tal-mara 
li minnhom tnisslet 
il-qrubija u tat-tfal 
taz-zwieg li nissel 
il-qrubija.
11. Imhassar: XXI. 1993.7.
Ordni li fih 
jitqieghdu l-
persuni taht dmir 
ta’ manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.8.
12. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-sub-
titolu, ikun hemm aktar minn persuna wahda obbligata ghall-
manteniment, dawn il-persuni jkunu obbligati fl-ordni li gej:
(a) l-ulied jew dixxendenti tal-persuna li titlob il-
manteniment, fl-ordni kif huma mil-ligi msejha ghall-
wirt taghha;
(b) il-genituri;
(c) l-axxendenti l-ohra, fl-ordni kif huma mil-ligi msejha
ghall-wirt ta’ dik il-persuna.
Obbligu in 
solidum.
13. (1) L-obbligu ta’ dawk illi, fl-ordni migjub fl-ahhar
artikolu qabel dan, huma mqeghdin fl-istess grad, huwa in solidum.
  14      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Obbligu in 
subsidium.
(2) Izda dawk li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, huma mqeghdin fi
grad izjed fil-boghod, huma obbligati biss in subsidium, meta l-
manteniment ma jkunx jista’ jittiehed minghand persuni fi grad
eqreb.
Setgha tal-qorti 
f’kaz li ma jridx 
dewmien.
(3) Madankollu, il-qorti tista’ meta l-kaz ma jkunx irid
dewmien, tikkundanna lil wahda mill-persuni li huma obbligati
ghall-manteniment, tkun f’liema grad tkun, ghall-ghoti tal-
manteniment, u zzomm lil din il-persuna l-jedd li ddur ghall-hlas
kontra dawk il-persuni l-ohra li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, kienu
obbligati jaghtu dak il-manteniment.
Manteniment 
mitlub minn izjed 
minn persuna 
wahda. 
Emendat: 
XXI. 1993.9.
14. (1) Meta zewg persuni jew aktar jitolbu l-manteniment
minghand min m’ghandux imnejn jaghtih lilhom ilkoll, fil-
preferenza li tinghata lill-wahda fuq l-ohra, ghandu jigi mhares l-
ordni migjub fl-artikolu 12.
(2) Madankollu, il-qorti tista’ titbieghed mir-regola migjuba
fis-subartikolu (1) f’kazijiet ta’ urgenza kbira, billi tqis l-istat tas-
sahha, l-eta  jew cirkostanzi ohra tal-persuni li jitolbu l-
manteniment.
Ahwa bniet u 
subien.
15. (1) L-ahwa bniet u subien, sew jekk ahwa mill-missier u l-
omm, kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, ghandhom ukoll
l-obbligu tal-manteniment lejn xulxin, izda biss meta ma jkunx
hemm persuni ohra obbligati.
(2) L-obbligu ta’ l-ahwa bniet u subien, meta hemm dan l-
obbligu, huwa wkoll in solidum.
(3) Il-persuni msemmijin fl-artikolu 12 ghandhom dejjem
preferenza fuq l-ahwa subien u bniet, barra minn fil-kazijiet ta’
urgenza kbira, billi jittiehed qies ta’ l-eta , ta’ l-istat tas-sahha u ta’
cirkostanzi ohra.
Obbligu tal-
manteniment 
minhabba qrubija 
mid-demm jew bi 
zwieg. 
Emendat: 
XXI. 1993.10.
16. (1) L-obbligu tal-manteniment, minhabba l-qrubija mid-
demm, isehh biss bejn il-persuni u fil-kazijiet imsemmijin fl-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dan l-obbligu lanqas ma jibqa’ jsehh favur il-persuni hawn
fuq imsemmija jekk min jitlob il-manteniment ikun gie fil-bzonn bi
htija tieghu:
Izda dan ma jghoddx meta dawk li jitolbu l-manteniment
huma l-genituri, jew axxendent iehor.
Meta jista’ jintalab 
lura dak li jinghata 
bhala 
manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.11.
17. (1) Jekk l-ahwa, bniet jew subien, ikunu hadu l-
manteniment, u fi zmien ghaxar snin mill-ahhar darba li lilhom
ikun inghata l-manteniment isiru jistghu jhallsu lura dak li rcevew,
ghandhom iroddu dak l-ammont lil min ikun tahom dak il-
manteniment, basta li l-talba ghar-radd issir f’dak iz-zmien.
(2) F’ebda kaz iehor, jekk ma jkunx hemm ftehim xort’ ohra,
ma jista’ jintalab ir-radd tal-hlas tal-manteniment moghti taht id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        15
Meta l-obbligu ta’ 
manteniment 
ighaddi ghall-
werrieta.
18. Imhassar: XXI. 1993.12.
X’ifisser “il-
manteniment”.  
Emendat: 
XXI. 1993.13.
19. (1) Fil-manteniment jidhlu l-ikel, l-ilbies, is-sahha u l-
abitazzjoni.
(2) Fil-manteniment li ghandu jinghata lill-ulied u dixxendenti
ohra, jidhlu wkoll l-ispejjez mehtiega ghas-sahha u ghall-
edukazzjoni taghhom.
Kif jitqies il-
manteniment.
20. (1) Il-manteniment ghandu jinghata skond il-bzonn ta’
min jitolbu u l-mezzi ta’ min ghandu jaghtih.
(2) Fl-istharriga sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment
jistax jaqalghu xort’ohra, ghandu jittiehed qies ukoll tal-hila tieghu
fl-ezercizzju ta’ xi professjoni, arti jew sengha.
(3) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min hu obbligat ghall-
manteniment, ghandu jinghadd biss il-qligh tieghu mix-xoghol tal-
professjoni, arti jew sengha, is-salarju jew il-pensjoni tieghu
moghtija mill-Gvern jew minn haddiehor, u ta’ l-utili tal-beni, sew
mobbli kemm immobbli.
(4) Ma jitqiesx li ghandu mezzi bizzejjed biex jaghti l-
manteniment min ma jistax jaghtih hlief billi jilqa’ f’daru l-persuna
li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx
axxendent jew dixxendent.
(5) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min jitlob il-manteniment, ghandu
jittiehed qies ukoll ta’ kemm jiswew il-beni tieghu mobbli jew
immobbli.
Meta min jaghti l- 
manteniment jasal 
fi stat li ma jistax 
jaghtih izjed.
21. (1) Meta min jaghti l-manteniment jigi fi stat li ma jkunx
jista’ jaghti aktar il-manteniment kollu jew bicca minnu, hu jista’
jitlob li jkun mehlus mill-obbligu tieghu jew li tkun imnaqqsa s-
somma tal-manteniment, skond ma jkun il-kaz.
(2) Dan ighodd ukoll jekk il-bzonn ta’ min ikun jircievi l-
manteniment jispicca ghal kollox jew f’parti.
Radd tal-hlas tal-
manteniment.
22. (1) Min ikun ta l-manteniment m’ghandux jedd jitlob ir-
radd ta’ dak il-manteniment li jkun ta wara li tkun spiccat ir-raguni
li ghaliha kien obbligat ghall-manteniment.
(2) Ma tistax lanqas il-persuna li lilha kellu jinghata l-
manteniment titlob minghand id-debitur li jkun sar jista’ jaghti dak
il-manteniment, is-somma tal-manteniment ghaz-zmien li fih l-
istess debitur ma kienx tah minhabba nuqqas ta’ mezzi.
Il-manteniment 
jista’ jinghta in 
natura.
23. (1) Min hu fid-dmir li jaghti l-manteniment ma jistax,
minghajr raguni tajba, ikun imgieghel ihallas somma ta’ flus ghall-
manteniment, kemm-il darba hu joffri ruhu li jilqa’ f’daru u jmantni
lil min ikollu l-jedd ghall-manteniment minn ghandu.
(2) Meta l-manteniment ghandu jinghata barra mid-dar tal-
persuna li ghandha taghtih, din tista’, ghal raguni tajba, taghti l-
manteniment in natura minflok ma thallas flus.
  16      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Id-donatarju huwa 
fid-dmir qabel il-
qraba. 
Emendat: 
XXI.1993.14.
24. Hadd ma jista’ jitlob il-manteniment minghand il-persuni
obbligati minhabba li jkunu qraba mid-demm, meta min jitlob il-
manteniment ikun jista’, bhala donatur, jiehdu minghand id-
donatarju bis-sahha tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1773.
Manteniment 
pendente lite.
25. (1) Meta jkun hemm talba ghall-manteniment, il-qorti
tista’, waqt li tkun ghadha miexja l-kawza, tikkundanna lill-
konvenut biex jaghti lill-attur il-manteniment provvizorju f’somma
li tkun bizzejjed ghall-hwejjeg l-aktar mehtiega ghall-hajja, izda
dan kemm-il darba l-konvenut ikun bic-car wiehed minn dawk illi,
jekk ikollhom minn fejn, huma mil-ligi fid-dmir li jaghtu l-
manteniment lill-attur.
(2) Jekk f’dan il-kaz it-talba ghall-manteniment tigi michuda,
il-konvenut ikollu l-jedd jitlob minghand l-attur innifsu, jew
minghand il-persuna li jkollha d-dmir taghti l-manteniment lil dak
l-attur, ir-radd bl-imghax ta’ kull somma li jkun hallas.
L-iben m’ghandux 
azzjoni kontra l-
genituri biex 
jaghmlulu 
assenjament f’kaz 
ta’ zwieg, ecc.
26. Imhassar: XXI. 1993.15.
Il-jedd ghall-
manteniment 
jispicca f’xi 
kazijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.16.
27. (1) L-obbligu ta’ kull persuna lejn ohra ghall-manteniment
jispicca jekk il-persuna, li favur taghha dak l-obbligu huwa
stabbilit, tizzewweg kontra r-rieda tal-persuna li jkollha dak l-
obbligu, izda dan kemm-il darba din l-opposizzjoni tkun saret ghal
ragunijiet tajba, u t-talba ghall-helsien mill-obbligu hawn fuq
imsemmi, issir mill-persuna li taghmel dik l-opposizzjoni fi zmien
sitt xhur mit-tieg.
(2) Dik l-opposizzjoni jkollha effett biss jekk issir b’att
gudizzjarju, li ghandu jigi nnotifikat lil kull wahda mill-persuni li
jkollhom il-hsieb li jizzewgu, u pprezentat fir-registru tal-qorti
civili tal-gzira li fiha jkun joqghod l-opponent, jew ta’ dik tal-gzira
fejn tkun toqghod wahda mill-partijiet hawn fuq imsemmija.
Ragunijiet tajba ta’ 
opposizzjoni ghal 
zwieg. Emendat: 
XLVI. 1973.6.
28. Ghall-finijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, in-nuqqas tal-
mezzi mehtiega ghall-hajja, skond il-kondizzjoni tal-persuna li
kontra taghha ssir l-opposizzjoni, inkella l-kondotta hazina tal-parti
l-ohra, huma maghduda ragunijiet tajba ta’ opposizzjoni ghaz-
zwieg.
Meta z-zwieg isir 
bla ma qabel isiru 
t-tnidijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.17.    
29. Meta z-zwieg isir bid-dispensa tat-tnidijiet kollha jew ta’
bicca minnhom, u ma jigix ippruvat li l-persuna suggetta ghall-
obbligu msemmi fl-artikolu 27 kienet taf, mill-anqas hmistax-il
gurnata qabel ma sar iz-zwieg, li dan iz-zwieg kellu jsir, hija tista’,
ukoll jekk ma jkunx hemm l-opposizzjoni msemmija f’dak l-
artikolu, titlob, fis-sitt xhur ta’ wara z-zwieg, il-helsien taghha
minn dak l-obbligu, ghal kull raguni li ghaliha l-opposizzjoni fuq
imsemmija kien jista’ jkollha dak l-effett.
Zwieg li jsir 
minghajr is-
solennitajiet u 
formalitajiet ta’ 
qabel iz-zwieg.
30. Imhassar: XXI. 1993.18.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        17
Meta l-obbligu tal-
manteniment 
jispicca lejn ir-
ragel jew il-mara 
jew l-ulied tal-
persuna qariba 
mid-demm. 
Emendat: 
XLVI.1973.7. 
31. Imhassar: XXI. 1993.18.
Ragunijiet li 
ghalihom il-
genituri jistghu 
jichdu 
manteniment ta’ 
wliedhom. 
Emendat: 
XLVI. 1973.8. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.19.
32. Minbarra r-raguni msemmija fl-artikolu 27, genituri jew
axxendenti ohra jistghu jichdu l-manteniment lit-tfal jew
dixxendenti ohra ghal kull wahda mir-ragunijiet li ghalihom
dixxendent jista’ jigi dizeredat minn axxendent.
Meta jista’ 
jincahad il-
manteniment ghal 
offiza gravi. 
Emendat: 
XXI. 1993.20.
33. Kull persuna tista’ tichad il-manteniment lil huha jew lil
ohtha, minhabba offiza gravi maghmula minnhom kontra taghha,
jew kontra l-mara jew ir-ragel taghha, jew kontra qarib taghha sal-
grad ta’ ziju jew zija, jew kontra neputi jew neputija taghha.
Eccezzjoni.
zewg artikoli qabel dan, ma jista’ jincahad il-manteniment, meta l-
offiza, jew raguni ohra ta’ chid ta’ manteniment hemm imsemmija,
jkunu saru wisq zmien qabel minn meta ssir it-talba ghall-
manteniment.
Sub-titolu III
Sostitwit: 
XXI. 1993.21.
FUQ IL-FIRDA PERSONALI
L-obbligu tal-
ghajxien flimkien 
jispicca mal-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.22.
35. (1) Bil-firda personali, moghtija b’sentenza, jew li ghaliha
tinghata s-setgha b’digriet tal-qorti civili kompetenti, jispicca,
ghall-effetti kollha civili, l-obbligu ta’ bejniethom li jghixu
fiimkien.
(2) Il-firda moghtija minn kull qorti ohra ma ggibx effetti
civili.
Kif wiehed jista’ 
jikseb il-firda. 
Emendat: 
XX1. 1993.23.
36. Il-firda personali ma tistax issir hlief b’talba ta’ wahda
mill-persuni mizzewga flimkien kontra l-ohra, u ghal xi wahda mir-
ragunijiet migjubin fl-artikoli li gejjin, jew bil-kunsens ta’ xulxin,
kif hemm fl-artikolu 59.
Separazzjoni 
personali. 
Emendat: 
XXI. 1993.24.
Sostitwit:
XXXI. 2002.210.
37. (1) Il-kawzi kollha ghal separazzjoni personali ghandhom
jingiebu quddiem is-sezzjoni xierqa tal-Qorti Civili kif jigi stabbilit
b’regolamenti maghmulin mill-Ministru responsabbli ghall-
gustizzja:
Izda qabel jinbdew il-procedimenti, tista’ ssir talba sabiex
jigi stabbilit l-ammont tas-somma ghall-manteniment fil-waqt li l-
procedimenti jkunu pendenti u ghall-ghoti ta’ digriet li jordna l-
hlas ta’ dik is-somma jew talba lill-qorti biex b’digriet tistabbilixxi
liema wahda mill-partijiet fiz-zwieg, jekk ikun il-kaz, ghandha
  18      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
matul il-procedimenti tibqa’ tghix fid-dar matrimonjali.
(2) Ir-rikors li jkun fih it-talba msemmija fil-proviso tas-
subartikolu (1) ghandu jigi appuntat ghas-smigh f’data vicina,
f’kull kaz mhux iktar tard minn sitt ijiem tax-xoghol mid-data tal-
prezentata tieghu u ghandu jigi notifikat lill- intimat minghajr
dewmien flimkien ma’ l-avviz ta’ dak l- appuntament.
(3) Il-qorti ghandha tisma’ lir-rikorrent u lill-intimat
sommarjament u mbaghad ghandha, b’digriet, tiddeciedi fuq ir-
rikors:
Izda l-qorti tista’ tiddeciedi fuq it-talba meta r-rikorrent jew
l-intimat jew kemm ir-rikorrent kif ukoll l-intimat jonqsu li jidhru
fil-jum tas-smigh.
Kap. 12.
(4) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ikun titolu ezekuttiv
meqjus bhala inkluz fost id-digrieti msemmija fl-artikolu 253(a)
tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili u jkun
ezegwibbli bl-istess mod u taht l-istess kondizzjonijiet kif jigu
ezegwiti atti bhal dan.
(5) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ma jibqax
ezegwibbli jekk l-azzjoni ghas-separazzjoni li ghaliha jinghata
permess ma tinbedix fi zmien xahrejn mid-data tad-digriet jew
f’dak iz-zmien itwal li tista’ taghti l-qorti fl-istess digriet jew
f’digriet iehor wara.
Kap. 12. (6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 381(3) tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili li bis-sahha taghhom il-qorti ta’
gurisdizzjoni kontenzjuza tista’ taghmel il-mandat hemm specifikat
ghandhom japplikaw, mutatis mutandis , daqslikieku r-riferenza
ghall-qorti f’dak is-subartikolu, kienet riferenza ghas-sezzjoni
xierqa tal-Qorti Civili li quddiemha tkun saret it-talba msemmija
fil-proviso   ghas- subartikolu (1).
(7) Id-digriet u l-ordni msemmija f’dan l-artikolu jistghu biss
jigu riveduti, mibdula jew revokati fuq rikors maghmul mill-parti li
titlob dik ir-revizjoni, dak it-tibdil jew dik ir-revoka.
(8) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 39 tal-
Kostituzzjoni, regolamenti maghmulin taht dan l-artikolu jistghu
jipprovdu ghas-smigh ta’ kawzi bil-maghluq.
Adulterju. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.25.
38. Kull parti mizzewga tista’ titlob il-firda minhabba l-
adulterju tal-parti l-ohra.
Adulterju tar-ragel. 39. Imhassar: XXI. 1993.25.
Eccessi, mohqrija, 
ecc. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.2.
40. Kull wahda mill-persuni mizzewgin flimkien tista’ titlob
il-firda minhabba eccessi, mohqrija, theddid jew offizi gravi tal-
parti l-ohra kontra l-attur, jew kontra xi wiehed jew iehor mit-tfal
tieghu, jew minhabba li l-hajja flimkien ma tkunx ghadha possibbli
ghax iz-zwieg ikun tkisser irremedjabilment:
Izda ma tistax tintalab firda minhabba li l-hajja flimkien ma
tkunx ghadha possibbli ghax iz-zwieg ikun tkisser
irremedjabilment qabel ma jghaddu erba’ snin mid-data taz-zwieg,
u izda wkoll, il-qorti tista’ tiddikjara l-firda ghal dik ir-raguni
minkejja li, sew qabel jew wara l-bidu fis-sehh ta’ dan l-artikolu*
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        19
ebda wahda mill-persuni mizzewgin flimkien ma tkun ghamlet it-
talba ghal dik ir-raguni.
Abbandun. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.26.
41. Kull wahda mill-partijiet mizzewga tista’ wkoll titlob il-
firda jekk, ghal sentejn jew izjed, tkun abbandunata mill-ohra,
minghajr raguni tajba.
Rikonciljazzjoni.
rikonciljazzjoni bejn ir-ragel u l-mara.
(2) Izda, jekk wara tinholoq raguni gdida ta’ firda, l-attur jista’,
sabiex issahhah it-talba tieghu, igib ukoll ir-ragunijiet ta’ qabel.
Mewt ta’ wahda 
mill-persuni 
mizzewga 
flimkien.
43. Bil-mewt tar-ragel jew tal-mara, hlief fil-kaz li fih is-
sentenza tal-firda jista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-artikoli 48 sa
52 inkluzivament, tispicca l-azzjoni tal-firda, ukoll jekk il-mewt
tigri wara li tkun saret it-talba.
Meta sew ir-ragel 
kemm l-mara 
jistghu jitolbu l-
firda.
44. Il-fatt li jkun hemm ragunijiet li ghalihom sew ir-ragel
kemm il-mara jistghu jitolbu l-firda, mhux ta’ xkiel ghall-wiehed
jew ghall-ohra li jitolbu l-firda kontra xulxin.
Diskrezzjoni tal-
qorti meta jkun 
hemm ragunijiet li 
ghalihom il-
konvenut jista’ 
wkoll jitlob il-
firda.
45. Izda, meta jigi ppruvat xi fatt li minhabba fih il-konvenut
seta’ wkoll kieku ried jitlob il-firda, il-qorti tista’ tiehu qies ta’ dak
il-fatt ghall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 52.
Dar taz-zwieg 
pendente lite. 
Emendat: 
XLVI. 1973.9. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.28.
46. Fiz-zmien li tkun miexja l-kawza tal-firda, kull wahda
mill-partijiet, sew jekk attrici jew konvenuta, tista’ titlaq mid-dar
taz-zwieg u tista’, sew jekk tkun telqet mid-dar taz-zwieg u sew
jekk le, titlob lill-qorti biex tiddeciedi liema wahda mill-partijiet
ghandha toqghod fid-dar taz-zwieg sakemm tkun miexja dik il-
kawza.
Manteniment 
pendente lite. 
Mizjud: 
XXI. 1993.28.
46A. Fiz-zmien li tkun miexja l-kawza tal-firda, kull wahda
mill-partijiet, sew jekk attrici jew konvenuta, tista’ titlob minghand
il-parti l-ohra somma ghall-manteniment skond il-bzonnijiet taghha
u skond il-mezzi tal-parti l-ohra, u meta jitqiesu wkoll ic-
cirkostanzi l-ohra kollha tal-partijiet.
Hsieb ta’ l-ulied. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.10; 
XXI. 1993.28.
47. Fiz-zmien li tkun miexja l-kawza l-qorti ghandha taghti
dawk l-ordnijiet dwar min jiehu hsieb it-tfal kif jidhrilha xieraq, u
meta tkun qed taghmel hekk ghandha tqis bhala l-iktar
konsiderazzjoni importanti l-gid ta’ l-ulied.
Konsegwenzi ghal 
min mir-ragel jew 
il-mara jaghti 1ok 
ghall-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.29.
48. (1) Il-parti, ir-ragel jew il-mara, illi tkun il-htija tal-firda
ghal wahda mir-ragunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef - 
(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 633A, 825,
826 u 827;
(b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-ohra b’donazzjoni
bi hsieb taz-zwieg, jew waqt iz-zwieg, jew taht titolu
iehor gratuwitu;
(c) kull jedd ta’ parti miz-zwieg ghan-nofs ta’ l-akkwisti
*Dan l-artikolu kif sostitwit bl-Att XXX ta’ l-1981 gie fis-sehh fil-31 ta’ Lulju,
1981.
  20      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
illi jkunu saru l-aktar bil-hidma tal-parti l-ohra wara
data stabbilita mill-qorti bhala d-data meta l-parti
ghandha tkun kunsidrata li minnha tkun hatja tal-firda.
Ghall-finijiet ta’ dan il-paragrafu biex jigi determinat
jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-hidma ta’ wahda
mill-partijiet fiz-zwieg, ghandhom jitqiesu l-kontributi
b’kull mod taz-zewg partijiet skond l-artikolu 3;
(d) il-jedd li iggieghel lill-parti l-ohra, f’kull kaz, li
taghtiha l-manteniment bis-sahha ta’ l-obbligu li
jitnissel miz-zwieg.
(2) Il-hwejjeg imsemmijin fis-subartikolu (1)(b) jergghu
jmorru ghand il-parti l-ohra, u l-akkwisti msemmijin fil-paragrafu
(c) ta’ dak is-subartikolu jibqghu kollha ghal din il-parti, bla hsara
tal-jeddijiet li l-ulied jew terzi persuni ohra jkunu kisbu fuq dawk l-
istess hwejjeg qabel ma s-sentenza tal-firda tkun giet imnizzla fir-
Registru Pubbliku.
Jekk il-htija tkun 
tal-mara. 
Emendat: 
XLVI. 1973.11.
49. Imhassar: XXI. 1993.30.
Jekk il-htija tkun 
tar-ragel. 
Emendat: 
LVIII. 1975.2.
50. Imhassar: XXI. 1993.30.
Setgha tal-qorti 
f’xi kazijiet. 
Emendat: 
XXl. 1993.31.
51. Il-firda li ssir minhabba xi wahda mir-ragunijiet
imsemmijin fl-artikolu 40, tista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-
artikolu 48, meta l-qorti jidhrilha li, taht ic-cirkostanzi tal-kaz,
ghandhom ighoddu, f’kollox jew f’bicca, id-disposizzjonijiet ta’
dak l-artikolu. 
Diskrezzjoni tal-
qorti f’xi kazijiet.
Emendat: 
XXI.1993.31.
52. Hu mholli wkoll f’idejn il-qorti li tiddecidi, skond ic-
cirkostanzi, jekk id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 48 ghandhomx
ighoddu, f’kollox jew f’bicca, ghar-ragel u ghall-mara, jew ghal
wiehed jew ghall-ohra biss, inkella, m’ghandhomx ighoddu ghal
hadd minnhom, jekk il-wiehed u l-ohra jkunu htija ta’ eghmil li
jaghti lok ghall-firda.
Zamm ta’ jeddijiet 
jew vantaggi 
miksuba bil-firda.
53. ll-parti li tkun qalghat il-firda, izzomm kull jedd jew
vantagg li tkun kisbet mill-parti l-ohra, ghad illi dak il-jedd jew
vantagg ikun gie moghti lilha taht il-patt ta’ ghoti ta’ jedd jew ta’
vantagg iehor lill-parti l-ohra, u dan il-patt ma jsehhx.
Obbligu tal-
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.32.
54. (1) Il-parti li kontra taghha tinqata’ l-firda mhix mehlusa,
minhabba dik il-firda, mill-obbligu tal-manteniment tal-parti l-
ohra, meta dan il-manteniment ikollu jinghata skond id-
disposizzjonijiet tas-Sub-titolu I ta’ dan it-Titolu.
(2) L-ammont ta’ dak il-manteniment jigi stabbilit billi jitqiesu
l-mezzi tal-parti li tkun obbligata li taghti manteniment u l-
bzonnijiet tal-parti l-ohra, wara li jitqiesu wkoll ic-cirkostanzi l-
ohra kollha tal-partijiet.
(3) Minkejja kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici, meta tigi
deciza l-firda, il-qorti tista’, jekk hekk jidhrilha xieraq fic-
cirkostanzi, tordna lill-parti responsabbli ghall-manteniment li
thallas lill-parti l-ohra, minflok dak il-manteniment kollu jew parti
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        21
minnu, somma globali, li fil-fehma tal-qorti tkun bizzejjed sabiex
il-parti li jkollha tircievi l-manteniment tkun finanzjarjament
indipendenti jew inqas dipendenti mill-parti l-ohra, skond il-kaz.
(4) Ghall-finijiet tas-subartikolu (3), il-qorti ghandha, fost ic-
cirkostanzi, tqis il-possibilita  li l-persuna li lilha ghandu jithallas
manteniment tkunx tista’ tircievi tahrig jew tahrig mill-gdid fi
professjoni, arti, sengha jew hidma ohra, jew biex tibda jew
tkompli hidma li tohloq dhul ta’ flus, u tordna l-hlas ta’ somma
globali ghal dak l-iskop.
(5) Il-qorti tista’ tordna, skond ic-cirkostanzi, li l-hlas tas-
somma globali msemmija fis-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu
jsir f’ghadd ta’ skadenzi ndaqs jew mhux indaqs mifruxa fuq
perijodu ta’ zmien xieraq.
(6) Il-qorti tista’ wkoll tordna li, minflok dik is-somma globali,
imsemmija fis-subartikolu (3), kollha jew parti minnha, il-parti li
jkollha thallasha taghti lill-parti l-ohra proprjeta  b’titolu ta’
proprjeta  jew uzufrutt, jew ghall-uzu jew abitazzjoni.
(7) Meta jkun hemm tibdil li jigri wara fil-mezzi tal-parti
responsabbli ghall-manteniment jew il-bzonnijiet tal-parti l-ohra,
il-qorti tista’, fuq it-talba ta’ kull wahda mill-partijiet, tordna li dak
il-manteniment jinbidel jew jitwaqqaf skond il-kaz. Izda, meta tkun
thallset somma globali jew tkun inghatat proprjeta  b’sodisfazzjon
totali ta’ l-obbligu ta’ parti li thallas manteniment lill-parti l-ohra,
ir-responsabbilta  kollha ta’ l-ewwel parti ghall-manteniment tat-
tieni parti tieqaf. Izda meta s-somma globali tkun thallset jew il-
proprjeta  tkun inghatat bhala parti biss mill-imsemmi obbligu, il-
qorti ghandha, meta tordna l-hlas tas-somma globali jew l-ghoti tal-
proprjeta , fl-istess hin tistabbilixxi l-parti tal-manteniment li tkun
hekk sodisfatta u kull tibdil li jigri wara ghandu f’dan il-kaz ikun
japplika biss ghal dik il-parti li ma tkunx sodisfatta u fl-istess
proporzjon ghaliha.
Meta tieqaf il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti u l-
komunjoni l-ohra 
taht 
amministrazzjoni 
separata. 
Sostitwit: 
XXI.1993.32.
55. (1) Meta taghti s-sentenza tal-firda, il-qorti ghandha
tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni ta’ residwu
taht amministrazzjoni separata li jkun hemm bejn il-partijiet
tispicca mill-jum li fih is-sentenza tkun finali u konkluziva.
(2) Il-qorti tista’ izda, meta fil-fehma taghha c-cirkostanzi hekk
jehtiegu, tordna li beni li jkunu parti mill-komunjoni ma jinqasmux
qabel ma jghaddi dak iz-zmien wara li tispicca l-komunjoni li tista’
fl-ordni tistabbilixxi.
(3) Kull ordni moghti mill-qorti skond is-subartikolu (2), jista’,
ghal raguni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-qorti.
Id-dar taz-zwieg. 
Mizjud: 
XXI. 1993.32.
55A. (1) Meta taghti s-sentenza tal-firda, il-qorti ghandha, fuq
it-talba ta’ xi wahda mill-partijiet, tiddeciedi skond ic-cirkostanzi
jekk xi parti minnhom ghandhiex toqghod fid-dar taz-zwieg. 
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wahda mill-partijiet f’kull
zmien, tibdel dik id-decizjoni jekk ikun hemm tibdil sostanzjali fic-
cirkostanzi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 3A(2) ma japplikax fir-
  22      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
rigward ta’ mizzewgin li jkunu legalment separati, sakemm il-
kuntrarju ma jkunx gie miftiehem mill-mizzewgin jew ordnat mill-
qorti li ghandha l-gurisdizzjoni li taghti s-separazzjoni personali; u
dak il-ftehim jew ordni ma jkollux sehh kontra terzi hlief mill-waqt
li dak il-ftehim jew ordni jkun gie mnizzel fir-Registru Pubbliku.
Hsieb ta’ l-ulied 
wara l-firda. 
Sostitwit: 
XXl. 1993.32.
56. (1) Meta taghti s-sentenza tal-firda, il-qorti ghandha
tordna wkoll lil liema wahda mill-partijiet ghandha tigi fdata l-
kustodja tat-tfal u l-konsiderazzjoni ewlenija tkun il-gid ta’ l-ulied.
(2) Il-qorti tista’, jekk tqis li dawk il-mizuri jkunu tassew
mehtiega, u wara li tqis ic-cirkostanzi kollha rilevanti, tordna li l-
ulied jitqieghdu taht il-kustodja ta’ terzi jew f’xorta ohra ta’ kura.
(3) Il-qorti tista’ taghti dawk l-ordnijiet fis-sentenza tal-firda,
ghalkemm fl-azzjoni ghaliha ma tkun saret ebda talba, dwar il-
kustodja ta’ l-ulied.
(4) Il-qorti tista’, f’kull zmien, tirrevoka jew tibdel dawk l-
ordnijiet dwar l-ulied, meta l-interessi ta’ l-ulied hekk jitolbu.
(5) Il-qorti tista’ barra dan, meta c-cirkostanzi hekk jehtiegu,
tistabbilixxi li xi hadd mill-genituri jew it-tnejn ikunu michuda
mill-jeddijiet ta’ l-awtorita  tal-genituri ghal kollox jew f’parti. 
Jedd tal-missier u 
ta’ l-omm li jaraw 
li kollox qieghed 
isir sewwa ghal 
dak li hu 
manteniment tat-
tfal. 
Emendat:
XXI. 1993.33.
57. (1) Tkun min tkun il-persuna li f’idejha jigu fdati t-tfal, il-
missier u l-omm jibqghu fil-jedd li jaraw li kollox qieghed isir
sewwa ghal dak li hu manteniment u edukazzjoni, u jibqghu
obbligati li johorgu s-sehem li jmisshom ghall-manteniment u l-
edukazzjoni, skond il-ligi.
(2) Hu mholli fid-dehen tal-qorti li tistabbilixxi, skond ic-
cirkostanzi, iz-zmien, il-lok, u l-mod li fihom il-missier jew l-omm
ikunu jistghu jaraw lit-tfal.
(3) Il-qorti tista’ tipprojbixxi ghal kollox lill-missier jew lill-
omm li jaraw it-tfal, meta dan jista’ jkun ta’ hsara ghall-gid tat-tfal. 
Setgha tal-qorti li 
twaqqaf il-kawza 
tal-firda.
58. (1) ll-qorti tista’, meta jidhrilha li hu xieraq ghall-gid tal-
mara u tar-ragel u tat-tfal, tordna s-sospensjoni tal-kawza tal-firda
ghal dak iz-zmien li jidhrilha sewwa, u taghti dawk il-
provvedimenti provvizorji li jkunu mehtiega mic-cirkostanzi.
(2) Mid-digriet li jordna s-sospensjoni tal-kawza, jew li jaghti
dawk il-provvedimenti provvizorji, jista’ jsir appell.
Firda bil-kunsens 
tat-tnejn. 
Emendat: 
XXI. 1993.34.
59. (1) Il-firda personali tista’, bis-setgha tal-qorti, issir bil-
kunsens tat-tnejn, b’att pubbliku.
(2) Il-qorti ghandha, qabel ma taghti din is-setgha, twissi lill-
partijiet dwar dak li ggib maghha l-firda, u tfittex li
tirrikonciljahom.
Ordni tal-qorti 
dwar f’idejn min 
ghandhom 
jinghataw it-tfal.
Emendat: 
XXX. 1981.3.
60. (1) Il-qorti, meta taghti s-setgha ghall-firda, tordna, fid-
digriet, f’idejn min ghandhom jigu moghtija t-tfal.
(2) Il-qorti tista’, f’kull zmien, ghall-ahjar tat-tfal, thassar jew
tbiddel l-ordnijiet li tkun tat dwarhom.
Rinunzja ta’ wirt. (3) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ kull ligi ohra kull wahda
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        23
mill-persuni mizzewgin tista’ f’att pubbliku ta’ separazzjoni,
tirrinunzja ghas-successjoni tal-parti l-ohra.
Ftehim tal-mara u 
r-ragel dwar il-
kustodja tat-tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.13.
61. (1) Kull ftehim bejn il-mara u r-ragel dwar il-kustodja tat-
tfal jista’, f’kull zmien, fuq talba tal-mara jew tar-ragel, jew ta’ xi
qarib ta’ xi hadd minnhom, jigi annullat mill-qorti kompetenti,
meta hekk ikun mehtieg ghall-gid tat-tfal.
(2) F’dak il-kaz, il-qorti ghandha tiddecidi f’idejn min
ghandhom jigu moghtijin it-tfal, u kif ghandhom jitmantnew u jigu
edukati.
Kunjom il-mara 
wara s-
separazajoni. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.35.
62. (1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(4), il-mara
tista’ wara s-separazzjoni taghzel li tirreverti ghal kunjom
xbubitha. F’kaz ta’ separazzjoni konsenswali, ghandha ssir
dikjarazzjoni dwar dik l-ghazla fl-att pubbliku ta’ separazzjoni, u
f’kaz ta’ separazzjoni gudizzjarja, il-mara ghandha taghmel dik id-
dikjarazzjoni b’nota pprezentata fl-atti tal-kawza qabel is-sentenza.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba tar-ragel, li tista’ ssir f’kull
zmien qabel is-sentenza, tipprojbixxi lill-mara milli tkompli tuza
kunjom zewgha wara s-separazzjoni, meta dak l-uzu jista’ jkun ta’
pregudizzju gravi lir-ragel.
Effetti kwantu 
ghat-terzi tas-
separazzjoni 
personali. 
Mizjud: 
XXI.1993.35.
62A. Is-separazzjoni personali ma ghandha ebda effett kontra t-
terzi hlief minn dak in-nhar li s-sentenza jew il-kuntratt, skond il-
kaz, jigu mnizzla fir-Registru Pubbliku. Kull registrazzjoni bhal
dik ghandha tinkludi riferenza ghal kull dikjarazzjoni jew
projbizzjoni dwar il-kunjom tal-mara wara s-separazzjoni.
Il-partijiet jistghu 
jnehhu l-effetti tal-
firda.
63. Ir-ragel u l-mara mifrudin, b’sentenza jew bil-kunsens ta’
xulxin, jistghu f’kull zmien jergghu jmorru flimkien, u b’hekk
inehhu l-effetti tal-firda, kollha jew bicca minnhom, izda dan bla
hsara tal-jeddijiet li t-terzi jkunu ga akkwistaw.
Ir-ragel u l-mara li 
jmorru jghammru 
flimkien minn 
rajhom jitqiesu li 
regghu nghaqdu. 
Emendat: 
XXI. 1993.36.
64. (1) Jekk ir-ragel u l-mara mifrudin imorru minn rajhom
ighammru flimkien, igib il-ghaqda taghhom mill-gdid, u jgedded l-
obbligu, li gej miz-zwieg, tal-ghajxien flimkien u tal-manteniment. 
Effetti ohra jistghu 
jispiccaw b’att 
pubbliku.
(2) Izda, kull effett iehor tal-firda ma jispiccax hlief bis-sahha
ta’ att pubbliku.
L-att jista’ jsir 
wara li r-ragel u l-
mara jergghu 
jmorru jghammru 
flimkien.
65. Dak l-att jista’ jsir ukoll wara li r-ragel u l-mara jergghu
jmorru jghammru flimkien, izda, f’dak il-kaz, l-att ma jiswiex jekk
ma jsirx bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Meta l-effetti tal-
firda jispiccaw 
dwar it-terzi. 
66. F’kull kaz, l-effetti tal-firda ma jispiccawx dwar it-terzi,
hlief minn dak in-nhar li l-att jigi mnizzel fir-Registru Pubbliku. 
  24      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Titolu II
FUQ IL-FILJAZZJONI 
Sub-titolu I
FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED IMNISSLA JEW IMWIELDA 
MATUL IZ-ZWIEG 
L-iben imwieled 
matul iz-zwieg.
67. L-iben imnissel matul iz-zwieg jitqies li hu bin zewg
ommu.
Meta jinghadd li t-
tnissil sar matul iz-
zwieg.
68. L-iben imwieled mhux qabel mija u tmenin gurnata miz-
zwieg u lanqas wara tliet mitt gurnata minn dak in-nhar li z-zwieg
jigi mahlul jew annullat, jinghadd li tnissel matul iz-zwieg.
Meta r-ragel ma 
jistax jichad li 
jaghraf it-tifel.
69. Ir-ragel ma jistax jichad li jaghraf bhala ibnu lit-tifel
imwieled qabel ma jkunu ghaddew mija u tmenin gurnata wara z-
zwieg f’kull wiehed minn dawn il-kazijiet:
(a) meta hu kien jaf, minn qabel iz-zwieg, bit-tqala;
(b) meta huwa nnifsu jkun ghamel id-dikjarazzjoni
mehtiega biex isir l-att tat-twelid, u gharaf lilu nnifsu
bhala missier it-tifel;
(c) meta l-wild ikun iddikjarat mhux tal-hajja.
Meta ragel jista’ 
jichad li jaghraf it-
tifel. 
Sostitwit: 
XXI.1993.37.
70. (1) Ir-ragel jista’ jichad li jaghraf it-tifel imnissel matul
iz-zwieg - 
(a) jekk jipprova illi, fiz-zmien bejn it-tliet mitt jum u l-
mija u tmenin jum qabel it-twelid tat-tifel, hu kien fl-
impossibbilta  fizika li jghammar ma’ martu minhabba
li kien boghod minnha, jew minhabba xi accident
iehor; jew
(b) jekk, fiz-zmien hawn fuq imsemmi, kien mifrud de
facto jew legalment minn martu:
Izda ma jistax jichad lit-tifel jekk matul dak iz-
zmien ikun rega’ nghaqad ma’ martu, ukoll jekk
temporanjament; jew
(c) jekk jipprova li fiz-zmien hawn fuq imsemmi kien
milqut b’impotenza, ukoll jekk dik l-impotenza kienet
wahda fit-tnissil; jew
(d) jekk jipprova li fiz-zmien hawn fuq imsemmi martu
kienet ghamlet adulterju jew kienet hbiet it-tqala u t-
twelid tat-tarbija, u barra minn hekk jipprova xi fatt
iehor (li jista’ wkoll ikun testijiet u provi genetici u
xjentifici) li x’aktarx jeskludu dik il-paternita .
(2) Id-dikjarazzjoni biss ta’ l-omm fis-sens li zewgha mhux
missier it-tifel ma tkunx bizzejjed biex teskludi l-paternita  tar-
ragel.
(3) Il-qorti tista f’kawza ghac-cahda ta’ l-gharfien tat-tarbija,
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        25
tistieden lill-partijiet kollha jew xi wahda minnhom, kif ukoll lill-
wild li l-filjazzjoni tieghu tkun fid-dubju, sabiex joqoghdu ghall-
ezamijiet mehtiega biex tigi stabbilita kull prova genetika li jkollha
x’taqsam mal-kaz. Il-qorti jkollha l-jedd li tasal ghal dawk il-
konkluzjonijiet li jistghu jkunu gustifikati jekk parti ma tkunx trid
taghmel dawk l-ezamijiet. Meta t-tifel li dwar il-filjazzjoni tieghu
jkun hemm kwistjoni jkun minuri, il-qorti stess ghandha
tistabbilixxi jekk it-tifel jaghmilx l-ezamijiet.
Impotenza.
Adulterju.
Zmien ghall 
azzjoni ghac-chid 
ta’ tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.38.
73. Fil-kazijiet illi r-ragel jista’ jaghmel kawza sabiex jichad li
jaghraf tifel bhala ibnu, hu ghandu jaghmel l-azzjoni:
(a) fi zmien sitt xhur mit-twelid, jekk huwa f’dak iz-zmien
kien jinsab f’Malta;
(b) fi zmien sitt xhur minn dak in-nhar li jigi lura f’Malta,
jekk fiz-zmien tat-twelid hu kien nieqes minn Malta;
(c) fi zmien sitt xhur minn dak in-nhar li jikxef il-qerq,
jekk it-twelid kien gie lilu mohbi.
Mewt tar-ragel 
qabel it-tmexxija 
ta’ l-azzjoni ghac-
chid tat-tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.39.
74. Jekk ir-ragel imut minghajr ma jkun ghamel l-azzjoni tac-
chid tat-tifel, izda qabel ma jkun ghalaq iz-zmien skond il-ligi, il-
werrieta jistghu jmexxu dik l-azzjoni fi zmien sitt xhur li jibdew
mill-gurnata li fiha l-beni tal-mejjet ighaddu fil-pussess tat-tifel,
jew mill-gurnata li fiha l-werrieta jigu immolestati mit-tifel fil-
pussess ta’ dawk il-beni.
Kontra min 
titmexxa l-azzjoni.
75. (1) L-azzjoni sabiex tincahad il-paternita  ghandha
titmexxa -
(a) kontra t-tifel jekk ikun ta’ l-eta ; jew
(b) jekk ma jkunx ta’ l-eta  jew ghal raguni ohra ma jkunx
tajjeb biex joqghod f’kawza, kontra kuratur mahtur
mill-qorti li quddiemha tingieb il-kawza:
Izda l-qorti tista’ tahtar it-tutur li t-tifel ga jkollu.
(2) F’kull kaz, l-omm ghandha tigi msejha fil-kawza.
Tifel imwieled tliet 
mitt gurnata wara li 
jinhall iz-zwieg.
76. Il-legittimita  ta’ tifel imwieled tliet mitt gurnata wara li z-
zwieg jigi mahlul jew annullat tista’ tkun attakkata minn kull min
ikollu interess.
Impossibbilta  
fizika ta’ ragel li 
jghammar 
ma’martu. 
Emendat: 
XXI. 1993.40.
77. Il-legittimita  ta’ tifel imwieled matul iz-zwieg tista’ tigi
attakkata wkoll minn kull min ikollu interess, jekk jipprova illi, fiz-
zmien bejn it-tliet mitt gurnata u l-mija u tmenin gurnata qabel it-
twelid tat-tifel, ir-ragel kien fl-impossibbilta  fizika li jghammar
ma’ martu minhabba li kien boghod minnha.
  26      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu II
FUQ IL-PROVI TAL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED LEGITTIMI
Registrazzjoni tat-
twelid.
78. (1) Il-filjazzjoni ta’ l-ulied legittimi tigi ppruvata bl-att
tat-twelid imnizzel fir-Registru Pubbliku.
(2) Tista’ tkun ippruvata wkoll bir-registri tal-parocca.
L-istat ta’ iben 
legittimu.
79. Fin-nuqqas tal-provi msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan,
hu bizzejjed il-pussess kontinwu ta’ l-istat ta’ iben legittimu. 
L-istat ta’ iben 
legittimu hu 
maghmul minn 
gabra ta’ fatti.
80. (1) Il-pussess ta’ l-istat ta’ iben legittimu jigi stabbilit
minn gabra ta’ fatti li, mehudin flimkien, jiswew biex juru r-rabta
ta’ filjazzjoni u ta’ demm bejn it-tifel u l-familja li hu jghid li hi l-
familja tieghu.
(2) L-ewlenin fost dawn il-fatti huma:
(a) illi t-tifel ikun gieb dejjem il-kunjom tal-missier li
tieghu hu jghid li huwa l-iben;
(b) illi l-missier ikun ittrattah bhala ibnu, u, f’dik il-
kwalita , haseb ghall-manteniment u edukazzjoni
tieghu, u sabiex jikkollokah;
(c) illi t-tifel ikun gie dejjem maghruf bhala tali man-nies;
(d) illi huwa jkun gie maghruf bhala tali mill-familja.
Hadd ma jista’ 
jitlob stat kuntrarju 
ghal dak li jaghtih 
l-att tat-twelid.
81. (1) Hadd ma jista’ jitlob stat kuntrarju ghal dak li jaghtuh
l-att tat-twelid bhala iben legittimu u l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’
dak l-att.
(2) Hekk ukoll, hadd ma jista’ jattakka l-istat ta’ iben legittimu
ta’ tifel li jkollu l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’ l-att tat-twelid
tieghu.
Meta ma jkunx 
hemm l-att tat-
twelid jew il-
pussess ta’ stat.
82. Fin-nuqqas ta’ l-att tat-twelid u tal-pussess ta’ stat, inkella,
jekk it-tifel ikun gie rregistrat taht isem falz, jew bhala mwieled
minn genituri mhux maghrufa, jew fil-kaz ta’ supposizzjoni jew ta’
bdil ta’ tarbija, ukoll jekk f’dawn l-ahhar zewg kazijiet ikun hemm
att tat-twelid li jaqbel mal-pussess ta’ l-istat tat-tifel, il-prova tal-
filjazzjoni tista’ ssir b’xiehda ohra li tista’ tingieb skond il-ligi.
Prova kontrarja. 83. Il-prova kuntrarja tista’ ssir b’xiehda li turi illi min jitlob l-
istat mhux bin il-mara illi hu jghid li hija ommu, inkella, meta hija
ippruvata l-maternita , illi hu mhux bin zewg ommu.
Ma hemmx 
preskrizzjoni ghall-
azzjoni.
84. Ma hemmx preskrizzjoni ghall-azzjoni tat-tifel sabiex
jitlob l-istat ta’ iben legittimu.
Meta l-azzjoni 
tista’ titmexxa 
mill-werrieta tat-
tifel.
85. (1) Izda, jekk it-tifel ma jkunx mexxa l-azzjoni hawn fuq
imsemmija, din ma tistax tingieb ’l quddiem mill-werrieta  jew mid-
dixxendenti tieghu, hlief fil-kaz illi hu jkun miet meta kien taht l-
eta  jew fil-hames snin wara li kien sar ta’ l-eta .
(2) Jekk it-tifel ikun mexxa l-azzjoni u jmut fiz-zmien li tkun
miexja l-kawza, din tkun tista’ titkompla mill-werrieta jew mid-
dixxendenti tieghu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        27
Sub-titolu III
FUQ IL-FILIAZZIONI TA’ L-ULIED ILLEGITTIMI U FUQ IL-
LEGITTIMAZZJONI
§I . FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED ILLEGITTIMI
Taghrif b’iben ta’ 
tifel illegittimu.
86. It-tifel illegittimu jista’ jigi maghruf mill-missier u mill-
omm, sew mit-tnejn flimkien kemm ukoll separatament:
Izda meta l-persuna li taghraf ruhha bhala missier it-tifel
hija minuri, it-taghrif li taghmel din il-persuna huwa null.
Kif isir.
twelid, jew b’att iehor pubbliku, qabel jew wara t-twelid.
(2) Kull dikjarazzjoni ta’ paternita  jew maternita  maghmula
xort’ohra minn wiehed mill-genituri, jew mit-tnejn, tista’ biss
tingieb bhala prova tal-filjazzjoni f’kawza ta’ filjazzjoni.
Effetti.
ghandu effett biss ghal dak li jaghmlu, u ma jaghti ebda jedd lit-
tifel hekk maghruf kontra l-genitur l-iehor.
Tifel illegittimu ta’ 
wiehed mill-
mizzewgin 
imwieled qabel iz-
zwieg.
89. It-tifel illegittimu ta’ wahda mill-persuni mizzewgin
flimkien, imwieled qabel iz-zwieg, u maghruf matul iz-zwieg, ma
jistax jingieb fid-dar taz-zwieg, hlief bil-kunsens tal-persuna l-
ohra, kemm-il darba din ma tkunx ga  tat il-kunsens taghha sabiex
it-tifel jigi maghruf.
Setgha tal-genturi 
fuq tfal illegittimi. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.16. 
Emendat: 
XXI.1993.2, 41.
90. (1) Il-genitur li jkun gharaf b’ibnu tifel illegittimu ghandu
dwaru d-drittijiet kollha tas-setgha tal-genituri minbarra l-uzufrutt
legali.
(2) Jekk l-interessi tat-tifel hekk jehtiegu, il-qorti tista’ tordna
li wiehed jew wahda biss mill-genituri jezercita jew tezercita d-
drittijiet tas-setgha tal-missier; il-qorti tista’ wkoll tillimita l-
ezercizzju ta’ dawn id-drittijiet u, f’kazijiet serji, teskludi liz-zewg
genituri mill-ezercizzju ta’ dawk is-setghat.
Hatra ta’ tutur mill-
qorti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.18; 
XXI. 1993.2.
91. Meta ma jkunx hemm setgha tal-genituri, il-hatra ta’ tutur
ghat-tifel illegittimu ssir mill-qorti.
Il-kunjom ta’ tifel 
illegitttmu. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.2. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXX. 1979.2; XXX. 
1981.4; 
XII.1986.2; 
VIII. 1990.3; 
XXI. 1993.42.
92. (1) Tifel illegittimu, jekk ikun gie maghruf b’ibnu mill-
missier, jiehu l-kunjom tal-missier, li mieghu jista’ jzid il-kunjom
ta’ l-omm, diversament, jiehu l-kunjom ta’ l-omm.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ghandhom
japplikaw- 
(a) ghal dawk il-persuni li jkunu maghrufa jew twieldu fl-
1 ta’ Jannar, 1966, jew wara; u
(b) dwar it-tehid tal-kunjom tal-missier, ghal dawk il-
persuni, maghrufa mill-missier qabel l-1 ta’ Jannar,
1966, li jigu dikjarati mill-qorti li kienu dejjem igibu l-
kunjom tal-missier:
  28      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Izda din id-dikjarazzjoni tista’ tinghata biss
f’kawza, migjuba permezz ta’ citazzjoni quddiem il-
Prim’ Awla tal-Qorti Civili jew quddiem il-Qorti tal-
Magistrati (Ghawdex) skond il-kaz, kontra d-Direttur
tar-Registru Pubbliku (ghal liema kawza jkunu
japplikaw mutatis mutandis id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 254 u 255) u l-qorti li taghmel din id-
dikjarazzjoni ghandha tordna li tigi registrata fir-
Registru Pubbliku permezz ta’ nota fil-margini tar-
registrazzjoni relattiva fir-registru ta’ l-atti tat-twelid.
(3) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu dikjarazzjoni ta’ paternita
b’sentenza tal-qorti ghandu jkollha l-istess effett bhal taghrif.
(4) Tifel illegittimu li ma jkunx maghruf mill-missier bhala
ibnu, jew dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistghu jzommu l-kunjom - li
jkun kunjom barra dak ta’ l-omm - li dak it-tifel ikun ha u li jigi
dikjarat mill-qorti li kien dejjem gieb, u l-proviso tas-subartikolu
(2)(b) ghandu japplika ghal dik id-dikjarazzjoni.
(5) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), tifel
naturali mwieled u li jkun gie maghruf b’ibnu mill-missier qabel l-
ewwel ta’ Jannar, 1966, u li la hu maghruf bil-kunjom ta’ l-omm u
l-anqas ma jkun ha kunjom missieru bis-sahha tas-subartikolu
(2)(b), jew id-dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistghu jzommu l-kunjom,
li ma jkunx il-kunjom la ta’ l-omm u lanqas tal-missier, li dak it-
tifel ikun ha u li jigi dikjarat mill-qorti li kien dejjem gieb, u l-
proviso tas-subartikolu (2)(b) ghandu japplika ghal dik id-
dikjarazzjoni.
Dmirijtet tal-
missier lejn it-tifel 
illegittimu. 
Emendat: 
XXXI. 1965.3; 
XXI. 1993.43.
93. (1) Il-missier ghandu l-obbligu li jmantni u jeduka, skond
il-mezzi tieghu, it-tifel jew tifla illegittimi maghrufin minnu
b’uliedu, u li jaghtihom, ukoll fiz-zmien ta’ wara, il-manteniment,
fil-kaz ta’ bzonn, kemm-il darba ma jkollhomx lil zewghom jew lil
marthom jew dixxendenti li jistghu jaghtuhom dan il-manteniment.
(2) L-istess obbligu ghandu l-missier lejn id-dixxendenti
legittimi ta’ iben jew bint illegittimi li jmutu qablu, jekk il-genitur
taghhom li jibqa’ haj jew l-axxendenti legittimi taghhom ma jkunux
fi stat li jistghu jaghtu l-manteniment.
Meta l-paternita  
tkun dikjarata 
b’sentenza tal-
qorti. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.4.
94. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 93 ghandhom japplikaw
ghal min ma jkunx gharaf b’ibnu lit-tifel, izda li jkun gie dikjarat
b’sentenza tal-qorti bhala missier.
L-obbligi ta’ l-
omm. 
Emendat: 
XXXI. 1965.5.
95. L-omm, ghalkemm ma tkunx gharfet lit-tifel bhala binha,
ghandha l-istess obbligi u l-istess jeddijiet li ghandu l-missier li
jkun gharaf lit-tifel b’ibnu.
Jedd tal-genitur li 
jichad il-
manteniment meta 
t-tifel ma joqghodx 
ghat-tregija tieghu. 
Emendat: 
XXXI. 1965.6; 
XXI. 1993.44.
96. Il-genitur, sew jekk ikun gharaf kemm jekk ma jkunx
gharaf it-tifel b’ibnu, jista’ jichad il-manteniment jekk it-tifel ma
jkunx irid, minghajr raguni tajba, joqghod ghat-tregija tal-genitur
ghal dik li hija mgieba u edukazzjoni.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        29
Jedd tal-genitur li 
jichad il-
manteniment jekk 
it-tifel ma jkunx 
irid joqghod fid-
dar maghzula mill-
genitur. 
Emendat: 
XXXI. 1965.7; 
XXI. 1993.45.
97. Il-genitur jista’ wkoll, sew jekk ikun gharaf kemm jekk ma
jkunx gharaf it-tifel b’ibnu, jichad il-manteniment lit-tifel, jekk it-
tifel ma jkunx irid joqghod fid-dar li dak il-genitur, ghal raguni
tajba, u bl-approvazzjoni tal-qorti, ikun ghazillu biex joqghod fiha,
kif ukoll f’kull kaz iehor li fih, skond il-ligi, il-genitur jista’ jichad
il-manteniment lit-tifel legittimu.
Dmirijiet tat-tifel 
illegittimu dwar il-
manteniment.
98. It-tifel illegittimu ghandu l-obbligu tal-manteniment lejn
missieru u ommu, jekk dawn ma jkollhomx zewghom jew marthom,
inkella axxendenti jew dixxendenti legittimi, li minn ghandhom
skond il-ligi jistghu jiehdu dak il-manteniment.
It-taghrif b’iben 
jista’ jigi attakkat 
mit-tifel.
99. L-att li bih jigi maghruf tifel jista’ jigi attakkat mit-tifel kif
ukoll minn kull min ikollu interess.
Kull min ikollu 
interess jista’ jmur 
kontra t-talba 
ghad-dikjarazzjoni 
tal-paternita .
100. It-talba gudizzjarja ghad-dikjarazzjoni ta’ paternita  jew
maternita  tista’ tigi attakkata wkoll minn kull min ikollu interess. 
Prova genetika. 
Mizjud: 
XXI. 1993.46.
100A.  F’kawzi li ghalihom jaghmel riferenza l-artikolu ta’
qabel dan, il-qorti tista’, bla pregudizzju ghal kull prova li jistghu
jgibu l-partijiet skond il-ligi, tistieden lill-partijiet biex
jissottomettu ghal ezamijiet kif imsemmija fl-artikolu 70(3), u bl-
istess mod u fl-istess cirkostanzi tkun tista’, f’kaz ta’ rifjut, tasal
ghal dawk il-konkluzjonijiet kif imsemmija fl-istess subartikolu. 
§ II.  FUQ IL-LEGITTIMAZZJONI
Kif issir il-
legittimazzjoni.
101. Il-legittimazzjoni ta’ tifel imwieled barra miz-zwieg tista’
ssir jew biz-zwieg li jsir wara bejn missieru u ommu, jew b’digriet
tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja.
Kondizzjonijiet 
ghal-
legittimazzjoni.
102. Il-legittimazzjoni bi zwieg wara ma ssirx hlief meta t-tfal
ikunu gew maghrufa mill-missier u mill-omm b’dikjarazzjoni fl-att
taz-zwieg, jew xort’ohra kif hemm imsemmi fl-artikolu 87(1),
inkella meta l-paternita  u l-maternita  jkunu gew iddikjarati
b’sentenza tal-qorti.
Effetti tal-
legittimazzjoni bi 
zwieg wara.
103. L-ulied legittimati bi zwieg wara jiehdu l-jeddijiet ta’ tfal
legittimi minn dak in-nhar taz-zwieg bejn il-genituri taghhom, jekk
ikunu gew maghrufa dak in-nhar jew qabel, inkella jekk ikunu gew
iddikjarati bhala wliedhom b’sentenza tal-qorti qabel iz-zwieg.
Jekk it-taghrif jew 
dikjarazzjoni jsiru 
wara z-zwieg.
104. Jekk it-taghrif b’iben jew id-dikjarazzjoni gudizzjarja jsiru
wara z-zwieg, it-tfal ma jiehdux il-jeddijiet ta’ tfal legittimi hlief
minn dak in-nhar li jigu maghrufa jew minn dak in-nhar tad-
dikjarazzjoni gudizzjarja.
Dixxendenti ta’ tfal 
legittimati bi zwieg 
wara.
105. Biz-zwieg ta’ l-omm u l-missier tigri wkoll legittimazzjoni
tat-tfal taghhom li jkunu mietu qabel iz-zwieg, favur id-dixxendenti
ta’ dawna, legittimi jew legittimita  bi zwieg wara, kemm-il darba t-
tfal mejta qabel iz-zwieg ikunu gew maghrufa kif hemm provdut fl-
artikolu 102, jew il-paternita  u l-maternita  taghhom tkun giet
  30      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
iddikjarata b’sentenza tal-qorti.
Legittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ gurisdizzjoni 
volontarja.
106. Il-legittimazzjoni b’digriet tal-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja tigri bis-sahha tad-digriet stess, u ebda att iehor ma hu
mehtieg.
Kondizzjonijtet 
sabiex tinghata 
legittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ gurisdizzjoni 
volontarja.
107. Il-legittimazzjoni msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan
tista’ tinghata biss -
(a) jekk tigi mitluba mill-genitur li jkun irid jillegittima l-
ibnu; u
(b) jekk, meta dan il-genitur hu marbut bi zwieg, jigi
ppruvat li l-mara tieghu jew ir-ragel taghha taw il-
kunsens taghhom ghaldaqshekk; u
(c) jekk jigi ppruvat, meta t-tifel hu ta’ l-eta , l-kunsens
tieghu, jew, meta hu taht l-eta , illi l-legittimazzjoni
hija ghall-gid tieghu.
Setgha tal-qorti li 
tichad il-
legittimazzjoni.
108. Il-qorti ghandha s-setgha, skond ic-cirkostanzi, li tichad li
taghti l-legittimazzjoni, jekk min jaghmel it-talba jista’ jillegittima
’l ibnu bi zwieg wara, jew ikollu tfal, legittimi jew legittimati bi
zwieg wara, jew dixxendenti minnhom.
Ir-registratur tal-
qrati jiehu hsieb li 
tigi rregistrata l-
legittimazzjoni.
109. Il-legittimazzjoni ghandha, fuq talba tar-registratur tal-
qorti hawn fuq imsemmija, tigi mnizzla fir-Registru Pubbliku, kif
hemm provdut fl-artikoli 290 u 291, fi zmien hmistax-il gurnata
mid-data tad-digriet, kemm-il darba ma tkunx ga giet imnizzla fuq
talba ta’ haddiehor.
Il-kunjom li jiehu 
t-tifel legittimat 
b’digriet tal-qorti. 
Emendat: 
XXI.1993.47.
110. (1) Tifel legittimat b’digriet tal-qorti jiehu l-kunjom tal-
genitur li fuq talba tieghu jkun gie legittimat.
(2) Jekk il-legittimazzjoni ssir fuq talba tal-missier u ta’ l-
omm, it-tifel jiehu l-kunjom tal-missier li mieghu jista’ jizdied il-
kunjom ta’ l-omm.
Effetti tal-
legittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
bejn it-tifel u l-
genitur.
111. (1) Bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici
dwar is-successjoni, il-missier jew l-omm u t-tifel legittimat huma,
mid-data tad-digriet, ghal bejniethom, fl-istess kondizzjoni ta’
missier jew omm u tifel legittimu.
(2) Dak it-tifel ma jikseb ebda jedd iehor li jigi minn qrubija ta’
demm.
It-tifel jista’ jitlob 
il-legittimazzjoni 
wara l-mewt tal-
genitur.
112. Kemm-il darba wiehed mill-genituri, f’testment, jew f’att
iehor pubbliku, ikun fisser ix-xewqa li jillegittima t-tifel, dak it-
tifel jista’, wara l-mewt ta’ dak il-genitur, jaghmel talba ghal-
legittimazzjoni, bla hsara tas-setgha tal-qorti kif provdut fl-artikolu
108, fil-kaz li l-mejjet ikun halla tfal legittimi jew legittimati bi
zwieg wara.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        31
Titolu III
Sostitwit:
XXI. 1962.2.
FUQ L-ADOZZJONI
Tifsir.
Emendat:
XLVI. 1973.21.
113. (1) Ghall-finijiet ta’ dan it-Titolu u ta’ kull regolamenti
maghmula bis-sahha tieghu persuna ghandha titqies li taghmel jew
tippartecipa f’arrangament ghall-adozzjoni ta’ persuna jew ghat-
tqeghid ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ xi persuna jekk (skond
il-kaz) -
(a) tidhol fi jew taghmel xi ftehim jew arrangament ghal,
jew ghal facilitar, ta’ l-adozzjoni ta’ persuna minn xi
persuna ohra; jew
(b) tidhol fi jew taghmel xi ftehim jew arrangament ghal,
jew tiffacilita, it-tqeghid ta’ minuri fil-kura jew
pussess ta’ persuna ohra.
(2) F’dan il-Kodici u f’kull ligi ohra, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma tfissirx xort’ohra -
(a) kull riferenza ghal persuna jew persuni li jkunu qraba
ta’ persuna ohra f’kull linja jew grad ghandha, dwar
adottant jew persuna addottata jew fit-tnissil ta’ l-istat
ta’ qrubija ghaddejja minn addottant jew persuna
adottata, tiftiehem bhala riferenza ghall-persuna jew
persuni li kienu jkunu qraba taghha kieku l-persuna
adottata kienet bin l-adottat imwieled minnu jew
minnha fiz-zwieg u ma kienet bin ebda persuna ohra, u
bla hsara ghall-generalita  ta’ din id-disposizzjoni, kull
riferenza ghall-isem, ismijiet jew kunjom tal-missier
jew l-omm jew tal-missier u l-omm ta’ persuna
adottata ghandha tiftiehem bhala riferenza ghall-isem,
ismijiet jew kunjom tal-missier jew l-omm jew tal-
missier u l-omm adottivi;
(b) "adozzjoni" tfisser adozzjoni maghmula skond dan il-
Kodici u, suggetta ghal dawk il-kondizzjonijiet u
disposizzjonijiet l-ohra, u b’sehh minn dik id-data,
jekk ikun hemm, li tista’ tinsab f’ordni maghmul mill-
Ministru responsabbli ghall-gustizzja skond dan is-
subartikolu, tinkludi adozzjoni barranija; u tibdil
grammatikali taghha jew kliem li gejjin minnha
ghandhom jiftehmu f’dan is-sens;
(c) "tfal illegittimi" tfisser tfal illegittimi li ma jkunux
gew adottati;
(d) "addozzjoni barranija" tfisser adozzjoni ta’ dik ix-
xorta jew deskrizzjoni u maghmula skond il-ligi ta’
dak il-pajjiz barra minn Malta, kif il-Ministru
responsabbli ghall-gustizzja jista’ b’ordni jispecifika.
Setgha ta’ ghoti ta’  
digrieti ta’ 
adozzjoni.
114. (1) L-adozzjoni tista’ ssir biss bis-setgha tal-qorti ta’
gurisdizzjoni volontarja (hawnhekk izjed ’il quddiem f’dan it-
Titolu msejha bhala "il-qorti") moghtija b’digriet (hawnhekk izjed
’il quddiem imsejjah bhala "digriet ta’ adozzjoni") moghti fuq
rikors ta’ persuna tas-sess il-wiehed jew l-iehor.
  32      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Digriet ta’ adozzjoni jista’ jinghata fuq ir-rikors tar-ragel u
l-mara, li jkunu ilhom mizzewgin ghal zmien ta’ mhux anqas minn
hames snin u jkunu jghixu flimkien, u jawtorizzhom flimkien biex
jadottaw persuna u ma jistax jinghata fuq rikors tar-ragel jew tal-
mara biss:
Izda meta l-persuna li tkun ser tigi adottata tkun il-wild
naturali tar-ragel jew tal-mara, f’dak il-kaz, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 115(3)(c), id-digriet ta’ adozzjoni
jista’ jinghata minkejja li r-rikors isir biss mill-missier jew l-omm
naturali tal-persuna li tkun se tigi adottata u li r-ragel u l-mara
jkunu ilhom mizzewgin ghal anqas minn hames snin.
(3) Hlief fil-kaz ta’ ragel u mara mizzewgin li jkunu jghixu
flimkien, ma jinghatax digriet ta’ adozzjoni li jaghti setgha lil aktar
minn rikorrent wiehed biex jadotta persuna.
(4) Jista’ jinghata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li jkun ga
gie moghti dwarha digriet iehor ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu; u
dwar rikors ghal digriet ta’ adozzjoni dwar persuna bhal dik, l-
adottant jew adottanti skond id-digriet ta’ adozzjoni ta’ qabel jew l-
ahhar wiehed ta’ qabel ghandhom jitqiesu li jkunu l-missier jew l-
omm, jew il-missier u l-omm ta’ dik il-persuna ghall-finijiet kollha
ta’ dan it-Titolu.
Restrizzjonijiet fl-
ghoti ta’ digrieti 
ta’adozzjoni. 
Sostitwit: 
VII.1977.2.
115. (1) Digriet ta’ adozzjoni ma jinghatax hlief jekk ir-
rikorrent jew, fil-kaz ta’ rikors minn aktar minn persuna wahda
flimkien, wiehed mir-rikorrenti - 
(a) ikun lahaq l-eta  ta’ tletin sena izda mhux l-eta  ta’ sittin
sena u jkollu mill-anqas wiehed u ghoxrin sena izjed
mill-persuna li tkun se tigi adottata; jew
(b) ikun l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se tigi
adottata u jkun lahaq l-eta  magguri.
(2) Digriet ta’ adozzjoni ma jinghatax -
(a) dwar persuna li tkun lahqet l-eta  ta’ tmintax-il sena
hlief favur rikorrent wahdieni li jkun l-omm jew il-
missier tal-persuna li tkun se tigi adottata; jew
(b) dwar persuna ta’ sess femminil favur rikorrent
wahdieni li jkun ta’ sess maskil, kemm-il darba l-qorti
ma tkunx sodisfatta li jkun hemm cirkostanzi specjali
li jiggustifikaw bhala mizura eccezzjonali l-ghoti ta’
digriet ta’ adozzjoni; jew
(c) favur persuna li tkun hadet l-ordni sagri jew li tkun
marbuta bil-voti solenni ta’ professjoni religjuza; jew
(d) favur tutur dwar il-persuna li tkun jew kienet taht it-
tutela tieghu, hlief wara li jkun ta kont ta’ l-
amministrazzjoni tieghu jew ta garanzija xierqa ta’ l-
ghoti ta’ dak il-kont.
(3) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, ma
jinghatax digriet ta’ adozzjoni wkoll - 
(a) f’kull kaz, barra minn fil-kaz ta’ persuna illegittima,
hlief bil-kunsens ta’ kull wiehed mill-genituri tal-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        33
persuna li tkun se tigi adottata u li jkun haj;
(b) fil-kaz ta’ persuna illegittima, hlief bil-kunsens ta’ l-
omm jekk din tkun hajja;
(c) fuq rikors maghmul mir-ragel jew mill-mara skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114(2), hlief bil-
kunsens tal-mizzewweg l-iehor;
(d) meta l-persuna li tkun se tigi adottata tkun ghalqet l-
erbatax-il sena, hlief bil-kunsens taghha.
(4) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, qabel
ma taghti digriet ta’ adozzjoni l-qorti ghandha -
(a) fil-kaz ta’ persuna illegittima, tisma’ lill-missier
naturali jekk dan ikun gharaf b’ibnu lill-persuna li
tkun se tigi adottata jew jekk il-qorti tkun sodisfatta li
jkun ikkontribbwixxa ghall-manteniment taghha jew
ikun wera interess genwin u kontinwu fiha;
(b) meta l-persuna li tkun se tigi adottata tkun taht tutela
jew tkun qed tghix ma’ persuna li ma tkunx l-omm jew
il-missier taghha, izda li jkollha fil-fatt il-kura u
kustodja taghha, tisma’ lit-tutur jew lill-persuna li
jkollha fil-fatt dik il-kura u kustodja, skond il-kaz.
Kura u pussess ta’ 
persuni li jkunu se 
jigu adottati qabel 
adozzjoni.
Sostitwit:
VII. 1977.3.
116. (1) Hlief meta r-rikorrent jew wiehed mir-rikorrenti jkun
l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se tigi adottata, ma
jinghatax digriet ta’ adozzjoni jekk il-persuna li tkun se tigi
adottata ma kinitx kontinwament fil-kura u l-pussess tar-rikorrent
ghal mill-inqas tliet xhur konsekuttivi minnufih qabel id-data tad-
digriet ta’ adozzjoni, bla ma jinghadd ebda zmien qabel id-data li
tidher lill-qorti li tkun id-data li fiha l-persuna li tkun se tigi
adottata tkun ghalqet l-eta  ta’ sitt gimghat.
(2) Hlief meta r-rikorrent jew wiehed mir-rikorrenti jkun l-
omm jew il-missier tal-persuna li tkun se tigi adottata, ma jinghatax
digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li waqt is-smigh tar-rikors tkun
taht l-oghla limiti ta’ l-eta  ta’ taghlim obbligatorju kemm-il darba
r-rikorrent, mill-inqas tliet xhur qabel dak id-digriet, ma jkunx ta
avviz bil-miktub lill-awtorita  preskritta dwar il-hsieb tieghu li
jitlob digriet ta’ adozzjoni dwar dik il-persuna.
(3) Waqt li rikors ghal adozzjoni jkun pendenti quddiem xi
qorti, l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se tigi adottata li
jkun ta l-kunsens tieghu ghall-ghoti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara r-
rikors u kull tutur ma jkollux dritt, hlief bil-permess tal-qorti, li
jnehhi lill-persuna li tkun se tigi adottata mill-kura u pussess tar-
rikorrent; u meta tqis jekk taghtix jew tichadx il-permess il-qorti
ghandha tiehu qies tal-gid tal-persuna li tkun se tigi adottata.
Setgha li jehles 
mill-kunsens. 
Emendat: 
XXXVIII. 1972.2; 
L. 1981.2.
117. (1) Il-qorti tista’ tehles minn kull kunsens jew minn kull
smigh mehtieg mill-artikolu 115 jekk tkun sodisfatta - 
(a) fil-kaz ta’ helsien minn xi kunsens bhal dak, illi l-
persuna li tkun mehtiega taghti l-kunsens taghha ma
tkunx tista’ taghti dak il-kunsens jew, fil-kaz tal-
missier jew ta’ l-omm, illi ma tkunx tista tinstab jew
  34      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
tkun abbandunat, ittraskurat jew persistentement
ittrattat hazin, jew tkun persistentement jew ittraskurat
jew cahdet li tghin ghall-manteniment ta’, il-persuna li
tkun se tigi adottata jew tkun talbet jew ippruvat tikseb
xi hlas jew kumpens iehor ghal jew minhabba l-ghoti
tal-kunsens mehtieg dwar l-adozzjoni; jew
(b) fil-kaz ta’ helsien minn xi smigh bhal dak, illi l-
persuna li tkun mehtiega li tigi mismugha ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ turi l-fehmiet taghha;
jew
(c) illi minhabba ragunijiet specjali u eccezzjonali u wara
li tqis l-interessi tal-persuni kollha koncernati, ikun
xieraq li hi tehles minn kull smigh u kunsens bhal
dawk.
(2) Il-qorti tista’ tehles mill-kunsens tar-ragel jew tal-mara ta’
rikorrent ghal digriet ta’ adozzjoni jekk tkun sodisfatta illi l-
persuna li l-kunsens taghha jkun qieghed jigi mehlus ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ taghti l-kunsens, jew illi r-ragel u
l-mara jkunu separati u qed ighixu mhux flimkien u li s-
separazzjoni aktarx tkun permanenti.
(3) Il-kunsens ta’ xi persuna skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 115(3)(a) ghall-ghoti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara rikors
jista’ jinghata (bla hsara tal-kondizzjonijiet dwar it-twemmin
religjuz li fih ghandha tigi mrobbija l-persuna li tkun se tigi
adottata) minghajr ma tkun taf l-identita  tar-rikorrent ghad-digriet.
Prova tal-kunsens. 
Emendat:
XXVIII. 1963.2; 
XXXVIII. 1972.3; 
VI1.1977.4.
118. (1) Meta xi omm jew missier jew il-persuna li sejra tkun
adottata ma jattendix fil-proceduri fuq rikors ghal digriet ta’
adozzjoni sabiex jaghti l-kunsens tieghu ghall-ghoti tad-digriet
f’dak il-kaz, bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u
(3), dokument li juri l-kunsens tieghu ghall-ghoti ta’ digriet bhal
dak u li jkun jifhem ix-xorta u l-effett ta’ digriet bhal dak ghandu,
jekk il-persuna li favur taghha d-digriet ikun se jinghata tkun
imsemmija fid-dokument jew (meta l-identita  ta’ dik il-persuna ma
tkunx maghrufa minn min ikun se jaghti l-kunsens) tkun
divrenzjata fih fil-mod preskritt, ikun prova bizzejjed ta’ dak il-
kunsens u tal-fehma tieghu dwar ix-xorta u l-effett tad-digriet, sew
jekk id-dokument ikun sar qabel sew jekk wara l-bidu tal-
proceduri; u meta xi dokument bhal dak ikun awtentikat kif jinghad
fis-subartikolu (2)(b), ikun prova bizzejjed kif jinghad qabel bla
ebda prova ohra dwar il-firma tal-persuna li minnha jkun sar id-
dokument.
(2) Dokument li juri l-kunsens ta’ l-omm ta’ persuna li tkun se
tigi adottata ma jkunx prova bizzejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba -
(a) il-persuna li tkun se tigi adottata ma tkunx ghall-anqas
ta’ l-eta  ta’ sitt gimghat fid-data li fiha jsir id-
dokument; u
(b) id-dokument ma jkunx awtentikat f’dik id-data minn
Kummissarju b’setgha li jaghti gurament jew avukat
jew nutar jew, jekk ikun sar barra minn Malta, minn
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        35
persuna ta’ xi klassi bhal dik kif tista’ tkun preskritta.
(3) Dokument li juri l-kunsens tal-persuna li tkun se tigi
adottata ma jkunx prova bizzejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba il-persuna li favur taghha jkun se jsir id-digriet ma tkunx
imsemmija fid-dokument.
(4) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, dokument li jidher li jkun
awtentikat kif jinghad fis-subartikolu (2)(b) ghandu jitqies li jkun
hekk awtentikat, u li jkun sar u gie awtentikat fid-data u fil-post
imsemmi fih, sakemm ma jigix pruvat il-kuntrarju.
Funzjoni tal-qorti 
dwar digrieti ta’ 
adozzjoni.
119. (1) Il-qorti qabel ma taghti digriet ta’ adozzjoni ghandha
tkun sodisfatta -
(a) illi kull persuna li l-kunsens taghha jkun mehtieg
ghall-ghoti tad-digriet ta’ adozzjoni u li l-kunsens
taghha ma jkunx mehlus, tkun tat il-kunsens taghha u
tkun tifhem ix-xorta u l-effett tad-digriet ta’ adozzjoni
li jkun sar rikors ghalih; u b’mod partikolari fil-kaz ta’
l-omm jew il-missier illi jkun jifhem illi l-effett tad-
digriet ta’ adozzjoni jkun li jnehhilha jew inehhilu
permanentement id-drittijiet taghha jew tieghu dwar il-
persuna li tkun se tigi adottata;
(b) illi d-digriet, jekk jinghata, ikun ghall-gid tal-persuna
li tkun se tigi adottata;
(c) illi r-rikorrent ma jkunx ircieva jew ftiehem li jircievi,
u illi ebda persuna ma tkun ghamlet jew tat jew
ftehmet li taghmel jew taghti lir-rikorrent, xi hlas jew
kumpens iehor minhabba fl-adozzjoni hlief dak li l-
qorti tista’ tapprova.
(2) Biex tiddecidi jekk digriet ta’ adozzjoni jekk jigi moghti
jkunx ghall-gid tal-persuna li tkun se tigi adottata, il-qorti ghandha
tiehu qies (fost hwejjeg ohra) tas-sahha tar-rikorrent, kif pruvata,
f’dawk il-kazijiet kif jistghu jigu preskritti, bic-certifikat ta’ tabib
registrat, u ghandha tiehu kont xieraq tax-xewqat tal-persuna li
tkun se tigi adottata, wara li tqis l-eta  u l-hila li tifhem dik il-
persuna u t-twemmin religjuz ta’ dik il-persuna u ta’ ommha u
missierha.
(3) Il-qorti f’digriet ta’ adozzjoni tista’ timponi dawk il-
pattijiet u kondizzjonijiet kif il-qorti jista’ jidhrilha xieraq u b’mod
partikolari tista’ tehtieg lill-adottant li jaghmel ghall-persuna li
tkun se tigi adottata dak il-provvediment (jekk ikun hemm) li fil-
fehma tal-qorti jkun sewwa u xieraq.
Kuratur. 
Emendat: 
VII.1977.5.
120. Wara rikors ghal digriet ta’ adozzjoni ta’ persuna li tkun se
tigi adottata, il-qorti ghandha tahtar dik il-persuna skond ma jkun
preskritt biex tagixxi bhala kuratur specjali tal-persuna li tkun se
tigi adottata bid-dmir li thares l-interessi tal-persuna li tkun se tigi
adottata quddiem il-qorti.
Drittijiet u 
dmirijiet. 
Emendat: 
XLVI.1973.20; 
XXI. I993.48.
121. Wara li jinghata digriet ta’ adozzjoni -
(a) il-persuna li dwarha jinghata d-digriet ta’ adozzjoni
ghandha titqies dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-qraba
  36      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
wiehed lejn l-iehor, bhala bin l-adottant jew l-adottanti
imwieled minnu, minnha jew minnhom miz-zwieg u
bhala bin ebda persuna jew persuni ohra, billi l-qrubija
tghaddi permezz ta’ l-adottant jew adottanti;
(b) il-qraba tal-persuna li dwarha jinghata d-digriet ta’
adozzjoni ghandhom jitilfu d-drittijiet kollha u jigu
mehlusa mill-obbligi kollha dwar dik il-persuna;
(c) it-tutur, jekk il-persuna li dwarha jinghata d-digriet ta’
adozzjoni tkun taht tutela, ghandu jtemm l-
amministrazzjoni tieghu u, eghluq tliet xhur mid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni, jaghti kont ta’ hekk lill-
adottant.
Sentenzi, digrieti 
jew ordnijiet ghal 
hlas ta’ 
manteniment. 
Emendat: 
VII. 1977.6.
122. (1) Meta jinghata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li
tkun illegittima, f’dak il-kaz, kemm-il darba l-adottant ma jkunx
ommha u l-omm tkun mara mhix mizzewga, kull sentenza, digriet
jew ordni ghall-hlas tal-manteniment fis-sehh dwar dik il-persuna,
u kull ftehim li bih il-missier ta’ dik il-persuna jkun intrabat li
jaghmel hlasijiet specifikatament ghal beneficcju taghha, itemmu
milli jkollhom sehh, izda bla hsara ghall-gbir ta’ kull arretrati li
jkunu dovuti skond is-sentenza, digriet, ordni jew ftehim fid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni.
(2) Wara li jinghata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun
illegittima, ebda sentenza, digriet jew ordni ghall-hlas ta’
manteniment ma ghandu jinghata dwar dik il-persuna kemm-il
darba d-digriet ta’ adozzjoni ma jkunx gie moghti fuq ir-rikors ta’
l-omm ta’ dik il-persuna biss.
Drittijiet ta’ 
proprjeta .
123. (1) Meta, f’xi zmien wara l-ghoti ta’ digriet ta’ adozzjoni,
l-adottant jew il-persuna adottata jew xi persuna ohra tmut intestata
dwar xi proprjeta , dik il-proprjeta  ghandha tghaddi ghal kollox
bhallikieku l-persuna adottata kienet bin l-adottant imwieled fiz-
zwieg u ma kienet bin ebda persuna ohra.
(2) F’kull disponiment ta’ proprjeta  maghmul, kemm b’att inter
vivos kemm b’testment, wara d-data ta’ digriet ta’ adozzjoni -
(a) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) ghal bin
jew ulied l-adottant ghandha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja tiftiehem bhala, jew bhala li
tinkludi, riferenza ghall-persuna adottata;
(b) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) ghal bin
jew ulied tal-missier u omm naturali tal-persuna
adottata jew wiehed minnhom ghandha, kemm-il darba
ma tkunx tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem bhala li
ma tkunx, jew li ma tinkludix, riferenza ghall-persuna
adottata; u
(c) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) ghal
persuna jew persuni li tkun qarib tal-persuna adottata
f’xi linja jew grad ghandha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem bhala riferenza
ghall-persuna jew persuni li tkun qarib taghha f’dik il-
linja jew grad kieku kienet bin l-adottant imwieled fiz-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        37
zwieg u ma kienet bin ebda persuna ohra.
(3) Ghall-finijiet ta’ passaggi ta’ xi proprjeta  skond dan l-
artikolu u ghall-finijiet ta’ tifsir ta’ xi disponiment li ghalih ighodd
is-subartikolu (2), persuna adottata ghandha titqies li tkun qarib ta’
kull persuna ohra li tkun it-tifel adottat ta’ l-adottant bhala hu jew
oht.
(4) Meta jinghata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun giet
adottata qabel, l-adozzjoni ta’ qabel m’ghandux jittiehed kont
taghha ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu dwar il-passagg ta’ xi
proprjeta  mal-mewt ta’ persuna li tmut intestata wara d-data tad-
digriet ta’ adozzjoni ta’ wara, u dwar kull disponiment ta’ proprjeta
maghmul, jew li jiehu sehh fid-data li fiha tmut persuna, wara dik
id-data.
Persuna adottata 
tiehu l-kunjom ta’ 
l-adottant. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.5.
124. Ma’ l-ghoti ta’ digriet ta’ adozzjoni, il-persuna li dwarha
jinghata d-digriet ta’ adozzjoni ghandha tiehu l-kunjom ta’ l-
adottant:
Izda meta l-persuna li tkun se tigi adottata ma tkunx ghalqet
l-erba’ snin, l-adottant jista’, bl-approvazzjoni tal-qorti, jaghti lil
dak it-tifel isem gdid.
Registrazzjoni ta’ 
adozzjonijiet. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8,9;
III.1994.2;
XXIV. 1995.362.
125. (1) Kull digriet ta’ adozzjoni ghandu jkollu ordni lid-
Direttur tar-Registru Pubbliku li jnizzel fir-Registru tal-Persuni
Adottati (imwaqqaf bl-artikolu 269) registrazzjoni skond il-
Formola H murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodici u (bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu li jahbat
minnufih wara dan) jispecifika l-partikolaritajiet li ghandhom
jitnizzlu taht l-intestaturi fil-kolonni 2 sa 7 ta’ dik il-Formula.
(2) Ghall-finijiet ta’ tharis tal-htigijiet ta’ l-ahhar subartikolu
qabel dan -
(a) meta d-data ezatta tat-twelid tal-persuna li tkun se tigi
adottata ma tigix pruvata ghas-sodisfazzjon tal-qorti,
il-qorti ghandha tistabbilixxi d-data probabbli tat-
twelid taghha u d-data hekk stabbilita ghandha tigi
specifikata fid-digriet bhala d-data tat-twelid taghha;
(b) meta l-pajjiz u l-post tat-twelid tal-persuna li tkun se
tigi adottata ma jigux pruvati ghas-sodisfazzjon tal-
qorti, f’dak il-kaz, jekk ikun jidher probabbli li dik il-
persuna kienet twieldet f’Malta, ghandha titqies bhala
li twieldet f’Malta, u f’kull kaz iehor il-
partikolaritajiet tal-pajjiz tat-twelid jistghu ma
jissemmewx fid-digriet u fir-registrazzjoni fir-Registru
tal-Persuni Adottati,
u l-kunjom li ghandu jkun specifikat fid-digriet bhala l-kunjom tal-
persuna li tkun se tigi adottata jkun il-kunjom tar-rikorrent.
(3) Meta fuq rikors ghal digriet ta’ adozzjoni tigi pruvata ghas-
sodisfazzjon tal-qorti l-identita  tal-persuna li tkun se tigi adottata
ma’ persuna li ghaliha tirriferixxi registrazzjoni fir-registru ta’ l-
atti tat-twelid (imwaqqaf bl-artikolu 238), kull digriet ta’ adozzjoni
moghti skond ir-rikors ghandu jkollu ordni lid-Direttur tar-Registru
  38      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Pubbliku biex jara li r-registrazzjoni fir-registru ta’ l-atti tat-twelid
tigi mmarkata bil-kelma "Adottat".
(4) Meta jinghata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li qabel
kien inghata dwarha digriet ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu, id-
digriet ghandu jkollu ordni lid-Direttur tar-Registru Pubbliku biex
jara li r-registrazzjoni fir-Registru tal-Persuni Adottati tigi
mmarkata bil-kliem "Adottat mill-gdid".
(5) Wara li jinghata digriet ta’ adozzjoni, ir-Registratur tal-
Qrati ghandu jara li d-digriet jigi komunikat 1id-Direttur tar-
Registru Pubbliku eghluq hmistax-il gurnata mill-ghoti ta’ dak id-
digriet u d-Direttur tar-Registru Pubbliku ghandu, eghluq hmistax-
il gurnata milli jircievi dik il-komunika, jara li jsir tharis ta’ l-
ordnijiet li jkun hemm fid-digriet kemm dwar l-immarkar ta’ xi
registrazzjoni fir-registru ta’ l-atti tat-twelid bil-kelma "Adottat" u
kemm dwar l-eghmil tar-registrazzjoni jew registrazzjonijiet xierqa
fir-Registru tal-Persuni Adottati, u ghandu fuq kull digriet bhal dak
jikteb id-data ta’ meta jkun ircevih u jiffirma ismu fuqu.
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 238(2), ta’ l-artikolu
245(1), ta’ l-artikoli 248, 249, 252, 260 u 261 u, bla hsara ghad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 269, l-artikolu 251 ghandhom
mutatis mutandis ighoddu ghar-Registru tal-Persuni Adottati u
registrazzjonijiet fih, ghal estratti minnu u ghal certifikati u
dokumenti ohra dwaru jew li ghandhom x’jaqsmu mieghu.
Legittimazzjoni: 
revoka ta’ digrieti 
ta’ adozzjoni u 
thassir fir-registru.
Emendat:
XXIV.1995.362.
126. (1) Meta xi persuna adottata minn missierha jew ommha
biss tkun wara dan saret persuna legittimata maz-zwieg ta’
missierha u ommha, il-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tista’, fuq
rikors ta’ xi wahda mill-partijiet ikkoncernati, tirrevoka dak id-
digriet.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni jigi revokat skond dan l-artikolu,
ir-Registratur tal-Qrati ghandu jara 1i r-revoka tigi komunikata lid-
Direttur tar-Registru Pubbliku li ghandu jara li tithassar - 
(a) ir-registrazzjoni fir-Registru tal-Persuni Adottati dwar
il-persuna adottata; u
(b) l-immarkar bil-kelma "Adottat" kull registrazzjoni
dwarha fir-registru ta’ l-atti tat-twelid,
u kopja awtentikata ta’ kull registrazzjoni bhal dik imsemmija fil-
paragrafu (b) ghandha titqies 1i tkun kopja ezatta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-thassir ma jkunux jidhru fiha.
Emenda tad-digriet 
u korrezzjoni tar-
registri.
Emendat:
XXIV.1995.362.
127. (1) Il-qorti li minnha jkun gie moghti digriet ta’
adozzjoni tista’, fuq rikors ta’ l-adottant jew tal-persuna adottata,
temenda d-digriet billi jigi korrett xi zball fil-partikolaritajiet li
jkun hemm fih u tista’, jekk tkun sodisfatta fuq ir-rikors ta’ xi
persuna ikkoncernata illi ordni ghall-eghmil ta’ registrazzjoni fir-
registru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Registru tal-Persuni Adottati li
kien inkluz fid-digriet skond l-artikolu 125(3) jew (4) kien hekk
inkluz b’mod hazin, tirrevoka dak l-ordni; u meta digriet ta’
adozzjoni jkun hekk emendat jew ordni hekk imhassar, ir-
Registratur tal-Qrati ghandu jara li l-emenda tigi komunikata lid-
Direttur tar-Registru Pubbliku eghluq hmistax-il gurnata mill-ghoti
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        39
ta’ dak id-digriet; u kull korrezzjoni jew zieda fir-Registru tal-
Persuni Adottati jew thassir ta’ l-immarkar ta’ registrazzjoni fir-
registru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Registru tal-Persuni Adottati li
tkun mehtiega ghandha ssir skond hekk.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni jkun gie emendat kull kopja
awtentikata tar-registrazzjoni relattiva fir-Registru tal-Persuni
Adottati li tista’ tinhareg bis-sahha ta’ l-artikolu 269(5) ghandha
tkun kopja tar-registrazzjoni kif emendata, minghajr ir-
riproduzzjoni ta’ xi nota jew markar dwar l-emenda jew ta’ xi haga
mhassra bis-sahha ta’ hekk; u kopja awtentikata ta’ registrazzjoni
f’xi registru, li tkun registrazzjoni li l-immarkar taghha jkun gie
mhassar, ghandha titqies li tkun kopja ezatta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-thassir ma jkunux jidhru fiha.
Projbizzjoni ta’ 
certi hlasijiet. 
Emendat: 
XXVIII.1963.3; 
VIII.1990.3.
128. (1) Ebda persuna m’ghandha taghmel jew taghti jew
tiftiehem li taghmel jew taghti, jew tircievi jew tiftiehem 1i tircievi
jew tittanta 1i tikseb xi hlas jew kumpens iehor ghal jew minhabba
fi -
(a) l-adozzjoni minn dik il-persuna ta’ xi persuna ohra;
(b) l-ghoti minn dik il-persuna ta’ xi kunsens mehtieg
dwar l-adozzjoni ta’ persuna;
(c) it-trasferiment minn dik il-persuna tal-kura u pussess
tal-persuna li tkun se tigi adottata bil-hsieb ta’ l-
adozzjoni taghha;
(d) l-eghmil minn dik il-persuna ta’ xi arrangamenti ghall-
adozzjoni ta’ persuna.
(2) Kull min jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jkun
hati ta’ reat u jehel, meta jinsab hati mill-Qorti tal-Magistrati,
prigunerija ghal perijodu ta’ mhux izjed minn sitt xhur jew multa
ta’ mhux izjed minn mitt 1ira jew it-tnejn flimkien, u l-qorti tista’
tordna li minuri li dwaru jkun sar ir-reat jigi mehud f’post ta’
sigurta  sakemm ikun jista’ jigi moghti lura lil missieru u lil ommu
jew lit-tutur tieghu jew sakemm ikunu jistghu jsiru arrangamenti
ohra ghalih.
(3) Dan l-artikolu, safejn jirriferixxi ghall-eghmil ta’ xi
arrangamenti ghall-adozzjoni ta’ persuna, ma jghoddx ghal -
(a) hlasijiet maghmula ghall-manteniment ta’ dik il-
persuna; u
(b) kumpens ta’ l-avukati, tan-nutara, tal-prokuraturi
legali jew tat-tobba ghal servizzi professjonali.
(4) Kull dikjarazzjoni ta’ htija skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ghandha tigi notifikata mir-registratur tal-qorti li
tkun ghamlet id-dikjarazzjoni ta’ htija lill-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja, u din il-qorti ta’ l-ahhar ghandha wara hekk tiehu dawk
il-mizuri li tqies xierqa fl-ahjar interessi tal-persuna adottata jew 1i
tkun se tigi adottata maghduda, jekk jidhrilha xieraq, ir-revoka tad-
digriet ta’ adozzjoni.
  40      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Regolamenti. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXl. 1966.2.
129. Il-Ministru responsabbli ghall-gustizzja jista’ jaghmel
regolamenti - 
(a) biex jippreskrivu kull haga li b’dan it-Titolu hija
awtorizzata jew mehtiega li tkun preskritta;
(b) ghall-protezzjoni, sorveljanza u kontroll ta’ minuri li
jkunu mqieghda fil-kura u pussess ta’ dawk il-persuni
li jistghu jkunu preskritti;
(c) biex jirregolaw l-eghmil ta’ jew il-partecipazzjoni
f’arrangamenti ghall-adozzjoni ta’ persuna jew ghat-
tqeghid ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ persuna
ohra;
(d) ghar-registrazzjoni, sorveljanza u kontroll ta’
socjetajiet ta’ adozzjoni u ghat-thassir ta’ dik ir-
registrazzjoni;
(e) ghal kull haga incidentali u supplementarja li dwarha
l-Ministru responsabbli ghall-gustizzja jahseb 1i jkun
xieraq ghall-finijiet tar-regolamenti li jipprovdi,
maghduda b’mod partikolari d-dhul u l-ispezzjon ta’
postijiet li ghalihom jirriferixxu r-regolamenti minn
persuni awtorizzati ghal hekk mill-Ministru
responsabbli ghall-gustizzja sabiex jigi zgurat it-tharis
tar-regolamenti;
(f) biex jistabbilixxu l-pieni li jkun jista’ jehel kull minn
jikser xi wiehed mir-regolamenti, liema pieni ma
jkunux izjed minn prigunerija ghal perijodu ta’ sitt
xhur.
Adozzjonijiet 
barranin. 
Mizjud: 
XLVI. 1973.22.
130. (1) Bla hsara ghas-subartikolu (2), meta adozzjoni
barranija ghandha titqies bhala adozzjoni skond id-disposizzjonijiet
ta’ l-artikolu 113, l-ordni (ikun kif ikun imsemmi) ta’ l-awtorita
barra minn Malta, li bih issir dik l-adozzjoni, ghandu jsehh
daqslikieku kien digriet ta’ adozzjoni maghmul mill-qorti f’Malta;
u d-disposizzjonijiet  u ta’ kull ligi ohra ghandhom japplikaw f’dan
is-sens b’dawk l-adattamenti u tibdil 1i jkunu xierqa fic-
cirkostanzi.
(2) Is-subartikolu (1) japplika suggett ghal kull revizjoni,
revoka jew annullament minn qorti jew awtorita  ohra kompetenti
ta’ l-ordni li bih tkun saret l-adozzjoni barranija u ghal kull
decizjoni jew ordni dwaru.
(3) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
relattivament ghal adozzjoni barranija l-qorti jkollha -
(a) is-setgha li tiddecidi jekk dik l-adozzjoni barranija
ghandhiex tigi meqjusa bhala adozzjoni skond l-
artikolu 113;
(b) is-setgha li tordna li ssir ir-registrazzjoni xierqa jew li
jsir l-immarkar xieraq dwar l-adozzjoni barranija, fir-
registru u fl-atti msemmija f’dan it-Titolu u li ssir kull
korrezzjoni jew thassir taghhom;
(c) is-setgha li tiddeciedi jekk revizjoni, revoka jew
annullament ta’ adozzjoni bhal dik ghandux ikollhom,
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        41
jew safejn ghandu jkollhom, sehh f’Malta;
(d) is-setgha li tordna li adozzjoni barranija tispicca mis-
sehh bhala adozzjoni, jew li tibqa’ valida, f’Malta
ghar-raguni 1i l-adozzjoni tkun kontra l-ordni
pubbliku jew li l-awtorita  li tidher 1i tkun awtorizzat l-
adozzjoni ma kenitx kompetenti; u
(e) b’mod generali dawk is-setghat kollha li ghandha dwar
adozzjoni skond dan il-Kodici,
u tista’ tezercita dawk is-setghat fuq rikors ghal hekk jew fl-
ezercizzju tas-setghat taghha skond dan l-artikolu.
Titolu IV
Emendat: 
XXI. 1993.2.
FUQ IS-SETGHA TAL-GENITURI
L-iben suggett 
ghas-setgha tal-
genituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.23; 
XXI. 1993.49.
131. (1) L-iben huwa suggett ghas-setgha tal-genituri tieghu
ghall-effetti kollha kif stabbiliti bil-ligi.
(2) Hlief f’dawk il-kazijiet stabbiliti bil-ligi, din is-setgha tkun
ezercitata bi ftehim bejn iz-zewg genituri. Wara l-mewt ta’ wiehed
mill-genituri, din tkun ezercitata mill-genitur 1i jibqa’ haj.
(3) F’kaz ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-genituri dwar hwejjeg ta’
importanza partikolari, kull wiehed mill-genituri jista’ jirrikorri
ghall-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja fejn juri dawk id-
direzzjonijiet li fil-fehma tieghu jidhirlu xierqa fic-cirkostanzi.
(4) Il-qorti, wara li tkun semghet lill-genituri u lit-tifel jekk
dan ikun lahaq l-eta  ta’ erbatax-il sena, ghandha taghmel dawk is-
suggerimenti li jidhrilha l-ahjar fl-interess tat-tifel u l-ghaqda tal-
familja. Jekk ikompli n-nuqqas ta’ qbil bejn il-genituri, il-qorti
ghandha tawtorizza lill-genitur li fil-fehma taghha jkun l-iktar
xieraq li jhares l-interess tat-tifel fil-kaz partikolari, li jiddeciedi l-
kwistjoni, bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 149.
(5) Fil-kaz ta’ periklu imminenti jew pregudizzju serju ghat-
tifel kull wiehed mill-genituri jista’ jiehu dawk il-mizuri li huma
urgenti u li ma jistghux jistennew.
(6) Dwar terzi persuni in bona fide, kull wahda mill-partijiet
fiz-zwieg ghandha titqies li ghemilha kien bil-kunsens tal-parti l-
ohra meta tezercita ghemil dwar awtorita  tal-genituri dwar il-
persuna tat-tifel.
  42      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu I
Emendat. 
XXI. 1993.2.
FUQ L-EFFETTI TAS-SETGHA TAL-GENITURI 
FUQ L-ULIED TAHT L-ETA
L-iben ghandu 
jobdi ’l missieru u 
ma jistax jitlaq 
mid-dar tal-
genituri.
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXI. 1993.50.
132. (1) L-iben ghandu jobdi lill-genituri tieghu f’dak kollu li
hu permess mil-ligi.
(2) Bla hsara ghal kull disposizzjoni ohra tal-ligi dwar l-ingagg
f’xi forza dixxiplinata, l-iben ma jistax, minghajr il-kunsens tal-
genituri, jitlaq mid-dar tal-genituri, jew mid-dar li l-genituri tieghu
jkunu ghazlulu.
(3) Meta l-iben jitlaq mid-dar minghajr dan il-kunsens, il-
genituri ghandhom jedd isejhulu lura, u jekk ikun mehtieg jitolbu l-
ghajnuna tal-Pulizija.
Il-qorti tista’ 
tawtorizza lit-tifel 
li jitlaq mid-dar tal-
genituri.
133. (1) Ma’ dan kollu, il-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja
tista’, ghal raguni tajba, u minghajr ma ssemmi din ir-raguni,
tawtorizza lit-tifel li jitlaq mid-dar tal-genituri.
(2) Jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ hsara, kull magistrat jista’
jaghti l-ordni mehtieg, u jaghmel rapport ta’ dan, m’hux aktar tard
mill-ewwel gurnata ta’ wara ta’ nhar ta’ xoghol, lill-qorti hawn fuq
imsemmija, illi tista’ twettaq, thassar jew tbiddel dak l-ordni.
Setgha tal-qorti li 
tawtorizza li tifel 
jitqieghed taht 
harsien alternattiv. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
134. (1) Genituri 1i ma jirnexxilhomx irazznu lil binhom
jistghu jnehhuh mill-familja, u jaghtuh, skond il-mezzi tal-genituri,
dak il-manteniment 1i wiehed ma jistax jghaddi minghajru.
(2) F’kull kaz bhal dan, il-genituri jistghu wkoll, jekk ikun
mehtieg u malli jiksbu 1-awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja, iqieghdu lit-tifel, ghaz-zmien imsemmi fid-digriet, f’xi
forma ohra ta’ harsien, li l-qorti fic-cirkostanzi jidhrilha xierqa
sabiex huwa, bi spejjez tal-genituri, jithares u jinzamm b’dak il-
mod li fil-fehma tal-qorti jkun iwassa1 ghad-dixxiplina u ghall-
edukazzjoni tat-tifel.
(3) It-talba ghal din is-setgha tista’ wkoll issir bil-fomm; u l-
qorti ghandha taghti l-ordni mehtieg ghaldaqshekk minghajr ebda
formalita  ta’ proceduri, u minghajr ma taghti ragunijiet ghal dak l-
ordni.
Il-genituri jidhru 
ghall-ulied. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
135. Il-genituri jidhru ghall-uliedhom, imwielda jew 1e, fl-atti
kollha tal-hajja civili.
Setgha tal-genituri 
biex jamministraw. 
Emendat: 
XXX. 1981.6. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
136. (1) Il-genituri flimkien jamministraw il-proprjeta  ta’
uliedhom, imwielda jew 1e, hlief dik il-proprjeta  li tigi ghand l-
ulied bil-kondizzjoni li tkun amministrata biss minn wiehed mill-
genituri jew minn terzi.
(2) Atti ta’ amministrazzjoni ordinarja jistghu, izda, jitwettqu
minn kull wiehed mill-genituri minghajr l-intervent ta’ l-iehor. 
(3) L-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja li ghandhom
jitwettqu miz-zewg genituri flimkien jinkludu -
(a) it-trasferiment ta’ mobbli minnhom infushom, inkluz
vetturi bil-mutur, sabiex il-prezz taghhom ikun
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        43
impjegat bi qligh;
(b) il-gbid ta’ kapitali 1i jkunu ghalqu;
(c) l-ghoti ta’ jeddijiet personali ghat-tgawdija minn
proprjeta  immobbli;
(d) l-accettazzjoni ta’ wirt, legat jew donazzjoni f’isem it-
tifel;
(e) il-qsim ta’ hwejjeg mobbli minnhom infushom;
(f) atti 1i jehtiegu l-awtorizzazzjoni tal-qorti skond is-
subartikolu (4).
(4) Il-genituri ma jistghux jittrasferixxu hwejjeg immobbli jew
hwejjeg mobbli ghax hekk tqishom il-ligi u li jkunu proprjeta  tat-
tifel lanqas ma jistghu jissellfu jew jaghmlu dejn iehor f’ismu,
jipotekaw jew iwieghdu l-proprjeta  tieghu, jaghtuha b’garanzija,
jidhlu f’xi kompromess, jew jissottomettu kwistjoni ghal arbitragg,
hlief f’kaz ta’ bzonn, jew ta’ htiega cara u bis-setgha tal-qorti u
f’kull kaz bhal dan, il-qorti tista’, fuq talba tal-genituri, tawtorizza
lil wiehed mill-genituri biex jidher ghat-tifel fuq l-att relattiv.
(5) Fil-kaz ta’ nuqqas ta’ ftehim bejn il-genituri, ghandhom
japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 131.
Accettazzjoni ta’ 
wirt.
Emendat: 
XLVI. 1973.24; 
XXX. 1981.7;
XXI. 1993.52.
137. (1) Il-genituri ghandhom jaccettaw bil-beneficcju ta’ l-
inventarju kull wirt li jmiss lit-tfal, kemm-il darba l-qorti ma
taghtix il-helsien mill-inventarju.
(2) Jekk wiehed mill-genituri ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid
jaccetta dak il-wirt, il-wirt jista’ jigi accettat mill-genitur l-iehor
bis-setgha tal-qorti. Jekk iz-zewg genituri ma jkunux jistghu jew
ma jkunux iridu jaccettaw dak il-wirt, il-qorti tista’, fuq talba tat-
tifel jew ta’ xi hadd minn qrabatu, taghti s-setgha ghall-
accettazzjoni tal-wirt jew lit-tifel innifsu, jekk ikun ghalaq l-
erbatax-il sena, jew xort’ohra lil kuratur specjali li jinhatar mill-
qorti.
Kap. 239.
(3) Meta r-ragel jew il-mara, skond min jibqa’ haj minnhom,
ikun ipprezenta denunzja dwar proprjeta  inkluza fi trasferiment
taxxabbli skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar it-Taxxa tal-
Mewt u tad-Donazzjoni*, dak 1i jibqa’ haj minnhom jitqies, ghall-
finijiet ta’ dan l-artikolu, li jkun accetta l-wirt li jmiss lill-minuri
bil-beneficcju ta’ l-inventarju dwar il-proprjeta  iddikjarata fl-istess
denunzja, liema inventarju jitqies li gie regolarment maghmul u
ppubblikat skond l-imsemmija denunzja, minghajr ma jkun hemm
htiega ta’ xi formalita  jew awtorizzazzjoni ohra stabbilita b’xi ligi.
In-nullita  ta’ l-atti 
tista’ tintalab biss 
mill-missier, ecc. 
Emendat: 
XXI. 1993.53.
138. Jekk xi att isir bi ksur tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’
qabel dan, in-nullita  tieghu ma tistax tingieb ’l quddiem hlief minn
kull wiehed mill-genituri jew mit-tifel jew mill-werrieta tieghu jew
minn dawk li l-jeddijiet taghhom ikunu gejjin minnu.
*Imhassra bl-Att XVI ta’ l-1993.
  44      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
F’kaz li l-interessi 
ta’ xulxin ma 
jaqblux. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.54.
139. Fil-kaz li l-interessi tat-tfal ma jkunux jaqblu ma’ xulxin,
jew ma’ ta’ xi wiehed mill-genituri taghhom, il-qorti kompetenti
ghandha, skond ic-cirkostanzi, tahtar kuratur specjali wiehed jew
aktar:
Izda kull wiehed mill-genituri jista’ jirrifjuta li jidher ghal
wiehed mit-tfal kontra l-iehor jew kontra l-genitur l-iehor.
Il-genituri jaghtu 
kont ta’ l-
amministrazzjoni. 
Sostitwit:
XXI. 1993.54.
140. (1) Il-genituri ghandhom jaghtu lit-tifel, meta dan isir ta’
l-eta , kont tal-proprjeta  u ta’ l-utili ta’ dawk il-beni li taghhom ma
jkollhomx uzufrutt; u tal-proprjeta  biss u ta’ l-amministrazzjoni
taghha, tal-beni li taghhom il-genituri jkollhom l-uzufrutt legali. 
(2) Jekk is-setgha tal-genituri tispicca qabel ma t-tifel isir ta’ l-
eta , il-genituri ghandhom jaghtu dan il-kont dak inhar 1i tispicca
din is-setgha.
(3) Bla hsara ghal kull responsabbilta  tal-genitur, kull wiehed
mill-genituri jista’ jaghti dak il-kont ukoll f’isem il-genitur l-iehor.
Beni li taghhom il-
genituri ghandhom 
l-uzufrutt. 
Emendat: 
XXI. 1993.55.
141. (1) Il-genituri ghandhom l-uzufrutt tal-beni li jghaddu
ghal ibnu b’wirt, b’donazzjoni, jew b’xi titolu iehor gratuwitu,
fosthom dawk 1i jigu ghandu bis-sahha ta’ fedekommess.
(2) Huma jzommu dak l-uzufrutt sakemm it-tifel isir ta’ l-eta ,
kemm-il darba dan ma jmutx qabel dak iz-zmien.
Beni li ma jaqghux 
taht l-uzufrutt 
legali.
Emendat: 
XXI. 1993.56.
142. M’humiex suggetti ghall-uzufrutt legali -
(a) il-beni mhollija jew moghtija lit-tifel bil-kondizzjoni li
l-genituri jew wiehed minnhom ma jkollhomx uzufrutt
taghhom:
Izda din il-kondizzjoni ma tiswix dwar dawk il-
beni li jmissu lit-tifel bhala 1egittima:
Izda wkoll, meta l-beni jithallew jew jinghataw
lit-tifel bil-kondizzjoni 1i wiehed biss mill-genituri ma
jkollux l-uzufrutt ta’ dawk il-beni, dawk il-beni jkunu
suggetti ghall-uzufrutt tal-genitur l-iehor, b’dan illi
f’kull kaz bhal dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’ghandhomx jidhlu f’komunjoni ta’ l-akkwisti 1i
jista’ jkun hemm bejn il-genitur 1i jkun igawdi l-
uzufrutt u l-genitur li jkun eskluz minn dak l-uzufrutt;
(b) il-beni moghtija lit-tifel biex jaqbad karriera, sengha,
jew professjoni;
(c) il-beni 1i jghaddu ghand it-tifel b’wirt, b’legat jew
b’donazzjoni, meta dak il-wirt, legat jew donazzjoni
jkunu accettati fl-interess tat-tifel kontra r-rieda tal-
genituri:
Izda meta dawk il-beni jkunu accettati f’isem it-
tifel minn genitur wiehed kontra r-rieda tal-genitur l-
iehor, dawk il-beni jkunu biss suggetti ghall-uzufrutt
ta’ dak il-wiehed mill-genituri li jkun accetta; b’dan
illi f’kull kaz bhal dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’ghandhomx jidhlu f’komunjoni ta’ l-akkwisti li
jista’ jkun hemm bejn il-genitur li jkun accetta dak il-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        45
wirt, legat jew donazzjoni kif intqal qabel, u l-genitur
l-iehor 1i ma jkunx hekk accetta;
(d) il-beni li t-tifel jikseb b’xoghlu jew bil-hidma tieghu
ghal rasu.
Obbligi li 
ghalihom hu 
suggett l-uzufrutt 
tal-genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.57.
143. L-uzufrutt li jmiss lill-genituri hu suggett ghall-obbligi li
gejjin:
(a) l-obbligi kollha illi ghalihom huma suggetti
uzufruttwarji, barra mill-obbligu tal-garanzija; 
(b) il-hlas ta’ kull annwalita  jew ta’ l-imghaxijiet fuq
kapitali maghluqa qabel il-bidu ta’ l-uzufrutt;
(c) il-hlas ta’ l-ispejjez tal-funerali u ta’ dawk ta’ l-ahhar
marda tal-persuna li minghandha l-beni jkunu gew
ghand it-tifel, meta, li kieku ma kienx hekk, dawk l-
ispejjez kien ikollu jbatihom it-tifel;
(d) l-ispejjez tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni tat-tifel.
Tmiem ta’ l-
uzufrutt. 
Emendat: 
XXI.1962.3; 
XXI.1993.2, 58.
144. (1) L-uzufrutt tal-genituri jispicca bil-mewt tat-tifel jew
billi l-genituri jew il-genituri adottivi skond il-kaz, jizzewgu jew
jergghu jizzewgu.
(2) Jispicca wkoll ghal kull raguni ohra li ghaliha tispicca s-
setgha tal-genituri fuq l-iben.
(3) Meta l-uzufrutt jintemm dwar biss wiehed mill-genituri, l-
utili tal-beni suggetti ghal dak l-uzufrutt m’ghandhomx jidhlu
f’komunjoni ta’ l-akkwisti bejn il-genitur 1i dwaru l-uzufrutt ma
jkunx intemm u l-genitur li dwaru dan ikun intemm.
Meta genituri 
jkomplu jgawdu 
beni meta jintemm 
l-uzufrutt. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.59.
145. Jekk jintemm l-uzufrutt, u l-genituri, jew xi wiehed
minnhom, ikomplu jew ikompli jgawdu l-beni tat-tifel li jkun
joqghod mal-genituri jew ma’ xi wiehed minnhom minghajr setgha
izda minghajr oppozizzjoni min-naha tat-tifel, inkella bis-setgha
izda minghajr il-kondizzjoni espressa li jinghata l-kont ta’ l-utili,
dawk il-genituri jew genitur jew il-werrieta ta’ dawk il-genituri jew
dak il-genitur, skond il-kaz, ma jkollhomx hlief li jghaddu l-utili li
jkun hemm fiz-zmien tat-talba, minghajr l-obb1igu li jaghtu kont
ta’ dawk l-utili li sa dak iz-zmien setghu kienu kkunsmati.
Mewt, ecc., ta’ 
wiehed mill-
genituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.25; 
XXI. 1993.59.
146. (1) Jekk wiehed mill-genituri jmut, is-setgha tal-genituri
tghaddi biss ghand il-genitur li jibqa’ haj dwar it-tfal tieghu u l-
beni taghhom, maghduda beni li jghaddu ghand it-tfal mill-beni tal-
genitur mejjet u minn kull kawza ohra wara li jkun miet l-ewwel
genitur.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ghandhom
japplikaw ukoll meta wiehed mill-genituri jkun tilef jew tnehhitlu
s-setgha ta’ genitur, jew ma jkunx jista’, minhabba li jkun nieqes
jew minhabba impediment iehor, jezercita l-jeddijiet tas-setgha ta’
genitur.
(3) Jekk wiehed mill-genituri jkun tnehhielu biss il-jedd ta’ l-
uzufrutt, dak il-jedd jghaddi ghand il-genitur l-iehor wahdu.
(4) Meta wiehed mill-genituri jitnehhielu l-uzufrutt, l-utili ta’
  46      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
dak l-uzufrutt m’ghandux jidhol f’xi komunjoni ta’ l-akkwisti li
jkun hemm bejn dak il-genitur u l-genitur l-iehor li ma jkunx
tnehhielu l-uzufrutt.
Meta genitur jerga’ 
jizzewweg u 
jkompli 
jamministra l-
proprjeta .
Sostitwit: 
XLVI. 1973.26; 
XXI. 1993.59.
147. (1) Jekk wiehed mill-genituri, meta jerga’ jizzewweg,
ikompli jamministra l-proprjeta  ta’ uliedu, sew jekk ikompli
jezercita l-jedd tas-setgha tal-genitur u sew jekk le, zewg jew mart
il-genitur ikun responsabbli in solidum ghall-amministrazzjoni
kemm ta’ qabel kif ukoll ta’ wara.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu japplikaw ghal
genitur adottiv meta jizzewweg jew meta jerga jizzewweg.
Applikabbilta  ta’ 
disposizzionijiet 
meta l-omm 
tinghata s-setgha 
tal-missier. 
Sostitwit:
XLVI. 1973.27.
148. Imhassar: XXI. 1993.59.
Setgha tal-qorti li 
taghti ordnijiet 
minkejia 
disposizzonijiet 
ohra.
Sostitwit: 
XLVI. 1973.28.
149. B’dak kollu li jinsab f’kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-
Kodici, il-qorti tista’, jekk tigi murija raguni tajba, taghti dawk l-
ordnijiet dwar il-persuna jew il-proprjeta  ta’ persuna li tkun taht l-
eta  kif jidhrilha xieraq fl-ahjar interessi tat-tifel.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI.1993.2.
FUQ KIF TISPICCA S-SETGHA TAL-GENITURI
Meta s-setgha tal-
genituri tispicca 
ipso jure. 
Emendat: 
XXI. 1962.4; 
XLVI. 1973.30; 
XXI. 1993.2. 60.
150. Is-setgha tal-genituri tispicca ipso jure, f’kull wiehed mill-
kazijiet li gejjin:
(a) bil-mewt taz-zewg genituri jew tat-tifel;
(b) meta t-tifel jaghlaq tmintax-il sena;
(c) biz-zwieg tat-tifel;
(d) jekk it-tifel, bil-kunsens tal-genituri, jitlaq mid-dar tal-
genituri u jmur jghix ghal rasu;
(e) jekk il-genituri jonqsu li jaghmlu, favur it-tifel ir-
registrazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 2038 u 2039;
hekk izda meta wiehed biss mill-genituri jkun naqas li
jaghmel dik ir-registrazzjoni, is-setgha tal-genituri ma
tispiccax dwar il-genitur li ma jkunx hekk naqas;
(f) jekk il-genitur li jibqa’ haj jerga jizzewweg jew, fil-
kaz ta’ genitur adottiv, jekk wara l-adozzjoni
jizzewweg jew jerga’ jizzewweg, minghajr qabel ma
jkun ghamel inventarju tal-proprjeta  ta’ l-ulied u kiseb
mill-qorti l-permess mehtieg biex ikompli jezercita d-
drittijiet tas-setgha tal-genituri.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        47
Meta l-qorti tista’ 
terga’ tqieghed il-
genitur fis-setgha 
tal-genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,61.
151. F’kull wiehed mil-kazijiet imsemmijin fil-paragrafi (e) u
(f) ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, il-qorti tista’, jekk jidhrilha li hu
sewwa ghall-gid tat-tifel, terga’ taghti lill-genitur is-setgha tal-
genituri, kollha jew parti minnha, jekk jaghmel dak li minhabba li
ma kienx ghamel huwa kien tilef dik is-setgha.
Il-qorti tista’ tehles 
lill-genitur mill-
inventarju. 
Emendat: 
XXI. 1993.62.
152. Il-qorti tista’, ghal raguni tajba, tehles lill-genitur mill-
inventarju mehtieg taht l-artikolu 150(f), u tordna li floku ssir
deskrizzjoni biss tal-beni, imwettqa bil-gurament mill-genitur.
Setgha tal-qorti 
jekk il-genitur, 
qabel jew wara li 
jarga’ jizzewweg, 
jitlob biex jissokta 
fl-ezercizzju tal-
jeddijiet tas-setgha 
tal-genituri. 
Emendat: 
XXI.1962.5; 
XXI. 1993.2, 63.
153. Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba maghmula mill-genitur, sew
qabel jew wara li jarga’ jizzewweg jew, fil-kaz ta’ genitur adottiv,
iz-zwieg jew zwieg mill-gdid tieghu, sabiex jinghata lilu li jissokta
fl-ezercizzju tal-jeddijiet tas-setgha tal-genituri, taghtih biss dawk
il-jeddijiet li ghandhom x’jaqsmu mal-persuna tat-tifel, u tahtar
kuratur sabiex jamministra hwejjeg it-tifel, inkella taghti f’idejn il-
genitur l-amministrazzjoni ta’ hwejjeg it-tifel, u tahtar tutur ghall-
persuna tat-tifel.
Meta l-genitur 
jista’ jitlef is-
setgha tal-genituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,64.
154. (1) Bla hsara ta’ kull piena ohra li ghaliha jista’ jkun
suggett skond il-ligi, il-genitur jista’ jigi mnehhi mill-qorti hawn
fuq imsemmija, mill-jeddijiet kollha ta’ setgha tal-genituri, jew
minn bicca minnhom, f’kull wiehed mill-kazijiet li gejjin:
(a) jekk il-genitur, billi jaghti kastig barra mill-qies,
jahqar lit-tifel, jew jittraskura l-edukazzjoni tieghu;
(b) jekk l-imgieba tal-genitur tista’ taghmel hsara lit-
trobbija tat-tifel;
Kap. 12.
(c) jekk il-genitur huwa interdett, jew inabilitat li jaghmel
xi atti, kif jinghad fl-artikoli 520 sal-527
inkluzivament tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili u fl-artikoli 189 u 190;
(d) jekk il-genitur jamministra hazin hwejjeg it-tifel;
(e) jekk il-genitur jonqos li jaqdi xi wiehed mill-obbligi
msemmija fl-artikolu 3B favur it-tifel.
(2) Madankollu, il-qorti tista’, ukoll fil-kazijiet imsemmijin
fis-subartikolu (1), terga’ tqieghed lill-genitur fl-ezercizzju tal-
jeddijiet li tkun tellfitu, jekk ma tibqax ir-raguni li ghaliha tkun
tellfitu dawk il-jeddijiet.
L-uzufrutt tal-beni 
tat-tifel jispicca 
bit-telfa tal-
jeddijiet tas-setgha 
tal-genituri. 
Emendat. 
XX1. 1993.2.
155. L-uzufrutt fuq hwejjeg it-tifel jispicca bit-telfa ta’ wiehed
mill-jeddijiet tas-setgha tal-genituri, u ma jargax jibda jsehh hlief
meta terga’ tinghata ghal kollox is-setgha tal-genituri.
Meta it-tifel taht l-
eta  hu fil-
kummerc. 
Emendat: 
XLVI.1973.32; 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
156. (1) Jekk it-tifel ta’ taht l-eta , li jkun ghalaq sittax-il sena,
ikun gie moghti s-setgha, taht l-artikolu 9 tal-Kodici tal-Kummerc,
li jikkummercja, jew, jekk ma jkunx kummercjant, li jaghmel xi atti
tal-kummerc, dan it-tifel ta’ taht l-eta  ghandu, dwar dak kollu li
jidhol fil-kummerc tieghu, jew dwar dawk l-atti, jitqies li hu ta’ l-
eta .
(2) Xejn f’dan il-Kodici ma jhassar id-disposizzjonijiet l-ohra
  48      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
kollha tal-Kodici tal-Kummerc dwar it-tfal ta’ taht l-eta  u dwar it-
tfal taht is-setgha tal-genituri.
Titolu V
FUQ L-ISTAT TA’ TAHT L-ETA  U T-TUTELA
Sub-titolu I
FUQ L-ISTAT TA’ TAHT L-ETA
Stat ta’ tfal taht l-
eta .
157. Hija taht l-eta  persuna tas-sess il-wiehed jew l-iehor li tkun
ghad ma ghalqetx tmintax-il sena.
Sub-titolu II
FUQ IT-TUTELA
Meta wiehed ta’ 
taht l-eta  ghandu 
jkun taht tutela. 
Sostitwit: 
XLV1.1973.33. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
158. Tifel ta’ taht l-eta , li l-genituri tieghu jkunu mietu jew
ikunu tilfu s-setgha tal-genituri u li ma jkunx izzewweg, jista’ jigi
mqieghed taht tutela sakemm isir ta’ l-eta  jew sakemm jizzewweg.
§  I. FUQ IL-HATRA U T-TNEHHIJA TA’ TUTURI
Hatra ta’ tutur. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.34.
159. (1) Tutur jigi mahtur mill-qorti fuq il-talba ta’
kwalunkwe persuna.
(2) Fil-hatra ta’ tutur il-qorti ghandha tikkonsidra kull
disposizzjoni li tkun tinsab fit-testment ta’ kull wiehed mill-
genituri tat-tifel dwar il-hatra ta’ tutur.
Persuni li jistghu 
jkunu tuturi. 
Emendat: 
XXI. 1962.6; 
XLVI.1973.36.
160. Meta fost il-qraba tat-tifel ta’ taht l-eta  jkun hemm persuni
tajba ghal tuturi, il-qorti ghandha tahtar wahda minn dawn il-
persuni, u, fost dawn, dejjem skond l-ahjar interessi tat-tifel, lill-
eqreb qarib mid-demm.
Meta jigu mahtura 
aktar minn tutur 
wiehed. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.37.
161. (1) Il-qorti tista’ tahtar aktar minn tutur wiehed.
(2) Meta jkunu gew mahtura aktar minn tutur wiehed il-qorti
tista’ f’kull zmien, jew minn jeddha jew fuq talba ta’ wiehed mit-
tuturi, tispecifika d-dmirijiet rispettivi taghhom; u, sakemm jigu
moghtija d-dmirijiet partikolari lil kull wiehed minnhom, kull
wiehed mit-tuturi jkollu s-setghat u d-dmirijiet kollha ta’ tutur, u
huma jkunu kollha responsabbli in solidum ghall-eghmil ta’ kull
wiehed minnhom.
(3) Meta xi wiehed mit-tuturi jmut jew xort’ohra jispicca minn
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
tutur, it-tutela tigi ezercitata mit-tutur l-iehor jew mit-tuturi l-ohra
kemm-il darba, il-qorti, jew minn jeddha jew fuq it-talba ta’ xi
Meta l-interessi tat-
tfal taht l-et  u tat-
tuturi ma jaqblux.
Jekk jigri li l-interessi tat-tfal ta’ taht l-eta
istess tuturi ma jkunux jaqblu l-wiehed ma’ l-iehor jew ma’ l-
interessi tat-tuturi, ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 139. 
jistghux ikunu 
tuturi. 
XLVI. 1973.39; 
Xl. 1977.2; 
163. Il-persuni hawn taht imsemmija ma jistghux jigu mahtura
(a dawk li ma jkunux saru ta’ l-eta
(b dawk li ma jkollhomx f’idejhom l-amministrazzjoni
libera ta’ hwejjighom, jew li huma maghrufa bhala
(c dawk li ghandhom, jew sejrin ikollhom, jew dawk li r-
ragel jew il-mara taghhom jew qrabathom mid-demm
sejrin ikollhom, mat-tifel ta’ taht l-eta
jkunu fil-periklu l-istat ta’ dan it-tifel, jew xi bicca
kbira minn hwejgu;
d)
(e dawk li jkunu kkundannati ghall-piena tal-prigunerija
ghal zmien ta’ aktar minn sena, jew ghal kull piena,
familja, jew fuq delitt ta’ frodi;
( ) dawk li huma maghrufa bhala nies ta’ kondotta hazina,
traskurati.
Imhallfin u 
jistghux ikunu 
tuturi. 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
(1) L-imhallfin u l-magistrati ma jistghux ikunu tuturi,
sal-grad ta’ kugin fil-linja kollaterali.
( ) It-tutela ta’ persuni ohra, barra minn tal-qraba hawn fuq
magistrat.
Persuni li jistghu 
hatra ta’ tutur. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
XLVI.1973.40; 
1975.
165. Il-persuni hawn taht imsemmija ghandhom jedd li
jigu mehlusa milli jaccettaw il-kariga ta’ tutur jew milli jissuktaw
(a il-membri tal-Kamra tad-Deputati;
( ) il-kapijiet tad-dipartimenti pubblici, u kull ufficjal
partikolari tas-servizz pubbliku;
( ) il-persuni fil-forzi armati ta’ Malta, sakemm ikunu fis-
(d dawk li jkunu ghalqu sittin sena, jew li jkunu morda
b’marda kronika li taghmilhom mhux tajba biex jaqdu
ghalihom;
( ) kull persuna li hija missier jew omm ta’ hames ulied
  50      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
hajjin;
(f) dawk li ga ghandhom f’idejhom tuteli;
(g) kull min ma jkunx qarib tat-tifel ta’ taht l-eta , jew ikun
qarib fil-boghod, meta jkun hemm qarib f’Malta, jew,
skond il-kaz, qarib eqreb, li jkun tajjeb biex jiehu t-
tutela, u ma jkunx gie mehlus minnha:
Izda meta tispicca r-raguni li ghaliha l-qarib jew
il-qarib eqreb ma kienx tajjeb ghal tutur, jew li ghaliha
kien gie mehlus, il-barrani jew il-qarib fil-boghod,
skond il-kaz, jista’ jitlob li jigi mehlus mit-tutela.
Setgha tal-qorti li 
tehles tuturi.
166. Il-qorti tista’ wkoll, ghal xi wahda mir-ragunijiet
imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan jew ghal xi raguni tajba
ohra, tehles, ghal kollox jew ghal xi zmien, tutur milli jissokta fit-
tutela tieghu.
lnventarju li 
ghandu jsir mit-
tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.41.
167. (1) Il-qorti, qabel tahtar persuna bhala tutur, tordna lil dik
il-persuna li taghmel inventarju ta’ hwejjeg il-minuri jew, skond ic-
cirkostanzi, li taghmel deskrizzjoni ta’ dawk il-hwejjeg, imwettqa
bil-gurament minn dik il-persuna, u li tobbliga ruhha, b’ipoteka ta’
hwejjigha sas-somma li tigi stabbilita, li tamministra sewwa u bil-
haqq il-gid tal-minuri, u li taghti, meta tispicca t-tutela, kont sewwa
u fidil ta’ l-amministrazzjoni taghha.
(2) Il-qorti tista’ tordna illi l-inventarju jew id-deskrizzjoni
hawn fuq imsemmija, jigu maghmula minn persuna ohra li ma
tkunx dik li tkun sejra tigi mahtura ghal dik it-tutela.
Setgha tal-qorti 
dwar it-tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.43; 
XI. 1977.2.
168. (1) Il-qorti tista’, meta jidhrilha li hu mehtieg, fid-digriet
li bih tahtar lit-tutur, taghmillu l-obbligu li jipprezenta fir-registru
tal-qorti, kull sena, jew f’kull zmien iehor kif jigi stabbilit mill-
qorti, kont ta’ l-amministrazzjoni tieghu.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna lil dak li joffri ruhu biex jidhol
ghat-tulela, li jaghti garanzija, u, f’dan il-kaz, l-obbligazzjoni tal-
garanti, bhal dik tat-tutur, ghandha ssir qabel ma t-tutur jigi
mahtur.
Sospensjoni jew 
tnehhija ta’ tutur.
Kap. 12.
169. (1) Il-qorti tista’ tissospendi jew tnehhi mill-kariga
tieghu, lil kull tutur jew kuratur, ghal xi wahda mir-ragunijiet
imsemmijin fl-artikolu 163(b), (c), (d), (e) u (f), jew minhabba li
jonqos milli jaghti kont meta jmissu, jew minhabba li l-kont moghti
ma jkunx sewwa, jew ghal raguni ohra xierqa, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’  l-artikolu 35 tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
(2) F’kull kaz, il-qorti ghandha fuq kollox thares lejn l-
interessi tal-minuri.
Kuratur ad 
ventrem.
170. (1) Jekk, meta r-ragel imut minghajr tfal, il-mara
tiddikjara li hija tqila, il-qorti tista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess, tahtar kuratur ad ventrem, sabiex ma jkunx hemm dubju
fuq it-twelid tat-tarbija, jew li din tinbidel, u biex jigu amministrati
l-beni sa dak in-nhar tat-twelid, taht dawk il-provvedimenti li l-
qorti jidhrilha li ghandha taghti.
  g 51
( ) Il-qorti tista’ tahtar mara bhala kuratrici, u taghti f’idejn
Hlas lit-tutur.
imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, hlas kif jixraq.
§ 
Dmirijiet tat-tutur.
ghandu jidher ghalih fl-atti civili kollha, u ghandu jamministralu
hwejgu bhal missier tajjeb tal-familja.
ghat-trobbija tal-
minuri. 
XLVI. 1973.44.
173.
minuri ghandu jigi mrobbi, l-edukazzjoni li tghodd ghalih, u l-
ispiza li ghandha tintefaq ghall-manteniment u edukazzjoni tieghu.
kaz ta’ mgieba 
hazina tal-minuri.
(1) Jekk it-tutur ikollu ragunijiet gravi biex jilmenta mill-
(2 L-ispiza mehtiega tmur akkont tal-minuri.
Dmirijiet tal-
permess mil-ligi.
( ) Jekk it-tutur jabbuza mis-setgha tieghu, jew jittraskura d-
jgibu l-ilment quddiem il-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja; u l-
qorti twissi lit-tutur jew taghti kull provvediment iehor li jkun
Atti li ma jridux 
dewmien.
Il-qorti tista’, ghalkemm ikunu ghadhom ma sarux l-atti
mehtiega fl-artikolu 167, taghti s-setgha lill-persuna li tkun
dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
X’ghandu jsir mill-
Emendat: 
XLVI. 1973.45.
(1) It-tutur ghandu, zmien tliet xhur minn dak in-nhar li
tkunx taghtu s-setgha li jzomm ghandu.
( ) Jekk il-qorti ma taghtix is-setgha li jsir xort’ohra, il-bejgh
(3 Il-qorti tista’, fid-diskrezzjoni taghha skond ic-cirkostanzi,
ittawwal iz-zmien imsemmi fis-subartikolu  . 
Oggetti prezzjuzi, 
jkun gie moghti s-setgha li jzomm, jigu merfugha fil-lok mahtur
ghad-depoziti gudizzjarji ta’ oggetti bhal dawk, jew f’xi lok iehor
(2 Dan ighodd ukoll ghall-flus jew ghat-titoli ghall-purtatur li
jkunu jinsabu fl-assi tal-minuri.
3)
dawn l-oggetti, flus, jew titoli.
  52      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Stabbilimenti ta’ 
kummerc. 
Emendat: 
XLVI. 1973.46.
179. (1) L-istabbilimenti ta’ kummerc jew ta’ industrja li jkun
hemm fl-assi tal-minuri ghandhom jigu mibjugha u illikwidati mit-
tutur bil-mod li tordna l-qorti.
(2) Izda, il-qorti tista’ taghti li n-negozju jibqa’ jitmexxa jekk
dik il-tmexxija x’aktarx tista’ tkun ta’ l-akbar gid ghall-minuri.
Hwejjeg li t-tutur 
ma jistax jaghmel. 
Emendat: 
I.1908.1; 
XLVI.1973.47.
180. (1) It-tutur, minghajr ma jkollu s-setgha mill-qorti, ma
jistax idahhal jew jittrasferixxi kapitali tal-minuri, jissellef flus
hlief ghal xi bzonn li ma jkunx irid dewmien, jaccetta jew
jirrinunzja wirt, jaccetta donazzjonijiet jew legati suggetti ghal
pizijiet, igib kwistjonijiet f’arbitragg jew jaghmel transazzjonijiet,
jew jittrasferixxi, jipoteka jew jaghti b’cens hwejjeg immobbli, jew
jaghti b’kiri ghal aktar minn tmien snin, f’kaz ta’ raba’, jew ghal
aktar minn erba’ snin, f’kaz ta’ bini, jew ghal aktar miz-zmien soltu
skond l-uzu, f’kaz ta’ hwejjeg mobbli.
(2) Fuq talba ghas-setgha sabiex jaccetta wirt, il-qorti tista’,
skond ic-cirkostanzi, taghti lil-tutur li jgib, minflok l-inventarju
msemmi fl-artikolu 848, nota li turi l-proprjeta  li tinsab fil-wirt,
imwettqa bil-gurament tieghu.
(3) Jekk tinghata xi haga b’kiri ghal zmien itwal minn dak
imsemmi fis-subartikolu (1), dan iz-zmien jigi mqassar ghaz-zmien
imsemmi hawn fuq, skond ma jkun il-kaz, u jibda jghodd minn dak
in-nhar tal-kuntratt.
(4) Il-qorti tista’, fl-att li bih tahtar lit-tutur, jew b’digriet ta’
wara, taghti lil dak it-tutur setgha generali ghall-atti kollha, jew
ghal xi whud mill-atti hawn fuq imsemmija.
Impieg ta’ flus bi 
qligh.
181. (1) It-tutur ghandu, wara li jaqta’ l-ispejjez mehtiega
ghall-minuri, jimpjega bi qligh ir-renti jew flus ohra li jdahhal,
meta s-somma taghhom tkun tiskorri hamsin lira.
(2) Jekk it-tutur jonqos li jaghmel dak l-impieg ta’ flus, hu
jehel il-hlas ta’ l-imghax, kemm-il darba ma jippruvax li ghalkemm
ghamel hiltu kif imiss ma rnexxilux ihaddimhom bi qligh u fiz-
zgur.
(3) It-tutur iwiegeb ghal kull telf li jsir minhabba li fl-impieg
tal-flus ma jkunx mexa b’dak il-ghaqal li kieku jimxi bih missier
tajjeb tal-familja.
Amministrazzjoni. 182. (1) It-tutur ghandu ghall-anqas izomm ktieb li fih inizzel
id-dhul u l-hrug.
(2) Huwa ghandu mal-kontijiet tieghu jgib l-ircevuti ta’ kull
spiza ta’ somom mhux zghar.
(3) Il-ktieb hawn fuq imsemmi, jekk imwettaq bil-gurament
tal-tutur, huwa bizzejjed biex jaghti prova ta’ l-ispejjez ta’ somom
zghar.
(4) It-tutur jigi akkreditat biss bl-ispejjez li jinsabu li kienu
utili, jew, skond il-kondizzjoni u l-gid tal-minuri, bl-ispejjez soliti.
Ghoti ta’ kontijiet, 183. (1) Meta l-amministrazzjoni tispicca, ghal raguni ohra
minn dik imsemmija fl-artikolu 158, it-tutur ghandu jaghti l-kont
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        53
tieghu lil dak li jidhol floku fit-tutela.
(2) Jekk il-minuri jmut fiz-zmien tat-tutela, il-kont ghandu
jinghata lill-werrieta tieghu.
lill-persuna taht 
tutela.
184. Jekk it-tutela tispicca ghal xi raguni msemmija fl-artikolu
158, il-kont ghandu jinghata lill-persuna li kienet taht dik it-tutela. 
Imghaxijiet.
imghax ipso jure minn dak in-nhar tat-tmiem tat-tutela.
(2) L-imghax fuq kull somma li l-minuri jkollu jaghti lit-tutur
ighaddi biss minn dak in-nhar li dan jitlob il-hlas, b’att gudizzjarju,
wara li tispicca t-tutela.
Preskrizzjoni.
tal-minuri kontra t-tutur, jew tat-tutur kontra l-minuri, dwar it-
tutela, taqa’ bil-preskrizzjoni ta’ hames snin li jibdew ighaddu
minn dak in-nhar li l-minuri jsir ta’ l-eta , jew li jmut.
Nullita  ta’ atti 
maghmulin mit-
tutur.
187. (1) In-nullita  ta’  l-atti maghmulin bi ksur tad-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, li jolqtu l-interessi tal-minuri,
tista’ tigi opposta biss mill-minuri jew mill-werrieta tieghu jew
minn dawk li l-jeddijiet taghhom gejjin minnu.
(2) Ebda att tat-tutur ma jista’ jigi attakkat minhabba biss li t-
tutur ikun gie mahtur bi ksur tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 163.
Titolu VI
FUQ L-ETA  MAGGURI, L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-ETA  MAGGURI
Eta  magguri.
(2) Kull min hu ta’ l-eta  jista’ jaghmel l-atti kollha tal-hajja
civili, min barra dawk imsemmijin f’disposizzjonijiet ohra specjali
tal-ligi.
Sub-titolu II
FUQ L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Persuni suggetti 
ghall-interdizzjoni. 
Kap. 12.
189. (1) Persuna ta’ l-eta  li tkun imbecilli jew xort’ohra
mohhha marid, jew halja, tista’ tigi interdetta jew inabilitata milli
taghmel xi atti, kif jinghad fl-artikoli 520 sal-527 inkluzivament
tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
  54      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Dan ighodd ukoll ghall-minuri msemmi fl-artikolu 156.
(3) It-talba ghall-interdizzjoni jew inabilitazzjoni tista’ ssir
mhux biss mill-persuni msemmijin fl-artikolu 521 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili, izda wkoll mill-qarib bi zwieg
li, taht id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici, jista’ jkun imgieghel
jaghti l-manteniment lill-persuna fi stat ta’ bluha jew ta’ mard tal-
mohh, jew halja.
Trux-u-mutu jew 
ghama.
Kap. 12.
190. ll-qorti tista’ wkoll taghmel ighoddu d-disposizzjonijiet
fuq imsemmija tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili,
ghat-trux-u-mutu jew ghama mit-twelid, u f’kull kaz bhal dan ma
tkun tinhtieg ebda prova ohra dwar l-inkapacita  ta’ dik il-persuna li
tiehu hsieb hwejjigha.
Interdizzjoni ta’ 
minuri.
191. (1) Minuri taht tutela jista’ jigi interdett jew inabilitat fl-
ahhar sena li jkun ghadu taht l-eta ; u f’kull kaz bhal dan il-qorti
tista’ tahtar bhala kuratur sew lit-tutur kemm xi persuna ohra. 
(2) Dan il-kuratur ma jistax jibda jamministra l-beni hlief minn
dak in-nhar li tispicca t-tutela.
Nullita  ta’ atti 
maghmulin mill-
interdett.
192. In-nullita  ta’ l-atti maghmulin mill-interdett jew inabilitat
wara l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni ma tistax tigi opposta
hlief mill-kuratur, jew mill-interdett jew inabilitat, jew mill-
werrieta tieghu jew minn dawk li l-jeddijiet taghhom gejjin minnu. 
Titolu VII
FUQ IL-PERSUNI ASSENTI
Tifsira ta’ 
"assenti".
193. Dak illi ma baqax jidher f’Malta, minghajr ma jkun hemm
ebda ahbar tieghu, jitqies assenti ghall-finijiet tad-disposizzjonijiet
ta’ dan it-Titolu.
Sub-titolu I
FUQ IL-KURAZIJA TA’ L-ASSENTI
Talba ghal-hatra 
ta’ kuratur. 
194. Il-werrieta prezuntivi ta’ assenti, jew kull persuna ohra li
jkollha interess, jistghu, b’rikors lill-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja tal-gzira li fiha kien joqghod l-ahhar l-assenti, jitolbu l-
hatra ta’ kuratur sabiex jamministra l-beni tieghu, u dawk il-
provvedimenti l-ohra mehtiega sabiex tigi mharsa l-proprjeta
tieghu.
Editt. 
Emendat:
XXXI. 1965.8.
195. Fuq kull talba bhal din, il-qorti ghandha tordna illi editt,
maghmul skond il-Formula A fit-Taqsima II ta’ l-iskeda li hawn
ma’ dan il-Kodici, jigi, ghal darbtejn, b’intervall ta’ mill-anqas
xahar bejn darba u ohra, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, u
mwahhal fid-dahla ta’ l-edifizzju li fih il-qorti toqghod, u f’kull lok
iehor illi l-qorti jidhrilha sewwa, u bih isejjah lil kull persuna li
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
jkollha ahbar fuq l-assenti sabiex taghti dik l-ahbar lill-qorti, bil-
mezz tar-registratur.
assenti.
196. Kull ahbar dwar l-assenti tista’ tinghata sew bil-
miktub, f’kull ghamla li tkun, kemm bil-fomm.
2)
jnizzel nota taghha fit-tarf jew fil-genb tar-rikors, jew, meta dan ma
jistax isir, f’folja ghaliha li tigi merfugha ma’ dak ir-rikors.
3)
ma turix isimha, jew li ma tkunx maghrufa u li ma ssemix il-lok li
fih tista’ tinsab.
197. Kemm-il darba, meta jaghlaq iz-zmien imsemmi fit-tieni
jekk l-assenti ghadux haj, jew dwar fejn jinsab, hija tahtar persuna
sabiex taghmel, fiz-zmien li jigi moghti mill-istess qorti, inventarju
dawk il-hwejjeg, li ghandha tigi mwettqa bil-gurament ta’ dik il-
persuna:
li jsir tiftix iehor, il-qorti tista’ wkoll, qabel ma taghmel dik il-
hatra, tordna li jsir dak it-tiftix iehor.
dewmien.
198.
artikolu 194, taghti s-setgha lil persuna kompetenti li taghmel,
f’isem l-assenti, dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
kuratur.
199. Wara li jsir l-inventarju jew id-deskrizzjoni, il-qorti,
qabel ma tilqa’ t-talba, tordna lill-persuna li hija tkun sejra tahtar
somma biss illi tigi stabbilita, li tamministra bis-sewwa u bil-haqq
il-gid ta’ l-assenti, u li taghti, fit-tmiem tal-kurazija, kont veru u
(2 Meta l-qorti jidhrilha xieraq illi l-persuna li tkun sejra tigi
mahtura bhala kuratur ghandha ggib garanzija, l-obbligazzjoni tal-
Persuni li ma 
jistghux jigu 
Emendat: 
XLVI. 1973.49.
(1) Il-persuni li skond l-artikolu 163 m’humiex tajbin
(2 Hadd ma huwa obbligat jaccetta l-kurazija ta’ wiehed
assenti.
izjed minn kuratur 
wiehed. 
XLVI. 1973.50.
201. Il-qorti tista’ tahtar zewg kuraturi jew izjed.
( ) F’kull  kaz  bhal  dan  ghandhom  japplikaw  id-
(2  u ( ). 
202. (1)
tieghu lill-assenti, jekk dan jigi lura, jew jekk jahtar prokuratur,
inkella lil dawk li jigu mdahhlin fil-pussess ta’ hwejgu.
2) (1) ta’ l-artikolu
  56      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
1l-kuratur jidher 
ghall-assenti.
203. (1) Il-kuratur jidher ghall-assenti fl-atti civili, u ghandu
jamministralu hwejgu bhal missier tajjeb tal-familja.
(2) Huwa fid-dmir li jissokta jfittex jekk l-assenti ghadux haj,
jew fejn jista’ jinsab, u li jgharraf lill-qorti bl-ahbarijiet li jkollu.
(3) Jekk ma jkunx gie ordnat xort’ohra fid-digriet li jahtar il-
kuratur jew f’xi digriet iehor, ighoddu ghal dan il-kuratur id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 169 u 177 sa 182 it-tnejn maghduda.
Meta l-assenti 
jhalli prokuratur.
204. (1) Meta l-assenti jkun halla prokuratur sabiex
jamministralu hwejgu, il-qorti ghandha, fiz-zmien li l-prokura
tibqa’ ssehh, taghti l-provvedimenti biss dwar dawk l-atti li ma
jistghux isiru mill-prokuratur bis-setgha tal-prokura jew bis-sahha
tal-ligi. 
(2) Meta l-prokura tispicca, ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
Sub-titotu II
FUQ IL-PUSSESS PROVVIZORJU TA’ HWEJJEG L-ASSENTI
Ftuh ta’ testmenti. 
Emendat: 
LIV. 1974.2.
Kap. 55.
205. Wara tliet snin, li ma jaqtghux, mill-ahhar ahbar dwar l-
assenti, jew wara sitt snin, jekk l-assenti jkun halla prokuratur biex
jamministralu hwejgu, il-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tal-gzira
li fiha l-assenti kien joqghod l-ahhar, tista’, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess, tordna l-ftuh ta’ kull testment sigriet, jew tiddikjara
b’dak kollu li jinghad fl-artikolu 66 ta’ l-Att dwar il-Professjoni
Nutarili u l-Arkivji Nutarili, li jistghu jinqraw minn kullhadd it-
testmenti pubblici li l-assenti jkun ghamel.
Editt. 206. (1) Fuq kull talba bhal dik, il-qorti tisma’ l-prokuratur
jew il-kuratur, jekk ikun hemm, u, jekk jidhrilha li ghandu jinghata
l-provvediment mitlub, tordna li editt bhal dak imsemmi fl-artikolu
195, jigi pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, u mwahhal fid-dahla ta’
l-edifizzju li fih toqghod il-qorti, u f’kull lok iehor li jidhrilha
xieraq.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 196 dwar kif ghandhom
jinghataw l-ahbarijiet fuq nies assenti, ighoddu wkoll ghall-kaz
imsemmi f’dan l-artikolu.
Jekk ighaddu sitt 
xhur minghajr ebda 
ahbar dwar l-
assenti.
207. Wara li jghaddu sitt xhur mill-pubblikazzjoni ta’ l-editt, il-
qorti, f’nuqqas ta’ ebda ahbar dwar l-assenti, tordna, b’digriet, il-
ftuh ta’ kull testment sigriet, jew, skond il-kaz, tiddikjara li jista’
jinqara minn kullhadd kull testment pubbliku maghmul mill-
assenti.
Talba ghad-dhul 
fil-pussess 
provvizorju mill-
werrieta legittimi 
jekk it-testment ma 
jkunx ighajjat 
werrieta, Emendat: 
LIV.1974.4.
208. Il-werrieta b’testment ta’ l-assenti, jew il-werrieta
taghhom, jew jekk it-testment ma jkun ighajjat ebda werrieta, dawk
il-persuni li kienu jkunu l-werrieta legittimi li kieku l-assenti miet
fil-jum ta’ l-ahhar ahbar dwaru, jew il-werrieta taghhom, jistghu
jaghmlu talba lill-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tal-gzira li fiha
l-assenti kien joqghod l-ahhar, biex taghtihom li jidhlu fil-pussess
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        57
provvizorju ta’ hwejjeg l-assenti.
jew jekk ma jkunx 
hemm testment 
sigriet jew 
pubbliku.
209. (1) Jekk ma jkunx hemm testment sigriet jew pubbliku,
it-talba msemmija fl-ahhar artikolu qabe1 dan tista’ ssir minnufih
wara li jaghlaq iz-zmien imsemmi ghal kull kaz fl-artikolu 205.
(2) Fuq dik it-talba l-qorti tisma’ l-prokuratur jew il-kuratur,
jekk ikun hemm, u, jekk ikun mehtieg, tohrog editt bhal dak
imsemmi fl-artikolu 206, u tordna li jigi mwahhal kif jinghad f’dak
l-artikolu; u taghti fuq dik il-talba d-digriet mehtieg, wara li
jaghlqu sitt xhur mill-pubblikazzjoni ta’ l-editt.
Pubblikazzjoni ta’ 
l-editt.
210. L-editt mehtieg fl-artikoli 206 u 209, ghandu jigi pubblikat
u mwahhal darbtejn, b’intervall ghall-anqas ta’ xahar bejn darba u
ohra, kemm-il darba, qabel it-ta1ba l-wahda jew l-ohra msemmijin
f’dawk l-artikoli, ma jkunx gie mahtur kuratur; u, f’kull kaz bhal
dan, is-sitt xhur li ghandhom ighaddu qabel id-digriet tal-qorti,
jibdew ighaddu mit-tieni pubblikazzjoni ta’ l-editt.
Jeddijiet tal-
legatarji, ecc.
211. Meta jkun hemm lok ghat-talba tal-werrieta ghad-dhul fil-
pussess provvizorju tal-beni, ukoll fil-kaz li huma ma jkunux
ghamlu dik it-talba, il-legatarji, id-donatarji, u dawk kollha li
jkollhom fuq hwejjeg l-assenti jeddijiet li jiddependu mill-mewt
tieghu, jistghu, b’citazzjoni kontra l-werrieta b’testment jew kontra
l-werrieta legittimi, skond il-kaz, u kontra l-prokuratur jew il-
kuratur, jekk ikun hemm, jitolbu li jigu mdahhla fl-ezercizzju
provvizorju ta’ dawk il-jeddijiet.
Garanzija.
dan, ma jigux imdahhla fil-pussess provvizorju ta’ hwejjeg l-
assenti, jew ma jinghatax lilhom li jezercitaw il-jeddijiet li jista’
jkollhom, hlief jekk jaghtu garanzija f’somma li tigi stabbilita mill-
qorti, skond l-artikolu 352.
Kawtieli ohra 
minflok il-
garanzija.
213. Jekk xi wiehed mill-werrieta prezuntivi jew persuni ohra li
jkollhom jeddijiet fuq hwejjeg l-assenti ma jkunx jista’ jaghti l-
garanzija hawn fuq imsemmija, il-qorti tista’ fid-diskrezzjoni
taghha tordna dawk il-kawtieli l-ohra li jidhrilha mehtiega fl-
interess ta’ l-assenti, billi tqis il-kondizzjoni tar-rikorrenti, kif jigu
mill-assenti, u cirkostanzi ohra.
Mart jew zewg l-
assent jistghu 
jitolbu l-
manteniment.
214. Mart jew zewg l-assenti, barra minn dak li jkun imisshom
bis-sahha tal-kitba taz-zwieg, jew b’wirt, jew b’titolu iehor skond
il-ligi, jistghu, f’kaz ta’ bzonn, jitolbu li tigi mghoddija lilhom
somma ghall-manteniment, meqjusa skond il-kondizzjoni tal-
familja u l-ammont ta’ l-assi ta’ l-assenti.
Effetti tad-dhul fil-
pussess 
provvizorju.
215. Il-persuni mdahhlin fil-pussess provvizorju tal-beni ta’ l-
assenti, u l-werrieta taghhom, ghandhom l-amministrazzjoni ta’
dawn il-beni, il-jedd li joqoghdu f’kawzi dwar il-jeddijiet ta’ l-
assenti, u tgawdija ta’ l-utili tal-beni ta’ l-assenti, fil-limiti
stabbiliti hawn ’il quddiem.
Inventarju tal-beni.
ta’ l-assenti ghandhom jiehdu l-passi mehtiega quddiem il-qorti ta’
gurisdizzjoni volontarja, sabiex jaghmlu, fi zmien tliet xhur minn
dak in-nhar tad-dhul fil-pussess provvizorju, inventarju tal-hwejjeg
mobbli u deskrizzjoni ta’ l-immobbli ta’ l-assenti, jekk ma jigux
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
mehlusin minn dan mill-qorti minhabba li dan l-inventarju jew
a  saru taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
(2 Il-qorti tista’ tordna, jekk ikun mehtieg, li l-inventarju jew
id-deskrizzjoni hawn fuq imsemmijin isiru qabel ma tilqa’ t-talba
Setghat ta’ dawk li 
jaqalghu d-dhul fil-
provvizorju.
217. Il-persuni li lilhom ikun gie moghti d-dhul fil-pussess
provvizorju tal-beni ta’ l-assenti ma jistghux, minghajr is-setgha
jaghmlu xi att li ma jkunx ta’ semplici amministrazzjoni.
( ) Il-qorti tordna, meta jkun mehtieg, il-bejgh tal-hwejjeg
ghandu jigi impjegat bl-imghax, jew xort’ohra kif il-qorti jidhrilha
xieraq.
frottijiet.
Emendat: 
.
218. Meta l-persuni mdahhlin fil-pussess provvizorju tal-
beni, jew moghtija l-ezercizzju provvizorju tal-jeddijiet taghhom
jew mart l-assenti, huma jzommu l-frottijiet kollha ghalihom
infishom. 
2)
assenti f’xi grad iehor, jew barranin, huma ghandhom izommu
mwarrba minn tlieta wiehed tal-frottijiet:
fiha nstemghet l-ahhar ahbar ta’ l-assenti jew sitt snin mid-dhul tal-
pussess provvizorju, il-frottijiet kollha jkunu proprjet  ta’ l-
imsemmija persuni.
daqsinsew ghall-
pussess 
219. (1)
persuna turi li kellha, fiz-zmien ta’ l-ghoti tad-dhul f’dak il-
pussess, jedd aqwa jew daqs dak tal-pussessur, hija tista’ tohrog lil
(2 Izda, il-persuna hawn fuq imsemmija ma jkollhiex jedd
ghal dawk il-frottijiet hlief minn dak in-nhar tat-talba gudizzjarja.
jerga’ jidher. 
Emendat: 
220. (1)
effetti tad-dhul tal-pussess provvizorju, jew dawk tas-setgha
moghtija ghall-ezercizzju tal-jeddijiet imsemmijin fl-artikolu 211,
u jigu amministrati l-beni tieghu.
( ) Il-pussessuri tal-beni, u dawk il-persuni li jkunu hadu xi
ta’ l-assenti, ghandhom irodduhom flimkien mal-frottijiet, kif
provdut fl-artikolu 218 2)
Mewt ta’ l-assenti. 
Emendat:
221. Kemm-il darba, matul il-perjodu ta’ pussess provvizorju,
tinfetah favur dawk il-persuni li f’dak iz-zmien kienu l-werrieta
tieghu b’testment jew werrieta legittimi, jew is-successuri
irodduhom, flimkien mal-frottijiet, kif provdut fl-artikolu 218( ). 
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        59
Jeddijiet ta’ 
persuni kontra 
assenti.
222. Wara l-ghoti tad-dhul fil-pussess provvizorju, kull min
ikollu jeddijiet xi jgib kontra l-assenti, ghandu jgibhom ‘il quddiem
kontra dawk li jkunu gew imdahhla fil-pussess tal-beni.
FUQ IL-PUSSESS ASSOLUT TA’ HWEJJEG
Pussess assolut. 
Sostitwit: 
223. Jekk l-assenza tissokta ghal zmien ta’ sitt snin wara d-dhul
ipprezentata mill-werrieta b’testment jew mill-werrieta bil-ligi ta’
l-assenti quddiem il-qorti kompetenti tal-gzira li fiha l-assenti kien
dik l-assenza tkun giet dikjarata b’sentenza li tkun damet ghal
zmien ta’ ghaxar snin kontinwi mid-data ta’ l-ahhar ahbar dwar l-
min ikollu interess, taghti, b’digriet, id-dhul fil-pussess assolut fil-
beni ta’ l-assenti u l-ezercizzju assolut tal-jeddijiet li jiddependu
ghandhomx isehhu l-kawtieli l-ohra li setghu jkunu gew ordnati:
Izda jekk l-assenti jkun minuri, iz-zmien li matulu ma jkunx
gurnata li fiha dik il-persuna kienet tilhaq l-eta
Kazjiet li fihom 
jinghata l-pussess 
Emendat: 
LIV. 1974.7.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu,
jew, skond il-kaz, id-dikjarazzjoni tal-ftuh tas-successjoni tista’
jkun inghata d-dhul fil-pussess provvizorju kif jinghad fiz-zewg
sub-titoli ta’ qabel dan, f’kull wiehed mill-kazijiet li gejjin:
a)
u mill-anqas sena mill-ahhar ahbarijiet li kien hemm
fuqu;
b)
assenti, u mill-anqas sitt snin mill-ahhar ahbarijiet li
kien hemm fuqu.
li jkunu gew 
imdahhla fil-
225. Dawk li jkunu gew imdahhla fil-pussess assolut tal-beni
jiddependu mill-mewt ta’ l-assenti, jistghu jaghmlu bejniethom il-
qasma definittiva tal-beni ta’ l-assenti, u jistghu jiddisponu kif
Jekk l-assenti jigi 
lura.
Jekk l-assenti jigi lura, jew jekk jinsab li ghadu haj, hu
jiehu lura hwejgu, fl-istat li jkunu, u jkollu jedd ghall-prezz tal-
thallasx, jew ghall-beni li bil-prezz ta’ dak il-bejgh ikunu nxtraw.
Jeddijiet ta’ ulied l-
jibda jghodd mill-ghoti ta’ dhul fil-pussess assolut, jew minn dak
in-nhar li setghat issir id-dikjarazzjoni tal-ftuh tas-successjoni,
  60      h       
ir-regoli migjuba fl-ahhar artikolu qabel dan, minghajr ma jkunu
obbligati li jippruvaw il-mewt tieghu.
228. Jekk wara d-dhul fil-pussess assolut, jigi ppruvat iz-zmien
legatarji tieghu, jew kisbu xi jedd minhabba l-mewt tieghu, jew is-
successuri taghhom, jistghu jgibu ’1 quddiem il-jeddijiet li jmissu
preskrizzjoni, u ta’ l-effetti tal-bona fidi dwar il-frottijiet li jkunu
diga ngabru.
FUQ L-EFFETTI TA’ L-ASSENZA DWAR JEDDIJIET LI JISTGH
JMISSU LILL-ASSENTI
Talb ta’ jeddijiet 
li mhux maghrufa 
jekk hix hajja.
Hadd ma jista’ jitlob jedd f’isem persuna ohra li mhux
maghruf jekk hix hajja, jekk ma jippruvax li dik il-persuna kienet
Meta tinfetah 
successjoni.
(1) Meta tinfetah successjoni li ghaliha kollha jew ghal
hajja, dik is-successjoni tghaddi favur dawk li maghhom dik il-
persuna kien ikollha jedd li tikkonkorri, jew favur dawk li lilhom
rapprezentazzjoni.
( ) Dawk li ghalihom, fin-nuqqas ta’ dik il-persuna, tghaddi s-
jidhrilha li izjed jaqbel, deskrizzjoni tal-beni.
Azzjoni ghat-talba  231. ld-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan
jeddijiet l-ohra li jmissu lill-assenti, jew lil dawk li jidhru floku,
jew li ghandhom jedd minnu. Dawn il-jeddijiet jispiccaw biss wara
Frottijiet migbura 
b’bona fidi.
Sakemm l-assenti ma jidhirx, jew il-jeddijiet li jmissu lilu
ma jingibux ’il quddiem f’ismu, dawk li ghandhom tkun ghaddiet
b’bona fidi.
Sub-titolu V
Kurazija tat-tfal 
minuri ta’ l-assenti. 
XLVI. 1973.51. 
Emendat: 
233. (1) a , u
ta’ kull min ikun, tahtar ghal dawk it-tfal kuratur wiehed jew izjed.
( ) Id-disposizzjonijiet dwar it-tutela ta’ minuri li jkollu l-
kurazija ta’ minuri ordnata skond dan l-artikolu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        61
Titolu VIII
FUQ L-ATTI TA’ L-ISTAT CIVILI
Sub-titolu 1
DISPOSIZZJONIJTET GENERALI
Atti li ghandhom 
isiru meta 
titwieled, 
tizzewweg, jew 
tmut persuna.
234. (1) Meta titwieled, tizzewweg jew tmut persuna, ghandu
jsir att, skond il-formula li tmiss li hawn ma’ dan il-Kodici, illi
ghandu jkun fih il-partikolaritajiet mehtiega f’dan it-Titolu, u
ghandu jkun miktub b’kitba cara li tinqara u minghajr taqsir ta’
kliem.
(2) Kemm-il darba xi partikolarita  milli hawn imsemmija hawn
fuq ma tistax tkun maghrufa, dan ghandu jinghad fl-att, fil-lok li
jmiss.
Eccezzjonijiet. 
Sostitwit: 
VI. 1968.2.
235. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
japplikawx fil-kaz ta’ mewt ta’ persuna ingaggata, u li tkun ghada
sservi, f’xi forzi armati ta’ pajjiz barrani, hlief jekk dik il-persuna
tkun cittadin ta’ Malta jew mizzewga lil xi persuna li tkun cittadin
ta’ Malta.
Min ghandu jikteb 
dawn l-atti. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
236. L-atti tat-twelid jew tal-mewt ghandhom jinkitbu mill-
ufficjali mahtura mill-President ta’ Malta ghal daqshekk. 
Atti taz-zwieg. 
Sostitwit: 
XXXVII. 1975.23.
237. L-atti taz-zwieg ghandhom jinkitbu u jigu ffirmati kif
provdut fl-artikolu 293.
Registri.
Emendat:
VII. 1982.2; 
XXXl.1986.4;
III.1994.3.
238. (1) Fl-ufficcju  tar-Registru  Pubbliku  f’Malta  u
f’Ghawdex, ghandhom jinzammu tliet registri: wiehed biex fih
jitnizzlu l-atti tat-twelid, iehor biex fih jitnizzlu l-atti ta’ z-zwieg, u
t-tielet biex fih jitnizzlu l-atti tal-mewt.
(2) Kull volum ta’ dawn ir-registri ghandu jkun enumerat mill-
ewwel sa l-ahhar pagna. L-ahhar pagna ta’ kull volum ikun fiha
dikjarazzjoni tan-numru totali tal-pagni li jkun fih; din id-
dikjarazzjoni ghandha tkun iffirmata mid-Direttur tar-Registru
Pubbliku.
Registrazzjoni fl-
ufficcju ta’ Malta 
jew ta’ Ghawdex. 
Emendat: 
XXXVIl. 1975.23;
XXll. 1976.4; 
XII. 1986.3;
III.1994.4.
239. (1) Fl-ufficcju tar-Registru Pubbliku f’Malta ghandhom
jitnizzlu l-atti kollha tat-twelid, taz-zwieg u tal-mewt li jkun hemm
fil-gzira ta’ Malta, kif ukoll l-atti msemmijin fl-artikoli 244 u 285;
u fl-ufficcju tar-Registru Pubbliku f’Ghawdex ghandhom jitnizzlu
l-atti tat-twelid, ta’ z-zwieg, u tal-mewt li jkun hemm fil-gzejjer ta’
Ghawdex u Kemmuna.
(2) Kopja ta’ att, registrata kif provdut fis-subartikolu (1) u
trasmessa lid-Direttur b’makna facsimile foto-elettrika, jew kull
kopja vera taghha, ghandha titqies li tkun kopja vera u awtentika
ghall-finijiet kollha tal-ligi sakemm din tkun iffirmata mid-Direttur
li jircievi dak il-facsimile.
  62      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
In-numru li jmiss, 
Emendat: 
XVIII. 1938.2.
240. (1) L-atti li jidhlu ghar-registrazzjoni ghandhom jigu
nnumerati wiehed wara l-iehor, ghandhom igibu d-data li fiha jigu
rcevuti u ghandhom jigu ffirmati mid-Direttur tar-Registru
Pubbliku.
(2) Att jitqies li gie rcevut mid-Direttur, meta dan jaghmel fuqu
l-firma tieghu.
ghal kull xorta ta’ 
atti.
241. Kull xorta ta’ atti ghandu jkollha numerazzjoni ghaliha, li
tibda mill-ewwel att u tispicca fl-ahhar wiehed li jkun dahal f’kull
sena.
L-atti ghandhom 
jinkitbu car.
242. (1) Id-Direttur m’ghandu jircievi ebda att li ma jkunx
miktub car u li jinqara, jew li jkun fih kliem imqassar, jew li
jidhirlu li jkun nieqes minn xi haga jew mhux regolari.
(2) F’kull kaz minn dawn, l-att ghandu jingieb mid-Direttur
quddiem wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti nutarili, li, wara li jisma’,
jekk ikun mehtieg, lill-persuna li tkun ghamlet dak l-att, jiddeciedi
kif, skond il-ligi, l-att ghandu jigi maghmul.
(3) Id-Direttur ma jistax jirrifjuta li jircievi att li jkun igib il-
firma ta’ wiehed mill-Vizitaturi hawn fuq imsemmijin.
L-artikolu 242 
jghodd ghall-
fidijiet ta’ 
maghmudija jew 
ta’ zwieg. 
Emendat:
XXII. 1939.2; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.4.
243. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan
ighoddu ghal kull fidi ta’ maghmudija li tigi pprezentata lid-
Direttur taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 273 u 285.
(2) Ma tigi ircevuta ebda fidi ta’ maghmudija li ma tkunx
miktuba bl-ilsien Malti, Ingliz jew Latin.
Twelid, zwieg u 
mewt f’pajjizi 
barranin. 
Emendat: 
XXXI. 1965.10. 
Sostitwit:
VI. 1968.3.
244. (1) Kull att ta’ twelid, ta’ zwieg jew ta’ mewt ta’ cittadin
ta’ Malta maghmul jew registrat f’pajjiz barrani minn awtorita
kompetenti f’dak il-pajjiz, li ma jkunx att maghmul jew registrat
skond l-artikolu 270(1) jew (2), jista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess u wara li d-Direttur tar-Registru Pubbliku jkun sodisfatt
dwar l-awtenticita  ta’ dak l-att, jigi registrat f’dawn il-Gzejjer bl-
istess mod bhallikieku kien att maghmul minn wahda mill-persuni
msemmija f’dan it-Titolu.
(2) Il-persuna li taghmel it-talba ghandha, ghall-finijiet tar-
registrazzjoni, tikkonsenja lid-Direttur l-att li dwaru tkun saret dik
it-talba.
Kif ghandha ssir ir-
registrazzjoni. 
Emendat: 
XXI. 1933.1; 
XX. 1934.2.
245. (1) L-atti ghandhom jitnizzlu fir-registru li jmiss, wiehed
wara l-iehor, fl-ordni li jkunu dahlu, u minghajr ebda vojt
bejniethom.
(2) Ir-registrazzjoni ghandha ssir, sakemm jista’ jkun, skond il-
formuli li hawn ma’ dan il-Kodici dwar kif ghandhom jinkitbu l-
atti, ukoll meta d-dokumenti, illi fil-kazijiet imsemmijin f’dan it-
Titolu jistghu jigu pprezentati minflok dawn l-atti, ikunu maghmula
xort’ohra.
(3) Ir-registrazzjoni ghandu jkun fiha wkoll id-data ta’ meta
jidhol l-att, u t-traskrizzjoni tal-firma tad-Direttur.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        63
Dikjarazzjoni fl-
ahhar pagna tar-
registru. 
Emendat: 
XX. 1934.3;
XXXI. 1965.11.
246. (1) Id-Direttur ghandu, fl-ahhar pagna ta’ kull registru,
jaghmel dikjarazzjoni li tghid illi r-registrazzjonijiet li hemm f’dak
ir-registru huma kopji veri ta’ l-atti originali taghhom.
(2) Din id-dikjarazzjoni ghandha ssir f’kull registru fi zmien
xahar minn dak in-nhar li jkun dahal l-ahhar att li gie mnizzel f’dak
ir-registru.
(3) Id-Direttur ghandu jikteb id-data u jaghmel il-firma tieghu
minnufih wara dik id-dikjarazzjoni u wara kull annotazzjoni li hu
jnizzel fir-registru taht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu. 
Meta ghandha ssir 
ir-registrazzjoni. 
Emendat: 
XX. 1934.4; 
VI. 1968.4.
247. Kull att ghandu jigi mnizzel mid-Direttur fiz-zmien ta’
tletin gurnata tax-xoghol minn dak in-nhar li jircevih.
Tiswija ta’ zbalji. 
Emendat: 
XX. 1934.5.
248. Jekk qabel ma jiffirma d-dikjarazzjoni msemmija fl-
artikolu 246, jew xi annotazzjoni, ikun jinhtieg li jissewwa xi zball,
id-Direttur ghandu jaghmel il-korrezzjoni bil-mod u l-ghamla li
gejjin - f’kaz ta’ registrazzjoni, b’postilli fit-tarf taghha ffirmati
minnu u, fil-kaz ta’ annotazzjoni, b’postilli fl-ahhar taghha qabel
il-firma; u t-thassir li jkun jinhtieg ghandu jsir b’mod illi l-kliem
imhassar ikun jista’ jibqa’ jinqara car; ma jista’ jsir ebda brix.
Irfigh ta’ l-atti.
gie rregistrat, jigi merfugh.
Indici.
f’Ghawdex, ghandu jsir, fl-ewwel tliet xhur ta’ kull sena, indici
alfabetiku tar-registrazzjonijiet li jkunu tnizzlu matul is-sena ta’
qabel.
(2) Id-Direttur ta’ l-Ufficcju tar-Registru Pubbliku f’Ghawdex
ghandu, fi zmien xahar mill-ahhar gurnata taz-zmien imsemmi fis-
subartikolu (1), jibghat lid-Direttur ta’ l-Ufficcju tar-Registru
Pubbliku f’Malta kopja ta’ l-indici ta’ kull sena. 
L-atti u r-registri 
jista’ jarahom kull 
min irid. 
Emendat: 
XX. 1934.6;
XXII. 1939.2; 
XXXl. 1965.12; 
XXXVIII.1972.4; 
XXI. 1993.65;
III.1994.5.
251. (1) Ir-registri, l-atti u d-dokumenti msemmija fl-artikoli
ta’ qabel dan, jista’ jarahom kull min irid, u estratti taghhom,
iffirmati mid-Direttur tar-Registru Pubbliku ta’ Malta jew mid-
Direttur tar-Registru Pubbliku ta’ Ghawdex, jigu moghtija lil kull
min jaghmel talba ghalihom.
(2) F’dan it-Titolu l-kelma "estratt" tfisser certifikat li jkollu
kopja fil-qosor ta’ att registrat wiehed jew izjed minn wiehed skond
il-Formuli I, J, K, L, O u P murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodici. 1l-korrezzjonijiet u l-annotazzjonijiet
kollha mnizzlin fil-margini tar-registri ghandhom ikunu nkorporati
fl-estratt barra minn annotazzjonijiet dwar adozzjonijiet li
ghandhom jigu traskritti fid-dahar ta’ l-estratt.
(2A) (a) Estratti ta’ atti tat-twelid u ta’ registrazzjonijiet fir-
registru ta’ persuni adottati ghandhom jinhargu fuq il-Formoli I jew
J murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodici.
(b) Ghall-finijiet ta’ l-estratti mahruga skond il-paragrafu (a)
registrazzjonijiet fir-registru ta’ persuni adottati jinghataw numru
konsekuttiv li jkompli ma’ l-ahhar numru ta’ l-atti tat-twelid
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
registrati fis-sena tat-twelid tal-persuna adottata, jew wiehed minn
ghas-sena tat-twelid tal-persuna adottata, liema numri ma
jinghatawx lil atti tat-twelid. L-imsemmija sena ghandha wkoll
(c Il-fatt li numri jkunu, skond il-paragrafu ( ), imhollija
Lista ta’ dawk in-numri ghandha tinghata biss lid-dipartiment tal-
Gvern li ghandu x’jaqsam man-nazzjonalit , lill-Ufficcju tal-
Passaporti, lill-Kummissjoni Elettorali u lir-Registratur taz-zwieg
a .
3) (1) ghandhom ukoll,
att registrat wiehed jew izjed minn wiehed, kif ukoll certifikat li
jiddikjara l-inezistenza ta’ xi registrazzjoni jekk wara ricerki ghal
jinstabux.
Ir-registri jaghmlu  252. (1)
certifikati ffirmati mid-Direttur huma prova ta’ dak li jkun fihom,
sakemm ma jigix ippruvat il-kuntrarju.
2) a  taghhom
Tiswija jew thassir 
ta’ 
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
XXX. 1979.3; 
VII. 1982.3; 
III.1994.6.
253. Kull persuna tista’ taghmel talba gudizzjarja ghall-
korrezzjonijiet jew thassir ta’ registrazzjoni, jew ghar-
Vizitaturi ta’ l-atti nutarili, ikun irrifjuta li jircievi.
( ) Kull persuna tista’ taghmel talba gudizzjarja ghar-
persuna tkun uzat jew tkun uzat ghaliha l-familja taghha, u liema
jkunu ddikjarati mill-qorti li huma l-isem jew l-ismijiet li bihom il-
ismijiet li jidhru fl-att tat-twelid relattiv bhala l-isem jew l-ismijiet
moghtija u l-isem jew l-ismijiet li bihom it-tarbija ghandha tigi
(3 It-talba gudizzjarja msemmija fis-subartikolu ( )  ghandha
registrazzjoni msemmija f’dan is-subartikolu jigi rifless f’kull att
ta’ l-istat civili relattiv ghall-istess persuna u, fejn ikun hemm,
jridu jigu indikati fit-talba bin-numru ta’ l-att u s-sena relattivi
taghhom.
4)
skond il-kaz, fil-Qorti tal-Magistrati ( ), b’citazzjoni
Kap. 12.
( ) F’kull talba bhal din, id-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu
(4  u ( ) tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili tista’
artikolu 306(1) (4 .
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        65
Avviz lill-partijiet 
interessati. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
254. (1) Hmistax-il gurnata, ghall-anqas, qabel is-smigh tal-
kawza fuq it-talba msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan, ghandu
jigi, b’ordni tal-qorti, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern avviz, skond
il-Formula B fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodici,
illi bih, kull min ikollu interess, jigi msejjah sabiex jiddikjara, fi
zmien hmistax-il gurnata mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-avviz, bil-
mezz ta’ nota, jekk hux bi hsiebu jopponi t-talba.
(2) Avviz dwar il-gurnata tas-smigh tal-kawza ghandu jinghata
lil kull persuna li tkun ipprezentat dik in-nota fiz-zmien hawn fuq
imsemmi.
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ l-artikoli 
253 u 254 ighoddu 
bla hsara ta’ l-
artikoli 960 sa 962 
tal-Kodici ta’ Org. 
u Proc. Civili.
Kap. 12.
255. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan
mhumiex ta’ xkiel ghall-applikazzjoni ta’ l-artikoli 960, 961 u 962
tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Tiswijiet, ecc., 
ordnati mill-qorti. 
Emendat: 
XXXI. 1965.13;
XXXI. 2002.211.
256. (1) Kull korrezzjoni, thassir jew registrazzjoni ordnata ssir
mid-Direttur fi zmien ghaxart ijiem minn dak in-nhar li s-sentenza
tghaddi f’gudikat u ghandha ssir bis-sahha ta’ kopja vera tas-sentenza
li tinghata lilu mir-Registratur.
(2) Riferenza ghal dik is-sentenza ghandha ssir b’annotazzjoni
fil-genb tar-registru.
Tiswijiet ordnati 
mill-Vizitaturi. 
Mizjud:
II.1944.2. 
Emendat: 
XXXI. 1965.14; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
Xl. 1977.2;
XXIV.1995.362.
257. (1) B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar
erba’ artikoli qabel dan, il-korrezzjoni ta’ registrazzjoni li tkun
korrezzjoni ta’ indikazzjoni zbaljata ta’ xi wahda jew izjed mill-
hwejjeg imsemmijin, dwar kull att fit-Taqsima III ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodici, tista’ wkoll issir fuq ordni maghmul bil-
miktub minn wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti nutarili.
(2) It-talba ghal kull korrezzjoni bhal dik ghandha ssir b’rikors
imressaq fil-Qorti tar-Revizjoni ta’ l-Atti Nutarili, li jkun hemm
mieghu kopja legali tar-registrazzjoni li dwarha tintalab il-
korrezzjoni.
(3) Kopja ta’ kull rikors bhal dak ghandha tkun notifikata lid-
Direttur tar-Registru Pubbliku fi zmien jumejn minn dak in-nhar li
r-rikors ikun tressaq.
(4) Min jaghmel ir-rikors ikollu jgib dik ix-xiehda illi l-
Vizitatur jidhirlu li jinhtieg u l-Vizitatur ghandu, qabel ma johrog
ordni, ihalli illi d-Direttur tar-Registru Pubbliku jista’ jkun
mismugh.
(5) Kemm jista’ jkun malajr wara l-jum tal-hrug ta’ l-ordni
mill-Vizitatur kif imsemmi hawn qabel, u, f’kull kaz, mhux wara
ghaxart ijiem minn dak il-jum, ir-registratur tal-qorti msemmija
ghandu, bi spejjez ta’ min ikun ghamel ir-rikors, jinnotifika kopja
ta’ dak l-ordni lid-Direttur tar-Registru Pubbliku u ghandu jahseb
ghall-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern ta’ avviz dwar dak li
jinghad f’dak l-ordni.
(6) Kull min ikollu interess, maghdud id-Direttur tar-Registru
Pubbliku, jista’, fi zmien sitt ijiem mill-pubblikazzjoni ta’ l-
  66      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
imsemmi avviz fil-Gazzetta tal-Gvern, jaghmel appell minn dak l-
ordni b’rikors quddiem il-Qorti ta’ l-Appell.
(7) Avviz ta’ appell hekk maghmul minn xi hadd li ma jkunx
id-Direttur tar-Registru Pubbliku ghandu jinghata lil dan ta’ l-
ahhar, mir-Registratur tal-Qrati, mhux aktar tard minn jumejn minn
meta r-rikors ta’ l-appell ikun tressaq.
(8) Kull korrezzjoni ordnata mill-Vizitatur kif imsemmi hawn
qabel, ghandha ssir mid-direttur fi zmien ghaxart ijiem mill-
pubblikazzjoni ta’ l-ordni fil-Gazzetta tal-Gvern jew, meta jkun sar
appell kontra dak l-ordni, fi zmien sitt ijiem minn meta l-kwistjoni
tkun inqatghet ghal kollox mill-Qorti ta’ l-Appell.
(9) Fil-margini tar-registru ghandha titnizzel, ma genb ir-
registrazzjoni milquta, riferenza ghall-ordni mahrug mill-Vizitatur
jew, skond il-kaz, ghas-sentenza tal-Qorti ta’ l-Appell.
Tiswija ta’ zbalji 
wara d-
dikjarazzjoni 
msemmija fl-
artikolu 246. 
Emendat: 
XX. 1934.7. 
Sostitwit: 
VII. 1982.4.
258. Jekk jinsab, wara li d-Direttur ikun iffirma d-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikolu 246, li sar zball, u dak l-izball ikun ittiehed
waqt li att kien qieghed jigi traskritt fir-registru, il-korrezzjoni ta’
dak l-izball ghandha ssir mid-Direttur permezz ta’ nota fit-tarf tar-
registrazzjoni. Dik il-korrezzjoni ghandha tkun datata u ffirmata
mid-Direttur.
Vakanzi pubblici. 259. Il-vakanzi pubblici ma jwaqqfu ebda wiehed miz-zminijiet
imsemmija f’dan it-Titolu.
Vizta tar-registri 
mill-Qorti ta’ 
Revizjoni ta’ l-Atti 
Nutarili.
260. (1) Il-Qorti ta’ Revizjoni ta’ l-Atti Nutarili ghandha
taghmel darbtejn, kull sena vizta tar-registri kif ukoll ta’ l-atti u
tad-dokumenti mdahhla f’dawn l-atti.
(2) L-ewwel vizta ghandha ssir fix-xhur ta’ Marzu u April, u t-
tieni fix-xhur ta’ Settembru u Ottubru.
Dmirijiet tal-qorti. 
Sostitwit: 
VI. 1968.5. 
Emendat: 
XXXI. 1986.4;
III.1994.7.
261. Il-qorti ghandha, matul dik il-vizta taccerta ruhha jekk id-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jkunux gew imharsa mid-Direttur
jew minn wiehed mill-Assistenti Diretturi jew mill-ufficjali
msemmijin fl-artikolu 306(l), skond il-kaz, u l-qorti tista’, ghal kull
kontravvenzjoni, twahhal lid-Direttur jew lil Assistent Direttur jew
lil ufficjal imsemmi fl-artikolu 306(l), skond il-kaz, ammenda ta’
mhux izjed minn hames liri: 
Izda, meta l-kontravvenzjoni tikkonsisti fl-ommissjoni ta’
xi haga li tkun mehtiega li ssir skond dan it-Titolu u l-qorti ma
tkunx tista’ taccerta ruhha min kien responsabbli ghal dik l-
ommissjoni, il-kontravvenzjoni titqies li saret mid-Direttur u l-
piena ghandha tigi mwahhla lilu.
Persuni li jichdu li 
jaghtu taghrif dwar 
partikolaritajiet, 
262. Kull min meta jigi mitlub mill-ufficjal kompetenti biex
jaghti taghrif dwar partikolaritajiet mehtiega sabiex jista’ jigi
maghmul wiehed jew iehor mill-atti msemmijin f’dan it-Titolu,
jirrifjuta jwiegeb xi mistoqsija maghmula lilu minn dak l-ufficjal
dwar dawk il-partikolaritajiet, jew bla ma jkun tassew ighid li ma
jaf xejn fuq dawk il-partikolaritajiet, jehe1, meta jinsab hati, mill-
qorti kompetenti, il-piena tal-prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed
minn tliet xhur.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        67
jew jaghmlu 
dikjarazzjoni falza,
263. Kull min li, minn rajh jew wara li jigi mistoqsi mill-ufficjal
kompetenti, jaghmel xjentement dikjarazzjoni falza dwar
partikolaritajiet mehtiega sabiex jista’ jsir wiehed jew iehor mill-
atti hawn fuq imsemmija, jehel, meta jinsab hati, mill-qorti
kompetenti, il-piena msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan.
jew ma jobdux 
ordni. 
Emendat: 
Xl. 1977.2.
264. Kull min, barra mill-kazijiet imsemmijin fl-artikoli ta’
qabel dan, jikser xi disposizzjoni ta’ dan it-Titolu, jew ma jobdix xi
ordni moghtija lilu taht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jehel,
meta jinsab hati, mill-qorti kompetenti, detenzjoni ghal mhux izjed
minn xahar jew ammenda ta’ mhux izjed minn hames liri.
Meta l-
kontravventur wara 
li jiskonta l-piena 
jibqa’ jirrifjuta li 
jwiegeb.
265. Jekk, wara li jiskonta l-piena, il-kontravventur jibqa’
jirrifjuta li jwiegeb ghall-mistoqsijiet li jsirulu taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 262, jew li jhares id-disposizzjonijiet
tal-ligi, jew li jobdi l-ordni msemmi fl-ahhar artikolu qabel dan,
kull rifjut bhal dan, kull darba li jigi mtenni, jitqies bhala reat gdid.
Rizerva dwar pieni 
ohra ghal reati 
izjed gravi.
Kap. 9.
266. (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan
ma jimpedixxi li jigu moghtija pieni izjed gravi taht il-Kodici
Kriminali.
(2) Kull min ikun hati ta’ falsifikazzjoni fl-atti jew fir-registri
msemmijin f’dan it-Titolu, jew f’certifikat jew dokument iehor li,
taht id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jista’ jigi pprezentat,
minflok l-att, ghall-iskrizzjoni ta’ twelid, zwieg, jew mewt, jehel il-
piena li hemm fil-Kodici Kriminali ghall-falsifikazzjoni f’kitba
pubblika.
(3) L-azzjoni tigi mmexxija mill-Pulizija ex officio ghal kull
reat kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu.
Meta huma 
obbligati bosta 
persuni, l-
esekuzzjoni minn 
wiehed tehles lill-
ohrajn.
267. Meta zewg persuni jew izjed huma obbligati li jaghtu
avviz, jew li jaghmlu dikjarazzjoni, jew li jaghmlu xi att iehor, u l-
obbligu jkun tali li jista’ jigi esegwit minn kull wiehed wahdu minn
dawk il-persuni, l-esekuzzjoni minn wahda minn dawk il-persuni
tehles lill-ohrajn kollha.
Drittijiet: 
Emendat: 
XXXI. 1965.11; 
Sostitwit: 
XXX. 1979.4.
Emendat:
IX.2000.2.
268. Id-drittijiet stabbiliti fit-Taqsima 1 ta’ l-Iskeda li tinsab
ma’ dan il-Kodici jistghu minn zmien ghal zmien jigu emendati,
sostitwiti jew mizjuda b’regolamenti maghmula mill-Ministru
responsabbli ghar-Registru Pubbliku u ghandhom jingabru mill-
ufficjal imsemmi minn dak il-Ministru ghal hekk.
Registru tal-
persuni adottati. 
Mizjud: 
XXI. 1962.8; 
Emendat: 
XXVIII. 1963.4; 
XXV. 1973.3;
III.1994.8.
269. (1) Ghandu jinzamm fir-Registru Pubbliku f’Malta u
f’Ghawdex registru, li jkun jissejjah ir-Registru tal-Persuni
Adottati, li fih jitnizzlu dawk ir-registrazzjonijiet li jistghu jkunu
ordnati li jitnizzlu b’digrieti ta’ adozzjoni, izda ebda
registrazzjonijiet ohra.
(2) Fir-Registru tal-Persuni Adottati mizmum fl-Ufficcju tar-
Registru Pubbliku f’Malta ghandhom jitnizzlu d-digrieti ta’
addozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid taghha jkun registrat
f’dak l-Ufficcju jew li ma jkunx registrat f’xi Ufficcju tar-Registru
Pubbliku f’dawn il-Gzejjer, u fir-Registru tal-Persuni Adottati
mizmum fl-Ufficcju tar-Registru Pubbliku f’Ghawdex ghandhom
jitnizzlu d-digrieti ta’ adozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid
taghha jkun registrat f’dak l-ufficcju.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
( ) Meta registrazzjoni fir-Registru tal-Persuni Adottati jkollha
tat-twelid tal-persuna adottata, kopja awtentikata ta’ dik ir-
registrazzjoni ghandha, sa kemm ma jigix pruvat il-kuntrarju,
dwar kollox bhallikieku l-kopja kienet kopja awtentikata ta’ att tat-
twelid.
4)
Registru tal-Persuni Adottati jsir u jinzamm fl-Ufficcju tar-
Registru Pubbliku f’Malta u f’Ghawdex; u kull persuna jkollha dritt
registrazzjoni ffirmata mid-Direttur fir-Registru tal-Persuni
Adottati dwar kollox b’dawk l-istess kondizzjonijiet dwar hlas ta’
mutatis mutandis huma applikabbli skond
Pubbliku u dwar l-ghoti minn dak l-Ufficju ta’ kopji jew
traduzzjonijiet awtentikati ta’ registrazzjonijiet fir-registri ta’ l-atti
(5 Id-Direttur tar-Registru Pubbliku ghandu, b’zieda ghar-
Registru tal-Persuni Adottati u l-indici tieghu, izomm dawk ir-
jkunu mehtiega biex tigi nnottata u tkun tista’ titnissel il-
konnessjoni bejn registrazzjoni fir-registru ta’ l-atti tat-twelid li
290, u kull registrazzjoni korrispondenti fir-Registru tal-Persuni
Adottati; izda r-registri u l-kotba mizmuma skond dan is-
taghhom kommunikati lid-Direttur tar-Registru Pubbliku ma
jkunux, l-anqas ebda indici taghhom ma jkun, miftuha ghall-
ghandu d-Direttur tar-Registru Pubbliku jaghti xi taghrif li jkun
hemm fi jew xi kopja jew estratt minn xi registri, kotba jew digrieti
l-eta
kopja jew l-estratt; u f’kazijiet eccezzjonali kull ufficjal pubbliku
awtorizzat kif imiss ghal hekk mill-Ministru responsabbli ghall-
Funzjonijiet ta’ 
rapprezentant 
konsulari 
relattivament ghal 
Mizjud: 
VI. 1968.6; 
VII. 1982.5.
270. Rapprezentant diplomatiku jew konsulari, meta jkun
hekk mitlub minn xi hadd interessat, ghandu relattivament ghal
cittadin ta’ Malta -
( ) jikteb l-att tat-twelid ta’ dik it-tarbija jew l-att tal-
approprjat;
( ) jircievi ghar-registrazzjoni l-att tat-twelid ta’ dik it-
mill-awtorita
jew il-mewt u jirregistra dak l-att fir-registru
approprjat imsemmi fl-ahhar paragrafu qabel dan.
2)
rapprezentant diplomatiku jew konsulari ghandu jircievi ghar-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        69
registrazzjoni, fuq talba ta’ xi wiehed mill-mizzewgin jew ta’ xi
wiehed mill-genituri ta’ wiehed jew wahda minnhom, kull att li
skond il-ligi tal-pajjiz fejn ikun sar iz-zwieg ikun prova taz-zwieg u
ghandu jirregistra dak l-att fir-registru approprjat.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ghandhom, safejn
prattikabbli, japplikaw ghal u ghall-fini ta’ l-atti maghmula u tar-
registri mizmuma skond id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’
qabel dan minn rapprezentanti diplomatici u konsulari, li jkollhom
relattivament ghal dawk l-atti u registri l-istess setghat, drittijiet u
obbligi kif huma moghtija jew imposti f’dan it-Titolu lid-Direttur
tar-Registru Pubbliku.
(4) Ir-registri msemmija fis-subartikoli (1) u (2) ghandhom
jinzammu ghal perijodu ta’ sena u ghandu jkollhom indici
alfabetiku tar-registrazzjonijiet imnizzlin fihom. Kopja duplikata
awtentikata ta’ dawk ir-registri bil-firma tar-rapprezentant
diplomatiku jew konsulari minnufih wara l-ahhar registrazzjoni
traskritta fihom ghandha tintbaghat lid-Direttur tar-Registru
Pubbliku, ghall-konservazzjoni fir-Registru Pubbliku f’Malta,
mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu tas-sena li tahbat minnufih wara
s-sena li ghaliha jirriferixxu r-registri, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 251, 252, 253, 254, 255, 256 u 257 ghandhom japplikaw
dwar ir-registrazzjonijiet li hemm f’dawk ir-registri duplikati
bhallikieku kienu registrazzjonjiet fir-registri msemmija fl-artikolu
238.
(5) Id-Direttur tar-Registru Pubbliku, fi zmien tletin gurnata
minn meta jaghmel xi korrezzjoni, thassir jew annotazzjoni
f’registru duplikat bis-sahha tas-sentenza ta’ qorti jew ta’ l-ordni
ta’ wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti nutarili, ghandu jinforma dwar
dik il-korrezzjoni, thassir jew annotazzjoni lir-rapprezentant
diplomatiku jew konsulari fil-pajjiz fejn jinzamm ir-registru
originali, u dan ghandu jara li l-istess korrezzjoni, thassir jew
annotazzjoni, skond il-kaz, issir minnufih f’dak ir-registru u
ghandu jinizjalha.
(6) Kull min quddiem rapprezentant diplomatiku jew konsulari
jaghmel ir-reat imsemmi fl-artikolu 263 jista’ jigi mharrek,
processat jew kastigat f’Malta ghal dak ir-reat bl-istess mod u sa l-
istess gradazzjoni bhallikieku r-reat kien sar Malta.
Kap. 9.
(7) Kull persuna li tirrapprezenta b’ingann lil rapprezentant
diplomatiku jew konsulari li tkun twieldet tarbija minn mara li ma
tkunx helset minn tarbija sabiex iggieghel lil dak ir-rapprezentant li
jikteb att ta’ twelid skond is-subartikolu (1) tigi mharrka,
processata u kastigata f’Malta bl-istess mod u sa l-istess
gradazzjoni bhallikieku kienet ikkommettiet f’Malta r-reat
korrispondenti msemmi fl-artikolu 210 tal-Kodici Kriminali.
(8) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ma ghandhomx
japplikaw jekk il-persuna li tkun ikkommettiet ir-reat tkun giet
processata ghall-istess fatti li jikkostitwixxu r-reat f’pajjiz iehor.
(9) Kull riferenza f’dan l-artikolu ghal rapprezentant
diplomatiku jew konsulari ghandha titqies bhala riferenza ghar-
rapprezentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta fil-
pajjiz barrani fejn jigri t-twelid, zwieg jew mewt.
  70      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Setgha ghall-
eghmil ta’ 
regolamenti. 
Mizjud:  
XXV.1973.3. 
Sostitwit: 
III.1994.9.
Emendat:
IX.2000.2.
271. (1) Il-Ministru responsabbli ghar-Registru Pubbliku jista’
jaghmel regolamenti:
(a) li jipprovdu ghall-eghmil ta’ duplikati ta’ atti originali
ta’ l-Istat civili jew dokumenti ohra li ghandhom
x’jaqsmu ma’ l-istat civili, registrati fir-Registru
Pubbliku bis-sahha ta’ dan il-Kodici jew ta’ xi ligi
ohra, kif ukoll duplikati tar-registri relattivi ta’ dawk l-
atti jew dokumenti, kif ukoll duplikati ta’ l-indici
relattiv ta’ dawk l-atti, dokumenti jew registri fejn l-att
originali, dokument, registru jew indici jkun intilef,
inqered jew tkun gratlu hsara, kemm jekk dak it-telf,
dik il-qerda jew dik il-hsara jkunu graw minhabba
kedd bl-uzu jew xort’ohra;
(b) li jippreskrivu l-mod li bih dawk id-duplikati
ghandhom jigu mhejjija u awtentikati;
(c) li jippreskrivu li kull atti, dokumenti, registri jew
indicijiet imsemmija fil-paragrafu (a) jigu riprodotti
bil-microfilming,  u l-mod li bih dawk ir-
riproduzzjonijiet ghandhom isiru, jigu mahzuna, u
jkunu accessibbli ghall-pubbliku;
(d) li jippreskrivu l-mod li bih ir-riproduzzjonijiet li jsiru
bil-microfilming u  kopji taghhom jistghu jigu
awtentikati;
(e) li jipprovdu ghall-kompjuterizzazzjoni, inkluza l-
hazna ta’ informazzjoni mehuda minn kull att jew
dokument registrat fir-Registru Pubbliku u ghall-
produzzjoni ta’ dokumenti li jkun fihom
dikjarazzjonijiet ta’ dik l-informazzjoni u l-
awtentikazzjoni ta’ dawk id-dokumenti;
(f) li jippreskrivu l-forma ta’ l-applikazzjoni ghall-hrug
ta’ certifikati li jkun fihom kopja shiha jew estratt ta’
xi att, dokument, registru jew indici;
(g) li jipprovdu ghal kull haga incidentali jew
supplementari ghal xi wahda mid-disposizzjonijiet
hawn fuq imsemmija.
(2) Kull kopja duplikata li ssir skond ir-regolamenti maghmula
taht is-subartikolu (1) ghandha, ghall-finijiet u effetti kollha,
tissostitwixxi l-att, dokument, registru jew indici originali relattiv.
Sub-titolu II
FUQ L-ATTI TAT-TWELID 
Persuni li 
ghandhom jaghtu 
avviz ta’ twelid ta’ 
tarbija.
272. F’kull twelid ta’ tarbija, hu dmir tal-missier, u fin-nuqqas
ta’ dan, tat-tabib, kirurgu, qabla, jew persuna ohra li tkun tat l-
ghajnuna taghha fil-hlas, jew li f’darha jkun sar il-hlas, li taghti, fi
zmien hamest ijiem mit-twelid, avviz tieghu lill-ufficjal li ghandu
d-dmir li jikteb l-att ta’ twelid.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        71
Kif jinghata l-
avviz. 
Emendat: 
XXII. 1939.3.
273. (1) L-avviz tat-twelid jista’ jinghata billi wiehed jibghat
lill-ufficjal hawn fuq imsemmi fidi tal-maghmudija, iffirmata mill-
kappillan jew sacerdot iehor, li jkun ghammed it-tarbija. 
(2) Kull fidi bhal din, jekk ikun fiha l-partikolaritajiet mehtiega
sabiex jista’ jsir l-att tat-twelid, tghodd flok id-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikoli ta’ wara dan, u l-ufficjal hawn fuq imsemmi,
meta jkun zgur illi l-partikolaritajiet migjuba f’dik il-fidi huma
sewwa, jista’ jikteb minn fuqha l-att tat-twelid.
(3) Izda, f’kull kaz bhal dan, il-fidi tal-maghmudija ghandha
tigi pprezentata lid-Direttur flimkien ma’ l-att tat-twelid.
Avviz bil-miktub 
jew bil-fomm.
274. L-avviz tat-twelid ta’ tarbija jista’ wkoll jinghata sew
b’ittra ffirmata mill-persuna li taghti l-avviz, kemm bil-fomm;
f’dan l-ahhar kaz, il-persuna li taghti l-avviz ghandha tidher hija
nfisha quddiem l-ufficjal li ghandu d-dmir li jikteb l-att tat-twelid.
Meta l-avviz jigi 
moghti mill-
missier innifsu, 
275. Jekk, fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan, l-
avviz tat-twelid jigi moghti mill-missier innifsu tat-tarbija, l-
ufficjal hawn fuq imsemmi ghandu, fuq id-dikjarazzjoni maghmula
mill-missier dwar il-partikolaritajiet mehtiega ghall-att tat-twelid,
jikteb dan l-att minghajr ebda dewmien.
jew minn 
haddiehor.
276. Jekk l-avviz tat-twelid jigi moghti minn persuna li ma
tkunx missier it-tarbija, jew meta dak l-avviz jigi moghti mill-
missier jew minn persuna ohra b’ittra, l-ufficjal hawn fuq imsemmi
ghandu, fit-tlitt ijiem ta’ wara, isejjah fl-ufficcju tieghu lil missier
it-tarbija sabiex jaghmel id-dikjarazzjoni dwar il-partikolaritajiet
hawn fuq imsemmija.
Dmirijiet ta’ l-
ufficjal fin-nuqqas 
tal-missier.
277. (1) Fin-nuqqas tal-missier tat-tarbija, jew jekk ebda avviz
ma jkun inghata, l-ufficjal fuq imsemmi ghandu jsejjah persuna li
jidhirlu illi tista’ taghti l-partikolaritajiet mehtiega ghal dak l-att,
sabiex tidher quddiemu biex taghmel id-dikjarazzjoni dwar dawk
il-partikolaritajiet.
(2) Hekk ukoll isir meta l-ufficjal hawn fuq imsemmi ma jkunx
zgur dwar jekk humiex sewwa l-partikolaritajiet moghtija lilu mill-
missier jew minn haddiehor, jew li jkunu migjuba fil-fidi
msemmija fl-artikolu 273.
Partikolaritajiet li 
ghandu jkun fih l-
att tat-twelid. 
Emendat: 
XXI. 1933.2; 
XXXI. l965.8;
XXX. 1995.2.
278. Kull att tat-twelid ghandu jinkiteb skond il-Formula C fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodici u, bla hsara ta’
disposizzjonijiet ohra, ghandu jkun fih il-partikolaritajiet li gejjin:
(a) id-data ta’ l-att stess;
(b) il-hin, il-jum, ix-xahar, is-sena, u l-lok tat-twelid;
(c) jekk tifel jew tifla;
(d) l-isem moghti lit-tarbija, u, meta jigi moghti izjed
minn isem wiehed, tismija specjali ta’ l-isem jew
ismijiet illi bihom it-tarbija ghandha tigi msejha;
(e) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identita , l-eta , il-
lok fejn twieldu u fejn joqoghdu missier it-tarbija,
ommha, u l-persuna li taghmel id- dikjarazzjoni: 
Izda, jekk omm it-tarbija kienet armla qabel iz-
  72      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
zwieg taghha ma’ missier it-tarbija, ghandu jigi
mdahhal ukoll l-isem u l-kunjom ta’ l-ewwel ragel
taghha;
(f) l-isem u l-kunjom tal-missier ta’ kull wiehed mill-
genituri tat-tarbija, u tal-missier tal-persuna li taghmel
id-dikjarazzjoni, u jekk hux haj jew mejjet.
Tfal illegittimi. 
Emendat: 
XX. 1934.8.
279. (1) Fil-kaz ta’ tarbija illegittima, isem il-missier
m’ghandux jissemma’ fl-att, hlief fuq talba tal-persuna illi tistqarr,
quddiem l-ufficjal li jikteb l-att, li hija missier dik it-tarbija. 
(2) Meta ssir din it-talba, il-missier jitnizzel bhala missier
illegittimu.
(3) Meta ma ssirx din it-talba, ghandu jinghad fil-lok li jmiss
fl-att, li missier it-tarbija mhux maghruf.
Tarbija mwielda 
minn mara 
mizzewga.
280. (1) Jekk it-tarbija titwieled minn mara mizzewga, isem
zewgha ghandu jitnizzel fl-att bhala dak tal-missier, ghad illi jkun
hemm dikjarazzjoni kuntrarja, bla hsara ta’ kull korrezzjoni li tista’
ssir ’il quddiem wara sentenza fuq il-filjazzjoni tat-tarbija.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux -
(a) jekk ir-ragel, fiz-zmien kollu tat-tliet mitt gurnata ta’
qabel il-gurnata tat-twelid tat-tarbija, kien nieqes minn
Malta, u din l-assenza hija mwettqa bil-miktub u bil-
gurament quddiem wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti
nutarili, minn, ghall-anqas, zewg persuni ta’ fiducja;
jew
(b) jekk ir-ragel, ghaz-zmien kollu hawn fuq imsemmi,
ikun ghex mifrud legalment minn martu.
Partikolaritajiet 
dwar omm tarbija 
illegittima. 
Emendat: 
VII. 1985.2; 
XII. 1986.4.
281. (1) Fil-kaz ta’ tarbija illegittima, meta l-avviz tat-twelid
tat-tarbija ma jkunx gie moghti jew id-dikjarazzjoni tal-
partikolaritajiet dwar it-twelid ta’ din it-tarbija ma tkunx giet
maghmula mill-omm infisha, jew minn wiehed mill-genituri ta’ l-
omm, jew minn wiehed minn hutha, bniet jew subien, l-ufficjal
hawn fuq imsemmi ghandu, ghall-anqas jumejn qabel ma jnizzel fl-
att il-partikolaritajiet dwar omm it-tarbija, jaghti avviz lill-persuna
li tkun giet imsemmija lilu bhala omm it-tarbija, jew lil wiehed
mill-genituri ta’ l-omm; u, kemm-il darba, f’dawk il-jumejn, jigi
michud li dik il-persuna hija omm it-tarbija, l-ufficjal ghandu
jaghmel rapport ta’ dan lil wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti nutarili,
illi, wara li jisma’ bil-gurament lil dik il-persuna u kull persuna
ohra illi huwa jkun jidhirlu li tista’ taghti taghrif tajjeb, ghandu,
jekk fil-fehma tieghu dik il-persuna hija omm it-tarbija, jordna illi
isimha, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet l-ohra li jkunu
mehtiega taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, jigi
mnizzel fl-att tat-twelid, u illi x-xiehda mehuda jigu kkunsinnati,
fl-original taghhom, lid-Direttur flimkien ma’ l-att.
(2) Fil-kaz ta’ tarbija illegittima li ma jkunx inghata l-avviz tat-
twelid taghha, u l-omm jew il-genituri taghha jkunu mejta jew ma
jistghux jinstabu, avviz tat-twelid jista’ f’kull zmien jinghata lill-
imsemmi ufficjal minn xi persuna li ghandha l-obbligu li taghti dak
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        73
l-avviz bhal qabel, jew minn kull persuna li jkollha nteress jew mit-
tarbija jew mir-rapprezentant legittimu taghha u l-imsemmi ufficjal
ghandu jaghmel rapport ta’ dan lil wiehed mill-Vizitaturi ta’ l-atti
nutarili li ghandu jiehu hsieb li avviz skond il-Formula BB tat-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodici jigi pubblikat fil-
Gazzetta, fejn isejjah lil kull parti li ghandha nteress biex
tiddikjara, fi zmien hmistax-il jum mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-
avviz, bil-mezz ta’ nota, li trid tikkontesta dik ir-registrazzjoni, u
malli jghaddi l-imsemmi zmien u wara li jisma’ lil dik il-persuna
taht gurament illi huwa jidhirlu li tista’ taghti taghrif tajjeb, sew
jekk dik il-persuna tkun ipprezentat nota u sew jekk le, u wara li
jezamina kull dokumenti li jistghu jingiebu bi prova, ghandu, jekk
ikun sodisfatt li l-maternita  tat-tarbija tkun giet stabbilita, jordna li
isem u kunjom l-omm, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet li
huma mehtiega taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
jitnizzlu fl-att tat-twelid, u illi x-xhieda mehuda jigu kkunsinnati,
fl-original taghhom lid-Direttur, flimkien ma’ l-att.
(3) F’kull kaz imsemmi fis-subartikoli (1) u (2) l-att tat-twelid
ghandu jigi ffirmat ukoll mill-Vizitatur fuq imsemmi. 
Firma ta’ l-att. 
Emendat: 
XXl. 1933.4.
282. (1) Wara li jitnizzlu l-partikolaritajiet dwar it-twelid ta’
tarbija, l-att ghandu jinqara lill-persuna li tkun ghamlet id-
dikjarazzjoni ta’ dawk il-partikolaritajiet; imbaghad ghandu jigi
ffirmat minn dik il-persuna u fl-ahhar mill-ufficjal li jikteb l-att.
(2) Meta l-persuna li taghmel id-dikjarazzjoni tghid li ma tistax
tikteb, ghandha titnizzel hdejn isimha tifkira ta’ dan il-fatt. 
Trabi mwielda 
mejta.
283. (1) Jekk tarbija titwieled mejta, dan il-fatt ghandu
jinghad fl-att tat-twelid.
(2) Jekk it-tarbija titwieled hajja, izda tmut f’xi zmien qabel ma
jsir l-att tat-twelid, l-att tal-mewt ghandu jinkiteb minnufih wara l-
att tat-twelid.
(3) Fil-kaz ta’ abort, l-att tat-twelid m’ghandux isir hlief meta
l-ghalla fil-guf tkun ga  hadet ghal kollox il-ghamla ta’ bniedem. 
L-ufficjal jista’ 
jitlob li jara t-
tarbija.
284. L-ufficjal li jaghmel att ta’ twelid jista’, qabel ma jikteb
dan l-att, jitlob li jara t-tarbija.
Trabi mwielda fuq 
il-bahar. 
Emendat: 
XXII. 1939.4; 
IX. 1971.3; 
XI. 1973.377; 
XI. 1977.2;
XVII.1991.81.
285. (1) Meta titwieled tarbija fuq il-bahar, fuq bastiment
irregistrat f’Malta, il-kaptan ghandu, fi zmien erbgha u ghoxrin
siegha, inizzel fil-gurnal ta’ abbord nota ta’ dan it-twelid u tal-
partikolaritajiet mehtiega taht l-artikoli 278, 279, 280 u 283.
(2) Kif bastiment bhal dak jasal f’Malta, l-Awtorita  Marittima
ta’ Malta ghandu jibghat kopja tar-registrazzjoni hawn fuq
imsemmija lill-ufficjal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-
Belt Valletta, u dan ghandu minnufih jikteb l-att ta’ twelid ta’ dik
it-tarbija.
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment bhal dak f’Malta ma ssirx fi
zmien tliet xhur wara t-twelid tat-tarbija, il-kaptan ghandu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmi twelid, jibghat kopja tar-
registrazzjoni relattiva lill-Awtorita  Marittima ta’ Malta li ghandu
jimxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal f’Malta.
  74      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Dmir tal-missier 
jew, fin-nuqqas, ta’ 
l-omm. 
Emendat:
VI. 1968.8.
286. (1) Ebda haga li hemm fl-artikolu 285 ma jehles lill-
missier, jew fin-nuqqas ta’ dan, lill-omm it-tarbija, mill-obbligu li
jaghmlu, fi zmien hamest ijiem minn dak in-nhar li jaslu Malta, id-
dikjarazzjoni tal-partikolaritajiet dwar it-twelid tat-tarbija lill-
ufficjal illi, skond fejn ikun joqghod il-missier, jew, fin-nuqqas ta’
dan, skond fejn tkun toqghod omm it-tarbija, huwa nkarigat mill-
kitba ta’ l-att ta’ twelid; u dak l-ufficjal ghandu, fuq din id-
dikjarazzjoni, jghaddi ghall-kitba ta’ l-att ta’ twelid, kemm-il darba
dan ma jkunx ga sar u gie registrat skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 285.
(2) Jekk il-partikolaritajiet li jkun fiha d-dikjarazzjoni fuq
imsemmija, jew xi wahda minnhom, ma jkunux jaqblu f’xi haga
mal-partikolaritajiet imdahhlin fl-att irregistrat, jew jekk xi wahda
mill-partikolaritajiet imnizzla fid-dikjarazzjoni hawn fuq
imsemmija tkun giet imhollija barra mill-att irregistrat, tista’ ssir
korrezzjoni fir-registru bl-awtorizzazzjoni ta’ wiehed mill-
Vizitaturi ta’ l-atti nutarili, illi ghandu jiffirma wkoll dik il-
korrezzjoni.
Trabi misjuba. 
Emendat: 
XXI. 1933.5;
XXXI. 1965.8.
287. (1) Meta tinsab tarbija ghadha titwieled, l-ufficjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-lok li fih it-tarbija tkun
instabet, ghandu, bil-ghajnuna ta’ wiehed jew izjed mit-Tobba
Distrettwali tal-Gvern, jaghmel att ta’ repert, skond il-Formula D
fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodici.
(2) F’dan l-att l-ufficjal fuq imsemmi ghandu jdahhal dawn il-
partikolaritajiet - l-eta  milli tidher u s-sess tat-tarbija, l-isem
moghti lilha minnu, il-lok fejn it-tarbija nstabet, il-persuna li
f’idejha tinghata jew l-istitut li fih tigi mqieghda, jekk it-tarbija
ghandhiex xi marka li tidher, ix-xorta ta’ lbies u kull hag‘ohra li
tkun instabet fuq il-persuna tat-tarbija.
(3) Dan l-att ghandu jigi wkoll ipprezentat lid-Direttur ghar-
registrazzjoni, bhal fil-kaz ta’ att ta’ twelid.
L-atti ta’ twelid 
ghandhom jigu 
pprezentati ghar-
registrazzjoni.
288. L-ufficjal li jkun kiteb att ta’ twelid jew ta’ repert ghandu,
fi zmien jumejn minn dak in-nhar li jaghmel dak l-att jew repert,
jipprezentah lid-Direttur ghar-registrazzjoni.
Jekk, wara r-
registrazzjoni, il-
paternita  tat-tarbija 
illegittima tigi 
stabbilita. 
Emendat:
XXXI. 1965. 18.
289. (1) Jekk, wara li att ta’ twelid ta’ tarbija illegittima jkun
gie rregistrat minghajr tismija ta’ isem il-missier, il-paternita  ta’
din it-tarbija tigi stabbilita b’sentenza tal-qorti jew, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 280, it-tarbija tigi maghrufa minn
missierha b’att pubbliku, l-isem tal-missier illegittimu jista’, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, jigi mnizzel b’annotazzjoni fil-
margini tar-registru.
 (2) L-istess japplika jekk, wara r-registrazzjoni ta’ att ta’
repert, jinsab min huma l-genituri tat-tarbija misjuba, sew bil-mezz
ta’ dikjarazzjoni li huma jaghmlu, kemm b’sentenza tal-qorti.
Adozzjoni jew 
legittimazzjoni. 
Emendat:
XXI. 1962. 9.
290. (1) Il-legittimazzjoni ta’ tifel illegittimu ghandha
titnizzel ukoll fir-registru b’annotazzjoni fil-margini, u, meta l-
artikolu 125(3) ghandu jghodd, l-adozzjoni ta’ kull persuna
ghandha titnizzel fir-registru permezz ta’ l-immarkar imsemmi
f’dak is-subartikolu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        75
(2) Fil-kaz ta’ legittimazzjoni, ghandu jinghad fl-annotazzjoni
jekk il-legittimazzjoni saritx bi zwieg wara, jew b’digriet tal-qorti
kompetenti.
(3) Ir-registrazzjoni tal-legittimazzjoni ta’ persuna li l-att tat-
twelid taghha mhux irregistrat fir-Registru Pubbliku, ghandha ssir
fi ktieb li jinzamm ghaldaqshekk, u, f’kull registrazzjoni bhal dik,
ghandhom jitnizzlu dawk il-partikolaritajiet kollha li huma
mehtiega sabiex isir att ta’ twelid, jew dawk minnhom li jkunu
maghrufa.
Dokumenti li 
ghandhom 
jingiebu. 
Emendat: 
XXI. 1962.10.
291. (1) Kull min jitlob li ssir xi wahda mill-annotazzjonijiet
imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan, ghandu jaghti lid-
Direttur kopja awtentika ta’ l-att pubbliku, tas-sentenza jew tad-
digriet dwar id-dikjarazzjoni gudizzjarja tal-paternita  jew
maternita , jew tal-legittimazzjoni.
(2) Fil-kaz ta’ legittimazzjoni bi zwieg wara, jekk dan iz-zwieg
ikun gie rregistrat, ghandha ssir riferenza ta’ din ir-registrazzjoni
fl-annotazzjoni: jekk iz-zwieg ma jkunx gie rregistrat, l-
annotazzjoni ma ssirx jekk il-parti li titlobha ma taghtix lid-
Direttur dokument li juri c-celebrazzjoni taz-zwieg.
Legittimazzjoni bi 
zwieg wara.
292. Jekk il-legittimazzjoni ta’ tifel illegittimu ssir bi zwieg
wara, u dan iz-zwieg isir qabel ma jigi rregistrat l-att ta’ twelid ta’
dak it-tifel, l-att ta’ twelid tat-tifel jista’ jigi mill-ewwel miktub
bhallikieku kien tifel legittimu.
Sub-titolu III
FUQ L-ATTI TAZ-ZWIEG
Partikolaritajiet ta’ 
att ta’ zwieg. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.3;
XXX.1995.3.
293. Meta jsir zwieg, il-partijiet li hekk jizzewgu ghandhom
jaghmlu jew jiehdu hsieb li jsir att skond il-Formula E fit-Taqsima
II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodici, illi ghandu jkun fih -
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid, id-
dokument ta’ l-identita  u l-lok tar-residenza tal-
mizzewgin;
(c) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid u lok tar-
residenza tax-xhieda li jkunu dehru fit-tieg;
(d) l-isem u l-kunjom tal-missier, u l-isem, il-kunjom u
kunjom xbubiet l-omm tal-mizzewgin;
(e) il-gurnata, ix-xahar u s-sena, u l-knisja, kappella jew
lok iehor li fihom ikun sar it-tieg;
(f) dikjarazzjoni tac-celebrazzjoni taz-zwieg iffirmata
miz-zewg partijiet, jew jekk iz-zwieg isir bi prokura
mill-prokuratur u mill-parti l-ohra, fil-prezenza u bil-
kontrofirma ta’ ufficjal tar-Registru taz-Zwieg jew ta’
persuna ohra awtorizzata ghal hekk mir-Registratur
taz-Zwieg.
  76      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Konsenja ta’ l-att 
taz-zwieg. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23.
294. L-att taz-zwieg ghandu, malli jkun kompletat u ffirmat, jigi
konsenjat ghar-registrazzjoni lill-persuna li minnha tkun
kontrofirmata d-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 293(f), u dik il-
persuna ghandha ma’ l-ewwel opportunita  tiehu dawk il-passi
kollha li jkunu mehtiega ghar-registrazzjoni tieghu mid-Direttur.
Registrazzjoni ta’ 
decizjonijiet, 
dikjarazzjonijiet u 
projbizzjonijiet li 
jolqtu zwieg. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23;
III.1994.10. 
295. (1) Kull sentenza jew decizjoni ohra moghtija minn qorti
kompetenti li biha zwieg registrat ikun annullat jew ikun milqut l-
istat li jirrizulta minnu, ghandha, fuq it-talba ta’ kull persuna, tigi
registrata b’annotazzjoni fil-margini tar-registru.
(2) Il-persuna li taghmel it-talba ghandha taghti lid-Direttur
kopja awtentika tas-sentenza jew decizjoni ohra rilevanti.
(3) Id-Direttur ghandu wkoll jirregistra, b’annotazzjoni fil-
margini ta’ att dwar zwieg registrat, kull dikjarazzjoni maghmula
minn mara mizzewga fuq il-Formula Q ikkonsenjata minnha skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(5), kif ukoll kull reverzjoni ghal
kunjom xbubitha jew kull projbizzjoni ta’ l-uzu ta’ kunjom zewgha
msemmija f’nota ta’ separazzjoni persunali bejn il-mizzewgin
registrata skond l-artikolu 62A, u referenza ghad-data u ghall-post
fejn ikun sar iz-zwieg ghandha ssir f’kull nota ta’ registrazzjoni
bhal dik.
Sub-titolu IV
FUQ L-ATTI TAL-MEWT
Avviz ta’ mewt 
mit-tabib, 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
296. (1) Meta tmut persuna, it-tabib jew kirurgu li kien jaraha
fl-ahhar marda taghha, jekk ikun jaf huwa nnifsu jew jigi mgharraf
minn xi haddiehor illi dik il-persuna mietet, ghandu, minghajr
dewmien, jaghti avviz bil-miktub ta’ dik il-mewt, skond il-Formula
F fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodici, lill-ufficjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt, u jsemmi d-dar jew lok iehor
fejn dik il-persuna mietet, il-kagun tal-mewt, u l-hin li fih grat il-
mewt.
(2) Dan it-tabib jew kirurgu jista’ jaghti l-avviz f’idejn xi hadd
ta’ l-eta  minn tal-familja tal-mejjet sabiex jintbaghat lill-ufficjal
hawn fuq imsemmi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux, jekk il-
mejjet ikun wahda mill-persuni illi, wara l-mewt taghhom, mhux,
skond l-artikolu 235, mehtieg l-att tal-mewt ghall-finijiet ta’ dan il-
Kodici.
minn membri tal-
familja.
297. Fil-kaz ta’ mewt ta’ persuna li ma kinitx taht il-kura ta’
tabib jew kirurgu, ikun dmir il-membri tal-familja u tas-sefturi tal-
mejjet kif ukoll ta’ kull persuna li tkun toqghod fid-dar jew lok
iehor fejn tkun grat il-mewt, jew li jkollha t-trigija ta’ dik id-dar
jew lok, li jaghtu avviz ta’ dik il-mewt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        77
Certifikat ta’ 
persuna li titqies li 
hi mejta. 
Mizjud: 
LIV. 1974. 8.
298. (1) Jekk wara li ma tkunx baqghet tidher persuna ssir
inkjesta mill-magistrat u l-magistrat li jaghmel l-inkjesta jkun tal-
fehma li, wara li jkunu tqiesu c-cirkostanzi kollha kif il-persuna ma
baqghetx tidher il-konkluzjoni tkun li l-persuna hi x’aktarx mejta,
f’dak il-kaz kopja tal-process verbal, ghandha tintbaghat mill-
magistrat li jaghmel l-inkjesta lill-ufficjal inkarigat mill-kitba ta’ l-
att tal-mewt u dak l-ufficjal ghandu, fi zmien jumejn minn meta
jircievi l-kopja tal-process verbal, jikteb skond il-Formula G fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodici, att tal-mewt
provvizorju tal-persuna li l-fatt li ma tkunx baqghet tidher ikun gie
stabbilit bil-process verbal. L-istess ufficjal ghandu, fi zmien
jumejn minn meta jkun ghamel il-kitba ta’ l-imsemmi att tal-mewt
provvizorju, jibghatu lid-Direttur ghar-registrazzjoni.
(2) L-att tal-mewt provvizorju jsir finali wara li tghaddi sena
mid-data tar-registrazzjoni.
(3) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu l-magistrat li jaghmel l-
inkjesta ghandu jindika fil-process verbal il-partikolaritajiet kollha
msemmijin fl-artikolu 301(a), (b), (c) u (d) u l-hin, id-data u l-post
li x’aktarx fihom dik il-persuna ma tkunx baqghet tidher.
Certifikat ta’ 
assenti meqjus 
bhala mejjet. 
Mizjud: 
LIV. 1974.8. 
Emendat:
LVIII. 1974.68.
299. (1) Jekk l-assenza ta’ persuna tissokta ghal zmien ta’ sitt
snin wara d-dhul fil-pussess provvizorju jew jekk l-assenza tkun
giet dikjarata b’sentenza kif provdut taht l-artikolu 223 u dik il-
persuna ma tkunx wahda li dwar il-mewt taghha ma japplikawx id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 234 skond l-artikolu 235, f’dak il-
kaz il-werrieta ta’ l-assenti, sew bit-testment jew bil-ligi, jew il-
werrieta taghhom, jew xi persuna interessata jew l-Avukat Generali
jistghu jaghmlu talba lill-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja fil-gzira
fejn l-assenti kien l-ahhar jirrisjedi sabiex tordna lill-ufficjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-att tal-mewt, li jikteb u jibghat lid-Direttur
ghar-registrazzjoni fi zmien erbat ijiem minn dik it-talba, certifikat
tal-mewt ta’ l-assenti skond il-Formula G fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodici.
(2) L-assenti jitqies li jkun miet fil-gurnata li fiha nstemghet l-
ahhar ahbar dwaru, u dik id-data u l-partikolaritajiet l-ohra kollha
msemmija fl-artikolu 301, meta jkunu maghrufa, ghandhom
jitnizzlu fl-att tal-mewt.
Jekk l-assenti jigi 
lura wara l-hrug ta’ 
certifikat finali tal-
mewt. 
Mizjud:
LIV. 1974.8.
300. Meta certifikat finali tal-mewt ikun gie miktub u registrat
skond l-artikolu 298 jew 299 u l-persuna li l-mewt taghha tkun giet
hekk registrata wara tigi lura jew tigi ppruvata l-ezistenza taghha,
ghandhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 226.
Partikolaritajiet ta’ 
l-att tal-mewt. 
Emendat: 
XXI. 1936.6; 
XXII. 1939.5; 
XXXI. 1965.8;
XXX. 1995.4.
301. L-ufficjal imsemmi fl-artikolu 296, meta, b’kull mod li
jkun, ikun ircieva informazzjoni dwar il-mewt ta’ persuna, ghandu,
wara li jizgura ruhu minn dik il-mewt, jikteb, fi zmien jumejn minn
dak in-nhar li hekk ikun ircieva dik l-informazzjoni, att skond il-
Formula G fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ din il-Kodici illi
ghandu jkun fih il-partikolaritajiet li gejjin:
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identita , l-eta , il-
lok ta’ fejn twieled u fejn kien joqghod, tal-mejjet;
  78      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(c) l-isem u l-kunjom ta’ missier u omm il-mejjet, u jekk
dawn humiex hajjin jew mejtin;
(d) l-isem u l-kunjom tar-ragel jew tal-mara, jekk il-
persuna mejta kienet mizzewga, jew armel jew armla;
(e) il-hin, il-gurnata, ix-xahar, is-sena u l-lok li fihom il-
persuna mietet, u fejn giet jew fejn ghandha tigi
midfuna;
(f) il-kagun tal-mewt.
Setgha ta’ l-ufficjal 
biex jigbor taghrif.
302. L-ufficjal fuq imsemmi, sabiex jigbor jew jara jekk humiex
sewwa il-partikolaritajiet imsemmija fl-ahhar artikolu qabel dan
ghandu l-istess setghat li fl-artikolu 277 huma moghtija lill-ufficjal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tat-twelid.
Dmirijiet ta’ l-
ufficjali ta’ 
sptarijiet, ecc.
303. (1) L-ufficjal superjuri ta’ kull sptar, ospizju, jew istitut
iehor ta’ karita  pubblika, ghandu jfittex li jigbor il-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 301(b), (c), u (d), dwar kull persuna li tkun
giet milqugha fl-istitut li tieghu huwa jkollu t-trigija, minn x’hin
din il-persuna tigi hemm milqugha.
(2) Dan ighodd ukoll ghall-ufficjal superjuri ta’ kull habs, dwar
kull prigunier.
(3) Il-Pulizija ghandha taghti lill-ufficjali fuq imsemmija dik l-
ghajnuna li tkun tinhtieg sabiex jistghu jharsu d-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghall-
isptarijiet jew habsijiet militari jew navali.
Mewt fuq il-bahar. 
Emendat: 
XXII. 1939.6; 
IX. 1971.3;
XI. 1973.377; 
XVII. 1991.81.
304. (1) Meta xi persuna tmut fuq il-bahar, abbord ta’
bastiment irregistrat f’Malta, il-kaptan ghandu, fi zmien erbgha u
ghoxrin siegha, inizzel fil-gurnal ta’ abbord nota tal-fatt ta’ dik il-
mewt bil-partikolaritajiet imsemmijin fl-artikolu 301.
(2) Meta bastiment bhal dak jasal f’Malta, l-Awtorita
Marittima ta’ Malta ghandha tibghat kopja ta’ dik in-nota lill-
ufficjal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt fil-Belt Valletta, u
dan ghandu, bla dewmien, jaghmel l-att tal-mewt ta’ dik il-persuna. 
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment bhal dak f’Malta ma ssirx fi
zmien tliet xhur wara l-imsemmija mewt, il-kaptan ghandu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmija mewt, jibghat kopja
tar-registrazzjoni relattiva lill-Awtorita  Marittima ta’ Malta li
ghandha timxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal
f’Malta.
L-atti tal-mewt 
ghandhom jigu 
pprezentati ghar-
registrazzjoni.
305. L-ufficjal li jikteb att ta’ mewt, ghandu, fi zmien jumejn
minn dak in-nhar li jikteb dak l-att, jipprezentah lid-Direttur ghar-
registrazzjoni.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        79
Ezercizzju tal-
funzjonijiet 
moghtija lid-
Direttur. 
Mizjud: 
VI.1968.11. 
Emendat: 
XXXI.1986.4. 
Sostitwit: 
III.1994.11.
306. (1) Kull ufficjal li jkollu l-grad ta’ Duttur fil-Ligijiet u
jew warrant biex jezercita l-professjoni ta’ avukat jew warrant
biex jezercita l-professjoni ta’ nutar pubbliku u li jkun jaqdi
dmirijietu fir-Registru Pubbliku jista’ jezercita l-funzjonijiet kollha
jew kull wahda mill-funzjonijiet li taht xi disposizzjonijiet ta’ dan
il-Kodici jew ta’ xi ligi ohra huma moghtija lid-Direttur tar-
Registru Pubbliku u dik il-ligi ghandha tiftiehem skond hekk.
(2) Fl-ezercizzju ta’ kull funzjoni tali, l-imsemmi ufficjal
ikollu l-istess setghat u l-istess obbligi kif inhuma moghtija jew
imposti lid-Direttur, minghajr pregudizzju ghad-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (4).
(3) Il-kliem "iffirmati mid-Direttur" jew kliem ta’ effett simili,
b’riferenza ghal certifikati ta’ l-istat civili, ghandhom jittiehdu li
jinkludu kull sigill, emblema jew firma maghmula jew processati
b’mezzi fotografici, bl-istampa jew f’kull ghamla ohra fid-
diskrezzjoni tad-Direttur kif ukoll awtentikati bil-firma ta’ l-
ufficja1 li johrog ic-certifikati li jkun awtorizzat ghal dak il-ghan
mid-Direttur.
(4) Fl-ezercizzju tal-funzjonijiet taghhom taht dan il-Kodici
jew xi ligi ohra, l-ufficjali msemmija f’dan l-artikolu jkunu suggetti
ghall-awtorita , direzzjoni u kontroll ta’ Assistent Direttur hekk
delegat mid-Direttur tar-Registru Pubbliku u f’dan l-artikolu
msejjah bhala Deputat Direttur:
Izda l-ezercizzju tas-setghat tad-Deputat Direttur taht dan l-
artikolu ghandu jkun minghajr pregudizzju ghall-awtorita  assoluta
tad-Direttur.
(5) Id-Direttur tar-Registru Pubbliku ghandu jkun l-unika
persuna kompetenti biex jirraprezenta f’kull kapacita  lir-Registru
Pubbliku f’kull proceduri legali taht dan il-Kodici jew xi ligi ohra.
  80      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA I
FUQ IL-JEDDIJIET FUQ 1L-BENI
TIT LU I
Beni mobbli jew 
immobbli.
Il-hwejjeg kollha illi jistghu jkunu l-oggett ta’ proprjeta
Sub-titolu I
FUQ IL-BENI IMMOBBLI
308. Huma immobbli minnhom infishom -
a)
(b in-nixxighat ta’ l-ilma;
( ) il-kanali maghmulin ghat-tmexxija ta’ l-ilma gewwa
(d is-sigar imhawlin fl-art;
( ) il-frottijiet ta’ l-art jew tas-sigar, sakemm m’humiex
(f kull haga mobbli mghaqqda ma’ fond bil-hsieb li
tibqa’ haga wahda mieghu ghal dejjem.
kien hemm hsieb iehor, dik il-haga titqies li tkun hekk
imghaqqda ma’ fond, meta hija mwahhla b’xi metall
tistax tigi maqlugha minghajr ksur jew hsara tal-haga
nfisha jew tal-fond.
isiru mobbli.
309. (c , ( ),  e)  ( ) ta’ l-
mill-art, mis-sigra jew mill-bini, ghalkemm ikunu ghadhom ma
ngarrewx band’ohra:
Izda, il-frottijiet ta’ l-art jew tas-sigar, ukoll qabel ma jigux
maqlugha jew maqtugha, jitqiesu bhala mobbli ghall-finijiet ta’ l-
ukoll meta huma l-oggett ta’ bejgh jew ta’ xi trasferiment iehor,
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        81
bhala hwejjeg maghzula mill-art jew mis-sigra, u li ghandhom
ikunu mifruda minnhom.
Hwejjeg immobbli 
minhabba 1-haga li 
maghha ghandhom 
x’jaqsmu.
310. Huma immobbli minhabba l-haga li ghandhom x’jaqsmu
maghha:
(a) id-dirett dominju inkella l-jedd tal-padrun dirett fuq il-
fond moghti b’cens, u l-utili dominju inkella l-jedd
tac-censwalist fuq l-istess fond;
(b) il-jedd ta’ uzufrutt, jew ta’ uzu ta’ immobbli u l-jedd
ta’ abitazzjoni;
(c) is-servitujiet predjali;
(d) kull azzjoni biex tittiehed jew tintalab lura haga
immobbli jew xi wiehed mill-jeddijiet imsemmijin fil-
paragrafi (a),  (b) u (c); jew biex immobbli jigi
ddikjarat li ma jaqa’ taht ebda wiehed minn dawk il-
jeddijiet; jew biex jintalab wirt jew sehem minnu, jew
il-legittima jew xi sehem iehor ta’ hwejjeg ta’ wirt
moghti mil-ligi.
Tifsir ta’ "haga 
immobbli".
311. Fil-kelmiet "haga immobbli" jew "hwejjeg immobbli" u l-
kelma "immobbli", minghajr ebda zieda jew hag‘ohra li tillimita t-
tifsir taghhom, jidhlu sew l-immobbli minnhom infishom, kemm il-
hwejjeg li jitqiesu bhala immobbli minhabba l-haga li ghandhom
x’jaqsmu maghha
Sub-titolu II
FUQ IL-BENI MOBBLI
Ben mobbli.
titbiddel is-sustanza taghhom, jistghu jmorru wahidhom jew
jingarru minn banda ghal ohra, huma mobbli minnhom infishom,
ukoll jekk dawk il-hwejjeg ikunu jaghmlu flimkien kollezzjoni jew
stock ta’ kummerc.
Materjal li gej 
minn hatt ta’ bini.
313. ll-materjal li gej minn hatt ta’ bini, jew migbur sabiex bih
jittalla’ bini gdid, huwa mobbli sakemm ma jigix uzat fit-tlugh ta’
bini.
Bastimenti, ecc.
kostruzzjonijiet ohra li jzommu f’wicc l-ilma huma wkoll mobbli.
Azzjonijiet jew 
interessi 
f’socjetajiet 
kummercjali, ecc.
315. Dawn li gejjin huma mobbli ghaliex hekk tqishom il-ligi:
(a) l-azzjonijiet jew interessi f’socjetajiet kummercjali
jew industrjali, ukoll jekk dawn is-socjetajiet ikollhom
beni immobbli taghhom; f’dan l-ahhar kaz, dawn l-
azzjonijiet jew interessi jitqiesu mobbli ghal kull
wiehed mis-socji u ghaz-zmien biss li tibqa’ s-socjeta ;
(b) ir-renti perpetwi jew il-vitalizji, maghduda l-kapitali
bollali u l-krediti ghal imghaxijiet fuq kapitali
mqeghdin fil-fond li kien hawn fl-imghoddi taht l-isem
  82      h       
ta’ Massa Frumentarja, basta li dawn ir-renti perpetwi,
kapitali bollali u krediti ma jkunux soggetti ghal
(c b’mod generali, l-obbligazzjonijiet, l-azzjonijiet, ukoll
jekk ipotekarji, u l-jeddijiet kollha, li ma jitqisux bhala
titolu qabel dan.
Tifsir ta’ "beni jew 
"oggetti mobb1i" 
jew "sustanza 
316. Fil-kelmiet "beni jew hwejjeg mobbli", "oggetti mobbli",
bniedem, minghajr zieda jew hag‘ohra li tillimita t-tifsir taghhom
jidhlu sew il-hwejjeg mobbli minnhom infishom, kemm ukoll il-
tqishom il-ligi.
Tifsir ta’ "mobbli". (1) Hekk ukoll, fil-kelma "mobbli" uzata f’ligi, minghajr
minnhom infishom, kemm ukoll il-hwejjeg li hekk tqishom il-ligi.
( ) Izda, il-kelma "mobbli", jekk uzata f’disposizzjoni tal-
hagar fin, oggetti ta’ metall prezzjuz jew hwejjeg li huma l-oggett
ta’ kummerc; lanqas ma jidhlu l-hwejjeg meqjusa bhala mobbli
Tifsir ta’ 
"ghamara".
(1) Fil-kelma "ghamara" tidhol il-ghamara kollha tad-dar,
dar.
( ) Izda, ma jidhlux kollezzjonijiet ta’ kotba, ta’ kwadri, jew
Tifsir tal-kelmiet 
"mill-ghatba tad-
319. Fil-kelmiet "mill-ghatba tad-dar ‘l gewwa" jidhlu l-hwejjeg
hagar fin, mill-oggetti ta’ metall prezzjuz li jservu ghat-tizjin tal-
persuna jew biex jintlibsu, mill-oggetti li jinsabu fid-dar bla hsieb
dokumenti taghhom ikunu jinsabu fid-dar.
TIT LU II
A
Proprjet . 320. a  hija l-jedd li wiehed igawdi u li jiddisponi
uzu ipprojbit mil-ligi.
Hadd ma jista’ 
jitlaq minn idejh il-
proprjet  tieghu. 
Emendat:
321. Hadd ma jista’ jigi mgieghel jitlaq minn idejh il-proprjet
tieghu jew ihalli li haddiehor jaghmel uzu minnha, hlief ghal skop
pubbliku, u bil-hlas ta’ indennizz gust.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        83
Is-sid ta’ haga 
ghandu jedd 
jitlobha lura minn 
ghand kull 
pussessur.
322. (1) Bla hsara ta’ fejn il-ligi tghid xort’ohra, is-sid ta’
haga ghandu jedd jitlobha lura minghand kull pussessur.
(2) Il-pussessur li, wara li jkun gie nnotifikat bit-talba
gudizzjarja ghar-radd tal-haga, ma jkomplix, b’eghmil tieghu
nnifsu, fil-pussess ta’ dik il-haga, hu obbligat, bi spejjez tieghu, li
jerga’ jakkwista l-pussess taghha ghall-attur, jew, jekk ma jkunx
jista’ jaghmel hekk, li jhallsu taghha daqs kemm tiswa, kemm-il
darba l-attur ma jaghzilx li jdur kontra l-pussessur attwali.
Min ghandu l-
proprjeta  ta’ l-art 
ghandu wkoll dik 
ta’ dak kollu li jkun 
fuq jew taht l-art.
323. Kull min ghandu l-proprjeta  ta’ l-art, ghandu wkoll dik ta’
l-area ta’ fuqha, u ta’ dak kollu li jinsab fuq jew taht wicc l-art; hu
jista’ jaghmel fuq l-art tieghu kull bini jew tahwil, kif ukoll taht l-
art, kull bicca xoghol jew tahfir, u jiehu minnhom kull prodott li
jistghu jaghtu, izda, bla hsara tad-disposizzjonijiet dwar is-
Servitujiet Predjali taht it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb
ta’ dan il-Kodici u kull disposizzjoni ohra ta’ ligi dwar
fortifikazzjonijiet jew opri ohra ta’ difiza.
Il-bini, ecc., fuq 
jew taht l-art 
jinghadd tas-sid.
324. Kull bini, tahwil, jew bicca xoghol, sew fuq jew taht l-art,
jinghaddu, sakemm ma jigix ippruvat il-kuntrarju, li gew
maghmula mis-sid bi flusu, u li huma tieghu, izda dan bla hsara tal-
jeddijiet li haddiehor ikun akkwista.
Is-sid jista’ 
jgieghel lill-gar juri 
b’sinjali l-limiti 
tal-fondi taghhom.
325. Kull sid jista’ jgieghel lill-gar jaghmel, bi spejjez komuni,
sinjali li jidhru u li jibqghu, biex juru l-limiti tal-fondi taghhom li
jmissu ma’ xulxin.
Is-sid jista’ jaghlaq 
il-fond tieghu.
326. Kull sid jista’ jaghlaq il-fond tieghu, bla hsara ta’ kull
servitù  li ghaliha jkollu jedd haddiehor.
Il-beni bla sid 
huma tal-Gvern ta’ 
Malta.
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
1975.
327. Il-beni bla sid huma tal-Gvern ta’ Malta.
T  III
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ UZUFRUTT, TA’ UZU U TA’ ABITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-UZUFRUTT
X’inhu l-uzufrutt.
taghhom haddiehor ghandu l-proprjeta , bl-obbligu li jzomm is-
sustanza taghhom sew fil-materja kemm fil-ghamla.
Meta fl-uzufrutt 
ikun hemm 
hwejjeg li wiehed 
ma jistax jinqeda 
bihom bla ma 
jikkunsmahom.
329. Jekk fl-uzufrutt ikun hemm hwejjeg li wiehed ma jistax
jinqeda bihom minghajr ma jikkunsmahom, bhal flus, qmugh, jew
xorb, l-uzufruttwarju ghandu jedd jinqeda bihom bl-obbligu li
jhallas kemm jiswew fuq stima li ssir taghhom fil-bidu ta’ l-
uzufrutt; fin-nuqqas ta’ din l-istima, huwa jista’ jaghzel jew li jrodd
hwejjeg fl-istess kwantita  u ta’ l-istess kwalita , inkella li jhallas is-
siwi taghhom bil-prezz li jkun miexi fiz-zmien li jispicca l-uzufrutt.
  84      h       
L-uzufrutt hu 
maghmul mil-ligi 
bniedem.
330. L-uzufrutt jigi stabbilit jew mil-ligi jew mir-rieda tal-
bniedem; f’dan it-tieni kaz, jekk l-uzufrutt hu ta’ hwejjeg
maghmul b’att inter vivos
mill-waqt li l-att jigi insinwat fir-Registru Pubbliku, fuq talba ta’
wiehed mill-interessati jew tan-nutar li jkun ircieva l-att.
(2 In-nota ghall-insinwa ta’ l-att ghandu jkun fiha l-ismijiet
tal-partijiet kif migjuba f’dak l-att, id-data u x-xorta ta’ l-att, u
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar ir-Registru Pubbliku, u ghandha
tkun iffirmata min-nutar li jkun ircieva l-att.
jigi maghmul taht 
kondizzjoni, ghal 
jew favur ta’ zewg 
persuni partikolari 
331. (1)
jew ghal zmien determinat.
( ) Jista’ jigi maghmul favur ta’ persuna wahda partikolari jew
(3 Meta l-uzufrutt hu maghmul favur ta’ izjed minn persuna
wahda sabiex igawduh wahda wara l-ohra, l-uzufrutt isehh biss
l-ewwel uzufruttwarju.
§
Il-frottijiet imissu 
lill-uzufruttwarju.
L-uzufruttwarju ghandu jedd ghal kull xorta ta’ frottijiet,
sew naturali, industrjali, jew civili, illi tista’ taghti l-haga li taghha
Frottijiet naturali, 
industrjali u civili.
(1) Huma frottijiet naturali dawk li l-art taghti minnha
annimali, u dak li jaghtu l-barrieri tal-gebel jew il-minjieri. 
( ) Huma frottijiet industrjali ta’ fond dawk illi jittiehdu bil-
(3 Huma frottijiet civili l-kera ta’ beni mikrija, ic-cnus, l-
imghaxijiet ta’ kapitali, u r-renti ta’ kull sena.
industrjali 
mdendlin fil-
maqlugha mill-
eghruq.
(1) Il-frottijiet naturali jew industrijali mdendlin fil-
uzufrutt, imissu lill-uzufruttwarju, bla hsara tas-sehem li jmiss lill-
bidwi li jahdem l-art bi shab.
2)
maqlugha mill-eghruq fiz-zmien li fih jispicca l-uzufrutt, imissu
lis-sid, bla hsara tas-sehem li jista’ jmiss lill-bidwi li jahdem l-art
tieghu ghall-koltivazzjoni.
Il-frottijiet civili 
gurnata b’gurnata.
335.
jmissu lill-uzufruttwarju skond ma jkun iz-zmien ta’ l-uzufrutt
tieghu.
336. Il-lawdemji ta’ l-enfitewsi jmissu lill-uzufruttwarju.
vitalizju.
337.
hlasijiet li jaghlqu minn gurnata ghal ohra matul iz-zmien ta’ l-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        85
uzufrutt tieghu; izda huwa ghandu jrodd kull ma jkun dahhal zejjed
bil-quddiem.
Meta fl-uzufrutt 
ikun hemm 
hwejjeg li bil-ftit 
il-ftit jitgharrqu bl-
uzu.
338. Jekk fl-uzufrutt ikun hemm hwejjeg illi, minghajr ma jigu
kkunsmati minnufih, jistghu bil-ftit il-ftit jitgharrqu bl-uzu, l-
uzufruttwarju ghandu jedd jinqeda bihom ghall-uzu li ghalih huma
mahsuba, u hu ma jkollux iroddhom, fi tmiem l-uzufrutt, hlief fl-
istat li fih ikunu jinsabu, basta li ma jkunux tgharrqu b’qerq jew bi
htija tieghu.
Sigar tal-frott.
imkissra b’xi accident, imissu lill-uzufruttwarju, bl-obbligu li
jaghmel ohrajn flokhom.
L-uzufruttwarju 
jista’ jciedi t-
tgawdija tal-jedd 
tieghu.
340. L-uzufruttwarju jista’ jcedi t-tgawdija tal-jedd tieghu sew
b’titolu gratuwitu kemm oneruz.
Il-kiri tal-beni 
jibqa’ jsehh.
341. Il-kiri tal-beni jibqa’ jsehh ukoll wara li jispicca l-uzufrutt,
kemm-il darba dan il-kiri jkun sar taht kondizzjonijiet gusti u ghal
zmien ta’ mhux aktar minn tmien snin, fil-kaz ta’ raba’, jew erba’
snin, fil-kaz ta’ bini, jew ghal zmien kif hu soltu skond l-uzu, fil-
kaz ta’ hwejjeg mobbli, jew ghal zminijiet iqsar miz-zminijiet hawn
fuq imsemmija rispettivament f’kaz ta’ beni li l-kiri taghhom ghal
zmien li jaqbez dak iz-zmien iqsar huwa pprojbit.
L-uzufruttwarju 
jista’ jbiegh il-
frottijiet imdendla.
342. L-uzufruttwarju jista’ wkoll ibiegh il-frottijiet mhux
maqtugha jew mhux maqlugha; u meta jigri dan, jekk l-uzufrutt
jispicca qabel il-qtugh jew il-qlugh tal-frottijiet, il-bejgh jibqa’
jsehh, u s-sid ikollu l-jedd ghall-prezz ta’ dawk il-frottijiet li jkunu
ghadhom ma nqatghux jew ma nqalghux:
Izda s-sid m’ghandux azzjoni kontra x-xerrej illi jkun hallas
lill-uzufruttwarju l-prezz ta’ dawk il-frottijiet qabel it-tmiem ta’ l-
uzufrutt.
L-uzufruttwarju 
jgawdi 1-jeddijiet 
ta’ servitujiet.
343. L-uzufruttwarju ghandu jedd igawdi, l-istess bhas-sid, kull
jedd ta’ servitù  mghaqqda ma’ fond li tieghu jkollu l-uzufrutt, u,
b’mod generali, il-jeddijiet kollha li s-sid jista’ jgawdi.
L-uzufruttwarju 
jgawdi 1-barrieri 
tal-gebel ga  
miftuha.
344. L-uzufruttwarju jgawdi wkoll il-barrieri tal-gebel li jkunu
ga  miftuha u li jkunu qeghdin jinhadmu fiz-zmien li huwa jidhol
fil-jedd ta’ l-uzufrutt; izda ma jistax jiftah barrieri godda.
L-uzufruttwarju 
m’ghandux jedd 
fuq it-tezor misjub.
345. L-uzufruttwarju m’ghandux jedd fuq it-tezor misjub matul
iz-zmien ta’ l-uzufrutt, hlief ghas-sehem li jkun imissu minnu,
skond il-ligi, talli jkun sabu.
L-eghmil tas-sid 
ma jistax ikun ta’ 
hsara ghall-
jeddijiet ta’ 1-
uzufruttwarju.
346. Is-sid ma jistax b’eghmilu, jew b’kull mod iehor, jaghmel
hsara lill-jeddijiet ta’ l-uzufruttwarju.
L-uzufruttwarju 
ma jista’jitlob ebda 
hlas ghall-
benefikati.
347. (1) L-uzufruttwarju ma jistax, fit-tmiem ta’ l-uzufrutt,
jitlob ebda hlas ghall-benefikati ta’ kull xorta li jkun ghamel,
lanqas jekk bihom ikun zdied hafna s-siwi tal-haga.
(2) Izda, dawk il-benefikati jistghu jittiehdu b’qies fil-kalkolu
tal-hsarat li l-uzufruttwarju jkollu jwiegeb ghalihom.
(3) Meta ma jkun hemm lok ghal ebda tpattija taht is-
  86      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
subartikolu (2), l-uzufruttwarju jista’ jiehu lura dawk il-benefikati
li jistghu jigu maqlugha bi profitt ghalih, u bla hsara lill-fond,
kemm-il darba s-sid ma jaghzilx li jzommha, billi jhallas lill-
uzufruttwarju somma daqs kemm dan jista’ jikseb kieku kellu
jaqlaghhom mill-fond.
L-uzufruttwarju 
jista’ jezercita kull 
azzjoni reali li 1-
ligi taghti lis-sid.
348. L-uzufruttwarju jista’ jezercita kull azzjoni reali li l-ligi
taghti lis-sid.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TA’ L-UZUFRUTTWARJU
L-uzufruttwarju 
jiehu l-hwejjeg fl-
istat li jkunu meta 
jibda l-uzufrutt.
349. (1) L-uzufruttwarju jiehu l-hwejjeg suggetti ghall-
uzufrutt fl-istat li jkunu jinsabu fil-waqt li jitnissel il-jedd ghall-
uzufrutt.
(2) Fit-tmiem ta’ l-uzufrutt, hu ghandu jroddhom fl-istat li
jkunu f’dak iz-zmien, bla hsara ta’ l-indennizz li jkollu jaghti ghall-
hwejjeg li jkunu tgharrqu bi htija tieghu.
Formazzjoni ta’ l-
inventarju.
350. L-uzufruttwarju ma jistax jibda jezercita l-jeddijiet tieghu
fuq il-hwejjeg li jkunu suggetti ghall-uzufrutt qabel ma jaghmel
inventarju ta’ dawk il-hwejjeg, li ghandu jkun fih deskrizzjoni tal-
hwejjeg mobbli bis-siwi taghhom, u ta’ l-istat ta’ l-immobbli,
kemm-il darba l-uzufruttwarju ma jkunx gie mehlus milli jaghmel
dak l-inventarju bl-att li johloq l-uzufrutt.
Kif ghandu jsir l-
inventarju.
351. (1) L-inventarju ghandu jsir quddiem is-sid, jew wara li l-
uzufruttwarju jkun sejjahlu, imqar b’ittra ufficjali, sabiex ikun
hemm.
(2) L-inventarju ghandu jsir b’att pubbliku, kemm-il darba bl-
att li johloq l-uzufrutt ma tkunx inghatat is-setgha sabiex isir
b’kitba privata, u s-sid ma jaghtix il-kunsens sabiex isir hekk.
(3) Kemm-il darba fl-att li johloq l-uzufrutt ma jkunx jinghad
xort’ohra, l-ispejjez ta’ l-inventarju jbatihom l-uzufruttwarju.
Garanzija li 
ghandha tinghata 
mill-uzufruttwarju.
352. (1) Hekk ukoll, l-uzufruttwarju ma jistax, kemm-il darba
ma jkunx gie mehlus fl-att li johloq l-uzufrutt, jibda jezercita l-
jeddijiet tieghu fuq il-hwejjeg li jkunu suggetti ghall-uzufrutt
qabe1 ma jaghti garanzija li jgawdi dawk il-hwejjeg hekk suggetti
bhala missier tajjeb tal-familja, li jrodd il-hwejjeg mobbli u s-siwi
tal-hwejjeg imsemmijin fl-artikolu 329, u li jaghmel tajba l-hsarat
li jsiru bi htija tieghu, sew fil-hwejjeg mobbli kemm immobbli.
(2) Is-somma tal-garanzija, ghall-finijiet ta’ l-iskrizzjoni
ipotekarja, titqies fuq is-somma tal-kapitali li ghandhom jinghataw
f’idejn l-uzufruttwarju, jew li jintraddu lilu matul l- uzufrutt, fuq
is-siwi tal-hwejjeg mobbli, u fuq kemm jistghu jiswew it-tiswijiet
ta’ l-immobbli, illi x’aktarx ikunu mehtiega fiz-zmien ta’ hames
snin, u illi, skond il-ligi, ghandhom isiru mill-uzufruttwarju.
(3) Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tnaqqas din is-somma; u
f’dak il-kaz, jekk mis-somma tal-garanzija ma jifdal xejn jew jekk
is-somma tal-garanzija ssir mhix bizzejjed qabel it-tmiem ta’ l-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        87
uzufrutt, l-uzufruttwarju ghandu jaghti garanzija gdida, u, fin-
nuqqas ta’ din, ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 355.
Min mhux obbligat 
jaghti garanzija.
353. Izda, mhumiex obbligati jaghtu garanzija -
(a) dawk li l-uzufrutt taghhom gej mil-ligi;
(b) il-bejjiegh jew id-donatur li jkun zamm ghalih l-
uzufrutt;
(c) l-uzufruttwarju ta’ hwejjeg amministrati jew li
ghandhom ikunu amministrati minn haddiehor.
Zmien li fih jitlob 
garanzija.
354. Is-sid jista’ jitlob il-garanzija, meta mehtiega, sew qabel
kemm fiz-zmien ta’ sena wara li l-uzufruttwarju jkun beda jezercita
l-jeddijiet tieghu fuq il-hwejjeg li jkunu suggetti ghall-uzufrutt;
wara li taghlaq is-sena hawn fuq imsemmija, is-sid ma jkollux jedd
jitlob il-garanzija hlief jekk jipprova li l-istat jew l-imgieba ta’ l-
uzufruttwarju tbiddlu b’mod li b’hekk l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet tieghu hija mqieghda f’periklu.
Meta l-
uzufruttwarju 
jonqos li jaghti 
garanzija.
355. Jekk l-uzufruttwarju jonqos li jaghti garanzija, meta
mehtiega, fiz-zmien moghti mill-qorti, din, fuq talba tas-sid, tahtar
persuna kompetenti sabiex tamministra l-hwejjeg li jkunu suggetti
ghall-uzufrutt, fl-interess sew tas-sid kemm ta’ l-uzufruttwarju. 
L-amministratur 
ghandu jbigh il-
hwejjeg mobbli, 
ecc.
356. L-amministratur ghandu jbigh il-hwejjeg mobbli u
jimpjega bl-imghax il-prezz li jdahhal mill-bejgh taghhom; ghandu
wkoll jimpjega kull somma ohra ta’ flus li tkun tinsab fil-
patrimonju ta’ l-uzufrutt jew li tidhol minn radd ta’ kapitali matul
iz-zmien ta’ l-uzufrutt.
L-amministratur 
jista’ jitbieghed 
mir-regola 
stabbilita  f1-
artikolu 356.
357. (1) L-amministratur jista’, bil-kunsens tas-sid u ta’ l-
uzufruttwarju, jitbieghed mir-regola stabbilita fl-ahhar artikolu
qabel dan.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, ghal raguni tajba, fuq talba tas-sid jew
ta’ l-uzufruttwarju, tiddispensa mill-bejgh tal-hwejjeg mobbli, jew
tordna li l-flus jigu impjegati xort’ohra minn kif hemm imsemmi fl-
ahhar artikolu qabel dan, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir bla
hsara ta’ l-interessi tal-konvenut.
Setgha tal-qorti 
meta l-
uzufruttwarju ma 
jsibx garanzija.
358. Jekk l-uzufruttwarju jiddikjara bil-gurament li ma setax
isib garanzija, il-qorti tista’ tordna li dar u l-ghamara mehtiega
ghall-abitazzjoni u ghall-uzu personali tieghu nnifsu u tal-familja
tieghu jigu kkunsinnati lilu, minghajr garanzija, bl-obbligu li
jroddhom fit-tmiem ta’ l-uzufrutt.
Dmir ta’ l-
amministratur li 
jaghti kont.
359. (1) L-amministratur ghandu jaghti, kull sena, kont ta’ l-
amministrazzjoni tieghu lill-uzufruttwarju, u jhallas lilu l-bilanc.
(2) Fit-tmiem ta’ l-amministrazzjoni, l-amministratur ghandu
jaghti kont sew lis-sid kemm lill-uzufruttwarju.
Tnehhija ta’ 1-
amministratur.
360. L-amministratur jista’, f’kull zmien, jigi mnehhi ghal
raguni tajba, fuq talba tas-sid jew ta’ l-uzufruttwarju.
L-uzufruttwarju 
jista’ jiehu f’idejh 
l-
amministrazzjoni.
361. L-uzufruttwarju jista’, f’kull zmien, jaghti garanzija u
jiehu f’idejh l-amministrazzjoni tal-beni.
  KAP. 16.      KODICI CIVILI
lill-uzufruttwarju.
F’ebda kaz id-dewmien fil-ghoti tal-garanzija ma jtellef
frottijiet imissu lilu minn kif jibda l-jedd ta’ l-uzufrutt.
suggetti ghal 
363.
It-tiswijiet straordinarji jmissu lis-sid, izda dawn it-tiswijiet imissu
ma jkunux saru t-tiswijiet ordinarji, fosthom ukoll dawk li kienu
Tiswijiet  364.
travi, u t-tigdid ghal kollox tal-bjut, ta’ torgien, jew ta’ cangar ta’
Hlas lura ta’ 
mill-uzufruttwarju 
jmissu lis-sid.
(1)
lis-sid jaghmel it-tiswijiet li jmissu lilu; izda, jekk is-sid ma jkunx
li taghtih is-setgha jaghmilhom huwa, u li jitlob minghand is-sid,
minghajr imghaxijiet, basta li dawk it-tiswijiet ikunu ghadhom utili
Izda l-uzufruttwarju jkollu biss jedd jitlob lura l-hlas ta’
zmien tat-talba, kemm-il darba hu ma jaghtix lis-sid kont ta’ l-
ispiza, fi zmien sitt xhur minn dak in-nhar li jkunu tlestew it-
( )
xahrejn, ma jiddikjarax li jrid jattakkah.
irid jaghmel it-
straordinarji.
(1)
hu ghandu jedd jiehu lura minghand l-uzufruttwarju, matul l-
( )
fiha l-kont ta’ dik in-nefqa jkun gie appruvat mill-uzufruttwarju,
Tigrif ta’ bicca 
minhabba qdumija, 
367. Id-disposizzjonijiet tal-ahhar zewg artikoli qabel dan
jew taqa’ bicca minn bini li jkun accessorju mehtieg ghat-tgawdija
l-oggett principali ta’ l-uzufrutt.
2 Sabiex jigi stabbilit jekk il-bicca mwaqqa’ tal-bini, li jkun
jittiehed qies mhux biss ghal fejn dik il-bicca kienet iddestinata,
meqjusa man-nefqa li kienet tkun mehtiega li kieku l-bini kollu
L-uzufruttwarju 
jhallix lis-sid 
368.
mod li jgib l-anqas xkiel lill-uzufruttwarju, it-tiswijiet u x-
Nefqa li tmiss lill- 369. In-nefqa ghat-tibjid ta’ bini, jew ghat-tnaddif ta’ bjar
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        89
tmiss lill-uzufruttwarju.
lis-sid.
jigu mniffdin mad-drenagg pubbliku jew ma’ sfog iehor, kif ukoll
in-nefqa ghall-hatt ta’ bini li jkun jinsab f’perikolu ta’ tigrif, tmiss
lis-sid; u jekk l-uzufruttwarju jkun imgieghel jaghmel dawk ix-
xoghlijiet, hu jista’ jdur kontra s-sid.
L-uzufruttwarju 
ghandu jhallas ic-
cens, ecc.
370. L-uzufruttwarju ghandu jhallas ic-cens u pizijiet ohra ta’
kull sena li jkun hemm fuq il-fond.
L-uzufruttwarju ta’ 
fond partikolari 
wiehed jew izjed 
mhux obbligat 
ghall-hlas tal-
pizijiet li jkun 
hemm fuqhom.
371. L-uzufruttwarju ta’ fond partikolari wiehed jew izjed mhux
obbligat ghall-hlas tad-djun li ghalihom xi wiehed minn dawk il-
beni jkun ipotekat, lanqas hu obbligat ghall-hlas ta’ ebda renta li
jkun hemm fuqhom; u jekk hu jigi mgieghel ihallas, ikollu jedd idur
kontra s-sid.
L-uzufruttwarju ta’ 
assi ghandu jhallas 
il-manteniment, ir-
renta, ecc.
372. (1) L-uzufruttwarju ta’ assi shih, jew ta’ sehem ta’ assi,
huwa obbligat ihallas, fil-proporzjon tat-tgawdija tieghu, u
minghajr jedd li jitlobhom lura, is-somom li ghandhom jinghataw
ghall-manteniment, ir-renti perpetwi jew vitalizji, u l-imghaxijiet
tad-djun li jkun hemm fuq l-assi.
(2) Meta jmissu jithallas kapital, jekk l-uzufruttwarju jkun irid
johrog minn tieghu s-somma, din ghandha tintradd lilu mis-sid,
minghajr imghax, fit-tmiem ta’ l-uzufrutt.
(3) Jekk l-uzufruttwarju ma jkunx irid johrog minn tieghu din
is-somma, is-sid jista’ jhallas jew bi flusu, u, f’dan il-kaz, l-
uzufruttwarju ghandu, matul l-uzufrutt, jaghtih l-imghaxijiet fuq
dawk il-flus, inkella, bil-bejgh ta’ bicca mill-bini li jkun suggett
ghall-uzufrutt, daqs kemm ikun jilhaq id-dejn.
Spejjez ta’ kawzi 
dwar l-uzufrutt, 
ecc.
373. (1) L-ispejjez tal-kawzi dwar l-uzufrutt biss, imissu lill-
uzufruttwarju.
(2) L-ispejjez tal-kawzi dwar il-proprjeta  biss, imissu lis-sid.
(3) L-ispejjez tal-kawzi sew dwar l-uzufrutt kemm ukoll dwar
il-proprjeta  ghandhom jithallsu mis-sid; izda l-uzufruttwarju
ghandu jghaddi lis-sid l-imghax fuqhom matul l-uzufrutt.
Fatti li bihom 
wiehed jiehu jew 
jidhol f’beni taht 
uzufrutt.
374. L-uzufruttwarju ghandu, taht piena tal-hlas tad-danni,
jgharraf lis-sid, minghajr dewmien, b’kull att li bih haddiehor
juzurpa jew jaghmel hsara lill-jeddijiet tas-sid.
Uzufrutt fuq 
annimal wiehed 
jew izjed li 
flimkien ma 
jaghmlux merhla,
375. Jekk l-uzufrutt ikun fuq annimal wiehed jew izjed, li
flimkien ma jaghmlux merhla, u dawn l-annimali jinqerdu minghajr
htija ta’ l-uzufruttwarju, dan m’ghandux lejn is-sid hlief l-obbligu
li jaghtih kont tal-glud taghhom jew ta’ kemm jiswew.
jew fuq merhla.
fuq merhla, u din tinqered kollha minghajr htija ta’ l-uzufruttwarju.
(2) Izda, jekk il-merhla ma tinqeridx kollha, l-uzufruttwarju hu
obbligat iqieghed ohrajn minflok l-irjus meqruda, izda mhux izjed
min-numru ta’ l-annimali mwielda mill-bidu ta’ l-uzufrutt u li
jkunu ghadhom fil-pussess tieghu u ta’ dawk li jitwieldu wara li l-
merhla tkun bdiet tonqos min-numru li kien fiha fil-bidu.
90      h    
Sigurt  ta’ 
ghall-uzufrutt.
(1)
jonqos milli jassigurah, huwa jwiegeb ghat-telfa tal-bastiment u
( )
mehlus, sa’ l-ammont ta’ l-assigurazzjoni, billi jciedi lis-sid kull
dejjem ghall-uzufruttwarju.
III. FUQ KIF JISPICCA L-UZUFRUTT
uzufrutt.
L-uzufrutt jispicca -
a bil-mewt ta’ l-uzufruttwarju;
b bl-eghluq taz-zmien li ghalih ikun gie maghmul;
c bil-konsolidazzjoni jew bil-ghaqda f’wahda u l-istess
sid;
d billi ma jsirx uzu mill-jedd ghal zmien ta’ tletin sena;
e bit-telfa ghal kollox tal-haga li fuqha l-uzufrutt ikun
Tmiem ta’ l-
li l-uzufruttwarju 
379. L-uzufrutt jista’ jispicca wkoll billi l-uzufruttwarju
jew billi jhallihom jitgharrqu minhabba nuqqas ta’  tiswijiet
( ) a
cirkostanzi, minflok ma tiddikjara l-uzufrutt mitluf ghal kollox, jew
taht il-kondizzjoni li jhallas kull sena lill-uzufruttwarju, jew lil
ta’ l-uzufrutt.
3 L-uzufruttwarju, kif ukoll kull wiehed mill-kredituri tieghu,
radd tal-beni hawn fuq imsemmija, billi joffri li jaghmel it-tiswijiet
obbligazzjoni fiz-zmien li jigi moghti mill-qorti, basta li l-offerta
talba tas-sid, jew fi zmien hmistax-il gurnata minn dak in-nhar li s-
Iz-zmien ta’ 
favur ta’ korp 
380.
jistax ikun ta’ izjed minn tletin sena; u jekk l-uzufrutt jigi maghmul
ikun jiswa biss ghal tletin sena.
persuna ohra tasal 
a
381.
et , idum ghal dak iz-zmien kollu, ukoll jekk dik il-persuna tmut
a
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        91
jew favur ta’ zewg 
persuni jew izjed 
flimkien.
382. L-uzufrutt maghmul favur ta’ zewg persuni jew izjed
flimkien, skond l-artikoli 738 u 739, ma jispiccax hlief bil-mewt
tal-persuna li tmut l-ahhar, u s-sehem ta’ kull wahda minn dawn il-
persuni li tmut qabel l-ohrajn, jizdied ma’ l-ishma ta’ dawk li
jibqghu hajjin.
Bejgh tal-haga 
suggetta ghal 
uzufrutt.
383. Il-bejgh tal-haga suggetta ghall-uzufrutt ma jgib ebda tibdil
fil-jedd ta’ l-uzufruttwarju; u huwa jibqa’ jgawdi l-uzufrutt, kemm-
il darba ma jkunx irrinunzja ghalih.
1l-kredituri ta’ 1-
uzufruttwarju 
jistghu jitolbu li 
rinunzja ghall-
uzufrutt tigi 
ddikjarata nulla. 
384. Il-kredituri ta’ l-uzufruttwarju jistghu jitolbu li tigi
ddikjarata nulla r-rinunzja ghall-uzufrutt, li l-uzufruttwarju jkun
ghamel bi hsara taghhom.
Jekk tinqered bicca 
biss tal-haga 
suggetta ghal 
uzufrutt.
385. Jekk il-haga suggetta ghall-uzufrutt tinqered biss f’bicca, l-
uzufrutt jibqa’ jsehh fuq il-bicca li tifdal.
Jedd ta’ l-
uzufruttwarju fuq 
1-art jew il-
materjal ta’ bini li 
jiggarraf.
386. (1) Jekk l-uzufrutt ikun maghmul fuq bini biss, u dan il-
bini jiggarraf minhabba qdumija jew jigi meqrud b’accident, l-
uzufruttwarju ma jkollux jedd ghat-tgawdija ta’ l-art jew tal-
materjal.
(2) Izda, jekk l-uzufrutt kien maghmul fuq fond, li minnu dak
il-bini ma kienx jaghmel hlief sehem, l-uzufruttwarju ghandu jedd
igawdi l-art, u jista’ jinqeda bil-materjal, sew biex itella’ mill-gdid
il-bini li jkun waqa’, jew biex isewwi partijiet ohra tal-fond suggett
ghall-uzufrutt.
(3) F’kull wiehed mill-kazijiet hawn fuq imsemmija, jekk il-
bini ma jigix meqrud, jew ma jiggarrafx hlief f’bicca, l-
uzufruttwarju jibqa’ fil-jedd li jgawdi l-art u l-materjal.
Meta 1-uzufrutt 
ikun ta’ bastiment 
li ma jistax 
jissewwa.
387. Meta l-uzufrutt ikun ta’ bastiment, u dan il-bastiment ikun
fi stat li ma jistax jissewwa, l-uzufrutt jispicca.
L-uzufrutt ta’ renta 
jew kreditu ma 
jispiccax bir-radd 
tal-kapital.
388. L-uzufrutt ta’ renta jew ta’ kreditu ma jispiccax bir-radd
tal-kapital; l-uzufruttwarju jista’ jimpjega mill-gdid dak il-kapital
jew, skond il-kaz, jitlob li jarga’ jigi mpjegat bi profitt ghalih.
Sub-titolu II
FUQ L-UZU U L-ABITAZZJONI
Kif jinkisbu u 
jintilfu l-jeddijiet 
ta’ uzu u ta’ 
abitazzjoni.
389. Il-jeddijiet ta’ uzu u ta’ abitazzjoni jinkisbu u jintilfu l-
istess bhall-jedd ta’ uzufrutt.
Il-ghoti tal-
jeddijiet ta’ uzu u 
ta’ abitazzjoni 
ghandu jsir b’att 
pubbliku.
390. Il-jeddijiet ta’ uzu u ta’ abitazzjoni ma jistghux jigu
moghtija lis-sid hlief b’att pubbliku, u dawn il-jeddijiet ma jibdewx
isehhu kontra t-terzi qabel ma l-att jigi iskritt fir-Registru Pubbliku,
fuq talba ta’ wahda jew ohra mill-partijiet interessati, jew tan-nutar
li jkun ircieva l-att. In-nota ta’ l-iskrizzjoni ta’ l-att ghandha ssir
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330(2).
  92      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta fl-att ma 
jinghadx sa fejn 
jasal il-jedd ta’ uzu 
jew ta’ abitazzjoni.
391. Jekk il-limiti tal-jedd ta’ uzu jew ta’ abitazzjoni ma jigux
stabbiliti fl-att li johloq dan il-jedd, ghandhom jitharsu r-regoli
migjubin fl-artikoli li gejjin.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
uzu".
392. (1) L-uzu huwa l-jedd reali li wiehed jinqeda bil-haga ta’
haddiehor, jew li jiehu l-frottijiet taghha, izda biss sakemm hu
mehtieg ghall-bzonnijiet tieghu nnifsu u tal-familja tieghu. 
(2) Il-jedd ta’ uzu ta’ dar huwa l-istess bhall-jedd ta’
abitazzjoni.
(3) Il-jedd ta’ uzu ta’ hwejjeg li jigu kkunsmati bl-uzu jitqies
bhala uzufrutt.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
abitazzjoni".
393. L-abitazzjoni huwa l-jedd reali li wiehed joqghod flimkien
mal-familja tieghu u skond il-kondizzjonijiet tieghu, f’dar li tkun
ta’ haddiehor.
Tifsir ta’ "familja". 394. Ghall-finijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan, fil-kelma
"familja" jidhlu wkoll it-tfal imwielda wara l-bidu tal-jedd ta’ uzu
jew ta’ abitazzjoni, ghad li l-persuna li lilha jkun gie moghti dak il-
jedd ma kinitx mizzewga fiz-zmien li jkun beda dak il-jedd, kif
ukoll it-tfal naturali li jkunu gew maghrufa, it-tfal adottivi, u s-
sefturi.
Inventarju u 
garanzija.
395. (1) Dak li lilu jigi moghti l-jedd ta’ uzu jew ta’
abitazzioni ghandu jaghmel inventarju u jaghti garanzija bhal fil-
kaz ta’ uzufrutt.
(2) Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, taghti l-helsien mill-
obbligu tal-garanzija.
Min ghandu dan il-
jedd ghandu jimxi 
bhal missier tajjeb 
ta’ familja.
396. Dak li ghandu l-jedd ta’ uzu jew ta’ abitazzjoni ghandu
jgawdih bhal missier tajjeb ta’ familja.
Dmirijiet ta’ dak li 
ghandu t-tgawdija.
397. (1) Jekk dak li ghandu l-jedd ta’ uzu ta’ fond, jikkonsma
l-frottijiet kollha tieghu, jew, jekk ghandu l-jedd ta’ abitazzjoni,
jokkupa d-dar kollha, huwa ghandu jhallas ic-cnus u l-pizijiet l-
ohra ta’ kull sena fuq il-fond, l-ispejjez biex tinhadem l-art, u
ghandu jaghmel it-tiswijiet ordinarji bhall-uzufruttwarju.
(2) Izda, jekk jiehu bicca biss mill-frottijiet, jew jokkupa bicca
biss mid-dar, ghall-hlas fuq imsemmi johrog sehem skond ma jkun
igawdi.
Jekk il-frottijiet ma 
jkunux aktar mill-
bzonn ta’ dak li 
jkollu l-jedd ta’ l-
uzu.
398. (1) Jekk il-frottijiet li soltu jaghti l-fond ma jkunux aktar
minn kemm jihtieg dak li jkollu l-uzu tieghu, dan ghandu l-jedd
jitlob li l-fond jigi moghti f’idejh.
(2) Izda, jekk hu ma jkollux bzonn hlief ta’ bicca mill-frottijiet,
m’ghandux jedd jitlob hlief dak is-sehem ta’ frottijiet in natura; u,
f’dak il-kaz, l-amministrazzjoni tal-fond tibqa’ f’idejn is-sid, u ma
jkunx hemm lok ghall-obbligu tal-garanzija u ta’ l-inventarju.
Il-jeddijiet ta’ uzu 
u ta’ abitazzjoni 
ma jistghux jigu 
ceduti, ecc.
399. Il-jeddijiet ta’ uzu u ta’ abitazzjoni ma jistghux jigu ceduti
jew jinghataw b’kiri, u m’humiex suggetti ghad-djun ta’ dak li
jkollu dawk il-jeddijiet.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        93
Titolu IV
FUQ 1S-SERVITUJIET PREDJALI
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
X’inhija servitù .
fuq fond ta’ haddiehor, sabiex isir uzu minn dan il-fond ta’
haddiehor jew sabiex ma jithalliex li sidu juza minnu kif irid.
(2) Il-fond li fuqu jkun hemm is-servitù  jissejjah fond serventi;
u l-fond li ghall-vantagg tieghu s-servitù  tigi mahluqa jissejjah il-
fond dominanti.
Kif tinholoq is-
servitù .
401. Is-servitujiet jinholqu mil-ligi, jew mill-fatt tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IS-SERVITUJIET MAHLUQA MIL-LIGI
Servitujiet 
mahluqa ghall-
utilita  pubblika jew 
privata.
402. (1) Is-servitujiet mahluqa mil-ligi ghall-utilita  pubblika
huma stabbiliti minn ligijiet jew regolamenti specjali.
(2) ll-ligi tohloq ukoll servitujiet ghall-utilita  privata; u dawn
is-servitujiet huma dawk stabbiliti bid-disposizzjonijiet li gejjin ta’
dan is-sub-titolu.
§  I. FUQ IS-SERVITUJIET LI JIGU MILL-POSIZZJONI TAL-LOK
Dmirijiet ta’ sidien 
il-fondi.
403. (1) Il-fondi f’invell aktar baxx huma suggetti lejn il-fondi
f’invell oghla li jilqghu l-ilmijiet u hwejjeg ohra li minn dawn
inixxu jew jaqghu wahidhom, minghajr il-fatt tal-bniedem.
(2) Is-sid tal-fond aktar fil-baxx ma jista’ jaghmel ebda haga li
tista’ zzomm dik in-nixxiegha jew twaqqigh.
(3) Is-sid tal-fond aktar fil-gholi ma jista’ lanqas jaghmel ebda
haga li taghmel izjed gravuza s-servitù  tal-fond aktar fil-baxx. 
Nixxiegha ta’ ilma.
jinqeda biha kif irid, bla hsara ta’ xi jedd li s-sid tal-fond aktar fil-
baxx ikun kiseb bis-sahha ta’ xi titolu jew tal-preskrizzjoni.
Ilma ghaddej fit-
triq pubblika.
405. (1) Is-sid tal-fond aktar fil-gholi jista’ jsewwaq ghall-
fond tieghu l-ilma li jghaddi minn fuq it-triq pubblika, bi
preferenza fuq dak tas-sid tal-fond li jinsab aktar fil-baxx.
(2) Fil-kaz ta’ sidien li l-fondi taghhom ikunu qeghdin f’invell
wiehed, kull wiehed minn dawn is-sidien jista’ jsewwaq ghall-fond
tieghu l-ilma li jghaddi minn dak in-nofs tat-triq li jmiss ma’ dak il-
fond.
  94      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta  l-ilma hu 
mehtieg ghall-uzu 
tal-bniedem, ecc.
406. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux jekk wiehed mis-sidien ikun jinhtieg l-ilma ghall-uzu tal-
bniedem, jew biex jisqi annimali jew biex isaqqi sigar li soltu
jissaqqew; f’dan il-kaz, il-jedd ta’ preferenza fuq ohrajn li jkunu
jridu l-ilma ghal hag‘ohra, imiss -
(a) lill-persuna li tihtieg l-ilma ghall-uzu tal-bniedem;
(b) lill-persuna li tihtieg l-ilma ghax-xorb ta’ l-annimali;
(c) lill-persuna li tihtieg l-ilma ghat-tisqija tas-sigar.
§  II. FUQ IL-HITAN U FOSSIJIET LI JIFIRDU FOND MINN IEHOR 
TA’ MA’ GENBU
Hajt divizorju. 
Emendat: 
LV. 1975.4.
407. Il-hajt li qieghed biex jaqsam bini minn bini iehor, jew bini
minn fond ta’ xorta ohra, ghandu jkun ta’ hxuna ta’ mhux anqas
minn tmienja u tletin centimetru.
Kif ghandu 
jinbena.
408. Il-hajt li jaqsam zewg btiehi, gonna jew ghelieqi, jista’
jinbena tas-sejjieh, izda ghandu jkun -
Gholi. (a) gholi tliet metri u nofs, jekk ikun bejn zewg btiehi, jew
bejn zewg gonna illi fihom l-aktar li jkun hemm sigar
tal-laring jew tal-lumi;
(b) gholi zewg metri u erbghin centimetru, jekk ikun bejn
zewg gonna illi fihom ikun hemm l-aktar sigar ta’
xorta ohra minn dawk hawn fuq imsemmija; u
(c) gholi metru u nofs, jekk ikun bejn zewg ghelieqi.
Ta’ min jitqies li 
huwa l-hajt 
divizorju.
409. (1) Jekk ma jkunx hemm sinjal jew prova ohra li juru l-
kuntrarju, il-hajt li qieghed biex jaqsam bini minn bini iehor jitqies
li huwa komuni sal-quccata, u, meta dan il-bini u l-iehor ma jkunux
ta’ gholi wiehed, sa metru u tmenin centimetru minn fejn wiehed
mill-bini jibda biex ikun aktar gholi.
(2) Il-bicca tal-hajt li taqbez metru u tmenin centimetru fuq l-
gholi tal-bini l-aktar baxx, titqies li hija tas-sid tal-bini aktar gholi.
(3) Jekk min-naha wahda jkun hemm bini, u, min-naha l-ohra
bitha, gnien jew ghalqa, il-hajt jitqies li hu kollu ta’ sid il-bini.
Hitan li jaqsmu 
btiehi, gonna jew 
ghelieqi.
410. (1) Il-hajt li qieghed biex jaqsam btiehi, gonna, jew
ghelieqi, jitqies ukoll komuni, fin-nuqqas ta’ sinjal jew ta’ prova
ohra li turi l-kuntrarju.
(2) Jekk il-hajt jaqsam btiehi, gonna jew ghelieqi, li qeghdin
wahda f’invell aktar gholi minn dak ta’ l-ohra, il-bicca tal-hajt li,
meta jittiehed b’qies il-fond aktar baxx, taqbez il-gholi
rispettivament imsemmi fl-artikolu 408 titqies li hija ta’ sid il-fond
aktar gholi.
Tiswijiet ta’ hajt 
komuni.
411. (1) Ghat-tiswijiet jew ghat-tlugh mill-gdid ta’ hajt
komuni ghandhom johorgu sehem dawk kollha li ghandhom jedd
fuqu, kull wiehed bi proporzjon tal-jedd li jkollu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        95
(2) B’dan kollu, kull komproprjetarju ta’ hajt jista’ jehles mill-
obbligu li johrog sehem ghall-ispiza tat-tiswijiet jew tlugh mill-
gdid ta’ dak il-hajt, billi jirrinunzja ghall-jedd tal-komunjoni, basta
li l-hajt komuni ma jkunx izomm bini tieghu.
(3) Dik ir-rinunzja, meta tista’ ssir, ma tehlisx lil min
jaghmilha mill-obbligu ta’ dawk it-tiswijiet jew tlugh mill-gdid ta’
bini li jkunu saru mehtiega bi htija tieghu.
Meta hajt komuni 
jaqsam bini li s-sid 
irid ihott.
412. Meta l-hajt komuni jkun izomm bini illi sidu jkun irid
ihott, dan ma jistax jehles mit-tiswijiet jew tlugh mill-gdid tal-hajt
bir-rinunzja ghall-jedd tal-komunjoni, jekk ma jaghmilx ghall-
ewwel darba dawk it-tiswijiet u xoghlijiet li jkunu mehtiega biex
jevita l-hsara li tista’ lill-gar issir bil-hatt tal-bini.
Jedd ta’ appogg.
jpoggi l-bini tieghu mal-hajt komuni, u jdahhal travi sa nofs il-
hxuna ta’ dak il-hajt.
(2) Hu jista’ wkoll iqabbad il-hitan tieghu mal-hajt komuni.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jgholli l-hajt 
komuni.
414. Kull komproprjetarju jista’ jgholli l-hajt komuni, izda
ghandu jhallas l-ispejjez mehtiega -
(a) ghat-titligh tal-hajt;
(b) biex tinzamm fi stat tajjeb ta’ tiswija l-bicca li taqbez
il-gholi tal-hajt komuni;
(c) biex isiru dawk ix-xoghlijiet li jkunu mehtiega sabiex
jerfghu l-piz li jizdied bit-titligh tal-hajt, b’mod li l-
hajt jibqa’ qawwi xorta wahda.
Jekk il-hajt komuni 
mhux tajjeb biex 
jerfa’ l-gholi li 
jizdied.
415. Jekk il-hajt komuni ma jkunx tajjeb biex jerfa’ l-gholi li
jizdied, dak li jkun irid igholli ghandu jibni l-hajt kollu mill-gdid bi
spejjez tieghu, u kwantu ghaz-zjieda fil-hxuna, ghandu jibniha fuq
l-art tieghu.
Il-parti li tgholli l-
hajt komuni 
twiegeb ghall-
hsara lejn il-gar.
416. F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg
artikoli qabel dan, min igholli l-hajt huwa obbligat ukoll ihallas
lill-gar kull hsara li dan jista’ jbati minhabba t-titligh jew il-bini
mill-gdid tal-hajt.
Il-gar jista’ jikseb 
il-jedd tal-
komunjoni tal-
bicca li tizdied fil-
hajt komuni.
417. Il-gar li ma jkunx hareg sehem ghat-titligh ta’ hajt komuni
jista’ jikseb il-jedd tal-komunjoni tal-gholi li jizdied billi jhallas
nofs ta’ kemm ikun sewa biex sar, u nofs is-siwi ta’ l-art li tkun
ittiehdet ghaz-zjieda tal-hxuna, jekk ikun il-kaz.
Is-sid jista’ 
jaghmel komuni 
hajt li jmiss mal-
fond tieghu.
418. (1) Kull sid jista’ wkoll jaghmel komuni, kollu jew bicca
minnu, hajt li jmiss mal-fond tieghu, billi jhallas lil sid dan il-hajt
in-nofs ta’ kemm jiswa kollu, jew in-nofs ta’ kemm tiswa l-bicca li
hu jkun irid jaghmel komuni, u n-nofs ta’ kemm tiswa l-art li fuqha
l-hajt ikun mibni, u billi jaghmel ukoll ix-xoghlijiet li jkunu
mehtiega sabiex ma ssirx hsara lill-gar.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghall-
bini li qieghed ghall-uzu pubbliku.
  96      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Xoghlijiet fil-hajt 
komuni jew fuqu, 
jew depozitu ta’ 
demel ecc., mal-
hajt komuni.
419. Ebda wiehed mill-girien ma jista’ -
(a) jaghmel, minghajr il-kunsens tal-gar l-iehor, hofor fil-
korp ta’ hajt komuni;
(b) iwahhal jew ipoggi mal-hajt komuni, minghajr il-
kunsens tal-gar l-iehor, xi bicca xoghol gdida, inkella,
jekk dan ma jkunx irid, minghajr qabel ma jkun
stabbilixxa, b’periti, il-mezzi mehtiega sabiex dik il-
bicca xoghol gdida ma tkunx ta’ hsara ghall-jeddijiet
tal-gar l-iehor;
(c) iqieghed demel jew hwejjeg ohra korrozivi jew niedja
b’mod li jmissu mal-hajt komuni;
(d) jigma ma’ hajt komuni, trab jew hwejjeg ohra,
minghajr ma jiehu l-hsieb mehtieg sabiex dan il-gmigh
ma jaghmilx b’rass jew xort’ohra, hsara lill-gar l-
iehor.
Tiswija ta’ hitan li 
jaqsmu btiehi, ecc.
420. Kull persuna tista’ ggieghel lill-gar taghha johrog sehem
mill-ispejjez tal-bini jew ta’ tiswija ta’ hitan li jaqsmu btiehi,
gonna, jew ghelieqi, sal-gholi msemmi fl-artikolu 408, billi
jittiehed qies tax-xorta u ta’ l-invell tal-fond tal-konvenut.
Bini jew tiswija ta’ 
hajt li jaqsam zewg 
fondi mhux ta’ 
gholi wiehed.
421. Meta hajt jaqsam zewg fondi li jkunu wiehed izjed gholi
mill-iehor, is-sid tal-fond izjed gholi ghandu jbati l-ispiza kollha
tal-bini u tat-tiswija tal-hajt sa l-invell tal-fond tieghu: il-bicca tal-
hajt minn dak l-invell sa’ l-gholi msemmi fl-artikolu 408 ghandha
tinbena u tissewwa bi spejjez tat-tnejn.
Meta l-gar ma 
jkunx irid johrog 
sehmu ghall-ispiza 
tal-bini jew tiswija 
ta’ hajt.
422. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 418, jekk, fil-
kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan, il-gar li ma
jkunx irid johrog sehem mill-ispiza tal-bini jew tat-tiswija tal-hajt,
hu jista’ jehles mill-hlas ta’ dan is-sehem billi jcedi nofs l-art li
fuqha l-hajt li jaqsam ghandu jinbena, u jirrinunzja ghall-jedd
tieghu ta’ komunjoni f’dak il-hajt.
Meta zewg sulari 
jew izjed jew parti 
ta’ bini mhumiex 
ta’ sid wiehed.
423. Meta zewg sulari jew izjed, jew partijiet ohra ta’ bini jkunu
ta’ diversi sidien, is-sehem li ghandu johrog kull wiehed mis-sidien
ghall-ispiza tat-tiswijiet jew bini mill-gdid li jkun mehtieg, ghandu
jigi meqjus skond il-vantagg li l-bicca ta’ kull wiehed minnhom tal-
fond tiehu minn dawk it-tiswijiet jew bini mill-gdid.
Servitujiet qodma 
dwar hajt gdid 
komuni.
424. Meta hajt komuni jew dar jinbnew mill-gdid, jibqghu
jsehhu s-servitujiet attivi jew passivi wkoll kwantu ghall-hajt gdid
jew dar gdida, basta li dawn is-servitujiet ma jsirux izjed gravuzi, u
dan il-bini mill-gdid isir qabel ma jkun inkiseb il-jedd tal-
preskrizzjoni.
Aperturi f’hitan 
divizorji.
425. Ebda wiehed mill-girien ma jista’, minghajr il-kunsens ta’
l-iehor, jaghmel twieqi jew aperturi ohra fil-hajt divizorju. 
Is-sidien ta’ sulari 
jistghu jaghmlu 
gallariji, ecc., fil-
hajt ta’ barra.
426. Meta s-sulari ta’ dar ikunu ta’ diversi sidien, kull wiehed
mis-sidien jista’, fil-hajt ta’ barra tas-sular tieghu, jaghmel
gallariji, twieqi, bibien jew aperturi ohra, basta li b’daqshekk ma
tigix imnaqqsa s-sahha ta’ dak il-hajt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        97
Titligh ta’ hajt 
divizorju jekk il-
bini ghandu tarag li 
jaghti ghall-bejt.
427. (1) Dak li min fil-bini tieghu ghandu tarag li jiehu ghall-
bejt, ghandu jgholli, spejjez tieghu, il-hajt divizorju sa metru u
tmenin centimetru mill-invell tal-bejt.
(2) Il-bicca tal-hajt li tizdied ’il fuq mill-invell tal-bejt ghandha
tkun ta’ l-istess hxuna tal-hajt divizorju minn dak l-invell ’l-isfel.
(3) Jekk kull wiehed miz-zewg girien ghandu tarag li jiehu
ghall-bejt tieghu, kull wiehed minnhom jista’ jgieghel lill-iehor
johrog in-nofs ta’ l-ispiza mehtiega biex jitgholla l-hajt divizorju
kif jinghad hawn fuq.
Il-girien ma jistghu 
jaghmlu ebda hsara 
fil-hajt divizorju.
428. Kull wiehed mill-girien ghandu jaghmel fil-fond tieghu
dawk ix-xoghlijiet li jkunu mehtiega sabiex ma ssir ebda hsara fil-
hajt divizorju bil-gwiebi jew latrini li jkun hemm fil-fond tieghu
jew bin-nixxiegha ta’ ilma jew ta’ hmieg.
Foss bejn zewg 
fondi jinghadd 
komuni ghaz-zewg 
sidien.
429. Fin-nuqqas ta’ xi titolu jew sinjal li juri l-kuntrarju, kull
foss bejn zewg fondi, jekk jigi ppruvat li huwa ta’ proprjeta  privata,
jitqies li huwa proprjeta  komuni bejn is-sidien ta’ dawk il-fondi.
Sinjali li juru li l-
foss mhux komuni.
430. Jekk it-trab li jinqala’ mit-thaffir ta’ foss, jew il-materjal li
jingama’ fih matul iz-zmien ta’ tliet snin, jinsab fuq naha wahda
biss tal-foss, dan hu sinjal li l-fond mhux komuni, u l-foss jinghadd
li hu ta’ dak biss li man-naha tal-fond tieghu t-trab jew il-materjal
migmugh ikun jinsab.
Meta l-foss iservi 
ghan-nixxiegha 
minn fondi ta’ sid 
wiehed biss.
431. Jekk il-foss iservi biex jilqa’ n-nixxiegha ta’ l-artijiet ta’
sid wiehed biss, dan hu sinjal li l-foss mhux komuni.
Tiswija ta’ foss in 
komun.
432. Foss in komun ghandu jinzamm fi stat tajjeb bi spejjez tas-
sidien kollha:
Izda, wiehed jista’ jehles minn dan il-piz billi jirrinunzja
ghall-jedd ta’ komunjoni.
Sigar fuq il-linja 
tal-konfini bejn 
zewg fondi.
433. Is-sigar li jkunu fuq il-linja tal-konfini bejn zewg fondi
jinghaddu, fin-nuqqas ta’ prova li turi l-kuntrarju, li huma komuni;
u kull wiehed mill-girien jista’ jitlob li dawn is-sigar jigu
maqlughin jew maqtughin, jekk jipprova li l-hsara li jistghu
jaghmlu lill-fond tieghu hija akbar mill-gid li jista’ jiehu minnhom
huwa nnifsu.
§  III. FUQ IL-BOGHOD LI GHANDU JINZAMM F’XI KAZIJIET
Bini ta’ hitan ecc., 
fuq il-linja tal-
konfini ta’ fondi.
434. Kull persuna ghandha jedd tibni hajt jew bini fuq il-linja
tal-konfini tal-fond taghha, bla hsara tal-jedd tal-gar li jaghmel
komuni l-hajt kif provdut fl-artikolu 418.
Boghod li ghandu 
jithalla meta l-bini 
ma jsirx fuq il-linja 
tal-konfini.
435. (1) Ghad li l-bini ma jkunx sar fuq il-linja tal-konfini, il-
gar jista’, jekk ma jithalliex ghall-anqas il-boghod ta’ metru u nofs,
jitlob li jaghmel komuni l-hajt, u jista’ jibni sa fejn jasal il-hajt u
jpoggi mieghu, billi jhallas, ma’ nofs is-siwi tal-hajt, is-siwi ta’ l-
art li jokkupa, kemm-il darba sid l-art ma jaghzilx li johrog il-bini
tieghu, fl-istess zmien, sal-linja tal-konfini.
  98      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Jekk il-gar ma jkunx irid jinqeda b’dan il-jedd, huwa
ghandu jibni l-hajt jew bini tieghu b’mod li jkun hemm il-boghod
ta’ tliet metri mill-hajt jew mill-bini tal-parti l-ohra.
(3) Din ir-regola ghandha tithares f’kull kaz iehor meta l-bini
tal-parti l-ohra hu boghod anqas minn tliet metri mill-konfini.
(4) Il-fatt biss li dar jew hajt li ga jezistu jitghollew, jitqies bini
gdid.
Eccezzjoni. 436. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan ma
jghoddux ghall-bini maghmul ghall-uzu pubbliku, jew ghall-hitan li
jmissu ma’ pjazez jew toroq pubblici.
Tahwil ta’ sigar, 
ecc. 
Emendat: 
II. 1920.2, 3.
437. (1) Hadd ma jista’ jhawwel fil-fond tieghu sigar ta’ zokk
gholi f’boghod ta’ anqas minn zewg metri u erbghin centimetru,
jew sigar ohra f’boghod ta’ anqas minn metru u ghoxrin centimetru,
mil-linja li taqsam il-fond tieghu mill-fond tal-gar.
(2) Id-dwieli, ix-xtieli, is-sisien tal-haxix, u kull sigra ohra li
tinzamm baxxa sa gholi ta’ mhux izjed minn zewg metri u ghaxar
centimetri, jistghu jithawlu f’boghod ta’ mhux anqas minn hamsa u
erbghin centimetru mil-linja hawn fuq imsemmija.
(3) Il-gar jista’, sakemm ma jkunx ghadda z-zmien mehtieg
ghall-preskrizzjoni, jitlob li s-sigar imhawwlin f’boghod anqas, jew
li, ghalkemm ikun thalla dak il-boghod, ikunu jghamlulu hsara, jigu
maqlugha bi spejjez tas-sid.
(4) Izda, il-qorti tista’ taghti lil sid dawk is-sigar il-ghazla jew
li jaqlaghhom, jew li jaghmel, bi spejjez tieghu, fossijiet jew
xoghlijiet ohra mehtiega biex ma tkun tista’ ssir ebda hsara fil-fond
tal-gar.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux meta l-
fondi li jmissu ma’ xulxin huma mifruda b’hajt, basta li s-sigar, ix-
xtieli jew il-pjanti hawn fuq imsemmija jinzammu b’mod li ma
jaqbzux il-gholi tal-hajt.
Frieghi ta’ sigar li 
jixxabbtu ghal fuq 
il-fond tal-gar.
438. (1) Dak li fuq il-fond tieghu jixxabbtu frieghi tas-sigar
tal-gar, jista’ jgieghel lill-gar jaqtaghhom, u jista’ jiehu l-frott li
jiddendel minnhom.
(2) Barra minn dan, jekk l-eghruq jibqghu dehlin fil-fond
tieghu, jista’ jaqtaghhom huwa stess.
Thaffir ta’ bjar, 
ecc.
439. Hadd ma jista’ jhaffer fil-fond tieghu bjar, gwiebi, jew
latrini, jew jaghmel thaffir iehor ghal kull hsieb li jkun, f’boghod
ta’ anqas minn sitta u sebghin centimetru mill-hajt divizorju. 
Hsarat minhabba 
thaffir.
440. (1) Ghad illi jkun inzamm il-boghod imsemmi fl-ahhar
artikolu qabel dan, kull min jaghmel xi thaffir, iwiegeb ghall-hsarat
li b’dak it-thaffir isiru fil-bini tal-gar, kemm-il darba dak il-bini
jkun gie mibni skond id-drawwiet u r-regoli tas-sengha taz-zmien li
fih inbena.
(2) Izda, hu ma jwiegeb ghal ebda hsara, jekk it-thaffir isir
f’boghod li, fuq talba tieghu, jigi moghti mill-qorti, skond ic-
cirkostanzi, inkella, meta jsiru x-xoghlijiet illi, skond ma jkun il-
kaz, ikunu gew ordnati mill-qorti sabiex ma jsirux hsarat lill-gar. 
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        99
Kemm ghandhom 
ikunu boghod il-
katusi ta’ latrina 
jew ta’ l-ilma.
441. (1) Il-katusa ta’ latrina jew ta’ ilma li jaqa’ mill-bjut,
inkella ta’ ilma li jittella’ bil-mezz ta’ pompa jew ta’ xi makna
ohra, ghandha tkun f’boghod ta’ mill-anqas metru mill-konfini, u
dan il-boghod ghandu jitqies mill-pont l-aktar qrib tal-wicc ta’
barra ta’ dik il-katusa.
(2) Mhux mehtieg li jinzamm dak il-boghod meta jigu wzati
katusi li minnhom ma jistax jidhol umdu fil-hajt, jew meta jigu
wzati mezzi ohra li ma jhallux ighaddi dan l-umdu.
(3) Izda, kemm-il darba, ghad li jkun inzamm il-boghod
imsemmi fis-subartikolu (1), jew ikunu gew uzati l-katusi jew il-
mezzi msemmija fis-subartikolu (2), issir hsara lill-gar, sid il-katusi
ghandu jaghmel, spejjez tieghu, kull xoghol iehor mehtieg sabiex
ma tithalliex issir izjed hsara, u, jekk ikun mehtieg ukoll, ghandu
jiehu l-katusi aktar ’il boghod.
Jekk giebja tasal sa 
taht il-fond tal-gar.
442. (1) Jekk giebja tibqa’ diehla sa taht il-fond tal-gar, dan
jista’ jaghmel toqba u jinqeda bl-ilma, izda bl-obbligu li jhallas lis-
sid tal-fond li fih it-thaffir tal-giebja jkun inbeda, nofs l-ispejjez li
jkun ghamel.
(2) Kull wiehed miz-zewg girien jista’ jitlob li dik il-bicca tal-
giebja li tkun taht il-fond tieghu tigi mifruda minn dik li tkun taht
il-fond ta’ l-iehor b’hajt li ghandu jinbena, u, meta jinhtieg,
jissewwa, bi spejjez tat-tnejn.
(3) Izda, jekk il-bicca tal-giebja li tkun tinsab taht il-fond ta’
wiehed mill-girien tkun wisq akbar minn dik li tkun tinsab taht il-
fond ta’ l-iehor, il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, meta tordna l-
firda, tikkundanna lill-ewwel wiehed ihallas lill-iehor sehem, skond
ma jmissu, mis-somma li dan ta’ l-ahhar ikun nefaq ghat-thaffir ta’
dik il-giebja.
Kemm ghandu 
jkun il-boghod tat-
twieqi, ecc., mill-
hajt divizorju.
443. (1) Is-sid ta’ bini ma jistax jiftah twieqi f’boghod ta’
anqas minn sitta u sebghin centimetru mill-hajt divizorju.
(2) Fil-kaz ta’ gallariji jew opri ohra bhalhom li johorgu ’l
barra mill-hajt, il-boghod mehtieg taht is-subartikolu (1) jitqies
mil-linja ta’ barra ta’ dak il-genb tal-gallarija jew opra ohra
mahruga ’l barra, li tkun l-aktar qrib ghall-hajt divizorju, sal-linja
ta’ gewwa ta’ dan il-hajt.
Boghod tal-fran 
mill-hajt divizorju.
444. (1) Ebda persuna ma tista’ tibni fran jekk ma thallix
boghod ta’ mill-anqas tletin centimetru mill-hajt divizorju,
b’moghdija ghall-arja bejn il-hajt u l-forn.
(2) Il-fuglari ta’ kcina ghandhom ikunu boghod mill-anqas
hmistax-il centimetru mill-hajt divizorju.
§ IV . FUQ L-ISTILLICIDJU
Bini ta’ bjut.
tax-xita ma jaqax fuq il-fond tal-gar.
  100      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ MOGHDIJA U TA’ AKWEDOTT
Dhul u moghdijiet 
f’fondi.
446. Kull sid ghandu jhalli d-dhul u l-moghdija fil-fond tieghu
kull meta jinsab li dan id-dhul jew moghdija huma mehtiega sabiex
jissewwa hajt jew xi bicca xoghol ohra  tal-gar jew komuni.
Fond li m’ghandux 
hrug fuq triq 
pubblika.
447. (1) Is-sid li l-fond tieghu m’ghandux hrug fuq it-triq
pubblika, jista’ jgieghel lis-sidien tal-fondi ta’ ma’ genbu li jaghtuh
il-moghdija mehtiega, bi hlas ta’ kumpens proporzjonat ghall-hsara
li ggib dik il-moghdija.
(2) Din il-moghdija ghandha ssir f’dik il-parti fejn tkun ta’ l-
anqas hsara ghall-persuna li fuq il-fond taghha tigi moghtija.
Fond li jsir 
maghluq minn kull 
naha.
448. Jekk il-fond ikun sar maghluq minn kull naha minhabba
bejgh, tpartit, jew qasma, dawk li jkunu bieghu, partu jew qasmu
ghandhom jaghtu l-moghdija, bir-rigel, bil-bhima jew bil-karrettun,
skond il-kaz, minghajr l-ebda indennizz.
Kif jispicca jedd 
tal-moghdija.
449. Jekk il-moghdija moghtija kif jinghad hawn fuq ma tibqax
mehtiega, minhabba l-ftuh ta’ triq gdida, jew it-taghqid tal-fond
ma’ iehor li jmiss mat-triq pubblika, is-sid tal-fond serventi jista’
jitlob it-tmiem ta’ dak il-jedd ta’ moghdija billi jrodd l-indennizz li
jkun ha jew billi ma jissoktax jiehu l-hlas ta’ kull sena li jkun gie
miftiehem.
Jedd ghall-
akwedott.
450. (1) Dak li ma jistax jircievi ilma fil-fond tieghu minn
ghejjun jew depoziti ohra ta’ ilma pubbliku, hlief minn fuq raba’ ta’
haddiehor, jista’ jgieghel lis-sidien ta’ dan ir-raba’ jaghtuh, bil-
mod li jkun ghalihom ta’ l-anqas hsara, il-jedd ta’ l-akwedott,
b’kumpens proporzjonat ghall-hsara.
(2) Hu ma jistax igieghel lil dawk is-sidien biex ihalluh
jaghmel kanali godda, kemm-il darba huma jaghtuh li jghaddi l-
ilma mill-kanali li jkun hemm; f’dan il-kaz il-kumpens jigi meqjus
fuq kemm ikunu jiswew dawk il-kanali u fuq l-ispejjez mehtiega
ghall-ewwel tiswija taghhom, u dak li jinqeda bihom jibqa’
obbligat li johrog sehem mill-ispejjez mehtiega sabiex jinzammu fi
stat tajjeb, kif provdut fl-artikolu 452.
L-azzjoni ghall-
kumpens hija 
suggetta ghall-
preskrizzjoni.
451. L-azzjoni ghall-hlas tal-kumpens taht l-artikoli 447 u 450
hija suggetta ghall-preskrizzjoni: u l-jedd tal-moghdija jew ta’ l-
akwedott jibqa’ jsehh, ghad illi l-azzioni ghall-hlas tal-hsara ma
tkunx tista’ izjed tigi ezercitata.
Hrug ta’ sehem 
ghat-tiswijiet 
mehtiega fil-
kanali.
452. Kull min ghandu jedd li jinqeda bil-kanali maghmulin
ghall-moghdija ta’ l-ilma hu obbligat johrog sehem mill-ispiza
ghat-tiswijiet mehtiega, bla hsara tal-jedd li jdur, jekk ikun hemm
lok, kontra dak li bi htija tieghu tkun grat il-hsara fil-kanali. 
Meta l-moghdija 
jew l-akwedott 
ikunu jistghu 
jittiehdu minn fuq 
zewg fondi jew 
izjed.
453. (1) Meta l-moghdija jew l-akwedott ikunu jistghu
jittiehdu minn fuq zewg fondi jew izjed li jkunu ta’ sidien diversi,
is-servitù  ghandha tigi stabbilita fuq dak il-fond li ghal sidu tkun
ta’ l-anqas hsara.
(2) Jekk is-servitù  ma tkunx ta’ izjed hsara ghal fond milli ghal
iehor, is-servitù  tigi stabbilita fuq il-fond fejn l-aktar ikun jaqbel
ghal dak li jitlobha, u dan ma jistax jaghzel fond iehor minghajr il-
kunsens ta’ sidu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        101
Sub-titolu II
FUQ IS-SERVITUJIET IMMNISSLA MILL-FATT TAL-BNIEDEM
§  I. FUQ IX-XORTA TA’ SERVITUJIET LI JISTGHU JIGU MNISSLA 
MILL-FATT TAL-BNIEDEM, U FUQ KIF DAWN IS-SERVITUJIET 
JITNISSLU
Tnissil ta’ 
servitujiet.
454. Is-sidien jistghu jistabbilixxu, skond l-artikolu 400, kull
servitù  li ma tkun bl-ebda mod kuntrarja ghall-ordni pubbliku. 
Servitujiet 
kontinwi jew mhux 
kontinwi, li jidhru 
jew li ma jidhrux.
455. (1) Is-servitujiet huma kontinwi jew mhux kontinwi, li
jidhru jew li ma jidhrux.
(2) Is-servitujiet kontinwi huma dawk li l-ezercizzju taghhom
huwa jew jista’ jkun kontinwu minghajr ma jkun mehtieg fil-waqt
il-fatt tal-bniedem: hekk huma l-akwedott, l-istillicidju, il-jedd ta’
prospett, u ohrajn ta’ din ix-xorta.
(3) Is-servitujiet mhux kontinwi huma dawk li ghall-ezercizzju
taghhom hu mehtieg fil-waqt il-fatt tal-bniedem: hekk huma s-
servitujiet ta’ moghdija, ta’ mili ta’ ilma, u ohrajn bhalhom.
(4) Is-servitujiet li jidhru huma dawk li l-ezistenza taghhom
tidher minn sinjali li jidhru, bhal bieb, tieqa, jew akwedott
artificjali.
(5) Is-servitujiet li ma jidhrux huma dawk li m’ghandhomx
sinjali li jidhru ta’ l-ezistenza taghhom, bhal ma hija l-projbizzjoni
li wiehed jibni fuq certa art jew li ma jibnix aktar minn certu gholi. 
Servitujiet 
affermattivi jew 
negattivi.
456. (1) Barra minn dan, is-servitujiet huma affermattivi jew
negattivi.
(2) Is-servitujiet affermattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd
li wiehed jinqeda bil-fond serventi.
(3) Is-servitujiet negattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd li
wiehed ma jhallix lil sid il-fond serventi jinqeda bih kif irid. 
Tnissil ta’ 
servitujiet kontinwi 
u li jidhru.
457. Is-servitujiet kontinwi u li jidhru jitnisslu -
(a) bis-sahha ta’ titolu;
(b) bil-preskrizzjoni, jekk il-fond li fuqu jigu ezercitati
jista’ jinkiseb bil-preskrizzjoni;
(c) bid-destinazzjoni tas-sid ta’ zewg fondi.
It-titolu ghandu 
jidher minn att 
pubbliku.
Iskrizzjoni tieghu.
458. It-titolu li bih tigi mnissla servitù  hu null jekk ma jidhirx
minn att pubbliku; u jekk is-servitù  tigi mnissla b’att inter vivos,
din is-servitù  ma tibdiex issehh kwantu ghat-terzi qabel ma l-att
jigi nsinwat fir-Registru Pubbliku skond l-artikolu 330, fuq talba
ta’ wahda mill-partijiet interessati, jew tan-nutar li jkun ircieva l-
att.
Tnissil ta’ servitù  
fuq fondi suggetti 
ghal uzufrutt.
459. (1) Is-sid ta’ fond jista’, minghajr il-kunsens ta’ l-
uzufruttwarju, ighabbi dak il-fond b’servitujiet, basta li b’hekk il-
jedd ta’ l-uzufrutt ma jigi jbati ebda hsara.
(2) Bil-kunsens ta’ l-uzufruttwarju, is-sid jista’ wkoll ighabbi
  102      h       
l-fond b’servitù
Servitù
minn 
komproprjetarju.
(1) ls-servit , koncessa minn wiehed mis-sidien ta’ fond
mhux maqsum, ma titqiesx stabbilita fuq dak il-fond, hlief meta s-
ghalih.
(2) Il-koncessjoni ta’ servitù  b’kull titolu jkun li jkun,
maghmula minn wiehed mis-sidien, tibqa’ sospiza sakemm l-istess
koncessjoni ssir mill-ohrajn kollha.
(3) Izda, il-koncessjoni ta’ servitù  maghmula minn wiehed mis-
sidien, bla ma jkunu ndahlu s-sidien l-ohra, tobbliga mhux biss lil
min ghamel dik il-koncessjoni izda wkoll lis-successuri tieghu,
mqar jekk partikolari, u lil dawk li l-jedd taghhom gej minnu, li ma
jfixklux l-ezercizzju tal-jedd hekk moghti.
Jekk wiehed mis-
sidien li 
jikkonciedi servitù  
jsir is-sid wahdu 
tal-fond.
461. Is-servitù  koncessa minn wiehed mis-sidien fuq fond mhux
maqsum, titqies stabbilita ghal kollox minnufih li l-koncedent isir
hu s-sid wahdieni tal-fond.
Servitù  miksuba 
bil-preskrizzjoni.
462. (1) Sabiex tinkiseb servitù  bil-preskrizzjoni, hu mehtieg
il-pussess ghal zmien ta’ mhux anqas minn tletin sena. 
(2) Jekk il-fond serventi huwa suggett ghal fedekommess, jew
huwa ta’ knisja jew ta’ istituzzjoni ohra pija, il-preskrizzjoni
tinkiseb bl-eghluq ta’ erbghin sena.
(3) Fil-kazijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, il-persuna li
teccepixxi l-preskrizzjoni mhix obbligata turi titolu, u ma tista’
tinghata kontra taghha ebda eccezzjoni ta’ mala fidi.
Preskrizzjoni dwar 
is-servitù 
affermattiva jew 
negattiva.
463. (1) Fil-kaz ta’ servitujiet affermattivi, il-pussess li jiswa
ghall-preskrizzjoni jibda minn dak in-nhar li s-sid tal-fond
dominanti jkun beda jinqeda bis-servitù .
(2) Fil-kaz ta’ servitujiet negattivi, il-pussess jibda minn dak
in-nhar li s-sid tal-fond dominanti, b’ittra ufficjali, protest, jew att
gudizzjarju iehor, ma jkunx halla lis-sid tal-fond serventi jinqeda
bih kif irid.
Meta s-servitù  hija 
dwar nixxiegha ta’ 
ilma li gej minn 
fond ta’ haddiehor.
464. Jekk is-servitù  hija dwar tnixxija ta’ ilma li gej minn fond
ta’ haddiehor, jew minn nixxiegha li tkun tinsab f’dak il-fond, u din
is-servitù  tkun tikkonsisti fil-jedd li ma jithalliex li dan l-ilma
jinkiser ghal band’ohra, l-opri li jidhru u li huma permanenti illi sid
il-fond dominanti jkun ghamel fil-fond serventi sabiex jigbor l-
ilma, jew sabiex ighin il-mixi ta’ l-ilma ghall-fond tieghu, ighoddu
daqs il-projbizzjoni msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan.
Jekk ic-censwalist, 
ecc., ihalli l-
ezercizzju ta’ 
servitù . 
465. Ebda servitù  li c-censwalist, l-uzufruttwarju, jew il-kerrej
ikunu hallew li tigi ezercitata fuq il-fond, minghajr ebda titolu li
kien jezisti minn qabel, ma tkun ta’ hsara ghall-padrun dirett jew
ghas-sid ta’ dak il-fond, ikun kemm ikun iz-zmien li fih is-servitù
tkun giet ezercitata.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
Sid ta’ fond suggett 
ghas-servit  li 
jilqa’ l-ilma tax-
bjut tal-bini tal-gar, 
jista’ jitlob li din 
ù  titnehha.
Is-sid ta’ fond li, minhabba servitù
titolu, ghandu jilqa’ l-ilma tax-xita li jaqa’ fuq il-bjut ta’ bini vicin,
jista’, f’kull zmien, bil-hlas ta’ indennizz, igieghel lil sid ta’ dak il-
ù .
ghal servitù 
jithalla li l-ilma 
tax-xita li jaqa’ fuq 
fond tal-gar, jista’ 
jitlob li din is-
ù  titnehha.
Jekk is-sid ta’ bini li ma fihx bir, jkun obbligat, bis-sahha
ta’ servit  stabbilita minghajr titolu, ihalli l-ilma tax-xita li jaqa’
fuq il-bjut ta’ dak il-bini jmur fil-fond tal-gar, hu jista’, f’kull
ù  titnehha,
l-ilma.
Meta s-servit  
tinghad li giet 
"destinazzjoni ta’ 
sid ta’ zewg fondi".
Is-servitù
fondi", meta jigi ppruvat illi z-zewg fondi, issa maqsuma, kienu ta’
l-istess sid, u illi kien dak is-sid li qieghed jew halla l-haga fl-istat
ù .
jistghux jinkisbu 
bil-preskrizzjoni.
(1) Is-servitujiet kontinwi li ma jkunux jidhru, u s-
jigu stabbiliti b’sahha ta’ titolu; huma ma jistghux jigu stabbiliti
bil-preskrizzjoni jew bid-destinazzjoni ta’ sid ta’ zewg fondi.
2) ù  ta’ moghdija ghall-uzu ta’ fond
jkollux hrug iehor fuq it-triq pubblika; u kull servitù
ta’ Frar, 1870, kienet ga miksuba taht ligijiet ta’ qabel, ma tistax
tigi attakkata.
II. FUQ KIF JIGU ZER ITATI S-SERVITUJIET
Fis-servit  
principali jidhlu s-
sekondarji.
470. ù,  jitqies li maghha gie moghti
ù  bl-anqas
jgib mieghu l-jedd tal-moghdija, u l-jedd ta’ wiehed li jghaddi ilma
minn fuq il-fond ta’ haddiehor, igib mieghu l-jedd tal-moghdija
inaddaf il-kanali u jaghmel it-tiswijiet mehtiega.
Jedd li wiehed 
xoghlijiet mehtiega 
biex jinqeda bis-
ù  u jzomm il-
471. Dak li lilu jmiss il-jedd tas-servit  jista’ jaghmel, spejjez
tieghu, u b’mod li jkun ta’ l-anqas xkiel ghas-sid tal-fond serventi,
ù  u jzomm il-jedd
Meta sid il-fond 
serventi hu 
it-tiswijiet.
472.
jaghmel l-ispejjez mehtiega ghall-uzu jew ghaz-zamm tal-jedd tas-
servit , dan l-obbligu jibqa’ mghaqqad ma’ dak il-fond, ghad illi
dan ighaddi f’idejn haddiehor:
obbligu billi jcedi, lis-sid tal-fond dominanti, dik il-bicca tal-fond
serventi illi fuqha s-servit  tkun ezercitata.
Qsim tal-fond 
fuq il-fond tibqa’ fuq kull sehem, izda minghajr ma jizdied il-piz
  104      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
fuq il-fond serventi. Hekk, meta l-jedd hu ta’ moghdija, is-sidien
ta’ l-ishma kollha tal-fond hekk maqsum ghandhom jinqdew bl-
istess moghdija.
Is-sid tal-fond 
serventi ma jista’ 
jaghmel xejn bi 
hsara tas-servitù .
474. (1) Is-sid tal-fond serventi ma jista’ jaghmel xejn li jista’
jnaqqas l-uzu tas-servitù  jew li jaghmel li dan l-uzu jkun ta’ xkiel
akbar. Hu ma jistax ibiddel il-kondizzjoni tal-fond, lanqas ma jista’
jiddestina ghall-ezercizzju tas-servitù  parti ohra tal-fond diversa
minn dik li fiha s-servitù  kienet giet stabbilita fil-bidu.
(2) Izda, jekk l-ezercizzju tas-servitù  fil-parti jew fuq il-parti
tal-fond li fil-bidu tkun giet iddestinata jsir ta’ xkiel akbar ghas-sid
tal-fond serventi, jew jekk dan is-sid ma jkunx jista’ minhabba dan
l-ezercizzju jaghmel xoghlijiet, tiswijiet jew miljoramenti fil-fond
tieghu, hu jista’ joffri lil sid il-fond dominanti parti ohra xorta
wahda tajba ghall-ezercizzju tas-servitù , u dan ma jistax
jirrifjutaha.
(3) It-tibdil tal-parti tal-fond iddestinata ghall-ezercizzju tas-
servitù  jista’ wkoll isir fuq talba tas-sid tal-fond dominanti, jekk hu
jipprova li dan it-tibdil huwa ghalih ta’ gid kbir, u ma hu ta’ ebda
hsara ghall-fond serventi.
Is-sid tal-fond 
dominanti ma jista’ 
jaghmel ebda tibdil 
li jtaqqal il-piz tas-
servitù .
475. Kull min ghandu jedd ta’ servitù  ghandu jinqeda b’dan il-
jedd skond it-titolu tieghu, u ma jista’ jaghmel la fil-fond serventi u
lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista’ jtaqqal izjed il-piz tal-
fond serventi.
Dubju dwar l-
estensjoni tas-
servitù .
476. Meta jkun hemm dubju dwar l-estensjoni tas-servitù ,
wiehed ghandu jinqeda biha fil-limiti ta’ dak li hu mehtieg, billi
jittiehdu b’qies id-destinazzjoni li l-fond dominanti kellu fiz-zmien
li giet stabbilita s-servitù  u l-uzu konvenjenti ta’ dak il-fond, bl-
anqas hsara tal-fond serventi.
Dmir ta’ sid li 
jaghti ilma minn 
ghajn jew kanal.
477. F’nuqqas ta’ ftehim, is-sid jew persuna ohra li taghti ilma
minn ghajn jew kanal hija obbligata, lejn dawk illi, bis-sahha ta’
dik il-koncessjoni, ghandhom jedd jaghmlu uzu minn dak l-ilma,
jaghmel ix-xoghlijiet mehtiega sabiex imexxi l-ilma minn
nixxiegha sal-pont minn fejn l-ilma ghandu jittiehed.
Sid ta’ fond suggett 
ghal servitu ta’ 
tnixxija ta’ ilma 
jista’ jaghmel uzu 
minn dan l-ilma.
478. Is-servitù  ta’ tnixxija ta’ ilma, ma tnehhix lil sid il-fond
serventi l-jedd li jinqeda kif irid bl-ilma ghall-vantagg tieghu.
§  III. FUQ KIF JISPICCAW IS-SERVITUJIET
Is-servitù  tispicca 
meta ma tistax tigi 
izjed ezercitata,
479. (1) Servitù  tispicca meta l-haga suggetta ghaliha tinsab fi
stat tali li wiehed ma jistax izjed jinqeda biha.
(2) Izda, is-servitù  tibda ssehh mill-gdid jekk il-haga terga’
titqieghed fi stat li wiehed jista jerga’ jinqeda biha, kemm-il darba
ma jkunx ghadda zmien bizzejjed biex titnissel il-prezunzjoni li s-
servitù  spiccat taht l-artikolu 481.
KODICI CIVILI   KAP. 16.        105
f’persuna wahda 
tal-proprjet  tal-
fond dominanti u 
480. (1) ù  tispicca meta tinghaqad f’persuna wahda l-
a  tal-fond dominanti u dik tal-fond serventi.
2) ù
jittrasferixxi wiehed mill-fondi hawn fuq imsemmija minghajr ma
ù
servit  tissokta ssehh, b’mod attiv jew passiv, favur il-fond jew fuq
billi wiehed ma 
Emendat: 
1975.
(1) ù
erbghin sena, fil-kaz ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ knisja jew
( )
wiehed ma jkunx inqeda bis-servit  minhabba l-istat imsemmi fl-
igieghel li dak l-istat ma jibqax.
ghaddej iz-zmien 
jinqediex bil-jedd.
Iz-zminijiet li fihom ma tkunx giet ezercitata s-servit ,
xorta tas-servit , jew minn dak in-nhar li wiehed ma baqax jinqeda
ù
saret ghall-ewwel darba xi haga kuntrarja ghas-servit , jekk is-
ù
Preskrizzjoni favur 
proprjet  tal-fond innifsu skond id-disposizzjonijiet dwar il-
Ktieb ta’ dan il-Kodici.
jinqeda bis-servit  
484. ù
bhas-servit  nfisha.
preskrizzjoni minn 
485.
komun, l-uzu tas-servit  maghmul minn wiehed jew iehor
Sospensjoni jew 
preskrizzjoni ghal 
komproprjetarji.
(1)
wiehed minnhom li kontra tieghu l-preskrizzjoni ma setghatx timxi,
( )
l-istess fond jiswa wkoll ghall-ohrajn.
ù
fil-qsim.
Meta tkun sejra ssir il-qasma ta’ bini minn iehor, u t-tnejn
jedd titlob, qabel il-qasma, li tigi mnehhija kull servit  bejn iz-
Servitujiet 
fond dotali jew 
488. Kull servit  miksuba mir-ragel favur il-fond dotali,
hall taz-zwieg jew bl-eghluq ta’ l-enfitewsi.
2 Izda, is-servitujiet fuq dawk il-fondi maghmulin mill-
  106      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Titolu V
FUQ IL-KOMUNJONI TAL-BENI
Sub-titolu I
FUQ IN-NATURA TAL-KOMUNJONI TAL-BENI, U L-JEDDIJIET 
TAL-KOMPROPRJETARJI MATUL IL-KOMUNJONI
X’inhija l-
komunjoni tal-
beni.
489. (1) Hemm il-komunjoni tal-beni meta l-proprieta  ta’ l-
istess haga wahda, jew ta’ l-istess jedd wiehed, hija ta’ zewg
persuni jew izjed pro indiviso.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim jew ta’ disposizzjonijiet specjali il-
komunjoni tal-proprjeta  tkun suggetta ghar-regoli li gejjin.
L-ismha tal-
komproprjetarji.
490. (1) L-ishma tal-komproprjetarji jitqiesu, sakemm ma
jigix ippruvat il-kuntrarju, li huma ndaqs.
(2) Kull komproprjetarju jidhol fil-vantagg u fil-pizijiet tal-
komunjoni, skond is-sehem tieghu.
Jeddijiet ta’ kull 
komproprjetarju li 
jinqeda bil-haga in 
komun.
491. Kull komproprjetarju jista’ jinqeda bil-hwejjeg in komun,
basta -
(a) li jinqeda bil-haga skond id-destinazzjoni taghha kif
stabbilita bl-uzu;
(b) li ma jinqediex bil-haga kontra l-interess tal-
komunjoni, jew b’mod li ma jhallix lill-
komproprjetarji l-ohra jinqdew biha in komun skond
il-jeddijiet taghhom.
Hrug ta’ sehem 
ghall-ispejjez.
492. Kull wiehed mill-komproprjetarji jista’ jobbliga lill-ohrajn
johorgu sehem mieghu ghall-ispiza mehtiega sabiex il-haga in
komun tinzamm fi stat tajjeb, izda kull wiehed minnhom jista’
jehles minn dan l-obbligu billi jciedi l-jeddijiet tieghu ta’
komunjoni.
Ebda tibdil 
m’ghandu jsir 
minghajr il-
kunsens tal-
komproprjetarji.
493. Ebda komproprjetarju ma jista’ jaghmel tibdil fil-haga in
komun minghajr il-kunsens tal-komproprjetarji l-ohra, lanqas jekk
jidhirlu li dak it-tibdil hu ta’ gid ghal kulhadd.
Setgha tal-qorti li 
tahtar 
amministratur tal-
hwejjeg in komun.
494. (1) Fin-nuqqas ta’ ftehim bejn il-komproprjetarji, il-qorti
taghti l-provvedimenti mehtiega sabiex tigi amministrata u gawduta
ahjar il-haga in komun, u tista’ tahtar amminstratur, ukoll minn fost
il-komproprjetarji nfishom.
(2) Il-qorti tilqa’ l-fehma tal-maggoranza, billi tiehu b’qies il-
ghadd kollu tal-kompropjetarji, izda dan kemm-il darba dawk li ma
jkunux jaqblu ma jurux li b’hekk huma jbatu hsara.
Kull 
komproprjetarju 
ghandu il-proprjeta  
shiha tas-sehem 
tieghu.
495. (1) Kull komproprjetarju ghandu l-proprjeta  shiha tas-
sehem tieghu u tal-qligh jew frottijiet ta’ dak is-sehem.
(2) Hu jista’ jittrasferixxi, iciedi, jew jipoteka dan is-sehem kif
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        107
irid, u jista’ wkoll, bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 912,
iqieghed floku lil haddiehor fit-tgawdija ta’ dak is-sehem, basta li
ma jkunux jidhlu jeddijiet persunali:
Izda, l-effett tat-trasferiment jew ta’ l-ipoteka jillimita ruhu
ghal dak is-sehem li jmiss lill-komproprjetarju fil-qasma.
Sub-titolu II
FUQ IL-QASMA TAL-BENI IN KOMUN
Kull 
komproprjetarju 
jista’ jitlob il-
qasma tal-haga in 
komun.
496. (1) Hadd ma’ jista’ jkun imgieghel jibqa’ fil-komunjoni,
kull wiehed mill-komproprjetarji jista’ dejjem, ghad li jkun hemm
ftehim xort’ohra, jitlob il-qasma, kemm-il darba ma jkunx hemm
b’testment li din il-qasma m’ghandhiex issir jew li ghandha
tinzamm sospiza skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 906.
(2) Izda, jiswa l-ftehim li l-komunjoni tibqa’ ghal zmien
determinat, li ma jkunx jaqbez il-hames snin; u kull ftehim ghal
zmien itwal hu null ghal dak iz-zmien li jkun jaqbez il-hames snin.
(3) Dan il-ftehim jista’ jiggedded.
Il-qorti tista’ 
tordna l-hall tal-
komunjoni ghad li 
jkun hemm il-
projbizzjoni tat-
testatur, ecc.
497. (1) Ghalkemm ikun hemm il-projbizzjoni jew il-ftehim
imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tordna, jekk
cirkostanzi gravi u li ma jridux dewmien hekk ikunu jihtiegu, il-
hall tal-komunjoni, u kull rinunzja ghall-jedd tat-talba ghall-qasma
f’kazijiet bhal dawn ma tiswiex.
(2) Jekk wiehed mill-komproprjetari, bi htija tieghu, ikun ta’
kagun ghall-ezistenza tar-ragunijiet imsemmijin fis-subartikolu (1),
il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, meta tordna l-hall tal-
komunjoni, tikkundanna lil dak il-komproprjetarju ghall-hlas tad-
danni.
Il-qasma tista’ 
tintalab ukoll jekk 
il-komproprjetarju 
jkun gawda 
separatament 
sehem mill-
proprjeta .
498. Il-qasma tista’ tintalab ukoll ghad illi wiehed mill-
komproprjetarji jkun gawda separatament bicca mill-beni in
komun, izda dan kemm-il darba ma tkunx saret qasma jew ma
jkunx hemm pussess bizzejjed li jaghti lok ghall-preskrizzjoni.
Il-qasma ta’ 
immobbli ghandha 
ssir b’att pubbliku.
499. (1) Il-qasma ta’ hwejjeg immobbli ma tiswiex jekk ma
ssirx b’att pubbliku.
(2) Ghall-effett ta’ qasma bhal din kwantu ghat-terzi, kemm
ukoll ghall-iskrizzjoni ta’ l-att hawn fuq imsemmi, ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330.
Mod u ghamla tal-
qasma.
500. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan, jekk il-komproprjetarji kollha jkunu prezenti u kapaci
skond il-ligi li jittrasferixxu proprjeta , il-qasma tista’ ssir b’kull
mod u ghamla li huma jidhrilhom l-ahjar.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’ohra, ghandhom jigu mharsa r-
regoli li gejjin, sew fil-qasma tal-proprjeta  kollha kemm f’xi
suddivizjoni, meta din tkun mehtiega.
  108      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Stima tal-beni u 
formazzjoni ta’ l-
ishma.
Kap. 12.
501. (1) Il-beni ghandhom jigu stmati minn periti maghzulin
mill-partijiet, jew mahtura mill-qorti kif provdut fil-Kodici ta’
Organizazzjoni u Procedura Civili.
(2) Il-periti ghandhom, fir-rapport taghhom, ighidu jekk il-beni
jistghux jigu maqsuma bla xkiel u minghajr hsara, u, kemm-il darba
l-beni jistghu jigu hekk maqsuma, il-periti fl-istess rapport
ghandhom jiffissaw kull wiehed mill-ishma li jistghu jinhargu u l-
valur ta’ kull sehem, billi jharsu, sakemm dan jista’ jsir bla hsara
kbira, id-disposizzjonijiet tat-tliet artikoli li gejjin wara dan.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jiehu sehmu tal-
beni in natura.
502. Kull wiehed mill-komproprjetarji ghandu jedd jiehu s-
sehem tieghu tal-beni in natura.
Jedd ta’ 
komproprjetarju 
meta jkollu beni 
immobbli vicini 
ghal dawk tal-
komunjoni.
503. Il-komproprjetarju li jkollu beni immobbli minnhom
infishom vicini ghal xi whud mill-immobbli in komun li jkunu
sejrin jinqasmu, jista’ jitlob li dawk il-beni immobbli jigu assenjati
lilu bi stima, izda dan kemm-il darba jkun hemm immobbli ohra in
komun li minnhom jista’ jigi assenjat lil kull wiehed mill-
komproprjetarji l-ohra sehem bejn wiehed u iehor ugwali.
Ghandu wiehed 
jevita li jifred fi 
bcejjec il-fondi u li 
johloq servitujiet.
504. Meta wiehed jigi biex jifforma u jqassam l-ishma, ghandu
jevita li jifred il-fondi fi bcejjec jew li johloq servitujiet; u ghandu
jfittex li jdahhal f’kull sehem l-istess kwantita  ta’ hwejjeg mobbli,
immobbli, jeddijiet jew krediti ta’ l-istess xorta u ta’ l-istess valur.
Ekwiparazzjoni. 505. Id-differenza fid-daqs ta’ l-ishma in natura, meta ma tistax
bla xkiel tigi evitata, titpatta bil-hlas ta’ somma ta’ flus f’ammont
daqs kemm tkun id-differenza bejn is-sehem akbar u s-sehem
izghar.
Renta minflok 
somma ta’ flus.
506. (1) Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tordna, minflok il-
hlas tas-somma ta’ flus imsemmija fl-ahhar artikolu qabel dan, li s-
sehem akbar jigi mghobbi b’renta favur is-sehem izghar, b’ipoteka
ta’ wiehed jew izjed mill-immobbli mdahhlin f’dak is-sehem akbar.
(2) Ghall-finijiet tas-subartikolu (1), il-periti, kemm-il darba
ma jigux mehlusa mill-partijiet li jaghmlu l-qasma ghandhom
jistabbilixxu fir-rapport taghhom l-ammont tar-renta mehtiega
sabiex l-ishma jigu ndaqs.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux hlief
meta d-differenza bejn l-ishma tkun tiskorri s-somma ta’ hamsin
lira u tkun taqbez il-valur ta’ kwart tas-sehem li jkun akbar. 
Kazijiet ohra meta 
tista’ tigi ordnata 
renta flok somma 
ta’ flus.
507. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll meta, minhabba li l-immobbli tal-komunjoni ma jkunux
jistghu jinqasmu b’mod li f’kull sehem tigi mdahhla bicca
minnhom, ikun jinhtieg li wiehed minn dawn l-ishma jigi ghal
kollox maghmul minn flus jew hwejjeg ohra mobbli; f’dan il-kaz il-
qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tordna illi s-sehem illi ma jkunx
fih immobbli, jigi maghmul b’renta fuq l-immobbli mdahhlin fl-
ishma l-ohra.
Limiti ta’ l-
ammont tar-renta.
508. Izda r-renta mghobbija fuq immobbli ma tista’ f’ebda kaz
tkun akbar mill-hamsa wahda ta’ kemm kera fis-sena jitqies li jiswa
dak l-immobbli meta moghti b’kiri.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        109
Formazzjoni ta’ l-
ishma.
509. Meta l-periti, maghzula jew mahtura biex jaghmlu l-istima
tal-beni, ma jkunux kompetenti biex jifformaw l-ishma, dawk l-
ishma jigu maghmulin minn wahda mill-partijiet li jkunu sejrin
jaghmlu l-qasma, jew minn xi persuna ohra, jekk ilkoll ikunu
jaqblu fuq il-ghazla, u jekk il-parti li tigi maghzula tkun trid taqdi
l-inkarigu. Fil-kaz kuntrarju, l-ishma jigu maghmula minn persuna
mahtura mill-qorti.
Tlugh ta’ ishma 
bix-xorti.
510. (1) L-ishma jigu mtellghin bix-xorti.
(2) Izda, kemm-il darba l-ishma tal-partijiet li jkunu qeghdin
jaqsmu ma jkunux indaqs, il-qorti tiddecidi jekk l-ishma
ghandhomx jigu mtellghin bix-xorti, jew jekk il-qsim ghandux isir
b’assenjazzjoni ghal kollox jew f’parti.
Meta l-qasma 
ghandha ssir bl-
assistenza ta’ l-
imhallef jew 
magistrat.
511. (1) Jekk xi wiehed mill-komproprjetarji ikun taht tutela
jew kurazija, jew ikun assenti li ghalih jidher kuratur mahtur mill-
qorti, il-qasma ma tiswiex jekk ma ssirx bl-assistenza ta’ l-imhallef
jew magistrat tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja.
(2) L-imhallef jew magistrat ghandu jiffirma l-minuta tal-
kuntratt.
(3) Il-qasma maghmula bl-assistenza ta’ dak l-imhallef jew
magistrat ma tistax tigi attakkata, lanqas mill-persuni msemmijin
fis-subartikolu (1), minhabba li ma jkunux gew imharsa r-regoli
migjubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
Kunsinna tad-
dokumenti li 
jkollhom x’jaqsmu 
mal-hwejjeg fil-
qasma.
512. (1) Wara l-qasma ghandhom jinghataw lil kull parti li
kienet fil-qsim, id-dokumenti li jkollhom x’jaqsmu mal-hwejjeg li
jkunu messew lilha, kemm-il darba dawn id-dokumenti jkunu
jinsabu fost il-hwejjeg tal-komunjoni.
(2) Id-dokumenti ta’ haga li tkun giet maqsuma jibqghu ghand
il-parti li jkollha l-akbar bicca minn dik il-haga, bl-obbligu taghha
li turi dawk id-dokumenti, kull meta tigi mitluba, lil dawk fost il-
partijiet li qasmu illi jkollhom interess fihom.
(3) Id-dokumenti li ghandhom x’jaqsmu in generali mal-beni
kollha li qabel kienu in komun ghandhom jinghataw f’idejn
persuna, bhala depozitarja, maghzula mill-partijiet kollha li qasmu,
jew, fin-nuqqas ta’ ftehim bejniethom, mill-qorti, bl-obbligu li turi
dawn id-dokumenti, kull meta tigi mitluba, lil kull wahda mill-
partijiet li jkunu qasmu.
Effetti tal-qasma.
li hemm fl-artikoli 947 sad-952 inkluzivament  dwar il-werrieta,
ighoddu generalment ghall-partijiet li jkunu qasmu.
Differenza ta’ flus 
u qasma 
supplementari. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.3.
514. (1) Meta f’qasma, jew f’xi att iehor li bih tispicca l-
komunjoni ta’ hwejjeg mobbli jew immobbli, ukoll jekk dan l-att
ikun gie moghti l-isem ta’ bejgh, tpartit, jew transazzjoni, jew xi
isem iehor il-valur gust tal-beni li messew jew li gew assenjati lil
wahda mill-partijiet li jkunu qasmu jkun, meta tqis iz-zmien ta’ dik
il-qasma jew att iehor, inqas mit-tliet kwarti tal-valur gust tas-
sehem li kien imissha, dik il-parti jkollha dritt titlob, minghand il-
parti l-ohra, id-differenza fi flus.
 (2) Ebda azzjoni ghad-differenza taht is-subartikolu (1) ma
  110      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
tista’ tingieb ’il quddiem meta l-kwistjonijiet li jkunu nqalghu bejn
il-partijiet li jkunu qasmu jkunu spiccaw bi transazzjoni, ukoll jekk
ma tkunx inbdiet kawza dwarhom; lanqas ma tista’ tingieb ’il
quddiem xi azzjoni dwar il-bejgh tal-jedd tal-komunjoni maghmul
minghajr qerq lil wiehed mill-komproprjetarji, b’riskju u hsara
ghalih, mill-komproprjetarji l-ohra jew minn wiehed minnhom.
(3) L-azzjoni biex tintalab differenza fi flus skond is-
subartikolu (1) tintilef gheluq sentejn mid-data tal-qasma jew ta’ l-
att l-iehor li bih tispicca l-komunjoni, u d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 1407 ghandhom japplikaw dwar kif
jinghadd iz-zmien tal-preskrizzjoni.
(4) Il-fatt wahdu li ma tingiebx fil-qasma xi haga li kienet fil-
komunjoni jaghti biss lok ghal qasma ohra b’zieda ta’ l-ewwel
qasma.
Sub-titolu III
FUQ IL-BEJGH B’LICITAZZJONI
Bejgh 
b’licitazzjoni
515. (1) Meta l-beni in komun ma jistghux jigu maqsuma bla
xkiel u bla hsara, u ma tistax issir tpattija b’beni ohra in komun ta’
xorta differenti izda ta’ l-istess valur, dawk il-beni jigu mibjugha
b’licitazzjoni sabiex jinqasam il-prezz taghhom.
(2) L-istess isir jekk, f’qasam ta’ beni in komun, ikun hemm xi
beni illi ebda wahda mill-partijiet li jkunu qeghdin jaqsmu ma tkun
tista’ jew trid tiehu.
jista’ jintalab minn 
kull wiehed mill-
komproprjetarji.
516. Meta hemm lok ghal-licitazzjoni, din tista’ tigi mitluba
minn kull wiehed mill-komproprjetarji, ikun kemm ikun sehmu fil-
haga.
Il-barranin jistghu 
jigu mistiedna biex 
joffru.
517. Kull komproprjetarju jista’ jitlob li l-barranin jigu
mistiedna biex joffru fil-bejgh b’licitazzjoni, b’avviz mahrug
f’gurnal wiehed jew izjed, mill-anqas sitt ijiem qabel il-jum imholli
ghall-bejgh.
Ghal-licitazzjoni 
m’hija mehtiega 
ebda formalita  
meta ssir bil-
kunsens tal-
komproprjetarji 
kollha,
518. (1) Ghal-licitazzjoni, li ssir bil-kunsens tal-
kompropjetarji kollha, ma hija mehtiega ebda formalita , u tista’ ssir
bil-mezz ta’ kull persuna u b’dak il-mod li l-komproprjetarji
jaghzlu; izda f’dak il-kaz m’hemmx bejgh sakemm l-aqwa offerta
ma tigix accettata u, sakemm, fil-kaz li l-licitazzjoni hija dwar
immobbli, ma jsirx il-kuntratt b’att pubbliku.
(2) Dan ighodd ukoll meta, ghalkemm il-licitazzjoni tkun giet
ordnata b’sentenza, il-partijiet jiftehmu illi jaghmluha xort’ohra
minn kif isir il-bejgh fl-irkant bil-qorti.
ukoll, f’xi kazijiet, 
meta wiehed mill-
komproprjetarji 
huwa taht tutela.
519. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll meta xi wiehed mill-komproprjetarji jkun taht tutela jew
kurazija, jew ikun assenti li jkun jidher ghalih kuratur mahtur mill-
qorti, basta li l-beni ma jkunux immobbli, jew, jekk ikunu mobbli,
ma jkunux jiswew izjed minn tletin lira.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        111
Licitazzjoni ta’ 
immobbli, ecc., 
meta xi wiehed 
mill-
komproprjetarji hu 
taht tutela, ecc.
520. Meta l-bejgh b’licitazzjoni hu dwar beni immobbli, jew
dwar mobbli li jiswew izjed minn tletin lira, u xi wiehed mill-
komproprjetarji jkun taht tutela jew kurazija, jew assenti li jidher
ghalih kuratur mahtur mill-qorti, dak il-bejgh ma jiswiex jekk ma
jsirx taht is-setgha tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja jew
kontenzjuza, skond il-kaz.
Il-licitazzjoni taht 
is-setgha tal-qorti 
ssir bhala bejgh fl-
irkant bil-qorti.
521. (1) Meta skond id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan il-licitazzjoni ssir taht is-setgha tal-qorti, hija ghandha
titmexxa skond ir-regoli stabbiliti ghall-bejgh fl-irkant bil-qorti, sa
fejn dawn ir-regoli jistghu jghoddu, kemm-il darba l-qorti ma
jidhrilhiex li jkun aktar ta’ gid ghall-partijiet jekk tigi maghmula
xort’ohra.
(2) Fil-kazijiet kollha, il-barranin ghandhom jigu mistednin
biex joffru.
(3) Il-liberazzjoni maghmula mir-registratur tghodd daqs li
kieku kienet il-kuntratt tal-bejgh, ukoll fil-kaz ta’ bejgh ta’ beni
immobbli.
Applikabbilita  ta’ 
xi disposizzjonijiet 
dwar il-bejgh ta’ 
immobbli.
522. Fil-kaz ta’ bejgh ta’ immobbli b’licitazzjoni, kwantu ghall-
iskrizzjoni tal-kuntratt jew ta’ l-att tal-liberazzjoni, fl-interess tat-
terzi, jiswew id-disposizzjonijiet li jghoddu in generali ghall-bejgh
ta’ immobbli.
Licitazzjoni ta’ 
beni komuni 
suggetti ghal 
fedekommess. 
L-art. 1 ta’ l-
Ordinanza VI ta’ l-
1895 inkorporat.
523.* Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 515, 516 u 517 ighoddu
wkoll ghall-beni in komun, li jkunu, kollha jew bicca minnhom
suggetti ghal fedekommess:
Izda l-bejgh b’licitazzjoni ma jiswiex jekk ma jsirx taht l-
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja jew
kontenzjuza, skond il-kaz, u f’kull kaz bhal dak ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan.
Titolu VI
FUQ IL-PUSSESS
Sub-titolu I
X’INHU L-PUSSESS
Tifsir ta’ pussess.
it-tgawdija ta’ jedd, li taghhom tista’ tinkiseb il-proprjeta , u li
wiehed izomm jew jezercitah bhala tieghu nnifsu.
(2) Persuna tista’ tippossjedi bil-mezz ta’ haddiehor illi jzomm
il-haga jew jezercita l-jedd fl-isem ta’ dik il-persuna.
(3) Min ghandu haga mizmuma ghandu jew taht idejh, izda
*Ara l-art. 2 ta’ l-Ordinanza dwar l-Impieg ta’ certi Kapitali  (Kapitolu 26).
  112      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
f’isem haddiehor, jissejjah detentur.
Il-prezunzjoni hija 
li persuna 
tippossjedi ghaliha 
nfisha.
525. (1) ll-prezunzjoni hija dejjem li kull persuna tippossjedi
ghaliha nfisha, u b’titolu ta’ proprjeta , meta ma jigix ippruvat li
hija bdiet tippossjedi f’isem ta’ persuna ohra.
(2) Meta persuna bdiet tippossjedi f’isem ta’ ohra, jitqies
dejjem li hija tippossjedi bl-istess titolu, kemm-il darba ma jkunx
hemm prova li turi l-kuntrarju.
Atti fakultattivi, 
ecc., ma jistghux 
jifformaw pussess.
526. Dawk l-atti li huma biss fakultattivi jew li jithallew li jsiru
biss bil-bona grazzja ma jistghux jiswew ta’ bazi ghall-ksib tal-
pussess.
Vjolenza jew habi. 527. (1) Hekk ukoll, dak li wiehed jaghmel bil-vjolenza jew
bil-mohbi ma jistax jiswa ta’ bazi ghall-ksib tal-pussess.
(2) B’dan kollu, il-pussess jista’ jibda meta l-vjolenza jew il-
habi ma jibqghux.
Meta jinghadd li 
kien hemm pussess 
fiz-zmien ta’ 
bejniet.
528. Kull persuna attwalment fil-pussess li tipprova illi fl-
imghoddi kienet ippossediet titqies, sakemm ma jigix ippruvat il-
kuntrarju, li baqghet tippossjedi fiz-zmien ta’ bejn iz-zmien il-
wiehed u l-iehor.
Il-pussess attwali 
bla titolu ma 
jnissilx 
prezunzjoni ta’ 
pussess fl-
imghoddi.
529. Mill-pussess attwali ma titnissilx prezunzjoni ta’ pussess
fl-imghoddi, hlief jekk il-pussessur ikollu titolu; f’dan il-kaz, jekk
ma jigix ippruvat il-kuntrarju, jinghadd li hu kien fil-pussess mid-
data tat-titolu.
Il-pussess minn 
successur 
universali jew 
partikolari.
530. (1) Il-pussess jissokta b’jedd fil-persuna tas-successur
b’titolu universali.
(2) Is-successur b’titolu partikolari, gratuwitu jew oneruz,
jista’ jghaqqad mal-pussess tieghu l-pussess tal-predecessur tieghu
sabiex jitlob u jgawdi l-effetti ta’ dak il-pussess.
Pussessur ta’ bona 
fidi.
531. (1) Persuna li, ghal ragunijiet li ghandhom mis-sewwa,
tahseb li l-haga li tippossjedi hija taghha, hija pussessur ta’ bona
fidi.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
(2) Min jaf, jew minhabba c-cirkostanzi ghandu jahseb li l-haga
li jippossjedi hija ta’ haddiehor, huwa pussessur ta’ mala fidi.
Wiehed jinghadd 
dejjem li hu bona 
fidi.
532. Ghandu dejjem jinghadd li wiehed huwa bona fidi, u min
jeccepixxi l-mala fidi ghandu jippruvaha.
Regoli li 
ghandhom jitharsu 
dwar il-jeddijiet u 
l-obbligi li jigu 
mill-pussess.
533. Bla hsara ta’ disposizzjonijiet ohra f’dan il-Kodici,
ghandhom jigu mharsa d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li gejjin ta’
dan it-Titolu kwantu ghall-jeddijiet u l-obbligi li jigu mill-pussess.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        113
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-PUSSESSUR F’KAZ TA’ MOLESTJA
Azzjoni sabiex il-
pussessur jinzamm 
fil-pussess f’kaz ta’ 
molestja.
534. Kull min, waqt li jinsab fil-pussess, ta’ liema xorta jkun,
ta’ haga immobbli, jew ta’ universalita  ta’ hwejjeg mobbli, jigi
mmolestat f’dak il-pussess, jista’, fi zmien sena mill-molestja,
jitlob li jinzamm f’dak il-pussess, basta li ma jkunx ha b’idejh dak
il-pussess minghand il-konvenut bi vjolenza jew bil-mohbi, jew ma
jkunx kiseb minghandu dak il-pussess b’titolu prekarju.
Azzjoni ghar-radd 
tal-pussess f’kaz 
ta’ spoll.
Kap. 12.
535. (1) Jekk persuna tigi, bil-vjolenza jew bil-mohbi,
mnezzgha mill-pussess, ta’ liema xorta jkun, jew mid-detenzjoni
ta’ haga mobbli jew immobbli, hija tista’, fi zmien xahrejn mill-
ispoll, titlob, b’azzjoni kontra l-awtur ta’ l-ispoll, li terga’ tigi
mqieghda f’dak il-pussess jew f’dik id-detenzjoni, kif jinghad fl-
artikolu 791 tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(2) Dan it-tqeghid mill-gdid fil-pussess jigi ordnat mill-qorti,
wkoll jekk il-konvenut ikun is-sid tal-haga li taghha l-attur ikun
bata l-ispoll.
Ir-radd ta’ pussess 
mhux ta’ hsara 
ghal kull azzjoni 
possessorja ohra.
536. It-tqeghid mill-gdid fil-pussess fil-kaz imsemmi fl-ahhar
artikolu qabel dan, ma jnehhix il-jedd ta’ l-ezercizzju ta’ kull
azzjoni possessorja ohra li ghaliha jkollu jedd kull pussessur. 
Kwistjonijiet ta’ 
pussess f’kazijiet 
ta’ servitù .
537. Fil-kwistjonijiet ta’ pussess f’kazijiet ta’ servitù , il-
jeddijiet u d-dmirijiet tal-proprjetarji tal-fond dominanti u serventi
u ta’ kull persuna ohra li jkollha interess, jigu stabbiliti fuq l-uzu
tas-sena ta’ qabel, jew, fil-kaz ta’ servitujiet li jitgawdew
f’intervalli ta’ izjed minn sena, fuq l-uzu ta’ l-ahhar tgawdija.
Azzjoni sabiex ma 
jissoktax xoghol 
gdid li bih hemm 
il-biza li ssir hsara.
538. (1) Persuna li bir-ragun tibza’ li minhabba xi xoghol gdid
li wiehed iehor ikun beda fil-fond tieghu nnifsu jew fil-fond ta’
haddiehor, tista’ tigri hsara f’haga immobbli li qieghda fil-pussess
taghha, tista’ taghmel kawza u titlob li dan il-wiehed iehor jinzamm
milli jissokta dak ix-xoghol gdid, basta li dak ix-xoghol ikun ghad
ma tlestiex, u ma tkunx ghaddiet sena minn mindu x-xoghol ikun
inbeda.
(2) Il-qorti, wara li tisma’ l-fatti fil-qosor, tista’, skond ic-
cirkostanzi, izzomm dan ix-xoghol gdid milli jitkompla inkella
taghti li jitkompla dan ix-xoghol gdid, taht il-garanziji li jidhrilha
mehtiega.
(3) Meta x-xoghol jinzamm milli jitkompla, din il-garanzija
tkun ghall-hlas tad-danni li jista’ jkun hemm minhabba t-twaqqif
tax-xoghol, jekk jinsab li l-opposizzjoni ghall-issoktar tax-xoghol
tkun saret minghajr raguni tajba.
(4) Meta jinghata li x-xoghol jitkompla, din il-garanzija tkun
ghall-hatt tax-xoghol kollu jew ta’ bicca minnu u ghall-hlas tad-
danni li jista’ jbati l-attur, jekk, ghalkemm ikun inghata li x-xoghol
jitkompla, tigi moghtija favur tieghu sentenza definittiva.
Azzjoni li tmiss lil 
persuna li tibza’ li 
tigri hsara minn 
bini, sigar, ecc.
539. Min bir-ragun jibza’ li tista’, minn waqt ghall-iehor, tigri
hsara kbira f’fond jew hag‘ ohra fil-pussess tieghu, minn bini, sigra
jew hag‘ohra, jista’ jaghmel kawza u jitlob, skond ic-cirkostanzi,
  114      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
illi jigu mehuda l-passi mehtiega sabiex jitnehha l-periklu, jew illi
l-gar ikun imgieghel jaghti garanzija ghall-hsarat li l-attur jista’
jbati.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDDIJIET U OBBLIGI BEJN IL-PUSSESSUR U S-SID
§  I. FUQ IL-FROTTIJIET TAL-HAGA LI WIEHED JIPPOSSJEDI, FUQ 
L-ISPEJJEZ LI JAGHMEL FIHA U FUQ IL-JEDD TA’ RITENZJONI 
Jedd tal-pussessur 
ta bona fidi ghall-
frottijiet tal-haga li 
jippossjedi.
540. Il-pussessur ta’ bona fidi jiehu l-frottijiet tal-haga li
jippossjedi, ukoll jekk din il-haga tkun wirt; u mhux obbligat irodd
hlief dawk il-frottijiet li jkun ha, jew li bil-ghaqal ta’ missier tajjeb
ta’ familja seta’ jiehu, wara talba gudizzjarja:
Izda, hu mhux obbligat irodd il-prezz tal-frottijiet mhux
maqtugha jew maqlugha, li jkun ircieva qabel it-talba gudizzjarja,
ghad illi, fiz-zmien ta’ dik it-talba, il-frottijiet ikunu ghadhom ma
gewx maqtugha mis-sigra jew maqlugha mill-art.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
541. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat irodd il-frottijiet
kollha li jkun ha, jew li bil-ghaqal ta’ missier tajjeb ta’ familja seta’
jiehu minn dak in-nhar li jkun okkupa l-haga bla jedd.
Jeddijiet tal-
pussessur ta’ bona 
fidi dwar spejjez.
542. (1) Il-pussessur ta’ bona fidi jista’ jitlob minghand is-sid
ir-radd ta’ l-ispejjez mehtiega, sew jekk jissokta kemm jekk ma
jissoktax l-effett taghhom.
(2) Ghal dawk li huma l-ispejjez utili, is-sid ghandu jew ihallas
lill-pussessur il-kost tax-xoghol inkella, kif jaghzel, jaghtih somma
daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-haga.
(3) Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tordna illi r-radd ta’ l-
ispejjez maghmula f’immobbli, isir mis-sid b’mezz ta’ renta
garantita b’ipoteka fuq dak l-immobbli, jew b’kull mod iehor li bih
id-dejn jista’ jigi mhallas ghal kollox, u li fl-istess hin ikun anqas
gravuz ghad-debitur.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
543. (1) Lejn il-pussessur ta’ mala fidi s-sid ghandu, ghal
dawk li huma spejjez mehtiega, u ghall-ispejjez utili maghmulin
ghal miljoramenti li ma jistghux jigu mnehhija, l-istess obbligi li
sid ghandu lejn il-pussessur ta’ bona fidi, basta li l-pussess tal-haga
ma jkunx gie mehud b’serq jew b’reat iehor li ma jaqax taht il-
klassi tal-kontravvenzjonijiet.
(2) Ghal dawk li huma l-ispejjez utili maghmulin ghal
miljoramenti li jistghu jitnehhew, is-sid jista’ jaghzel jew li jzomm
dawk il-miljoramenti jew li jgieghel lill-pussessur inehhihom.
(3) Jekk is-sid jitlob it-tnehhija ta’ dawk il-miljoramenti, il-
pussessur ghandu jnehhihom bi spejjez tieghu minghajr ebda jedd
ghall-hlas tal-hsara, u ghandu jhallas il-hsarat li s-sid ikun bata.
(4) Jekk is-sid ikun irid li jzomm il-miljoramenti, hu ghandu,
kif jaghzel, jew ihallas lill-pussessur il-kost taghhom inkella
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        115
jaghtih somma daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-haga.
Jeddijiet tal-
pussessur dwar 
spejjez ta’ lussu.
544. Ghal dawk li huma l-ispejjez ta’ lussu, il-pussessur, sew ta’
bona fidi kemm ta’ mala fidi, ghandu biss jedd li jiehu lura l-
oggetti nfishom, meta dan jista’ jiswielu ta’ gid minghajr ma ssir
hsara fil-haga, u s-sid ma jkunx irid izommhom billi jhallas lill-
pussessur somma daqs il-profitt li dan jista’ jaghmel kieku
jnehhihom.
Tjfsir ta’ spejjez 
mehtiega, utili, u 
ta’ lussu.
545. (1) L-ispejjez mehtiega huma dawk li minghajrhom il-
haga kienet tispicca jew titgharraq.
(2) L-ispejjez utili huma dawk li jaghmlu l-haga ahjar milli
tkun, billi jaghmluha izjed komda, jew li tista’ taghti aktar
frottijiet, minghajr ma l-haga tbati hsara kemm-il darba dawn l-
ispejjez ma jsirux.
(3) L-ispejjez ta’ lussu huma dawk li jiswew biss ghat-tizjin tal
haga, minghajr ma jaghmlu l-haga izjed komda jew li tista’ taghti
aktar frottijiet, u minghajr ma l-istat tal-haga jitgharraq kemm-il
darba dawn l-ispejjez ma jsirux.
(4) Izda, l-ispejjez ta’ lussu jistghu, xi drabi, jitqiesu bhala
spejjez utili, meta wiehed iqis il-kondizzjoni tas-sid, jew meta xi
cirkostanzi partikolari jaghtu lis-sid okkazjoni fi zmien qrib li jiehu
gid minn dawk l-ispejjez.
Pussess tal-haga 
miksuba b’serq jew 
reat iehor.
546. Dak li jkun ha l-pussess tal-haga b’serq jew b’reat iehor, li
ma jkunx semplici kontravvenzjoni, m’ghandu jedd ghal ebda
indenizz ghal ebda xorta ta’ spejjez, lanqas li jnehhi l-miljoramenti
li jkun ghamel fil-haga; u jista’ jigi mis-sid imgieghel inehhi, bi
spejjez tieghu, u minghajr ebda jedd ta’ indenizz, dawk l-oggetti li
jistghu jitnehhew, kif ukoll jista’ jigi mgieghel ihallas il-hsara li s-
sid ikun bata.
Tpattija tal- 
frottijiet ma’ l-
ispejjez.
547. It-tpattija tal-frottijiet ma’ l-ispejjez imsemmijin fl-artikoli
ta’ qabel dan, issir ukoll mal-pussessur ta’ bona fidi:
Izda, dan il-pussessur hu obbligat, barra l-frottijiet li
ghandu jrodd skond l-artikolu 540, igib fil-kont dawk il-frottijiet
biss illi jkun dahhal fil-hames snin ta’ qabel it-talba gudizzjarja tas-
sid.
Meta l-pussessur 
ta’ bona fidi jew ta’ 
mala fidi mhux 
obbligat irodd il-
frottijiet tal-
miljoramenti.
548. Il-pussessur sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi mhux
obbligat irodd, jew igib fil-kont ghat-tpattija msemmija fl-ahhar
artikolu qabel dan, il-frottijiet tal-miljoramenti li, skond id-
disposizzionijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, huwa ghandu jedd
inehhi, jew li ghalihom ghandu jigi indenizzat mis-sid, hlief jekk
is-sid ikun irid jaghtih l-imghaxijiet fuq l-kost ta’ dawk il-
miljoramenti.
Spejjez sabjex il-
haga taghti 
frottijiet jew sabiex 
il-frottijiet jigu 
kkonservati.
549. (1) L-ispejjez sabiex il-haga taghti l-frottijiet jew sabiex
dawn il-frottijiet jigu kkonservati, ma jidhlux ma’ dawk
imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dawn l-ispejjez jinqatghu dejjem mill-frottijiet hawn fuq
imsemmijin.
  116      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jedd tal-pussessur 
li jzomm f’idejh il-
haga.
550. Kull meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel
dan, il-pussessur, sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi, ikollu jedd
jiehu lura l-ispejjez li jkun ghamel fuq il-haga ta’ haddiehor, sew
billi jiehu lura l-oggetti maghmulin b’dawk l-ispejjez, jew billi
jithallas lura ta’ dawk l-ispejjez, huwa ghandu l-jedd, bla hsara tad
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 2079, li jzomm f’idejh il-haga sa
kemm jiehu dak li jkun imissu, basta li t-talba tieghu ghal dawn l-
ispejjez issir, imqar bil-fomm, matul is-smigh tal-kawza, qabel ma
tinghata s-sentenza fuq it-talba tas-sid ghar-radd ta’ dik il-haga.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TAL-PUSSESSUR DWAR IR-RADD TAL-HAGA
Il-pussessur ta’ 
bona fidi ghandu 
jhallas il-hsarat.
551. ll-pussessur ta’ bona fidi ghandu jhallas dawk il-hsarat li,
b’eghmilu jew xort’ohra, ukoll qabel it-talba gudizzjarja tas-sid,
ikunu saru fil-haga, izda biss sas-somma tal-gid li jkun ha minn
dawk il-hsarat.
Jekk il-haga li 
taghha wiehed 
ikollu l-pussess 
tkun wirt.
552. Jekk il-haga li taghha wiehed ikollu l-pussess tkun wirt jew
sehem ta’ wirt, il-pussessur, ukoll jekk ta’ bona fidi, illi jkun
ittrasferixxa xi hwejjeg tal-wirt, ghandu jrodd ukoll, izda biss sa l-
ammont tal-profitt li jkun ha b’dak it-trasferiment, il-valur ta’ dawk
il-hwejjeg.
Meta jitqies li 
pussessur ha 
profitt.
553. Ghall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli
qabel dan, il-pussessur jitqies li ha profitt mill-hsarat jew bit-
trasferimenti hawn fuq imsemmija, f’kull wiehed mill-kazijiet li
gejjin biss:
(a) jekk il-profitt li ttiehed minnhom, fiz-zmien tat-talba
gudizzjarja, jinsab ghadu jezisti mifrud ghalih mill-
hwejjeg tal-pussessur;
(b) jekk, billi l-profitt li ttiehed minnhom ikun thallat ma’
hwejjeg il-pussessur, l-assi ta’ dan, fiz-zmien ta’ dik
it- talba, jinsab b’daqshekk li huwa akbar;
(c) jekk, billi l-profitt li ttiehed minnhom ikun gie
kkunsmat mill-pussessur, dan, b’daqshekk, ikun faddal
hwejgu, u dan it-tfaddil ikun ghadu jezisti:
Izda, il-pussessur jista’, f’kull wiehed mill-kazijiet ta’ hawn
fuq, izomm il-profitt li jkun ha billi jhallas lill-attur il-valur tal-
haga fiz-zmien li jkun iddispona minnha jew il-valur taghha fiz-
zmien tat-talba, skond liema jkun l-akbar.
Il-pussessur ta’ 
bona fidi mhux 
obbligat jrodd il-
valur tal-hwejjeg li 
jkun ta, ecc.
554. Il-pussessur ta’ bona fidi mhux obbligat, lanqas fil-kaz ta’
pussess ta’ wirt, irodd il-valur tal-hwejjeg li huwa jkun ta, tilef, jew
qered minghajr profitt.
L-artikoli 552, 553 
u 554 ighoddu 
ghall pussessur ta’ 
kull universitas 
rerum ohra.
555. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar tliet artikoli qabel dan
ighoddu ghall-pussessur ta’ kull universitas rerum ohra. 
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        117
Il-pussessur ta’ 
mala fidi ghandu 
jrodd il-hwejjeg li 
jkun okkupa 
ingustament.
556. (1) Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat, dejjem, irodd il-
hwejjeg kollha li jkun okkupa ingustament,
(2) Kemm-il darba dan il-pussessur ma jkunx baqa’, minrajh
jew bi htija tieghu, jippossjedi xi wahda minn dawk il-hwejjeg, hu
obbligat irodd lill-attur il-profitt li jkun ghamel minnha, jew, kif
jaghzel l-attur, ihallas lil dan, il-valur tal-haga fiz-zmien li ma
jkunx baqa’ jippossjediha jew il-valur taghha fiz-zmien tat-talba,
skond liema jkun l-akbar, ghad illi, f’dan il-kaz, hu ma jkun ha
ebda profitt minnha.
Il-pussessur ta’ 
mala fidi jwiegeb 
ghall-hsarat li jigru 
b’eghmilu.
557. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat ukoll ghall-hsarat
kollha li jigru b’eghmilu, kif ukoll ghal dawk li jigru b’accident,
kemm-il darba, ikun liema jkun il-mod li bih ha l-pussess tal-haga,
ma jippruvax li dik il-haga kienet xorta wahda tispicca jew
titgharraq li kieku kienet f’idejn sidha.
§ III . FUQ L-EFFETTI PARTIKOLARI TAL-PUSSESS TA’ HWEJJEG 
MOBBLI
Pussess ta’ hwejjeg 
mobbli minn terzi 
persuni ta’ bona 
fidi.
558. (1) Ghal dawk li huma hwejjeg mobbli minnhom
infishom, jew titoli ghall-purtatur, il-pussess ghandu, favur it-terzi
ta’ bona fidi, l-effett stess tat-titolu, bla hsara tad-disposizzjonijiet
ta’ kull ligi ohra ghal dawk li huma bastimenti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghal
universalita  ta’ hwejjeg mobbli.
Sid il-haga mitlufa 
jew misruqa jista’ 
jitlobha lura.
559. (1) Izda, dak li jkun tilef il-haga, jew li jkun gie misruq
minnha, jista’ jitlobha lura billi jindennizza lill-pussessur.
(2) Jista’ wkoll jitlobha lura minghajr l-obbligu li jindennizza
lill-pussessur meta dan ma jkunx hadha b’bona fidi, b’titolu oneruz,
minghand min, milli kien jidher, seta’ kien sid dik il-haga, jew
seta’ kien persuna mqabbda mis-sid biex tiddisponi mill-haga. 
TAQSIMA II
FUQ KIF WIEHED JISTA’ JAKKWISTA U JITTRASFERIXXI L-
PROPRJETA  U JEDDIJIET OHRA FUQ IL-BENI JEW LI GHANDHOM 
X’JAQSMU MAL-BENI.
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Akkwist u 
trasferiment ta’ 
proprjeta  
b’successjoni, ecc.
560. (1) Il-proprjeta  u l-jeddijiet l-ohra fuq il-hwejjeg, jew li
ghandhom x’jaqsmu mal-hwejjeg, jistghu jigu akkwistati u
ttrasferiti b’successjoni, jew bis-sahha ta’ ftehim, jew bil-
  118      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
preskrizzjoni. 
(2) Il-proprjeta  tista’ wkoll tigi akkwistata u ttrasferita
b’okkupazzjoni jew b’accessjoni.
Titolu I
FUQ L-OKKUPAZZJONI
X’inhija l-
okkupazzjoni.
561. (1) L-okkupazzjoni hija l-att li bih wiehed jiehu pussess
ta’ haga korporali li mhix, izda tista’ tkun, il-proprjeta  ta’ xi hadd,
bil-hsieb li jaghmilha tieghu.
(2) Min jokkupa l-haga jakkwista l-proprjeta  taghha, kemm-il
darba l-ligi ma tkunx tghid xort’ohra.
Jeddjjiet tas-sidjen 
ta’ ferh nahal.
562. (1) Is-sid ta’ ferh nahal ghandu jedd li jmur warajhom fil-
fond ta’ haddiehor, izda hu obbligat ihallas il-hsara li jaghmel f’dak
il-fond.
(2) Kemm-il darha s-sid ma jmurx wara n-nahal fi zmien
ghaxart ijiem minn dak in-nhar li jkun gie jaf bil-lok fejn ikunu
jinsabu, jew, jekk ghal ghaxart ijiem, jaqta’ li jmur warajhom, il-
pussessur ta’ dak il-fond jista’ jehodhom u jzommhom.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghas-
sid ta’ annimali immansati; izda dawk l-annimali jsiru proprjeta  ta’
min ikun qabadhom u zammhom, jekk ma jigux mitluba lura sa
tletin gurnata minn dak in-nhar illi s-sid ikun gie jaf fejn dawk l-
annimali jinsabu.
Tezor fil-fond ta’ 
haddiehor. 
Kap. 54.
563. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Protezzjoni ta’ l-Antikitajiet, it-tezor misjub fil-fond ta’ haddiehor,
jekk jigi misjub bla ma wiehed ikollu hsieb, imiss nofs lil min isibu
u nofs lis-sid tal-fond fejn jinsab, u jekk jigi misjub b’tiftix li jsir
ghal dak il-hsieb, imiss kollu lis-sid tal-fond.
(2) Il-kelma "tezor" tfisser u tinkludi kull haga mobbli, ukoll
jekk mhux prezzjuza, li tkun mohbija jew midfuna fl-art, u li taghha
hadd ma jista’ jipprova li huwa s-sid.
Proprjeta  mitlufa. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXII. 1979.2.
564. (1) Min isib haga mobbli li ma tkunx tezor, ghandu
jroddha lill-pussessur taghha ta’ qabel, jekk ikun maghruf: inkella
minghajr dewmien ghandu jaghtiha f’idejn il-Pulizija.
(2) Il-Kummissarju tal-Pulizija ghandu jippubblika b’avviz fil-
Gazzetta lista tal-hwejjeg mobbli msemmija fis-subartikolu (1), u
ghandu jerga’ jippubblika dik il-lista, barra mill-hwejjeg li jkunu
gew mitluba minn sidhom, wara tliet xhur mill-imsemmi avviz.
(3) Wara tliet xhur minn dak in-nhar tal-hrug tat-tieni avviz,
jekk is-sid ma jkunx deher biex jitlob il-haga, din il-haga jew, jekk
ic-cirkostanzi jkunu ghamlu mehtieg il-bejgh taghha, il-prezz
taghha, imissu lil min ikun sabha.
(4) Is-sid tal-haga jew min isibha, skond ma jkun il-kaz, meta
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        119
jiehu lura l-haga jew il-prezz taghha, ghandu jhallas l-ispejjez li
jkunu saru.
(5) Barra minn dan, is-sid li jiehu lura l-haga ghandu jhallas lil
min ikun sabha rigal meqjus skond ic-cirkostanzi, u li ma jkunx
izjed minn ghaxra wahda ta’ kemm tkun tiswa l-haga misjuba.
(6) Jekk, malli jghaddu sitt xhur mill-ewwel avviz ippubblikat
fil-Gazzetta taht is-subartikolu (2), la min isib il-haga u lanqas is-
sid taghha ma jaghmel talba ghaliha jew ghall-prezz taghha, dik il-
haga jew dak il-prezz, skond il-kaz, issir proprjeta  tal-Gvern.
Hwejjeg li 
jinxtehtu jew li 
jaqghu l-bahar. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68.
565. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux ghall-hwejjeg mixhuta jew li jaqghu l-bahar, jew li l-
bahar jitfa’ lura fuq l-art, jew ghax-xtieli u hxejjex li jikbru ma’ tul
il-plajja, jew f’qiegh il-bahar, hlief sa fejn dawn il-jeddijiet fuq
dawn il-hwejjeg ma jaqghux taht ligijiet specjali.
(2) Hadd ma jista’, minghajr il-permess tal-President ta’ Malta,
jistad ghall-qroll jew hwejjeg ohra bhal dawn li jiffurmaw ruhhom
jew jikbru f’qiegh il-bahar.
Titolu II
FUQ L-ACCESSJONI
X’inhi l-
accessjoni.
566. L-accessjoni hija l-jedd li bih min ghandu l-proprjeta
ta’haga jakkwista l-proprjeta  ta’ dak kollu li dik il-haga taghti, jew
li jinghaqad jew li jsir bicca wahda maghha, sew b’mod naturali
jew bix-xoghol tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDD TA’ ACCESSJONI FUQ DAK LI L-HAGA TAGHTI
Proprjeta  ta’ 
frottijiet naturali, 
frottijiet industrjali 
jew frottijiet civili.
567. ll-frottijiet naturali, tax-xoghol, jew civili jmissu, b’jedd
ta’ accessjoni, lis-sid tal-haga li taghtihom, bil-piz li jhallas l-
ispejjez li haddiehor ikun ghamel sabiex il-haga taghti dawk il-
frottijiet jew sabiex dawk il-frottijiet jigu kkonservati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDD TA’ ACCESSJONI DWAR HWEJJEG IMMOBBLI
Bini, thawwil jew 
xogholijiet 
maghmulin bil-
materjal ta’ 
haddiehor.
568. Is-sid ta’ l-art li fuqha huwa jibni, ihawwel, jew jaghmel
xogholijiet b’materjal ta’ haddiehor, ghandu jhallas il-valur ta’ dan
il-materjal, u, fil-kaz ta’ mala fidi, ghandu jhallas ukoll id-danni u
l-imghaxijiet; izda sid il-materjal m’ghandux jedd jiehdu lura hlief
meta jkun jista’ jaghmel dan minghajr ma jeqred ix-xoghol hekk
  120      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
mibni, jew minghajr ma jhalli t-thawwil imut.
Bini, ecc., 
maghmul minn terz 
pussessur b’ 
materjal tieghu,
569. (1) Meta xi bini, thawwil jew xoghlijiet bhal dawn ikunu
saru minn terz pussessur, b’materjal tieghu, ighoddu d-
disposizzjonijiet dwar il-Pussess taht it-Titolu VI tat-Taqsima I tat-
Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodici, skond jekk dan il-pussessur ikunx
ippossjeda b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Jekk it-terz ma jkunx pussessur fis-sens ta’ l-artikolu 524
ighoddu f’kull kaz id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 543.
b’materjal ta’ 
haddiehor.
570. Meta dan il-bini, thawwil jew xoghlijiet ikunu saru minn
terza persuna b’materjal ta’ haddiehor, sid dan il-materjal ma
ghandux jedd li jitolbu lura, izda jista’ jitlob indenizz minghand it-
terza persuna li tkun inqdiet b’dak il-materjal, kif ukoll minghand
sid il-fond sas-somma li dan ikun fadallu jaghti.
Okkupazzjoni b’ 
bona fidi ta’ bicca 
minn fond vicin.
571. Jekk fit-tlugh ta’ bini tigi okkupata b’bona fidi bicca mill-
fond li jmiss ma’ dak il-bini, u l-gar ikun jaf li qieghed isir dak il-
bini, u ma jaghmilx opposizzjoni, l-art li tigi hekk okkupata u l-bini
li jsir fuqha jistghu jigu ddikjarati ta’ proprjeta  ta’ min bena, taht l-
obbligu li jhallas lil sid l-art il-valur tal-wicc li jkun okkupa, u li
jaghmel tajba kull hsara li tkun saret.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDD TA’ ACCESSJONI DWAR HWEJJEG MOBBLI
Jedd ta’ accessjoni 
dwar hwejjeg 
mobbli.
572. (1) Il-jedd ta’ accessjoni dwar hwejjeg mobbli ta’
proprjeta  ta’ diversi sidien, ghandu jkun regolat mill-principji ta’ l-
ekwita  naturali.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li gejjin jiswew biex
fuqhom il-qorti tiddecidi, fil-kazijiet mhux ikkontemplati mil-ligi,
skond ma jkunu c-cirkostanzi ta’ kull kaz.
Meta zewg hwejjeg 
ta’ diversi sidien 
jitghaqqdu b’mod 
li jaghmlu haga 
wahda.
573. (1) Meta zewg hwejjeg ta’ diversi sidien jigu mghaqqdin
ma’ xulxin b’mod li jaghmlu haga wahda, izda b’dan kollu jistghu
jigu mifruda minghajr hsara kbira ta’ ebda wahda minnhom, kull
wiehed mis-sidien jibqa’ jzomm il-proprjeta  tal-haga tieghu, u
ghandu jedd jitlob il-firda.
(2) Izda, jekk iz-zewg hwejjeg ma jistghux jigu mifruda
minghajr hsara kbira ta’ wahda minnhom, iz-zewg hwejjeg hekk
imghaqqdin flimkien imissu lis-sid tal-haga li hija l-parti principali
fosthom, bl-obbligu li jhallas lis-sid l-iehor il-valur tal-haga
mghaqqda maghha.
Liema hija l-haga 
principali.
574. Titqies parti principali dik li maghha l-ohra tkun giet
imghaqqda biss ghall-uzu, ghat-tizjin, jew sabiex taghmilha
kompluta.
Meta l-accessorju 
huwa izjed 
prezzjuz mill-
principal.
575. Izda, jekk il-haga mghaqqda tkun wisq izjed prezzjuza
mill-haga principali, u jkun sar uzu minnha minghajr il-kunsens
tas-sid, dan is-sid jista’ jaghzel jew li jiehu kollox u jhallas lil sid
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        121
il-haga principali l-valur taghha, jew li jitlob il-firda tal-haga
mghaqqda, ghad li b’hekk tista’ tigri hsara lill-ohra.
Meta l-haga titqies 
principali 
minhabba l-valur 
jew kobor taghha.
576. Jekk minn zewg hwejjeg imghaqqda flimkien biex jaghmlu
haga wahda, ebda wahda minnhom ma tista’ titqies bhala
accessorja ta’ l-ohra, dik li tiswa l-aktar, jew, fil-kaz li z-zewg
hwejjeg ikunu jiswew bejn wiehed u iehor indaqs, dik li tkun l-
akbar fid-daqs, titqies li hija l-principali.
Jekk l-artigjan 
jinqeda b’materjal 
mhux tieghu,
577. Meta artigjan jew persuna ohra jkunu nqdew b’materjal
mhux taghhom, sabiex jaghmlu xi haga ta’ xorta gdida, sid il-
materjal ghandu jedd, sew jekk il-materjal ikun jista’ kemm jekk
ma jkunx jista’ jerga’ jiehu s-sura ta’ qabel, ghall-proprjeta  tal-
haga li tkun giet maghmula bih, bl-obbligu li jhallas lill-artigjan
jew persuna ohra l-prezz tax-xoghol.
jew bicca 
b’materjal tieghu u 
bicca ta’ 
haddiehor.
578. Jekk xi hadd, biex jaghti forma gdida lil haga jkun inqeda
b’materjali, bicca tieghu u bicca ta’ haddiehor, b’mod li ghalkemm
la l-materjal l-wiehed u lanqas l-iehor ma jkun gie ttrasformat ghal
kollox, dak il-materjal ma jkunx jista’ jigi mifrud minghajr hsara,
il-haga tibqa’ in komun bejn iz-zewg sidien f’ishma meqjusa skond
il-valur ta’ dak li kull wiehed minnhom ikun hareg, jigifieri, il-
wiehed skond il-valur tal-materjal li kien tieghu, u l-iehor skond il-
valur tal-materjal li kien tieghu u l-prezz tax-xoghol.
Meta x-xoghol 
jiswa izjed mill-
materjal uzat.
579. Izda, meta x-xoghol ikun ta’ valur tali li jkun jiswa bil-
bosta izjed milli jiswew il-materjali wzati, ix-xoghol jitqies bhala l-
haga principali, u l-artigjan ghandu jedd izomm il-haga hekk
mahduma, billi jhallas lis-sid il-prezz tal-materjal.
Tahlit ta’ materjal 
divers.
580. (1) Meta haga tkun giet maghmula bit-tahlit ta’ materjal
divers li jkun ta’ diversi sidien, u dan il-materjal ikun jista’ jigi
mifrud minghajr hsara, is-sid li ma jkunx ta l-kunsens tieghu ghat-
tahlit, jista’ jitlob il-firda.
(2) Jekk il-materjal ma jkunx jista’ jigi mifrud, jew, jekk il-
firda ma tkunx tista’ ssir minghajr hsara, il-haga maghmula bit-
tahlit issir proprjeta  komuni ta’ bejniethom, fil-proporzjon tal-valur
tal-materjal ta’ kull wiehed minnhom.
Meta l-materjali ta’ 
wiehed mis-sidien 
jitqies bhala l-haga 
principali.
581. Izda, jekk il-materjali ta’ wiehed mis-sidien jista’ jitqies
bhala l-haga principali, jew ikun jiswa wisq izjed mill-materjali l-
ohra, u z-zewg materjali ma jkunux jistghu jigu mifruda, jew il-
firda taghhom tkun iggib hsara, is-sid ta’ dawk il-materjali li
jitqiesu li huma l-haga principali, jew li huma aqwa fil-valur,
ghandu jedd ghall-proprjeta  tal-haga li ssir mit-tahlit, billi jhallas
lis-sid l-iehor il-prezz tal-materjali tieghu.
Is-sidien tal-
materjali jistghu 
jitolbu l-bejgh fl-
irkant tal-haga l-
gdida.
582. Meta l-haga l-gdida tibqa’ in komun bejn is-sidien tad-
diversi materjali li bihom il-haga tkun gid maghmula, kull wiehed
mis-sidien jista’ jitlob il-bejgh fl-irkant b’vantagg u bi spejjez
komuni.
Jeddijiet tas-sid tal-
materjal uzat 
minghajr il-
kunsens tieghu.
583. Fil-kazijiet kollha li fihom is-sid tal-materjali wzati
minghajr il-kunsens tieghu jista’ jippretendi l-proprjeta  tal-haga, hu
jista’ jitlob, skond ma jaghzel, jew li jigi moghti lura lilu materjali
ta’ l-istess xorta u kwantita , inkella l-valur tieghu.
  122      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Twegib ghad-
danni.
584. Dak li jkun uza materjal ta’ haddiehor, minghajr il-kunsens
ta’ sidu, jista’ wkoll jigi kkundannat ghall-hlas tad-danni, bla hsara
ta’ kull azzjoni kriminali li ghaliha jista’ jkun suggett.
TITOLU III
FUQ IS-SUCCESSJONI
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Tifsira ta’ wirt. 585. Il-wirt huwa l-gid imholli minn min imut, u jghaddi ghand
haddiehor b’disposizzjoni tal-bniedem jew, fin-nuqqas ta’ din, b’
disposizzjoni tal-ligi.
Kif wiehed jista’ 
jiddisponi mill-
wirt.
586. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet dwar donazzjonijiet
maghmulin f’kontemplazzjoni ta’ zwieg, hadd ma jista’ jiddisponi
la mill-wirt, kollu jew bicca minnu, u lanqas minn somom ta’ flus
jew minn hwejjeg partikolari ohra li jkunu jappartjenu lill-wirt,
hlief b’testment.
 (2) Il-kelmiet "kodicill" u "donazzjoni causa mortis" huma
mnehhija ghal kollox.
Atti testamentarji 
maghmulin qabel 
il-11 ta’ Frar, 1870.
587. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici ma jhassrux il-ligijiet
ta’ qabel dwar l-atti ta’ l-ahhar volonta  maghmulin qabel il-11 ta’
Frar, 1870, lanqas jekk il-persuni li jkunu ghamlu dawk l-atti kienu
ghadhom hajjin f’dak il-jum:
Izda jekk xi att milli hawn fuq imsemmija ma jkunx jiswa
skond dawk il-ligijiet jista’, kemm-il darba ma jkunx gie mhassar
mill-persuna li tkun ghamlitu, isehh bis-sahha ta’ dan il-Kodici,
basta li jkun maghmul skond id-disposizzjonijiet tieghu.
Sub-titolu I
FUQ IS-SUCCESSJONI B’TESTMENT
§I.  FUQ IT-TESTMENTI
Tifsir ta’ testment. 588. It-testment huwa att, li minnu nnifsu jista’ jigi mhassar, illi
bih persuna, bil-mod li trid il-ligi, tiddisponi, ghaz-zmien ta’ wara
mewtha, mill-hwejjeg taghha kollha jew minn bicca minnhom. 
Disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
589. (1) It-testment jista’ jkun fih disposizzjonijiet b’titolu
universali kif ukoll b’titolu partikolari.
 (2) lt-testment jista’ wkoll ikun fih disposizzjonijiet b’titolu
partikolari minghajr ebda disposizzjoni b’titolu universali.
Tifsir tad-
disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
590. (1) Id-disposizzjoni b’titolu universali hija dik li biha t-
testatur ihalli lill-persuna wahda jew izjed il-gid tieghu kollu jew
sehem minnu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        123
(2) Id-disposizzjonijiet l-ohra kollha huma b’titolu partikolari.
Werriet.
testatur ikun iddispona b’titolu universali.
Legatarju.
testatur ikun iddispona b’titolu partikolari.
Testment unica 
charta.
592. (1) It-testment maghmul mir-ragel u l-mara bl-istess att
wiehed, jew, bhal ma generalment jissejjah, unica charta, hu
validu.
(2) Kemm-il darba dan it-testment jigi mhassar minn wiehed
mit-testaturi kwantu ghall-assi tieghu, jibqa’ shih kwantu ghall-assi
ta’ l-iehor.
Thassir tat-
testment unica 
charta mit-testatur 
li jibqa’ haj dwar l-
assi tieghu.
593. (1) Izda, kemm-il darba f’testment unica charta, it-
testaturi jkunu hallew wiehed lill-iehor, bi proprjeta  jew b’uzufrutt,
il-hwejjeg taghhom kollha, jew il-bicca l-kbira taghhom, it-testatur
li jibqa’ haj wara l-iehor u li jhassar it-testment kwantu ghall-assi
tieghu, jitlef, jekk it-testatur li jmut qabel ma jkunx iddispona
xort’ohra, kull jedd li kellu bis-sahha ta’ dak it-testment fuq l-assi
tat-testatur li jmut qabel.
(2) Din ir-regola tghodd ukoll meta, ghad li t-testatur li jibqa’
haj wara l-iehor ma jkunx hassar it-testment, dan it-testment,
minhabba eghmilu, ma jkunx jista’ jkollu effett kwantu ghall-assi
tieghu.
Effetti tat-thassir 
tat-testment.
594. F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu
qabel dan, l-assi tat-testatur li jmut l-ewwel, bil-frottijiet kollha
minn dak in-nhar tal-mewt tieghu, ighaddi kollu, jekk huwa stess
ma jkunx iddispona xort’ohra, lill-werrieta minnu mahtura, jew,
fin-nuqqas ta’ dawn, lill-werrieta tieghu legittimi, bla hsara tal-
legati li jkunu gew imhollija lil persuna diversa mit-testatur li jkun
hassar id-disposizzjonijiet tieghu, jew li minhabba l-eghmil tieghu
dawn id-disposizzjonijiet ma jistax ikollhom effett.
Testment unica 
charta jsir biss 
bejn ir-ragel u l-
mara. 
Emendat: 
XXX. 1981.8.
595. Ma jistghux zewg persuni jew izjed, hlief ir-ragel u martu,
jaghmlu testment f’wiehed u l-istess att, la favur terza persuna u
lanqas b’disposizzjoni favur ta’ xulxin:
Izda ma jistax isir testment sigriet mir-ragel u martu fl-
istess att uniku wara l-15 ta’ Awissu, 1981.
§  II. FUQ MIN JISTA JIDDISPONI JEW JIRCIEVI B’TESTMENT
Min jista’ 
jiddisponi jew 
jircievi b’testment. 
Emendat: 
LVIII. 1975.4.
Kap. 201.
596. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, dawk kollha li mhumiex maghduda inkapaci taht id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici, jistghu jiddisponu jew jircievu
b’testment.
Min hu inkapaci 
biex jiddisponi 
b’testment.
597. Huma inkapaci li jiddisponu b’testment:
(a) dawk li ma jkunux ghalqu l-eta  ta’ erbatax-il sena;
  124      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(b) it-torox-u-muti mit-twelid, li ma jkunux jafu jiktbu;
(c) l-interdetti minhabba mard tal-mohh;
(d) dawk li, ghalkemm mhux interdetti, ma jkunux
f’sensihom fiz-zmien tat-testment;
(e) l-interdetti minhabba tberbiq, kemm-il darba ma jigux
awtorizzati jiddisponu minn hwejjighom mill-qorti li
tkun ordnat l-interdizzjoni taghhom:
Izda l-interdett minhabba tberbiq jista’, ukoll
minghajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti, ihassar it-
testment li jkun ghamel qabel l-interdizzjoni tieghu.
Persuni ta’ taht l-
eta  ta’ tmintax-il 
sena jistghu 
jaghmlu biss 
disposizzjonijiet 
ta’ kumpens.
598. (1) Dawk li ma jkunux ghalqu l-eta  ta’ tmintax-il sena ma
jistghux jaghmlu b’testment hlief disposizzjonijiet ta’ kumpens.
 (2) Izda, jekk b’disposizzjoni bhal dik, meta jittiehed qies tal-
mezzi tat-testatur u tax-xoghol li b’kumpens tieghu ghalih hija ssir,
tigi mhollija somma barra mill-qies, il-qorti tista’ tnaqqasha ghas-
somma li jmissha.
Testmenti 
maghmulin minn 
persuni inkapaci 
huma nulli, ukoll 
jekk l-inkapacita 
tispicca qabel il-
mewt tat-testatur.
599. It-testmenti maghmulin minn persuni inkapaci huma nulli,
ukoll jekk l-inkapacita  tat-testatur tispicca qabel il-mewt tieghu.
Dawk li jkunu 
ghadhom ma gewx 
ikkoncepiti ma 
jistghux jircievu 
b’testment.
600. (1) Dawk illi, fiz-zmien tal-mewt tat-testatur jew fiz-
zmien li tigri l-kondizzjoni sospensiva li minnha d-disposizzjoni
kienet tiddependi, ma jkunux ghadhom gew ikkoncepiti, huma
nkapaci li jircievu b’testment.
 (2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghat-tfal
immedjati ta’ persuna determinata, li tkun hajja fiz-zmien tal-mewt
tat-testatur, lanqas ghal dawk li jkunu msejhin biex igawdu
fondazzjonijiet.
Ma jistghux 
jircievu b’testment 
dawk li jitwieldu fi 
stat li ma jistghux 
ighixu.
601. (1) Dawk li jitwieldu fi stat li ma jistghux ighixu huma
nkapaci li jircievu b’testment.
 (2) Fid-dubju, dawk li jitwieldu hajjin jitqiesu li huma fi stat li
jistghu jghixu.
Sehem li tfal 
illegittimi jista’ 
jmisshom 
b’testment.
602. Meta t-testatur ihalli tfal jew dixxendenti legittimi jew
legittimati bi zwieg li jsir wara, jew tfal adottivi jew dixxendenti
taghhom, legittimi jew legittimati kif jinghad hawn fuq, it-tfal
illegittimi, ukoll jekk ikunu gew maghrufa jew gew legittimati b’
digriet tal-qorti, ma jistghux jircievu b’testment izjed milli hu
moghti lilhom fl-artikolu 640(1)(a).
Sehem li min 
jibqa’ haj mill- 
mizzewgin jista’ 
jircievi b’testment 
meta l-mejjet ihalli 
tfal jew 
dixxendenti.
603. Jekk it-testatur ihalli tfal jew dixxendenti bhal ma jinghad
fl-ahhar artikolu qabel dan, min, fost ir-ragel u l-mara, jibqa’ haj
wara l-iehor ma jistax jircievi, bi proprjeta , izjed mill-kwart tal-
beni tal-mejjet.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        125
Sehem li l-mara 
jew ir-ragel jistghu 
jircievu jekk 
jghaddu ghat-tieni 
zwieg jew ghal 
zwieg iehor. 
Emendat: 
XXI. 1962.11.
604. (1) Min, fost ir-ragel u l-mara, li, meta ghandu tfal jew
dixxendenti bhal ma jinghad fl-artikolu 602, ighaddi ghal tieni
zwieg jew ghal zwieg iehor, ma jistax ihalli lill-mara jew lir-ragel
ta’ l-ahhar, jew lil xi wiehed mit-tfal tat-tieni zwieg jew ta’ zwieg
iehor, izjed minn dak li jkun sejjer jiehu l-anqas favorit fost it-tfal
ta’ xi zwieg ta’ qabel.
(2) Meta t-testatur ihalli tfal jew dixxendenti legittimi, jew tfal
jew dixxendenti legittimati bi zwieg wara, jew tfal adottati jew id-
dixxendenti taghhom, legittimi jew legittimati kif intqal qabel, ma
jistax ihalli lit-tfal adottati jew lid-dixxendenti taghhom fuq
imsemmija izjed minn dak li l-anqas favorit mit-tfal jew
dixxendenti legittimi jew tfal jew dixxendenti legittimati bi zwieg
wara jkun ser jircievi.
Persuni li mhumiex 
denji jircievu 
b’testment. 
Emendat: 
XLIX. 1981.4.
605. (1) Kull min - 
(a) volontarjament joqtol jew ikun ittanta joqtol lit-
testatur; jew
(b) ikun akkuza lit-testatur quddiem awtorita  kompetenti
ta’ delitt li jgib il-piena tal-prigunerija, u li hu kien jaf
li t-testatur ma kienx hati tieghu; jew
(c) ikun gieghel, jew bil-qerq gieghel lit-testatur biex
jaghmel testment, jew biex jaghmel jew ibiddel xi
disposizzjoni testamentarja; jew
(d) ma jkunx halla lit-testatur jaghmel testment gdid, jew
ihassar it-testment li kien ga ghamel, inkella qered,
iffalsifika, jew bil-qerq heba t-testment,
jitqies bhala mhux denn u, bhala tali, ma jkunx kapaci biex jircievi
b’testment.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghal
kull min ikun komplici f’wiehed jew iehor mill-fatti hawn fuq
imsemmja.
Rijabilitazzjoni.
htijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan jista’ jircievi
b’testment, jekk it-testatur jirrijabilitah b’testment li jsir wara jew
b’att pubbliku iehor.
Il-werriet jew 
legatarju mhux 
denn ghandu jrodd 
il-frottijiet.
607. Il-werriet jew il-legatarju, eskluz bhala mhux denn milli
jircievi l-wirt jew il-legat, ghandu jrodd il-frottijiet kollha u kull
utili iehor li jkun dahhal wara l-ftuh tas-successjoni.
Dixxendenti ta’ 
persuna mhix denja 
ghandhom jedd 
ghall-legittima.
608. Id-dixxendenti ta’ persuna eskluza bhala mhix denja,
ghandhom, f’kull kaz, jedd ghal-legittima li kieku kienet tmiss lill-
persuna hekk eskluza:
Izda dik il-persuna m’ghandhiex, fuq is-sehem tal-wirt li
jghaddi ghand uliedha, il-jedd ta’ uzufrutt u ta’ amministrazzjoni li
l-ligi taghti lill-genituri.
It-tuturi u l-
kuraturi huma 
inkapaci li jircievu 
b’testment.
609. (1) It-tutur jew kuratur ma jista’ jiehu ebda gid minn
testment maghmul, fiz-zmien tat-tutela jew kurazija, mill-persuna li
taghha huwa jkun it-tutur jew il-kuratur.
  126      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
 (2) Din ir-regola tghodd jekk it-testment isir wara li tkun
spiccat it-tutela jew il-kurazija, izda qabel il-ghoti tal-kont finali,
ukoll jekk it-testatur imut wara l-approvazzjoni ta’ dak il-kont.
(3) Ma jidholx taht il-projbizzjoni ta’ dan l-artikolu t-tutur jew
kuratur li jkun axxendent, dixxendent, hu, ziju, neputi jew kugin
tal-persuna li taghmel it-testment jew li jkun mizzewweg maghha. 
Inkapacita  ta’ nutar 
li jircievi testment 
pubbliku li jiehu 
gid minnu.
610. (1) Lanqas ma jista’ n-nutar li jkun ircieva testment
pubbliku, jew il-persuna li tkun kitbet b’idha t-testment sigriet,
jiehu ebda gid minn testment bhal dak, kemm-il darba minnufih
wara d-disposizzjoni maghmula favur in-nutar jew il-persuna fuq
imsemmija ma jkunx hemm il-firma tat-testatur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux meta t-
testment sigriet jigi maghmul bl-assistenza ta’ imhallef jew
magistrat kif jinghad fl-artikolu 663.
Inkapacita  ta’ 
membri ta’ 
ordnijiet religjuzi, 
ecc. 
Emendat: 
V. 1993.2.
611. (1) Il-membri ta’ ordnijiet religjuzi, jew ta’ xirkiet
religjuzi ta’ regolari ma jistghux, wara li jkunu hadu l-voti tal-
professjoni jew xirka religjuza, jiddisponu b’testment.
(2) Lanqas ma jistghu dawk il-persuni jircievu b’testment, hlief
xi vitalizju zghir, bla hsara ta’ kull projbizzjoni ohra stabbilita  mir-
regoli ta’ l-ordni jew tax-xirka li jkunu fihom.
(3)* Kemm-il darba dawk il-persuni jigu mahlulin skond il-ligi
mill-voti taghhom, huma jergghu jakkwistaw il-kapacita  li jircievu
b’testment, kif ukoll li jiddisponu mill-beni li jkunu akkwistaw
wara, u kull disposizzjoni maghmula favur persuna li fi zmien il-
mewt tat-testatur kienet membru ta’ ordni religjuz jew ta’ xirka
religjuza ta’ regolari ghandha tibqa’ sospiza sakemm dik il-persuna
jew tigi mahlula mill-voti taghha kif imsemmi qabel jew tmut
filwaqt li tkun ghadha membru ta’ dak l-ordni jew xirka, u ghandha
tkun bla ebda effett jekk il-persuna, li tkun saret favur taghha, tmut
filwaqt li tkun ghadha membru bhal dak.
Disposizzjonijiet 
favur persuni 
inkapaci huma 
nulli wkoll jekk 
isiru f’isem ta’ 
persuni interposti.
612. (1) Kull disposizzjoni testamentarja favur ta’ persuna
inkapaci skond l-artikoli 602, 603, 604, 609 u 610 ma tiswiex,
ghalkemm tkun maghmula f’isem ta’ persuna interposta.
(2) Jekk l-inkapacita  tkun parzjali dik id-disposizzjoni tkun
nulla biss f’parti.
Persuni meqjusa 
bhala persuni 
interposti.
613. Il-missier, l-omm, id-dixxendenti, u zewg jew mart il-
persuna inkapaci, skond ma jkun il-kaz, jitqiesu bhala persuni
interposti.
* Ghall-applikazzjoni ta’ din id-disposizzjoni ara l-artikolu 4 ta’ l-Att V ta’ l-
1993.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        127
§ III . FUQ IL-BENI LI WIEHED JISTA’ JIDDISPONI MINNHOM 
B’TESTMENT
Beni li wiehed 
jista’ jiddisponi 
minnhom 
b’testment.
614. (1) Jekk it-testatur ma jkollux dixxendenti, axxendenti,
zewgu jew martu, jew tfal illegittimi, jista’ jiddisponi minn gidu
kollu, b’titolu universali jew partikolari, favur kull persuna kapaci
li tircievi b’testment.
(2) Jekk it-testatur ikollu dixxendenti, axxendenti, zewgu jew
martu, jew tfal illegittimi, is-sehem tal-beni tieghu li minnu jista’
jiddisponi, hu dak li jibqa’, wara li jitnaqqas is-sehem li jmiss lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lil zewgu jew martu, jew lit-tfal
illegittimi hawn fuq imsemmija taht xi wahda mid-disposizzjonijiet
ta’ l-artikoli 615 sas-653.
FUQ IL-LEGITTIMA U D-DIZEREDAZZJONI
Legittima li tmiss 
lid-dixxendenti.
615. (1) Il-legittima hija sehem mill-beni tal-mejjet, moghti
mil-ligi lid-dixxendenti, u, fin-nuqqas ta’ dixxendenti, lill-
axxendenti tal-mejjet.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jhassrux id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 12 u 13 tal-Kapitolu I tat-Tielet Ktieb
tad-Dritt Municipali ta’ Malta, maghruf bhala "Kodici De Rohan",
dwar tfal imwielda minn zwigijiet li saru qabel il-11 ta’ Frar, 1870,
skond l-uzu msemmi f’dak il-Kodici, f‘liema kaz ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ dak il-Kodici.
Is-sehem tal-
legittima.
616. (1) Il-legittima ta’ tfal legittimi, jew ta’ tfal legittimati bi
zwieg li jsir wara, jew ta’ tfal adottivi, hija t-terz tal-beni tal-
mejjet, jekk dawk it-tfal ma jkunux izjed minn erbgha, jew in-nofs
ta’ dawk il-beni jekk ikunu hamsa jew izjed.
(2) Il-legittima tinqasam f’ishma daqsinsew bejn it-tfal li
jmisshom minnha.
(3) Jekk ma jkunx hemm hlief tifel wiehed, dan jiehu wahdu t-
terz kollu hawn fuq imsemmi.
Fil-kelma "tfal" 
jidhlu d-
dixxendenti.
617. Ghall-finijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, fil-kelma "tfal"
jidhlu d-dixxendenti tat-tfal f’kull grad li jkunu. Izda, dawn id-
dixxendenti jinghaddu biss minflok it-tifel li minnu jkunu nizlin. 
Regoli dwar il-
persuni li 
ghandhom 
jinghaddu biex 
tinqies il-legittima.
618. (1) It-tfal jew dixxendenti ohra li huma inkapaci li
jircievu b’testment, jew li jkunu gew dizeredati mit-testatur, jew
illi jkunu irrinunzjaw ghal sehemhom, jinghaddu wkoll mat-tfal l-
ohra biex tinqies il-legittima.
(2) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 608 u 626 l-
ishma tat-tfal jew dixxendenti ohra li huma inkapaci, jew li jkunu
gew dizeredati, jew li jkunu rrinunzjaw ghal sehemhom, imorru
favur it-tfal jew id-dixxendenti l-ohra li jiehdu l-legittima.
(3) It-tifel jew dixxendent iehor li jkun mahtur werriet, jidhol
ma’ l-ohrajn fil-legittima.
  128      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Legittima ta’ l-
axxendenti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.52.
619. (1) Jekk it-testatur ma jhallix tfal jew dixxendenti ohra
kif imsemmija fl-artikoli 616 u 617, jew tfal illegittimi li jkunu gew
legittimati jew maghrufa kif provdut fl-artikolu 819, u ma jkunx haj
ir-ragel jew il-mara, skond il-kaz, il-jedd tal-legittima jmiss lill-
axxendenti ta’ dak it-testatur.
(2) Il-legittima, f’dan il-kaz, tkun it-terz tal-beni tal-mejjet, u
tinqasam bhal ma’ gej:
(a) jekk il-mejjet ihalli warajh ’il missieru u ’l ommu, it-
terz hawn fuq imsemmi jinqasam bejniethom f’ishma
indaqs;
(b) jekk ihalli warajh il-missier biss jew l-omm biss, il-
legittima tmiss kollha lill-missier jew l-omm skond
min minnhom ikun baqa’ haj;
(c) jekk it-testatur ma jhallix warajh la ’1 missieru u
lanqas ’il ommu, izda biss axxendenti fil-linja tal-
missier u ta’ l-omm, fi grad wiehed, il-legittima tmiss,
ghal dak li hu n-nofs, lill-axxendent jew axxendenti
tal-linja tal-missier, u ghan-nofs l-iehor lill-axxendent
jew axxendenti tal-linja ta’ l-omm;
(d) jekk dawk l-axxendenti ma jkunux fi grad wiehed, il-
legittima tmiss kollha lill-axxendent li jkun eqreb fil-
grad, minghajr ma jittiehed qies jekk dak l-axxendent
hux tal-linja tal-missier jew ta’ l-omm.
Il-legittima 
ghandha tkun 
hielsa minn kull 
piz jew 
kondizzjoni.
620. (1) Il-legittima ghandha tinghata fi proprjeta  shiha, u
testatur ma jista’ jghabbiha b’ebda piz jew kondizzjoni.
(2) Il-legittima tinqies fuq l-assi kollu, wara li jitnaqqsu d-djun
ta’ l-assi u l-ispejjez tal-funerali.
(3) Fl-assi jidhol dak kollu li minnu t-testatur, b’titolu
gratuwitu, ukoll f’kontemplazzjoni ta’ zwieg, ikun iddispona favur
ta’ xi hadd, minbarra l-ispejjez ta’ l-edukazzjoni tal-tfal jew
dixxendenti ohra.
(4) Dak li jmissu l-legittima ghandu jaqta’ minnha dak kollu li
jkun ha minghand it-testatur u li jkun suggett ghall-kollazzjoni taht
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Meta jithalla 
uzufrutt jew renta 
vitalizja.
621. (1) Meta jithalla uzufrutt jew renta vitalizja, u dawk li
lilhom tmiss il-legittima jkun jidhrilhom li l-valur ta’ dak l-uzufrutt
jew renta vitalizja jaqbez is-sehem tal-beni illi t-testatur seta
jiddisponi minnu, huma jistghu biss jaghzlu jew li joqghodu ghad-
disposizzjonijiet tat-testment jew li jiehdu s-sehem li jmisshom
bhala legittima hieles minn kull piz, billi jciedu lil dawk li lilhom
ikun thalla l-uzufrutt jew ir-renta vitalizja l-proprjeta  shiha tas-
sehem li t-testatur seta’  jiddisponi minnu.
(2) Jekk wiehed minn dawk li jkun imisshom il-legittima
jaghzel, fl-interess tieghu, li joqghod ghad-disposizzjonijiet tat-
testment, kull wiehed iehor minnhom jista’, b’dan kollu, jaghzel li
jiehu l-legittima, billi jcedi, kif jinghad hawn fuq, is-sehem li t-
testatur seta’  jiddisponi minnu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        129
Dizerdazzjoni.
denn li jiret, il-persuni li skond il-ligi ghandhom il-jedd ghal-
legittima jistghu jigu mcahhda minnha b’dikjarazzjoni maghmula
ghaldaqshekk mit-testatur, ghal xi raguni msemmija f’dan il-
Kodici, u li tkun imfissra fit-testment.
Ragunijiet li 
ghalihom 
dixxendent jista’ 
jigi dizeredat. 
Emendat: 
XXI. 1993.66.
623. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 630, ir-
ragunijiet li ghalihom dixxendent jista’ jigi dizeredat huma dawn
biss li gejjin:
(a) jekk id-dixxendent ikun cahad minghajr raguni l-
manteniment lit-testatur;
(b) jekk, fil-kaz li t-testatur jiggennen, id-dixxendent
jabbandunah minghajr ma jiehu b’ebda mod hsieb
tieghu;
(c) jekk, fil-kaz li d-dixxendent seta’ jehles lit-testatur
mill-habs, hu naqas minghajr raguni tajba li jaghmel
dan;
(d) jekk id-dixxendent sawwat it-testatur, jew xort’ohra
sar hati ta’ mohqrija lejh;
(e) jekk id-dixxendent kien hati lejn it-testatur ta’ offiza
gravi;
(f) jekk, fil-kaz ta’ iben jew bint jew dixxendent iehor, hu
jew hi taghmilha ta’ prostituta pubblika minghajr
konnivenza tat-testatur;
(g) f’kull kaz li fih it-testatur, minhabba z-zwieg tad-
dixxendent ikun gie, taht id-disposizzjonijiet tas-Sub-
titolu II tat-Titolu I ta’ l-Ewwel Ktieb ta’ dan il-
Kodici, iddikjarat hieles mill-obbligu li jaghti l-
manteniment lil dan id-dixxendent.
Ragunijiet li 
ghalihom 
axxendent jista’ 
jigi dizeredat.
624. Ir-ragunijiet li ghalihom l-axxendenti jistghu jigu
dizeredati huma biss dawn li gejjin:
(a) jekk l-axxendenti jkunu naqsu ghal kollox milli jiehdu
hsieb ta’ l-edukazzjoni tad-dixxendent, jew, minghajr
raguni, ikunu cahdulu l-manteniment;
(b) jekk, fil-kaz li d-dixxendent jiggennen, l-axxendenti
jabbandunawh bla ma jiehdu b’ebda mod hsieb tieghu;
(c) jekk l-axxendenti jkunu ittantaw ghall-hajja ta’ xi
wiehed mid-dixxendenti taghhom;
(d) jekk wiehed mill-axxendenti jkun ittanta ghall-hajja
ta’ l-iehor jew ikun ingurjah gravement.
Ir-raguni li ghaliha 
wiehed jigi 
dizeredat ghandha 
tigi ippruvata.
625. (1) Ir-raguni tad-dizeredazzjoni ghandha tigi ppruvata
minn dak li jsostni d-dizeredazzjoni.
(2) Jekk tkun issemmiet izjed minn raguni wahda, il-prova ta’
wahda hija bizzejjed.
Jeddijiet ta’ wlied 
dawk li jigu 
dizeredati.
626. (1) Jekk dak li jigi dizeredat ikollu wliedu jew
dixxendenti ohra, il-legittima li huwa jitlef, tmiss lilhom.
(2) F’kull kaz bhal dan, id-dizeredat m’ghandux fuq il-
  130      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
legittima l-uzufrutt u lanqas l-amministrazzjoni, illi, skond il-ligi,
seta’ kellu jedd ghalihom.
Meta d-dizeredat 
imut qabel it-
testatur.
627. Jekk id-dizeredat imut qabel it-testatur, id-dizeredazzjoni
ma tkunx ta’ hsara ghall-jeddijiet tad-dixxendenti tieghu. 
Manteniment tad-
dizeredat.
628. Jekk id-dizeredat ma jkollu ebda mezz iehor biex ighix,
dawk li minhabba d-dizeredazzjoni tieghu jkunu pprofittaw mill-
legittima tieghu, ghandhom jaghtuh il-manteniment, izda biss sa l-
ammont tal-frottijiet tal-legittima, bla hsara ta’ jeddijiet ohra ghal
manteniment li hu jista’ jkollu skond il-ligi.
Jedd ghal-legittima 
meta ma tkunx 
imsemmija jew 
ippruvata r-raguni 
tad-dizeredazzjoni.
629. Meta fit-testment ma tkunx imsemmija r-raguni li ghaliha
wiehed ikun gie dizeredat, jew ma tigix ippruvata, id-dizeredat
ghandu jedd ghal-legittima biss.
Dizeredazzjoni 
minhabba tberbiq.
630. Jekk dak li lilu tmiss il-legittima jkun interdett minhabba
tberbiq, jew ikun hekk mghobbi bid-djun li l-legittima jew mill-
anqas il-bicca l-kbira taghha, tigi mikula b’dawn id-djun, it-testatur
jista’, b’dikjarazzjoni espressa, jiddizeredah, u jhalli l-legittima lil
uliedu jew lid-dixxendenti tieghu.
FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RAGEL JEW TAL-MARA U TAT-TFAL 
ILLEGITTIMI
Jedd ta’ min jibqa’ 
haj l-ahhar mir-
ragel u l-mara, 
meta hemm tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.53; 
XXI. 1993.67.
631. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A,
min mir-ragel u l-mara jibqa’ haj l-ahhar, ghandu jedd ghall-
uzufrutt tan-nofs tal-beni tal-mejjet, jekk dan ihalli tfal jew
dixxendenti ohra legittimi jew legittimati bi zwieg li jsir wara, jew
tfal adottivi jew dixxendenti taghhom.
(2) Dan is-sehem hu suggett ghall-ispejjez ta’ l-ahhar marda u
tal-funerali ta’ min mir-ragel u l-mara jkun gawda dak is-sehem. 
Setgha tal-qorti. 632. Il-qorti tista’ tawtorizza lil min jibqa’ haj mir-ragel u l-
mara, sabiex, ghall-manteniment tieghu, jipoteka jew jittrasferixxi,
kollu jew bicca minnu, is-sehem imsemmi fl-ahhar artikolu qabel
dan.
Jedd ta’ min jibqa’ 
haj l-ahhar mir-
ragel u l-mara meta 
ma hemmx tfal.
633. Fin-nuqqas ta’ tfal jew tad-dixxendenti msemmijin fl-
artikolu 631, min mir-ragel u l-mara jibqa’ haj l-ahhar, ghandu jedd
ghall-kwart tal-beni, fi proprjeta  shiha.
Jedd ta’ 
abitazzjoni. 
Mizjud: 
XXI. 1993.68.
633A.(1) Min jibqa’ haj mill-mizzewgin ikollu jedd li jabita fil-
post li jkun jintuza bhala r-residenza principali ta’ dak li jibqa’ haj
meta tmut il-parti l-ohra, meta dak il-post ikun proprjeta  assoluta
ta’ jew mizmum b’enfitewsi mill-parti li tmut jew wahedha jew
flimkien ma’ min jibqa’ haj.
(2) Kemm mill-post hu suggett ghall-jedd ta’ abitazzjoni ma
jkunx limitat minhabba li, wara l-mewt ta’ l-ewwel parti, il-parti l-
ohra tkun tehtieg parti inqas mill-post.
(3) Ghall-finijiet ta’ l-artikolu 631  l-post li jkun suggett ghall-
jedd ta’ abitazzjoni taht dan l-artikolu jithalla barra mill-wirt tal-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        131
parti li tmut li fuqu l-parti li tibqa’ hajja jkollha l-uzufrutt tan-nofs.
(4) Fic-cirkostanzi msemmija fl-artikolu 633, il-jedd imsemmi
fis-subartikolu (1) jkun b’zieda mal-jedd tal-parti li tibqa’ hajja
moghti bl-imsemmi artikolu 633.
(5) Il-jedd moghti bis-subartikolu (1) jghodd ukoll meta dak il-
jedd ikollu l-effett li jnaqqas, matul il-hajja tal-parti li tibqa’ hajja,
il-legittima jew xi sehem mill-mewt tal-parti li tmut rizervata ghal
xi persuna ohra.
(6) Meta kreditur tal-parti li tmut jinforza l-jedd tieghu fuq il-
post li jkun suggett ghall-jedd taht dan l-artikolu, jew meta l-
werrieta li jkunu accettaw il-wirt bil-beneficcju ta’ l-inventarju
jbieghu dak il-post biex jithallas xi dejn dovut minn dak il-wirt, u
f’kull kaz ikun hemm beni ohra tal-wirt minn fejn ikunu jistghu
jithallsu dawk id-djun, il-parti li tibqa’ hajja jkollha jedd titlob, fi
zmien sena mill-bejgh, danni minghand il-werrieta tal-parti li tmut,
jew minghand il-werrieta tal-parti li tmut li jkunu accettaw bil-
beneficcju ta’ l-inventarju li ma jkunu ghamlu xejn biex dawk id-
djun jithallsu minn beni ohra.
(7) Il-mizzewgin jistghu, qabel jew wara z-zwieg, jiftiehmu
skond dan il-Kodici, ikun liema jkun ir-regim patrimonjali li
ghandu jirregola l-proprjeta  taghhom, li jeskludu jew li jnaqqsu l-
jedd kompetenti ta’ min minnhom jibqa’ haj wara l-iehor skond dan
l-artikolu.
(8) Il-jedd ta’ abitazzjoni moghti f’dan l-artikolu jispicca malli
l-parti li tibqa’ hajja terga’ tizzewweg.
Jedd ta’ min jibqa’ 
haj l-ahhar mir-
ragel u l-mara 
limitat f’certi 
kazijiet. 
Sostitwit: 
XLVI.1973.54. 
Emendat: 
XXI. 1993.69.
634. (1) Meta r-renta mill-proprjeta  li tkun imdahhla fis-
sehem tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ta’ min jibqa’ haj l-ahhar mir-
ragel u l-mara, fid-donazzjonijiet moghtija u fil-legati mhollija lilu
jew lilha minn min minnhom ikun miet l-ewwel tkun mill-anqas
daqs l-uzufrutt imsemmi fl-artikolu 631, id-disposizzjonijiet ta’ dak
l-artikolu ma jghoddux.
(2) Meta l-valur tal-proprjeta  msemmija fis-subartikolu (1)
jkun ghall-anqas daqs il-valur tal-kwart tal-beni msemmi fl-artikolu
633, id-disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu ma jghoddux.
(3) Meta f’xi kaz imsemmi fis-subartikolu (1) jew (2), ir-renta
jew il-valur tal-proprjeta  fih imsemmija ma jkunux daqs l-uzufrutt
jew il-proprjeta  msemmija fl-artikolu 631 jew 633, skond il-kaz,
min jibqa’ haj l-ahhar mir-ragel u l-mara jkollu jedd li jiehu mill-
wirt daqs kemm ikun jonqos biex ilahhaq is-sehem li jmissu jew li
jmissha.
Meta min jibqa’ 
haj mir-ragel u l-
mara ma jibqax 
jipposjedi beni li 
jnehhulu l-jedd 
ghas-sehem tal-
legittima. 
Emendat: 
XLV1. 1973.55.
635. Izda, min jibqa’ haj mir-ragel u l-mara, illi, minhabba l-
beni msemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan, ma jkunx ha s-sehem li
jmissu skond l-artikoli 631 u 633 jista’, kemm-il darba, minghajr
htija tieghu, ma jibqax jipposjedi dawk il-beni, jitlob il-
manteniment minn fuq dawk il-beni tal-mejjet li jkunu ghadhom
fil-pussess tal-werrieta ta’ dan, sa l-ammont tan-nofs ta’ l-uzufrutt
jew, skond il-kaz, tal-kwart tal-valur ta’ dawk il-beni, bla hsara tal-
jeddijiet tal-kredituri ta’ l-istess werrieta; barra minn dan, dawn il-
beni, f’dan il-kaz, huma wkoll suggetti ghall-ispejjez ta’ l-ahhar
  132      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
marda u tal-funerali ta’ min jibqa’ haj l-ahhar mir-ragel u l-mara. 
Kazijiet ohra li 
fihom min jibqa’ 
haj mir-ragel u l-
mara ma jistax 
jitlob is-sehem tal-
legittima. 
Emendat: 
XLVI. 1973.56; 
XXI. 1993.70.
636. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 631, 633 u 633A ma
jghoddux lanqas fil-kazijiet li gejjin:
(a) jekk, fiz-zmien tal-mewt tar-ragel jew tal-mara, dawn
ikunu mifruda b’sentenza tal-qorti civili kompetenti, u
min jibqa’ haj minnhom ikun, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-
jeddijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli;
(b) jekk min imut l-ewwel mir-ragel u l-mara jkun, bit-
testment tieghu, ghal xi wahda mir-ragunijiet
imsemmijin fl-artikolu 623(a), (b), (c), (d) u (e),
espressament tellef lill-parti li tibqa’ hajja s-sehem
imsemmi fl-artikoli 631 u 633, jew il-jedd ta’
abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u r-raguni, jew,
jekk ikunu msemmija zewg ragunijiet jew izjed, wahda
minnhom, tigi ppruvata;
(c) jekk, f’min jibqa’ haj mir-ragel u l-mara, ikun hemm
xi wahda mir-ragunijiet li ghalihom, skond l-artikolu
605, ma jkunx bhala mhux denn, kapaci li jircievi
b’testment.
Min mir-ragel u l-
mara li jibqa’ haj 
jerga’ jizzewweg 
jitlef xi jeddijiet.
637. Ir-ragel jew il-mara illi, meta jkun ghad hemm tfal jew
dixxendenti ta’ min ikun miet l-ewwel minnhom, imsemmijin fl-
artikolu 631, jerga’ jizzewweg, jitlef il-proprjeta  ta’ dak kollu li
b’kull titolu gratuwitu, ukoll jekk b’donazzjoni f’kontemplazzjoni
ta’ zwieg, ikun irceva minghand il-mejjet, u jzomm biss l-uzufrutt,
jekk il-mejjet ma jkunx iddispona xort’ohra. F’dan il-kaz il-
proprjeta  tghaddi ghat-tfal jew dixxendenti tal-mejjet.
Telfien tad-dotarju. 638. Imhassar: XXI. 1993.71
Dak kollu li ragel 
jaghti jew ihalli 
lill-mara jinghadd 
bhala moghti jew 
imholli akkont tad-
dota u tad-dotarju.
639. Imhassar: XXI. 1993.71
Sehem li jmiss lit-
tfal illegittimi, 
legittimati b’digriet 
jew li jkunu gew 
maghrufa.
640. (1) It-tfal illegittimi maghrufa fl-att tat-twelid, jew f’xi
att pubbliku iehor, sew qabel jew wara t-twelid taghhom, jew
legittimati b’digriet tal-qorti kompetenti, ghandhom jedd ta’ sehem
fuq l-assi ta’ dak mill-genituri li minnu jkunu gew hekk maghrufa,
jew li fuq talba tieghu jkunu gew legittimati, u dan is-sehem jinqies
kif jinghad hawn:
(a) jekk it-testatur ihalli tfal jew dixxendenti, kif jinghad
fl-artikolu 631, is-sehem tat-tfal illegittimi huwa terz
tal-legittima li kienet tkun tmisshom li kieku kienu tfal
legittimi;
(b) fin-nuqqas tat-tfal jew dixxendenti fuq imsemmijin, is-
sehem tat-tfal illegittimi huwa n-nofs tal-legittima fuq
imsemmija.
(2) Fil-kalkolu tal-legittima, sabiex jinsab is-sehem li jmiss lil
kull wiehed mit-tfal illegittimi, tghodd ir-regola ta’ l-artikolu 618,
billi jinghaddu wkoll it-tfal illegittimi.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        133
(3) Fil-kazijiet kollha, il-werrieta jistghu jhallsu s-sehem li
jmiss skond il-ligi lit-tfal illegittimi, jew bi flus, inkella bi hwejjeg
mobbli jew immobbli tal-wirt, fuq stima.
Jeddijiet ta’ tfal 
illegittimi mhux 
maghrufa fuq il-
beni ta’ l-omm,
641. Ghal dawk li huma hwejjeg l-omm, id-disposizzjonijiet ta’
l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu wkoll favur it-tfal illegittimi
mhux maghrufin bil-mod li jinghad f’dak l-artikolu, imma li l-
filjazzjoni taghhom tkun giet iddikjarata b’sentenza tal-qorti
kompetenti.
fuq il-beni tal-
missier.
Emendat: 
XXXI. 1965.20.
642. (1) Izda, ghal dawk li huma hwejjeg il-missier, is-sehem
moghti mil-ligi ghat-tfal illegittimi mhux maghrufin bil-mod li
jinghad hawn fuq, izda li l-filjazzjoni taghhom tkun giet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti, jinqies u jista’ jithallas bhal ma
jinghad fl-artikolu 640, imma f’ebda kaz ma ghandu jaqbez l-
ammont li jkun mehtieg ghall-manteniment ta’ kull wiehed minn
dawk it-tfal, matul hajtu.
(2) Il-werrieta jistghu, jekk jaghzlu li jaghtu pensjoni ghall-
manteniment, jaghtuha jew mill-ewwel fi flus, minn xahar ghal
xahar bil-quddiem, jew billi jassenjaw immobbli jew izjed
f’uzufrutt.
(3) La darba s-somma tal-pensjoni tigi stabbilita, hija ma tkunx
izjed suggetta ghal tibdil, jitbiddlu kemm jitbiddlu c-cirkostanzi. 
Dak li t-tifel 
illegittimu ghandu 
jaqta’ minn sehmu.
643. It-tifel illegittimu, barra dak li jigi mholli lilu b’testment,
ghandu jaqta’ wkoll minn sehmu, dak kollu li jkun ha minghand
missieru jew ommu f’hajjithom, u li jkun suggett ghall-kollazzjoni
taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Telfien ta’ jeddijiet 
ta’ tifel illegittimu.
644. (1) It-tifel illegittimu jista’, fl-istess kazijiet u ghall-
istess ragunijiet li ghalihom it-tfal legittimi jistghu jigu dizeredati,
jigi, b’dikjarazzjoni espressa tat-testatur, imtellef il-jeddijiet
stabbiliti favur tieghu taht l-artikoli ta’ qabel dan, basta li r-raguni
tigi ppruvata kif jinghad fl-artikolu 625.
(2) It-tifel illegittimu jitlef ukoll il-jeddijiet hawn fuq
imsemmija, meta tinsab dwaru xi wahda mic-cirkostanzi li
ghalihom, taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 605, kien ikun,
bhala mhux denn, inkapaci li jircievi b’testment.
Jeddijiet tat-tfal 
tat-tifel illegittimu 
meta dan imut 
qabel.
Emendat: 
XXI. 1962.12.
645. Jekk it-tifel illegittimu jmut qabel, il-jeddijiet illi, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, kienu jmissu lilu,
jistghu jigu mitluba mit-tfal jew dixxendenti tieghu legittimi,
adottati jew legittimati bi zwieg li jsir wara.
L-ishma li jmissu 
lil min jibqa’ haj 
mir-ragel u l-mara 
jew lit-tfal 
illegittimi ma 
jitnaqqsux mil-
legittima.
Emendat: 
XXI. 1993.72.
646. Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A, l-
ishma li jmissu lil min jibqa’ haj mir-ragel u l-mara u lit-tfal
illegittimi, ma jnaqqsux il-legittima li tmiss lid-dixxendenti jew
lill-axxendenti legittimi, imma ghandhom jittiehdu mis-sehem li t-
testatur seta’ jaghmel minnu.
  134      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
FUQ IR-RIDUZZJONI TAD-DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI 
JAQBZU S-SEHEM LI T-TESTATUR SETA’ JIDDISPONI MINNU
Dak li jithalla mit-
testatur jista’ 
jitnaqqas meta 
jaqbez is-sehem li 
hu seta’ jaghmel 
minnu.
647. Id-disposizzjonijiet ta’ testment, meta jaqbzu s-sehem li
minnu seta’ jaghmel it-testatur, ghandhom jitnaqqsu sa dak is-
sehem, fiz-zmien tal-ftuh tas-successjoni, izda dan kemm-il darba
t-talba tigi maghmula fiz-zmien imsemmi fl-artikolu 845.
Kif isir it-tnaqqis. 648. Biex jigi stabbilit kemm ghandu jkun dan it-tnaqqis,
ghandhom jitharsu dawn ir-regoli li gejjin:
(a) ghandha ssir gabra tal-beni kollha li jkun hemm fiz-
zmien tal-mewt tat-testatur, wara li jinqatghu
minnhom id-djun;
(b) imbaghad ghandhom jigu mghaqqdin maghhom
b’kalkolu biss, il-beni li t-testatur ikun ta
b’donazzjoni, kwantu ghall-hwejjeg mobbli skond il-
valur taghhom fiz-zmien tad-donazzjoni, u, kwantu
ghall-hwejjeg immobbli skond l-istat taghhom fiz-
zmien tad-donazzjoni u l-valur taghhom fiz-zmien tal-
mewt tad-donatur;
(c) is-sehem li t-testatur seta’ jaghmel minnu jinqies fuq l-
assi hekk migbur, billi jittiehed qies tal-jeddijiet ta’
dawk li ghandhom jedd b’ligi ta’ sehem mill-beni
tieghu, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 615 sas-
646.
Il-haga moghtija 
b’donazzjoni li 
tispicca qabel il-
mewt tad-donatur 
ma tidholx fil-
gabra tal-beni.
649. Il-haga moghtija b’donazzjoni illi, minghajr htija tad-
donatarju, tispicca qabel il-mewt tad-donatur, ma tigix imdahhla
fil-gabra tal-beni ghall-finijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan. 
Meta l-valur tad-
donazzjoni huwa 
izjed jew daqs is-
sehem li t-testatur 
seta’ jiddisponi 
minnu.
650. Meta l-valur tad-donazzjonijiet jaqbez is-sehem jew hu
daqs is-sehem li minnu seta’ jaghmel it-testatur, id-
disposizzjonijiet kollha tat-testment jibqghu minghajr effett.
Tnaqqis pro rata. 651. Kemm-il darba d-disposizzjonijiet b’testment ikunu jaqbzu
s-sehem li minnu seta’ jaghmel it-testatur, jew il-bicca ta’ dan is-
sehem li tibqa’ wara li jinqata’ l-valur tad-donazzjonijiet, it-tnaqqis
isir pro rata, minghajr ebda ghazla bejn werrieta u legatarji.
Dikjarazzjoni tat-
testatur li 
disposizzjoni 
ghandu jkollha 
effett bi preferenza 
fuq l-ohrajn.
652. Izda, kull meta t-testatur ikun iddikjara espressament li l-
volonta  tieghu hija illi xi disposizzjoni ghandu jkollha effett bi
preferenza fuq l-ohrajn, din il-preferenza ghandha ssehh, u kull
disposizzjoni bhal din ma tigix imnaqqsa hlief f’daqs kemm il-
valur tal-hwejjeg imdahhlin fid-disposizzjonijiet l-ohra ma jkunx
bizzejjed biex ilahhaq is-sehem moghti mil-ligi.
Firda tal-legat 
suggett ghat-
tnaqqis.
653. (1) Meta l-legat suggett ghat-tnaqqis ikun ta’ haga li
minnha l-bicca li taqbez is-sehem li minnu t-testatur seta’ jaghmel
tista’ tinfired bla xkiel u bla hsara, it-tnaqqis isir bil-mezz ta’ din
il-firda.
(2) Izda, kemm-il darba din il-firda ma tkunx tista’ ssir
minghajr xkiel u hsara, il-legatarju jista’, jekk irid, ihallas bi flus
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        135
dak li jkun imissu jaghti lill-parti li tkun qieghda titlob it-tnaqqis. 
§  IV. FUQ IL-FORMA TAT-TESTMENTI
FUQ IT-TESTMENTI ORDINARJI
It-testment hu 
pubbliku jew 
sigriet.
654. It-testment jista’ jkun pubbliku jew sigriet.
Forma ta’ testment 
pubbliku.
Kap. 55.
655. (1) Bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici,
it-testment pubbliku ghandu jircevih u jippubblikah nutar, quddiem
zewg xhieda, bhal kull att nutarili iehor, taht id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili ukoll ghal dik
li hi l-firma tat-testatur, skond jekk dan jkunx jaf u jistax jikteb,
jew le.
(2) Il-firma tax-xhieda hi dejjem mehtiega, ikun kemm ikun il-
valur tal-haga li wiehed jiddisponi minnha bit-testment.
Forma ta’ testment 
sigriet.
656. (1) It-testment sigriet jista’ jigi miktub sew mit-testatur
innifsu jew minn terza persuna.
(2) Meta l-testatur jaf u jista’ jikteb, it-testment ghandu, fil-
kazijiet kollha, ikun iffirmat minnu fit-tmiem tieghu.
(3) Jekk it-testatur ma jkunx jaf jew ma jkunx jista’ jikteb,
tghodd id-disposizzjoni ta’ l-artikolu 663.
Il-karta li gewwa 
fiha jkun it-
testment sigriet 
ghandha tkun 
maghluqa u 
ssigillata.
657. (1) Il-karta li fuqha jkun miktub it-testment sigriet, jew
dik li jkun gewwa fiha, ghandha tigi maghluqa u ssigillata.
(2) It-testatur ghandu, meta jikkunsinnnha, jiddikjara li dik il-
karta fiha t-testment tieghu.
Kunsinna ta’ 
testmenti sigrieti.
658. (1) It-testment sigriet ghandu jigi kkunsinnat mit-testatur
f’idejn nutar, jew, quddiem l-imhallef jew magistrat li joqghod fil-
qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja, f’idejn ir-registratur ta’ din il-
qorti.
(2) It-testment jitqies li gie maghmul fil-gurnata li fiha jigi
hekk ikkunsinnat.
Dmirijiet tan-nutar 
li jircievi testment 
sigriet.
659. (1) In-nutar li jircievi testment sigriet ghandu jikteb l-att
tal-kunsinna, u jnizzel fih id-dikjarazzjoni msemmija fis-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 657, fuq l-istess karta li fuqha jkun
miktub it-testment, jew fuq dik li jkun gewwa fiha.
(2) L-att tal-kunsinna ghandu jkun iffirmat mit-testatur, mix-
xhieda, u min-nutar.
(3) Jekk it-testatur jiddikjara li ma jafx jew li ma jistax jikteb,
in-nutar ghandu jnizzel tifkira ta’ din id-dikjarazzjoni fl-ahhar ta’ l-
att, u din it-tifkira tghodd flok il-firma.
  136      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Prezentata ta’ 
testment sigriet 
min-nutar lill-qorti 
ta’ gurisdizzjoni 
volontarja.
Kap. 12.
660. In-nutar li jkun ircieva testment sigriet ghandu, fi zmien
erbat ijiem tax-xoghol minn dak in-nhar tal-kunsinna, jipprezentah
lill-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja biex jigi merfugh mir-
registratur, kif jinghad fil-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura
Civili.
Pieni li jinghataw 
lin-nutar li jikser l-
artikolu 660. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
Kap. 55.
661. (1) In-nutar li jikser id-disposizzjoni ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan jigi, b’azzjoni civili, fuq talba ta’ l-Avukat Generali,
ikkundannat ghall-interdizzjoni mill-professjoni tieghu ghal zmien
mhux izjed minn sentejn, jew ghal multa ta’ mhux anqas minn
hames liri u lanqas izjed minn hamsin lira.
(2) Jekk id-dewmien fil-prezentata tat-testment ma jkunx ta’
izjed minn jumejn, il-kontravvenzjoni taqa’ taht il-klassi ta’ dawk
imsemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili
li ghalihom hemm il-piena ta’ ammenda ta’ mhux izjed minn hames
liri.
Kap. 9.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jhassrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodici Kriminali, meta l-fatti jkunu jaghmlu
reat taht dak il-Kodici.
In-nota ta’ 
partikolaritajiet 
mehtiega mill-
Kodici ta’ 
Organizzazzjoni u 
Procedura Civili 
tghodd flok l-att 
tal-kunsinna.
Kap. 12.
662. Meta testment sigriet jigi pprezentat mill-ewwel lill-qorti,
in-nota tal-partikolaritajiet mehtiega mill-artikolu 527 tal-Kodici
ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili tghodd flok l-att tal-
kunsinna.
Testmenti sigriet 
ta’ nies li ma jafux 
jaqraw u jiktbu.
663. Dawk li ma jafux jew ma jistghux jaqraw u jiktbu, ma
jistghu jaghmlu ebda disposizzjoni b’testment sigriet minghajr l-
ghajnuna ta’ mhallef jew magistrat.
Dmirijiet ta’ l-
imhallef jew 
magistrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
664. L-imhallef jew magistrat li jigi mitlub biex jaghti l-
ghajnuna tieghu taht l-ahhar artikolu qabel dan, ghandu jaqra u
jfisser lit-testatur dak li jkun fiha l-karta li t-testatur jiddikjara li
hija t-testment tieghu, u ghandu jaghmel, fit-tarf taghha,
dikjarazzjoni li qeda dak id-dmir tieghu, u li zgura ruhu li dak li
fiha l-karta huwa skond il-volonta  tat-testatur. L-imhallef jew
magistrat ghandu jaghmel f’din id-dikjarazzjoni d-data u l-firma
tieghu.
Procedura li 
ghandha tigi 
mharsa minn 
imhallef jew 
magistrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
665. (1) L-imhallef jew magistrat hawn fuq imsemmi ghandu,
wara li t-testment jigi maghluq u ssigillat kif imiss, jikteb fuq l-
istess karta li fuqha jkun miktub it-testment, jew fuq dik li gewwa
fiha jkun it-testment, dikjarazzjoni fis-sens li dik il-karta fiha t-
testment tal-persuna li tkun ghamlitu, u taht din id-dikjarazzjoni
ghandu jaghmel il-firma tieghu.
 (2) B’din id-dikjarazzjoni ma jigix iddispensat l-att tal-
kunsinna msemmi fl-artikolu 659 jew in-nota tal-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 662.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        137
Imhallef jew 
magistrat li jkun 
jinsab ghal ftit 
zmien f’Malta jew 
f’Ghawdex jista’ 
jassisti persuna li 
ma tafx taqra u 
tikteb.
666. It-testatur li ma jafx jew ma jistax jaqra u jikteb, jista’
jitlob l-ghajnuna ta’ kull imhallef jew magistrat li jkun jinsab,
imqar jekk ghal xi zmien biss, fil-gzira jew fil-lok illi fih tigi
mitluba l-ghajnuna tieghu, ukoll jekk ikun l-imhallef jew magistrat
tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja, li fiha t-testment ghandu
jitqieghed.
Dak li jkun fih it-
testment ghandu 
jinzamm sigriet.
667. L-imhallef jew magistrat li jkun ta l-ghajnuna tieghu,
skond l-ahhar erba’ artikoli qabel dan, ghandu jzomm is-sigriet
dwar dak li jkun fih it-testment.
Testment sigriet 
minn trux-u-mutu.
668. (1) It-trux-u-mutu, u l-mutu biss, sew mit-twelid jew le,
jistghu, kemm-il darba jkunu jafu jiktbu, jaghmlu testment sigriet,
basta li t-testment ikun miktub kollu mit-testatur u ffirmat minnu, u
li l-istess testatur, quddiem il-qorti jew quddiem in-nutar, skond lil
min minnhom jikkunsinna dak it-testment, u quddiem ix-xhieda tal-
kunsinna, jikteb fuq il-karta li jipprezenta, illi f’dik il-karta hemm
it-testment tieghu.
(2) In-nutar fl-att tal-kunsinna, jew, skond il-kaz, ir-registratur,
fin-nota tal-partikolaritajiet imsemmija fl-artikolu 662 ghandu
ifisser illi t-testatur kiteb id-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu
(1), quddiem in-nutar u x-xhieda, jew quddiem il-qorti.
Testment sigriet 
minn persuna truxa 
ghal kollox.
669. (1) Jekk persuna li hija truxa ghal kollox, izda taf taqra,
tkun trid taghmel testment pubbliku, ghandha taqra dak it-testment
hija stess quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar ghandu, qabel ma
t-testment jigi ffirmat minnu u mix-xhieda, jikteb, fl-ahhar tat-
testment, dikjarazzjoni fis-sens li t-testment gie hekk moqri mit-
testatur.
(2) Izda, jekk dan it-trux ma jkunx jaf jaqra, ghandu huwa stess
ifisser il-volonta  tieghu quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar
ghandu, qabel ma t-testment jigi ffirmat minnu u mix-xhieda,
jikteb, fl-ahhar tat-testment, dikjarazzjoni fis-sens illi t-testment
huwa skond il-volonta  bhal ma giet imfissra mit-testatur.
Persuni inkapaci 
bhala xhieda fit-
testmenti pubblici.
670. Fit-testmenti pubblici ma jistghux jaghmlu ta’ xhieda, il-
werrieta, il-legatarji, jew dawk li jigu minnhom mid-demm jew bi
zwieg sal-grad ta’ziju jew ta’ neputi, inkluzivament.
It-testatur jista’ 
jiehu lura t-
testment sigriet 
671. It-testatur jista, f’kull zmien, jiehu lura t-testment sigriet
tieghu minghand in-nutar li f’idejh ikun tah, kemm-il darba jkun
ghadu f’idejn dan in-nutar, jew mir-regisiru fejn ikun qieghdu. 
Nullita  ta’ 
testment.
672. In-nuqqas ta’ tharis tal-formalitajiet imsemmjin fl-artikoli
655, 656, 657, 658, 659, 663, 668, 669 u 670, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 673 sas-682 inkluzivament dwar it-
testmenti privileggati, jaghmel it-testment null.
  138      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
FUQ IT-TESTMENTI PRIVILEGGJATI
Testmenti 
maghmula 
f’postijiet fejn 
ikunu maqtugha l-
komunikazzjonijiet
.
673. (1) Fil-postijiet li maghhom ikunu maqtugha l-
komunikazzjonijiet b’ordni ta’ l-awtorita  pubblika, it-testment
jista’ jigi ricevut bil-miktub, quddiem zewg xhieda, minn imhallef,
magistrat, jew nutar, jew mill-kappillan jew qassis iehor b’ordni
sagri.
(2) Dak it-testment ghandu jkun dejjem, taht piena ta’ nullita ,
iffirmat minn min jircevih.
(3) Dak it-testment ghandu jkun ukoll, taht piena ta’ nullita ,
iffirmat, jekk ic-cirkostanzi jkunu jaghtu li jsir dan, mit-testatur u
mix-xhieda. Jekk ic-cirkostanzi ma jkunux jaghtu li ssir il-firma
tat-testatur u tax-xhieda, ghandha, taht piena ta’ nullita , tinghad fit-
testment ir-raguni li ghaliha dawk il-firem jonqsu.
(4) F’testment bhal dak, ix-xhieda jistghu jkunu sew irgiel
kemm nisa, basta li jkollhom aktar minn tmintax-il sena.
Meta dawn it-
testmenti jsiru 
nulli.
674. Dawn it-testmenti jsiru nulli xahrejn wara li l-
komunikazzjonijiet mal-post li fih it-testatur ikun jinsab, ikunu
regghu gew miftuha, jew minn dak in-nhar li t-testatur ikun mar
joqghod f’post li mieghu l-komunikazzjonijiet ma jkunux
maqtugha, kemm-il darba t-testatur ikun ghadu haj wara li jaghlaq
dak iz-zmien.
Il-persuna li 
tircievi dawn it-
testmenti ghandha 
tqieghdhom fil-
qorti ta’ 
gurisdizzjoni 
volontarja.
675. (1) It-testment maghmul kif jinghad fl-artikoli ta’ qabel
dan ghandu, fi zmien xahar minn dak in-nhar li jkunu regghu gew
miftuha l-komunikazzjonijiet, jigi mqieghed mill-persuna li tkun
ircevietu fir-registru tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tal-gzira
fejn ikun gie rcevut, kemm-il darba dan it-testment, qabel ma
jaghlaq dak iz-zmien, ma jkunx gie mehud lura mit-testatur.
 (2) Min jonqos mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jehel bi
procedura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 661, il-pieni
msemmija f’dak l-artikolu, sa fejn dawk il-pieni jistghu jghoddu
ghalih.
Testmenti 
maghmulin fuq il-
bahar.
676. (1) It-testmenti maghmulin fuq il-bahar, abbord ta’
bastimenti registrati f’Malta, jistghu jigu ricevuti bil-miktub, mill-
kaptan jew minn dak li jaghmel f’loku.
(2) It-testment tal-kaptan jista’ jigi ricevut minn dak li, fl-
assenza tal-kaptan, ikollu l-kmand tal-bastiment.
(3) F’kull kaz, it-testment ghandu jigi ricevut f’zewg originali,
u quddiem zewg xhieda rgiel, li jkunu ghalqu l-eta  ta’ tmintax-il
sena.
(4) In-nuqqas ta’ tharis tal-kondizzjonijiet hawn fuq
imsemmija jaghmel it-testment null.
Il-persuni li 
minnhom dawn it-
testmenti 
ghandhom ikunu 
iffirmati.
677. (1) It-testment imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan
ghandu jkun iffirmat mit-testatur, mill-persuna li tircevih, u mix-
xhieda.
(2) Jekk it-testatur jew ix-xhieda ma jkunux jafu jew ma
jkunux jistghu jiktbu, fit-testment ghandha tinghad ir-raguni li
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        139
minhabba fiha ma sarux dawk il-firem.
(3) In-nuqqas ta’ tharis tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu
jaghmel it-testment null.
Notament ta’ dan 
it-testment fil-
gurnal u fir-roll ta’ 
l-ekwipagg.
678. Il-kaptan, jew dak li jzomm il-gurnal ta’ abbord u l-karti
tal-bastiment ghandu, taht piena ta’ multa ta’ mhux izjed minn
ghaxar liri, li ghall-hlas taghha jitmexxa b’azzjoni civili skond l-
artikolu 661, jaghmel u jiffirma notament dwar it-testment li jkun
gie ricevut, sew fil-gurnal kemm ukoll fir-roll ta’ l-ekwipagg.
Dmirijiet tal-
kaptan, ecc., meta 
jasal Malta li 
jipprezenta t-
testment fis-
Sekond’Awla tal-
Qorti Civili. 
Emendat: 
XXXI. 1965.21; IX. 
1971.3; 
LVIII. 1974.68; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XVII. 1991.81.
679. (1) Jekk, wara li jigi ricevut it-testment, il-bastiment
jerga’ jidhol fil-port ta’ Malta, il-kaptan, jew dak illi jkollu f’idejh
it-testment, ghandu, fi zmien tmint ijiem tax-xoghol, jipprezentah
fis-Sekond’ Awla tal-Qorti Civili, kemm-il darba dan it-testment
ma jkunx gie mehud lura mit-testatur qabel ma jkun ghalaq dak iz-
zmien.
Jekk il-bastiment 
jidhlol f’port barra 
minn Malta.
(2) Jekk il-bastiment jidhol f’port barra minn Malta, il-kaptan,
jew dak li jkollu f’idejh it-testment, ghandu jqieghed wiehed mill-
originali ghand ir-rapprezentant diplomatiku jew konsulari tal-
Gvern ta’ Malta f’dak il-port jew ghand persuna li tkun isservi fis-
servizz diplomatiku, konsulari jew servizz iehor barrani ta’ xi
pajjiz li, b’arrangament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li
jirrapprezenta l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew ghand
persuna awtorizzata ghal hekk mill-President ta’ Malta, jew fl-
assenza ta’ dawn il-persuni, ghand xi persuna ta’ fiducja li tkun
cittadin ta’ Malta jew cittadin iehor tal-Commonwealth, u ghandu
mill-aktar fis li jista’, jibghat l-original l-iehor lill-Awtorita
Marittima ta’ Malta f’Malta, illi ghandha, fi zmien tmint ijiem,
tipprezentah lill-qorti fuq imsemmija.
(3) Kull min jikser xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu jigi, bi procedura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
661, ikkundannat ghall-interdizzjoni mill-kariga jew professjoni
tieghu ghal zmien mhux izjed minn sentejn, jew ghal wahda jew
ohra mill-pieni l-ohra msemmijin f’dak l-artikolu.
Testment maghmul 
fuq il-bahar jiswa 
biss jekk it-testatur 
imut fuq il-bahar.
680. It-testment maghmul fuq il-bahar fil-forma msemmija fl-
artikoli 676 u ta’ warajh, jiswa biss meta testatur imut fuq il-bahar
jew matul xahrejn wara li jkun nizel f’post fejn ikun seta’ mill-gdid
jaghmel testment iehor fil-forma ordinarja.
Nullita  ta’ 
disposizzjonijiet 
maghmulin favur 
ta’ persuna li 
tircievi testment, 
ecc.
681. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment maghmula favur il-
persuna li tircievi testment minn dawk imsemmijin fl-artikoli 673 u
ta’ warajh, jew favur ix-xhieda, inkella, fil-kaz ta’ testment
maghmul fuq il-bahar, favur wiehed jew iehor min-nies ta’ l-
ekwipagg, ma tiswiex.
(2) Lanqas ma tiswa kull disposizzjoni maghmula favur il-
missier, l-omm, l-iben jew dixxendent iehor, jew favur ir-ragel jew
il-mara ta’ xi wahda mill-persuni msemmijn fis-subartikolu (1).
  140      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Effett ta’ testmenti 
maghmulin barra 
minn Malta.
682. Testment maghmul barra minn Malta, ghandu effett
f’Malta, kemm-il darba jkun gie maghmul skond il-forma li trid il-
ligi tal-lok fejn ikun sar.
§  V. FUQ L-ISTITUZZJONI TA’ WERRIETA, IL-LEGATI U L-JEDD 
TA’ AKKREXXIMENT
FUQ L-ISTITUZZJONI TAL-WERRIET U FUQ IL-LEGAT
L-istituzzjoni tal-
werriet, ecc.
683. Kull disposizzjoni ta’ testment, sew jekk tkun saret taht l-
isem ta’ istituzzjoni ta’ werriet, sew taht l-isem ta’ legat, kemm
ukoll taht kull isem iehor, ghandha effett, basta li tkun imfissra
b’mod li l-volonta  tat-testatur tista’ tigi maghrufa, u ma tkunx
kuntrarja ghad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici.
Jekk it-testatur 
jiddisponi minn 
bicca biss tal-wirt.
684. (1) Jekk it-testatur ikun iddispona minn bicca biss tal-
wirt, il-bqija tal-beni tghaddi lill-werrieta legittimi, skond l-ordni
stabbilit ghas-successjoni ab intestato.
(2) L-istess regola tghodd jekk it-testatur ikun halla biss legati
partikolari.
Meta r-raguni li 
wahidha tkun 
gieghlet lit-testatur 
jaghmel id-
disposizzjoni tkun 
falza.
685. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment ibbazata fuq raguni li
wahidha tkun gieghlet lit-testatur jaghmilha, u li tkun falza,
m’ghandha ebda effett.
(2) Jekk it-testatur isemmi raguni, izda ma jkunx jidher mit-
testment li dik ir-raguni kienet hija wahidha li geghlitu, id-
disposizzjoni tat-testment, ukoll jekk dik ir-raguni tinsab falza,
ghandha effett, kemm-il darba ma jigix ippruvat illi t-testatur kien
imgieghel biss mir-raguni.
FUQ IL-PERSUNI U L-HWEJJEG LI HUMA L-OGGETT TA’ 
DISPOSIZZIONI
Testmenti 
maghmulin per 
relationem ad 
schedulam huma 
nulli.
686. Kull disposizzjoni ta’ testment maghmula, bhal ma soltu
jinghad, b’nuncupazione implicita inkella per relatiotionem ad
schedulam, ma tiswiex.
Disposizzjonijiet 
maghmula favur 
persuni incerti.
687. Kull disposizzjoni ta’ testment maghmula favur persuna
incerta, b’mod li lanqas ma tista’ ssir certa bis-sahha ta’ xi grajja
msemmija fit-testment, hija wkoll nulla.
Disposizzjoni 
favur persuni jew 
korpi morali li 
ghandhom jigu 
indikati mill-
werriet jew terza 
persuna.
688. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment maghmula favur
persuna incerta li ghandha tigi indikata mill-werriet jew minn terza
persuna, hija wkoll nulla.
(2) Izda, tista’ ssir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
persuna li ghandha tigi maghzula mill-werriet jew minn terza
persuna minn bejn zewg persuni jew izjed imsemmijin mit-testatur,
jew minn fost familji jew korpi morali, imsemmijin minnu. 
(3) Tista’ wkoll issir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        141
korp morali li ghandu jigi maghzul mill-werriet, jew minn terza
persuna, minn bejn zewg korpi morali jew izjed imsemmijin mit-
testatur.
Disposizzjoni 
favur l-eqreb 
qraba.
689. Disposizzjoni ta’ testment maghmula favur l-eqreb qraba
ta’ persuna, minghajr ebda tifsir iehor, titqies maghmula favur
dawk li huma mil-ligi msejha ghas-successjoni ab intestato ta’ dik
il-persuna.
Disposizzjoni 
favur il-fqar.
690. Disposizzjoni maghmula b’mod generali favur il-fqar,
titqies maghmula lill-fqar tal-gzira li fiha t-testatur kien joqghod fi
zmien il-mewt tieghu.
Disposizzjoni ghal 
ruh it-testatur.
691. Kull disposizzjoni maghmula b’mod generali ghar-ruh tat-
testatur, jew ta’ persuna ohra, minghajr ma tinghad l-opra tajba li
ghandha ssir, m’ghandha ebda effett.
Ma tistax issir il-
prova li l-kliem tat-
testment huwa 
kuntrarju ghall-
volonta  tat-testatur.
692. (1) Ebda prova ma tista’ ssir biex turi li l-istituzzjoni jew
il-legat, maghmula favur ta’ persuna jew korp morali, jew ghal xi
opra msemmija fit-testment, mhumiex hekk hlief fid-dehra, u li fil-
fatt dik l-istituzzjoni jew dak il-legat huma maghmula favur ta’
persuna jew korp morali jew opra mhux imsemmija fit-testment,
lanqas jekk fit-testment ikun hemm xi kliem li juri jew li minnu
wiehed jista’ jifhem li l-volonta  tat-testatur kienet dik.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux meta l-
istituzzjoni jew il-legat jigu attakkati bhala li saru favur ta’ persuna
inkapaci b’persuna interposta.
Disposizzjoni 
fiducjarja.
693. Kull disposizzjoni ta’ testment li biha, ukoll jekk somma
ta’ flus jew xi hag‘ohra determinata, tigi mhollija lil xi persuna
msemmija fit-testment sabiex din taghmel biha dak li t-testatur ikun
stqarr li fdalha bil-mistur, ma tiswiex, lanqas jekk dik il-persuna
tkun trid tipprova illi dik id-disposizzjoni hija favur ta’ nies kapaci
skond l-ligi li jircievu b’testment, jew ghal hwejjeg xierqa.
Indikazzjoni 
hazina tal-werriet, 
tal-legatarju jew 
tal-haga mhollija 
fit-testment.
694. (1) Jekk il-persuna tal-werriet jew tal-legatarju hija
indikata hazin, id-disposizzjoni ghandha effett, kemm-il darba
wiehed ikun xort’ohra zgur liema persuna t-testatur ried jahtar.
(2) Din ir-regola tghodd ukoll fil-kaz li jkun hemm zball fit-
tismija jew fit-tifsir tal-haga mhollija b’legat, meta wiehed ikun
xort’ohra zgur liema haga t-testatur ried ihalli.
Disposizzjoni 
mhollija ghal 
kollox fis-setgha 
tal-werriet.
695. Ma tiswiex disposizzjoni ta’ testment li thalli ghal kollox
fis-setgha tal-werriet jew ta’ terza persuna li jistabbilixxu kemm
ghandu jkun il-legat, hlief fil-kaz ta’ legati mhollijin b’titolu ta’
hlas ghal servizzi maghmulin lit-testatur fl-ahhar marda tieghu.
Legat ta’ hwejjeg 
haddiehor.
696. (1) Il-legat tal-haga ta’ haddiehor ma jiswiex, hlief jekk
ikun hemm iddikjarat fit-testment illi t-testatur kien jaf li l-haga
kienet ta’ haddiehor u mhux tieghu; f’dan il-kaz il-werriet jista’
jaghzel jew li jakkwista l-haga mhollija b’legat sabiex ighaddiha
lil-legatarju, jew li jhallas lil-legatarju l-valur gust taghha.
(2) Izda, jekk il-haga hekk imhollija b’legat, ghalkemm tkun
ta’ haddiehor fi zmien it-testment, tkun saret proprjeta  tat-testatur
fi zmien il-mewt tieghu, il-legat ta’ dik il-haga huwa validu.
  142      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta l-haga hija 
tal-werriet jew tal-
legatarju. 
697. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll jekk il-haga mhollija b’legat tkun tal-werriet, jew tal-
legatarju inkarigat fit-testment biex jaghtiha lil terza persuna.
Jekk bicca biss tal-
haga mhollija hija 
tat-testatur.
698. Jekk it-testatur ikollu bicca mill-haga mhollija b’legat, jew
jedd fuq dik il-haga, il-legat jiswa biss ghal dik il-bicca jew ghal
dak il-jedd, kemm-il darba ma jkunx hemm iddikjarat fit-testment
illi t-testatur kien jaf li l-haga ma kinitx tieghu kollha.
Legat ta’ haga 
mhux determinata.
699. Il-legat ta’ haga mobbli mhux determinata, li taqa’ taht
gens jew speci, huwa validu ghad li ebda haga ta’ dak il-gens jew
ta’ dik l-ispeci ma jkun hemm fost il-gid tat-testatur fi zmien it-
testment, jew ma jinsab li hemm fi zmien il-mewt tieghu.
Jekk il-haga 
mhollija ma 
tinsabx fil-gid tat-
testatur.
700. (1) Meta t-testatur ihalli bhala tieghu nnifsu haga
partikolari, jew haga li tkun ta’ certu gens jew ta’ certa speci, il-
legat ma jkollux effett, jekk il-haga ma tkunx tinsab fil-gid tat-
testatur fi zmien il-mewt tieghu.
(2) Jekk il-haga tkun tinsab fil-gid tat-testatur fi zmien il-mewt
tieghu, izda mhux fil-kwantita  msemmija fit-testment, il-legat
ikollu effett ghall-kwantita  li tinsab.
Legat ta’ haga jew 
kwantita  li 
ghandha tittiehed 
minn xi lok.
701. Il-legat ta’ haga jew ta’ kwantita  li ghandha tittiehed minn
certu lok, ikollu effett biss kemm-il darba l-haga tkun tinsab f’dak
il-lok; u, jekk bicca biss tkun tinsab fil-lok imsemmi mit-testatur,
il-legat ikollu effett ghal dik il-bicca.
Legat ta’ haga li 
tkun tal-legatarju.
702. (1) Jekk il-haga mhollija b’legat kienet ga tal-legatarju fi
zmien it-testment, dan il-legat ma jiswiex.
(2) Kemm-il darba l-legatarju jkun akkwista l-haga mhollija
b’legat f’xi zmien wara t-testment, jew minghand it-testatur b’titolu
oneruz jew minghand haddiehor b’kull titolu li jkun, huwa jkollu
jedd ghal daqs kemm tkun tiswa l-haga, kemm-il darba jkun hemm
ic-cirkostanzi msemmijin fl-artikolu 696, bla ma jinghata qies ta’ l-
artikolu 743.
(3) Jekk il-legatarju jkun akkwista l-haga minghand it-testatur
b’titolu gratuwitu, il-legat jinghadd bhala mhallas.
Legat ta’ kreditu. 703. Il-legat ta’ kreditu, jew ta’ helsien minn dejn, m’ghandux
effett hlief ghal dik il-bicca li tkun ghad ma thallsitx fi zmien il-
mewt tat-testatur.
Legat ta’ haga jew 
ta’ somma li 
taghha hu debitur 
it-testatur lejn il-
legatarju.
704. (1) Il-legat li jaghmel it-testatur ta’ haga jew somma
determinata, bhala li hu debitur taghha lejn il-legatarju, jiswa ghad
li l-haga jew is-somma ma jkollhiex tinghata.
(2) Jekk it-testatur ikollu jaghti dik il-haga jew somma, il-
legatarju jakkwista azzjoni gdida biex idahhal il-haga jew is-
somma li jkollu jiehu, u, kemm-il darba, kieku kien xort’ohra, il-
haga jew is-somma ma kinitx tkun tista’ tintalab lura hlief wara li
jaghlaq certu zmien jew wara li ssehh il-kondizzjoni li minnha
jiddependi l-hlas, il-legatarju ma jkollux bzonn jistenna sakemm
dak iz-zmien jaghlaq jew dik il-kondizzjoni ssehh.
(3) Izda, il-legat ma jkollux effett kemm-il darba t-testatur
ihallas id-dejn f’kull zmien li jkun wara t-testment.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        143
Legat lill-kreditur.
ihalli legat lill-kreditur tieghu, dan il-legat ma jitqiesx maghmul bi
hlas tad-dejn lejn il-legatarju.
Legat lis-seftur.
dak li huwa jkollu jiehu bhala salarju.
Fil-legatum 
liberationis jidhlu 
biss id-djun li jkun 
hemm fi zmien it-
testment.
706. Meta legat ikun jikkonsisti fil-helsien tad-debitur mid-djun
li jkollu jaghti lit-testatur, f’dan il-legat jitqiesu li jidhlu biss dawk
id-djun li t-testatur kellu jiehu fiz-zmien tat-testment, u mhux djun
ohra li jkunu gew maghmula wara.
Legat ta’ 
manteniment.
707. Fil-legat ta’ manteniment jidhol l-ikel, l-ilbies, l-
abitazzjoni, u hwejjeg ohra mehtiega matul il-hajja tal-legatarju; u
tista’ tidhol ukoll, skond ic-cirkostanzi, l-edukazzjoni tal-legatarju
skond il-kondizzjoni tieghu.
Legat ta’ immobbli 
mkabbar 
b’akkwisti li jsiru 
wara.
708. Meta t-testatur li jkun halla b’legat il-proprjeta  ta’
immobbli, ikun kabbar dik il-proprjeta  b’akkwisti ohra li jsiru
wara, dawn l-akkwisti, ghad li jkunu jmissu mal-fond imholli
b’legat, ma jitqisux li jaghmlu sehem mil-legat minghajr ma ssir
disposizzjoni gdida.
Prelegat lill-
werriet.
709. It-testatur jista’ jhalli prelegat lill-werriet tieghu, u, f’dak
il-kaz, il-werriet, ghal dan il-prelegat, jitqies bhala legatarju.
FUQ ID-DISPOSIZZJONIJIET TAHT KONDIZZJONI JEW BI ZMIEN
Id-disposizzjonijiet 
jistghu jkunu 
minghajr 
kondizzjoni jew 
taht kondizzjoni.
710. Kull disposizzjoni, b’titolu universali jew partikolari, tista’
ssir minghajr ebda kondizzjoni jew taht kondizzjoni.
Kondizzjoni 
impossibbli, ecc.
711. (1) Il-kondizzjoni impossibbli, jew kuntrarja ghal-ligi,
jew ghall-eghmil xieraq, taghmel ma tiswiex id-disposizzjoni li
fiha tkun maghmula.
(2) Il-kondizzjoni li ma tistax tiftiehem titqies bhala mhix
miktuba.
Kondizzjoni li ma 
ghandux isir 
zwieg.
712. (1) Il-kondizzjoni li wiehed m’ghandux jizzewweg jew li
m’ghandux jerga’ jizzewweg titqies bhallikieku ma gietx
maghmula.
(2) Izda, il-legatarju ta’ uzufrutt, ta’ uzu, jew ta’ abitazzjoni,
jew ta’ pensjoni jew hlas iehor li ghandu jinghata kull tant zmien,
ghall-kaz u ghaz-zmien li jibqa’ ghazeb (jew xebba), inkella armel
(jew armla), ma jistax igawdi l-legat hlief fiz-zmien li jibqa’
ghazeb (jew xebba), inkella armel (jew armla).
(3) Il-kondizzjoni ta’ rmulija, f’disposizzjoni ta’ testment
maghmula minn wiehed mill-mizzewgin favur l-iehor, hija valida.
  144      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Kondizzjoni li l-
werriet m’ghandux 
jinqeda bil-
beneficcju ta’ l-
inventarju.
713. Il-kondizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet li jinqeda bil-
beneficcju ta’ l-inventarju titqies bhallikieku mhix miktuba. 
Disposizzjoni dwar 
il-jum li minnu 
ghandha tibda jew 
tispicca l-
istituzzjoni ta’ 
werriet.
714. Jekk, f’disposizzjoni ta’ testment b’titolu universali, it-
testatur isemmi l-gurnata li fiha jew li minnha ghandha tibda jew
tispicca l-istituzzjoni ta’ werriet, din il-gurnata titqies bhallikieku
mhix imsemmija.
Disposizzjoni 
b’kondizzjoni 
ta’gid imhallas 
b’iehor.
715. Disposizzjoni ta’ testment, b’titolu universali jew
partikolari, maghmula mit-testatur taht kondizzjoni li bhala tpattija,
il-werriet jew il-legatarju ghandu jibbenefikah fit-testment tieghu,
hija nulla.
Disposizzjoni li 
tiddependi minn 
grajja mhix zgura.
716. Kull disposizzjoni f’testment maghmula taht kondizzjoni li
tkun tiddependi minn grajja mhix zgura, u li tkun tali li fil-hsieb
tat-testatur id-disposizzjoni m’ghandhiex tiswa hlief fil-kaz li dik
il-grajja tigri jew ma tigrix, tibqa’ bla effett, kemm-il darba l-
persuna, li favur taghha tkun giet maghmula, tmut qabel ma ssehh
il-kondizzjoni.
Kondizzjoni li 
tissospendi l-
esekuzzjoni tad-
disposizzjoni.
717. Il-kondizzjoni li, fil-hsieb tat-testatur, hija maghmula biss
sabiex tissospendi l-esekuzzjoni tad-disposizzjoni tat-testment, ma
timpedix lill-werriet jew lil-legatarju milli jkollu jedd miksub li
jista’ jghaddi lill-werrieta tieghu ukoll qabel ma tigri l-kondizzjoni.
Meta l-werriet jew 
legatarju ghandu 
jaghti garanzija 
ghall-esekuzzjoni 
tal-kondizzjoni.
718. Jekk it-testatur halla l-wirt jew il-legat taht l-obbligu li l-
werriet jew il-legatarju m’ghandux jaghmel jew jaghti xi haga, il-
werriet jew il-legatarju ghandu jgib garanzija tajba ghall-
esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu, b’mezz ta’ plegg jew ta’ ipoteka jew
ta’ rahan, favur dawk li ghalihom ghandu jghaddi l-wirt jew il-legat
fin-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ dak l-obbligu.
Persuna obbligata 
ghall-kunsinna ta’ 
legat taht 
kondizzjoni 
ghandha taghti 
garanzija.
719. Hekk ukoll, jekk legat hu mholli taht kondizzjoni, jew biex
jittiehed wara xi zmien, dak li jkun obbligat ghall-hlas tal-legat
jista’ jkun imgieghel jaghti l-garanzija hawn fuq imsemmija favur
il-legatarju.
Hatra ta’ 
amministratur f’xi 
kazijiet.
720. (1) Jekk il-werriet ikun gie istitwit taht wahda mill-
kondizzonijiet imsemmijin fl-artikolu 716, ghandu jinhatar
amministratur tal-wirt sakemm din il-kondizzjoni tigri jew sakemm
wiehed ikun zgur li ma tistax tigri.
(2) Hekk ukoll ghandu jinhatar amministratur meta l-werriet
jew il-legatarju jonqos li jaghti l-garanzija msemmija fl-ahhar zewg
artikoli qabel dan, kif ukoll fil-kaz li l-werriet istitwit ikun iben
immedjat, li ghad mhux koncepit, ta’ persuna li tkun hajja fiz-
zmien tal-mewt tat-testatur, kif jinghad fl-artikolu 600.
(3) Dan l-amministratur ikollu l-istess setghat u obbligi bhall-
kuratur ta’ wirt battal, bla hsara ta’ kull provvediment iehor li,
skond ic-cirkostanzi, il-qorti jidhrilha li ghandha taghti.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        145
FUQ L-EFFETTI TAL-LEGATI U L-HLAS TAGHHOM
Jedd li wiehed 
jircievi legat pur u 
semplici, li jista’ 
jghaddi ghall-
werrieta tal-
legatarju.
721. (1) Kull legat pur u semplici jaghti lil-legatarju, minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur, jedd, li jista’ jghaddi ghall-werrieta
ta’ l-istess legatarju, jew ghal dawk li l-jeddijiet taghhom gejjin
minnu, li jircievi l-haga mhollija lilu bil-legat.
(2) Il-legat maghmul taht kondizzjoni ma jaghtix lil-legatarju
dak il-jedd qabel ma tigri l-kondizzjoni.
Jedd tal-ghazla 
meta l-legat hu ta’ 
haga mhix 
determinata.
722. (1) Jekk il-haga mhollija legat ma tkunx determinata,
imma tkun taqa’ taht xi gens jew xi speci ta’ hwejjeg, il-jedd tal-
ghazla jmiss lill-werriet, illi mhux obbligat jaghti haga ta’ l-ahjar
kwalita , izda lanqas ma jista’ joffriha ta’ l-aghar kwalita .
(2) Din ir-regola tghodd ukoll jekk il-jedd ta’ l-ghazla jkun
imholli f’idejn terza persuna.
(3) Jekk din it-terza persuna ma tkunx trid taghmel il-ghazla,
inkella ma tkunx, minhabba mewt jew impediment iehor, tista’
taghmilha, din il-ghazla ssir mill-qorti, fuq ir-regola migjuba fis-
subartikolu (1).
Meta l-ghazla hija 
mhollija fil-
legatarju.
723. Jekk il-jedd ta’ l-ghazla jkun imholli f’idejn il-legatarju,
dan jista’ jaghzel l-ahjar haga ta’ dak il-gens jew ta’ dik l-ispeci li
jkun hemm fil-wirt: izda jekk fil-wirt ma jkun hemm ebda wahda,
hu ma jistax jaghzel wahda ta’ l-ahjar kwalita .
Jedd tal-ghazla fil-
legat alternattiv.
724. Fil-legat alternattiv il-jedd ta’ l-ghazla jitqies moghti lill-
werriet.
Meta l-jedd tal-
ghazla jghaddi lill-
werriet tal-werriet 
jew tal-legatarju.
725. (1) Jekk il-werriet jew il-legatarju, li lilu jkun imiss il-
jedd ta’ l-ghazla, ma jkunx seta’ jaghmel din il-ghazla, dan il-jedd
ighaddi lill-werriet tieghu.
(2) Il-ghazla, la darba ssir, ma tistax titregga’ lura.
(3) Jekk mill-hwejjeg tal-gens jew ta’ l-ispeci mhollija bil-
legat ikun hemm imqar wahda biss fost l-assi tat-testatur, il-werriet
jew il-legatarju li jkollu l-jedd ta’ l-ghazla ma jistax, hlief fil-kaz
ta’ disposizzjoni espressa li tghid il-kuntrarju, jaghzel hag‘ohra li
ma tkunx fl-assi.
Il-legatarju ghandu 
jitlob lill-werriet il-
kunsinna tal-haga 
mhollija legat.
726. Il-legatarju ghandu jitlob lill-werriet il-pussess tal-haga
imhollija legat.
Frottijiet jew 
imghaxijiet tal-
legat.
727. Il-legatarju ma jistax jitlob il-frottijiet jew l-imghaxijiet
tal-legat, hlief minn dak in-nhar li jkun, imqar b’ittra ufficjali,
sejjah lill-werriet biex jikkunsinna jew ihallas il-legat, jew minn
dak in-nhar li din il-kunsinna jew dan il-hlas ikun gie mwieghed
lilu.
Meta l-imghaxijiet 
jew il-frottijiet 
ghandhom 
jithallew minn dak 
in-nhar tal-mewt 
tat-testatur.
728. L-imghaxijiet jew il-frottijiet tal-haga mhollija legat
jibdew ighaddu favur il-legatarju minnufih wara l-mewt tat-
testatur, ukoll minghajr is-sejha gudizzjarja msemmija fl-ahhar
artikolu qabel dan, f’kull wiehed mill-kazijiet li gejjin:
(a) meta t-testatur ikun espressament hekk ordna;
  146      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(b) meta l-legat ikun ta’ fond, jew ta’ kapital, jew
hag‘ohra li taghti frottijiet.
Legati ta’ vitalizju 
jew pensjoni.
729. Jekk il-haga imhollija legat tkun renta vitalizja jew
pensjoni, dan il-vitalizju jew pensjoni jibdew ghaddejja minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur.
Meta l-legat hu ta’ 
kwantita  
determinata li 
ghandha tigi 
ikkunsinnata jew 
imhallsa fi 
zminijiet stabbiliti.
730. (1) Meta l-haga mhollija legat tkun kwantita  determinata
li ghandha tigi kkunsinnata jew imhallsa fi zminijiet stabbiliti,
bhallikieku kull sena, kull xahar, jew fi zmien iehor, l-ewwel zmien
jibda mill-mewt tat-testatur, u l-legatarju jakkwista l-jedd ghall-
kwantita  kollha li jkollu jiehu f’kull wiehed miz-zminijiet, ukoll
kemm-il darba jkun baqa’ haj sal-bidu biss taz-zmien fuq imsemmi.
(2) Izda l-legat, jekk ma jkunx imholli b’titolu ta’
manteniment, ma jistax jintalab hlief wara li jaghlaq iz-zmien.
(3) Jekk il-legat ikun imholli b’titolu ta’ manteniment, jista’
jintalab fil-bidu taz-zmien.
Il-haga mhollija 
legat ghandha 
tinghata bl-
accessorji.
731. (1) Il-haga mhollija legat titqies li giet imhollija, u
ghandha tigi kkunsinnata, bl-accessorji mehtiega taghha, u fil-
kondizzjoni li tkun tinsab dak in-nhar tal-mewt tat-testatur.
(2) Izda titqies il-kuntrarju ghal abbellimenti jew ghal bini gdid
maghmul fil-fond imholli legat, jew ghal fond li t-testatur ikun
kabbar ir-recint tieghu billi dahhal fih akkwisti godda.
Meta l-haga 
mhollija legat hi 
mghobbija b’jedd 
ta’ uzufrutt, ecc.
732. (1) Jekk qabel it-testment, jew wara, il-haga mhollija
legat tkun giet imghobbija b’uzufrutt, b’renta, jew b’piz iehor
perpetwu jew temporanju, il-legatarju jehodha bil-piz li jkun hemm
fuqha.
(2) Jekk il-haga mhollija legat tkun marbuta b’ipoteka ghal
djun ohra, dak li ghandu jhallas il-legat hu fid-dmir li jaghmilha
hielsa, meta t-testatur ma jkunx ordna xort’ohra.
Spejjez ghall-
kunsinna tal-legat.
733. L-ispejjez mehtiega ghall-kunsinna jew hlas tal-legat
ibatihom il-wirt, meta dan jista’ jsir bla hsara tal-jeddijiet ta’ dawk
li ghalihom il-ligi tirrizerva sehem tal-beni tal-wirt.
Min hu obbligat 
ihallas il-legat.
734. (1) Meta fost zewg werrieta jew izjed ebda wiehed
minnhom ma jkun gie partikolarment obbligat mit-testatur ghall-
hlas tal-legat, il-werrieta kollha huma obbligati ghall-hlas tieghu,
kull wiehed skond is-sehem li jkun imissu fil-wirt.
(2) Huma wkoll obbligati ghall-hlas tal-legat kollu, sal-valur
ta’ immobbli tal-wirt li jkollhom f’idejhom.
Meta wiehed mill-
werrrieta hu wahdu 
mghobbi bid-dmir 
tal-hlas tal-legat.
735. (1) Jekk wiehed mill-werrieta jkun hu wahdu mghobbi
bid-dmir tal-hlas tal-legat, hu wahdu ghandu l-obbligu ta’ dan il-
hlas.
(2) Kemm-il darba l-haga mhollija legat tkun ta’ wiehed mill-
werrieta, il-werrieta l-ohra huma obbligati, jekk ma jigix ippruvat li
l-volonta  tat-testatur kienet ohra, jikkumpensawh tal-valur taghha
bi flus jew hwejjeg tal-wirt, kull wiehed skond is-sehem tieghu fil-
wirt, basta li dan il-legat ma jkunx null, kollu jew parti minnu, taht
l-artikoli 696, 697 u 698.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        147
It-testatur jista’ 
jiddikjara l-
pensjoni jew l- 
uzufrutt mhux 
suggetti ghal 
sekwestru.
736. (1) It-testatur jista’, meta jhalli pensjoni jew uzufrutt,
jiddikjara li din il-pensjoni jew dan l-uzufrutt ma jistghux jinqabdu
b’sekwestru, u wkoll li ma jistghux jigu ttrasferiti, kollha jew parti
minnhom.
(2) Din id-dikjarazzjoni, jekk maghmula b’mod generali,
ghandha wkoll effett jekk is-sekwestru jintalab, jew it-trasferiment
ikun sejjer isir jew jintalab ghal djun li l-legatarju jkun ghamel
wara li jkun beda jgawdi l-legat.
FUQ IL-JEDD TA’ AKKREXXIMENT
Jedd ta’ 
akkrexximent.
737. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 745 u ta’ l-
artikolu 866, meta zewg persuni jew izjed huma istitwiti jew
imsejhin flimkien ghall-wirt jew ghal-legat, u xi wahda minnhom
tmut qabel it-testatur, inkella ma tkunx kapaci li tircievi, jew
tirrinunzja ghall-wirt jew ghal-legat, jew ma jkollhiex jedd ghalih
billi ma tkunx grat il-kondizzjoni li tahtha kienet hekk istitwita jew
imsejha, is-sehem ta’ din il-persuna, bl-obbligi u l-pizijiet li jkun
hemm mieghu, jizdied ma’ dak tal-werrieta jew legatarji l-ohra.
Meta l-istituzzjoni 
jew il-legat jitqiesu 
li gew mhollija lill-
werrieta jew 
legatarji flimkien, 
ecc.
738. (1) L-istituzzjoni jew il-legat jitqiesu li gew imhollija
lill-werrieta jew legatarji flimkien, meta jiddependu mill-istess
disposizzjoni, u t-testatur ma jkunx qassam is-sehem ta’ kull
werriet jew legatarju fil-wirt jew fil-haga mhollija legat.
(2) Jitqies li hemm tqassim ta’ l-ishma, fil-kaz biss li t-testatur
ikun semma espressament liema ghandu jkun is-sehem ta’ kull
wiehed. Il-kelmiet biss "f’partijiet indaqs" jew "f’ishma ndaqs" ma
jnehhux il-jedd ta’ akkrexximent.
Il-legat jitqies 
ukoll li gie mholli 
lil-legatarji 
flimkien meta l-
haga ma tistax 
tinqasam.
739. Il-legat jitqies ukoll li gie mholli lil-legatarji flimkien meta
haga, li ma tistax tinqasam minghajr hsara, tkun giet imhollija legat
fl-istess testment lil zewg persuni jew izjed, ukoll jekk
separatament.
Kull wiehed mill-
werrieta jew mil-
legatarji ma jistax 
jirrinunzja ghas-
sehem li jizdied 
jekk ma 
jirrinunzjax ghas-
sehem li missu fil-
bidu.
740. Meta hemm lok ghall-jedd ta’ akkrexximent, ebda wiehed
mill-werrieta jew mil-legatarji ma jista’, minghajr ma jirrinunzja
ghal sehmu stess, jirrinunzja ghas-sehem li jizdied mieghu. 
Jedd ta’ sehem 
battal ta’ wirt jew 
legat, meta ma 
hemmx lok ghall-
akkrexximent.
741. Meta ma hemmx lok ghall-jedd ta’ akkrexximent, is-sehem
battal tal-wirt, bl-obbligi u l-pizijiet li jkun hemm mieghu, ighaddi
ghall-werrieta legittimi tat-testatur, u s-sehem battal tal-legat, bl-
obbligi u l-pizijiet li jkun hemm mieghu, jibqa’, jekk xi wiehed
mill-werrieta jew mil-legatarji jkun partikolarment obbligat ghall-
hlas tal-legat, favur dak il-werriet jew legatarju, jew, jekk ikun
hekk obbligat il-wirt, favur il-werrieta kollha, kull wiehed skond is-
sehem tieghu fil-wirt.
  148      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Uzufrutt imholli lil 
zewg persuni jew 
izjed flimkien.
742. (1) Jekk jedd ta’ uzufrutt jigi mholli lil zewg persuni jew
izjed flimkien, kif jinghad fl-artikoli 738 u 739, ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 382, ukoll wara li jkun gie accettat
il-legat.
(2) Jekk l-uzufrutt ma jkunx gie imholli lil dawn il-persuni
flimkien, is-sehem battal jinghaqad mal-proprjeta .
FUQ IT-THASSIR TA’  DISPOSIZZJONIJIET TA’  TESTMENT U FUQ ID-
DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI JIBQGHU MINGHAJR EFFETTI
It-trasferinient mit-
testatur tal-haga 
mhollija legat igib 
it-thassir tal-legat.
743. (1) Kull trasferiment li t-testatur jaghmel tal-haga kollha
mhollija legat jew ta’ bicca minnha, ukoll jekk b’bejgh bil-jedd ta’
rkupru, jew bi tpartit, igib it-thassir tal-legat dwar il-haga
ttrasferita, ghalkemm dan it-trasferiment ikun null, jew fittizju, jew
ghalkemm il-haga nfisha terga’ tidhol fil-pussess tat-testatur.
(2) Dan ighodd ukoll jekk it-testatur ibiddel il-haga mhollija
legat f’ohra b’mod li din titlef is-sura u l-isem li kellha qabel.
Jekk il-haga 
mhollija legat 
tispicca.
744. (1) Il-legat m’ghandux effett jekk il-haga tispicca ghal
kollox f’ghomor it-testatur.
(2) Din l-istess regola tghodd ukoll jekk il-haga tispicca wara l-
mewt tat-testatur, minghajr l-eghmil jew il-htija tal-werriet, ghad
illi dan ikun gie mqieghed in mora ghall-kunsinna, kemm-il darba
l-haga kienet xorta wahda tispicca li kieku kienet ghand il-
legatarju. 
(3) Meta jigu mhollija b’legat izjed minn haga wahda sabiex il-
legatarju jiehu jew wahda jew ohra minnhom, il-legat jibqa’ jsehh
ghalkemm minn dawk il-hwejjeg ma tibqax hlief wahda biss.
Effett ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment jekk dak li 
favur tieghu ssir 
imut qabel it-
testatur.
745. (1) Disposizzjoni ta’ testment tibqa’ minghajr effett jekk
il-persuna li favur taghha tkun saret tmut qabel it-testatur.
(2) Izda, id-dixxendenti tal-werriet jew tal-legatarju jidhlu
minfloku fil-wirt jew fil-legat kull meta, kieku s-successjoni kienet
ab intestato, kien ikollhom il-jedd tar-rapprezentazzjoni, barra
minn meta t-testatur ikun iddispona xort’ohra, jew il-legat ikun ta’
uzufrutt, uzu, jew abitazzjoni, jew ta’ jedd iehor minnu nnifsu
persunali.
Jekk il-werriet jew 
il-legatarju 
jirrinunzja ghad-
disposizzjoni.
746. Id-disposizzjoni ta’ testment tibqa’ bla effett ghall-werriet
jew legatarju li jirrinunzja ghaliha, jew li ma jkunx kapaci biex
jirceviha.
Thassir ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment minhabba 
li wara jitwieldu 
tfal lit-testatur.
747. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ testment, sew b’titolu
universali kemm b’titolu partikolari, maghmulin minn min, fiz-
zmien tat-testment, ma kellux, jew ma kienx jaf li kellu, tfal jew
dixxendenti ohra, jaqghu ipso jure, jekk jinsab li kien jezisti jew
jekk wara jitwieled tifel jew dixxendent tat-testatur, ukoll jekk
jitwieled wara l-mewt tieghu, legittimu jew legittimat bi zwieg li
jsir wara, jew adottiv.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        149
(2) Dan ighodd ukoll allavolja l-iben jew id-dixxendent tat-
testatur ikun fiz-zmien tat-testment ga koncepit, jew, fil-kaz ta’
tifel legittimat, allavolja jkun ga gie maghruf qabel it-testment, u
biss wara, ikun gie legittimat.
Testatur li jkun 
haseb ghall-kaz li 
jkunu jezistu tfal 
jew li wara 
jitwieldu tfal jew 
dixxendenti.
748. It-testment ma jaqax ghar-ragunijiet imsemmijin fl-ahhar
artikolu qabel dan, jekk it-testatur ikun haseb ghall-kaz li jkunu
jezistu jew li wara jitwieldu tfal jew dixxendenti, inkella meta t-tfal
jew dixxendenti, li jkunu jezistu jew li jitwieldu wara, imutu qabel
it-testatur.
Jedd tat-tfal 
imwiedla wara t-
testment. 
Emendat: 
XXI. 1962.13.
749. Jekk, fiz-zmien tat-testment, it-testatur ikollu tifel jew tfal
inkella dixxendenti, legittimi, jew legittimati bi zwieg li jsir wara,
jew adottivi, u wara jitwieldu jew jigu adottati tfal jew dixxendenti
ohra, kull wiehed minn dawn ikollu jedd ghal sehem mill-wirt daqs
is-sehem li, wara li jsir it-tnaqqis pro rata mill-ishma kollha
mhollija lit-tfal jew dixxendenti msemmija l-ewwel, ikun imiss lit-
tifel jew dixxendent fosthom li skond it-testment ghandu jiehu l-
anqas.
Thollija barra ta’ 
tfal li t-testatur 
kien jaf bihom, ma 
twaqqax id-
disposizzjoni.
750. (1) It-thollija barra mit-testment ta’ tfal jew dixxendenti
li t-testatur kien jaf bihom, ma twaqqax id-disposizzjoni, bla hsara
tal-jedd tat-tfal jew dixxendenti hekk imhollija barra, ghal-
legittima li tmiss lilhom bis-sahha ta’ dan il-Kodici.
(2) Izda, sakemm ma jigix ippruvat il-kuntrarju, jitqies li t-
testatur ma kienx jaf b’dawk it-tfal jew dixxendenti, u tghodd id-
disposizzjoni ta’ l-artikolu 747.
§  VI. FUQ IS-SOSTITUZZJONI U L-FEDEKOMMESSI
Substitutio 
vulgaris.
751. (1) It-testatur jista’ jissostitwixxi persuna ohra minflok
il-werriet istitwit jew il-legatarju, fil-kaz li l-werriet jew il-
legatarju ma jkunux jistghu jew ma jkunux iridu jaccettaw il-wirt
jew il-legat.
(2) Din id-disposizzjoni tissejjah substitutio vulgaris.
Sostituzzjoni fil-
kaz ta’ minuri, 
imbecilli jew 
mignun. 
Emendat: 
XXI. 1962.14.
752. (1) Il-missier, l-omm, l-axxendenti l-ohra, iz-zijiet irgiel
u nisa, l-ahwa bniet u subien, jistghu jissostitwixxu persuna ohra
minflok wiehed minuri fil-kaz li dan imut minghajr tfal, legittimi,
adottati jew legittimati bi zwieg li jsir wara, qabel ma jaghlaq
tmintax-il sena, izda biss ghal dawk il-beni li ghalihom il-minuri
jkun gie istitwit werriet jew mahtur legatarju.
(2) Il-persuni hawn fuq imsemmija jistghu wkoll jissostitwixxu
terza persuna minflok wiehed imbecilli jew mignun, fil-beni biss li
jkunu hallewlu, fil-kaz li huwa jmut imbecilli jew mignun,
minghajr tfal, legittimi, adottati jew legittimati bi zwieg li jsir
wara.
(3) F’kull sostituzzjoni msemmija f’dan l-artikolu, jekk issir
mill-missier, mill-omm jew minn axxendent iehor li minghandu l-
werriet istitwit jew il-legatarju ghandu jedd ghal-legittima, ma
jistax jigi mdahhal hlief is-sehem tal-beni, li minnu l-minuri, meta
  150      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
jsir ta’ l-eta , inkella l-imbecilli jew il-mignun, jekk fiz-zmien tal-
mewt tieghu jkun mohhu floku, jista’ jiddisponi.
Sostituzzjoni ta’ 
zewg persuni jew 
izjed flok wahda, 
jew vice versa.
753. Jistghu jigu sostitwiti, taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli
ta’ qabel dan, zewg persuni jew izjed minflok persuna wahda, u
persuna wahda minflok zewg persuni jew izjed.
Jekk fis-
sostituzzjoni jkun 
imsemmi wiehed 
biss miz-zewg 
kazijiet.
754. Jekk fil-klawsola tas-sostituzzjoni jkun imsemmi wiehed
biss miz-zewg kazijiet, jigifieri, jew li l-werriet imsejjah fl-ewwel
lok ma jkunx jista’, jew li ma jkunx irid jaccetta l-wirt jew il-legat,
il-kaz l-iehor jitqies imdahhal ukoll, kemm-il darba t-testatur ma
jkunx fisser il-kuntrarju.
Esekuzzjoni ta’ l-
obbligi minn dawk 
li jigu msejhin flok 
ohrajn.
755. (1) Is-sostitwiti ghandhom jesegwixxu l-obbligi kollha li
jkunu gew imqeghdin fuq dawk li minflokhom huma jkunu dahlu,
kemm-il darba ma jkunx jidher li t-testatur ried iqieghed dawk il-
pizijiet biss fuq dawk li gew imsejhin l-ewwel.
(2) Madankollu, dawk l-obbligi li jkollhom x’jaqsmu
specjalment mal-persuna tal-werriet jew tal-legatarju, ma jitqisux
imtennija fis-sostituzzjoni, meta dan ma jkunx gie ddikjarat
espressament.
Proporzjon ta’ 
ishma f’kaz ta’ 
sostituzzjoni ta’ 
wiehed ma’ iehor 
bejn il-werrieta jew 
legatarji, f’ishma 
mhux indaqs.
756. (1) Jekk bejn zewg werrieta jew legatarji, inkella izjed,
f’ishma mhux daqs xulxin, tigi ordnata sostituzzjoni ta’ wiehed ma’
iehor, il-proporzjon ta’ l-ishma stabbilita fid-disposizzjoni ta’ l-
ewwel titqies imtennija wkoll fis-sostituzzjoni.
(2) Jekk fis-sostituzzjoni, flimkien ma’ l-imsejhin l-ewwel,
tkun imsejha persuna ohra, is-sehem battal ikun imiss f’ishma
ndaqs lis-sostitwiti kollha.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi.
Kap. 12.
757. (1) Il-fedekommessi huma pprojbiti:
Izda l-fedekommessi maghmula qabel il-jum li fih bdiet
issehh l-Ordinanza Nru. IV ta’ l-1864, imhassra b’dan il-Kodici,
jibqghu regolati bid-disposizzjonijiet tal-ligi li kienet issehh qabel
dak il-jum, komprizi d-disposizzjonijiet tal-Kapitolu II, Ktieb IV
tal Kodici Municipali ta’ Malta, maghruf bhala Kodici De Rohan,
bla hsara tad-disposizzjonijiet tat-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(2) Kull obbligu maghmul lill-werriet jew lil-legatarju biex
izomm u jrodd il-wirt jew il-legat lil terza persuna jitqies
bhallikieku mhux miktub.
Disposizzjoni li 
tipprojbixxi lill- 
werriet jew 
legatarju li 
jittrasferrixxi jew li 
jiddisponi 
b’testment hija 
minghajr effett.
758. (1) Kull disposizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet jew lil-
legatarju li jittrasferixxi jew li jiddisponi b’testment, titqies, bla
hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 736, bhallikieku ma gietx
miktuba.
(2) B’danakollu, jista’ jithalla l-uzufrutt lil wiehed, u l-
proprjeta  nuda lil wiehed iehor, izda ghandhom jitharsu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 331.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        151
Jekk uzufrutt 
jithalla lil wiehed u 
proprjeta  lil wiehed 
iehor.
759. Jekk l-uzufrutt ta’ haga jithalla lil wiehed u l-proprjeta  ta’
l-istess haga lil wiehed iehor, taht il-kondizzjoni li dan ta’ l-ahhar
ikun haj fiz-zmien li jispicca l-uzufrutt, tista’ tigi sostitwita terza
persuna minflok dak li jkun imsejjah ghall-proprjeta , fil-kaz li ma
ssehhx dik il-kondizzjoni.
Disposizzjonijiet 
taht kondizzjoni li 
ma jistghux isehhu 
qabel il-mewt tal-
werriet jew 
legatarju.
760. Mhux ipprojbit li jigu istitwiti werrieta, jew li jsiru legati,
taht kondizzjoni li ma tistax issehh hlief fiz-zmien tal-mewt tal-
werrieta jew tal-legatarji, u li jigu sostitwiti ohrajn flokhom fil-kaz
li l-kondizzjoni ma ssehhx.
Meta jistghu jigu 
ordnati hlasijiet ta’ 
kull sena jew 
pizijiet ohra favur 
ta’ zewg persuni 
jew izjed, wahda 
wara l-ohra.
761. (1) Il-piz perpetwu jew temporanju maghmul sabiex l-
uzufrutt kollu tal-wirt jew tal-legat, inkella sehem minn dak l-
uzufrutt, jew hlas iehor ta’ kull sena, jinghata lil zewg persuni jew
izjed, wahda wara l-ohra, jitqies bhallikieku ma giex miktub.
(2) Izda, jista’ jigi ordnat hlas ta’ kull sena biex bih isir, ghal
dejjem jew ghal xi zmien, patrimonju sagru, jew biex jinghata
bhala ghajnuna lill-fqar, jew bhala premju ghall-virtù  jew ghall-
hila, jew ghal hwejjeg ohra ta’ fejda pubblika, ghalkemm fid-
disposizzjoni jkunu msejhin nies ta’ certa klassi jew certi familji.
§  VII. FUQ L-ESEKUTURI TESTAMENTARJI
Esekuturi mahtura 
mit-testatur.
762. It-testatur jista’ jahtar esekutur testamentarju wiehed jew
izjed.
Min jista’ jkun 
esekutur.
763. Ma jistax ikun esekutur testamentarju min ma jistax
jintrabat b’obbligazzjoni.
ll-minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.58.
764. Il-minuri ma jistax ikun esekutur testamentarju, lanqas bl-
awtorizzazzjoni tal-genitur li jkollu s-setgha fuqu, jew tat-tutur jew
kuratur tieghu.
L-esekutur ma 
jistax jindahal fl-
amministrazzjoni 
ta’ l-assi qabel ma 
jigi mwettaq.
765. L-esekutur  testamentarju  ma jistax  jindahal  fl-
amministrazzjoni ta’ l-assi qabel ma jigi mwettaq mill-qorti ta’
gurisdizzjoni volontarja tal-gzira li fiha t-testatur kien joqghod fiz-
zmien tal-mewt tieghu.
Obbligazzjoni ta’ l-
esekutur.
766. (1) Il-qorti ma twettaqx l-esekutur testamentarju qabel
ma dan ikun obbliga ruhu fl-atti tal-qorti, b’ipoteka ta’ hwejgu
imnizzla fir-Registru Pubbliku, li jesegwixxi sewwa l-volonta  tat-
testatur, u li jaghti kont ta’ l-amministrazzjoni tieghu kull sena, jew
darba wahda biss, kif jigi ordnat mill-qorti, skond il-kaz.
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ l-esekutur, tillimita s-somma li
ghaliha hwejgu ghandhom jigu ipotekati.
Inventarju.
jaghmel inventarju tal-hwejjeg li jkun inkarigat jamministra,
inkella, nota ta’ dawn il-hwejjeg imwettqa bil-gurament tieghu,
kemm-il darba hu ma jkunx gie mehlus milli jaghmel dak l-
inventarju jew dik in-nota mill-persuni li lilhom dawk il-hwejjeg
kollha, jew bicca minnhom, ikunu ghaddew.
  152      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
L-esekutur ma 
jistax jigi mehlus 
mill-obbligu li 
jaghti kont.
768. Kull disposizzjoni li ghandha bi skop taghha li tehles lill-
esekutur testamentarju mill-obbligu li jaghti kont, ma tiswiex.
Setghat ta’ l-
esekutur fi zmien 
il-proceduri ghat-
twettiq.
769. L-esekutur jista’, fi zmien il-procedura ghat-twettiq tieghu
jaghmel dawk l-atti li ma jistghux minghajr hsara jigu mdewma, u
jista’ jaghmel dak li hu mehtieg sabiex l-assi jigi kkonservat.
Hlas ta’ l-esekutur. 770. Il-qorti hawn fuq imsemmija tista’, f’kull zmien, tiffissa
lill-esekutur testamentarju dritt moderat, billi tiehu b’qies il-valur
ta’ l-assi li l-esekutur ghandu jamministra, kemm-il darba t-testatur
stess ma jkunx iddispona dwar dak id-dritt, jew l-esekutur stess ma
jkunx irrinunzja ghalih.
Setgha ta’ l-
esekutur li jbiegh 
proprjeta .
771. (1) L-esekutur testamentarju, sew biex ihallas id-djun tal-
wirt jew biex ihallas il-legati, jista’, jekk ma jkunx hemm flus fil-
wirt, jew ma jkunx hemm bizzejjed, jigbor krediti, u, fin-nuqqas ta’
dawn, ibiegh hwejjeg tal-wirt.
 (2) Il-bejgh ghandu jsir bl-irkant pubbliku, jekk il-werrieta ma
jaghtux il-kunsens taghhom, jew il-qorti, fuq rikors ta’ l-esekutur,
ma taghtix, li l-bejgh isir xort’ohra.
Il-werriet jista’ ma 
jhallix li jsir il-
bejgh.
772. Il-werriet jista’ ma jhallix li jsir il-bejgh billi jaghti l-mezzi
ghall-hlas tad-djun u tal-legati.
Il-kariga ta’ 
esekutur ma 
tghaddix fil-
werrieta tieghu.
773. Il-kariga ta’ esekutur testamentarju ma tghaddix fil-
werrieta tieghu.
Is-setghat ta’ l-
esekuturi meta 
huma tnejn jew 
izjed.
774. Meta t-testatur ikun hatar zewg esekuturi testamentarji jew
izjed, huma ma jistghux jagixxu jekk mhux flimkien, meta ma
jkunx gie moghti lilhom mit-testatur li jistghu jagixxu wkoll kull
wiehed ghalih. F’dan l-ahhar kaz kull wiehed minnhom iwiegeb
ghall-att tieghu nnifsu biss.
Spejjez maghmulin 
mill-esekutur 
ghandhom jithallsu 
mill-assi.
775. L-ispejjez maghmulin mill-esekutur testamentarju fil-qadi
tad-dmirijiet tieghu jithallsu minn fuq il-wirt.
Wiehed jista’ jitlaq 
minn esekutur.
776. (1) L-esekutur testamentarju jista’, f’kull zmien, jitlaq l-
esekutorija, ghad li jkun ga beda jagixxi ta’ esekutur.
(2) Hu jista’ wkoll, ghal raguni tajba, jigi mnehhi minn
esekutur.
Setghat tal-qorti 
fil-hatra ta’ zewg 
esekuturi jew izjed.
777. (1) Jekk it-testatur ikun hatar zewg esekuturi jew izjed, u
wiehed jew izjed minnhom ma jkunx irid jaccetta l-inkarigu, jew
jirrinunzja ghalih, jew jigi sospiz jew imnehhi, il-qorti hawn fuq
imsemmija tista’ twettaq lill-esekutur jew esekuturi li jibqghu, u
taghtihom is-setgha li jesegwixxu t-testment bhallikieku kienu gew
huma biss mahtura mit-testatur, izda dan kemm-il darba l-qorti tkun
tal-fehma li huma ghandhom il-hila mehtiega.
(2) Dan ighodd ukoll f’kaz ta’ mewt, assenza, jew mard, ta’
wiehed jew izjed mill-esekuturi.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        153
F ’kaz ta’ mewt, 
ecc., ta’ esekutur 
mahtur wahdu jew 
ta’ l-esekuturi 
mahtura kollha.
778. F’kaz ta’ mewt, assenza, rinunzja, jew mard ta’ l-esekutur
li jkun gie mahtur wahdu, jew ta’ l-esekuturi kollha mahtura mit-
testatur, l-esekuzzjoni tat-testment tibqa’ mhollija f’idejn il-
werrieta, kemm-il darba l-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja, bil-
kunsens taghhom, jew il-qorti ta’ gurisdizzjoni kontenzjuza, ghal
raguni tajba fuq talba ta’ xi hadd li jkollu interess, ma tkunx hatret,
minflok, persuna ohra.
§  VIII. FUQ IL-FTUH U L-PUBBLIKAZZJONI TAT-TESTMENTI
Ftuh ta’ testmenti 
sigrieti.
Kap. 12.
779. Kull min jidhirlu li ghandu interess f’testment sigriet jista’,
meta jkun hemm il-prova tal-mewt tat-testatur, jitlob il-ftuh ta’ dak
it-testment bil-mod li jinghad fil-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 779 
jghoddu fil-kaz ta’ 
testatur assenti 
minn zmien twil, 
ecc.
780. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll meta b’sentenza ta’ qorti kompetenti jkun gie deciz u
ddikjarat illi t-testatur ghandu, minhabba li jkun ilu assenti zmien
twil, jitqies mejjet, kif ukoll meta t-testatur ikun ha l-voti ta’
religjuz f’ordni monastiku jew f’xirka religjuza ta’ regulari.
§  IX. FUQ IT-THASSIR TA’ TESTMENTI
Ma jistax wiehed 
jirrinunzja ghall-
jedd li jhassar it-
testment.
781. (1) Hadd ma jista’ jirrinunzja ghas-setgha li jhassar jew
ibiddel dak li jkun ghamel b’testment.
(2) Kull klawzola jew kondizzjoni maghmula bil-hsieb li ggib
dik ir-rinunzja, tinghadd bhala mhix miktuba.
Testment jista’ jigi 
mhassar b’testment 
ta’ wara jew b’att 
ta’ nutar.
782. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 743 u ta’
l-artikoli ta’ warajh, testment jista’ jigi mhassar, kollu jew bicca
minnu, b’testment li jsir wara.
(2) Jista’ wkoll jigi mhassar b’kull att iehor ricevut minn nutar
bil-formalita  li l-ligi trid li bihom jigu ricevuti l-atti nutarili, u li fih
it-testatur stess, jew bil-mezz ta’ prokuratur b’mandat specjali,
jiddikjara li jhassar it-testment tieghu, kollu jew bicca minnu.
It-tehid lura ta’ 
testment sigriet 
ifisser minnu 
nnifsu li gie 
mhassar.
783. It-tehid lura ta’ testment sigriet minn idejn in-nutar, jew,
f’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-artikoli 673 u 676,
minghand il-persuna li f’idejha jkun gie kkunsinnat, jew mir-
registru tal-qorti, inkella mill-ufficcju tal-konslu fejn ikun gie
mqieghed, ifisser minnu nnifsu li dak it-testment gie mhassar.
Testment null ma 
jistax ihassar 
testment ta’ qabel.
784. Testment null ma jistax ikollu l-effett ta’ att nutarili biex
ihassar testment ta’ qabel.
Testment gdid 
jista’ jaghmel 
issehh 
disposizzjoni 
mhassra.
785. Id-disposizzjonijiet ta’ testment li jkunu gew imhassrin,
jistghu biss jergghu jsiru jsehhu b’testment gdid.
  154      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Disposizzjonijiet 
kuntrarji li jsiru 
wara, ihassru dawk 
ta’ qabel.
786. It-testment ta’ wara li ma jhassarx espressament it-
testment jew testmenti ta’ qabel, jaghmel ma jiswewx dawk id-
disposizzjonijiet biss li jkun hemm fit-testment jew testmenti ta’
qabel kuntrarji ghall-godda, jew li ma jkunux kompatibbli
maghhom.
Effetti tat-thassir 
maghmul 
b’testment ta’ 
wara.
787. It-tahsir maghmul b’testment li jsir wara jkollu effett shih
allavolja dak l-att il-gdid jibqa’ bla esekuzzjoni, minhabba li l-
werriet istitwit jew il-legatarju jmut qabel jew ikun inkapaci,
inkella jirrinunzja ghall-wirt jew ghal-legat.
Sub-titolu II
FUQ IS-SUCCESSJONI AB INTESTATO
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Meta hemm lok 
ghas-successjoni 
ab intestato.
788. Meta ma jkunx hemm testment validu, jew jekk it-testatur
ma jkunx iddispona mill-gid tieghu kollu, jew jekk il-werrieta
istitwiti ma jkunux iridu jew ma jkunux jistghu jaccettaw il-wirt,
jew jekk ma jkunx hemm lok ghal jedd ta’ akkrexximent bejn il-
werrieta, ikun hemm lok, ghal kollox jew ghal bicca, ghas-
successjoni ab intestato bis-sahha tal-ligi.
Persuni li 
jissuccjedu ab 
intestato. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
789. Il-ligi taghti l-jedd ghas-successjoni ab intestato lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lill-qraba kollaterali, lit-tfal
illegittimi, lil mart jew zewg il-persuna mejta u lil-Gvern ta’ Malta,
fl-ordni u skond ir-regoli migjuba hawn izjed ’il quddiem.
Regoli dwar 
successjoni bejn 
qraba.
790. Sabiex tirregola s-successjoni bejn il-qraba, il-ligi thares
lejn kemm wiehed ikun qrib, bla ma tqis il-privilegg tal-linja jew
minghand min ikunu gejjin il-beni, hlief fil-kazijiet u bil-mod
imsemmijin espressament mill-ligi.
Kif jitqies il-grad 
ta’ qrubija.
791. (1) Il-grad ta’ qrubija jitqies mill-ghadd tal-generaz-
zjonijiet.
(2) Kull generazzjoni taghmel grad.
(3) In-numru tal-gradi jifforma l-linja.
Linja dritta. 792. (1) Tissejjah linja dritta dik maghmula min-numru tal-
gradi bejn persuni li huma mnisslin wahda mill-ohra.
Linja kollaterali. (2) Tissejjah linja kollaterali dik maghmula min-numru tal-
gradi bejn persuni li mhumiex imnisslin wahda mill-ohra, imma
nizlin minn axxendent komuni.
Il-linja dritta tista’ 
tinzel jew titla’.
793. (1) Il-linja dritta tista’ tinzel jew titla’.
(2) Il-linja dritta li tinzel torbot l-axxendent ma’ dawk li nizlin
minnu.
(3) Il-linja dritta li titla’ torbot persuna ma’ dawk li minnhom
hija tkun niezla.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        155
Kif jinghaddu l-
gradi fil-linja 
dritta.
794. Fil-linja dritta, jinghaddu daqshekk gradi daqs kemm huma
l-generazzjonijiet, bla ma jinghadd l-axxendent komuni. 
Kif jinghaddu l-
gradi fil-linja 
kollaterali.
795. Fil-linja kollaterali, il-gradi jinghaddu mill-
generazzjonijiet, billi wiehed jibda jghodd minn wiehed mill-qraba,
jibqa’ tiela’ sa l-axxendent komuni minghajr ma jghoddu, u
mbaghad jinzel mill-axxendent komuni ghall-qarib l-iehor.
FUQ IL-PERSUNI KAPACI LI JIRTU
Persuni inkapaci 
jew mhux denji li 
jirtu ab intestato.
796. Dawk li huma inkapaci jew mhux denji li jircievu
b’testment, ghar-ragunijiet li jinghadu f’dan il-Kodici, hekk ukoll
huma inkapaci jew mhux denji li jirtu ab intestato.
Persuni ohra hekk 
inkapaci.
797. Hekk ukoll huma inkapaci li jirtu ab intestato, bhala mhux
denji, dawk li, b’qerq jew bi vjolenza, ma jkunux hallew lill-mejjet
jaghmel testment.
Ighoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 606 u 
607.
798. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 606 u 607 ighoddu ghal
dak li, ghar-ragunijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan,
ikun sar mhux denn li jiret ab intestato.
Ulied jew 
dixxendenti ta’ 
persuna eskluza 
mit-testment 
ghaliex mhix 
denja.
799. (1) It-tfal jew dixxendenti ta’ dak li jigi mahrug mill-wirt
bhala mhux denn, ma jigux eskluzi minhabba l-htija tal-genitur jew
ta’ l-axxendent taghhom, sew jekk huma jigu ghall-wirt bil-jedd
taghhom infishom, jew jekk sabiex jirtu jkun mehtieg li jidhru taht
ir-regola ta’ rapprezentazzjoni, minflok il-genitur jew l-axxendent
hekk mahrug mill-wirt.
(2) Izda, il-missier ma jista’ f’ebda kaz jippretendi, fuq dak il-
wirt, la l-uzufrutt u lanqas l-amministrazzjoni illi l-ligi taghti lill-
genituri fuq hwejjeg uliedhom.
Membri ta’ 
ordnijiet monastici.
800. Ghal dawk li huma membri ta’ ordnijiet monastici, jew ta’
xirkiet religjuzi ta’ regulari, il-kapacita  jew l-inkapacita  taghhom li
jirtu ab intestato hija regolata bl-istess regoli tas-successjonijiet
b’testment.
FUQ IL-JEDD TA’ RAPPREzENTAZZJONI
Regola ta’ 
rapprezentazzjoni,
801. Ir-rapprezentazzjoni ghandha bhala effett li ddahhal lir-
rapprezentanti fil-lok, fil-grad, u fil-jeddijiet tar-rapprezentati.
fil-linja dritta li 
tinzel.
802. Ir-rapprezentazzjoni fil-linja dritta li tinzel tista’ tibqa’
sejra bla tmiem, u fil-kazijiet kollha, sew jekk it-tfal tal-mejjet
jidhlu ghall-wirt mad-dixxendenti ta’ tifel iehor li jkun miet qabel,
kemm jekk, fil-kaz li t-tfal kollha tal-mejjet ikunu mietu qablu, id-
dixxendenti jkunu jinsabu bejniethom fi grad indaqs jew le.
M’hemmx jedd ta’ 
rapprezentazzjoni 
bejn l-axxendenti.
803. Bejn l-axxendenti ma hemmx jedd ta’ rapprezentazzjoni: l-
izjed qrib jirbah lill-ohrajn.
  156      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Rapprezentazzjoni 
fil-linja kollaterali.
804. (1) Fil-linja kollaterali, il-jedd tar-rapprezentazzjoni
jinghata lit-tfal u lid-dixxendenti ta’ hut il-mejjet, sew jekk dawn
it-tfal jew dixxendenti jidhlu ghall-wirt ma’ zijiethom, kemm jekk,
billi hut il-mejjet ikunu kollha mietu qabel, il-wirt ighaddi ghad-
dixxendenti taghhom fi gradi mhux indaqs.
(2) Jekk it-tfal jew dixxendenti ta’ hut il-mejjet ikunu fi grad
indaqs, ilkoll jirtu per capita, minghajr rapprezentazzjoni.
Qasma per stirpes 
u per capita.
805. (1) Fil-kazijiet kollha li fihom tinghata r-
rapprezentazzjoni il-qasma ssir per stirpes.
(2) Jekk fl-istess nisel wiehed ikun hemm zewg frieghi jew
izjed, is-sud-divizjoni ssir per stirpes f’kull fergha; u bejn dawk ta’
fergha wahda, il-qasma ssir per capita.
M’hemmx 
rapprezentazzjoni 
ta’ persuni li jkunu 
hajjin.
806. Ma tinghatax rapprezentazzjoni ta’ persuni hajja, izda biss
ta’ dawk li jkunu mejta jew inkapaci li jirtu jew li, billi jkunu ilhom
assenti ghal zmien twil, ikunu gew iddikjarati b’sentenza tal-qorti
kompetenti li ghandhom jitqiesu mejta.
Rapprezentazzjoni 
ta’ dak li l-wirt 
tieghu jkun gie 
irrinunzjat.
807. Hu moghti li jigi rapprezentat dak li l-wirt tieghu jkun gie
irrinunzjat.
§  I. FUQ IS-SUCCESSJONIJIET REGOLARI
FUQ IS-SUccESSJONI TAD-DIXXENDENTI LEGITTIMI
Successjoni ghall-
wirt tal-genituri 
jew axxendenti 
ohra.
808. (1) It-tfal jew id-dixxendenti taghhom, bniet u subien
xorta wahda, ghad li jkunu mwielda bicca minn zwieg u ohrajn
minn iehor, jirtu lil missierhom u lil ommhom jew lil kull
axxendent iehor.
(2) Huma jirtu per capita meta huma lkoll fl-ewwel grad; jirtu
per stirpes meta lkoll, jew xi whud minnhom, jigu ghall-wirt bil-
jedd tar-rapprezentazzjoni.
Tifsir ta’ "tfal 
legittimi". 
Emendat: 
XXI. 1962.15.
809. Taht l-isem ta’ "tfal legittimi" jidhlu t-tfal legittimi, it-tfal
legittimi bi zwieg li jsir wara, tfal adottati kif ukoll it-tfal imweldin
minn zwieg li mbaghad inkixef li ma kienx jiswa minhabba
impediment li, fiz-zmien tat-tnissil ta’ dawk it-tfal, il-missier jew l-
omm ma kinux jafu bih u l-isem "dixxendenti legittimi" jinkludi
tfal adottati ta’ persuni li jkunu huma stess adottati.
FUQ IS-SUCCESSJONI TA’ L-AXXENDENTI LEGITTIMI
Meta jidhlu l-
genituri.
810. Jekk il-mejjet ma jhallix tfal jew dixxendenti ohra, lanqas
ahwa, jew dixxendenti minn dawn, il-wirt ighaddi ghall-missier u
omm il-mejjet f’ishma ndaqs, jew ghal min minnhom ikun baqa’
haj wara l-mejjet.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        157
Meta jidhlu 
axxendenti ohra.
811. (1) Jekk il-mejjet ma jhallix tfal jew dixxendenti, lanqas
genituri, lanqas ahwa jew dixxendenti minnhom, izda jhalli biss
axxendenti fil-linja tal-missier u ta’ l-omm, fl-istess grad, il-wirt
ighaddi, nofs ghall-axxendent jew ghall-axxendenti tal-linja l-
wahda, u n-nofs l-iehor ghall-axxendent jew ghall-axxendenti tal-
linja l-ohra.
(2) Jekk dawn l-axxendenti ma jkunux fl-istess grad, il-wirt
ighaddi ghall-eqreb axxendent, minghajr ma titqies il-linja. 
Reggha lura tal-
beni ghal fuq 
sidhom.
812. (1) L-axxendenti, ukoll jekk ma jkunux fi grad li jistghu
jirtu, jew ikunu irrinunzjaw ghall-wirt, jiehdu lura, b’eskluzjoni ta’
kull wiehed iehor, dawk il-hwejjeg li huma jkunu taw, b’dota, lit-
tfal jew dixxendenti taghhom bniet, jew li xort’ohra jkunu taw lit-
tfal jew dixxendenti taghhom, meta dawn it-tfal jew dixxendenti
bniet, jew, skond il-kaz, dawn it-tfal jew dixxendenti jmutu
minghajr tfal, u minghajr ma jkunu iddisponew minn dawk il-
hwejjeg, basta li dawn il-hwejjeg ikunu jinsabu in natura fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-hwejjeg ikunu gew ittrasferiti, l-axxendenti
ghandhom jedd ghall-prezz taghhom li jkun ghad ma thallasx u
huma jirtu wkoll kull azzjoni li l-mejjet seta’ kellu biex jitlob lura
dawk il-hwejjeg.
(3) Izda, l-axxendenti huma obbligati johorgu sehem ghall-hlas
tad-djun tal-wirt, kull wiehed fil-proporzjon tal-valur ta’ dak li
jkun ha lura bis-sahha tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu biss kemm-il
darba ma jkunx hemm ftehim kuntrarju fl-att li bih il-hwejjeg hawn
fuq imsemmija jkunu gew moghtijin; u dan bla hsara tal-jedd ghal
dak is-sehem tal-wirt li jmiss lill-axxendenti hawn fuq imsemmija
fuq il-hwejjeg l-ohra tal-wirt.
Konkors ta’ ahwa 
jew dixxendenti 
taghhom mal-
genituri jew ma’ 
axxendenti.
813. Jekk mal-missier u l-omm, jew ma’ min minnhom ikun
ghadu haj, jew, fin-nuqqas taz-zewg genituri, ma’ l-axxendenti jew
ma’ l-eqreb axxendent, jikkonkorru l-ahwa tal-mejjet, jew
dixxendenti ta’ l-ahwa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu ahwa
sewwa kemm jekk ikunu ahwa mill-missier jew mill-omm biss,
f’dan il-kaz, il-genituri, l-axxendenti u l-ahwa jirtu per capita, u
f’ishma ndaqs; u d-dixxendenti minn ahwa, sew jekk ikunu ahwa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss, bil-jedd tar-
rapprezentazzjoni, per stirpes.
FUQ IS-SUCCESSJONI TAL-QRABA KOLLATERALI LEGITTIMI
Successjoni ta’ 
ahwa fin-nuqqas 
ta’ genitur jew tfal.
814. (1) Jekk il-mejjet ma jhallix dixxendenti u lanqas
axxendenti, jidhlu fil-wirt l-ahwa, sew jekk ikunu ahwa sewwa
kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, u jidhlu wkoll id-
dixxendenti ta’ l-ahwa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu ahwa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss.
(2) L-ahwa jirtu per capita, u d-dixxendenti taghhom bil-jedd
tar-rapprezentazzjoni per stirpes.
  158      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Qraba ohra 
kollaterali.
815. Fin-nuqqas ta’ dixxendenti, ta’ axxendenti, ta’ ahwa, u ta’
dixxendenti ta’ l-ahwa, il-wirt imiss liz-zijiet, u mbaghad lill-eqreb
qarib kollaterali, tkun liema tkun il-linja li fiha jkunu jinsabu dawn
iz-zijiet jew qarib kollaterali.
Sa liema grad il-
qraba kollaterali 
jistghu jirtu.
816. Il-jedd tal-wirt bejn il-qraba kollaterali ma jmurx izjed ’il
hemm mit-tnax-il grad.
§  II. FUQ IS-SUCCESSJONI IRREGOLARI
FUQ IL-JEDDIJIET TAT-TFAL ILLEGITTIMI FUQ HWEJJEG IL-
GENITURI TAGHHOM, U FUQ IS-SUCCESSJONI TAT-TFAL 
ILLEGITTIMI LI JMUTU MINGHAJR ULIED
Jedd ta’ 
successjoni ta’ tfal 
illegittimi, jekk 
legittimati b’digriet 
tal-qorti, ecc.,
817. It-tifel illegittimu m’ghandu ebda jedd ghall-wirt ta’
missieru u ommu, hlief jekk ikun gie legittimat b’digriet tal-qorti,
jew maghruf b’xi mod wiehed jew iehor minn dawk imsemmijin fl-
artikolu 640, jew jekk il-filjazzjoni tieghu tkun giet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti.
jekk mhux 
legittimati b’digriet 
tal qorti, ecc. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
818. (1) Tifel illegittimu li ma jkunx gie legittimat b’digriet
tal-qorti kompetenti, jew maghruf b’xi mod wiehed jew iehor minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, ghandu, jekk ikun hemm ohrajn,
minbarra l-Gvern, imsejhin ghall-wirt, jedd biss ghal sehem meqjus
kif jinghad fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 640, 641 u 642 dwar
dawn it-tfal.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda persuna ohra msejha ghall-wirt,
it-tifel ghandu, bi preferenza ghall-Gvern, jedd ghall-wirt kollu.
Regola ghall-jedd 
ta’ successjoni ta’ 
tfal illegittimi, 
legittimati jew 
maghrufa. 
Emendat: 
XLVI. 1973.59.
819. Il-jedd ghas-successjoni ta’ tfal illegittimi legittimati
b’digriet tal-qorti, jew maghrufa b’xi mod wiehed jew iehor minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, hu regolat kif sejjer jinghad
hawn:
(a) meta l-mejjet ikun halla tfal jew dixxendenti bhal ma
huma msemmijin fl-artikolu 640(1)(a), it-tfal
illegittimi msemmija ghandhom jedd ghal sehem daqs
dak li jmisshom skond il-paragrafu hawn fuq
imsemmi;
(b) meta l-mejjet ma jhallix dawk it-tfal jew dixxendenti,
imma jhalli warajh lill-genituri, jew wiehed minnhom,
inkella axxendent iehor, jew ’il martu jew zewgha, it-
tfal illegittimi jirtu zewg terzi tal-wirt, u l-bqija imur
ghall-genituri, jew axxendenti, jew ghall-mara jew
ghar-ragel tal-mejjet:
Izda jekk ikunu ghadhom hajjin kemm il-mara
jew ir-ragel kemm l-axxendenti tal-mejjet, it-terz li
jibqa’ mill-wirt ighaddi ghand min jibqa’ haj mill-
mara u r-ragel bl-eskluzjoni ta’ l-axxendenti;
(c) meta l-mejjet ma jhallix warajh it-tfal jew dixxendenti
hawn fuq imsemmija, lanqas axxendenti, u lanqas ’il
martu jew zewgha, it-tfal illegittimi ghandhom jedd
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        159
ghall-wirt kollu.
It-tifel illegittimu 
ghandu jghodd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun ha 
minghand il-
mejjet.
820. It-tifel illegittimu ghandu jghodd akkont tas-sehem li jiret
dak kollu li jkun ha minghand il-mejjet, u li jkun jaqa’, minnu
nnifsu, taht l-obbligu tal-kollazzjoni skond id-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli 913 sad-938.
Tfal legittimi tat-
tifel illegittimu li 
jmut qabel.
821. It-tfal u d-dixxendenti legittimi tat-tifel illegittimu li jmut
qabel, jistghu jitolbu l-jeddijiet stabbiliti favur tieghu skond l-
artikoli ta’ qabel dan.
It-tfal illegittimi 
m’ghandhomx jedd 
fuq hwejjeg il-
qraba ta’ 
missierhom u 
ommhom.
822. It-tifel illegittimu, ghalkemm maghruf, jew legittimat xorta
ohra milli bi zwieg li jsir wara, ma ghandu ebda jedd fuq hwejjeg
il-qraba ta’ missieru jew ta’ ommu; lanqas dawn il-qraba
m’ghandhom ebda jedd fuq hwejjeg it-tifel illegittimu.
Min jiret lit-tifel 
illegittimu li jmut 
bla tfal jew bla 
mara jew ragel.
823. Jekk it-tifel illegittimu jmut minghajr ma jhalli wlied, jew
martu jew zewgha, il-wirt tieghu jghaddi favur il-genitur li tieghu
jigi ppruvat li hu t-tifel, minhabba li huwa jkun illegittimah, jew
ikun gharfu b’ibnu, jew b’sentenza tal-qorti kompetenti, inkella
ghaz-zewg genituri, nofs kull wiehed, meta, b’xi mod jew iehor
milli jinghad hawn fuq, jigi ppruvat li huwa iben it-tnejn.
Successjoni ta’ 
tifel illegittimu li 
ma jhallix ulied, 
imma jhalli martu 
jew zewgha.
824. Jekk it-tifel illegittimu jmut minghajr tfal, imma jhalli
warajh il-mara jew ir-ragel, il-wirt ighaddi, kwantu ghal zewg terzi,
ghall-mara jew ir-ragel li tibqa’ jew li jibqa’ haj, u, kwantu ghat-
terz l-iehor, lill-missier jew omm it-tifel illegittimu, inkella lill-
missieru u ’1 ommu nofs kull wiehed, skond il-kaz, skond id-
disposizzjonijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan.
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ MIN FOST IR-RAGEL U L-MARA JIBQA’ HAJ
Jeddijiet ta’ min 
mill-mizzewgin 
jibqa’ haj meta l-
iehor ihalli tfal. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.73.
825. Meta l-parti li tmut thalli tfal jew dixxendenti minn dawk
imsemmijin fl-artikolu 631, il-parti li tibqa’ hajja jkollha biss il-
jeddijiet moghtija taht id-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikolu
u ta’ l-artikolu 632, 633A, 634 u 635, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 637 ghandhom ukoll japplikaw.
Jeddijiet li jmissu 
lil zewg jew mart 
persuna, meta din 
tmut minghajr ma 
thalli ulied, izda 
thalli axxendenti 
jew tfal illegittimi, 
ecc. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.60. 
Emendat: 
XXI. 1993.74.
826. (1) Jekk il-persuna li tmut ma thallix warajha tfal jew
dixxendenti bhal dawk imsemmija fl-artikolu 631, min jibqa’ haj
ikollu dritt ghall-jedd ta’ abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u
dwar il-beni tal-persuna li tmut li ma jkunux suggetti ghal dak il-
jedd ta’ abitazzjoni -
(a) jekk il-persuna li tmut thalli warajha tfal illegittimi li
jkunu gew legittimati jew maghrufa kif provdut fl-
artikolu 819, min jibqa’ haj mill-mara u r-ragel ikollu
jedd ghal terz tal-proprjeta  tal-mejjet bi proprjeta
assoluta kif provdut f’dak l-artikolu;
(b) jekk il-persuna li tmut ma thallix warajha tfal
illegittimi kif intqal qabel, izda thalli warajha
axxendenti, jew ahwa jew id-dixxendenti taghhom,
min jibqa’ haj mill-mara u r-ragel ikollu jedd ghan-
  160      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
nofs tal-proprjeta  tal-mejjet bi proprjeta  assoluta.
(2) Ir-regola stabbilita fis-subartikolu (1)(b) ghandha tapplika
wkoll meta, barra mill-axxendenti, ikun hemm hut il-persuna mejta
jew id-dixxendenti taghhom; f’dak il-kaz id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 813 ghandhom ighoddu ghan-nofs li jibqa’ tal-proprjeta
tal-persuna mejta.
Jeddijiet li jmissu 
lil mart jew zewg 
persuna li tmut 
minghajr ulied, u li 
ma thallix 
axxendenti jew tfal 
illegittimi, ecc. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.61.
827. Fin-nuqqas tal-persuni kollha msemmijin fl-ahhar artikolu
qabel dan, min jibqa’ haj mill-mara u r-ragel ikollu jedd ghall-wirt
kollu, wara li jitnaqqas minnu dak is-sehem li, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 818, ikun imiss lit-tfal illegittimi
mhux legittimati u lanqas maghrufa.
Min fost ir-ragel u 
l-mara jibqa’ haj 
wara l-iehor 
ghandu jghodd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun 
ircieva minghand 
il-mejjet.
828. Min fost ir-ragel u l-mara jibqa’ haj wara l-iehor, meta
jikkonkorri ma’ werrieta ohra, ghandu jghodd akkont tas-sehem tal-
hwejjeg li jmissu, dak kollu li jkun kiseb minghand il-mejjet b’kull
titolu gratuwitu, imqar ta’ donazzjoni f’kontemplazzjoni ta’ zwieg,
kompriz, jekk tibqa’ hajja l-mara, id-dotarju.
Jekk ir-ragel u l-
mara jkunu 
mifrudin 
b’sentenza tal-
qorti. 
Emendat: 
XXI. 1993.75.
829. Min fost ir-ragel u l-mara jibqa’ haj wara l-iehor, ma
jkollux il-jeddijiet ta’ successjoni msemmija fl-artikoli 825, 826 u
827 jekk fiz-zmien tal-mewt ta’ l-iehor, huma kienu mifrudin
b’sentenza tal-qorti civili kompetenti u min fosthom baqa’ haj ikun,
taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-jeddijiet
imsemmijin f’dawk l-artikoli.
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-GVERN
Jeddijiet ta’ 
successjoni li 
jmissu lill-Gvern 
ta’ Malta. 
Emendat: 
A..L. 148 ta’ l-
1975.
830. Meta l-mejjet ma hallix warajh persuni li ghandhom jedd
jirtuh taht ir-regoli migjubin fl-artikoli ta’ qabel, il-wirt imur favur
il-Gvern ta’ Malta.
Sub-titolu III
DISPOSIZZJONLJIET LI JGHODDU SEW GHAS-SUCCESSJONI 
B’TESTMENT KEMM GHAS-SUCCESSJONI AB INTESTATO
§  I. FUQ IL-FTUH TAS-SUCCESSJONI, FUQ LI L-PUSSESS JISSOKTA 
FIL-PERSUNA TAL-WERRIET, U FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ XI 
AZZJONIJIET 
Is-successjoni 
tinfetah mal-mewt.
831. Is-successjoni tinfetah kif tigri l-mewt, jew dak in-nhar li
tghaddi f’gudikat is-sentenza li biha jkun gie ddikjarat illi l-
persuna, li tas-successjoni taghha jkun irid isir il-ftuh, ghandha
titqies mejta minhabba li tkun ilha assenti zmien twil.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        161
Meta f’xi kazijiet 
jitqies li wiehed 
baqa’ haj wara 
iehor.
832. Jekk tnejn min-nies jew aktar, li wiehed minnhom ikun it-
testatur u l-iehor il-werriet jew legatarju, jew li jkunu msejhin mil-
ligi biex jirtu lil xulxin ab intestato, imutu f’disgrazzja wahda,
minghajr ma jkun hemm prova min minnhom miet l-ewwel, il-
prezunzjoni, dwar min baqa’ haj wara l-iehor, ghandha tkun
regolata mic-cirkostanzi tal-fatt, u, fin-nuqqas ta’  dawn ic-
cirkostanzi, mis-sahha li tigi mill-eta  jew mis-sess.
Regoli meta jkunu 
persuni ta’ sess 
wiehed,
833. (1) Jekk il-persuni li jmutu flimkien f’disgrazzja wahda
jkunu ta’ sess wiehed, u ta’ taht il-hamsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ haj l-ahhar l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikollhom aktar minn hamsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ haj l-ahhar l-izghar fosthom.
(3) Jekk uhud ikunu ghalqu l-hamsa u tletin sena, izda mhux is-
sebghin, u ohrajn ikunu taht l-eta  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqghu hajjin l-ahhar dawk ta’ l-ewwel.
(4) Jekk uhud ikunu ghalqu s-sebghin sena, u ohrajn is-seba’
snin, jitqies li baqghu hajjin l-ahhar dawn imsemmijin l-ahhar.
(5) Jekk uhud ikunu ghalqu s-sebghin sena u ohrajn ikunu taht
l-eta  ta’ seba’ snin, jitqies li baqghu hajjin l-ahhar dawk imsemmija
l-ewwel.
meta ma jkunux 
persuni ta’ sess 
wiehed.
834. (1) Jekk dawk li jmutu f’disgrazzja wahda ma jkunux ta’
sess wiehed, u ma jkunux ghalqu l-eta  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqa’ haj l-ahhar l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikunu ghalqu l-eta  ta’ erbatax-il sena, izda mhux dik
ta’ hamsa u tletin, jitqies li baqa’ haj l-ahhar ir-ragel.
(3) Jekk ikunu ghalqu l-hamsa u tletin sena, u jkunu ta’ eta
wahda, jew ma jkunx hemm bejniethom aktar minn hames snin,
jitqies li baqa’ haj l-ahhar ir-ragel; u jekk ikun hemm bejniethom
izjed minn hames snin, jitqies li baqa’ haj l-ahhar l-aktar zaghzugh. 
Is-successjoni 
tinfetah ukoll meta 
jittiehdu l-voti ta’ 
religjuz.
835. Is-successjoni tinfetah ukoll meta jittiehdu l-voti ta’
religjuz f’ordni monastiku, jew f’xirka religjuza ta’ regulari.
Kif il-pusses 
ighaddi minn 
mejjet ghall-
werrieta.
836. Il-pussess ta’ hwejjeg il-mejjet ighaddi, bis-sahha tal-ligi,
b’mod ta’ kontinwazzjoni, fil-werriet, sew jekk testamentarju jew
legittimu, bl-obbligu li jhallas il-pizijiet kollha tal-wirt.
Meta l-mejjet 
jiddisponi minn 
bicca biss tal-wirt.
837. Jekk il-mejjet ma jkunx iddispona hlief minn bicca biss tal-
wirt, u l-bqija tghaddi favur il-werrieta legittimi, il-pussess jigi,
bis-sahha tal-ligi, ittrasferit lill-werriet testamentarju u lill-werriet
legittimu, kull wiehed skond is-sehem li jkun imissu.
Pussess minn 
ohrajn li jidhrilhom 
li ghandhom jedd.
838. Jekk xi persuna li jidhrilha illi ghandha jedd fuq il-hwejjeg
tal-wirt tiehu pussess taghhom, il-werrieta li lilhom jigi bis-sahha
tal-ligi ttrasferit il-pussess jinghaddu li gew fil-fatt imnehhijin
mill-pussess, u jistghu jezercitaw kull azzjoni li tmiss lill-
pussessuri legittimi.
  162      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Minghand min it-
tifel illegittimu jew 
ir-ragel jew il-mara 
ghandhom jitolbu 
il-pussess.
839. (1) It-tifel illegittimu, jew il-mara jew ir-ragel, li, skond
il-ligi, ikollhom jedd ghal sehem minn hwejjeg il-mejjet, ghandhom
jitolbu l-pussess ta’ dak is-sehem lill-persuna illi ghandha tghaddi,
b’testment jew ab intestato, il-bicca li tibqa’ tal-wirt.
(2) Jekk ma jkunx hemm werrieta ohra, meta t-tifel illegittimu
jikkonkorri ma’ zewg jew mart il-mejjet, dan ghandu jitlob il-
pussess lil dawn ta’ l-ahhar.
Meta t-talba ghad-
dhul fil-pussess 
ghandha ssir lill-
qorti. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
840. (1) Meta t-tifel illegittimu, zewg jew mart il-mejjet, jew
il-Gvern ta’ Malta ikollhom jedd ghall-wirt kollu ab intestato, it-
talba ghad-dhul fil-pussess ta’ dak il-wirt issir lill-qorti tal-gzira li
fiha l-mejjet kien joqghod fiz-zmien tal-mewt tieghu, jew li fiha
kien ha l-voti ta’ religjuz.
(2) Dak id-dhul fil-pussess isir bid-dikjarazzjoni tal-qorti illi s-
successjoni hija miftuha favur it-tifel illegittimu, zewg jew mart il-
mejjet, jew il-Gvern ta’ Malta, bla ma jkunu mehtiega atti ohra. 
Garanzija li 
ghandhom igibu t-
tifel illegittimu jew 
zewg jew mart il-
mejjet qabel id-
dikjarazzjoni tal-
ftuh tas-
successjoni.
841. (1) Il-qorti ma tiddikjarax miftuha s-successjoni favur it-
tifel illegittimu jew zewg jew mart il-mejjet, qabel ma t-tifel
illegittimu jew zewg jew mart il-mejjet, jobbligaw ruhhom flimkien
ma’ garanti tajjeb, in solidum, b’ipoteka generali ta’ hwejjighom, li
jroddu l-wirt lill-werrieta tal-mejjet li jkollhom jedd ghalih, u
lanqas qabel ma l-obbligazzjoni tat-tifel illegittimu jew ta’ zewg
jew mart il-mejjet, u dik tal-garanti, jigu mnizzlin fir-Registru
Pubbliku.
(2) Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tistabbilixxi s-somma li
ghaliha l-garanti ghandu jobbliga ruhu, jew dik li ghaliha l-hwejjeg
ghandhom jigu ipotekati.
Meta l-garanzija 
tista’ tigi 
iddispensata.
842. Il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, tippermetti illi, minflok
ipoteka generali, tigi moghtija ipoteka specjali; u tista’ wkoll,
tehles ghal kollox lir-rikorrent milli jgib garanzija, meta huwa
jkollu immobbli bizzejjed biex jaghmlu tajjeb ghar-radd tal-wirt.
Ebda garanzija mhi 
mehtiega meta l-
valur ta’ l-assi ma 
jaqbizx hamsin 
lira.
843. It-tifel illegittimu jew zewg jew mart il-mejjet jistghu,
f’kull kaz, jigu mehlusa milli jgibu garanzija meta l-valur ta’ l-assi
ma jkunx izjed minn hamsin lira, u huma jahilfu li ma setghux isibu
garanti.
Hrug tal-bandi.
Kap. 12.
844. (1) Eghluq tliet snin mill-ftuh tas-successjoni, il-qorti
hawn fuq imsemmija, fuq talba tat-tifel illegittimu, ta’ zewg jew
mart il-mejjet, jew tal-garanti tohrog bandu li ghandu jigi mwahhal
u ppubblikat bhall-bandu msemmi fl-artikolu 537 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili, u bih ghandu jigi msejjah kull
min jidhirlu li ghandu jedd ghall-wirt, biex igib ’il quddiem il-
jeddijiet tieghu fi zmien xahar mid-data tal-hrug ta’ dak il-bandu. U
meta jaghlaq dak ix-xahar, il-qorti ghandha tiddikjara li l-
obbligazzjoni tal-garanti spiccat u li spiccaw ukoll l-effetti ta’ l-
iskrizzjonijiet ipotekarji, sew fuq il-hwejjeg tal-garanti kemm ukoll
fuq il-hwejjeg tat-tifel illegittimu jew ta’ zewg jew mart il-mejjet,
barra minn favur dawk li jkunu f’dak iz-zmien jew qabel, giebu ’l
quddiem bi protest il-pretensjoni taghhom.
(2) Jekk ebda persuna ma tidher biex titlob il-wirt, la qabel il-
hrug tal-bandu u lanqas fix-xahar hawn fuq imsemmi, il-qorti
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        163
tiddikjara li spiccat ghal kollox l-obbligazzjoni tal-garanti, u tordna
li l-iskrizzjonijiet ipotekarji fuq imsemmija jigu mhassra, bla hsara
ta’ l-obbligazzjoni persunali tat-tifel illegittimu jew ta’ zewg jew
mart il-mejjet favur dawk li jidhru sa ma jaghlaq iz-zmien moghti
fl-artikolu ta’ wara dan.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ghat-talba 
ta’ wirt, ecc.
845. (1) L-azzjoni biex jintalab wirt, jew legat, jew legittima,
jew is-sehem tal-beni li l-ligi taghti lit-tfal illegittimi jew lil zewg
jew mart il-mejjet, sew fis-successjonijiet b’testment kemm ukoll
f’dawk ab intestato, tispicca bl-eghluq ta’ ghaxar snin mill-ftuh
tas-successjoni.
(2) Izda, ghall-minuri, jew ghall-interdetti, l-azzjoni fuq
imsemmija ma tispiccax hlief eghluq sena minn dak in-nhar li huma
jsiru ta’ l-eta , jew li l-interdizzjoni tispicca, kif ikun il-kaz.
§  II. FUQ L-ACCETTAZZJONI U R-RINUNZJA TA’ WIRT
FUQ L-ACCETTAZZJONI TA’ WIRT
Hadd ma hu 
obbligat li jaccetta 
wirt.
846. Hadd ma hu obbligat li jaccetta wirt li jmiss lilu.
Wirt jista’ jigi 
accettat minghajr 
kondizzjoni jew 
bil-beneficcju ta’ l-
inventarju.
847. Il-wirt jista’ jigi accettat minghajr kondizzjoni, jew bil-
beneficcju ta’ l-inventarju.
Persuni taht tutela, 
ecc. 
Emendat: 
XLVI. 1973.63; 
XXI. 1993.2.
848. Il-wirt li jmiss lil persuna taht tutela jew kurazija, jew lil
minuri, ma jistax jigi accettat mit-tutur jew kuratur, jew mill-
genitur li jezercita s-setgha tal-genituri, hlief bil-beneficcju ta’ l-
inventarju.
Effett retroattiiv ta’ 
accettazzjoni ta’ 
wirt.
849. L-accettazzjoni ta’ wirt ghandha effett retroattiv minn dak
in-nhar tal-ftuh tas-successjoni, bla hsara tal-jeddijiet miksubin
minn terzi persuni bis-sahha ta’ xi konvenzjoni maghmula b’bona
fidi mal-werriet apparenti.
L-accettazzjoni 
tista’ tkun espressa 
jew tacita.
850. (1) L-accettazzjoni tista’ tkun espressa inkella tacita.
(2) Hija espressa, meta wiehed jiehu l-kwalita  ta’ werriet f’att
pubbliku jew f’kitba privata.
(3) Hija tacita, meta l-werriet jaghmel xi att li bilfors ifisser li
huwa ried jaccetta l-wirt, u li ma kienx ikollu l-jedd jaghmel jekk
mhux bhala werriet.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
werriet b’sentenza.
851. Dak illi, b’sentenza ta’ qorti kompetenti, jigi ddikjarat
werriet, jew ikkundannat espressament f’din il-kwalita , hu
maghdud werriet quddiem il-legatarji u l-kredituri kollha ta’ dak il-
wirt. 
Atti li ma jgibux 
accettazzjoni.
852. L-ordnijiet moghtija ghall-funerali, l-atti ta’
konservazzjoni, jew ta’ amministrazzjoni tal-wirt ghal xi zmien, ma
jgibux accettazzjoni tal-wirt meta ma tkunx ittiehdet ukoll il-
kwalita  ta’ werriet.
  164      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Atti li jgibu 
accettazzjoni.
853. (1) Id-donazzjoni, il-bejgh jew ic-cessjoni li wiehed mill-
werrieta jaghmel tal-jeddijiet tieghu ta’ successjoni, sew lil wiehed
barrani, jew lill-ohrajn kollha li jkunu werrieta mieghu, jew lil xi
whud minnhom, igibu l-accettazzjoni tal-wirt mill-parti tieghu.
(2) Dan ighodd ukoll -
(a) ghar-rinunzja maghmula, ukoll jekk bla hlas, minn
wiehed mill-werrieta favur ta’ wiehed jew izjed mill-
werrieta l-ohra;
(b) ghar-rinunzja maghmula, ukoll jekk favur il-werrieta l-
ohra kollha minghajr distinzjoni, jekk dik ir-rinunzja
ssir b’titolu oneruz.
Meta r-rinunzja 
maghmula minn 
wiehed mill-
werrieta favur 
werrieta ohra ma 
ggibx accettazzjoni 
ta’ wirt.
854. Jekk ir-rinunzja ssir bla hlas minn wiehed mill-werrieta
favur dawk il-werrieta l-ohra kollha, b’testment jew ab intestato,
illi, fin-nuqqas tieghu, kien ikun imisshom sehmu tal-wirt, ma
ggibx accettazzjoni ta’ wirt.
Meta l-werrieta ma 
jaqblux dwar l-
accettazzjoni jew 
ir-rinunzja tal-wirt.
855. Meta l-werrieta ma jaqblux bejniethom dwar jekk
ghandhomx jaccettaw il-wirt jew jirrinunzjaw ghalih, dak illi
jaccetta jikseb wahdu l-jeddijiet kollha, u jiehu fuqu l-pizijiet
kollha tal-wirt. 
Il-jedd ta’ l-
accettazzjoni 
jghaddi lill-
werrieta.
856. Jekk persuna li favur taghha tkun giet miftuha successjoni
tmut minghajr ma tkun irrinunzjat ghaliha jew accettatha, il-jedd
ta’ accettazzjoni ta’ din is-successjoni jghaddi lill-werrieta taghha:
u f’dan il-kaz id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan
ighoddu wkoll ghal dawk il-werrieta.
Jeddijiet ta’ dawn 
il-werrieta.
857. Il-werrieta li jkunu accettaw il-wirt tal-persuna li minn
ghandha jghaddi lilhom il-jedd imsemmi fl-ahhar artikolu qabel
dan jistghu, b’dan kollu, jirrinunzjaw ghall-wirt li kien imiss lil dik
il-persuna, imma illi kien ghad ma giex accettat minnha: 
Izda, ir-rinunzja ghall-wirt ta’ dik il-persuna ggib ukoll ir-
rinunzja ghall-wirt li kien imiss lilha.
Meta accettazzjoni 
tista’ tigi attakkata.
858. (1) Min jaccetta wirt, ma jistax jattakka l-accettazzjoni
hlief meta din tkun saret minhabba vjolenza, jew minhabba qerq li
jsir bi hsara tieghu.
(2) Izda, jekk jinkixef testment li, fi zmien l-accettazzjoni, ma
kienx jaf bih dak li accetta l-wirt, dan ma jkunx obbligat ihallas il-
legati mhollija f’dak it-testment f’aktar mill-valur tal-wirt, bla
hsara tal-jedd tal-legittima jew sehem iehor ta’ beni li jkunu jmissu
lilu.
Preskrizzjoni tal-
jedd ta’ l-
accettazzjoni ta’ 
wirt battal.
859. Il-jedd ta’ l-accettazzjoni ta’ wirt battal jispicca bil-
preskrizzjoni eghluq tletin sena.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        165
FUQ IR-RINUNZJA TA’ WIRT
Ir-rinunzja ma 
tistax tkun 
prezunta.
860. (1) Ir-rinunzja ghal wirt ma tistax tkun prezunta.
(2) Ir-rinunzja tista’ ssir biss b’dikjarazzjoni pprezentata fir-
registru tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja fil-gzira fejn il-mejjet
kien joqghod fiz-zmien tal-mewt tieghu.
Il-werriet li 
jirrinunzja ghas-
successjoni 
b’testment jitlef il-
jedd ghas-
successjoni ab 
intestato.
861. Il-werriet illi jirrinunzja ghas-successjoni b’testment jitlef
kull jedd ghas-successjoni ab intestato:
Izda, dan il-werriet jista’, fl-att tar-rinunzja, izomm il-jedd
ghal-legittima jew sehem iehor tal-beni illi, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 614 sas-653, ikunu jmissu lilu.
Il-werriet li 
jirrinunzja ghall-
wirt jista’ jitlob il-
legati.
862. (1) Il-werriet li jirrinunzja jitqies bhallikieku ma kien
qatt werriet.
(2) Izda, ir-rinunzja tieghu ma ttellfux il-jedd li jitlob il-legati
mhollija favur tieghu.
Is-sehem ta’ dak li 
jirrinunzja jizdied 
ma’ dak tal-
werrieta l-ohra.
863. (1) Fis-successjoni ab intestato, is-sehem ta’ dak li
jirrinunzja jizdied ma’ dak tal-werrieta l-ohra.
(2) Jekk dak li jirrinunzja jkun werriet wahdu, is-successjoni
tmiss lil dawk illi jigu fi grad warajh.
Ma jistax wiehed 
jidhol bil-jedd tar-
rapprezentazzjoni 
flok werriet li 
jirrinunzja.
864. (1) Hadd ma jista’ jidhol fil-wirt bil-jedd tar-
rapprezentazzjoni flok werriet li jirrinunzja.
(2) Jekk min jirrinunzja jkun hu biss werriet fil-grad tieghu,
jew, jekk il-werrieta kollha jirrinunzjaw, jidhlu flokhom it-tfal bil-
jedd taghhom innifishom, u jirtu per capita.
Sehem ta’ min 
jirrinunzja fis-
successjonijiet 
b’testment.
865. Fis-successjoni b’testment, is-sehem ta’ dak li jirrinunzja
jghaddi favur dawk li jkunu werrieta mieghu jew favur il-werrieta
legittimi, bhal ma jinghad fl-artikoli 737 u 741.
Il-kredituri tal-
werriet li 
jirrinunzja jistghu 
jaccettaw 
minfloku. 
Emendat: 
XLVI. 1973.64.
866. (1) Il-kredituri ta’ persuna illi tirrinunzja ghall-wirt bi
hsara tal-jeddijiet taghhom, jistghu jitolbu lill-qorti l-
awtorizzazzjoni biex jaccettaw dak il-wirt minflok id-debitur
taghhom.
(2) Fil-kaz imsemmi fis-subartikolu (1) r-rinunzja tigi
annullata mhux favur il-werriet li jirrinunzja, imma favur il-
kredituri, u sa l-ammont biss tal-jeddijiet ta’ dawk il-kredituri.
(3) Kull wiehed li jkun werriet flimkien ma’ dak li jirrinunzja,
jista’ jopponi l-azzjoni tal-kredituri billi jhallas il-krediti taghhom,
u il-werriet li jhallas jidhol ipso jure fil-jeddijiet tal-kredituri li
huwa jkun hallas.
Werriet li 
jirrinunzja jista’ 
dejjem jaccetta l-
wirt battal.
867. (1) Il-werriet li ikun irrinunzja ghall-wirt jista’ dejjem
jaccetta dak il-wirt kemm-il darba - 
(a) il-jedd ta’ l-accettazzjoni tal-wirt ma jkunx spicca
kontra tieghu bil-preskrizzjoni; u
(b) il-wirt ma jkunx gie accettat minn werrieta ohra.
(2) Izda, dik l-accettazzjoni mhix ta’ hsara ghall-jeddijiet
  166      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
miksubin minn terzi persuni fuq il-beni tal-wirt, sew bil-
preskrizzjoni jew bis-sahha ta’ atti maghmulin skond il-ligi mal-
kuratur tal-wirt battal.
Il-werriet jista’ jigi 
mgieghel jiddikjara 
jridx jaccetta l-wirt 
jew le.
868. Il-qorti taghti, fuq talba ta’ kull min ghandu interess, li il-
werriet b’testment jew ab intestato, iz-zmien ta’ xahar, li, ghal
raguni tajba, jista’ jigi mgedded ghal xahar iehor, biex jiddikjara
jekk jaccettax il-wirt jew jirrinunzjax ghalih; u fin-nuqqas ta’ dik
id-dikjarazzjoni fiz-zmien hawn fuq imsemmi, kif moghti mill-bidu
jew kif imgedded, il-wirt jitqies irrinunzjat.
Werriet li fil-fatt 
jkollu l-pussess ma 
jistax jirrinunzja 
ghall-wirt wara 
tliet xhur.
869. B’dak kollu li jinghad fl-artikoli ta’ qabel dan, l-imsejhin
ghall-wirt, illi jkollhom fil-fatt il-pusses tal-hwejjeg tal-wirt,
jitilfu, wara tliet xhur mill-ftuh tas-successjoni jew minn dak in-
nhar li jkunu saru jafu li l-wirt imiss lilhom, il-jedd tar-rinunzja
ghal dak il-wirt, kemm-il darba ma jkunux imxew skond id-
disposizzjonijiet dwar il-beneficcju ta’ l-inventarju; u, jitqiesu
bhala werrieta minghajr dan il-beneficcju ukoll jekk kontra dan
ighidu illi huma jippossjedu dawk il-hwejjeg taht titolu iehor.
Werriet li jahbi 
hwejjeg tal-wirt 
jitlef il-jedd li 
jirrinunzja ghall-
wirt.
870. Il-werrieta li jkunu hadu b’qerq jew hbew xi hwejjeg tal-
wirt, jitilfu l-jedd tar-rinunzja ta’ dak il-wirt, u, ghalkemm jaghmlu
r-rinunzja jibqghu werrieta minghajr il-beneficcju ta’ l-inventarju. 
Ir-rinunzja ghall-
wirt ta’ wiehed haj 
hija nulla.
871. Bla hsara ta’ disposizzjonijiet ohra ta’ dan il-Kodici dwar
ir-rinunzji f’okkazjoni ta’ zwieg, hadd ma jista’ jirrinunzja ghall-
wirt ta’ wiehed haj, jew jittrasferixxi l-jeddijiet li ghad jista’ jkollu
ghal dak il-wirt, hlief meta jiehu l-voti ta’ religjuz f’ordni
monastiku jew f’xirka religjuza ta’ regulari.
Ir-rinunzja 
minhabba vot 
f’ordni monastiku 
ghandha tkun 
assoluta,
872. Ir-rinunzja li ssir minhabba voti f’ordni monastiku jew
f’xirka religjuza ta’ regulari, ghandha ssir b’mod illi la l-persuna li
tirrinunzja u lanqas l-ordni jew ix-xirka ma jkunu jistghu f’ebda
kaz jissuccjedu fil-beni li ghalihom tkun saret ir-rinunzja.
izda jista’ jin-
zamm il-jedd 
ghall-vitalizju.
873. Izda, ir-rinunzjant jista’ jzomm ghalih vitalizju fuq il-beni
li ghalihom jirrinunzja, u, f’dak il-kaz, l-ordni jew ix-xirka jistghu
huma wkoll jitolbu, wara l-mewt tar-rinunzjant, il-hlas tal-vitalizju
li ma jkunx gie mhallas lilu, kemm-il darba huwa jkun iddikjara
espressament li ma thallasx, u d-dejn ma jkunx preskritt.
Ir-rinunzja tista’ 
ssir minn minuri li 
jidhol f’ordni 
religjuz.
874. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 tista’ ssir ukoll minn
minuri, basta li jkollu l-eta  mehtiega mil-ligi biex jiehu l-voti ta’
religjuz.
Effett tar-rinunzja. 875. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 ghandha effett
kwantu ghall-dawk li favur taghhom tkun saret, ukoll jekk huma ma
kinux prezenti, u ma jkunux, sal-ftuh tas-successjoni ghall-beni li
ghalihom ir-rinunzja tkun saret, accettaw dik ir-rinunzja.
L-annullament tal-
voti ta’ religjuz 
igib l-annullament 
tar-rinunzja.
876. (1) L-annullament tal-voti ta’ religjuz igib ukoll l-
annullament tar-rinunzja.
(2) Izda, jibqa’ shih kull trasferiment tal-beni rrinunzjati illi
jkun sar qabel ma jkunu gew annullati l-voti ta’ religjuz, bla hsara
tal-jedd tar-rinunzjant li jitlob id-danni minghand dawk li jkunu
ghaldaqshekk obbligati skond il-ligi.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        167
FUQ IL-BENEFICCJU TA’ L-INVENTARJU
Il-projbizzjoni lill-
werriet li jaghmel 
l-inventarju hija 
nulla.
877. Il-werriet jista’ jinqeda bil-beneficcju ta’ l-inventarju,
ghad li t-testatur ikun ipprojbielu li jaghmlu.
Id-dikjarazzjoni li 
wiehed bi hsiebu 
jiehu l-kwalita  ta’ 
werriet bil-
kondizzjoni tal-
beneficcju ta’ l-
inventarju.
878. (1) Id-dikjarazzjoni ta’ werriet illi hu mhux bi hsiebu
jiehu dik il-kwalita  hlief bil-beneficcju ta’ l-inventarju, ghandha
tigi maghmula fir-registru tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tal-
gzira li fiha l-mejjet, fiz-zmien tal-mewt tieghu, kien joqghod, jew
tal-gzira li fiha dak, illi tieghu tkun is-successjoni, ikun ha l-voti
ta’ religjuz f’ordni monastiku jew f’xirka religjuza ta’ regulari.
(2) Meta l-ftuh tas-successjoni jkun sar bis-sahha ta’ sentenza
li biha jkun gie deciz illi dak li tieghu tkun is-successjoni ghandu
jitqies mejjet minhabba li jkun ilu assenti zmien twil, id-
dikjarazzjoni fuq imsemmija ghandha tigi maghmula mill-werriet
fir-registru tal-qorti tal-gzira illi fiha s-sentenza tkun giet moghtija.
Id-dikjarazzjoni 
ghandha ssir billi 
qabilha jew 
warajha jigi 
maghmul l-
inventarju.
Kap. 12.
879. Id-dikjarazzjoni fuq imsemmija tibqa’ bla effett jekk
qabilha jew warajha ma jsirx l-inventarju tal-beni tal-wirt, bil-mod
li jinghad fil-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Jekk il-werrieta ma 
jkunux jaqblu fuq 
l-accettazzjoni tal-
wirt bil-beneficcju 
ta’ l-inventarju.
880. (1) Jekk fost il-werrieta, wiehed minnhom ikun irid
jaccetta l-wirt bil-beneficcju ta’ l-inventarju, u wiehed iehor jew
izjed minghajru, l-inventarju ghandu jsir.
(2) F’dak il-kaz ikun bizzejjed li wiehed biss jaghmel id-
dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 878.
(3) Il-beneficcju jgawdih biss il-werriet li jaghmel id-
dikjarazzjoni.
Il-werriet li fil-fatt 
ikollu l-pussess tal-
wirt ghandu 
jaghmel l-
inventarju fi zmien 
tliet xhur.
881. Il-werriet li fil-fatt ikollu l-assi tal-wirt f’idejh, ghandu
jaghmel l-inventarju fi zmien tliet xhur mill-ftuh tas-successjoni,
jew minn dak in-nhar li jsir jaf li l-wirt imiss lilu.
Il-werriet li jonqos 
li jaghmel jew li 
jlesti l-inventarju 
fiz-zmien li jmiss 
jinghadd li accetta 
l-wirt minghajr il-
beneficcju ta’ l-
inventarju.
882. Jekk il-werriet ma jkunx, fi zmien l-ewwel tliet xhur, beda
jaghmel l-inventarju, jew ma jkunx lestieh f’dak iz-zmien, jew fi
zmien iehor li jkun gie lilu mgedded, huwa jitqies li accetta l-wirt
minghajr il-beneficcju ta’ l-inventarju.
Zmien sabiex 
wiehed jahsibha 
jekk ghandux 
jaccetta l-wirt jew 
le wara li jsir l-
inventarju.
883. Wara li l-inventarju jitlesta, il-werriet illi jkun ghad ma
ghamilx id-dikjarazzjoni li jaccetta l-wirt, ghandu z-zmien ta’
erbghin gurnata, li jibdew ighoddu minn dak in-nhar li jitlesta l-
inventarju, sabiex jahsibha jekk ghandux jaccetta l-wirt jew
jirrinunzja ghalih; u jekk ighaddi dak iz-zmien minghajr ma l-
werriet ikun iddikjara fir-registru tal-qorti fuq imsemmija li
jirrinunzja ghall-wirt, jew li jaccettah bil-beneficcju ta’ l-
inventarju, jitqies li hu accettah bil-beneficcju ta’ l-inventarju.
  168      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Kif jimxi z-zmien 
kwantu ghall-
werriet li ma 
jkollux l-assi tal-
wirt f’idejh.
884. (1) Jekk ikun hemm talba gudizzjarja kontra werriet illi
fil-fatt ma jkollux l-assi tal-wirt f’idejh u ma jkunx indahal fih, iz-
zminijiet imsemmijin fl-artikoli 881, 882 u 883 sabiex hu jaghmel
l-inventarju u jahsibha jekk ghandux jaccetta jew le, jibdew
ghaddejjin biss mill-gurnata li tigi moghtija mill-qorti.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda talba gudizzjarja kontra dan il-
werriet, huwa jibqaghlu l-jedd li jaghmel l-inventarju sakemm iz-
zmien sabiex jaccetta l-wirt ma jkunx spicca bil-preskrizzjoni.
Minuri u interdetti. 885. Il-minuri u l-interdetti ma jinghaddux li waqghu mill-
beneficcju ta’ l-inventarju hlief wara sena minn dak in-nhar li jsiru
ta’ l-eta , jew li tispicca l-interdizzjoni, skond il-kaz, kemm-il darba
f’dak iz-zmien ma jkunux imxew skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel dan.
Fiz-zmien li fih 
ikun isir l-
inventarju l-werriet 
jitqies kuratur.
886. (1) Matul iz-zmienijiet moghtijin lill-werriet sabiex
jaghmel l-inventarju u sabiex jahsibha jekk jaccettax jew le, dak li
jkun imsejjah ghall-wirt mhux obbligat jiehu l-kwalita  ta’ werriet.
(2) Izda, huwa jitqies de jure kuratur tal-wirt, u, f’dik il-
kwalita , jista’ jigi msejjah f’kawza biex jidher ghall-wirt, u biex
iwiegeb ghat-talbiet gudizzjarji li jingiebu kontra l-wirt.
(3) Kemm-il darba hu ma jidhirx, il-qorti tahtar kuratur biex
jidher ghall-wirt fil-kawza.
Il-werriet jista’ 
jaqla’ permess biex 
ibiegh oggetti tal-
wirt li ma jistghux 
jigu ikkonservati.
887. Jekk fil-wirt ikun hemm hwejjeg li ma jistghux jigu
kkonservati, jew li biex jigu kkonservati tkun tinhtieg spiza kbira,
il-werriet jista’, matul iz-zminijiet hawn fuq imsemmija, jitlob lill-
qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja, jew, jekk ikun hemm
opposizzjoni, lill-qorti kompetenti, li taghti s-setgha li jbiegh dawn
il-hwejjeg bil-mod li l-qorti jidhrilha l-ahjar:
Izda werriet ma jigix maghdud, minhabba din il-procedura,
li accetta l-wirt.
Spejjez maghmulin 
qabel ir-rinunzja.
888. Jekk il-werriet jirrinunzja ghall-wirt qabel ma jaghlqu z-
zminijiet, originali jew imgedda, imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel
dan, l-ispejjez legittimi li jkun ghamel sa dak in-nhar tar-rinunzja
jaqghu fuq il-wirt.
Il-werriet li jahbi 
b’qerq hwejjeg tal-
wirt.
889. Il-werriet hati illi naqas b’qerq li jdahhal fl-inventarju
hwejjeg tal-wirt, jaqa’ mill-beneficcju ta’ l-inventarju.
Effett ta’ l-
inventarju.
890. L-effett ta’ l-inventarju hu -
(a) illi l-werriet ma jkunx obbligat ghall-hlas tad-djun tal-
wirt f’izjed minn kemm ikunu jiswew il-hwejjeg li
jkun missu;
(b) illi hu jista’ jehles mill-hlas tad-djun billi jcedi l-
hwejjeg kollha tal-wirt lill-kredituri, legatarji, u wkoll
lil dak li jiret flimkien mieghu u li ma jkunx irid
jaghmel ic-cessjoni bhalu;
(c) illi hwejgu ma jigux imhalltin ma’ dawk tal-wirt, u illi
jzomm shih il-jedd tieghu li jitlob il-hlas tat-krediti
tieghu kontra l-wirt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        169
Obbligi tal-werriet 
bil-beneficcju ta’ l-
inventarju.
891. (1) Il-werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju ghandu
jamministra l-hwejjeg tal-wirt, u ghandu jaghti kont ta’ l-
amministrazzjoni tieghu lill-kredituri u lil-legatarji.
(2) Hu ma jistax jigi mgieghel ihallas bi hwejgu, hlief wara li
jkun gie mqieghed in mora biex jaghti l-kont tieghu u sakemm ikun
ghad ma qdiex dan l-obbligu.
(3) Wara l-likwidazzjoni tal-kont, hu ma jistax jigi mgieghel
ihallas bi hwejgu hlief sa l-ammont tas-somom li taghhom jinsab
debitur.
Il-werriet bil-
beneficcju ta’ l-
inventarju jwiegeb 
ghall-htijiet gravi.
892. Il-werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju, fl-
amministrazzjoni tieghu ma jwegibx hlief ghall-htijiet gravi.
Iz-zmien ghall-
ghoti tal-kont.
893. ll-kredituri u l-legatarji jistghu jitolbu li jigi stabbilit iz-
zmien li fih it-werriet ghandu jaghti l-kont.
Jekk il-werriet li 
jmissu l-legittima 
ma jaghmilx l-
inventarju.
894. Jekk il-werriet li jmissu l-legittima, jew sehem iehor mill-
hwejjeg tal-wirt, ma jihux hsieb li jaghmel l-inventarju, jitlef il-
jedd li jitlob li jigu mnaqqsin id-donazzjonijiet u l-legati mhollijin
lil persuni ohra, li ma jkunux werrieta flimkien mieghu.
Il-werriet bil-
beneficcju ta’ l-
inventarju ghandu 
jaghti garanzija.
895. (1) Il-werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju ghandu, fuq
talba tal-kredituri jew ta’ ohrajn li jkollhom interess, jaghti
garanzija tajba ghall-valur tal-hwejjeg mobbli li jkunu mdahhlin fl-
inventarju, ghall-frottijiet ta’ l-immobbli, u ghall-bilanc tal-prezz
tal-bejgh ta’ dawk l-immobbli illi jista’ jibqa’ wara li jithallsu l-
kredituri tal-wirt.
(2) Jekk il-werriet jonqos li jaghti dik il-garanzija, il-qorti
taghti dawk il-provvedimenti li jidhrilha mehtiega biex jitqeghdu
fiz-zgur il-jeddijiet ta’ l-interessati.
Hlas ta’ xi kredituri 
qabel il-hlas ta’ 
legati.
896. Il-werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju ma jista’ jhallas
ebda legat qabel ma jigu mhallsa l-kredituri illi jkunu, qabel il-
pubblikazzjoni ta’ l-inventarju, b’ittra ufficjali jew att iehor,
gharrfuh bil-krediti taghhom, u dawk illi l-krediti taghhom ikunu
mnizzlin fir-Registru Pubbliku.
Hlas lil kredituri u 
legatarji ohra.
897. (1) Wara li jigu mhallsin il-kredituri msemmijin fl-ahhar
artikolu qabel dan, il-werriet bil-beneficeju ta’ l-inventarju ghandu
jhallas dawk il-kredituri l-ohra li jigu ’l quddiem, u l-legatarji,
skond l-ordni li fih jitolbu l-hlas.
(2) Madankollu, f’dak il-kaz ukoll, il-werriet bil-beneficcju ta’
l-inventatju ma jistax ihallas legat jekk, qabel ma jaghmel il-hlas,
jigi nnotifikat b’xi kreditu kontra l-wirt.
Djun imnizzlin fir-
Registru Pubbliku 
ghandhom jithallsu 
skond l-ordni ta’ 
preferenza.
898. Il-werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju ghandu jhallas id-
djun imnizzlin fir-Registru Pubbliku, u d-djun li fiz-zmien tal-hlas
ikunu gew innotifikati lilu, u jaqta’ l-kreditu tieghu nnifsu kontra l-
wirt, skond l-ordni tal-privilegg jew ta’ l-ipoteka ta’ dawn id-djun. 
Jedd ta’ kreditur 
pregudikat bi hlas 
maghmul mill-
werriet.
899. Il-kredituri illi bi hsara taghhom il-werriet ikun hallas
kredituri ohra jew legatarji, ghandhom il-jedd li jduru sew kontra
tieghu kemm ukoll kontra l-kredituri jew legatarji mhallsin. 
  170      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jeddijiet tal-
kredituri li jidhru 
wara li ma jkun 
fadal xejn tat-wirt.
900. (1) Il-kredituri illi jidhru wara li l-gid kollu tal-wirt ikun
gie minfuq fi hlas ta’ kredituri ohra jew ta’ legati, jistghu jduru biss
ghall-hlas tal-kreditu taghhom kontra l-legatarji.
(2) Il-jedd ghal din l-azzjoni jintilef bil-preskrizzjoni wara tliet
snin minn dak in-nhar ta’ l-ahhar hlas.
Ezercizzju ta’ l-
azzjoni ipotekarja.
901. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jtellfux lill-kreditur mhux imhallas l-azzjoni li hu ghandu kontra
kull pussessur ta’ immobbli ipotekat ghall-krediti tieghu.
Spejjez ta’ l-
inventarju u tal-
kontijiet.
902. L-ispejjez ta’ l-inventarju u tal-kontijiet ibatihom il-wirt.
FUQ IL-WIRT BATTAL
Meta l-wirt 
jinghadd battal.
Kap. 12.
903. Il-wirt, sakemm ma jkunx accettat, jitqies battal; u, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, il-qorti, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 886, tahtar kuratur, kif jinghad fil-
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Dmirijiet tal-
kuratur.
904. (1) Il-kuratur ta’ wirt battal ghandu, qabel xejn, jaghmel
l-inventarju ta’ dak il-wirt.
(2) Dan il-kuratur ghandu jezercita u jmexxi l-jeddijiet ta’ dak
il-wirt: hu ghandu jwiegeb ghat-talbiet gudizzjarji li jingiebu
kontra l-wirt, u ghandu jamministrah bl-obbligu li jiddepozita l-flus
li jkunu jinsabu fil-wirt stess jew li jidhlu mill-bejgh ta’ hwejjeg
mobbli jew immobbli, u li jaghti kont lil min imiss.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 904 
ma jghoddux ghall-
kuraturi ta’ l-
elenku.
Kap. 12.
905. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux ghall-kuratur mahtur biss ghall-finijiet imsemmija fl-
artikolu 929 tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
§  III. FUQ IL-QASMA
Il-qasma tal-wirt 
tista’ tintalab f’kull 
zmien.
906. (1) Tista’ dejjem tintalab il-qasma tal-wirt, ghalkemm it-
testatur ikun ipprojbiha.
Kazijiet li fihom 
tista’ tigi ipprojbita 
jew sospiza.
(2) Izda, meta l-werrieta istitwiti jkunu kollha minuri, jew meta
xi wiehed minn dawn il-werrieta jkun minuri, it-testatur jisa’
jipprojbixxi l-qasma tal-wirt bejn il-werrieta sa eghluq sena minn
dak in-nhar li l-izghar wiehed fosthom isir ta’ l-eta .
(3) It-testatur jista’ wkoll b’testment jissospendi l-qasma ghal
zmien mhux aktar minn hames snin, ghalkemm ebda wiehed mill-
werrieta ma jkun minuri. Kull disposizzjoni li tissospendi l-qasma
ghal zmien izjed twil, ma tiswiex ghaz-zmien li jaqbez il-hames
snin.
Disposizzjonijiet li 
jirregolaw il-
qasma.
907. Fil-qasma tal-wirt ghandhom jigu mharsa d-
disposizzjonijiet migjubin fis-Sub-titoli II u III tat-Titolu V tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodici u fl-artikoli 908 sad-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        171
912.
Hatra ta’ persuna 
biex tifforma l-
ishma, ecc.
908. Meta l-partijiet ma jiftehmux bejniethom fuq il-ghazla, il-
qorti taghzel persuna sabiex tifforma l-istat generali tal-beni, u
tghid kemm ghandu jkun kull sehem tal-wirt u x’ghandu jinghata lil
kull wahda mill-partijiet li jkunu qeghdin jaghmlu l-qasma.
Prezunzjoni li l-gid 
kien jezisti minn 
qabel ma sar iz-
zwieg ta’ wara. 
Kap. 12.
909. Dak kollu illi, fil-ftuh tas-successjoni ta’ persuna li tkun
halliet tfal jew dixxendenti ohra minn zewg zwigijiet jew izjed,
jinsab fl-assi taghha, jitqies, fl-interess tat-tfal jew dixxendenti taz-
zwieg ta’ qabel, li kien jezisti f’dak l-assi minn qabel ma sar iz-
zwieg ta’ wara, meta ma jigix ippruvat il-kuntrarju jew b’inventarju
li jkun gie maghmul qabel dan iz-zwieg ta’ wara bil-mod li jinghad
fil-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili, jew b’mezzi
ohra.  
Konferiment mill-
werrieta.
910. (1) Kull wiehed mill-werrieta ghandu, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938, jikkonferixxi jew igib
lura fil-massa tal-wirt kull donazzjoni li tkun saret lilu, u kull
somma li taghha jkun debitur.
(2) Jekk il-kollazzjoni ma ssirx in natura, il-werrieta l-ohra li
favur taghhom il-kollazzjoni ghandha ssir, jiehdu qabel xejn mill-
massa tal-wirt sehem daqs dak li jmissu jingieb lura fil-wirt.
(3) Dawn il-prelevamenti ghandhom isiru, kemm jista’ jkun,
billi jittiehdu oggetti ta’ l-istess xorta, kwalita , u valur, bhal dawk
li ma jkunux intraddu in natura.
Formazzjoni ta’ 
ishma ndaqs.
911. Wara li ssir il-kollazzjoni jew isiru l-prelevamenti, l-assi
jigi maqsum f’tant ishma ndaqs daqskemm ikunu l-werrieta jew ic-
cippijiet li jkunu qeghdin jaqsmu.
Ic-cessjonarju ta’ 
sehem ta’ wirt 
jista’ jigi eskluz 
mill-qasma mill-
werrieta l-ohra.
912. (1) Jekk wiehed mill-werrieta jkun ceda, b’titolu oneruz,
il-jeddijiet tieghu fuq il-wirt lil xi hadd li ma jkunx ukoll werriet,
il-werrieta l-ohra jew wiehed jew izjed minnhom jistghu jeskludu
lic-cessjonarju, allavolja dan ikun qarib tal-mejjet, mill-qasma,
billi jhallsu lilu l-prezz tac-cessjoni, l-ispejjez li jkun ghamel ghal
dik ic-cessjoni, u l-imghaxijiet fuq il-prezz minn dak in-nhar li dak
il-prezz ikun gie mhallas minnu lic-cedent.
(2) Il-jedd li ghandhom il-werrieta l-ohra kif jinghad hawn fuq,
jispicca wara xahar min-notifika li ssir lilhom ta’ dik ic-cessjoni,
kemm-il darba f’dak iz-zmien huma ma jiddikjarawx li jridu
jezercitaw dak il-jedd.
(3) Meta wiehed mill-werrieta jkun ezercita dak il-jedd, il-
werrieta l-ohra jistghu jinghaqdu mieghu, basta li jiddikjaraw dan fi
zmien hmistax-il gurnata min-notifika maghmula lilhom.
(4) Dawn in-notifiki u dikjarazzjonijiet ghandhom isiru b’att
gudizzjarju.
  172      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
§  IV. FUQ IL-KOLLAZZJONI
It-tfal jew id-
dixxendenti huma 
obbligati ghall-
kollazzjoni favur 
ta’ tfal jew 
dixxendenti ohra.
913. (1) It-tfal u d-dixxendenti biss, li jigu ghall-wirt ta’
axxendent, sew b’testment kemm ab intestato, ghandhom igibu fil-
massa tal-wirt, fl-interess biss tat-tfal jew dixxendenti l-ohra, li
jirtu flimkien maghhom, dak kollu li jkunu hadu b’donazzjoni
minghand il-mejjet, direttament jew indirettament, meta d-donatur
ma jkunx iddispona xort’ohra.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghad li
t-tfal jew dixxendenti jigu ghall-wirt bil-beneficcju ta’ l-inventarju.
Helsien mill-
obbligu tal-
kollazzjoni.
914. Il-helsien mill-kollazzjoni jista’ jigi moghti fl-att stess li
bih issir id-donazzjoni, jew b’att wara li jkollu l-formalitajiet
mehtiega sabiex id-donazzjonijiet jew it-testmenti jkunu validi.
Meta d-donazzjoni 
taqbez is-sehem li 
l-mejjet seta’ 
jiddisponi minnu, 
iz-zejjed hu suggett 
ghall-kollazzjoni.
915. It-tifel jew dixxendent ma jistax, ghalkemm ikun gie
mehlus espressament mill-obbligu tal-kollazzjoni, izomm id-
donazzjoni hlief sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’
jiddisponi, u z-zejjed hu suggett ghall-kollazzjoni.
Werriet li 
jirrinunzja ghas-
successjoni jista’ 
jzomm id-
donazzjoni.
916. Il-werriet illi jirrinunzja ghas-successjoni jista’, b’dan
kollu, izomm id-donazzjoni, jew jitlob il-legat li jkun gie mholli
lilu, sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’ jiddisponi, bla
hsara, kemm-il darba dan il-werriet jitlob il-legittima jew sehem
iehor ta’ beni li jkun imissu skond il-ligi, tad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 620(4), u ta’ l-artikoli 634 u 643.
Jekk id-donatarju 
ma kienx il-werriet 
prezuntiv fiz-
zmien tad-
donazzjoni.
917. Id-donatarju li ma kienx il-werriet prezuntiv fiz-zmien tad-
donazzjoni, izda illi, fiz-zmien tal-ftuh tas-successjoni, ikun jinsab
fi grad li jiret, ghandu jikkonferixxi l-hwejjeg li kienu gew
moghtija lilu, jekk id-donatur ma jkunx helsu minn dan l-obbligu.
Id-donazzjonijiet 
maghmula lid-
dixxendent tal-
werriet huma 
mehlusa mill-
kollazzjoni.
918. (1) Id-donazzjonijiet maghmulin lid-dixxendent ta’ dak li
jkun jinsab fi grad li jiret fiz-zmien tal-ftuh tas-successjoni, jitqiesu
dejjem bhala maghmula minghajr obbligu tal-kollazzjoni.
(2) L-axxendent, illi jiret lid-donatur, mhux obbligat irodd
dawk id-donazzjonijiet.
Id-dixxendent illi 
jigi b’jeddu stess 
ghall-wirt mhux 
obbligat irodd id-
donazzjonijiet 
moghtija lill-
axxendent tieghu.
919. (1) Id-dixxendent, illi jigi b’jeddu stess ghall-wirt tad-
donatur, mhux obbligat jikkonferixxi l-hwejjeg moghtija lill-
axxendent tieghu, ghalkemm huwa jkun acceta l-wirt ta’ dan l-
axxendent.
(2) Izda, jekk hu jigi ghall-wirt b’jedd ta’ rapprezentazzjoni,
huwa ghandu jikkonferixxi l-hwejjeg moghtija lill-axxendent
tieghu, ukoll jekk jirrinunzja ghall-wirt ta’ dan l-axxendent.
Donazzjonijiet lil 
zewg jew mart il-
persuna li tkun fi 
grad li tiret.
920. (1) Id-donazzjonijiet maghmulin lil zewg jew mart il-
persuna li hija fi grad li tiret jitqiesu maghmulin bil-helsien mill-
obbligu tal-kollazzjoni.
(2) Jekk id-donazzjoni tkun saret lir-ragel u lil martu flimkien,
u minn dawn iz-zewg persuni wahda biss tkun fi grad li tiret, is-
sehem ta’ din hu suggett ghall-kollazzjoni.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        173
Il-kollazzjoni ssir 
fil-wirt tad-
donatur.
921. Il-kollazzjoni ssir biss fil-wirt tad-donatur.
Liema hwejjeg 
huma suggetti 
ghall-kollazzjoni.
922. Hu suggett ghall-kollazzjoni dak illi l-mejjet ikun nefaq
biex iddota lid-dixxendenti bniet, jew biex ghamel donazzjonijiet
f’kontemplazzjoni ta’ zwieg, jew biex ghamel patrimonju
ekklezjastiku lid-dixxendent, jew biex akkwistalu beneficcju
ekklezjastiku, jew xi impieg jew stabbiliment, jew biex hallas id-
djun tieghu.
Dak kollu li hu 
mholli b’testment 
mhux suggett ghal 
kollazzjoni.
923. Dak kollu li hu mholli b’testment, hlief fil-kaz ta’
disposizzjoni kuntrarja, mhux suggett ghal kollazzjoni, bla hsara
tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 938.
Spejjez ta’ 
manteniment, ecc., 
mhumiex suggetti 
ghal kollazzjoni.
924. L-ispejjez ta’ manteniment, ta’ edukazzjoni, u ta’ taghlim,
l-ispejjez tas-soltu f’okkazjoni ta’ zwigijiet, u r-rigali li huwa uzu li
jinghataw, mhumiex suggetti ghal kollazzjoni.
Utili akkwistati 
minn konvenzjoni 
mal-mejjet.
925. Hekk ukoll mhumiex suggetti ghal kollazzjoni l-utili
akkwistati minn konvenzjoni maghmula mal-mejjet, basta li din il-
konvenzjoni, fiz-zmien li tkun giet maghmula, ma kienet taghti
ebda vantagg indirett.
Socjetajiet 
partikolari 
maghmula bejn il-
mejjet u l-werriet.
926. Lanqas ma tinghata kollazzjoni minhabba xi socjetajiet
partikolari maghmulin minghajr qerq bejn il-mejjet u wiehed mill-
werrieta tieghu.
Immobbli illi 
jispicca b’accident 
mhux suggett ghal 
kollazzjoni.
927. L-immobbli illi jispicca b’accident u minghajr htija tad-
donatarju, mhux suggett ghal kollazzjoni.
Frottijiet, ecc., ta’ 
hwejjeg suggetti 
ghal kollazjoni.
928. Il-frottijiet u l-imghaxijiet tal-hwejjeg suggetti ghal
kollazzjoni ma jkollhomx jithallsu hlief minn dak in-nhar tal-ftuh
tas-successjoni.
Pensjonijiet jew 
renti mhallsin jew 
li ghandhom 
jithallsu mhumiex 
suggetti ghal 
kollazzjoni.
929. Il-pensjonijiet jew renti illi d-donatur kien obbliga ruhu li
jhallas lid-donatarju fil-hajja tad-donatur innifsu, sew jekk ikunu
ga thallsu kemm jekk ikunu ghad ma thallsux, u l-koncessjoni ta’
renti, jew ta’ imghaxijiet ta’ kapitali, jew ta’ frottijiet ta’ hwejjeg
ohra, li ghandhom jittiehdu mid-donatarju fil-hajja tad-donatur,
mhumiex suggetti ghal kollazzjoni.
Il-legatarji u l-
kredituri ma 
jistghux jitolbu l-
kollazzjoni.
930. (1) Il-kollazzjoni tinghata biss mid-dixxendent werriet
lill-werriet l-iehor mieghu, kif jinghad fl-artikolu 913.
(2) Bla hsara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 938, il-kollazzjoni
ma tinghatax lil legatarji jew kredituri tal-wirt, hlief kemm-il darba
d-donatur ikun ordna xort’ohra.
Kif issir il-
kollazzjoni ta’ beni 
immobbli.
931. (1) Ghal dawk li huma immobbli, il-kollazzjoni ssir, kif
jaghzel id-donatarju, jew billi jgib lura l-haga nfisha, hielsa minn
kull piz jew ipoteka li jkun ghamel fuqha, inkella billi jghodd
akkont ta’ sehmu l-valur tal-haga fiz-zmien tal-kollazzjoni. 
(2) F’dan l-ahhar kaz, kull wiehed mill-ohrajn li jkun parti fil-
qsim ghandu l-jedd jiehu qabel xejn mill-massa tal-wirt fond
wiehed jew izjed, fi kwantita  u kwalita , ghall-anqas bejn wiehed u
iehor xorta wahda, bhall-haga li l-werriet l-iehor ikun ikkonferixxa
billi ghaddieha akkont ta’ sehmu, kif jinghad hawn fuq.
  174      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Spiza ta’ 
miljoramenti.
932. (1) Fil-kazijiet kollha d-donatarju ghandu jedd ghall-hlas
lura ta’ l-ispejjez li bihom ikun ghamel l-immobbli ahjar milli kien,
sa l-ammont li dan l-immobbli jkun b’hekk sar jiswa izjed, billi
jittiehed qies taz-zmien tal-kollazzjoni.
(2) Hu ghandu jedd ukoll ghall-hlas lura ta’ l-ispejjez mehtiega
li jkun ghamel sabiex izomm l-immobbli fi stat tajjeb, ghad li dan l-
immobbli ma jkunx b’hekk sar ahjar milli kien.
(3) Id-donatarju, mill-banda l-ohra, iwiegeb ghal kull haga li
titgharraq bi htija tieghu u illi tkun tnaqqas il-valur ta’ l-immobbli.
Jekk id-donatarju 
jittrasferixxi l-
immobbli.
933. Jekk l-immobbli jkun gie ttrasferit mid-donatarju, il-
miljoramenti jew il-hsarat maghmulin mill-akkwirent jitqiesu bhal
ma jinghad fl-ahhar artikolu qabel dan.
Donazzjoni izjed 
mis-sehem li 
minnu seta jaghmel 
id-donatur.
934. Jekk id-donatur ikun heles lid-donatarju mill-obbligu tal-
kollazzjoni, u d-donazzjoni tkun izjed mis-sehem li minnu seta’
jaghmel id-donatur, il-kollazzjoni ta’ dak li jaqbez dan is-sehem
issir skond ir-regoli migjubin fl-artikolu 653.
Jedd tal-werriet li 
jzomm il-haga li 
jikkonferixxi.
935. Il-werriet illi jikkonferixxi l-haga nfisha, jista’ jzomm il-
pussess taghha sakemm jigi mhallas ta’ dak li jkollu jiehu ghal
spejjez u miljoramenti.
Kollazzjoni ta’ 
hwejjeg mobbli.
936. (1) Il-kollazzjoni ta’ hwejjeg mobbli ssir biss billi
jinqata’ mis-sehem il-valur taghhom.
(2) Dan il-valur jitqies fuq l-istima li jkun hemm ma’ l-att tad-
donazzjoni, jew, jekk ma jkunx hemm din l-istima, fuq dik li tigi
maghmula minn periti, billi jittiehed qies taz-zmien tad-donazzjoni. 
Kollazzjoni tal-
flus.
937. (1) Il-kollazzjoni tal-flus issir billi wiehed jiehu kwantita
anqas mill-flus li jinsabu fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-flus ma jkunux bizzejjed, id-donatarju jista’
jehles milli jrodd flus ohra billi jcedi hwejjeg mobbli, inkella, jekk
ma jkunx hemm hwejjeg mobbli, immobbli tal-wirt, sas-somma li
jkollu jaghti.
Jekk il-werriet, 
ecc., li ghandu l-
jedd ghal-
legittima, ecc., 
jitlob li jigu 
mnaqqsa l-hwejjeg 
moghtija lill-
ohrajn.
938. (1) B’dak kollu li jinghad fl-artikoli 923 u 930, jekk id-
donatarju jew legatarju li ghandu jedd ghal-legittima jew ghal
sehem iehor tal-beni, jitlob li tigi mnaqqsa xi disposizzjoni
maghmula favur donatarju, werriet iehor, jew legatarju wkoll jekk
barrani, minhabba illi dik id-disposizzjoni tkun taqbez is-sehem illi
l-mejjet seta’ jaghmel minnu, ghandu jqis bhala mehudin akkont
tal-legittima jew sehem tieghu, id-donazzjonijiet u l-legati
maghmulin lilu, meta ma jkunx gie mehlus espressament minn dan.
(2) Dan il-helsien m’ghandux effett bi hsara ta’ donatarju qabel
fiz-zmien.
(3) Kull hag’ohra illi, skond ir-regoli imsemmija fl-artikoli ta’
qabel dan, hija mehlusa mill-kollazzjoni, hija wkoll mehlusa milli
titqies bhala mehuda akkont.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        175
§  V. FUQ IL-HLAS TAD-DJUN
Kif il-werrieta 
johorgu sehem 
bejniethom ghall-
hlas tad-djun.
939. (1) Il-werrieta jhallsu bejniethom id-djun tal-wirt f’dik il-
proporzjon u b’dak il-mod illi jkun ordna t-testatur.
(2) Jekk il-mejjet ma jkunx ghamel testment jew ma jkunx
ordna kif ghandhom jitqassmu d-djun, il-werrieta jhallsu d-djun
kull wiehed minnhom fil-proporzjon ta’ sehmu fil-wirt.
Kull wiehed mill-
werrieta hu 
obbligat quddiem 
il-kredituri skond 
ma jkun sehmu.
940. (1) Fil-kazijiet kollha, quddiem il-kredituri, kull wiehed
mill-werrieta hu obbligat personalment ghad-djun tal-wirt, skond
ma jkun sehmu.
(2) Izda, jekk wiehed mill-werrieta jkollu l-pussess ta’ hwejjeg
ipotekati ghad-dejn, huwa jkun, kwantu ghal dawk il-hwejjeg,
obbligat b’ipoteka ghad-dejn kollu, bla hsara tal-jedd li jdur kontra
l-werrieta l-ohra.
Jedd tal-werriet illi 
jhallas id-dejn 
kollu, kontra l-
werrieta l-ohra.
941. (1) Dak fost il-werrieta illi, minhabba l-ipoteka, ikun
hallas izjed minn sehmu ta’ dejn komuni, m’ghandux jedd idur
kontra l-werrieta l-ohra hlief ghas-sehem li kull wiehed minnhom
ikun imissu jaghti personalment, allavolja meta hallas id-dejn, ikun
gie mdahhal fil-jeddijiet tal-kreditur.
(2) Izda, il-werriet illi, bis-sahha tal-beneficcju ta’ l-inventarju,
ikun zamm il-jedd li jitlob il-hlas tal-kreditu tieghu nnifsu, jista’,
bhal kull kreditur iehor, jitlob il-hlas ta’ dan il-kreditu, bit-tnaqqis
tal-bicca li hu ghandu jbati bhala wiehed mill-werrieta.
Insolvenza ta’ 
wiehed mill-
werrieta.
942. Jekk wiehed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
tieghu tad-dejn ipotekarju jinqasam fuq il-werrieta l-ohra kollha,
kull wiehed skond sehmu.
Il-firda ta’ 
patrimonju minn 
iehor.
943. Il-kredituri tal-wirt u l-legatarji jistghu jitolbu l-firda tal-
patrimonju tal-mejjet minn dak tal-werriet, stabbilita fl-artikoli
2096 sa l-2106.
Il-legatarju mhux 
obbligat ihallas id-
djun tal-wirt.
944. Il-legatarju mhux obbligat ihallas id-djun tal-wirt, izda bla
hsara tal-jedd tal-kredituri, meta hemm dan il-jedd, ghall-azzjoni
ipotekarja fuq il-fond imholli b’legat, u bla hsara wkoll ta’ l-
ezercizzju tal-beneficcju tal-firda ta’ patrimonju minn iehor hawn
fuq imsemmi.
Il-legatarju li 
jhallas id-dejn 
jidhol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
945. Il-legatarju li jkun hallas id-dejn li ghalih il-fond imholli
b’legat kien ipotekat, jidhol fil-jeddijiet tal-kreditur kontra l-
werrieta.
§  VI. FUQ L-EFFETTI TAL-QASMA U L-GARANZIJA TA’ 
L-ISHMA
Wara l-qasma l-
werriet hu 
maghdud li hu 
successur wahdu u 
dirett fil-beni li 
jaghmlu s-sehem 
tieghu.
946. Kull wiehed mill-werrieta hu maghdud successur wahdu u
dirett fil-beni kollha li jaghmlu s-sehem tieghu, jew li messu lilu
b’licitazzjoni, u jitqies li qatt ma kellu l-proprjeta  tal-beni l-ohra
tal-wirt.
  176      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Il-werrieta jaghmlu 
tajjeb wiehed lill-
iehor ghall-
molestja u l-
evizzjoni.
947. (1) Il-werrieta jaghmlu tajjeb wiehed lill-iehor ghall-
molestja u l-evizzjoni, izda biss kemm-il darba din il-molestja u
evizzjoni jkunu gejjin minn raguni li kienet tezisti minn qabel il-
qasma.
(2) L-obbligu ta’ din il-garanzija jispicca, jekk il-werriet ibati
l-evizzjoni bi htija tieghu.
Il-partijiet jistghu 
jiftiehmu li ma 
jaghmlux tajjeb 
wiehed lill-iehor.
948. Il-partijiet li jaghmlu l-qasma jistghu jiftiehmu li ma
jaghmlux tajjeb wiehed lill-iehor; u f’dan il-kaz ighoddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1411 u 1412.
Effetti tal-
garanzija.
949. (1) Kull wiehed mill-werrieta hu obbligat personalment,
skond ma jkun sehmu fil-wirt, li jindennizza lill-werriet siehbu tat-
telf li dan ibati bl-evizzjoni.
(2) Jekk xi wiehed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
li hu jkun imissu jhallas jigi, fil-proporzjon imsemmija fis-
subartikolu (1), maqsum bejn il-persuna garantita u l-werrieta l-
ohra kollha li jkunu solvibbli.
Garanzija ghall-
hlas tad-djun.
950. (1) Il-werrieta huma garanti lejn xulxin tas-solvibbilita
tad-debituri tal-wirt.
(2) Dik il-garanzija ddum issehh biss ghaz-zmien li jinhtieg
ghall-proceduri mehtiega biex jingabar il-kreditu.
Il-garanzija ghas-
solvibbilita  ta’ 
debitur ta’ renta 
ddum issehh hames 
snin.
951. Il-garanzija ghas-solvibbilita  ta’ debitur ta’ renta ma
ddumx issehh izjed minn hames snin mill-qasma.
Debitur li jsir 
insolvibbli wara l-
qasma.
952. Ma hemmx lok ghall-garanzija meta d-debitur isir
insolvibbli wara li tkun saret il-qasma.
§  VII. FUQ IL-QASMA MAGHMULA MILL-MISSIER, JEW
L-OMM, JEW MINN AXXENDENTI OHRA, BEJN ID-DIXXENDENTI 
TAGHHOM
Il-genituri jistghu 
jqassmu gidhom 
bejn uliedhom.
953. Il-missier, l-omm, u l-axxendenti l-ohra jistghu jaqsmu u
jqassmu gidhom bejn uliedhom u d-dixxendenti taghhom, u fil-
qasma jistghu idahhlu wkoll l-bicca li mhix disponibbli.
Il-qasma tista’ ssir 
b’testment jew 
b’att bejn il-hajjin.
954. (1) Dik il-qasma tista’ ssir b’att bejn il-hajjin jew
b’testment, bil-formalitajiet, u taht il-kondizzjonijiet u r-regoli
stabbiliti ghad-donazzjonijiet u ghat-testmenti.
(2) Jekk il-qasma ssir b’att bejn il-hajjin, ma jistghux jidhlu
fiha hlief il-beni prezenti.
ll-beni mhux 
imdahhlin fil-
qasma jinqasmu 
skond il-ligi.
955. Jekk fil-qasma ma jkunux gew imdahhlin il-beni kollha
mhollija mill-axxendent fiz-zmien tal-mewt tieghu, il-beni li ma
jkunux gew imdahhlin jigu maqsuma skond il-ligi.
Il-qasma ma 
tiswiex jekk ma 
ssirx bejn it-tfal 
kollha.
956. (1) Il-qasma li ma tkunx saret bejn it-tfal kollha li jkunu
hajjin fiz-zmien tal-ftuh tas-successjoni u d-dixxendenti tat-tfal li
jkunu mietu qabel illi jkollhom il-jedd ghas-successjoni, hija nulla
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        177
in toto.
(2) F’dan il-kaz, it-tfal jew id-dixxendenti illi ma jkunux gew
imdahhlin fil-qasma, kemm ukoll dawk illi bejniethom tkun saret
il-qasma, jistghu jitolbu qasma mill-gdid.
Meta l-qasma tista’ 
tigi attakkata.
Emendat: 
LVIII. 1975.5.
957. Il-qasma maghmula minn axxendent tista’ tigi attakkata
meta minn dik il-qasma jew minn disposizzjonijiet ohra maghmulin
mill-axxendent, jinsab illi xi wiehed minn dawk li bejniethom gew
maqsuma l-beni bata hsara fis-sehem tal-legittima tieghu. 
In-nullita  tal-
qasma ma ggibx 
in-nullita  ta’ 
disposizzjonijiet 
ohra.
958. In-nullita  tal-qasma ma ggibx in-nullita  tad-
disposizzjonijiet li b’esekuzzjoni taghhom il-qasma tkun saret,
lanqas jekk bl-att tal-qasma jkun ha gid wiehed barrani.
Titolu IV
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN GENERALI
Mnejn jitnisslu l-
obbligazzjonijiet.
959. L-obbligazzjonijiet li mhumiex gejjin mis-setgha biss tal-
ligi, jitnisslu minn kuntratti, kwazi-kuntratti, delitti, jew kwazi-
delitti.
Sub-titolu I
FUQ IL-KUNTRATTI
Tifsir ta’ kuntratt.
nies jew izjed, illi bih tigi maghmula, regolata, jew mahlula
obbligazzjoni.
Il-kuntratt jista’ 
jkun bilaterali jew 
unilaterali,
961. (1) Il-kuntratt huwa sinallagmatiku jew bilaterali meta
dawk illi jikkuntrattaw jobbligaw ruhhom lejn xulxin.
(2) Il-kuntratt huwa unilaterali meta persuna wahida jew izjed
jobbligaw ruhhom lejn persuna wahda jew izjed, minghajr ma jkun
hemm ebda obbligazzjoni min-naha ta’ dawn ta’ l-ahhar.
b’titolu oneruz jew 
b’titolu gratuwitu,
962. (1) Meta kull wahda mill-partijiet tintrabat ghall-
esekuzzjoni ta’ xi obbligazzjoni, il-kuntratt huwa b’titolu oneruz.
(2) Meta wahda mill-partijiet taghti bla hlas xi utli lill-ohra, il-
kuntratt huwa b’titolu gratuwitu.
kommutattiv,
partijiet tobbliga ruhha li taghti jew taghmel xi haga li titqies bhala
li tiswa daqs dik li tigi moghtija lilha jew li tigi maghmula ghaliha.
aleatorju.
wahda minnhom, ikun jiddependi minn grajja mhix zgura, il-
kuntratt huwa aleatorju.
Regoli dwar l-
kuntratti.
965. Il-kuntratti, sew jekk ikollhom isem specjali kemm jekk ma
jkollhomx, jaqghu taht ir-regoli generali migjubin f’dan it-Titolu,
  178      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
bla hsara tad-disposizzjonijiet partikolari dwar xi kuntratti. 
§  I. FUQ IR-REKWIZITI TAL-KUNTRATTI
Rekwiziti tal-
kuntratti.
966. Ir-rekwiziti essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, huma:
(a) illi l-partijiet ikunu kapaci biex jikkuntrattaw;
(b) il-kunsens ta’ dak illi jobbliga ruhu;
(c) haga zgura li tkun l-oggett tal-kuntratt;
(d) kawza lecita biex wiehed jobbliga ruhu.
FUQ IL-KAPACITA  TAL-PARTIJIET LI JIKKUNTRATTAW
Kapacita  tal-
partijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.65.
967. (1) Kull persuna tista’ tikkuntratta, jekk mil-ligi mhix
iddikjarata inkapaci.
(2) L-inkapacita  ta’ l-ikkundannati ghal kull piena li tkun, hija
mnehhija.
(3) Huma inkapaci li jikkuntrattaw fil-kazijiet imsemmijin mil-
ligi -
(a) il-minuri;
(b) l-interdetti jew inabilitati; u
(c) generalment, dawk kollha illi l-ligi timpedihom minn
xi kuntratti.
Persuni li 
m’ghandhomx 
l’uzu tar-raguni.
968. Kull kuntratt maghmul minn persuna li m’ghandhiex l-uzu
tar-raguni, jew li tkun ghad ma ghalqitx seba’ snin, huwa null.
Persuni li ma 
ghalqux l-eta  ta’ 
erbatax-il sena.
Emendat: 
XXXVII. 1975.23.
969. (1) Hija wkoll nulla kull obbligazzjoni li biha jintrabat
tifel li ma ghalaqx l-eta  ta’ erbatax-il sena.
(2) Izda, jekk it-tifel ikun ghalaq disa’ snin, il-ftehim ikun
jiswa ghal dawk l-obbligazzjonijiet li haddiehor ikun intrabat
bihom favur tieghu.
Persuni li ghalqu l-
eta  ta’ erbatax-il 
sena imma mhux 
dik ta’ tmintax-il 
sena, jekk ikunu 
taht is-setgha tal-
genituri, ecc.,
Emendat:
XXI. 1993.2.
970. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll fil-kaz ta’ tfal li jkunu ghalqu l-eta  ta’ erbatax-il sena, izda li
jkun ghad ma ghalqux dik ta’ tmintax-il sena, jekk ikunu taht is-
setgha tal-genituri, jew jekk ikollhom kuratur bla hsara dejjem ta’
kull disposizzjoni ohra ta’ ligi dwar iz-zwieg.
jekk ma jkunux 
taht is-setgha tal-
genituri.
Emendat: 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
971. (1) Bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra tal-Kodici tal-
Kummerc, il-minuri li ghalaq erbatax-il sena, meta ma jkunx taht
is-setgha tal-genituri u lanqas ma jkollu kuratur, ma jistax
jittrasferixxi jew jipoteka l-beni immobbli tieghu minghajr l-
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        179
(2) Izda, dan il-minuri jista’ jikkuntratta obbligazzjonijiet ohra,
bla hsara, kwantu ghal dawk l-obbligazzjonijiet l-ohra, ta’ l-azzjoni
tat-thassir tal-kuntratt, li jista’ jkollu jedd ghaliha, fil-kaz ta’
lezjoni, taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1214 sa l-1219. 
Tifel ’il fuq mill-
eta  ta’ sittax-il sena 
jista’ jiftah u 
jhaddem kont 
f’bank. 
Mizjud: 
XXI. 1993.76.
971A. Minkejja kull disposizzjoni ta’ dan il-Kodici, tifel li jkun
ghalaq is-sittax-il sena jista’ jiddepozita flus f’kont f’bank miftuh
mit-tifel f’ismu, u kull flus depozitati f’kull kont bhal dak jistghu
jkunu rtirati biss minn dak it-tifel minkejja li dawk il-flus jistghu
jkunu suggetti ghall-amministrazzjoni, uzufrutt jew awtorita  ta’ xi
persuna ohra. Ghall-finijiet kollha tal-ligi, tifel, dwar il-ftuh u
thaddim ta’ xi kont bhal dak, jitqies li hu ta’ l-eta .
Interdetti.
Kap. 12.
972. L-inkapacita  ta’ l-interdetti hija jew generali ghal kull
xorta ta’ kuntratti, jew specjali ghal xi kuntratti biss, kif jinghad
fid-disposizzjonijiet tat-Titolu IV tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb
tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
In-nullita  ma tistax 
tigi eccepita minn 
persuna kapaci li 
tikkuntratta.
973. Il-persuni kapaci li jikkuntrattaw ma jistghux jeccepixxu n-
nullita  tal-kuntratt minhabba l-inkapacita  ta’ dawk li maghhom
ikunu kkuntrattaw.
FUQ IL-KUNSENS
Kunsens.
vjolenza, jew b’eghmil doluz, ma jkunx jiswa.
Zball dwar il-ligi.
meta dan ikun il-kawza wahdenija jew ewlenija tieghu.
Zball dwar il-fatt.
hlief meta jaqa fuq is-sustanza nfisha tal-haga li tkun l-oggett tal-
ftehim.
(2) Il-ftehim ma jkunx null jekk l-izball jaqa’ biss fuq il-
persuna li maghha jkun sar il-ftehim, hlief meta l-ghazla ta’ dik il-
persuna tkun il-kawza ewlenija ta’ dak il-ftehim.
Vjolenza.
obbligazzjoni hija motiv ta’ nullita , ukoll jekk dik il-vjolenza tkun
giet maghmula minn wiehed iehor li ma jkunx dak li favur tieghu
tkun saret l-obbligazzjoni.
(2) Izda, l-obbligazzjoni favur dak li ma jkunx ha sehem fil-
vjolenza, bhala hlas ta’ l-ghajnuna li jkun ta biex jehles lill-parti li
tobbliga ruhha mill-vjolenza maghmula fuqha minn wiehed iehor,
ma tistax tigi annullata minhabba dik il-vjolenza; izda s-somma jew
hag‘ohra mwieghda tista’ tigi mnaqqsa, kemm-il darba tkun barra
mill-qies.
Meta jitqies li 
kunsens gie mehud 
bi vjolenza.
978. (1) Il-kunsens jitqies mehud bil-vjolenza meta l-vjolenza
hija tali li tahkem fuq persuna ragonevoli u ggeghilha tibza’ li hija
nfisha jew hwejjigha jistghu jigu mqieghda ghal xejn b’xejn
f’perikolu ta’ hsara kbira.
(2) F’dawn il-kazijiet, ghandhom jitqiesu l-eta,  is-sess, u l-
  180      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
kondizzjoni tal-persuna.
Meta l-vjoienza 
hija wzata fuq ir-
ragel jew il-mara, 
ecc., tal-parti li 
tikkuntratta.
979. (1) Il-vjolenza hija motiv ta’ nullita  tal-kuntratt, ukoll
meta d-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew il-
hwejjeg tal-mara, jew tar-ragel, jew ta’ dixxendent, jew ta’
axxendent tal-parti li tikkuntratta. 
(2) Jekk id-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew
il-hwejjeg ta’ persuni ohra, huwa mholli fid-dehen tal-qorti, skond
ic-cirkostanzi tal-kaz, li tannulla l-kuntratt jew li twettaq il-validita
tieghu.
Il-biza’ ta’ qima. 980. Il-biza biss ta’ qima lejn il-missier, l-omm, jew axxendenti
ohra, jew lejn ir-ragel, mhix bizzejjed biex tannulla l-kuntratt jekk
ebda vjolenza ma tkun giet uzata.
Eghmil doluz. 981. (1) L-eghmil doluz huwa motiv ta’ nullita  tal-ftehim,
meta l-inganni maghmulin minn wahda mill-partijiet ikunu tali illi
minghajrhom il-parti l-ohra ma kenitx tikkuntratta.
(2) L-eghmil doluz ma jistax ikun prezunt, imma ghandu jigi
ppruvat.
FUQ L-OGGETTI TAL-KUNTRATTI
L-oggett tal-
kuntratti.
982. (1) Kull kuntratt ghandu b’oggett haga illi wahda mill-
partijiet li jikkuntrattaw tintrabat li taghti, li taghmel, jew li ma
taghmilx.
(2) Il-hwejjeg biss li ma humiex extra commercium jistghu
jkunu oggett ta’ ftehim.
(3) L-uzu biss jew il-pussess biss ta’ haga jista’, bhal haga
nfisha, ikun oggett ta’ kuntratt.
L-oggett ta’ 
obbligazzjoni 
ghandu jkun haga 
determinata.
983. (1) L-obbligazzjoni ghandu jkollha b’oggett taghha haga
determinata, ghall-inqas ghal dik li hija l-ispeci taghha.
(2) Il-bicca jew il-kwantita  tal-haga tista’ ma tkunx zgura,
basta li tista’ tigi determinata.
Il-hwejjeg futuri 
jistghu jkunu 
oggett ta’ kuntratt.
984. (1) Il-hwejjeg futuri jistghu jkunu oggett ta’ kuntratt.
(2) Izda, hadd ma jista’ jirrinunzja ghal successjoni illi tkun
ghad ma nfethitx, jew jaghmel ftehim fuqha, sew mal-persuna illi
taghha tkun is-successjoni, kemm ma haddiehor, allavolja jkun
hemm il-kunsens ta’ dik il-persuna; bla hsara ta’ kull disposizzjoni
ohra tal-ligi dwar dawn ir-rinunzji jew dan il-ftehim, meta jsiru
f’okkazjoni ta’ zwieg, jew meta jittiehdu l-voti religjuzi.
Hwejjeg li ma 
jistghux ikunu 
oggett ta’ kuntratt.
985. Il-hwejjeg impossibbli, jew ipprojbiti mil-ligi, jew
kuntrarji ghall-eghmil xieraq, jew ghall-ordni pubbliku, ma
jistghux ikunu oggett ta’ kuntratt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        181
Patt quotae litis.
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
VI.1983.2.
986. (1) Il-pattijiet quotae litis huma nulli.
Imghaxijiet zejda.
kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici jew ta’ xi ligi ohra, kull
obbligazzjoni ghall-hlas ta’ mghaxijiet f’izjed minn tmienja fil-
mija fis-sena hija wkoll nulla ghal dak li hu zejjed.
FUQ IL-KAWZA TAL-KUNTRATTI
Obbligazzjoni 
minghajr kawza 
jew illecita.
987. L-obbligazzjoni minghajr kawza, jew maghmula fuq kawza
falza jew illecita, m’ghandha ebda effett.
Il-kawza tista’ tigi 
ppruvata 
ghalkemm ma 
tkunx espressa.
988. Il-ftehim, b’dan kollu, jibqa’ jiswa jekk jigi ppruvat li kien
hemm kawza bizzejjed, ghalkemm mhux espressa.
Jekk il-kawza 
espressa hija falza.
989. Jekk il-kawza espressa tkun falza, il-ftehim jista’, b’dan
kollu, jinzamm shih, kemm-il darba jigi ppruvat li kien hemm
kawza ohra.
Kawza illecita.
kuntrarja ghall-eghmil xieraq jew ghall-ordni pubbliku.
Jekk il-kawza ma 
tkunx lecita min-
naha biss tal-parti 
li favur taghha ssir 
obbligazzjoni jew 
min-naha taz-zewg 
partijiet.
991. (1) Jekk il-kawza li ghaliha tkun giet imwieghda xi haga
hija illecita min-naha biss tal-parti li favur taghha ssir l-
obbligazzjoni, kull haga li tkun giet moghtija ghall-esekuzzjoni tal-
kuntratt tista’ tintalab lura.
(2) Jekk il-kawza hija illecita ghaz-zewg partijiet, ebda wahda
minnhom, jekk ma tkunx minuri, ma tista’ titlob lura dak li tkun tat
lill-ohra, bla hsara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1716. 
§ II . FUQ L-EFFETTI TAL- KUNTRATTI
Effetti tal-kuntratti.
ta’ ligi ghal dawk li jkunu ghamluhom.
(2) Dawn il-kuntratti ma jistghux jigu mhassra hlief bil-
kunsens ta’ xulxin tal-partijiet, jew ghal ragunijiet maghrufin mil-
ligi.
Il-kuntratti 
ghandhom jigu 
esegwiti bil-bona 
fidi.
993. Il-kuntratti ghandhom jigu esegwiti bil-bona fidi, u
jobbligaw mhux biss ghal dak li jinghad fihom, izda wkoll ghall-
konsegwenzi kollha li ggib maghha l-obbligazzjoni skond ix-xorta
taghha, bl-ekwita , bl-uzu jew bil-ligi.
Effett tal-kuntratti 
meta l-haga 
ttrasferita hija 
zgura u 
determinata.
994. Jekk il-kuntratt ikollu bhala oggett it-trasferiment tal-
proprjeta , jew ta’ jedd iehor fuq haga zgura u determinata, din il-
proprjeta  jew dan il-jedd jigu ttrasferiti u akkwistati b’effett tal-
kunsens tal-partijiet, u l-haga tibqa’ ghar-riskju ta’ min
jakkwistaha, ghalkemm ma tkunx ghadha saret il-kunsinna taghha.
  182      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jekk il-haga 
ttrasferita mhix 
zgura jew mhix 
determinata.
995. (1) Jekk il-kuntratt ikollu bhala oggett haga mhix zgura
jew mhix determinata, il-kreditur ma jsirx sid dik il-haga sakemm
din ma ssirx zgura, jew sakemm id-debitur ma jispecifikax liema
hija, u jgharraf lill-kreditur li huwa specifikaha.
(2) Sakemm il-haga ma ssirx zgura u determinata, tibqa’ ghar-
riskju tad-debitur.
Effetti tal-kuntratti 
quddiem it-terzi.
996. (1) B’dan kollu, quddiem it-terzi, kull kuntratt li bih tigi
ttrasferita l-proprjeta  ta’ hwejjeg immobbli, jew jedd iehor fuq
dawk il-hwejjeg, ma jibdiex, f’ebda kaz, ikollu sehh hlief mill-waqt
li dak il-kuntratt jigi mnizzel fl-Ufficcju tar-Registru Pubbliku, kif
jinghad fl-artikolu 330.
(2) Jekk it-trasferiment ikun sar b’bejgh fl-irkant fil-qorti, in-
nota ta’ l-iskrizzjoni ghandha tigi ffirmata mir-registratur tal-qorti
li taht is-setgha taghha tkun saret il-liberazzjoni tal-haga. 
Jekk haga mobbli 
tigi mwieghda bi 
ftehim wara iehor 
lil zewg persuni 
jew izjed.
997. Jekk il-haga illi persuna, b’konvenzjonijiet, wahda wara l-
ohra, tkun intrabtet li taghti jew li tikkunsinna lil zewg persuni jew
izjed, tkun mobbli minnha nfisha, jew titolu ghall-purtatur, il-
persuna li lilha tkun giet ikkunsinnata, u illi tkun akkwistata b’
bona fidi, hija ppreferita ghall-ohra jew ghall-ohrajn u ghandha l-
jedd izzommha, ghalkemm it-titolu ta’ l-akkwist taghha jkun wara
fid-data.
Ghandu jitqies li 
wiehed wieghed 
jew ftiehem ghalih 
innifsu, ghall-
werrieta tieghu, 
ecc.
998. Ghandu jitqies illi wiehed wieghed jew ftiehem ghalih
innifsu, ghall-werrieta tieghu, u ghal dawk illi minnu gejjin il-
jeddijiet taghhom, meta l-kuntrarju mhux stabbilit espressament
mil-ligi, jew mill-partijiet fil-ftehim, jew ma jkunx jidher mix-
xorta tal-ftehim.
Wiehed li 
jikkuntratta f’ismu 
ma jistax jorbot 
hlief lilu nnifsu,
999. (1) Hadd ma jista’ b’kuntratt f’ismu jobbliga ruhu jew
jikkuntratta hlief ghalih innifsu.
izda jista’ jintrabat 
ghall-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni 
minn persuna ohra.
(2) B’dan kollu, wiehed jista’ jobbliga ruhu lejn iehor, billi
jwieghed xi haga li ghandha tigi maghmula minn persuna ohra;
izda, f’dan il-kaz, jekk din il-persuna l-ohra ma tkunx trid
tesegwixxi l-obbligazzjoni, dak li jkun obbliga ruhu jew wieghed
it-twettiq ta’ l-obbligazzjoni, ikun suggett biss ghall-hlas tal-hsara. 
Meta wiehed jista’ 
jikkuntratta ghall-
vantagg ta’ persuna 
ohra.
1000.  Wiehed jista’ wkoll jikkuntratta ghall-vantagg ta’ terza
persuna, meta dan ikun il-mod jew il-kondizzjoni ta’ patt li jaghmel
ghalih innifsu, jew ta’ donazzjoni jew ta’ koncessjoni maghmula
minnu lil haddiehor; u l-persuna li taghmel dan il-patt ma tistax
thassru jekk dik it-terza persuna tkun iddikjarat li trid tinqeda bih.
Il-kuntratti 
ghandhom effett 
biss bejn dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien.
1001.  Il-kuntratti  ghandhom  effett  bejn  il-partijiet li
jikkuntrattaw biss, u ma jistghux ikunu ta’ hsara jew ta’ gid ghal
haddiehor, hlief fil-kazijiet li tghid il-ligi.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        183
§  III. FUQ L-INTERPRETAZZJONI TAL-KUNTRATTI
M’hemmx lok ghal 
interpretazzjoni 
meta s-sens tal-
kliem hu car.
1002.  Meta l-kliem ta’ konvenzjoni, mehud fis-sens li ghandu
skond l-uzu fiz-zmien tal-kuntratt, hu car, ma hemmx lok ghal
interpretazzjoni.
Jekk is-sens tal-
kelma ma jaqblix 
ma’ l-intenzjoni 
tal-partijiet.
1003.  Meta s-sens tal-kelma ma jaqbilx ma’ dak li kellhom fi
hsiebhom il-partijiet kollha, kif ikun jidher car mill-pattijiet
mehudin kollha flimkien, ghandha tghodd l-intenzjoni tal-partijiet. 
Klawsola li tista’ 
tfisser zewg 
hwejjeg.
1004. Meta klawsola tista’ tfisser haga u ohra, ghandha tiftiehem
li tfisser dik il-haga li biha jista’ jkun hemm xi effett milli dik il-
haga li biha ma jista’ jkun hemm ebda effett.
Kliem li jistghu 
ifissru zewg 
hwejjeg.
1005. Il-kliem li jista’ jfisser haga u ohra ghandu jiftiehem fis-
sens li l-izjed jaqbel ma’ l-oggett tal-kuntratt.
Dak li mhux car.
ikun sar il-kuntratt.
Klawsoli ta’ uzu.
ukoll jekk ma jkunux gew espressi.
Il-klawsoli jitfissru 
l-wahda bl-ohra.
1008.  Il-klawsoli kollha ta’ kuntratt jitfissru l-wahda bl-ohra,
billi lil kull klawsola jinghata s-sens illi jidher mill-att kollu.
Dubju.
tieghu saret l-obbligazzjoni u favur dak illi ntrabat bl-
obbligazzjoni.
Kliem generali.
jkunu generali, fil-konvenzjoni ma jidhlux hlief il-hwejjeg li
fuqhom ikun jidher li l-partijiet kellhom il-hsieb li jikkuntrattaw.
Tismija ta’ kaz 
biex jitfisser 
ftehim.
1011.  Meta f’kuntratt jigi msemmi kaz wiehed sabiex bih
jitfisser il-ftehim, ma jitqiesx b’daqshekk illi l-partijiet riedu jhallu
barra kazijiet ohra li ma gewx imsemmija, jekk dawn il-kazijiet l-
ohra, skond ir-raguni, kienu wkoll fl-iskop tal-ftehim.
Sub-titolu II
FUQ IL-KWAZI KUNTRATTI, DELITTI U KWAZI-DELITTI
§  I. FUQ IL-KWAZI KUNTRATTI
Tifsir.
tohrog obbligazzjoni lejn persuna ohra, jew obbligazzjoni tal-
partijiet lejn xulxin.
Dmirijiet ta’ 
negotiorum gestor.
1013.  Jekk persuna ta’ l-eta  u kapaci li tikkuntratta, minrajha
tindahal ghal affari ta’ persuna ohra, hija ssir suggetta ghall-
obbligu li tissokta fit-tmexxija ta’ l-affari li tkun bdiet u li
twassalha sat-tmiem, sakemm il-parti interessata tkun tista’ hija
nfisha tiehu hsieb dik l-affari, u ghandha tiehu hsieb ta’ dak kollu li
jkun jiddependi minn dik l-affari, u hija suggetta ghall-
obbligazzjonijiet kollha li jgib mieghu mandat.
  184      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Mewt tal-parti 
nteressata qabel ma 
l-affari tigi 
mwassla sat-
tmiem.
1014.  Jekk il-parti interessata tmut qabel ma l-affari tigi
mwassla sat-tmiem, dak li jkun indahal hu obbligat jissokta fit-
tmexxija ta’ l-affari sakemm il-werriet ikun jista’ jiehu t-trigija
taghha. 
Il-hsieb li ghandu 
jiehu min jindahal.
1015.  Il-persuna li tindahal ghandha tuza fit-trigija ta’ dik l-
affari l-hsieb kollu ta’ missier tajjeb tal-familja.
Kazijiet li fihom 
jinhtieg grad akbar 
ta’ hsieb.
1016. Id-disposizzjoni ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ghandha tigi
applikata b’mod aktar sever f’dawn il-kazijiet li gejjin:
(a) jekk min indahal, ikun hekk indahal kontra l-
projbizzjoni tal-parti interessata;
(b) jekk, minhabba li jkun hekk indahal, ma tkunx indahlet
ghat-tmexxija ta’ l-affari persuna ta’ hila aktar;
(c) jekk min indahal stess ma kellux il-hila mehtiega.
Setgha tal-qorti li 
timmodera d-
danni.
1017.  Il-qorti tista’ dejjem timmodera d-danni li jkunu saru
minhabba nuqqas ta’ hsieb jew ta’ kont tal-persuna li tkun indahlet,
skond ma jkunu c-cirkostanzi li jkunu geghluha tindahal ghal dik l-
affari. 
Obbligi tal-parti 
interessata.
1018.  Jekk l-affari tkun giet immexxija tajjeb, il-parti
interessata, ukoll jekk it-tmexxija, b’accident, ma tkunx sfat ta’ gid
ghaliha, ghandha tesegwixxi l-obbligazzjonijiet li f’isimha jkun
ikkuntratta dak li ndahal, ghandha tindennizzah ta’ kull
obbligazzjoni li jkun ha fuqu f’ismu, u taghtih lura l-ispejjez
mehtiega jew utili, flimkien ma’ l-imghaxijiet minn dak in-nhar li
dawk l-ispejjez ikunu gew maghmula.
Meta min indahal 
ikun haseb li l-
affari kienet 
tieghu.
1019. Izda, jekk min indahal ikun haseb li qieghed imexxi affari
tieghu nnifsu, m’ghandu jedd ghal ebda indennizz izjed mill-
beneficcju li l-parti interessata fil-fatt tkun hadet.
Meta dak li 
jindahal 
m’ghandux jedd 
ghal indennizz billi 
jkun indahal kontra 
l-volonta  tal-parti 
interessata.
1020. Dak li jkun indahal kontra l-projbizzjoni espressa tal-parti
interessata, m’ghandu jedd ghal ebda indennizz.
Radd ta’ hwejjeg li 
wiehed ma kellux 
jiehu.
1021. Kull min jircievi, sew xjentement jew bi zball, haga li hu
ma kellux jiehu la taht obbligazzjoni civili lanqas naturali, ghandu
jroddha lil dak li minn ghandu jkun irciviha bla jedd.
Jekk dejn jigi 
mhallas bi zball.
1022.  (1) Kull min, billi jahseb bi zball li hu debitur, ihallas
dejn, ghandu jedd jitlob il-hlas lura minghand il-kreditur.
(2) Izda, dan il-jedd jispicca jekk, minhabba dak il-hlas, il-
kreditur ikun, b’bona fidi, telaq minn idejh il-prova jew il-garanzija
ta’ dak il-kreditu, bla hsara tal-jedd ta’ dak li jkun hallas li jdur
kontra l-veru debitur.
Radd ta’ kapital u 
mghaxijiet jekk 
min jircievi l-hlas 
jaghmlu b’mala 
fidi.
1023.  (1) Dak li minghajr jedd ikun ircieva l-hlas ta’ somma ta’
flus ghandu, jekk ikun ghamlu b’mala fidi, irodd sew il-kapital
kemm ukoll l-imghaxijiet minn dak in-nhar tal-hlas.
(2) lzda, jekk ikun ghamlu b’bona fidi, mhux obbligat irodd
hlief il-kapital biss.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        185
Radd tal-haga 
nfisha.
1024. Dak li minghajr jedd ikun ircieva xi hag‘ohra, li mhix flus,
illi tkun ghadha ghandu, hu obbligat irodd il-haga nfisha lil dak li
minn ghandu jkun ircevieha.
Jekk il-haga li 
wiehed jircievi 
minghajr jedd ma 
tkunx ghadha izjed 
ghandu.
1025.  (1) Jekk il-haga ma tkunx ghadha izjed ghandu, jew tkun
tgharrqet, huwa, jekk ikun ircevieha b’mala fidi, ghandu l-istess
obbligi li, skond l-artikoli 556 u 557, ghandu l-pussessur ta’ mala
fidi.
(2) Jekk ikun ircieva l-haga b’bona fidi, hu obbligat ghar-radd
ta’ kemm tiswa, jew, skond il-kaz, ghat-tiswija tat-tgharriq tal-
haga, izda biss sas-somma tal-profitt li, bit-trasferiment jew bit-
tgharriq tal-haga, huwa jkun ghamel; u kemm-il darba hu jkun ghad
ma dahhalx l-oggett tal-profitt li jkun ha minn dak it-trasferirnent
jew tgharriq, hu obbligat biss icedi l-azzjoni ghad-dhul tieghu.
(3) Mhux obbligat irodd il-valur tal-haga, jekk ikun tilifha,
taha jew qeridha.
Ighoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 540 
sal-545, u 547.
1026.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 540 sal-545, u 547
ighoddu ghal kull persuna li tkun irceviet haga minghajr jedd,
skond jekk tkun ircevietha b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 548, 549 u 550 ighoddu
wkoll fil-kazijiet kollha ghal dik il-persuna.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni sabiex 
jintalab lura dak li 
jkun gie moghti bla 
ma jmiss.
1027.  L-azzjoni biex jintalab lura dak li jkun inghata minghajr
ma kien imiss, meta ma tkunx waqghet bil-preskrizzjoni bis-sahha
tad-disposizzjonijiet migjuba taht it-titolu dwar il-preskrizzjoni,
taqa’ bil-preskrizzjoni bl-eghluq ta’ sentejn minn dak in-nhar illi
dak li lilu tmiss l-azzjoni jikxef l-izball.
Dak li jhallas bi 
zball ma jistax 
jirkupra l-haga 
minghand terza 
persuna.
1028.  Dak li bi zball ikun ta l-haga, ma jistax jitlobha lura
minghand terza persuna illi lilha, b’kull titolu li jkun, tkun giet
moghtija minghand dak li kien irceviha.
§  II. FUQ ID-DELITTI U KWAZI-DELITTI
Hsara b’accident.
fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-ligi li tghid il-kuntrarju,
dak illi fuq il-persuna jew il-beni tieghu tigri l-hsara.
Uzu tal-jedd fil-
qies li jmiss.
1030. Kull min jaghmel uzu ta’ jedd tieghu fil-qies li jmiss, ma
jwegibx ghall-hsara li tigri b’dan l-uzu.
Kull wiehed 
iwiegeb ghall-
hsara li tigri bi htija 
tieghu.
1031.  lzda, kull wiehed iwiegeb ghall-hsara li tigri bi htija
tieghu.
Meta persuna 
titqies li hija fi 
htija.
1032.  (1) Jitqies fi htija kull min bl-eghmil tieghu ma juzax il-
prudenza, id-diligenza, u l-hsieb ta’ missier tajjeb tal-famiija.
(2) Hadd ma jwiegeb, fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-
ligi, ghall-hsara li tigri minhabba nuqqas ta’ prudenza, ta’ diligenza
jew ta’ hsieb fi grad akbar.
  186      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Nuqqas ta’ 
diligenza.
1033.  Kull min, bil-hsieb jew minghajr hsieb li jaghmel deni,
ghax ikun irid jew b’nuqqas ta’ diligenza, ta’ prudenza jew ta’
hsieb, jaghmel jew jonqos li jaghmel xi haga ii biha jikser xi dmir
impost mil-ligi, hu obbligat ghall-hlas tal-hsara li tigri minhabba
f’hekk.
Responsabbilta  ta’ 
min jiehu hsieb ta’ 
minuri jew ta’ 
mignun.
1034. Kull min jiehu hsieb ta’ wiehed minuri jew ta’ mignun, hu
obbligat ghall-hsara li jaghmel il-minuri jew il-mignun meta huwa
ma jkunx ha l-hsieb ta’ missier tajjeb tal-familja biex il-fatt ma
jigrix.
Hsara maghmula 
minn tfal ta’ taht l-
eta  ta’ disa’ snin, 
ecc.
1035. L-imgienen, it-tfal ta’ taht l-eta  ta’ disa’ snin, u, meta ma
jigix ippruvat li mxew bil-hazen, it-tfal ukoll li ma jkunux ghalqu l-
eta  ta’ erbatax-il sena, mhumiex obbligati ghall-hlas tal-hsarat
maghmulin minnhom; izda jibqa’ shih il-jedd ta’ min ikun bata l-
hsara ghall-azzjoni, meta hemm lok ghaliha, kontra dawk li huma
obbligati ghal dawk il-hsarat, skond l-ahhar artikolu qabel dan.
Setgha tal-qorti li 
tordna li l-hsara 
tigi mhallsa minn 
hwejjeg il-minuri, 
ecc.
1036. Madankollu, jekk min bata l-hsara ma jkunx jista’ jithallas
taghha minghand dawk il-persuni l-ohra, minhabba li dawn ma
jkunux obbligati jew minhabba li ma jkollhomx mezzi, u min ikun
bata l-hsara ma jkunx, b’nuqqas ta’ diligenza, ta’ hsieb jew ta’
prudenza, ta huwa nnifsu lok ghall-hsara, il-qorti tista’, wara li tqis
ic-cirkostanzi tal-kaz, u b’mod partikolari l-mezzi ta’ dak li jkun
ikkaguna u ta’ l-iehor li jkun bata l-hsara, tordna li din il-hsara tigi,
kollha jew bicca minnha, imhallsa bi hwejjeg il-minuri jew il-
mignun imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan.
Responsabbilta  ta’ 
min iqabbad 
persuna mhux ta’ 
hila.
1037. Kull min ghal xi xoghol jew servizz iehor iqabbad persuna
mhux ta’ hila, jew illi hu ma jkollux ragun jahseb li hija ta’ hila, hu
obbligat ghall-hsara illi dik il-persuna, minhabba n-nuqqas ta’ hila
taghha, tikkaguna lil haddiehor fl-esekuzzjoni tax-xoghol jew
servizz hawn fuq imsemmi.
Min jindahal ghal 
xoghol bla ma 
jkollu l-hila ghalih.
1038. Kull min minghajr ma jkollu l-hila mehtiega jindahal ghal
xoghol jew servizz, hu obbligat ghall-hsara li, minhabba n-nuqqas
ta’ hila tieghu, jikkaguna lil haddiehor.
Responsabbilta  ta’ 
lukandieri. 
Sostitwit: 
II. 1966.2.
1039.  (1) Il-lukandier ikun responsabbli sa ammont ta’ mhux
izjed minn hamsa u sebghin lira ghal kull hsara jew distruzzjoni
jew telf ta’ proprjeta  li tkun ingiebet fil-lukanda minn xi alloggjant.
(2) Ir-responsabbilta  ta’ lukandier tkun illimitata -
(a) jekk il-proprjeta  tkun giet depozitata ghandu, jew
(b) jekk huwa jkun irrifjuta li jircievi d-depozitu ta’
proprjeta  li huwa obbligat li jircievi ghal kustodja
zgura skond id-disposizzjoni tas-subartikolu li jahbat
sew sew wara dan; jew
(c) f’kull kaz li fih il-hsara fil-proprjeta , jew id-
distruzzjoni jew telf taghha tkun giet kagunata,
volontarjament jew minhabba negligenza jew nuqqas
ta’ sengha, anki fi grad zghir hafna, minnu jew minn
persuna fl-impieg tieghu jew minn xi persuna li huwa
jkun responsabbli ghall-eghmil taghha.
(3) ll-lukandier ikun obbligat li jircievi ghall-kustodja zgura
titoli, flus u oggetti ta’ valur hlief oggetti perikoluzi u dawk l-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        187
oggetti li meta jittiehed kont tad-daqs jew grad tal-lukanda jkunu
ingombranti jew ikunu ta’ valur eccessiv.
(4) Il-lukandier ikollu dritt li jehtieg li l-oggetti konsenjati
ghall-kustodja zgura jkunu f’pakk marbut jew issigillat.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2) ma ghandhomx
japplikaw jekk l-alloggjant, wara li jsir jaf bil-hsara, distruzzjoni
jew telf ma jinformax lil-lukandier minghajr telf ta’ zmien jew jekk
il-hsara fil-proprjeta , id-distruzzjoni jew it-telf taghha tkun
minhabba -
(a) fatt accidentali jew forza irresistibbli; jew
(b) raguni inerenti ghax-xorta tal-proprjeta  danneggjata,
distrutta jew mitlufa; jew
(c) att jew ommissjoni ta’ l-alloggjant li jkun giebha fil-
lukanda, jew ta’ xi persuna, li ma tkunx il-lukandier, li
lilha dak l-alloggjant ikun fada dik il-proprjeta  jew ta’
xi persuna fl-impieg ta’ dak l-alloggjant jew li tkun
takkompanjah jew tivvizitah.
(6) Kull ftehim tacitu jew espress li jsir bejn lukandier u
alloggjant qabel ma tkun saret xi hsara fi proprjeta  jew id-
distruzzjoni jew telf taghha li juri li jeskludi, inaqqas jew jaghmel
anqas oneruza r-responsabbilta  tal-lukandier kif stabbilit f’dan l-
artikolu jkun null u bla effett:
Izda fil-kazijiet imsemmija fis-subartikolu (2)(a) u (c),
meta l-hsara fil-proprjeta  jew id-distruzzjoni jew telf taghha ma
tkunx giet kagunata minn persuna msemmija fl-imsemmi paragrafu
(c) volontarjament jew minhabba negligenza kbira, kull ftehim
iffirmat f’kull zmien mill-alloggjant li bih ir-responsabbilta  tal-
lukandier tkun imnaqqsa ghal ammont li ma jkunx anqas minn
hamsa u sebghin lira jkun validu.
(7) F’dan l-artikolu u fl-artikolu 2009  "alloggjant" tfisser
persuna li toqghod fil-lukanda u li jkollha kumdita  ghall-irqad
ghad-disposizzjoni taghha fil-lukanda, izda li ma tkunx impjegata
fil-lukanda.
(8) F’dan l-artikolu, kull riferenza ghal "lukandier", hlief
safejn ir-responsabbiltajiet hemmhekk stabbiliti jkunu mposti fuq
il-lukandier, ghandha tiftiehem li tinkludi riferenza ghall-persuna
inkarigata mil-lukanda jew mir-reception ta’ l-alloggjanti fil-
lukanda, u kull riferenza ghal "telf" ghandha titqies li tinkludi
riferenza ghal serq.
Responsabbilta  ta’ 
sid annimal.
1040. Is-sid ta’ annimal, jew il-persuna li taghmel uzu minn
annimal ghaz-zmien li taghmel uzu minnu, iwiegbu ghall-hsara li
dak l-annimal jikkaguna, sew jekk ikun jinsab taht idejhom kemm
jekk ikun intilef jew harab.
Responsabbilta  ta’ 
sid ta’ bini.
1041. Is-sid ta’ bini jwiegeb ghall-hsara li ssir mit-tigrif tal-bini,
meta dan it-tigrif jigri minhabba nuqqas ta’ tiswijiet, jew minhabba
difett fix-xoghol tal-bini, izda dan kemm-il darba s-sid kien jaf
b’dak id-difett, jew kellu ragun jahseb li dak id-difett kien jezisti.
  188      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Responsabbilta  
tad-detentur ta’ 
bini f’kaz ta’ hsara 
kkagunata bit-tigrif 
tal-haga.
1042. Jekk issir hsara lil xi hadd bil-waqgha ta’ haga mdendla
jew imqieghda f’qaghda ta’ perikolu, inkella bit-tfigh jew xhit ta’
xi haga minn bini, id-detentur ta’ dak il-bini, meta huwa nnifsu ma
jkunx ghamel il-fatt, u ma jkun bl-ebda mod ha sehem fih, ma
jwegibx ghall-hsara, hlief sa fejn id-disposizzjonijiet ta’ dan it-
Titolu dwar ir-responsabbilta  ta’ persuna ghall-hsara maghmula
minn ohra, jkunu jghoddu ghalih.
Sokor. 1043.  Hemm ukoll jedd ghall-azzjoni ghall-hlas tal-hsara meta
min jaghmilha jkun f’dak il-waqt fis-sakra.
Komplici. 1044.  Ghall-hsara maghmula kontra s-sewwa, iwiegbu wkoll
dawk li bi hsieb maghmul ikunu hadu sehem fiha b’pariri, b’
theddid jew bi kmandi.
Kif jitqiesu d-
danni. 
Emendat: 
III. 1938.2; 
XXI. 1962.17.
1045.  (1) ll-hsara li l-persuna responsabbli ghandha twiegeb
ghaliha, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel, hija t-telf effettiv li l-
eghmil taghha jkun gieb direttament lill-parti li tbati l-hsara, l-
ispejjez li din il-parti setghet kellha taghmel minhabba l-hsara, it-
telf tal-paga jew qligh iehor attwali, u t-telf ta’ qligh li tbati ’l
quddiem minhabba inkapacita  ghal dejjem, totali jew parzjali, li
dak l-eghmil seta’ jgib.
(2) Is-somma li ghandha tigi moghtija ghal din l-inkapacita  tigi
stabbilita mill-qorti, wara li tqis ic-cirkostanzi tal-kaz, u, b’mod
partikolari, ix-xorta u grad ta’ inkapacita  ikkagunata, u l-
kondizzjoni tal-parti li tbati l-hsara.
Danni lill-werrieta 
tal-parti li tmut. 
Sostitwit: 
III. 1938.3.
1046. Jekk minhabba l-eghmil li jaghti lok ghad-danni xi hadd
imut, il-qorti tista’, flimkien mat-telf u spejjez attwali ikkagunati,
taghti lill-werrieta tal-mejjet id-danni, bhal fil-kaz ta’ inkapacita
totali ghal dejjem, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan.
Meta l-hsara 
tikkonsisti f’illi 
ttellef lil persuna l-
uzu tal-flus taghha. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.2; 
VI. 1983.3.
1047.  (1) ll-hsara li tikkonsisti f’illi ttellef lil persuna l-uzu tal-
flus taghha, tissewwa bil-hlas ta’ l-imghaxijiet li jinqiesu bit-
tmienja fil-mija fis-sena.
(2) Izda, jekk il-parti li tikkaguna l-hsara tkun ghamlet dan
dolozament, il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, taghti wkoll lill-
parti li tbati l-hsara indennizz ghal kull hsara ohra li tkun batiet,
kompriz kull telf ta’ qligh, jekk jigi ppruvat li l-parti li kkagunat il-
hsara, meta tellfet lill-parti li batietha l-uzu ta’ flusha, kellha
partikolarment il-hsieb li taghmlilha dik il-hsara l-ohra, jew jekk
dik il-hsara tkun il-konsegwenza immedjata u diretta tal-fatt li l-
parti li batiet il-hsara giet hekk imtellfa l-uzu ta’ flusha.
(3) Is-somma li ghandha tinghata ghal dak it-teIf ta’ qligh fuq
imsemmi tigi likwidata mill-qorti skond ic-cirkostanzi tal-kaz. 
Jedd li bih wiehed 
idur kontra l-parti 
li tikkaguna l-
hsara.
1048.  Kull min hu obbligat ghall-hsara maghmula minn
haddiehor, u jhallas dik il-hsara, ma jistax idur kontra l-parti li
ikkagunatha, hlief meta din ghandha hija wkoll twiegeb ghal dik il-
hsara.
Obbligazzjoni in 
solidum meta l-
hsara ssir 
dolozament.
1049.  (1) Meta zewg persuni jew izjed ikunu dolozament
ghamlu hsara, l-obbligazzjoni taghhom ghall-hlas ta’ dik il-hsara
hija in solidum.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        189
(2) Meta xi whud minn dawn ikunu mxew dolozament, u ohrajn
le, dawk ta’ l-ewwel huma kollha obbligati in solidum, u kull
wiehed mill-ohrajn huwa obbligat biss ghal dik il-bicca tal-hsara li
huwa nnifsu jkun ikkaguna.
Meta l-bicca tal-
hsara li ssir minn 
persuna wahda jew 
izjed ma tistax tigi 
stabbilita.
1050.  (1) Jekk il-bicca tal-hsara li kull wiehed ikun ikkaguna
ma tkunx tista’ tigi stabbilita, min ikun bata l-hsara jista’ jitlob il-
hlas tal-hsara kollha minghand kull min irid minn dawk li jkunu
hadu sehem fiha, ukoll jekk ilkoll jew xi whud minnhom ma jkunux
imxew dolozament, bla hsara tal-jedd tal-konvenut li jdur kontra l-
iehor jew l-ohrajn.
Kap. 12.
(2) F’dan il-kaz, il-konvenut jista’ jitlob li dawk kollha li jkunu
ikkagunaw il-hsara jigu msejha fil-kawza bil-mod u ghall-effetti
msemmijin fl-artikolu 962 tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili, u l-qorti tista’ tqassam fuq kull wiehed minnhom
is-somma mehtiega ghall-hlas tal-hsara, f’ishma ndaqs jew mhux
indaqs, skond ic-cirkostanzi; bla hsara dejjem tal-jedd ta’ dak li
jbati l-hsara illi jitlob il-hlas tas-somma kollha minghand kull min
irid minnhom, u dawn lejh ghandhom ilkoll jigu kkundannati in
solidum.
Kontribuzzjoni 
ghall-hsara mill-
parti li tbatiha. 
Emendat:
III. 1938.4; 
XXXIX. 1939.3.
1051. Jekk il-parti li tbati l-hsara tkun b’nuqqas ta’ prudenza, ta’
diligenza jew ta’ hsieb ikkontribwiet jew tat okkazjoni ghall-hsara,
il-qorti, fil-likwidazzjoni ta’ l-ammont tad-danni li ghandhom
jithallsu lil dik il-parti, tiddecidi, fid-diskrezzjoni taghha, f’liema
proporzjoni din tkun ikkontribwiet jew tat okkazjoni ghall-hsara li
batiet, u l-ammont tad-danni li ghandu jithallas lilha mill-persuni l-
ohra li jkunu dolozament jew bla ma riedu ikkontribwew ghal dik
il-hsara, jigi mnaqqas f’dik il-proporzjoni. 
Rimedji civili 
f’kazijiet ta’ 
korruzzjoni.
Mizjud:
XX. 2002.2.
1051A. (1) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu "korruzzjoni" tfisser
li titlob, toffri, taghti jew taccetta, direttament jew indirettament,
tixhim jew xi vantagg iehor mhux dovut jew li jkun prospettat, li
jghawweg it-twettiq kif imiss ta’ xi dmir jew imgieba mehtiega
minn min jircievi t-tixhim, bil-vantagg mhux dovut jew kif ikun
prospettat.
(2) Kull min ivanta li jkun sofra danni bhala rizultat ta’
korruzzjoni ghandu jkollu l-jedd li jiehu azzjoni biex jikseb
kumpens ghad-dannu kagunat lilu bl-att ta’ korruzzjoni kontra l-
persuni li jkunu ghamlu jew awtorizzaw l-att ta’ korruzzjoni jew li
jkunu naqsu li jiehdu passi ragonevoli biex jipprevjenu l-att ta’
korruzzjoni.
(3) Il-persuni li jkunu ghamlu r-reat jew awtorizzaw l-att ta’
korruzzjoni u l-persuni li jkunu naqsu milli jiehdu passi ragonevoli
biex jipprevjenu l-att ta’ korruzzjoni ghandhom ikunu solidalment
responsabbli ghad-danni msemmija fis-subartikolu (2).
(4) Meta l-att ta’ korruzzjoni jkun sar minn ufficjal jew minn
impjegat tal-Gvem jew minn korp maghqud stabbilit bil-ligi, il-
Gvern jew skond ma jkun il-kaz il-korp maghqud stabbilit bil-ligi
ghandu hu nnifsu jkun responsabbli biex jaghmel il-hlas dovut
ghad-dannu kagunat bl-att ta’ korruzzjoni meta:
(a) min ikun qieghed ivanta l-pretensjoni li jkun sofra d-
  190      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
danni jkun ta, meta jkun sar jaf bl-imgieba mhux
xierqa ta’ l-ufficjal jew ta’ l-impjegat, avviz bhal dak
lill-Gvern jew lill-korp maghqud, skond il-kaz, biex
jiehu dawk il-mizuri preventivi li jkunu ragonevoli fic-
cirkostanzi biex jipprevjenu l-ghemil ta’ l-att ta’
korruzzjoni;
(b) min ikun qed ivanta li sofra d-danni ma jkunx hu
nnifsu ghar-rigward ta’ l-istess kwistjoni gieghel lil xi
ufficjal jew impjegat jaghmel l-att ta’ korruzzjoni, jew
b’xi mod kien parti f’dak l-att;
(c) min ikun sofra d-danni jkun ha kull azzjoni kontra l-
persuna responsabbli ghad-danni skond is-subartikolu
(3) biex jirkupra d-danni; u
(d) il-Gvern jew il-korp maghqud, skond il-kaz, ikun sar
parti fil-kawza kontra l-persuni responsabbli ghad-
danni skond is-subartikolu (3) sabiex jiddefendi l-
interessi tieghu taht dan is-subartikolu:
Izda l-Gvern jew il-korp maghqud, skond il-kaz, ikun biss
responsabbli ghal dik il-parti tad-danni li ma tkunx qed tigi
rkuprata mill-persuni responsabbli ghal dawk id-danni skond is-
subartikolu (3).
(5) Ma ghandu jkun hemm ebda dritt ghall-hlas ta’ danni
b’kumpens meta l-parti li tvanta li tkun sofriet id-danni kienet hi
nnifisha xjentement parti fl-att ta’ korruzzjoni:
Izda ebda baga f’dan is-subartikolu ma ghandha tiftiehem
bhala li tipprekludi lil xi persuna milli tirkupra xi hlas li jkun sar
jew xi haga li tkun giet moghtija, jew il-valur taghha, meta l-hlas
ikun sar jew il-haga tkun giet moghtija ghal xi korrispettiv li ma
jkunx skond il-ligi.
(6) Kull azzjoni ghall-irkupru ta’ danni taht dan l-artikolu
ghandha tingieb qabel ma jiskadu tliet snin mid-data meta min ikun
qed jitlob id-danni jkun sar jaf jew imissu ragonevolment ikun sar
jaf li tkun grat il-hsara jew li jkun sar att ta’ korruzzjoni u min tkun
il-persuna responsabbli ghaldaqstant jew qabel ma jiskadu ghaxar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni, skond liema jigi l-ewwel, u
ma tista’ tingieb ebda azzjoni wara li jiskadi dak iz-zmien.
(7) Meta jsir xi kuntratt minn xi persuna (inkluz il-Gvern jew
xi korp maghqud stabbilit bil-ligi) u l-kuntratt jew xi klawsola
relattiva jkunu gew mitmuma minn xi impjegat, ufficjal jew agent
ta’ dik il-persuna minhabba f’xi att ta’ korruzzjoni favur dak l-
ufficjal, impjegat jew agent, il-persuna li tkun marbuta b’dak il-
kuntratt u li jkollha lil dak l-ufficjal, impjegat jew agent taghha li
jkun garrab dak l-att ta’ korruzzjoni, ghandu jkollha, minghajr
pregudizzju ghal kull dritt ta’ azzjoni biex tirkupra d-danni skond
dan l-artikolu, dritt li tibda azzjoni mhux aktar tard minn sena wara
li ssir taf b’dak l-att ta’ korruzzjoni jew minn meta hija kien
imissha ragonevolment saret taf b’dan, biex tannulla l-kuntratt jew
xi klawsola minnu li tkun iddahhlet minhabba f’dik il-korruzzjoni:
Izda ma tista’ tingieb ebda azzjoni wara li jiskadu ghaxar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        191
Sub-titolu III
FUQ XORTA U OHRA TA’ OBBLIGAZZJONIJIET
§  I. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KONDIZZJONALI
FUQ IL-KONDIZZJONI IN GENERALI U FUQ IX-XORTA U OHRA 
TAGHHA
Tifsir ta’ 
obbligazzjoni 
kondizzjonali.
1052. L-obbligazzjoni hija kondizzjonali meta tkun maghmula li
tiddependi minn grajja mhux zgura u li ghad trid tigri, sew billi l-
obbligazzjoni tinzamm sospiza sakemm il-grajja tigri, kemm billi
tigi mahlula kemm-il darba l-grajja tigri jew ma tigrix.
Kondizzjoni 
kazwali u 
potestattiva.
1053.  (1) Il-kondizzjoni hija kazwali meta taghmel l-
obbligazzjoni tiddependi minn grajja ta’ bla hsieb li ma tkunx fis-
setgha la tad-debitur u lanqas tal-kreditur.
(2) Il-kondizzjoni potestattiva hija dik li taghmel l-
obbligazzjoni tiddependi minn grajja li wahda jew l-ohra mill-
partijiet li jikkuntrattaw tkun tista’ ggieghel jew ma thallix li tigri. 
(3) Il-kondizzjoni mista taghmel l-obbligazzjoni tiddependi
mir-rieda ta’ wahda mill-partijiet li jikkuntrattaw, u, fl-istess hin,
mir-rieda ta’ wiehed barrani, jew minn grajja li tigri bla hsieb. 
Kondizzjoni 
kuntrarja ghall-
eghmil xieraq, ecc.
1054. Kull kondizzjoni kuntrarja ghall-eghmil xieraq, jew ghall-
ordni pubbliku, jew ipprojbita mil-ligi, jew illi ggieghel l-
esekuzzjoni ta’ haga impossibbli, ma tiswiex, u taghmel ma jiswiex
il-ftehim li jkun jiddependi minnha.
Effett tal-
kondizzjoni li 
wiehed ma 
jaghmilx haga 
impossibbli, ecc.
1055.  (1) Il-kondizzjoni li wiehed ma jaghmilx haga
impossibbli, ma taghmilx ma tiswiex l-obbligazzjoni li tkun giet
miftiehma taht dik il-kondizzjoni.
(2) lzda, il-kondizzjoni li wiehed ma jaghmilx haga kuntrarja
ghall-eghmil xieraq, jew ghall-ordni pubbliku jew ipprojbita mil-
ligi, tista’ taghmel ma tiswiex l-obbligazzjoni.
Il-kondizzjoni hija 
nulla jekk 
tiddependi biss 
minn dak li hu 
obbligat ghall-
esekuzzjoni.
1056.  (1) L-obbligazzjoni ma tiswiex meta tkun ikkuntrattata
taht kondizzjoni li taghmilha tiddependi biss mir-rieda ta’ dak illi
jobbliga ruhu.
(2) lzda, jekk l-obbligazzjoni tkun tiddependi minn fatt illi jkun
fis-setgha tad-debitur li jaghmel li dak il-fatt jigri, id-debitur huwa
obbligat jekk il-fatt jigri.
Esekuzzjoni tal-
kondizzjoni 
ghandha ssir skond 
l-intenzjoni tal-
partijiet.
1057.  Kull kondizzjoni ghandha tigi esegwita kif il-partijiet
aktarx riedu u fehmu li ghandha tigi esegwita.
Meta l-
obbiigazzjoni hija 
miftiehma taht 
kondizzjoni li 
ghandha tigri grajja 
f’certu zmien.
1058.  (1) Meta obbligazzjoni ssir taht il-kondizzjoni li ghandha
tigri grajja f’certu zmien, dik il-kondizzjoni titqies li ma sehhitx
jekk jaghlaq iz-zmien minghajr ma l-grajja tkun grat.
(2) Jekk ma jkunx hemm zmien stabbilit, il-kondizzjoni ma
titqiesx li ma sehhitx hlief meta hu zgur li l-grajia ma tigrix:
lzda, jekk il-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi haga li tista’
  192      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
tigi maghmula minn dak li favur tieghu l-obbligazzjoni tkun saret,
il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi, taghti zmien ghall-esekuzzjoni
tal-kondizzjoni, u jekk, meta jaghlaq dak iz-zmien, il-kondizzjoni
ma tkunx sehhet, l-obbligazzjoni tispicca.
Meta l-
obbligazzjoni issir 
taht kundizzjoni li 
ma tigrix grajja 
f’certu zmien.
1059.  (1) Meta obbligazzjoni ssir taht kondizzjoni illi ma tigrix
grajja f’certu zmien, il-kondizzjoni titqies li sehhet sew jekk iz-
zmien ighaddi minghajr ma l-grajja tkun grat kemm ukoll jekk,
qabel l-eghluq taz-zmien, ikun zgur li l-grajja ma tkunx sejra tigri.
(2) Jekk ma jkun gie stabbilit ebda zmien, il-kondizzjoni ma
titqiesx li sehhet hlief meta hu zgur li l-grajja ma tkunx sejra tigri:
Izda, kemm-il darba l-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi haga
li tkun fis-setgha tad-debitur, il-qorti tista’ tiffissa zmien, u jekk
dan iz-zmien jaghlaq minghajr ma l-fatt mahsub fil-kondizzjoni
jigri, il-kondizzjoni titqies li sehhet, u d-debitur ghandu jesegwixxi
l-obbligazzjoni.
Meta jitqies li l-
kondizzjoni sehhet.
1060.  (1) Il-kondizzjoni titqies li sehhet meta d-debitur obbligat
taht dik il-kondizzjoni jkun dak li impedixxa li tigri.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu ma tghoddx fil-kaz li l-
impediment ikun minhabba fl-ezercizzju ta’ jedd legittimu illi ma
kienx mahsub fil-ftehim.
Effett retroattiv tal-
kondizzjoni.
1061.  (1) Il-kondizzjoni meta ssehh ghandha effett retroattiv.
(2) Jekk il-kreditur imut qabel ma tkun sehhet il-kondizzjoni,
il-jeddijiet tieghu jghaddu lill-werrieta tieghu.
Il-kreditur jista’ 
jaghmei atti biex 
izomm il-jeddijiet 
tieghu qabel ma 
ssehh il-
kondizzjoni.
1062. Il-kreditur jista’, qabel ma ssehh il-kondizzjoni, jaghmel l-
atti kollha mehtiega biex izomm shah il-jeddijiet tieghu. 
FUQ IL-KONDIZZJONI SUSPENSIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
suspensiva.
1063.  (1) Il-kondizzjoni suspensiva hija dik illi taghmel l-
ezistenza ta’ l-obbligazzjoni tiddependi minn grajja li ghad trid
tigri u li mhix zgura.
(2) L-obbligazzjoni taht kondizzjoni suspensiva ma tezistix
qabel ma l-grajja tigri.
Jekk il-haga 
tispicca jew 
titgharraq qabel ma 
ssehh il-
kondizzjoni.
1064. Meta l-obbligazzjoni ssir taht kondizzjoni suspensiva, u l-
haga li tkun l-oggett tal-konvenzjoni tispicca jew titgharraq qabel
ma ssehh il-kondizzjoni, ghandhom jitharsu dawn ir-regoli:
(a) jekk il-haga tispicca ghal kollox, minghajr ebda htija
tad-debitur, il-konvenzjoni ma jkollha ebda effett; 
(b) jekk il-haga tispicca ghal kollox, bi htija tad-debitur,
dan ikun obbligat lejn il-kreditur ghad-danni;
(c) jekk il-haga tispicca f’parti biss, jew titgharraq,
minghajr ebda htija tad-debitur, it-telfa jbatiha l-
kreditur, illi ghandu jiehu l-haga fl-istat li tkun tinsab
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        193
minghajr ebda tnaqqis tal-prezz taghha;
(d) jekk il-haga tispicca f’parti, jew titgharraq, bi htija
tad-debitur, il-kreditur ghandu l-jedd jaghzel jew li
jholl il-konvenzjoni jew li jitlob il-haga fl-istat li tkun
tinsab, flimkien mad-danni.
Jekk l-
obbiigazzjoni tkun 
tiddependi minn 
grajja li ga  grat.
1065. L-obbligazzjoni li tiddependi minn grajja li ga  grat, izda li
l-partijiet ikunu ghadhom ma sarux jafu biha, ghandha effett minn
dak in-nhar li tkun giet ikkuntrattata, izda d-debitur ma jistax jigi
mgieghel jesegwiha qabel ma jigi zgurat il-fatt li ma kienx
maghruf.
FUQ IL-KONDIZZJONI RIZOLUTTIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
rizoluttiva.
1066.  (1) Il-kondizzjoni rizoluttiva hija dik illi, meta ssehh,
tholl l-obbligazzjoni, u terga’ tqieghed il-hwejjeg fl-istess stat bhal
kieku l-obbligazzjoni ma kienet giet qatt maghmula.
(2) Din il-kondizzjoni ma twaqqafx l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni, izda, jekk il-grajja mahsuba fil-kondizzjoni tigri, il-
kreditur ikun obbligat irodd dak li jkun ircieva.
Effett tal-
kondizzjoni 
rizoluttiva 
espressa.
1067.  Jekk il-kondizzjoni rizoluttiva hija espressa fil-kuntratt,
dan il-kuntratt, meta l-kondizzjoni ssehh, jinhall ipso jure, u l-qorti
ma tista’ taghti ebda zmien lill-konvenut.
Il-kondizzjoni 
rizoluttiva 
tinghadd bhala 
mdahhla fil-
kuntratti bilaterali.
1068.  1l-kondizzjoni rizoluttiva tinghadd dejjem bhala li giet
maghmula fil-kuntratti bilaterali, fil-kaz li wahda mill-partijiet
tonqos ghall-obbligazzjoni taghha:
Izda, f’dak il-kaz, il-kuntratt ma jinhallx ipso jure, u l-qorti
tista’, skond ic-cirkostanzi, taghti zmien xieraq lill-konvenut, bla
hsara ta’ kull disposizzjoni ohra tal-ligi dwar il-kuntratt tal-bejgh.
Jeddijiet tal-parti li 
lejha ma tkunx giet 
esegwita l-
obbligazzjoni.
1069.  (1) Meta l-kondizzjoni rizoluttiva, sew dik maghmula
espressament kemm dik li titqies bhala maghmula, tkun ghall-kaz li
fih wahda mill-partijiet tonqos ghall-obbligazzjoni taghha, il-parti
li lejha l-obbligazzjoni ma tkunx giet esegwita, tista’ taghzel, jekk
il-kondizzjoni ssehh, jew li titlob il-hall tal-kuntratt, jew li ggieghel
lill-parti l-ohra tesegwixxi l-obbligazzjoni, meta dan ikun possibli.
(2) Fil-kaz il-wiehed u l-iehor, il-konvenut jista’ jigi
kkundannat ghall-hlas tad-danni.
§  II. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI ZMIEN
Zmien ghall-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1070.  (1) Iz-zmien ifisser iz-zmien stabbilit ghall-esekuzzjoni
ta’ obbligazzjoni.
(2) lz-zmien jista’ jigi stabbilit sew billi jigi ffissat jum zgur,
sew b’riferenza ghal grajja li ghandha tigri zgur, ghalkemm f’jum
  194      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
mhux zgur.
Iz-zmien ma 
jissospendix l-
obbligazzjoni.
1071.  lz-zmien ma jissospendix l-obbligazzjoni, izda jdewwem
biss l-esekuzzjoni taghha.
Il-haga ma tistax 
tintalab qabel ma 
jaghaq iz-zmien.
1072.  Dak li ma jkollux jinghata hlief fi zmien stabbilit, ma
jistax jintalab qabel l-eghluq ta’ dak iz-zmien, imma dak li jkun
thallas bil-quddiem, ma jistax jintalab lura lanqas jekk id-debitur
fiz-zmien tal-hlas ma kienx jaf bil-ftehim dwar iz-zmien.
Iz-zmien jitqies 
miftiehem favur id-
debitur.
1073. lz-zmien jitqies dejjem li gie miftiehem favur id-debitur,
jekk mill-ftehim jew mic-cirkostanzi ma jkunx jidher li jkun gie
miftiehem ukoll favur il-kreditur.
Ghadd taz-zmien. 1074. Fl-ghadd taz-zmien, il-gurnata titqies ta’ erbgha u ghoxrin
siegha: ix-xahar u s-sena jitqiesu skond il-kalendarju. 
Il-jum li minnu 
ghandu jibda 
jghaddi z-zmien 
ma jinghaddx.
1075. Il-jum li fih tkun giet maghmula l-obbligazzjoni bi zmien,
jew dak li minnu z-zmien ghandu jibda jghaddi, ma jinghaddx fiz-
zmien.
Granet ta’ vakanza. 
Emendat:
XXII. 1976.4.
1076.  (1) ll-granet ta’ vakanza pubblika ma jwaqqfux il-mixi
taz-zmien:
lzda, jekk l-ahhar jum taz-zmien ikun ta’ vakanza pubblika,
iz-zmien ma jitqiesx maghluq qabel ma jghaddi l-ewwel jum ta’
wara li ma jkunx vakanza pubblika.
Kap. 12.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-granet ta’ vakanza
pubblika huma dawk li fihom ma tista’ tinzamm ebda seduta
ordinarja tal-qorti kif hemm provdut fl-artikolu 109 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Meta ma jkun 
hemm ebda zmien 
stabbilit ghall-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1077. Meta ma jkun gie stabbilit ebda zmien ghall-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, din ghandha tigi esegwita minnufih, izda dan
kemm-il darba x-xorta ta’ l-obbligazzjoni, jew il-mod li bih
ghandha tigi esegwita, jew il-lok miftiehem ghall-esekuzzjoni
taghha, ma jgibux maghhom il-htiega ta’ zmien li, jekk ikun hemm
bzonn, jigi stabbilit mill-qorti.
Jekk iz-zmien 
ghall-esekuzzjoni 
jithalla fir-rieda 
tad-debitur.
1078.  Jekk iz-zmien ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni jkun
gie mholli fir-rieda tad-debitur, jew jekk ikun gie miftiehem illi d-
debitur ghandu jesegwixxi l-obbligazzjoni meta jkun jista’, jew
meta huwa jkollu l-mezzi biex jesegwiha, ghandhom jitharsu r-
regoli li gejjin:
(a) jekk l-obbligazzjoni ghandha bhala oggett taghha l-
hlas ta’ somma ta’ flus, dik ghandha tigi esegwita fi
zmien sentejn, jekk din is-somma ghandha tinghata
minghajr imghax, jew, fi zmien sitt snin jekk is-somma
ghandha tinghata bl-imghax;
(b) jekk l-obbligazzjoni jkollha bhala oggett taghha xi
hag‘ohra li ma tkunx somma ta’ flus, iz-zmien li fih
ghandha tigi esegwita l-obbligazzjoni jigi stabbilit
mill-qorti, skond ic-cirkostanzi.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        195
Meta d-debitur ma 
jistax jitlob il-
beneficcju taz-
zmien.
1079.  Id-debitur ma jkunx jista’ jitlob izjed il-beneficcju taz-
zmien jekk isir mhux solvibbli, jew jekk l-istat tieghu jkun hekk
tbiddel li jqieghed fil-perikolu l-hlas tal-kreditu, jew jekk
b’eghmilu jkun naqqas il-garanzija illi skond il-kuntratt kien ta lill-
kreditur, jew jekk ma jkunx tah il-garanzija li kien wieghdu.
§  III. FUQ L-OBBLIIGAZZJONIJIET ALTERNATTIVI U 
FAKULTATTIVI
Kif tinheles 
obbligazzjoni 
alternattiva.
1080.  (1) Id-debitur f’obbligazzjoni alternattiva jehles minn dik
l-obbligazzjoni bil-kunsinna ta’ wahda miz-zewg hwejjeg li jkunu
mdahhlin fl-obbligazzjoni.
(2) Id-debitur ma jistax igieghel lill-kreditur jiehu bicca mill-
haga l-wahda u bicca mill-ohra.
Il-ghazla tmiss lid-
debitur.
1081.  Il-ghazla tmiss lid-debitur, jekk fil-ftehim ma tkunx
thalliet espressament ghall-kreditur.
Jekk dak li ghandu 
l-ghazla ma 
jaghmilhiex.
1082.  (1) Jekk il-parti li lilha tmiss il-ghazla ma taghmilhiex
fiz-zmien li jkun gie miftiehem espressament ghaldaqshekk, il-jedd
ta’ l-ghazla jghaddi ghall-parti l-ohra.
(2) Jekk ebda zmien bhal dak ma jkun gie miftiehem, il-qorti
tista’ tiffissa zmien, u jekk il-parti li jkollha l-ghazla ma
taghmilhiex f’dak iz-zmien, il-jedd ta’ l-ghazla jghaddi ghall-parti
l-ohra. 
Jekk wahda miz-
zewg hwejjeg 
imwieghda ma 
setghatx tkun 
oggett ta’ l-
obbligazzjoni,
1083.  Jekk wahda miz-zewg hwejjeg imwieghda ma setghatx
tkun l-oggett ta’ l-obbligazzjoni, dik l-obbligazzjoni titqies pura u
semplici dwar il-haga l-ohra.
jew tispicca.
il-haga li tibqa’, jekk wahda miz-zewg hwejjeg imwieghda tispicca,
jew ma tkunx tista’ aktar tigi kkunsinnata, ukoll jekk dan jigri bi
htija tad-debitur. Il-valur tal-haga li tispicca ma jistax jigi offert
minflok dik il-haga.
(2) Jekk jispiccaw iz-zewg hwejjeg, u d-debitur ikun fi htija
dwar wahda minnhom, hu ghandu jhallas il-valur tal-haga li tkun
spiccat l-ahhar wahda.
Meta l-ghazla hija 
mhollija ghall-
kreditur.
1085. Meta, fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ l-ghazla jkun gie fil-ftehim imholli ghall-kreditur,
ghandhom jitharsu r-regoli li gejjin:
(a) jekk mill-hwejjeg tispicca wahda biss, izda bla htija
tad-debitur, il-kreditur ghandu jiehu dik li tibqa’: jekk
id-debitur ikun fi htija, il-kreditur jista’ jitlob jew il-
haga li tibqa’ jew il-valur tal-haga li spiccat;
(b) jekk jispiccaw iz-zewg hwejjeg, u d-debitur ikun fi
htija dwar it-tnejn jew imqar dwar wahda biss, il-
kreditur jista’ jitlob il-valur tal-haga l-wahda jew l-
  196      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
ohra, kif jaghzel hu.
Jekk iz-zewg 
hwejjeg jispiccaw 
bla htija tad-
debitur.
1086.  Jekk iz-zewg hwejjeg jispiccaw bla htija tad-debitur, u
qabel ma huwa jkun in mora, l-obbligazzjoni tispicca kif jinghad
fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1207.
Meta fl-
obbligazzjoni 
alternattiva jkunu 
mdahhlin izjed 
minn zewg 
hwejjeg.
1087. L-istess regoli jghoddu meta fl-obbligazzjoni alternattiva
jkunu mdahhlin izjed minn zewg hwejjeg.
Tifsir ta’ l-
obbligazzjoni 
fakultattiva.
1088.  (1) Meta f’obbligazzjoni li jkollha b’oggett haga
determinata, id-debitur ikollu l-jedd li jehles mill-obbligazzjoni
billi joffri hag‘ohra, din l-obbligazzjoni tissejjah fakultattiva.
(2) F’dan il-kaz il-kreditur jista’jitlob biss il-haga msemmija
fil-ftehim.
(3) Jekk dik il-haga tispicca, l-obbligazzjoni tispicca wkoll,
izda dan bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra tal-ligi fil-kaz li d-
debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-haga, jew fil-kaz li dik
tispicca bi htija tieghu.
§  IV. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN SOLIDUM
Ma jitqiesx li l-
partijiet huma 
obbligati in 
solidum.
1089. Ma jitqiesx li hemm solidarjeta . Jekk ma tkunx iddikjarata
mil-ligi, ghandha tkun miftiehma espressament.
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU GHALL-KREDITURI
Obbligazzjoni in 
solidum favur 
zewg kredituri jew 
izjed.
1090. L-obbligazzjoni hija in solidum favur zewg kredituri jew
izjed meta hija taghti espressament lil kull wiehed minn dawn il-
kredituri l-jedd li jitlob il-hlas tal-kreditu kollu, u l-hlas maghmul
lil wiehed minnhom jehles lid-debitur, ukoll jekk il-beneficcju ta’
l-obbligazzjoni jkun jista’ jinqasam bejn il-kredituri kollha.
Id-debitur jista’ 
jaghzel li jhallas 
’il-wiehed jew ’l-
iehor mill-kredituri 
in solidum.
1091. Id-debitur jista’ jaghzel li jhallas ’il-wiehed jew ’l-iehor
mill-kredituri in solidum, meta qabel ma jkunx gie mwissi minn
wiehed minn dawk il-kredituri b’talba gudizzjarja jew b’att iehor
tal-qorti.
Ksur u sospensjoni 
tal-preskrizzjoni.
1092.  (1) Kull att li jikser il-preskrizzjoni ghal wiehed mill-
kredituri in solidum, jiswa xorta wahda ghall-kredituri l-ohra.
(2) ls-sospensjoni tal-preskrizzjoni favur ta’ wiehed mill-
kredituri in solidum, ma tiswiex ghall-ohrajn.
Effetti tal-mahfra 
tad-dejn minn 
wiehed mill-
kredituri in 
solidum. 
1093.  Jekk wiehed mill-kredituri in solidum jahfer id-dejn, id-
debitur jigi mehlus biss mis-sehem ta’ dak il-kreditur.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        197
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU GHAD-DEBITURI
Obbligazzjoni in 
solidum ghad-
debituri.
1094. L-obbligazzjoni hija in solidum ghad-debituri meta huma
kollha obbligati ghall-istess haga, b’mod li kull wiehed minnhom
jista jigi mgieghel ghall-hlas tad-dejn kollu, u li l-hlas maghmul
minn wiehed minnhom jehles lill-ohrajn lejn il-kreditur.
L-obbligazzjoni 
tista’ tkun in 
solidum ghalkemm 
id-debituri ma 
jkunux obbligati 
xorta wahda.
1095.  L-obbligazzjoni tista’ tkun in solidum ukoll jekk wiehed
mid-debituri jkun, ghall-hlas ta’ l-istess haga, obbligat xort’ohra
mill-ohrajn, bhal meta l-obbligazzjoni ta’ wiehed tkun
kondizzjonali, waqt li l-obbligazzjoni ta’ l-iehor tkun pura u
semplici, jew bhal meta wiehed ghandu zmien biex ihallas illi ma
jkunx moghti lill-iehor, inkella meta d-debituri jkunu obbligati li
jhallsu min f’post u min f’iehor.
Il-kreditur jista’ 
jdur kontra kull 
min irid mid-
debituri in solidum.
1096. Il-kreditur jista’ jdur kontra kull min irid mid-debituri in
solidum, b’ghazla tieghu, minghajr ma d-debitur ikun jista’ jopponi
l-beneficcju tal-qsim ta’ l-obbligazzjoni.
It-talba gudizzjarja 
kontra wiehed mid-
debituri in solidum 
ma ttellifx il-jedd 
ta’ din it-talba 
kontra kull wiehed 
mill-ohrajn.
1097. It-talba gudizzjarja maghmula kontra wiehed mid-debituri
in solidum ma tnehhix lill-kreditur il-jedd li jagixxi b’talba bhal dik
kontra kull wiehed iehor mid-debituri l-ohra, lanqas jekk fl-ewwel
talba, il-kreditur ma jkunx zamm espressament dak il-jedd. 
Talba ghall-hlas ta’ 
l-imghaxjiet.
1098.  It-talba ghall-hlas ta’ l-imghaxijiet, meta hemm jedd
ghaliha, maghmula kontra wiehed mid-debituri in solidum, iggib li
dawn l-imghaxijiet ighaddu kontra d-debituri kollha.
Eccezzjonijiet li 
jista’ jaghti wiehed 
mid-debituri in 
solidum.
1099.  (1) Meta l-kreditur jagixxi kontra wiehed mill-
kondebituri in solidum, dan il-kondebitur jista’ jaghti l-
eccezzjonijiet kollha li huma personali ghalih, kif ukoll dawk li
jghoddu ghalih u ghall-kondebituri l-ohra kollha.
(2) Izda, dak il-kondebitur ma jistax jaghti l-eccezzjonijiet li
jkunu ghal kollox personali ghal xi wiehed biss mill-kondebituri l-
ohra.
Ksur tal-
preskrizzjoni.
1100.  L-accettazzjoni tad-dejn minn wiehed mid-debituri in
solidum, u kull att iehor li jikser il-preskrizzjoni ghall-wiehed minn
dawk id-debituri, jikser il-preskrizzjoni wkoll ghad-debituri l-ohra
u ghall-werrieta taghhom.
L-accettazzjoni 
tad-dejn minn 
wiehed mill-
werrieta tad-
debituri in solidum.
1101.  (1) L-accettazzjoni tad-dejn minn wiehed mill-werrieta
ta’ wiehed mid-debituri in solidum, u kull att iehor li jigi esegwit
kontra wiehed minn dawk il-werrieta, ghalkemm dik l-accettazzjoni
jew dak l-att ikunu jistghu jiksru l-preskrizzjoni kontra dak il-
werriet, ma jiksrux il-preskrizzjoni kontra l-werrieta l-ohra shabu,
lanqas jekk id-dejn ikun ipotekarju, kemm-il darba l-obbligazzjoni
ma tkunx indivizibbli.
(2) Il-ksur tal-preskrizzjoni kontra wiehed mill-werrieta ta’
wiehed mid-debituri in solidum, m’ghandux effett kontra l-
kondebituri l-ohra, hlief ghal dik il-bicca tad-dejn li ghaliha dak il-
werriet ikun obbligat.
(3) lzda, meta l-preskrizzjoni tigi miksura kontra l-werrieta
kollha tal-kondebitur mejjet, dik il-preskrizzjoni tinkiser kontra l-
kondebituri kollha li jkunu ghadhom hajjin ghad-dejn kollu. 
  198      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jekk il-haga 
tispicca bi htija ta’ 
wiehed jew izjed 
mid-debituri in 
solidum.
1102.  (1) Jekk il-haga li ghandha tinghata tispicca bi htija ta’
wiehed jew izjed mid-debituri in solidum, jew fiz-zmien li wiehed
jew izjed minnhom ikunu in mora, il-kondebituri l-ohra ma jigux
mehlusa mill-obbligu li jhallsu l-valur tal-haga, izda huma ma
jkunux obbligati ghall-hlas tad-danni.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob il-hlas tad-danni mid-debitur jew
mid-debituri biss li bi htija taghhom il-haga tkun spiccat, jew li
kien jew kienu in mora,
Meta wiehed mid-
debituri isir werriet 
tal-kreditur, ecc.
1103.  Meta wiehed mid-debituri jsir werriet tal-kreditur, jew
meta l-kreditur isir werriet ta’ wiehed mid-debituri, il-kreditu in
solidum, bil-konfuzjoni, jispicca kwantu ghas-sehem ta’ dak id-
debitur.
Kreditur li jaghti l-
kunsens ghall-qsim 
ta’ l-obbligazzioni 
favur ta’ wiehed 
mid-debituri.
1104. Il-kreditur li jaghti 1-kunsens tieghu ghall-qsim tad-dejn
favur ta’ wiehed mid-debituri, ma jitlifx il-jedd tieghu ta’ l-azzjoni
in solidum kontra d-debituri l-ohra ghall-kreditu kollu.
Meta l-kreditur 
jiehu bicca mill-
hlas tad-dejn.
1105.  (1) Il-fatt li l-kreditur jircievi bicca mid-dejn, f’darba
wahda jew izjed, minghand wiehed jew izjed mid-debituri in
solidum ma jfissirx rinunzja ghall-obbligazzjoni in solidum, la
favur id-debitur jew id-debituri li jkunu hallsu l-bicca mid-dejn,
lanqas favur l-ohrajn, ghalkemm il-kreditur, meta rcieva dik il-
bicca, ma jkunx zamm espressament il-jedd ghall-azzjoni tieghu in
solidum jew il-jeddijiet tieghu in generali.
(2) Dan ighodd ukoll meta l-kreditur jaghmel xi talba
gudizzjarja kontra wiehed jew izjed mill-kondebituri ghal bicca
mid-dejn.
(3) Lanqas jinghadd li hemm rinunzja, ghalkemm is-somma
mehuda b’akkont jew mitluba tkun daqs is-sehem tad-dejn li ghalih
id-debitur li jkun hallas, jew li kontra tieghu tkun saret it-talba
ghall-hlas, huwa obbligat bejnu u 1-kondebituri l-ohra.
Id-debituri 
bejniethom huma 
obbligati kull 
wiehed ghal 
sehmu.
1106.  L-obbligazzjoni tad-debituri in solidum lejn il-kreditur,
tinqasam ipso jure bejn id-debituri li, bejniethom, huma obbligati
kull wiehed ghal sehmu biss.
Il-kondebitur li 
hallas id-dejn jista’ 
jitlob minghand 
kull wiehed mid-
debituri l-ohra s-
sehem tieghu biss.
1107.  (1) Il-kondebitur li jhallas id-dejn in solidum kollu, ma
jistax jitlob minghand l-ohrajn hlief is-sehem ta’ kull wiehed
minnhom bl-imghax minn dak in-nhar tal-hlas, allavolja jkun
hemm cessjoni ta’ jeddijiet.
(2) Jekk wiehed mid-debituri l-ohra ma jkunx solvibbli, it-telf
li ggib dik l-insolvenza jitqassam bejn id-debituri l-ohra kollha
solvibbli, kompriz il-wiehed li jkun ghamel il-hlas, kull wiehed
skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
Jekk il-kreditur 
jehles wiehed mill-
kondebituri mill-
obbligazzjoni 
solidali tieghu.
1108.  Jekk il-kreditur ikun irrinunzja ghall-azzjoni in solidum
lejn xi wiehed mid-debituri, u xi wiehed jew izjed mid-debituri l-
ohra isir mhux solvibbli, is-sehem ta’ dawk li ma jkunux solvibbli
jigi mqassam bejn id-debituri kollha, fosthom ukoll dawk illi jkunu
gew qabel mill-kreditur mehlusa mill-obbligazzjoni solidali, kull
wiehed skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        199
Meta ma’ l-oggett 
ta’ l-obbligazzjoni 
solidali jkollu 
x’jaqsam wiehed 
mill-kondebituri 
biss.
1109.  Jekk fil-haga li ghaliha gie maghmul id-dejn in solidum
ma jkollux x’ jaqsam hlief wiehed mill-kondebituri, dak hu
obbligat ghad-dejn kollu lejn il-kondebituri l-ohra, u dawn, rigward
dak il-kondebitur, jitqiesu biss bhala garanti.
§  V. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET DIVIZIBBLI U INDIVIZIBBLI
Obbligazzjoni 
divizibbli.
1110.  L-obbligazzjoni hija divizibbli jew indivizibbli, skond
jekk il-haga jew il-fatt illi jkunu l-oggett ta’ l-obbligazzjoni nfisha,
ikunux kapaci jew le illi jsir taghhom qsim materjali jew
intellettwali.
Obbligazzjoni 
indivizibbli.
1111.  L-obbligazzjoni hija indivizibbli jekk, ghalkemm il-haga
jew il-fatt illi jkunu l-oggett taghha minnhom infishom jinqasmu,
il-mod li bih dik il-haga jew dak il-fatt kienu tqiesu fl-
obbligazzjoni ma jkunx jippermetti li l-esekuzzjoni ssir in parti.
Il-fatt li 
obbligazzjoni tkun 
in solidum ma 
ggibx li hija tkun 
ukoll indivizibbli.
1112. L-obbligazzjoni ma titqiesx li hija indivizibbli minhabba
biss li tkun obbligazzjoni in solidum.
FUQ L-OBLIGAZZJONIJIET DIVIZIBBLI
Kif tigi esegwita 
bejn il-kreditur u d-
debitur 
obbligazzjoni 
divizibbli. 
1113.  (1) L-obbligazzjoni, ghalkemm tkun li tista’ tinqasam,
ghandha tigi esegwita, bejn il-kreditur u d-debitur, bhallikieku
kienet indivizibbli.
(2) Il-qsim ta’ dik l-obbligazzjoni jista’ jsir biss bejn il-
werrieta taghhom, illi ma jistghux jitolbu d-dejn, jew ma jkunux
obbligati jhallsuh, hlief fl-ishma li jmissu lilhom, jew fl-ishma li
ghalihom huma obbligati, bhala li jidhru flok il-kreditur jew id-
debitur.
Meta r-regola ta’ 
qsim ta’ 
obbligazzjoni ma 
tghoddx ghall-
werrieta tad-
debitur.
1114.  (1) Ir-regola ta’ qsim ta’ obbligazzjoni bejn il-werrieta
tad-debitur ma tghoddx fil-kazjiet li gejjin:
(a) meta jkollha tinghata haga determinata;
(b) meta, bis-sahha tat-titolu, wiehed mill-werrieta wahdu
jkun inkarigat mill-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni;
(c) meta, mix-xorta jew mill-oggett ta’ l-obbligazzjoni
jew mill-iskop li l-partijiet kellhom fil-kuntratt jidher
illi l-intenzjoni tal-partijiet kienet illi d-dejn ma jistax
jigi mhallas bicca bicca.
(2) Fil-kazijiet imsemmija fis-subartikolu (1)(a) u (b), il-
werriet li jkollu l-pussess tal-haga, jew li jkun wahdu inkarigat
mid-dejn, u, fil-kaz imsemmi fil-paragrafu (c) ta’ dak is-
subartikolu, kull wiehed mill-werrieta, jista’ jigi mharrek dwar
kollox, bla hsara tal-jedd tieghu li jdur kontra l-ohrajn li jkunu
werrieta mieghu.
  200      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET INDIVIZIBBLI
Obbligu ta’ dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien dejn li ma 
jinqasamx.
1115.  (1) Jekk zewg persuni jew izjed ikunu ikkuntrattaw
flimkien dejn li ma jinqasamx, kull wahda minn dawk il-persuni
hija obbligata ghad-dejn kollu, ghalkemm l-obbligazzjoni ma tkunx
in solidum.
(2) Dan ighodd ukoll ghall-werrieta tal-persuna li tkun
ikkuntrattat obbligazzjoni bhal dik.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
kreditur 
f’obbligazzjoni 
indivizibbli.
1116.  (1) Kull wiehed mill-werrieta tal-kreditur jista’ jitlob l-
esekuzzjoni shiha ta’ l-obbligazzjoni indivizibbli.
(2) Ma jistax huwa wahdu jahfer id-dejn kollu, jew jircievi,
minflok il-haga nfisha, il-valur tal-haga.
(3) Jekk wiehed wahdu mill-werrieta ikun hafer id-dejn, jew
ikun ircieva l-valur tal-haga, ebda wiehed mill-werrieta l-ohra ma
jista’ jitlob il-haga li ma tistax tinqasam minghajr ma jiehu qies tas-
sehem tal-werriet li jkun hafer id-dejn jew li jkun ircieva l-valur.
Jedd ta’ wiehed 
mill-werrieta tad-
debitur li jsejjah 
fil-kawza l-
werrieta l-ohra.
1117. Il-werriet tad-debitur meta jkun imharrek ghad-dejn kollu,
jista’ jitlob zmien biex isejjah fil-kawza l-werrieta l-ohra, izda dan
kemm-il darba id-dejn ma jkunx ta’ xorta li ma jistax jigi mhallas
hlief mill-werriet imharrek; f’dan il-kaz hu jista’ jigi kkundannat
wahdu, bla hsara tal-jedd ta’ regress kontra l-werrieta l-ohra.
§  VI. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI KLAWSOLI PENALI
Tifsir ta’ klawsola 
penali.
1118. Il-klawsola penali hija dik li biha wiehed, sabiex jizgura l-
esekuzzjoni ta’ ftehim, jobbliga ruhu ghal xi haga fil-kaz li jonqos
li jesegwih.
Effetti tan-nullita  
ta’ l-obbligazzjoni 
principali u tal-
klawsola penali.
1119.  (1) In-nullita  ta’ l-obbligazzjoni principali ggib maghha
n-nullita  tal-klawsola penali.
(2) In-nullita  tal-klawsola penali ma ggibx maghha n-nullita  ta’
l-obbligazzjoni principali.
Il-penali tghodd 
flok id-danni.
1120.  (1) Il-penali hija l-kumpens tal-hsara li jbati l-kreditur
minhabba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni principali. 
(2) Il-kreditur jista’ jagixxi ghall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni principali minflok ma jitlob il-penali li fiha jkun
waqa’ d-debitur.
(3) Hu ma jistax jitlob il-haga principali u l-penali flimkien,
hlief meta l-penali tkun giet miftiehma ghad-dewmien biss.
Meta wiehed jaqa’ 
fil-penali.
1121.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wiehed m’ghandux
jaghmel xi haga, hu jaqa’ fil-penali hekk kif jikser l-obbligazzjoni. 
(2) Jekk l-obbligazzjoni ma setghetx tigi esegwita hlief f’certu
zmien, id-debitur jaqa’ fil-penali hekk kif jaghlaq dak iz-zmien,
kemm-il darba fil-ftehim ma jkunx gie stabbilit zmien iehor.
(3) F’ kull kaz iehor, id-debitur jaqa’ fil-penali meta jsir hati
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        201
ta’ dewmien, bhal ma jinghad fl-artikolu 1130.
Tibdil jew tnaqqis 
tal-penali.
1122.  (1) Il-qorti ma tistax tnaqqas jew ittaffi l-penali hlief
f’dawn il-kazijiet:
(a) jekk id-debitur ikun esegwixxa parti mill-
obbligazzjoni, u l-kreditur ikun accetta espressament
il-bicca li giet esegwita;
(b) jekk  id-debitur  ikun  esegwixxa  parti  mill-
obbligazzjoni, u l-parti hekk esegwita, meta jitqiesu c-
cirkostanzi partikolari tal-kreditur, tkun bic-car
tiswielu. lzda, f’ dan il-kaz, ebda tnaqqis ta’ penali ma
jista’ jsir, jekk id-debitur, meta ntrabat ghall-penali,
ikun irrinunzja espressament ghal kull tnaqqis jew
jekk il-penali tkun giet miftiehma ghad-dewmien biss.
(2) Meta skond dan l-artikolu l-penali ghandha tigi mnaqqsa,
it-tnaqqis ghandu jsir fil-proporzjon tal-parti ta’ l-obbligazzjoni li
tkun baqghet mhux esegwita.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
indivizibbli.
1123. Meta l-obbligazzjoni principali bi klawsola penali jkollha
bhala oggett haga li ma tistax tinqasam, ikun hemm lok ghall-hlas
tal-penali wkoll jekk jonqos mill-obbligazzjoni wiehed biss mill-
werrieta tad-debitur; u f’ dan il-kaz, il-penali tista’ tintalab jew -
(a) kontra dak li jkun naqas ghas-somma kollha, jew
(b) kontra kull wiehed mill-werrieta ghal sehmu, jew,
b’azzjoni ipotekarja ghas-somma kollha, bla hsara tal-
jedd ta’ regress kontra dak li jkun naqas.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
divizibbli.
1124.  (1) Jekk l-obbligazzjoni principali bi klawsola penali
tkun divizibbli, u wiehed mill-werrieta tad-debitur jikser l-
obbligazzjoni, jaqa’ fil-penali dak il-werriet biss, u ghall-bicca biss
ta’ l-obbligazzjoni principali li ghaliha hu kien obbligat, u ma jkun
hemm jedd ta’ ebda azzjoni kontra dawk li jkunu esegwew l-
obbligazzjoni.
(2) Ir-regola migjuba fis-subartikolu (1) ma tghoddx ghall-
kazijiet li fihom il-klawsola penali tkun giet maghmula sabiex il-
hlas ma jkunx jista’ jsir f’bicca, u wiehed mill-werrieta ma jkunx
halla li l-obbligazzjoni tigi esegwita kollha. F’dan il-kaz, tista’ tigi
mitluba minghand dan il-werriet il-penali kollha, u minghand il-
werrieta l-ohra s-sehem biss taghhom, bla hsara tal-jedd ta’ regress
li dawn ghandhom kontra l-werriet li jkun naqas mill-
obbligazzjoni.
Sub-titolu IV
FUQ L-EFFETTI TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET
Effetti jekk l-
obbligazzjoni ma 
tigix esegwita.
1125. Kull minn jonqos li jesegwixxi obbligazzjoni li huwa jkun
ikkuntratta, hu obbligat ghad-danni.
  202      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Fl-obbligazzjoni li 
taghti haga tidhol l-
obbligazzjoni ta’ 
rfigh u tal-
kunsinna.
1126.  (1) Fl-obbligazzjoni li biha wiehed jintrabat li jaghti haga
tidhol l-obbligazzjoni li jikkunsinna l-haga, u li jikkonservaha sal-
kunsinna.
(2) Jekk id-debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-haga, il-haga
tibqa’ ghar-riskju u periklu tieghu, ghalkemm qabel il-mora kienet
ghar-riskju u periklu tal-kreditur.
Nuqqas ta’ 
esekuzzjoni ta’ 
obbligazzjoni li 
biha wiehed 
jintrabat u jaghmel 
xi haga.
1127. Fil-kaz li ma tigix esegwita obbligazzjoni li biha wiehed
ikun intrabat li jaghmel xi haga, il-kreditur jista’ jigi moghti s-
setgha li jiehu hsieb jesegwiha huwa nnifsu bi spejjez tad-debitur.
Obbligazzjoni li 
biha wiehed 
jintrabat li 
m’ghandux 
jaghmel xi haga.
1128. Jekk l-obbligazzjoni tkun li wiehed m’ ghandux jaghmel
xi haga, id-debitur li jonqos mill-obbligazzjoni hu obbligat ghad-
danni minhabba biss li jkun hekk naqas.
Jeddijiet tal-
kreditur meta 
tinkiser 
obbligazzjoni li 
biha jintrabat li ma 
jaghmilx xi haga.
1129.  Bla hsara tal-jedd tieghu ghad-danni, il-kreditur jista’
jitlob li tigi mnehhija kull haga li tkun saret bi ksur ta’ l-
obbligazzjoni, u jista’ jigi moghti s-setgha li jnehhiha hu stess bi
spejjez tad-debitur.
Meta d-debitur hu 
hati ta’ dewmien.
1130.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wiehed ghandu jaghti jew
jaghmel, u fil-ftehim ikun gie stabbilit zmien, id-debitur jigi
mqieghed in mora bl-eghluq biss ta’ dak iz-zmien, bla hsara, ghal
dawk li huma mghaxijiet imsemmijin fl-artikolu 1141, tad-
disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu.
(2) Jekk fil-ftehim ma jkun gie stabbilit ebda zmien, jew jekk
iz-zmien ikun jaghlaq wara l-mewt tad-debitur, id-debitur jew il-
werriet tieghu ma jigix imqieghed in mora hlief wara li jigi msejjah
b’ att gudizzjarju.
Obbligu ghad-
danni meta jaghlaq 
iz-zmien ta’ l-
obbligazzjoni li 
taghti jew li 
taghmel.
1131.  Id-debitur hu obbligat ukoll ghall-hlas tad-danni jekk il-
haga li hu jkun intrabat li jaghti jew li jaghmel ma setghetx tigi
moghtija jew maghmula hlief f’certu zmien, u hu jkun halla jghaddi
dak iz-zmien.
Id-diligenza li 
wiehed ghandu 
juza fl-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni.
1132.  (1) Bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici
dwar id-depoziti, id-diligenza li wiehed ghandu juza fl-esekuzzjoni
ta’ kull obbligazzjoni, sew jekk din ikollha bi hsieb il-gid biss ta’
wahda mill-partijiet sew jekk tal-parti l-wahda u l-ohra, hija, f’kull
kaz, dik ta’ missier tajjeb tal-familja, kif hemm provdut fl-artikolu
1032.
(2) Izda, din ir-regola ghandha tigi mharsa b’mod izjed jew
anqas sever f’ xi kazijiet imsemmijin f’ dan il-Kodici.
Obbligu ghad-
danni fin-nuqqas 
ta’ esekuzzjoni.
1133.  Id-debitur, ukoll jekk ma jkunx mexa b’mala fidi, jigi
kkundannat ghad-danni, jekk ikun hemm lok, sew minhabba li jkun
naqas ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni kemm ukoll minhabba
d-dewmien fl-esekuzzjoni taghha, kemm-il darba hu ma jippruvax
illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni jew id-dewmien sar minhabba xi
haga barranija li taghha huwa ma kienx htija.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        203
Ebda obbligu jekk 
in-nuqqas ta’ l-
esekuzzjoni kien 
minhabba forza 
magguri.
1134.  Id-debitur mhux obbligat ghad-danni jekk hu ma setax
jaghti jew jaghmel il-haga li obbliga ruhu li jaghti jew li jaghmel,
jew ghamel il-haga li ma kellux jaghmel, minhabba forza magguri
jew minhabba accident.
Id-danni li 
ghandhom jithallsu 
lill-kreditur.
1135. Bla hsara ta’ l-eccezzjonijiet u tat-tibdil kif migjubin hawn
aktar ’il quddiem, id-danni li ghandhom jithallsu lill-kreditur huma,
b’mod generali, ghat-telf li jkun bata’ u l-qligh li jkun gie mtellef.
Id-debitur hu 
obbligat biss ghad-
danni mibsura jew 
li setghu jinbasru.
1136. Id-debitur hu obbligat biss ghal dawk id-danni li basar jew
li wiehed seta’ jobsor fiz-zmien ta’ l-obbligazzjoni, izda dan
kemm-il darba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni ma
jkunx gej minn eghmil tieghu doluz.
Ma jistghux 
jintalbu danni li 
mhumiex 
immedjati u diretti.
1137.  Fil-kaz ukoll illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni jkun gej minn eghmil doluz tad-debitur, fid-danni
dwar it-telf li jkun bata l-kreditur u l-qligh li hu jkun gie mtellef,
ghandhom jidhlu biss dawk id-danni li jkunu l-effett immedjat u
dirett tan-nuqqas ta’ l-obbligazzjoni.
Meta fil-ftehim tigi 
stabbitita s-somma 
li ghandha tithallas 
bhala danni.
1138.  Meta l-ftehim jistabbilixxi illi l-parti li tonqos mill-
esekuzzjoni tieghu ghandha thallas somma determinata bhala
danni, ma tistax tigi moghtija lill-parti l-ohra somma akbar jew
izghar.
Danni li ghandhom 
jithallsu jekk 
obbligazzjoni 
tikkonsisti fi hlas 
ta’ somma ta’ flus. 
Emendat: 
VI.1983.4.
1139.  Bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra tal-ligi dwar il-
garanzija u s-socjeta , jekk l-obbligazzjoni jkollha biss bhala oggett
il-hlas ta’ somma determinata, id-danni li jigu mid-dewmien ta’ l-
esekuzzjoni taghha jkunu jikkonsistu biss fl-imghaxijiet fuq is-
somma li jkollha tinghata meqjusin bit-tmienja fil-mija fis-sena.
L-imghaxijiet 
ghandhom jithallsu 
bla ma hija 
mehtiega prova tat-
telf.
1140.  L-imghaxijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan
ghandhom jithallsu, minghajr ma jkun jinhtieg li l-kreditur jipprova
li bata xi telf.
Minn meta jibdew 
ighaddu l-
imghaxijiet.
1141.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun ta’ xorta kummercjali jew
jekk il-ligi tkun tiddisponi li l-imghaxijiet ghandhom jibdew
ighaddu ipso jure, l-imghaxijiet ghandhom ighaddu minn dak in-
nhar li l-obbligazzjoni kellha tigi esegwita.
(2) F’ kull kaz iehor, l-imghaxijiet ghandhom ighaddu minn
dak in-nhar illi ssir sejha ghall-hlas b’ att gudizzjarju, ghalkemm
fil-ftehim ikun gie stabbilit zmien ghall-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni. 
Imghaxijiet fuq l-
imghaxijiet.
1142.  L-imghaxijiet maghluqa jistghu jaghtu mghaxijiet ohra,
sew bis-sahha tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, minn
dak in-nhar tat-talba gudizzjarja ghaldaqshekk jew bi ftehim li jsir
wara li jaghlqu, basta li, fil-kaz il-wiehed u l-iehor, l-imghaxijiet
ikollhom jinghataw ghal zmien ta’ mhux anqas minn sena.
Actio debitor 
debitoris mei.
1143.  Kull kreditur jista’ biex jithallas ta’ dak li jkollu jiehu,
jezercita l-jeddijiet jew l-azzjonijiet kollha tad-debitur tieghu, barra
minn dawk li huma ghal kollox personali.
  204      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Actio Pauliana.
Kap. 12.
1144.  (1) Kull kreditur jista’ wkoll, f’ismu, jattakka l-atti
maghmula b’qerq mid-debitur bi hsara tal-jeddijiet tieghu, bla
pregudizzju tal-jedd tal-konvenut ghall-eccezzjoni tal-beneficcju
ta’ l-eskussjoni, taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 795 sat-801
tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(2) Jekk dawn l-atti jkunu b’titolu oneruz, il-kreditur ghandu
jipprova li kien hemm qerq min-naha taz-zewg partijiet fil-kuntratt.
(3) Jekk dawn l-atti jkunu b’ titolu gratuwitu, bizzejjed li l-
kreditur jipprova li kien hemm qerq min-naha tad-debitur.
(4) L-azzjoni li tmiss lill-kredituri taht dan l-artikolu ma tistax
tigi ezercitata kontra minuri, hlief sas-somma li minnha dawn ikunu
kisbu qligh, bla hsara tal-jedd ta’ kull azzjoni ohra li tista’ tmiss
lill-kredituri kontra t-tutur li jkun ha sehem fil-qerq.
Sub-titolu V
FUQ IL-MOD LI BIH JISPICCAW L-OBBLIGAZZJONIJIET
Kif jispiccaw 
obbligazzjonijiet.
1145. Barra mill-effetti tal-kondizzjoni rizoluttiva, u mill-effetti
tal-preskrizzjoni, l-obbligazzjonijiet jispiccaw:
(a) bil-hlas;
(b) bin-novazzjoni;
(c) bil-mahfra tad-dejn;
(d) bit-tpacija;
(e) bil-konfuzjoni;
(f) bit-telfa tal-haga;
(g) bir-rexxissjoni.
§ I.  FUQ IL-HLAS
FUQ IL-HLAS IN GENERALI
Tifsir ta’ hlas. 1146.  Hlas ifisser l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni sew jekk l-
oggett ta’ l-obbligazzjoni jkun li tinghata xi haga sew jekk ikun li
tigi maghmula xi haga.
Il-hlas jissoponi 
dejn.
1147.  (1) Kull hlas jissoponi dejn, u dak li jithallas bla ma
jkollu jinghata, jista’ jintalab lura.
(2) Izda, ma hemmx jedd ta’ azzjoni ghall-hlas lura jekk dak li
thallas kellu jinghata bis-sahha ta’ obbligazzjoni naturali. 
Minn min jista’ jsir 
il-hlas.
1148.  (1) L-obbligazzjoni tista’ tigi mitmuma bil-hlas maghmul
minn kull persuna li jkollha interess fiha, bhal wiehed li jkun
obbligat flimkien ma’ ohrajn jew garanti.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        205
(2) L-obbligazzjoni tista’ wkoll tigi mitmuma bil-hlas
maghmul minn terza persuna li ma jkollhiex interess fiha, basta li
din il-persuna tagixxi fl-isem u ghall-helsien tad-debitur, jew, jekk
tagixxi fl-isem taghha nfisha, basta li ma tigix imdahhla fil-
jeddijiet tal-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax jirrifjuta hlas 
minn terza 
persuna.
1149.  (1) Il-kreditur ma jistax jirrifjuta hlas li toffri lilu terza
persuna, jekk il-hlas ikun ta’ vantagg ghad-debitur.
(2) Dan ighodd ukoll meta l-oggett ta’ l-obbligazzjoni huwa li
wiehed jaghmel xi haga, basta li, f’dan il-kaz, il-kreditur ma
jkollux interess illi l-obbligazzjoni tigi esegwita mid-debitur
innifsu, u l-esekuzzjoni tigi offerta minn terza persuna fuq talba
tad-debitur.
Meta l-hlas 
jittrasferixxi 
proprjeta  tal-haga.
1150.  (1) Jekk il-hlas ikollu bhala skop li tigi ttrasferita lill-
kreditur il-proprjeta  tal-haga mhallsa, dan il-hlas ma jiswiex jekk
ma jsirx mis-sid ta’ dik il-haga.
(2) Izda, il-hlas ta’ somma ta’ flus, jew ta’ hag‘ohra li tintemm
bl-uzu, ma jistax jintalab lura kontra l-kreditur illi jkun, b’ bona
fidi, temm il-flus jew il-haga, ghalkemm il-hlas ikun gie maghmul
minn wiehed li ma kienx is-sid tal-flus jew tal-haga.
Nullita  ta’ hlas 
maghmul minn 
persuna inkapaci li 
taghmel 
trasferimenti.
1151.  Il-hlas maghmul minn persuna inkapaci li taghmel
trasferimenti, jista’ jigi, fl-interess ta’ dik il-persuna, annullat.
Lil min ghandu jsir 
il-hlas.
1152.  (1) Il-hlas ghandu jsir lill-kreditur, jew lill-persuna li
jkollha minghandu, mill-qorti jew mil-ligi, is-setgha li tircievi l-
hlas.
(2) Il-hlas li jsir lil persuna li ma jkollhiex din is-setgha isir
jiswa jekk il-kreditur iwettqu jew ikun ha gid minnu.
Hlas maghmul 
b’bona fidi lil 
persuna fil-pussess 
tal-kreditu.
1153. Il-hlas maghmul b’ bona fidi lil persuna li tkun fil-pussess
tal-kreditu jiswa, ghalkemm wara l-pussessur ikun tilef b’evizzjoni
dak il-kreditu.
Meta jiswa l-hlas 
maghmul lill-
kreditur inkapaci li 
jircevih.
1154.  Ma jiswiex il-hlas maghmul lill-kreditur jekk dan ma
kienx kapaci li jircevih, hlief jekk id-debitur jipprova illi l-haga
mhallsa marret ghall-vantagg tal-kreditur.
Hlas mid-debitur bi 
ksur ta’ mandat ta’ 
sekwestru, ecc.
1155. Il-hlas maghmul mid-debitur lill-kreditur tieghu bi ksur ta’
mandat ta’ sekwestru, jew ta’ ordni iehor tal-qorti, ma jiswiex
kontra l-persuni li favur taghhom il-mandat jew l-ordni jkun gie
moghti; u dawn il-persuni jistghu, ghall-jeddijiet taghhom, igieghlu
lid-debitur ihallas mill-gdid, bla hsara tal-jedd tieghu ta’ regress
kontra l-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax jigi mgieghel 
jiehu haga li ma 
tkunx dik li 
ghandha tinghata, 
jew li jircievi bicca 
mill-hlas.
1156.  Il-kreditur ma jistax jigi mgieghel jircievi haga li ma
tkunx dik li ghandha tinghata lilu, ghalkemm il-haga offerta tkun
tiswa daqs l-ohra, jew ukoll izjed; jew li jircievi l-hlas ta’ bicca
mid-dejn, ghalkemm dan id-dejn ikun li jista’ jinqasam.
  206      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Kunsinna ta’ haga 
zgura u 
determinata.
1157. Id-debitur ta’ haga zgura u determinata jigi mehlus meta
jaghtiha fl-istat li tkun tinsab fiz-zmien tal-kunsinna, basta li ma
kienx in mora qabel ma jkun gara t-tgharriq taghha, u dan it-
tgharriq ma jkunx gara bi htija tad-debitur jew ta’ dawk li ghalihom
hu jwiegeb.
Kunsinna ta’ haga 
determinata fl-
ispeci taghha biss.
1158. Jekk id-dejn hu ta’ haga determinata fl-ispeci taghha biss,
id-debitur, biex jigi mehlus, mhux obbligat jaghti haga ta’ l-ahjar
kwalita,  izda lanqas ma jista’ jaghti haga ta’ l-aghar kwalita . 
Fejn ghandu jsir il-
hlas.
1159.  (1) Il-hlas ghandu jsir fil-lok miftiehem fil-kuntratt.
(2) Jekk fil-kuntratt ma jkun gie miftiehem ebda lok, u l-haga li
ghandha tinghata hija zgura u determinata, il-hlas ghandu jsir fil-
lok fejn fiz-zmien tal-kuntratt kienet tinsab il-haga li hija l-oggett
tal-hlas.
(3) Jekk il-haga li ghandha tinghata bi hlas hija somma ta’ flus
jew hag’ohra li tista’, minghajr spiza ta’ xejn, tingieb jew
tintbaghat, u sew id-debitur kemm il-kreditur ikunu joqoghdu fl-
istess gzira, il-hlas ghandu jsir fid-dar tal-kreditur.
(4) F’ kull kaz iehor, il-hlas ghandu jsir fejn ikun joqghod bid-
dar id-debitur.
Prezunzjoni ta’ 
hlas f’kaz ta’ kera, 
imghaxijiet jew 
hlasijiet ohra ta’ 
kull tant zmien.
1160. Jekk, f’ kaz ta’ kera, imghaxijiet, jew hlasijiet ohra ta’ kull
tant zmien, ikun jidher minn ricevuti illi d-debitur hallas id-dejn
kull darba li ghalaq ghal tliet darbiet wara xulxin, minghajr ebda
rizerva ghal somom li jkunu ghalqu qabel, dawn is-somom jitqiesu
mhallsin.
Kazijiet ohra li 
fihom id-dejn 
jitqies imhallas.
1161. Hekk ukoll id-dejn jitqies li gie mhallas jekk -
(a) il-partijiet ikunu ghamlu bejniethom kontijiet generali
ta’ dak li l-parti l-wahda kellha taghti lill-ohrajn,
ghall-anqas tliet darbiet wara li jaghlaq id-dejn,
minghajr ma semmew xejn dak id-dejn jew minghajr
ma ghamlu ebda rizerva ghalih; u
(b) it-talba dwar dan id-dejn issir wara l-mewt tad-debitur,
jew wara zmien ta’ mhux anqas minn tliet snin minn
dak in-nhar tar-ricevuta ta’ l-ahhar kont generali.
Meta m’hemmx 
lok ghall-
prezunzjoni.
1162.  F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg
artikoli qabel dan, il-hlas ma jitqiesx li sar jekk ikun hemm
cirkostanzi li minnhom jidher illi mhux probabbli li d-dejn thallas,
jew illi minnhom jidher li kien hemm raguni tajba sabiex dak id-
dejn ma jissemmiex fil-hlas li sar jew fil-kontijiet maghmulin wara
li dak id-dejn ikun ghalaq.
Spejjez tal-hlas. 1163.  (1) L-ispejjez tal-hlas ibatihom id-debitur.
(2) Dak li jhallas id-dejn jista’ jitlob li r-ricevuta, bi spejjez
tieghu, tigi maghmula b’ att pubbliku.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        207
FUQ IL-HLAS B’SURROGA
Meta min ihallas 
jidhol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
1164.  Min ihallas id-dejn ta’ wiehed iehor ma jidholx fil-
jeddijiet tal-kreditur, hlief bis-sahha ta’ konvenzjoni, jew b’
disposizzjoni tal-ligi.
Surroga b’ 
konvenzjoni.
1165.  Min ihallas id-dejn jidhol fil-jeddijiet tal-kreditur, b’
konvenzjoni -
(a) meta l-kreditur idahhal floku l-persuna li minghandha
jiehu l-hlas fil-jeddijiet tieghu kollha kontra d-debitur,
basta li din is-surroga ssir espressament u flimkien
mal-hlas:
(b) meta d-debitur jiehu b’self somma ta’ flus biex ihallas
dejnu, u biex idahhal lil min jisilfu fil-jeddijiet tal-
kreditur:
Izda sabiex din is-surroga tkun tiswa hu mehtieg -
(i) illi s-self u r-ricevuta jsiru b’ att pubbliku.
(ii) illi fl-att tas-self jigi ddikjarat li s-somma giet
mehuda b’ self sabiex jithallas id-dejn, u
(iii) illi fir-ricevuta jigi ddikjarat li l-hlas sar bil-flus
mahruga ghaldaqshekk mill-kreditur il-gdid.
(2) Is-surroga msemmija fis-subartikolu (1)(b) ssir minghajr
ma jkun jinhtieg il-kunsens tal-kreditur.
Meta s-surroga ssir 
ipso jure.
1166. Is-surroga ssir ipso jure favur -
(a) ta’ dak illi hu kreditur huwa stess u jhallas lil kreditur
iehor illi jkollu fuqu jedd ta’ preferenza minhabba
privilegg jew ipoteka;
(b) ta’ dak illi jakkwista immobbli u jhallas il-prezz tieghu
lill-kredituri illi lejhom il-fond kien ipotekat:
(c) ta’ dak li kien obbligat ma’ ohrajn jew ghal ohrajn
ghall-hlas tad-dejn u kellu interess ihallsu;
(d) ta’ kull werriet bil-beneficcju ta’ l-inventarju li, bi
flusu, hallas id-djun tal-wirt.
Is-surroga ghandha 
effett kontra l-
garanti u d-
debituri.
1167.  Is-surroga, sew b’ konvenzjoni kemm bis-sahha tal-ligi,
ghandha effett sew kontra garanti kemm kontra d-debituri; izda ma
hix ta’ hsara ghall-kreditur, jekk dan il-kreditur ikun ircieva bicca
biss mil-hlas; u, f’ dan il-kaz, il-kreditur jista’ jitlob il-bqija li jkun
fadallu jiehu bi preferenza fuq dak li minghandha jkun ha bicca
mill-hlas.
FUQ L-IMPUTAZZJONI TAL-HLAS
Id-debitur ghandu 
jedd jiddikjara ghal 
liema dejn ghandu 
jmur il-hlas.
1168.  (1) Id-debitur li jkollu izjed minn dejn wiehed, ghandu
jedd jiddikjara, fil-waqt tal-hlas, liema huwa d-dejn li jrid ihallas.
  208      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Izda d-debitur ma jistax, minghajr il-kunsens tal-kreditur,
jimputa l-hlas ghal dejn mhux maghluq minflok li ghal dejn
maghluq, fil-kaz li jkun prezunt li z-zmien tad-dejn mhux maghluq
kien gie miftiehem ukoll favur il-kreditur.
(3) Lanqas ma jista’ jimputa l-hlas ghar-renti jew ghall-
imghaxijiet tas-snin ta’ wara minflok li ghar-renti jew imghaxijiet
tas-snin ta’ qabel.
Dejn li jaghti 
mghaxijiet.
1169.  (1) Id-debitur ta’ somma ta’ flus li taghti mghaxijiet ma
jistax, minghajr il-kunsens tal-kreditur, jimputa l-hlas ghall-
kapital, minflok li ghall-imghaxijiet.
(2) Il-hlas ta’ parti mid-dejn maghmul akkont ta’ kapitali u
mghaxijiet, minghajr ma jinghad ghal liema minnhom, imur l-
ewwel ghall-imghaxijiet.
Meta d-debitur 
jaccetta ricevuta 
b’imputazzjoni 
maghmula mill-
kreditur.
1170. Jekk id-debitur, li jkollu izjed minn dejn wiehed, jaccetta
ricevuta li biha l-kreditur jimputa espressament il-hlas ghal wiehed
minn dawn id-djun, ma jistax jitlob li l-hlas imur ghal dejn iehor,
kemm-il darba ma jkunx hemm eghmil doluz jew sorpriza min-naha
tal-kreditur.
Regoli dwar l-
imputazzjoni tal-
hlasijiet.
1171. Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
meta ebda imputazzjoni ma tkun saret fil-waqt tal-hlas, ghandhom
jitharsu r-regoli li gejjin:
(a) il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn mhux ikkontestat
qabel id-dejn ikkontestat;
(b) meta hemm izjed minn dejn wiehed mhux ikkontestat,
il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn illi fiz-zmien tal-
hlas ikun ga maghluq qabel id-djun li jkunu ghad ma
ghalqux, hlief jekk fost dawn id-djun imsemmijin l-
ahhar ikun hemm dejn illi ghalih id-debitur hu suggett
ghall-arrest tal-persuna, f’liema kaz il-hlas ghandu
jitqies li sar fuq dak id-dejn, kemm-il darba z-zmien
ghall-hlas ma kienx gie miftiehem ukoll favur il-
kreditur;
(c) fost id-djun maghluqa, il-hlas ghandu jitqies li sar
ghad-dejn li ghalih id-debitur hu suggett ghall-arrest
tal-persuna, jew, meta ma jkunx hemm dejn ta’ din ix-
xorta, ghal dejn li jaghti mghaxijiet, qabel djun ohra;
(d) il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn imsahhah b’
garanzija qabel dejn iehor mhux hekk imsahhah; u fuq
id-dejn bi privilegg jew b’ipoteka qabel dejn li ma
jkunx bi privilegg jew b’ipoteka;
(e) il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn illi dak illi hallas
kellu jaghti bhala debitur principali jew bhala obbligat
wahdu qabel dejn li kellu jaghti bhala garanti ta’
haddiehor jew bhala debitur in solidum ma’ debituri
ohra;
(f) fil-kazijiet mhux imsemmija espressament fir-regoli
ta’ qabel din, il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn illi,
fiz-zmien tal-hlas, id-debitur kellu l-izjed interess li
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        209
jhallas;
(g) meta d-debitur ma jkollu ebda interess li jhallas dejn
qabel iehor, il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn l-
izjed qadim: u fost id-djun li jkunu saru f’gurnata
wahda, u li ma jaghilqux fi zmien wiehed, jitqies bhala
izjed qadim id-dejn li jaghlaq l-ewwel;
(h) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wahda, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
Regoli dwar l-
imputazzjoni 
f’kazijiet li kreditur 
jithallas bil-prezz 
tal-bejgh tal-haga li 
fuqha jkun hemm 
id-dejn.
1172.  Meta l-kreditur jithallas billi jdahhal il-prezz ta’ haga li
fuqha kellu l-jedd ta’ privilegg jew ta’ ipoteka, u li huwa jkun gieb
ghall-bejgh, jitharsu r-regoli li gejjin:
(a) il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn bi privilegg jew
b’ipoteka qabel djun ohra, ghalkemm id-debitur ikollu
izjed interess li jhallas dawn id-djun l-ohra;
(b) jekk il-haga kienet suggetta ghal dejn bi privilegg u b’
ipoteka, il-hlas ghandu jitqies li sar ghad-dejn bi
privilegg; u jekk il-haga kienet suggetta ghal zewg
djun ipotekarji jew izjed, il-hlas imur fuq id-dejn bl-
ipoteka l-izjed qadima;
(c) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wahda, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
FUQ L-OFFERTA TA’ HLAS U FUQ ID-DEPOZITU
Meta d-debitur 
jista’ jiddepozita s-
somma jew il-haga 
li jkollu jaghti.
Kap. 12.
1173.  (1) Jekk il-kreditur ma jkunx irid jiehu l-hlas, id-debitur,
jew dak li ghandu jedd ihallas, jista’, bi spejjez tal-kreditur,
jiddepozita s-somma jew il-haga li ghandha tinghata bil-mod li
jinghad fil-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(2) Id-depozitu maghmul skond il-ligi jiswa daqs il-hlas u l-
haga ddepozitata tibqa’ ghar-riskju tal-kreditur.
Id-depozitu ghandu 
jsir wara li tigi 
rrifjutata offerta 
valida.
1174.  (1) Id-depozitu m’ghandux l-effetti msemmijin fl-ahhar
artikolu qabel dan jekk il-kreditur ma jkunx qabel irrifjuta offerta
valida.
(2) L-offerta tista’ tkun ukoll bil-fomm.
(3) Il-hlas hekk offert jitqies li gie rrifjutat jekk ma jigix
accettat fi zmien erbat ijiem minn dak in-nhar ta’ l-offerta.
(4) Iz-zmien hu ta’ tmint ijiem, jekk wahda mill-partijiet tkun
toqghod Malta, u l-ohra Ghawdex jew Kemmuna.
Kondizzjonijiet 
biex offerta tkun 
tiswa.
1175. Sabiex l-offerta tkun tiswa, hu mehtieg -
(a) li tigi maghmula lill-kreditur kapaci li jircievi l-hlas,
jew lil min ikollu s-setgha li jircievi ghalih; 
(b) li tigi maghmula minn persuna kapaci biex thallas;
(c) li tkun tigbor fiha s-somma kollha li jkollha tinghata
ghall-kapital u ghall-imghaxijiet maghluqa, u ghall-
  210      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
ispejjez likwidi, u somma ohra ghall-ispejjez mhux
likwidi, b’rizerva tal-hlas ta’ kull somma li tkun
tonqos;
(d) li z-zmien, meta miftiehem favur il-kreditur, ikun
ghalaq;
(e) li tkun sehhet il-kondizzjoni li tahtha jkun sar id-dejn;
(f) li l-offerta tkun saret fil-lok li skond il-ftehim, jew,
jekk ma jkunx hemm ftehim, skond il-ligi, il-hlas
ghandu jsir.
Meta d-depozitu 
jista’ jittiehed lura.
1176.  (1) Id-depozitu, sakemm ma jigix accettat mill-kreditur,
jista’ jigi mehud lura mid-debitur, kemm-il darba ma jkunx gie
ssekwestrat mill-kreditur stess jew minn haddiehor.
(2) Jekk id-debitur jiehu lura d-depozitu, il-kondebituri jew il-
garanti ma jigux mehlusa.
Meta d-debitur 
jiehu sentenza li 
tiddikjara validu d-
depozitu.
1177.  Meta d-debitur ikun ha sentenza li tiddikjara validu d-
depozitu, ma jistax izjed, lanqas bil-kunsens tal-kreditur, jiehu lura
d-depozitu bi hsara tal-kondebituri jew tal-garanti.
Meta l-kreditur 
jaghti l-kunsens 
ghat-tehid lura ta’ 
depozitu ddikjarat 
validu.
1178.  Il-kreditur illi jkun ta l-kunsens tieghu sabiex id-debitur
jiehu lura d-depozitu wara li dan ikun gie ddikjarat validu, ma
jistax izjed, ghall-hlas tal-kreditu tieghu, jinqeda b’xi privilegg jew
ipoteka li hu kellu ghal dak il-kreditu; u dan il-kreditur ma jkollux
izjed jedd ta’ ipoteka hlief minn dak in-nhar illi l-att, li bih ikun ta
l-kunsens tieghu sabiex id-depozitu jittiehed lura, jekk ikun att
maghmul bil-formalitajiet mehtiega biex inissel ipoteka u biex jigi
rregistrat fir-Registru Pubbliku, ikun gie hekk irregistrat.
§ II . FUQ IN-NOVAZZJONI
Meta hemm 
novazzjoni.
1179. Hemm novazzjoni -
(a) meta d-debitur jaghmel mal-kreditur tieghu dejn gdid,
u dan jigi mqieghed flok il-qadim, illi jispicca; 
(b) meta debitur gdid jigi mqieghed flok il-qadim, illi jigi
mehlus mill-kreditur;
(c) meta, bis-sahha ta’ obbligazzjoni gdida, kreditur gdid
jigi mqieghed flok il-qadim, li lejh id-debitur jigi
mehlus.
Minn min tista’ ssir 
in-novazzjoni.
1180.  (1) ln-novazzjoni tista’ ssir biss bejn persuni kapaci li
jikkontrattaw.
(2) Hija mhix prezunta; l-intenzjoni li ssir ghandha tidher bic-
car.
(3) In-novazzjoni bis-sostituzzjoni ta’ debitur gdid, tista’ ssir
minghajr il-kunsens ta’ l-ewwel debitur.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        211
M’ hemmx 
novazzjoni jekk l-
obbligazzjoni il-
qadima ma tigix 
maqtula.
1181.  (1) Ma hemmx novazzjoni jekk l-obbligazzjoni qadima
ma tigix maqtula, ghalkemm tigi mbiddla.
(2) It-tismija wahidha, maghmula mid-debitur, ta’ persuna li
ghandha thallas minfloku, ma ggibx novazzjoni.
(3) Lanqas ma ggib novazzjoni t-tismija wahidha, maghmula
mill-kreditur, ta’ persuna li ghandha tircievi ghalih.
L-accettazzjoni ta’ 
titoli ghad-dejn ta’ 
qabel ma ggibx 
novazzjoni.
1182.  (1) L-accettazzjoni ta’ biljetti jew titoli negozjabbli ohra
ghal dejn ta’ qabel, ma ggibx novazzjoni, meta ma jidhirx bic-car
minn cirkostanzi ohra li l-hsieb kien li jigi maqtul dak id-dejn ta’
qabel.
(2) Lanqas ma hemm novazzjoni ta’ dejn li fil-bidu kien
kummercjali, minhabba biss li wara jigi maghruf b’att ta’ nutar, u
msahhah b’ipoteka.
Meta delegazzjoni 
ma ggibx 
novazzjoni.
1183. Id-delegazzjoni li biha d-debitur jaghti lill-kreditur tieghu
debitur iehor, illi jintrabat lejn dan il-kreditur, ma ggibx
novazzjoni, jekk il-kreditur ma jkunx iddikjara espressament il-
volonta  tieghu li jehles lid-debitur li jkun ghamel id-delegazzjoni.
Jekk id-delegat isir 
mhux solvibbli.
1184.  Il-kreditur li jehles lid-debitur li jkun ghamel id-
delegazzjoni, ma jistax idur kontra dak id-debitur, kemm-il darba
d-delegat isir mhux solvibbli, hlief jekk il-kreditur fiz-zmien tad-
delegazzjoni, ikun zamm espressament il-jedd ghaldaqshekk, jew
jekk id-delegat kien ga mhux solvibbli jew fallut jew wasal biex
ifalli.
Il-privileggi, ecc., 
tal-kreditu l-qadim 
ma jghaddux fil-
krediti li jitqieghdu 
floku.
1185. Il-privileggi jew l-ipoteki tal-kreditu l-qadim ma jghaddux
fil-kreditu li jigi mqieghed floku, jekk il-kreditur ma jkunx zamm
espressament il-jedd ghaldaqshekk.
Il-privileggi, ecc., 
ma jghaddux fuq 
il-beni tad-debitur 
il-gdid.
1186.  Meta n-novazzjoni ssir billi jigi mqieghed debitur gdid
minflok l-ewwel debitur, il-privileggi u l-ipoteki li qabel kien
hemm mal-kreditu ma jghaddux fuq il-beni tad-debitur il-gdid.
Novazzjoni bejn 
kreditur u wiehed 
mid-debituri 
solidali.
1187.  Jekk in-novazzjoni ssir bejn il-kreditur u wiehed mid-
debitur in solidum, il-privileggi u l-ipoteki tal-kreditu il-qadim ma
jistghux jinzammu hlief fuq il-beni ta’ dak li jintrabat bid-dejn il-
gdid.
Effetti tan-
novazzjoni.
1188.  (1) In-novazzjoni bejn il-kreditur u wiehed mid-debituri
in solidum tehles lill-kondebituri l-ohra, bla hsara tal-jedd tad-
debitur li jkun intrabat bl-obbligazzjoni l-gdida li jdur kontra l-
kondebituri ghal sehemhom tad-dejn il-qadim li huwa jkun hallas.
(2) In-novazzjoni li ssir favur id-debitur principali tehles lill-
garanti.
(3) Izda, jekk il-kreditur jitlob il-kunsens tal-kondebituri fil-
kaz imsemmi fis-subartikolu (1), jew il-kunsens tal-garanti fil-kaz
imsemmi fis-subartikolu (2), u dawn il-kondebituri jew garanti ma
jaccettawx il-ftehim il-gdid, il-kreditu l-qadim jibqa’ jsehh.
Eccezzjonijiet li d-
debitur delegat 
jista’ jaghti kontra 
l-kreditur il-gdid.
1189.  (1) Id-debitur delegat li jkun accetta d-delegazzjoni ma
jistghax jaghti kontra l-kreditur il-gdid l-eccezzjonijiet li seta’
jaghti kontra l-ewwel kreditur tieghu, bla hsara tal-jedd li jdur
  212      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
kontra dan ta’ l-ahhar.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jghoddux jekk il-
hsieb tal-parti li tkun ghamlet id-delegazzjoni kien li b’din id-
delegazzjoni taghmel donazzjoni lil-parti li favur taghha d-
delegazzjoni tkun saret.
(3) Id-disposizzjonijijet ta’ hawn fuq lanqas ma jghoddu ghall-
eccezzjonijiet li jiddependu mill-kondizzjoni tal-persuna, bhal dik
ta’ minuri, basta li din il-kondizzjoni taghhom kienet tezisti fiz-
zmien li fih id-delegat accetta d-delegazzjoni.
§ III . FUQ IL-MAHFRA TAD-DEJN
Mahfra tad-dejn f’ 
kaz ta’ debituri in 
solidum.
1190.  (1) Il-mahfra jew helsien bi ftehim favur wiehed mid-
debituri in solidum tehles lill-ohrajn kollha, jekk il-kreditur ma
jkunx zamm espressament il-jeddijiet tieghu kontra taghhom.
(2) Jekk il-kreditur ikun zamm dawn il-jeddijiet, hu ma jistax
jitlob il-kreditu hlief bit-tnaqqis tas-sehem mahfur.
Effetti tal-mahfra 
kwantu ghall-
garanti.
1191.  (1) Il-mahfra jew helsien bi ftehim favur id-debitur
principali, tehles lill-garanti.
(2) ll-helsien tal-garanti ma jehlisx lid-debitur principali.
(3) Il-helsien ta’ wiehed mill-garanti ma jehlisx lill-garanti l-
ohra hlief mis-sehem li ghalih setghu jduru kontra l-garanti hekk
mehlus.
Il-kreditur ghandu 
jaqta’ mid-dejn 
kull ma jircievi 
mill-garanti b’ 
helsien tad-dejn.
1192.  Il-hlas li l-kreditur ikun ha minghand il-garanti biex
jehilsu mill-garanzija, jinqata’ mid-dejn, b’helsien tad-debitur
principali tal-garanti l-ohra.
Meta r-radd ta’ l-
iskrittura hu 
maghdud mahfra.
1193.  (1) Ir-radd ta’ l-original ta’ l-iskrittura tal-kreditu, li l-
kreditur jaghmel minn rajh lid-debitur, hija prezunzjoni tal-helsien
mid-dejn, meta ma jigix ippruvat li dan ir-radd sar bi hsieb iehor
minn dak li jehles lid-debitur.
(2) Ir-radd ta’ l-iskrittura hawn fuq imsemmija maghmul lil
wiehed mid-debituri in solidum, ghandu l-istess effett favur il-
kondebituri l-ohra.
Meta f’ ricevuta 
ma jinzammx il-
jedd ghal dejn 
iehor.
1194. In-nuqqas biss ta’ rizerva ta’ dejn fir-ricevuta dwar dejn
iehor, ma hux prezunzjoni tal-mahfra ta’ dak id-dejn.
Radd tar-rahan. 1195. Ir-radd tar-rahan mhux bizzejjed biex johloq prezunzjoni
tal-mahfra tad-dejn.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        213
§ I V. FUQ IT-TPACIJA
Meta u kif issir it-
tpacija.
1196.  (1) Meta tnejn min-nies huma debituri lejn xulxin, issir
bejniethom tpacija.
(2) It-tpacija ssir ipso jure, u wkoll minghajr ma jkunu jafu d-
debituri. Hekk kif ikunu jezistu zewgt idjun fi zmien wiehed,
jinqatlu wiehed bl-iehor sa fejn ikunu ndaqs.
Bejn liema djun 
issir it-tpacija.
1197.  (1) It-tpacija ssir biss bejn zewgt idjun li jkollhom it-
tnejn bhala oggett somma ta’ flus, jew kwantita  determinata ta’
hwejjeg fungibbli ta’ l-istess speci, u li jkunu t-tnejn likwidi u li
jistghu jintalbu.
(2) Id-dejn hu likwidu meta hu cert ukoll f’dik li hija kwantita .
Zmien moghti 
ghall-hlas mhux ta’ 
xkiel ghat-tpacija.
1198.  Iz-zmien ghall-hlas, moghti bil-bona grazzja, mhux ta’
xkiel ghat-tpacija.
Meta ma ssirx 
tpacija.
1199. It-tpacija ssir, tkun xi tkun il-kawza tad-dejn il-wiehed jew
l-iehor, minbarra minn fil-kazijiet li gejjin:
(a) meta jintalab ir-radd ta’ haga li taghha s-sid ikun bata
spoll kontra l-haqq;
(b) meta jintalab ir-radd ta’ depozitu inkella ta’ self ta’ l-
uzu jew kommodat;
(c) meta d-dejn hu ghal manteniment li ma jkunx suggett
ghal sekwestru.
Il-garanti jista’ 
jeccepixxi t-
tpacija.
1200.  (1) Il-garanti jista’ jeccepixxi t-tpacija ta’ dak li l-
kreditur ikollu jaghti lid-debitur principali.
(2) Izda d-debitur principali ma jistax jeccepixxi t-tpacija ta’
dak li l-kreditur ikollu jaghti lill-garanti.
(3) Id-debitur in solidum ma jistax jeccepixxi t-tpacija ta’ dak
li l-kreditur ikollu jaghti lil kondebitur, hlief ghas-sehem ta’ dan il-
kondebitur.
Jekk id-debitur 
jaccetta c-cessjoni 
tal-kreditu.
1201.  (1) Id-debitur li jkun accetta minghajr ebda rizerva u
kondizzjoni c-cessjoni li l-kreditur ikun ghamel tal-jeddijiet tieghu
lil terza persuna, ma jistax jeccepixxi kontra c-cessjonarju t-tpacija
li, qabel l-accettazzjoni tac-cessjoni, seta’ jeccepixxi kontra c-
cedent.
(2) Izda, ic-cessjoni li d-debitur ma jkunx accetta, imma li tkun
giet lilu nnotifikata, mhix ta’ xkiel ghat-tpacija hlief tal-krediti ta’
wara n-notifika.
Jekk ikun hemm 
izjed minn dejn 
wiehed li jista’ 
jitpaca.
1202.  Meta l-istess persuna jkollha izjed minn dejn wiehed li
jista’ jitpaca, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1168, 1169 u 1171
dwar l-imputazzjoni tal-hlas ighoddu ghat-tpacija.
It-tpacija mhix ta’ 
hsara tal-jeddijiet 
ta’ terza persuna.
1203.  (1) It-tpacija ma tistax issir bi hsara tal-jeddijiet li jkunu
gew akkwistati minn terza persuna.
(2) Id-debitur illi jsir kreditur wara li jkun sar sekwestru f’idejh
favur ta’ terza persuna, ma jistax jeccepixxi t-tpacija bi hsara tas-
  214      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
sekwestrant.
Hlas ta’ dejn li 
spicca bi tpacija.
1204.  Kull min ihallas dejn tieghu li, skond il-ligi, spicca bi
tpacija, jekk jagixxi ghall-kreditu li ghalih ma kienx oppona t-
tpacija, ma jistax, bi hsara tat-terzi, jinqeda bil-privileggi, bl-
ipoteki jew garanziji ohra li kienu jsahhu l-kreditu tieghu, hlief
jekk kellu raguni tajba biex ma jkunx jaf bil-kreditu li bih kien
imissu paca d-dejn tieghu.
§  IV. FUQ IL-KONFUZJONI
Meta ssir il-
konfuzjoni.
1205. Meta l-kwalita  ta’ kreditur u ta’ debitur jinghaqdu fl-istess
persuna, tigri ipso jure konfuzjoni illi toqtol id-dejn u l-kreditu.
Il-konfuzjoni tiswa 
lill-garanti.
1206.  (1) Il-konfuzjoni li tigri fil-persuna tad-debitur principali,
tiswa lill-garanti tieghu.
(2) Il-konfuzjoni li tigri fil-persuna tal-garanti ma toqtolx l-
obbligazzjoni principali.
(3) Il-konfuzjoni li tigri fil-persuna ta’ wiehed mid-debituri in
solidum, ma tiswiex lill-kondebituri l-ohra hlief ghas-sehem li
tieghu hu kien debitur.
§  VI. FUQ IT-TELFA TAL-HAGA
Meta l-
obbligazzjoni 
tispicca bit-telf tal-
haga.
1207.  (1) Meta haga certa u determinata, illi kienet l-oggett ta’
l-obbligazzioni, tispicca, jew tigi mqieghda extra commercium, jew
tintilef b’mod li tkun ghal kollox mhix maghrufa l-ezistenza
taghha, l-obbligazzjoni tispicca, kemm-il darba l-haga tkun spiccat
jew giet mahruga mill-kummerc jew intilfet minghajr htija tad-
debitur, u qabel ma dan kien in mora.
(2) Ukoll jekk id-debitur ikun in mora, izda ma kienx ha fuqu
r-riskju tal-kazijiet accidentali, l-obbligazzjoni tispicca kemm-il
darba l-haga kienet tispicca xorta wahda ghand il-kreditur li kieku
kienet giet lilu kkunsinnata.
(3) Id-debitur ghandu jipprova l-kaz accidentali li hu jallega.
(4) Tkun kif tkun spiccat jew intilfet haga misruqa, it-telfa
taghha ma tehlisx lil min seraqha mill-obbligu li jrodd il-valur
taghha.
Cessjoni ta’ l-
azzjoni mid-
debitur lill-
kreditur.
1208. Meta l-haga tispicca jew tigi mqieghda extra commercium
jew tintilef minghajr htija tad-debitur, dan ghandu jcedi lill-
kreditur kull jedd jew azzjoni li jista’ jkollu ghall-hlas tad-danni
dwar dik il-haga.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        215
§ VII.  FUQ IR-REXXISSJONI
Effetti tar-
rexxissjoni.
1209.  (1) Bir-rexxissjoni ta’ kuntratt, jekk il-ligi ma tiddisponix
xort’ohra, il-partijiet jigu mqieghda fl-istat li fih kienu qabel il-
ftehim.
(2) Kull parti ghandha trodd lill-ohra dak li tkun irceviet jew
dahhlet b’effett jew bis-sahha tal-kuntratt.
(3) Dwar il-frottijiet u l-imghaxijiet li jkunu ngabru jew dahlu
sa dak in-nhar tat-talba ghar-rexxissjoni tal-kuntratt, il-qorti tista’,
skond ic-cirkostanzi, tordna li jitpacew b’xulxin.
(4) Meta l-kuntratt jigi rexxiss minhabba eghmil doluz jew
vjolenza, il-parti hatja ta’ dak l-eghmil doluz jew ta’ dik il-vjolenza
ghandha trodd lill-ohra wkoll il-frottijiet li setghu jigu migbura, u
li, bi htija jew bi traskuragni taghha, ma gewx hekk migbura. 
Ir-rexxissjoni 
ghandha effett 
kontra t-terzi.
1210.  (1) Ir-rexxissjoni ghandha effett ukoll kontra t-terzi
pussessuri.
(2) Ir-rexxissjoni thassar kull jedd li jkun gie moghti jew kull
piz li jkun gie maghmul fuq il-haga li, minhabba t-thassir tal-
kuntratt, ghandha tintradd.
Meta r-rexxissjoni 
tintalab dwar bicca 
biss mill-att.
1211.  (1) Jekk att ikun fih zewg taqsimiet jew izjed li ma
jkollhomx x’jaqsmu wahda ma’ l-ohra, tista’ tintalab ir-rexxissjoni
ta’ wahda biss minn dawk it-taqsimiet.
(2) Jekk it-taqsimiet ta’ l-att ikollhom b’xi mod x’jaqsmu
bejniethom, u l-attur jitlob ir-rexxissjoni ta’ taqsima wahda biss, il-
konvenut jista’ jitlob, sew kontra l-attur, sew, fil-kaz li fit-taqsima
mhux imdahhla fit-talba ta’ l-attur ikun hemm persuni ohra
interessati, kontra dawn il-persuni l-ohra, ir-rexxissjoni ta’ l-att
kollu, jew tat-taqsimiet kollha li jkollhom x’jaqsmu bejniethom.
Meta att jista’ jigi 
rexxiss. 
Emendat: 
LVIII.1975.6.
1212.  Kull ftehim li fih tkun nieqsa xi wahda mill-
kondizzjonijiet essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, jew li l-ligi
tiddikjara espressament li hu null, hu suggett ghar-rexxissjoni.
Rexxissjoni 
minhabba lezjoni. 
Emendat: 
LVIII.1975.7.
1213.  Ir-rexxissjoni minhabba lezjoni ma tistax tintalab minn
min hu ta’ l-eta .
Minuri.
rexxissjoni, f’kull xorta ta’ ftehim mhux eccettwat espressament
mil-ligi, u jkun kemm ikun l-ammont tal-lezjoni, basta li ma jkunx
zghir hafna.
(2) Izda, lanqas il-minuri ma jista’ jitlob ir-rexxissjoni
minhabba lezjoni, meta din il-lezjoni tkun gejja minn xi haga
accidentali u mhux mibsura.
Kazijiet ohra ta’ 
lezjoni f’kaz ta’ 
minuri.
1215.  Ir-rexxissjoni minhabba lezjoni tista’ ssir ukoll favur il-
minuri, jekk, ghalkemm ma jinsabx li hu fil-fatt bata telf, jigi
ppruvat li l-ftehim jista’ jdahhlu f’kawzi jew fi spejjez kbar, jew
itellfu xi vantagg li ghalih kellu jedd.
  216      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta l-partijiet li 
jikkuntrattaw huma 
t-tnejn minuri.
1216. Il-minuri jista’ jezercita l-azzjoni ta’ rexxissjoni minhabba
lezjoni, ukoll il-parti l-ohra tkun hija wkoll minuri.
Meta l-minuri 
jiddikjara li hu ta’ 
l-eta .
1217.  (1) Id-dikjarazzjoni wahidha maghmula mill-minuri li hu
ta’ l-eta , ma ttellfux l-azzjoni ta’ rexxissjoni.
(2) Izda, il-minuri ma jistax jattakka l-obbligazzjoni tieghu
minhabba li ma kienx kapaci li jikkuntratta, meta hu jkun inqeda
b’inganni li setghu jgieghlu li wiehed jahseb li hu kien kapaci
jikkuntratta, u jkun, b’dan il-mod, qarraq lill-parti l-ohra. 
Kazijiet li fihom il-
minuri ma jistax 
jitlob ir-rexxissjoni 
hlief meta dan il-
jedd hu moghti lill-
persuna ta’ l-eta . 
Kap. 13.
1218.  Meta l-ftehim huwa tali li ghalih il-minuri, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodici tal-Kummerc, jitqies bhala li hu ta’ l-
eta , jew meta jigi maghmul mill-minuri minhabba s-sengha tieghu,
jew meta l-obbligazzjoni tkun imnissla minn delitt jew kwazi-
delitt, f’dawk il-kazijiet il-minuri ma jistax jitlob ir-rexxissjoni tal-
kuntratt, hlief f’dawk il-kazijiet li fihom jistghu jitolbuha l-persuni
ta’ l-eta , bla hsara, fil-kaz ta’ delitt jew kwazi-delitt, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1035 u 1036.
Kazijiet li fihom il-
minuri jitqiesu li 
huma ta’ l-eta .
1219. Meta l-formalitajiet mehtiega ghal atti tal-minuri jew ta’ l-
interdetti, jew ghal atti li jkollhom x’jaqsmu maghhom dawn il-
minuri jew interdetti, ikunu gew imharsa, jew meta t-tuturi jew
kuraturi jkunu ghamlu atti li ma johorgux barra mill-limiti ta’ l-
amministrazzjoni taghhom, dawn il-minuri jew interdetti jitqiesu,
ghal dawk l-atti, li huma ta’ l-eta  jew mhux interdetti, bla hsara tal-
jedd taghhom li jduru kontra t-tutur jew il-kuratur, jekk ikun hemm
lok ghal dan il-jedd.
Meta l-
obbligazzjoni li 
tikkuntratta tolqot 
il-kaz ta’ delitt jew 
kwazi-delitt. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.67.
1220.  L-obbligazzjonijiet ta’ l-interdett, imnisslin minn delitt
jew kwazi-delitt, mhumiex suggetti ghar-rexxissjoni minhabba li l-
interdett mhuwiex persuna kapaci skond il-ligi li jikkuntratta. 
Kemm ghandhom 
ihallsu lura l-
minuri u l-
interdetti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.68.
1221.  (1) Meta l-minuri jew l-interdetti jistghu jitolbu r-
rexxissjoni ta’ l-obbligazzjonijiet taghhom minhabba li mhumiex
persuni kapaci, ma jistax jintalab lura dak li jkun thallas lilhom
minhabba dawn l-obbligazzjonijiet fiz-zmien li kienu minuri, jew
interdetti, hlief sas-somma li dak il-hlas ikun safa ta’ vantagg
lilhom.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll ghall-
kaz imsemmi fl-artikolu 1216.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
minhabba 
vjolenza, zball, 
ecc. 
Emendat: 
XLVI. 1973.69.
1222.  (1) Meta l-ligi f’xi kaz partikolari ma tistabbilixxix
zmien aqsar, l-azzjoni ghar-rexxissjoni minhabba vjolenza, zball,
eghmil doluz, stat ta’ interdizzjoni, jew nuqqas ta’ eta , taqa’ bil-
preskrizzjoni eghluq sentejn.
(2) Dan ighodd ukoll ghar-rexxissjoni ta’ obbligazzjonijiet
minghajr kawza, jew maghmulin fuq kawza falza.
Minn meta jibda 
ghaddej iz-zmien 
tal-preskrizzjoni.
1223.  (1) Iz-zmien tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmi jibda
jghodd biss, fil-kaz ta’ vjolenza, minn dak in-nhar li l-vjolenza
tispicca, u, fil-kaz ta’ zball, ta’ eghmil doluz, jew ta’ kawza falza,
minn dak in-nhar li jinkixef id-difett.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        217
(2) Fil-kaz ta’ obbligazzjoni minghajr kawza, iz-zmien jibda
jghodd minn dak in-nhar tal-kuntratt.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
f’kazijiet ohra.
1224.  F’kull kaz iehor mhux imsemmi fl-ahhar zewg artikoli
qabel dan, il-jedd ta’ l-azzjoni ta’ rexxissjoni ta’ obbligazzjoni
jaqa’ bil-preskrizzjoni eghluq hames snin minn dak in-nhar li l-
azzjoni tista’ titmexxa, bla ma jittiehed qies ta’ l-istat jew tal-
kondizzjoni tal-persuni li jkollhom jedd ghal din l-azzjoni, bla
hsara ta’ kull disposizzjoni ohra ta’ dan il-Kodici.
Il-jedd ta’ l-azzjoni 
ta’ rexxissjoni 
jghaddi fil-
werrieta.
1225. ll-jedd ta’ l-azzjoni ghar-rexxissjoni jghaddi fil-werrieta:
Izda dawn ma jistghux jezercitaw dan il-jedd hlief fiz-
zmien li kien fadlilhom dawk li minghandhom gejjin il-jeddijiet
taghhom, bla hsara ta’ kull disposizzjoni ohra tal-ligi dwar il-ksur
jew is-sospensjoni tal-preskrizzjoni.
Eccezzjoni ta’ 
nullita .
1226.  (1) L-eccezzjoni ta’ nullita  tista’, f’kull zmien, tigi
moghtija minn dak li jkun imharrek ghall-esekuzzjoni tal-kuntratt,
fil-kazijiet kollha li fihom huwa nnifsu seta’ jagixxi ghar-
rexxissjoni.
(2) Din l-eccezzjoni ma taqax taht il-preskrizzjoni stabbilita fl-
artikoli 1222 u 1224.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
obbligazzjoni.
1227. It-twettiq jew ir-ratifika ta’ obbligazzjoni li kontra taghha
l-ligi taghti l-jedd ghall-azzjoni jew ghall-eccezzjoni ta’ rexxissjoni
minhabba nullita  jew ghal raguni ohra, ikollhom l-effett taghhom
bejn il-partijiet li jikkuntrattaw bla hsara tal-jeddijiet tat-terzi.
Meta t-twettiq jew 
ir-ratifika jgibu 
rinunzja ghall-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni.
1228.  It-twettiq jew ir-ratifika ma jgibux ir-rinunzja ghall-
azzjoni ta’ rexxissjoni, hlief meta jigi ppruvat li min wettaq jew
irratifika kien jaf bid-difett li jaghti jedd ghal dik l-azzjoni. 
It-twettiq jew ir-
ratifika jistghu 
jsiru tacitament.
1229.  Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel
dan, it-twettiq jew ir-ratifika jistghu jsiru tacitament bl-esekuzzjoni
volontarja ta’ l-obbligazzjoni li kontra taghha l-ligi taghti l-azzjoni
ta’ rexxissjoni, jew b’xi att iehor li juri l-intenzjoni li jinghata
effett ghall-obbligazzjoni.
Twettiq jew 
ratifika ta’ att li l-
ligi tannulla 
espressament 
minhabba nuqqas 
ta’ formalita .
1230.  Bla hsara ta’ kull disposizzjoni specjali ohra tal-ligi, it-
twettieq jew ir-ratifika ta’ att li l-ligi espressament tannulla
minhabba nuqqas tal-formalitajiet mehtiega, ma jsewwux dan l-att
meta ma jsirux b’att li jkollu l-formalitajiet kollha mehtiega sabiex
kien ikun jiswa l-att li jigi mwettaq jew ratifikat.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
donazzjoni jew 
disposizzjoni 
testamentarja.
1231.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux ghall-kazijiet ta’ twettiq jew ta’ ratifika ta’ donazzjoni
jew ta’ disposizzjoni testamentarja maghmulin wara l-mewt tad-
donatur jew testatur mill-werrieta tieghu jew minn persuni ohra li l-
jeddijiet taghhom ikunu gejjin mid-donatur jew testatur. F’dan il-
kaz it-twettiq jew ir-ratifika, ghalkemm ikunu gew maghmula
tacitament mill-werrieta jew minn dawk il-persuni l-ohra, igibu r-
rinunzja taghhom ghall-azzjoni jew eccezzjoni ta’ rexxissjoni.
  218      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu VI.
FUQ IL-PROVA TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET U TAT-TMIEM TAGHHOM
Prova ta’ l-
obbligazzjonijiet u 
tat-tmiem 
taghhom. 
Emendat: 
XIV.1913.1.
Kap. 12.
1232.  (1) Meta mhux mehtieg mil-ligi li l-obbligazzjoni jew it-
tmiem taghha jidhru minn att pubbliku jew minn kitba privata, il-
prova ta’ l-obbligazzjoni jew tat-tmiem taghha tista’ ssir b’xhieda
jew f’mezzi ohra maghrufin mill-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
(2) L-att publiku hu dak li jigi maghmul jew ricevut, bil-
formalitajiet mehtiega, minn nutar jew minn ufficjal pubbliku iehor
li jkollu s-setgha skond il-ligi li jaghti fidi pubblika lill-att.
Atti li ghandhom 
isiru b’att pubbliku 
jew b’kitba privata. 
Emendat: 
XIV. 1913.2.
1233.  (1) Bla hsara tal-kazijiet li fihom il-ligi, espressament,
taghmel mehtieg l-att pubbliku, ghandhom isiru b’att pubbliku jew
b’kitba privata, taht piena ta’ nullita  -
(a) il-ftehim li jkun fih weghda ta’ trasferiment jew ta’
akkwist, taht kull titolu li jkun, tal-proprjeta  ta’ beni
immobbli jew ta’ jedd iehor fuq dawk il-beni;
(b) il-weghdiet ta’ self ghall-uzu jew mutuum;
(c) il-garanziji;
(d) it-transazzjoni;
(e) il-kiri ta’ immobbli ghal zmien ta’ izjed minn sentejn
ghal dak li hu bini, jew minn erba’ snin, ghal dak li hu
raba’;
(f) is-socjetajiet civili; u
Kap. 5. (g) ghall-finijiet tal-Ligi dwar il-Weghdiet ta’ Zwieg, kull
weghda, kuntratt jew ftehim hemm imsemmija.
Kap. 12.
(2) Jekk, fil-kaz ta’ kitba privata, il-kitba ma tkunx iffirmata
minn kull wahda mill-partijiet, ghandha tigi awtentikata bhal ma
jinghad fl-artikolu 634 tal-Kodici ta’ Organizazzjoni u Procedura
Civili.
Prezunzjoni tal-
ligi.
1234. Dak li ghandu favur tieghu prezunzjoni stabbilita mil-ligi,
hu mehlus minn kull prova tal-fatt prezunt.
Meta tista’ tingieb 
prova kontra l-
prezunzjoni.
1235.  (1) Ma tista’ tingieb ebda prova kontra l-prezunzjoni
stabbilita mil-ligi f’dawk il-kazijiet biss meta fuq dik il-
prezunzjoni l-ligi tannulla xi atti, jew tichad l-azzjoni jew l-
eccezzjoni, minghajr ma zzomm il-jedd ghall-prova kuntrarja.
(2) F’kull kaz iehor, tista’ tingieb il-prova kontra l-
prezunzjoni, allavolja l-ligi ma zzommx espressament il-jedd ghall-
prova kuntrarja.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        219
Titolu V
FUQ IL-KITBIET TAZ-ZWIEG
Kitba taz-zwieg. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1236.  Hlief ghal dawk li huma l-akkwisti msemmija fis-Sub-
titolu III ta’ dan it-Titolu, il-ligi ma tistabbilixxi ebda socjeta  jew
kommunjoni ta’ beni bejn il-mizzewgin.
L-gharajjes jistghu 
jaghmlu ftehim li 
ma jkunx kontra l-
ghemil xieraq, ecc. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1237.  (1) Izda, l-gharajjes jistghu jaghmlu kull ftehim iehor, li
ma jkunx kontra l-ghemil xieraq, jew kontra r-regoli li jinsabu
f’dan l-artikolu jew fl-artikoli li jigu wara ta’ dan il-Kodici.
(2) Il-mizzewgin jistghu, fi ftehim li jsir qabel iz-zwieg jew
wara, jiftiehmu li l-beni li jinkisbu matul iz-zwieg taghhom jibqghu
separati jew li jkunu regolati b’kommunjoni ta’ residwu taht
amministrazzjoni separata taht is-Sub-titolu ta’ dan it-Titolu, u, bla
hsara ghas-subartikolu (3), ebda socjeta  jew komunjoni ta’ beni ma
tista’, b’mod generali, tkun stabbilita bejn il-mizzewgin hlief kif
imsemmi f’dan l-artikolu jew fl-artikolu 1236.
Kap. 168.
(3) Il-mizzewgin jistghu, minghajr ma jirrikorru ghal qorti, sew
wehedhom jew ma xi hadd iehor, u tkun liema tkun is-sistema li
jirregola l-beni taghhom, jaghmlu socjeta  b’responsabbilta  limitata
taht l-Ordinanza dwar Socjetajiet Kummercjali*; jeddijiet ghall-
votazzjoni li jkunu marbuta ma’ ishma registrati f’isem parti
mizzewga jkunu ezercitati mill-parti li f’isimha l-ishma jkunu
registrati. Il-proprjeta  ta’ l-ishma f’dik is-socjeta  tibqa’ regolata
skond is-sistema li jirregola l-beni tal-mizzewgin.
Certu ftehim ma 
jistax isir. 
Emendat: 
XLVI. 1973.70. 
Sostitwit: 
XXI. I993.77.
1238.  (1) L-gharajjes ma jistghu jaghmlu ebda ftehim fejn
wiehed minnhom ikun stabbilit kap tal-familja, jew ftehim biex
jitnehhew jew jitnaqqsu xi wiehed mill-jeddijiet li jigu mis-setgha
tal-genituri, jew kontra d-disposizzjonijiet tal-ligi dwar l-eta  tal-
minuri, jew kontra xi disposizzjoni tal-ligi li fiha xi projbizzjoni.
(2) Madankollu, xi ftehim illi l-ulied kollha, jew xi whud
minnhom, ghandhom jitrabbew fir-religjon ta’ xi wiehed mill-
mizzewgin ikun validu.
Ebda ftehim ma 
jista’ jsir biex jigi 
mbiddel l-ordni 
skond il-ligi tas-
successjoni.
1239. L-gharajjes ma jistghu jaghmlu ebda ftehim jew rinunzja li
jistghu jbiddlu l-ordni tas-successjoni skond il-ligi, sew dwarhom
infishom fis-successjoni ta’ wliedhom jew dixxendenti taghhom,
kemm dwar uliedhom bejniethom, bla hsara tad-disposizzjonijiet
testamentarji jew tad-donazzjonijiet li jistghu jsiru taht dan il-
Kodici.
Xi weghdiet li 
jistghu jsiru fil-
kitba taz-zwieg. 
Emendat: 
XXl. 1993.78.
1240.  (1) Hija valida l-weghda maghmula f’kitba ta’ zwieg
minn genitur ta’ wiehed mill-gharajjes lil dan il-gharus-
(a) li ma jhallix mill-wirt tieghu lil dan il-gharus sehem
anqas minn dak li kieku jmiss lil dan il-gharus
b’successjoni ab intestato; jew
(b) li ma jnaqqasx dak is-sehem b’donazzjoni favur ta’ tfal
ohra tieghu jew ta’ xi persuni ohra; jew
(c) li ma jaghtix jew ma jhallix, b’donazzjoni jew
*Imhassra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  220      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
b’testment, lil ebda wiehed mit-tfal l-ohra tieghu, izjed
minn dak li jaghti jew li jhalli lil dan il-gharus.
(2) Kull wiehed mill-gharajjes jista’ wkoll jirrinunzja ghas-
successjoni ta’ wiehed mill-genituri tieghu jew axxendent iehor,
minhabba dak li jkun ha minghand dak il-genitur jew axxendent
iehor b’titolu ta’ donazzjoni ghaz-zwieg.
(3) Izda, dik ir-rinunzja ma tiswiex jekk ma ssirx espressament.
Kitba taz-zwieg 
maghmula minn 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.72. 
Sostitiwit: 
XXI. 1993.79.
1241.  Tghodd il-kitba taz-zwieg maghmula minn minuri bil-
kunsens tal-genituri jew tal-genitur li jkun qed jezercita s-setgha
tal-genituri, jew jekk iz-zewg genituri jkunu assenti, mejta,
interdetti jew imgienen, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Interdetti. 1242.  L-awtorizzazzjoni tal-qorti hi dejjem mehtiega sabiex tkun
tiswa l-kitba taz-zwieg ta’ persuna li hija inibita li tikkuntratta.
Tibdil tal-kitba taz-
zwieg qabel iz-
zwieg.
1243.  Huwa null kull tibdil jew kontra-dikjarazzjoni li l-
gharajjes jaghmlu dwar il-kitba taz-zwieg, qabel iz-zwieg,
minghajr il-kunsens tal-partijiet kollha f’dik il-kitba.
Ftehim ta’ wara z-
zwieg. 
Emendat: 
XXX. 1981.9; XXI. 
1993.80.
1244. (1) Wara z-zwieg, ir-ragel u l-mara jistghu, bis-setgha
tal-qorti, ibiddlu l-ftehim tal-kitba taz-zwieg, minghajr hsara tal-
jeddijiet tat-tfal jew ta’ terzi persuni.
(2) Jekk ma tkun saret ebda kitba taz-zwieg qabel iz-zwieg, ir-
ragel u l-mara jistghu wkoll, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti, jaghmlu
kitba taz-zwieg.
(3) Kull ftehim li bil-ligi ma jistax isir qabel iz-zwieg lanqas
ma jista’ jsir wara z-zwieg.
(4) Wara z-zwieg, ir-ragel u l-mara jistghu, minghajr il-htiega
ta’ xi awtorita  tal-qorti, jissostitwixxu b’ipoteka specjali kull
ipoteka generali stabbilita f’xi kitba taz-zwieg.
Il-kitba taz-zwieg 
ghandha ssir b’att 
pubbliku.
1245. Kull kitba ta’ zwieg, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni, ma
jiswewx jekk ma jsirux b’att pubbliku.
L-iskrizzjoni. 1246.  Ebda kitba ta’ zwieg, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni,
m’ghandha ssehh mat-terzi, jekk ma tigix imnizzla fir-Registru
Pubbliku.
In-nutar ghandu 
jaghmel in-noti ta’ 
riferenza.
Kap. 55.
1247.  Fil-kaz ta’ tibdil jew kontro-dikjarazzjoni, in-nutar
ghandu, taht il-pieni msemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili
u l-Arkivji Nutarili, jaghmel in-noti ta’ riferenza bhal fil-kaz ta’ att
li bih jithassar jew jinhall kuntratt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        221
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu I*
ISTITUZZJONIJIET TAD-DOTA U DOTARJU
Tnehhija ta’ l-
istituzzjonijiet.
1248.  L-istituzzjonijiet tad-dota u tad-dotarju huma b’dan
imnehhija.
Imhassar: 
XXI. 1993.81.
§  I. FUQ IL-KOSTITUZZJONI TAD-DOTA
L-artikoli minn 1249 sa 1258 gew imhassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Imhassar: 
XXI. 1993.81.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RAGEL FUQ ID-DOTA
L-artikoli minn 1259 sa 1267 gew imhassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Imhassar: 
XXI. 1993.81.
§  III. FUQ LI D-DOTA MA TISTAX TIGI TTRASFERITA JEW 
OBBLIGATA
L-artikoli minn 1268 sa 1299 gew imhassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Imhassar: 
XXI.1993.81.
§  IV. FUQ IR-RADD TAD-DOTA
L-artikoli minn 1300 sa 1312 gew imhassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu II
FUQ ID-DOTARJU
L-artikoli minn 1313 sa 1315 gew imhassra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
*Ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  222      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
inibiddla bl-Att 
XXI. 1993.82.
Sub-titolu III*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ L-AKKWISTI
Iz-zwieg igib il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti.
1316.  (1) Iz-zwieg li jsir f’Malta igib ipso jure bejn il-
mizzewgin, il-komunjoni ta’ l-akkwisti, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’ohra b’att pubbliku.
(2) Iz-zwieg li jsir barra minn Malta min-nies li, wara jigu
joqoghdu f’Malta, igib ukoll bejniethom il-komunjoni ta’ l-
akkwisti, ghal dawk il-beni li huma jakkwistaw wara li jaslu
f’Malta.
Il-komunjoni ta’ l-
akkwisti tista’ ssir 
wara z-zwieg.
1317.  Il-mizzewgin jistghu wkoll wara z-zwieg, bl-
awtorizzazzjoni tal-qorti, jistabbilixxu l-komunjoni ta’ l-akkwisti
li, bil-kitba taz-zwieg jew b’att iehor kienet giet eskluza, jew
ihassru dik il-komunjoni ta’ l-akkwisti stabbilita b’kuntratt jew bis-
sahha tal-ligi.
Ma jistax ikun 
hemm deroga mid-
disposizzjonijiet.
1318.  Il-mizzewgin ma jistghux jidderogaw mid-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici safejn dawn jirreferu ghall-
komunjoni ta’ l-akkwisti.
Meta tibda u 
tispicca l-
komunjoni.
1319.  Il-jedd ta’ kull parti mizzewga ghall-komunjoni ta’ l-
akkwisti jibda, bla hsara ta’ xi disposizzjoni ohra tal-ligi, minn dak
inhar taz-zwieg u jispicca malli jinhall iz-zwieg.
Beni tal-komunjoni 
ta’ l-akkwisti.
1320. Fil-komunjoni ta’ l-akkwisti jidhlu - 
(a) dak kollu li z-zewg partijiet mizzewga jakkwistaw bix-
xoghol jew bil-hidma taghhom;
(b) il-frottijiet tal-beni tal-partijiet mizzewga, maghduda
l-frottijiet tal-beni tad-dota jew suggetti ghal
fedekommess, sew jekk il-beni kienu ghand ir-ragel
jew il-mara minn qabel iz-zwieg, sew jekk ikunu
missew lil parti minnhom wara b’wirt, b’donazzjoni,
jew b’titolu iehor, basta ma jkunux inghataw jew
thallew bil-kondizzjoni li l-frottijiet taghhom
m’ghandhomx jidhlu fl-akkwisti;
(c) bla hsara ghal xi disposizzjoni ohra tal-Kodici li ma
taqbilx, il-frottijiet ta’ dawk il-beni tat-tfal li huma
suggetti ghall-uzufrutt legali tal-missier jew ta’ l-
omm;
(d) kull beni akkwistati bi flus jew hwejjeg ohra li jkunu
gejjin mill-akkwisti, ukoll jekk l-akkwist ta’ dawk il-
beni ikun sar f’isem parti wahda mill-mizzewgin;
(e) kull beni akkwistati bi flus jew hwejjeg ohra li wahda
mill-partijiet mizzewgin kellha minn qabel iz-zwieg,
jew li, wara z-zwieg, missew lilha b’donazzjoni,
b’wirt, jew b’titolu iehor, ukoll jekk dawk il-beni
jkunu hekk akkwistati f’isem dik il-parti, bla hsara tal-
jedd taghha li tiehu lura l-ispejjez li tkun ghamlet
*Ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        223
ghall-akkwist ta’ dawk il-beni;
(f) rebh bix-xorti li jmiss lil parti wahda jew liz-zewg
mizzewgin, u dak is-sehem ta’ tezor misjub minn parti
minnhom, u li skond il-ligi jmiss lil min isib it-tezor,
sew jekk dik il-parti tkun sabet it-tezor fil-fond taghha,
jew fil-fond tal-parti l-ohra, jew fil-fond ta’ terzi:
Izda dak is-sehem ta’ tezor li jmiss lis-sid tal-
fond jibqa’ kollu ghal dik il-persuna li fil-fond taghha
t-tezor ikun instab. 
Prezunzjoni dwar 
l-akkwisti.
1321.  (1) Il-beni kollha li l-mizzewgin ikollhom jew parti
minnhom ikollha, jitqiesu li jaghmlu parti mill-akkwisti sakemm
ma jkunx ippruvat xort’ohra.
(2) Izda ma jidhlux fl-akkwisti l-beni li messew b’xi titolu lil
wahda mill-partijiet mizzewga qabel iz-zwieg, minkejja li l-beni
setghu gew ghand dik il-parti biss wara z-zwieg.
Amministrazzjoni 
tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti. 
Emendat:
IV.1995.2.
1322.  (1) L-amministrazzjoni ordinarja ta’ l-akkwisti u l-jedd li
wiehed iharrek jew jigi mharrek dwar dik l-amministrazzjoni
ordinarja imissu lil kull wahda mill-partijiet mizzewga.
(2) Il-jedd li jitwettqu l-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja,
u l-jedd li wiehed iharrek jew jigi mharrek dwar dawk l-atti jew li
ssir xi transazzjoni dwar xi atti jkunu li jkunu, imissu liz-zewg
mizzewgin flimkien.
(3) Dawn li gejjin huma l-atti ta’ amministrazzjoni
straordinarja:
(a) atti fejn jeddijiet reali fuq beni immobbli jkunu
akkwistati, mahluqa jew trasferiti;
(b) atti li joholqu jew jolqtu l-ipoteka ta’ beni;
(c) atti fejn ikun hemm qsim ta’ beni;
(d) atti li jaghtu jedd ta’ uzu u, jew, tgawdija ta’ proprjeta
immobbli;
(e) donazzjonijiet barra minn dawk imsemmija fl-artikolu
1753(2)(a);
(f) li tissellef jew tislef flus, barra minn depozitu ta’ flus
f’kont f’bank;
(g) l-akkwist ta’ proprjeta  mobbli jew ta’ xi jedd ta’ uzu
jew tgawdija ta’ xi proprjeta  mobbli jew immobbli li l-
prezz tieghu ma jithallasx mal-konsenja jew qabel:
Izda dan ma japplikax ghal xi dejn maghmul
ghall-htigiet tal-familja skond l-artikolu 1327(c), jew
ghall-kiri ta’ mobbli jew immobbli meta l-prezz tieghu
jkun moderat meta tqabblu mal-kondizzjoni tal-familja
u l-kirja tkun ghal zmien qasir;
(h) il-kuntratt ghal xi garanzija;
(i) l-ghoti ta’ plegg; 
(j) is-shubija b’responsabbilta  mhux limitata f’socjeta
kummercjali, jew is-sottoskrizzjoni ghal xi ishma li ma
  224      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
jkunux imhallsa kollha jew l-akkwist taghhom
f’socjeta  b’ responsabbilta  limitata;
(k) it-trasferiment ta’ negozju kif ukoll it-trasferiment ta’
xi sehem f’socjeta  kummercjali barra minn
kumpannija pubblika;
(l) kull att li johloq privilegg specjali skond l-artikolu
2010(b); u
(m) kull att ta’ rexissjoni ta’ xi att imsemmi fil-paragrafi
(a) u (c), u kull att ta’ dikjarazzjoni maghmula inter
vivos li permezz taghha jigi rikonoxxut jew rinunzjat
xi jedd fuq beni immobbli.
(4) Kull flus depozitati f’bank ghall-kreditu ta’ persuna
mizzewga jistghu jkunu rtirati biss minn dik il-persuna minghajr
ma l-bank joqghod jara jekk dawk il-flus humiex tal-komunjoni ta’
l-akkwisti jew le.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ghandhom jibqghu
japplikaw ukoll wara li tispicca l-komunjoni ta’ l-akkwisti ghal kull
raguni li tkun u huma minghajr hsara ghal kull dritt ta’ kull wiehed
jew wahda mill-mizzewgin ghas-sehem shih tieghu jew taghha
mill-komunjoni meta l-istess tigi biex tinqasam.
Kap. 12.
(6) Kull wahda mill-partijiet mizzewga tista’, b’att pubbliku
jew b’kitba privata awtentikata skond l-artikolu 634 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili, tahtar lill-parti l-ohra jew lil xi
persuna ohra, bhala l-mandatarju taghha dwar atti ta’
amministrazzjoni straordinarja u transazzjoni.
(7) In-nutar li jippublika att pubbliku kif imsemmi fis-
subartikolu (6), u l-avukat jew in-nutar li jawtentikaw kitba privata
kif imsemmija fl-istess subartikolu, ghandu f’kull kaz iwissi ‘1
parti fiz-zwieg li tkun qed hekk tahtar mandatarju, bl-importanza u
l-konsegwenzi ta’ dik il-hatra, u ghandha fl-att pubbliku jew il-
kitba privata, skond il-kaz, tiddikjara li tkun hekk wissiet lill-parti
fiz-zwieg.
Cahda jew nuqqas 
ta’ kunsens.
1323.  (1) Jekk parti mill-mizzewgin tichad il-kunsens taghha
ghal att ta’ amministrazzjoni straordinarja, il-parti l-ohra tista’
titlob lill-qorti kompetenti ta’ gurisdizzjoni kontenzjuza biex taghti
l-awtorizzazzjoni taghha meta l-att ta’ l-amministrazzjoni
straordinarja jkun mehtieg fl-interessi tal-familja:
Izda l-partijiet jistghu, f’kazijiet bhal dan, jaghzlu li
jadottaw il-proceduri kontemplati fl-artikolu 6A biex twassalhom
ghal ftehim jew biex ikun hemm arbitragg bejniethom.
Kap. 12.
(2) Jekk wahda mill-partijiet tkun barra minn Malta jew jekk
ikun hemm xi impediment iehor dwar wahda mill-partijiet u f’ kull
kaz ma jkunx hemm awtorizzazzjoni b’ att pubbliku jew b’kitba
privata kkonfermata skond l-artikolu 634 tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili, il-parti l-ohra tista’ twettaq
dawk l-atti mehtiega ta’ amministrazzjoni straordinarja ta’ l-
akkwisti li skond il-ligi jkunu jehtiegu l-kunsens taz-zewg partijiet,
u li l-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tista’ taghti l-
awtorizzazzjoni b’ mod specifiku; b’dan li l-qorti ma tistax f’dawn
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        225
il-kazijiet tawtorizza l-atti mehtiega kollha ta’ amministrazzjoni
straordinarja b’ mod generali.
(3) Ir-registrazzjoni mehtiega bl-artikolu 996 jew 2033, skond
il-kaz, dwar xi att li jittrasferixxi l-proprjeta  jew xi jedd reali fuq
proprjeta  immobbli, u kull ipoteka jekk generali jew specjali
ghandhom igibu wkoll isem il-parti l-ohra wkoll daqslikieku l-parti
l-ohra kienet parti fl-atti tat-trasferiment jew fl-ipoteka, u meta dik
ir-registrazzjoni ssir f’isem parti wahda biss mill-mizzewgin, din
ghandha dwar terzi, tapplika biss dwar il-parti li f’isimha tkun
registrata.
Amministrazzjoni 
ta’ kummerc, 
negozju,ecc.
1324.  Atti normali ta’ gestjoni ta’ kummerc, negozju jew
professjoni li jkunu qed jigu ezercitati minn parti wahda biss mill-
mizzewgin, ikunu vestiti biss f’dik il-parti li fil-fatt tkun qed
tezercita dak il-kummerc, negozju jew professjoni anke fejn dawk
l-atti kieku ma kenux maghmula in relazzjoni ma’ dik is-sengha,
negozju jew professjoni kienu jikkostitwixxu amministrazzjoni
straordinarja.
Eskluzjoni ta’ parti 
mill-
amministrazzjoni 
tal-komunjoni.
1325.  (1) Il-qorti kompetenti ta’ gurisdizzjoni kontenzjuza
tista’ fuq talba ta’ parti fiz-zwieg tordna li l-parti l-ohra tkun
eskluza jew b’mod generali jew limitat ghal ghanijiet jew atti
partikolari, mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti,
meta l-parti l-ahhar imsemmija -
(a) ma jkollhiex hila tamministra; jew
(b) tkun amministrat hazin il-komunjoni;
u f’ kull kaz bhal dan l-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti tghaddi, sal-limiti ta’ l-eskluzjoni ta’ dik il-parti, ghand il-
parti li ma tkunx hekk eskluza.
(2) Il-parti li tkun giet hekk eskluza mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti tista’, jekk ma jkunux ghadhom jezistu r-ragunijiet li
ghalihom giet eskluza, titlob lill-qorti sabiex tirreintegraha fl-
amministrazzjoni.
Kap. 56.
(3) Kull ordni maghmul skond dan l-artikolu ghandu jkun
notifikat fi zmien erbgha u ghoxrin siegha mir-registratur lid-
Direttur tar-Registru Pubbliku li ghandu jzomm dan f’registru
specjali li jzomm indici ghalih. Dawk l-ordnijiet ghandu jkun fihom
il-partikolaritajiet kollha taz-zewg mizzewgin kif mehtiega ghal
noti ta’ iskrizzjoni taht l-Att dwar ir-Registru Pubbliku u ghandhom
jibdew isehhu, dwar terzi, minn dik ir-registrazzjoni.
(4) Bla hsara ghal kull ordni maghmul skond is-subartikolu (1),
fil-kaz ta’ interdizzjoni jew inkapacitazzjoni ta’ wahda mill-
partijiet mizzewga u sakemm tispicca dik l-interdizzjoni jew
inkapacitazzjoni, dik il-parti tkun eskluza mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti u f’kull kaz bhal dan l-amministrazzjoni ta’ l-akkwisti
tkun vestita biss fil-parti li ma tkunx hekk eskluza.
Atti mwettqa 
minghajr il-
kunsens mehtieg.
1326.  (1) Atti li jehtieg l-kunsens taz-zewg partijiet mizzewga
izda li jitwettqu minn parti wahda minghajr il-kunsens tal-parti l-
ohra jistghu jkunu annullati fuq it-talba tal-parti l-ahhar imsemmija
meta dawk l-atti jkunu dwar it-trasferiment jew il-holqien ta’ jedd
reali jew personali fuq proprjeta  immobbli; u meta dawk l-atti
  226      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
jkunu dwar proprjeta  mobbli dawn jistghu jkunu annullati biss meta
l-jeddijiet fuqhom ikunu nghataw b’titolu gratuwitu.
(2) Kull azzjoni ghal annullament tista’ tittiehed biss mill-parti
li kien mehtieg il-kunsens taghha u fiz-zmien perentorju ta’ tlett
snin - 
(a) mid-data minn meta dik il-parti saret taf bl-att, jew
(b) mid-data tar-registrazzjoni, meta dak l-att jehtieg
registrazzjoni, jew
(c) mid-data li tintemm il-komunjoni ta’ l-akkwisti, 
skond liema tkun l-ewwel data.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-jedd
moghti bis-subartikolu (1) lil parti li titlob annullament ta’ att
jispicca malli jaghlqu tliet xhur mill-jum li fih ikun notifikat l-att
lil dik il-parti bil-mezz ta’ att gudizzjarju, kemm-il darba dik il-
parti ma tkunx bdiet azzjoni ghal dak l-annullament.
(4) Il-parti li ma tkunx bdiet l-azzjoni ghal annullament fiz-
zmien stabbilit u li ma tkunx irratifikat l-att espressament jew
tacitament, b’danakollu tkun tista’ tiehu azzjoni biex iggieghel lill-
parti l-ohra tirreintegra l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew, meta dan
ma jkunx jista’ jsir, taghmel tajjeb ghad-danni li jkunu ggarbu.
(5) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
meta f’xi att li jkun jehtieg il-kunsens tal-parti l-ohra u li jkun dwar
mobbli, parti tagixxi wahedha, il-parti l-ohra ma tkunx tista’ titlob
annullament ta’ l-att; meta izda, il-parti l-ohra ma tkunx ratifikat
dak l-att, espressament jew tacitament, dik il-parti tkun tista’ tiehu
azzjoni biex iggieghel lill-parti li tkun agixxit wahedha tirreintegra
l-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew meta dan ma jkunx jista’ jsir,
taghmel tajjeb ghad-danni li jkunu ggarbu.
(6) Id-disposizzionijiet ta’ dan l-artikolu jkunu bla hsara ghal
kull jedd li parti mizzewga ghandha taht dan il-Kodici jew xi ligi
ohra.
Djun li jmorru fuq 
il-komunjoni.
1327. Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1329 il-beni
li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti jbatu biss id-djun li
gejjin:
(a) il-pizijiet u l-obbligi marbutin mal-beni skond l-att li
bihom ikunu akkwistati;
(b) l-ispejjez u l-obbligi li jkunu saru ghall-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti, hlief dawk l-ispejjez li
jsiru b’atti li jehtiegu l-kunsens taz-zewg partijiet
mizzewga izda li jsiru minn parti wahda minghajr il-
kunsens tal-parti l-ohra;
(c) l-ispejjez u l-obbligi, ukoll jekk isiru separatament,
ghall-htigiet tal-familja maghduda dawk ghall-
edukazzjoni u t-trobbija ta’ l-ulied;
(d) kull obbligu li jintrabtu ghalih flimkien iz-zewg
mizzewgin;
(e) djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji tal-
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        227
beni ta’ xi wahda mill-partijiet fiz-zwieg, li l-utili
taghha huma maghdudin fl-akkwisti;
(f) kull dejn jew indennizz dovut bhala rimedju civili
minn xi wahda mill-partijiet fiz-zwieg meta dak l-
indennizz ma jkunx dovut bhala rimedju civili dwar
reat li jkun sar bir-rieda.
Kredituri ta’ parti 
partikolari.
1328.  Kredituri ta’ parti partikolari fiz-zwieg jigu wara l-
kredituri tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kemm-il darba ma jkollhomx
raguni legittima ghal preferenza.
Obbligazzjonijiet li 
jsiru separatament 
minn parti wahda.
1329.  (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan l-
artikolu, il-kredituri ta’ parti fiz-zwieg ghal djun li ma tbatihomx
il-komunjoni ta’ l-akkwisti, sew jekk id-dejn ikun sar qabel iz-
zwieg jew wara, jistghu, meta dawk il-kredituri ma jkunux jistghu
jissodisfaw it-talba taghhom kontra l-beni parafernali ta’ dik il-
parti, jinforzaw it-talba taghhom in subsidium kontra l-beni li jkunu
parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti izda biss sal-valur li dik il-parti
jkollha mill-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(2) Bla hsara ghall-jedd tal-parti mizzewga lid-debitur li jitlob
separazzjoni gudizzjarja tal-beni, il-parti mizzewga lid-debitur ma
jkollhiex jedd topponi ghal att li jinforza kreditu kontra xi beni tad-
debitur jew tal-komunjoni ta’ l-akkwisti hlief meta l-beni li fuqhom
tkun qed issir l-esekuzzjoni jkunu beni parafernali ta’ dik il-parti
mizzewga lid-debitur.
Meta l-beni 
parafernali jkunu 
suggetti ghad-djun 
tal-komunjoni.
1330.  Meta l-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ma jkunux
bizzejjed biex jithallsu d-djun li jkunu piz fuqhom, il-kredituri ta’
dik il-komunjoni jistghu jinforzaw it-talba taghhom in subsidium
kontra l-beni parafernali tal-mizzewgin:
Izda meta -
(a) id-dejn jew indennizz ikun dovut bhala rimedju civili
dwar reat maghmul bir-rieda minn xi wahda mill-
partijiet fiz-zwieg; jew
(b) id-dejn jinholoq mill-ezercizzju ta’ sengha, negozju
jew professjoni kif imsemmi fl-artikolu 1324; 
il-kredituri ma jistghux jinfurzaw it-talba taghhom kontra l-beni
parafernali tal-parti mizzewga li ma tkunx hi li minhabba fiha
nholqot it-talba, izda jistghu f’dawn il-kazijiet jinfurzaw it-talba
taghhom sal-limitu ta’ kull parti li tibqa’ ma tithallasx mill-beni
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kontra l-beni parafernali tal-parti li
minhabba fiha nholqot it-talba.
Hlasijiet u radd 
lura ta’ flus.
1331.  (1) Kull wahda mill-partijiet fiz-zwieg ghandha taghti
lura lill-komunjoni ta’ l-akkwisti kull somma ta’ flus jew il-valur
ta’ kull oggett li parti tista’ tkun hadet mill-akkwisti biex thallas
djun li ma jaqghux taht id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1327,
kemm-il darba ma turix li l-att kien wiehed vantagguz ghall-
komunjoni jew ikun sar biex jinqdew il-htigiet tal-familja.
(2) Kull wahda mill-partijiet fiz-zwieg ghandha jedd li tithallas
lura kull somma ta’ flus jew il-valur ta’ kull oggett li jkunu ttiehdu
mill-beni parafernali taghha meta dawk il-flus ikunu ntefqu jew dak
  228      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
l-oggett ikun intuza dwar dejn jew investiment tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti.
(3) Parti fiz-zwieg li tkun kreditur tal-komunjoni ta’ l-akkwisti
tista’ titlob li tinghata beni tal-komunjoni sal-valur tal-kreditu
taghha. Il-hlas lura mill-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jsir l-
ewwel billi jinghataw flus, imbaghad mobbli u fl-ahharnett
immobbli.
(4) Dan il-hlas lura ghandu jsir meta tispicca l-komunjoni ta’ l-
akkwisti:
Izda l-qorti tista’ tawtorizza li kull hlas lura bhal dan isir,
f’data qabel meta l-interessi tal-familja hekk jehtiegu jew
jippermettu.
Qsim gudizzjarju 
ta’ beni.
1332.  (1) Il-qsim gudizzjarju ta’ beni jista’ jigi dikjarat - 
(a) ma’ l-interdizzjoni jew l-inkapacita  ta’ wahda mill-
partijiet fiz-zwieg; jew
(b) meta s-sitwazzjoni dizordinata ta’ wahda mill-partijiet
fiz-zwieg jew l-imgieba taghha dwar l-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti tipperikola l-interessi
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew tal-familja jew tal-
parti li titlob il-qsim gudizzjarju tal-beni; jew
(c) meta wahda mill-partijiet fiz-zwieg tonqos
sostanzjalment fid-dmir li taghti sehemha ghall-htigiet
tal-familja skond l-artikolu 3; jew
(d) meta wahda mill-partijiet fiz-zwieg tkun giet eskluza
mill-amministrazzjoni skond l-artikolu 1325, jew b’
mod generali jew sostanzjalment.
(2) Il-qsim gudizzjarju ta’ beni jista’ jintalab biss minn wahda
mill-partijiet fiz-zwieg jew mir-rapprezentanti legittimi taghha;
hekk izda li dak il-qsim ma jistax jintalab mill-parti jew mir-
rapprezentanti tal-parti li minhabba fiha jkunu nqalghu r-ragunijiet
ghal qsim gudizzjarju msemmija fis-subartikolu (1)(b) jew (c).
(3) Meta l-qsim gudizzjarju jkun intalab mill-parti eskluza
mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti skond is-
subartikolu (1)(d), il-qorti ghandha, meta l-qsim gudizzjarju jgib
telf finanzjarju lill-parti l-ohra, tordna lill-parti li titlob il-qsim
gudizzjarju li thallas kumpens lill-parti l-ohra ghat-telf li din
setghet garrbet minhabba l-qsim.
(4) Fis-sentenza li tiddikjara l-qsim gudizzjarju ta’ beni, il-
qorti ghandha tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti tispicca mill-jum
li fih is-sentenza bejn il-partijiet tista tkun finali u konkluziva:
Izda l-qorti tista’, bla hsara ghal kull jedd akkwistat minn
terzi, tordna li s-sentenza tibda tghodd qabel id-data li fiha jkun gie
pprezentat l-att tal-kawza li tkun giet deciza.
(5) Il-kredituri ta’ kull wahda mill-partijiet mizzewga jew tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti jistghu jimpunjaw il-qsim dikjarat mill-
qorti, ukoll jekk dan ikun inghata sehh, jekk il-qsim ikun inkiseb
b’qerq tal-jeddijiet taghhom.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        229
(6) Il-qorti tista’, meta fil-fehma taghha c-cirkostanzi hekk
jehtiegu, tordna li l-beni li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti ma jinqasmux qabel ma jghaddi dak iz-zmien, wara li
tispicca l-komunjoni ta’ l-akkwisti, li tista’ tistabbilixxi.
(7) Kull ordni moghti mill-qorti bis-sahha tas-subartikolu (6),
jista’, jekk tinghata raguni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-
qorti.
(8) It-talba ghal qsim gudizzjarju ta’ beni ma twaqqafx xi
azzjoni li tinforza xi dejn tal-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(9) Meta tkun giet ipprezentata talba ghall-qsim ta’ beni,
kreditur ta’ wahda mill-partijiet mizzewga jista’ jibda jew ikompli
procedimenti biex jinforza t-talba tieghu kontra l-beni tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti u f’kull kaz bhal dan il-parti mizzewga
lid-debitur tista’ titlob li nofs ir-rikavat mill-bejgh ta’ kull oggett
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jibqa’ depozitat fil-qorti akkont tas-
sehem fil-komunjoni ta’ l-akkwisti tal-parti mizzewga lid-debitur;
hekk izda li jekk dawk id-depoziti jkunu iktar mis-sehem ta’ dik il-
parti fil-komunjoni ta’ l-akkwisti dik is-somma li tkun depozitata
iktar tibqa’ ghall-kreditu tal-parti debitrici u tista’ tigi sekwestrata
mill-kredituri taghha.
(10) Kull sentenza li tordna qsim gudizzjarju ta’ beni ma
jkollhiex sehh kontra terzi hlief mill-jum li fih dik is-sentenza tkun
registrata fir-Registru Pubbliku.
Qsim tal-
komunjoni.
1333. Il-qsim tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ghandu jsir billi nofs
il-beni u l-passiv tal-komunjoni jinqasmu nofs kull wiehed bejn il-
mizzewgin.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imibiddla bl-Att: 
XXI.1993.82.
Sub-Titolu IV*
FUQ IL-BENI PARAFERNALI
Definizzjoni ta’ 
proprjeta 
parafernali.
1334.  (1) Meta l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni tar-
residwu taht amministrazzjoni separata jkunu jezistu bejn il-
mizzewgin, il-beni kollha li ma jaqghux taht l-artikolu 1320(a) sa
(f) jew ma jkunux dotali huma parafernali. Meta l-beni tal-
mizzewgin ikunu mizmuma bis-sistema ta’ beni separati, il-beni
kollha li m’humiex dotali huma parafernali.
(2) L-amministrazzjoni tal-beni parafernali tkun b’mod
eskluziv f’idejn dik il-parti fiz-zwieg li taghha jkunu l-beni.
(3) Sabiex il-familja jkollha ghajnuna, il-mizzewgin ghandhom
l-ewwel juzaw id-dhul li jinkiseb minn beni komuni qabel id-dhul li
jkun eskluzivament ta’ parti minnhom, u l-ewwel ghandhom juzaw
il-kapitali li jkun parti mill-beni komuni jew mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti qabel il-kapital li jkun eskluzivament ta’ wahda mill-
*Ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  230      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
partijiet.
Meta parti fiz-
zwieg tahtar lill-
parti l-ohra bhala 
agent.
1335.  Meta parti fiz-zwieg tahtar lill-parti l-ohra bhala agent
biex tamministra l-beni parafernali taghha it-tieni parti tkun
responsabbli lejn l-ewwel parti bl-istess mod bhal agent iehor,
b’dan izda li dik il-parti tkun obbligata li taghti kont ta’ l-utili jekk
hekk jinghad espressament fil-mandat.
Meta parti fiz-
zwieg tgawdi beni 
minghajr awtorita  
jew b’awtorita  izda 
minghajr 
kondizzjoni li 
taghti kont ta’ l-
utili.
1336.  (1) Meta parti fiz-zwieg tkun gawdiet il-beni parafernali
tal-parti l-ohra, minghajr awtorita , izda minghajr oppozizzjoni, dik
il-parti jew il-werrieta ta’ dik il-parti, ghandhom, malli jispicca z-
zwieg jew ma’ l-ewwel talba tal-parti li l-beni jkunu proprjeta
taghha, ikunu biss obbligati li jghaddu l-utili ezistenti, u
m’ghandhomx jaghtu kont ta’ l-utili li jkunu ntuzaw sa dak iz-
zmien.
(2) L-istess ghandu japplika meta dik il-parti tkun gawdiet
dawk il-beni b’awtorita  izda minghajr il-kondizzjoni espressa li
taghti kont ta’ l-utili.
Meta parti fiz-
zwieg tgawdi l-
beni minkejja 
oppozizzjoni.
1337. Meta parti fiz-zwieg tkun gawdiet il-beni tal-parti l-ohra
minkejja oppozizzjoni, l-ewwel parti tkun responsabbli ghall-utili
kollha li jkunu jezistu u li jkunu ntuzaw.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att: 
XXI. 1993.82.
Sub-Titolu V*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ RESIDWU TAHT 
AMMINISTRAZZJONI SEPARATA
Komunjoni ta’ 
residwu taht 
amministrazzjoni 
separata.
1338.  (1) Meta gharajjes f’kitba taz-zwieg jistipulaw li l-beni
akkwistati minnhom matul iz-zwieg ghandhom ikunu regolati bis-
sistema ta’ komunjoni ta’ residwu taht amministrazzjoni separata
ghandhom japplikaw id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan is-Sub-
titolu.
(2) Il-beni li jkunu regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu taht amministrazzjoni separata huma l-beni li jaqghu taht l-
artikolu 1320(a) sa (f).
Kif ikunu registrati 
akkwisti.
1339.  (1) Taht is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu taht
amministrazzjoni separata l-akkwisti li jsiru minn kull wahda mill-
partijiet fiz-zwieg matul iz-zwieg taghhom jinzammu u jkunu
amministrati mill-parti li tkun ghamlet dawk l-akkwisti u, bla hsara
ghal-limitazzjonijiet li jinsabu f’dan is-Sub-titolu, ghandhom, dwar
terzi, ikunu trattati minn dik il-parti daqslikieku dik il-parti kienet
is-sid esklussiv taghhom.
(2) Meta taht is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu taht
amministrazzjoni separata beni jinkisbu mill-partijiet fiz-zwieg
flimkien, dawn ikunu amministrati flimkien. Is-sehem ta’ kull parti
f’dawk il-beni tista’ tigi biss trasferita inter vivos bil-kunsens tal-
parti l-ohra, jew, meta dak il-kunsens jinzamm minghajr raguni, bl-
*Ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        231
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja, jew b’bejgh
b’irkant gudizzjarju fuq it-talba tal-kreditur ta’ dik il-parti.
Kif tispicca l-
komunjoni ta’ 
residwu taht 
amministrazzjoni 
separata.
1340.  (1) Il-komunjoni ta’ residwu taht amministrazzjoni
separata ghandha, sakemm ma tintemmx qabel bil-kunsens tal-
partijiet fiz-zwieg b’att pubbliku bl-awtorizzazzjoni tal-qorti,
tispicca max-xoljiment taz-zwieg; taht l-istess cirkostanzi, mutatis
mutandis, li japplikaw ghall-komunjoni ta’ l-akkwisti taht l-
artikolu 1332(1)(b) u (c); u mas-separazzjoni legali tal-mizzewgin.
(2) Is-subartikoli (2), (4), (5), (9) u (10) ta’ l-artikolu 1332
ghandhom japplikaw mutatis mutandis meta x-xoljiment tal-
komunjoni ta’ residwu taht amministrazzjoni separata jkun dikjarat
b’sentenza tal-qorti.
Kif ikun meqjus ir-
residwu.
1341.  (1) Meta tispicca b’liema mod ikun il-komunjoni tar-
residwu taht amministrazzjoni separata, ir-residwu li ghandu
jittiehed kont tieghu minn kull wahda mill-partijiet fiz-zwieg
ghandu jinkludi kull spiza li ssir minn dik il-parti biss fl-interess
taghha mill-beni regolati minn dik il-komunjoni u li jkun f’idejn
dik il-parti, u jkun suggett ghat-tnaqqis ta’ kull ammont imhallas
mill-beni parafernali ta’ dik il-parti ghal djun ta’ dik il-parti dwar
il-beni f’idejn dik il-parti u regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu taht amministrazzjoni separata, kif ukoll il-passiv li jkun
ghadu ma thallasx minn dik il-parti li jkun sar dwar dawk il-beni.
(2) Ghandu jitnaqqas mir-residwu kif stabbilit fis-subartikolu
(1) kull dejn parafernali tal-parti fiz-zwieg li jkun aktar mill-beni
parafernali ta’ dik il-parti.
(3) Dak li jibqa’ bil-mod stabbilit fis-subartikolu (2) ikun,
sakemm mhux debitu, ir-residwu finali ta’ dik il-parti fiz-zwieg.
Jekk ir-rizultat ikun debitu ghandu jitqies li ma jkun hemm ebda
residwu finali ghal dik il-parti.
(4) Meta r-residwu finali ta’ wahda mill-partijiet mizzewga
ikun iktar mir-residwu tal-parti l-ohra, jew meta parti wahda biss
ikollha residwu finali, ghandu jinghata lill-parti bl-inqas residwu
jew minghajr residwu finali, skond il-kaz, daqstant mir-residwu
finali tal-parti bl-akbar residwu finali jew bl-uniku residwu finali li
jkun mehtieg sabiex kull wahda mill-partijiet ikollha sehem indaqs
tal-beni li jifformaw ir-residwu finali taz-zewg partijiet fiz-zwieg.
Meta dejn ma 
jkunx parafernali.
1342.  (1) Ghall-finijiet ta’ l-artikolu 1341(2) kull dejn li
m’huwiex imsemmi hawn taht huwa dejn parafernali:
(a)
bihom ikunu akkwistati;
( ) l-ispejjez u l-obbligi li jkunu saru fl-amministrazzjoni
(c l-ispejjez u l-obbligi wkoll jekk ikunu saru
separatament, ghall-htigiet tal-familja maghduda dawk
(d djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji ta’
beni parafernali tal-parti li l-utili taghhom ikunu
  232      h       
amministrazzjoni separata;
( ) kull dejn jew indennizz dovut bhala rimedju civili
dovut bhala rimedju civili dwar reat li jkun sar bir-
rieda.
1343.   Terzi jistghu biss jezercitaw il-jeddijet taghhom
kontra dik il-parti fiz-zwieg li tkun ghamlet il-kuntratt jew id-dejn
(2 Malli tispicca l-komunjoni ta’ residwu taht
amministrazzjoni separata u wara li jinghata r-residwu finali, il-
sar maghhom qabel ma tkun spiccat il-komunjoni ta’ residwu taht
amministrazzjoni separata, jitolbu   kontra l-parti l-ohra
sa l-ammont, jekk ikun hemm, tal-beni tar-residwu finali tal-parti
Trasferimenti 
gratuwiti.
 (1)
komunjoni ta’ residwu taht amministrazzjoni separata, parti fiz-
zwieg ma tistax tittrasferixxi   xi beni taghha b’titolu
gratuwitu minghajr il-kunsens tal-parti l-ohra.
2) (1) ma japplikax ghal donazzjonijiet ta’ valur
ohra kollha.
( ) Azzjoni ghall-annullament ta’ att ta’ trasferiment b’titolu
mehtieg u fiz-zmien perentorju ta’ tlett snin -
( ) mid-data li fiha dik il-parti saret taf bl-att, jew
b)
registrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispicca l-komunjoni ta’ residwu taht
skond liema tkun l-ewwel data.
Atti maghmulin bi  1345.   Meta parti fiz-zwieg taghmel xi att bil-hsieb li tqarraq
bil-parti l-ohra u ccahhadha mill-jeddijiet kompetenti li jkollha
separata, dik il-parti l-ohra tista’ tezercita l-azzjoni mahsuba fl-
artikolu 1144  daqslikieku kienet kreditur.
jew ghall-werrieta taghha u ma jkunx jista’ jigi ezercitat mill-
kredituri tal-parti.
2)
jaghlqu hames snin -
( ) mid-data li fiha l-parti ssir taf bl-att, jew
b)
registrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispicca l-komunjoni ta’ residwu taht
KODICI CIVILI   KAP. 16.        233
Titolu VI
FUQ IL-BEJGH
FUQ IL-KUNTRATT TA’ BEJGH
ta’ bejgh.
1346. Il-bejgh hu kuntratt li bih wahda mill-partijiet tintrabat li
taghti haga lill-ohra bi prezz li din il-parti l-ohra tintrabat li thallas
Meta l-bejgh hu 
perfett.
  Il-bejgh hu perfett bejn il-partijiet, u, kwantu ghall-
a  tal-haga tghaddi ghand ix-xerrej, malli jsir il-
gietx ikkunsinnata u lanqas ma jkun ghad thallas il-prezz; u minn
dak il-hin il-haga nfisha tibqa’ ghar-riskju u ghall-uzu tax-xerrej.
hwejjeg mobbli, 
ecc.
 (1)
kollha f’salt izda bl-uzin, jew bil-ghadd, jew bil-kejl, il-bejgh mhux
perfett, jigifieri, il-proprjet  ma tghaddix ghax-xerrej u l-hwejjeg
mibjugha jibqghu ghar-riskju tal-bejjiegh, sakemm ma jigux
(2 Izda x-xerrej jista’ jitlob li l-hwejjeg jigu mizuna,
maghduda jew imkejla u kkunsinnati lilu, jew, jekk l-obbligazzjoni
(3 Il-bejjiegh, ukoll, jista’ jgieghel lix-xerrej ghall-
esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, jew, fin-nuqqas, ghall-hlas tad-
(4 Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll meta l-
haga mibjugha tkun immobbli u ma tistax tigi determinata fiz-zgur
Bejgh ta’ kollox 
f’salt.
  Jekk, ghall-kuntrarju, il-hwejjeg ikunu gew mibjugha
ma gewx mizuna, maghduda jew imkejla.
Tifsira ta’ bejgh ta’ 
bil-piz, ecc.
1350. (1) Il-bejgh hu ta’ kollox f’salt, jekk il-hwejjeg jigu
ghadd jew tal-kejl ta’ dawn il-hwejjeg.
( ) Il-bejgh jitqies li sar bl-uzin, bil-ghadd jew bil-kejl, jekk il-
bejgh isir ghall-kwantita
determinat kemm jekk isir ghal bicca biss minn dawk il-hwejjeg.
( ) Il-bejgh jitqies ukoll li sar bl-uzin, bil-ghadd jew bil-kejl,
jew ta’ tant kejl ta’ haga determinata, ghalkemm ghal dak il-ghadd
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
ta’ oggetti jew ghal dawk il-kwantitajiet ta’ haga determinata jkun
Meta ghandu jsir 
assagg jew prova 
1351.   Kwantu ghal dawk il-hwejjeg illi taghhom, skond l-
uzu jew bis-sahha ta’ patt espress, ghandu, qabel ix-xiri, isir l-
approvahom.
( ) Madankollu, dan ma jghoddx meta l-haga li taghha, skond
isir l-assagg jew il-prova, m’ghandhiex tissodisfa l-gost jew il-
fehma tax-xerrej innifsu, izda l-assagg jew il-prova jsiru biss
jekk il-haga hija haga certa, u jkun sar il-ftehim fuq il-prezz, huma
obbligati z-zewg partijiet, izda l-ftehim jitqies li jkun sar taht
jhallas il-prezz taghha jekk jigi ppruvat li din il-haga hija tajba u
kummercjabbli, ghalkemm hu ma jkunx appruvaha.
1352.   Il-prezz ghandu jikkonsisti fi flus.
( ) Madankollu, il-kuntratt jibqa’ ta’ bejgh jekk, mas-somma
in
natura
Kif ghandu jigi 
stabbilit il-prezz.
 (1)
partijiet.
( ) Izda, il-prezz jista’ jithalla fil-gudizzju ta’ persuna wahda
persuna jew xi wahda minn dawn il-persuni ma tkunx trid jew ma
tkunx tista’ tistabbilixxi dan il-prezz, il-bejgh ma jkunx jiswa.
stabbilit minn 
periti.
  ll-prezz jista’ wkoll jithalla fil-gudizzju ta’ perit wiehed
partijiet ma jiftehmux dwar il-perit jew periti li ghandhom jigu
mahtura, il-hatra ssir mill-qorti.
mholli fil-gudizzju 
ta’ zewg persuni 
1355. 
zewg persuni jew izjed, dan il-prezz, jekk il-persuni jkunu izjed
minn tnejn, jigi maghmul fuq il-fehma tal-maggoranza; izda jekk il-
jkunu izjed minn tnejn u ma jkunux jaqblu, b’mod li ma tkunx tista’
tohrog maggoranza ta’ voti, isir kalkolu ta’ wahda ghall-ohra bejn
Prezz tas-suq. 1356. Il-bejgh jista’ jsir bil-prezz tas-suq fi zmien determinat; u
b’dan il-prezz wiehed ghandu jifhem il-prezz mehud wiehed ghall-
ghandu jigi esegwit.
Weghda ta’ bejgh. 
XXVII.1976.2.
1357. (1) Il-weghda ta’ bejgh ta’ haga bi prezz determinat, jew
bhalma jinghad fl-artikoli ta’ qabel dan, ma titqiesx bejgh; izda,
jekk tigi accettata, iggib, f’dak li wieghed, l-obbligu li jaghmel il-
jhallas id-danni lill-accettant.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
(2 L-effett ta’ din il-weghda jispicca meta jaghlaq iz-zmien
miftiehem bejn il-partijiet ghal hekk jew, jekk ma jkun hemm ebda
ikun jista’ jsir, kemm-il darba l-accettant ma jsejjahx lil dak li
wieghed, b’att gudizzjarju pprezentat qabel ma jghaddi z-zmien
darba, fil-kaz li dak li wieghed jonqos li jaghmel hekk, it-talba
b’citazzjoni sabiex titwettaq il-weghda ma tigix ipprezentata fi
Weghda ta’ bejgh 
bi prezz gust.
 Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
Weghda ta’ bejgh 
bil-kapparra.
 Jekk b’weghda ta’ bejgh tkun giet moghtija kapparra, kull
tat il-kapparra billi titlef din il-kappara, u l-parti li tkun ircevietha,
bili trodd darbtejn daqsha, kemm-il darba ma jkunx hemm uzu
moghtija l-kapparra.
Id-disposizzjonijiet 
bejgh, ighoddu 
ghall-weghda ta’ 
1360. 
ghall-weghda ta’ xiri.
Spejjez tal-bejgh.
bejgh, fosthom dawk li jsiru ghall-helsien ta’ immobbli minn
ù   ew pizijiet ohra li
ghalihom l-immobbli jkun suggett, skond id-disposizzjonijiet
Organizzazzjoni u Procedura Civili, ibatihom ix-xerrej.
( ) Is-senserija kif ukoll id-dritt tal-periti jew tal-persuni
iehor mix-xerrej.
Senserija.
l-bejgh hu ta’ immobbli.
Meta l-bejgh jew 
b’att pubbliku.
2) pro persona
nominanda
lnterpretazzjoni ta’ 
pattijiet oskuri.
  Kull patt oskur jew ambigwu ta’ kuntratt, ghandu jigi
interpretazzjoni tal-kuntratti in generali.
Sub-titolu II
ERSUNI L ISTGH IXTRU J W IB GHU
Min jista’ jixtri jew 
ipprojbit mil-ligi.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
Kuntratt ta’ bejgh 
mara.
1366. Il-kuntratt ta’ bejgh bejn ir-ragel u l-mara ma jiswiex,
hlief f’dawn il-kazijiet li gejjin -
a)
somma li jkollha taghtih ghad-dota;
( ) meta l-kawza tal-bejgh jew tac-cessjoni li r-ragel
il-hlas ta’ kreditu jew l-impjieg ta’ flus tax-xerrej jew
tac-cessjonarju:
partijiet mizzewgin flimkien tiehu b’hekk xi vantagg indirett, il-
werrieta tal-parti l-ohra, jew ohrajn li jkollhom interess, jistghu
pro tanto.
beni fuq talba tal-
kredituri tar-ragel 
1367. 
jipprojbixxu lir-ragel u lill-mara li jixtru beni minghand xulxin, ma
jghoddux ghall-kaz ta’ beni mibjughin fl-irkant fuq talba tal-
Persuni ohra li ma 
jistghux jixtru xi 
1368. 
interposti, lil tuturi jew kuraturi, ta’ beni ta’ persuni li jkunu taht it-
tutela jew il-kurazija taghhom, jew lil mandatarji ta’ dawk il-beni li
taht is-setgha tal-qorti.
Bejgh jew cessjoni 
imhallfin jew 
magistrati.
  Il-bejgh jew cessjoni ta’ kawzi jew ta’ jeddijiet jew
persuni interposti, favur ta’ mhallfin jew magistrati, huma wkoll
nulli. 
H EJ EG LI JIS GHU JIN IE U
Hwejjeg li jistghu 
jinbieghu.
 Tista’ tinbiegh kull haga li hi fil-kummerc, kemm-il darba
Hwejjeg futuri. 1371. (1) Il-bejgh ta’ hwejjeg futuri hu bejgh taht kondizzjoni;
ma jkollu ebda effett.
( ) Izda, jekk l-oggett tal-bejgh ikun it-tama ta’ haga futura,
prezz ghalkemm il-haga tibqa’ ghal kollox bla ezistenza.
( ) Fid-dubju, il-bejgh jitqies li sar taht kondizzjoni.
haddiehor. 
Emendat:
1372. 
disposizzjonijiet dwar Il-Monti kwantu ghar-rahan, il-bejgh ta’
haga ta’ haddiehor hu null:
ix-xerrej ma kienx jaf illi l-haga kienet ta’ haddiehor:
Izda wkoll, in-nullit  ta’ dan il-bejgh ma tista’ qatt tigi
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
opposta mill-bejjiegh.
Bejgh ta’ jedd ta’ 
persuna hajja.
1373. Il-bejgh jew cessjoni ta’ jedd ghas-successjoni ta’ persuna
hajja, hu null, ghalkemm din il-persuna tkun tat il-kunsens taghha
Bejgh ta’ jeddijiet 
dwar pensjonijiet, 
ghall-
manteniment.
1374. 
moghtija jew legati mhollija espressament ghall-manteniment, jew
pensjonijiet moghtija mill-Gvern, huma wkoll nulli, bla hsara,
ta’ disposizzjonijiet ohra tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
zmien tal-kuntratt.
1375. (1) Jekk fiz-zmien tal-kuntratt tal-bejgh, il-haga
(2 Jekk mill-haga mibjugha kienet spiccat bicca biss, ix-xerrej
jista’ jaghzel jew li jerga’ lura mill-kuntratt jew li jitlob il-bicca li
Jeddijiet tal-
bejjiegh u tax-
wiehed jew l-iehor 
kien jaf li l-haga 
1376.   Jekk il-bejjiegh kien jaf li l-haga kienet spiccat, ix-
xerrej li ma kienx jaf b’dan, ghandu jedd ghall-hlas tad-danni.
2)
kienet spiccat, ix-xerrej li kien jaf b’dan mhux obbligat ghall-hlas
tal-prezz, imma hu obbligat ghall-hlas tad-danni. Jekk il-prezz ikun
L-artikolu 1426 
ighodd meta l-haga 
fil-kummerc, ecc.
1377. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll ghall-kaz li l-bejgh ma jkunx jiswa minhabba li l-haga ma
Sub-titolu IV
FUQ L-OB LI  T L-B JJ EGH
bejjiegh.
1378. 1l-bejjiegh ghandu fuq kollox zewg obbligi, jigifieri, li
jikkunsinna, u li jiggarantixxi l-haga mibjugha.
 I. FUQ IL-KUNSINNA
immobbli.
Kap. 12.
 Il-kunsinna ta’ immobbli ssir   bil-pubblikazzjoni
tal-kuntratt tal-bejgh, bla hsara, kwantu ghad-dhul fil-pussess ta’
ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Kunsinna ta’ 
hwejjeg jigu mghoddija f’idejn ix-xerrej, jew billi jinghataw f’idejh
l-imfietah tal-lok fejn dawn il-hwejjeg mobbli jkunu qeghdin, jew
ligi, issarraf daqs kieku gew moghtija l-hwejjeg li ghalihom dawk
id-dokumenti jirriferixxu, jew billi l-bejjiegh igieghel li x-xerrej
238      KAP. 16.       KODICI CIVILI
haga.
Kunsinna ta’ 
bil-kunsens biss.
1381. Il-kunsinna ta’ hwejjeg mobbli tista’ ssir ukoll bil-kunsens
biss tal-partijiet -
a)
jew
( ) meta l-bejjiegh, li jkun zamm ghalih it-tgawdija tal-
tax-xerrej; jew
( ) meta l-kunsinna tal-haga mibjugha ma tistax issir fiz-
Izda, fil-kazijiet imsemmijin fil-paragrafi ( ) u  c)
kunsinna ma tistax tkun ta’ hsara ghat-terzi.
Kunsinna ta’ haga  1382. 
minnha x-xerrej bil-kunsens tal-bejjiegh, jew bil-kunsinna tad-
dokumenti, meta l-bejgh hu ta’ jeddijiet li gejjin minn dokumenti li
Spejjez tal-
kunsinna.
 (1)
(2 F’dawn l-ispejjez jidhlu dawk ta’ l-uzin, tal-ghadd jew tal-
kejl tal-haga, meta l-bejgh isir bl-uzin, bil-ghadd jew bil-kejl.
3)
xerrej, meta l-bejgh isir ta’ kollox f’salt u x-xerrej ikun irid jizen,
jghodd jew ikejjel il-haga biex jara jekk hemmx il-kwantit li
kienet giet iddikjarata jew imwieghda.
4)
Il-lok tal-kunsinna. 1384. Il-kunsinna ghandha ssir fil-lok li fih il-haga kienet tinsab
fiz-zmien tal-bejgh.
jaghmilx il-
kunsinna.
  Jekk il-bejjiegh jonqos li jaghmel il-kunsinna, fiz-zmien
mahlul, jew li huwa jigi mqieghed fil-pussess tal-haga mibjugha,
izda dan kemm-il darba d-dewmien ikun gie kkagunat mill-bejjiegh
Responsabbilta 
bejjiegh ghad-
danni.
  Fil-kazijiet kollha, il-bejjiegh ghandu jigi kkundannat
kunsinna tal-haga fiz-zmien miftiehem.
Merkanzija li 
bastiment.
1387. Meta wiehed jobbliga ruhu li jikkunsinna merkanzija li
ghandha tasal fuq bastiment li hu jkun zamm il-jedd li jsemmi fi
milli jwiegeb ghad-danni, jista’ jigi kkundannat li jikkunsinna, fi
zmien li jigi moghti mill-qorti, skond ic-cirkostanzi, merkanzija
a  u kwantit  bhal dik li tkun giet miftiehma.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
Nuqqas tal-
kunsinna ta’ 
ghandha tasal fi 
zmien stabbilit ma’ 
imsemmi fil-
ftehim.
  Dan ighodd ukoll meta persuna tobbliga ruhha li
jkun inghata l-isem fil-ftehim u tonqos li taghmel il-kunsinna fiz-
zmien stabbilit, kemm-il darba hija ma tippruvax li ghamlet dak
zmien stabbilit u li din ma waslitx f’dak iz-zmien minhabba forza
magguri.
kunsinna ta’ 
hwejjeg li 
jinghaddu jew 
jitkejlu.
 Jekk il-bejjiegh ikun obbliga ruhu li jikkunsinna, fi zmien
ma jitqiesx li esegwixxa l-obbligazzjoni tieghu jekk jirrifjuta li
jikkunsinnahom lix-xerrej li jmur biex jircevihom fi zmien li jkun
eghluq taz-zmien stabbilit:
Izda, kemm-il darba l-bejjiegh ikun lest biex jaghmel il-
tal-hwejjeg mibjugha jkun jista’ jibda konvenjentement qabel l-
eghluq taz-zmien miftiehem, ix-xerrej ma jistax, ghalkemm qabel
hsara tal-jedd tieghu ghall-azzjoni tad-danni, taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1385 u 1386.
skond il-kwalita
miftiehma jew 
bhall-kampjun.
  Jekk il-haga li l-bejjiegh igib biex jikkunsinna ma tkunx
a  mwieghda, jew ma tkunx bhall-kampjun li fuqu l-bejgh
danni, jew li jircievi l-haga bi prezz anqas fuq stima ta’ periti.
Il-hlas u l-kunsinna 
kondizzjonijiet li 
jimxu flimkien.
  Il-bejjiegh mhux obbligat jikkunsinna l-haga jekk ix-
xerrej zmien ghall-hlas.
Il-bejjiegh mhux 
kunsinna jekk ix-
xerrej isir mhux 
1392.   Il-bejjiegh lanqas mhu obbligat ghall-kunsinna tal-
haga, ghalkemm ikun ta zmien lix-xerrej ghall-hlas tal-prezz, jekk,
kuntratt kien ta lill-bejjiegh.
( ) Lanqas mhu obbligat ghall-kunsinna jekk, wara l-bejgh, ix-
b’mod li l-bejjiegh ikun fil-periklu li jitlef il-prezz.
( ) Dan ighodd ukoll meta, ghalkemm ix-xerrej kien fi stat ta’
deherx hlief wara l-bejgh u l-bejjiegh ma kienx jaf bih fiz-zmien
tal-bejgh.
4)
obbligat jikkunsinna l-haga, jekk ix-xerrej jaghtih garanzija ghall-
hlas tal-prezz fiz-zmien miftiehem.
ghandha tigi 
kkunsinnata. 
  Il-haga ghandha tigi kkunsinnata fl-istat li kienet tinsab
Il-frottijiet 
maghluqa jew li 
1394.   Minn dak in-nhar tal-bejgh, il-frottijiet kollha jmissu
lix-xerrej.
2)
kollha maghluqa jew li jidhlu qabel ma l-kondizzjoni ssehh, imissu
lill-bejjiegh.
240      KAP. 16.       KODICI CIVILI
. 1395. Il-frottijiet mhux maqtugha jew maqlugha fiz-zmien tal-
bejgh, jew, jekk il-bejgh isir taht kondizzjoni sospensiva, fiz-zmien
mizrugha mill-bejjiegh.
Qbiela ta’ raba’.  (1)
tal-bejgh jew fiz-zmien li l-kondizzjoni ssehh, tmiss ukoll lix-
xerrej. 
2)
sehem tal-kera ghaz-zmien li matulu jkun sar il-bejgh jew il-
kondizzjoni tkun sehhet, jinqasam bejn il-bejjiegh u x-xerrej skond
kondizzjoni u kemm zmien ikun ghadda wara.
Nol tal-vjagg.  Fil-kaz ta’ bejgh ta’ bastiment li jkun jinsab fil-vjagg, in-
Il-haga ghandha 
tigi kkunsinnata bl-
1398. 
kunsinna ta’ l-accessorji u ta’ dak kollu li ghandu jservi ghall-uzu
ta’ dejjem tal-haga nfisha.
a   1399.  a
kollha miftiehma, bla hsara ta’ dak li jinghad xort’ohra fl-artikoli li
Bejgh ad 
.
1400. (1) Jekk il-bejgh ta’ immobbli jsir billi tinghad il-
a  b’tant flus ghal kull tant kejl, il-bejjiegh hu obbligat
a
msemmija fil-kuntratt.
2)
il-bejjiegh ghandu jnaqqas il-prezz skond kemm kejl ikun hemm
anqas.
kwantita
1401. 
qabel dan, il-kwantita
kuntratt, ix-xerrej ghandu jhallas iz-zjieda tal-prezz:
Izda, jekk il-bicca li jkun hemm izjed tkun aktar minn
a  msemmija fil-kuntratt, ix-xerrej
Bejgh mhux ad  1402.  corpus
determinat u limitat, jew sew jekk il-bejgh ikun ta’ fondi maghzulin
il-kejl, inkella jissemma l-ewwel il-corpus
it-tismija tal-kejl ma taghti lok ghal ebda zjieda mal-prezz favur il-
bejjiegh ghaz-zejjed fil-kejl, lanqas ghal ebda tnaqqis ta’ prezz
kejl sewwa u dak imsemmi fil-kuntratt tkun aktar minn wahda minn
ghoxrin, f’izjed jew f’anqas, tal-valur tal-hwejjeg kollha mibjugha
Izda, ma jkunx hemm jedd ghal zjieda jew ghal tnaqqis ta’
prezz, ghalkemm id-differenza tkun aktar minn wahda minn
haga tkun giet mibjugha fl-irkant taht is-setgha tal-qorti jew jekk
tkun giet mibjugha espressament bla garanzija tal-kwantit  jew
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
jekk il-haga tkun giet mibjugha tale quale
ma jkunx sar fl-irkant bil-qorti, ta’ kull rimedju moghti mil-ligi
f’kaz ta’ lezjoni.
zjieda fil-prezz.
1403. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel
dan, ikollha tithallas zjieda fil-prezz ghaz-zejjed fil-kejl, ix-xerrej
fond, li jhallas iz-zjieda tal-prezz, bl-imghaxijiet.
Dmirijiet tal-
xerrej jaghzel li 
jerga’ lura mill-
1404. 
mill-kuntratt, il-bejjiegh ghandu jroddlu, mal-prezz li jkun ircieva,
l-ispejjez tal-kuntratt u kull spiza legittima ohra li jkollha x’taqsam
Bejgh ta’ zewg 
fondi b’kuntratt 
1405. 
gie msemmi kemm hu, ikunu gew mibjugha b’kuntratt wiehed, u bi
prezz wiehed, u jinsab li l-kwantit  ta’ wiehed mill-fondi hija anqas
u dik ta’ l-iehor hija izjed, in-nieqes tal-fond wiehed ghandu
azzjoni ghaz-zjieda jew ghat-tnaqqis tal-prezz tista’ tigi ezercitata
biss skond ir-regoli migjubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
jew it-tnaqqis ta’ 
prezz.
  Fil-kazijiet kollha illi jkun hemm lok ghaz-zjieda jew
ghall-ammont izjed jew anqas li jaqbez iz-zejjed jew in-nieqes li
tippermetti l-ligi.
azzjoni.
1407. (1) L-azzjoni li tmiss lill-bejjiegh ghaz-zjieda tal-prezz, u
mill-kuntratt, tintilef eghluq sentejn minn dak in-nhar tal-kuntratt.
( ) Dan iz-zmien tal-preskrizzjoni jimxi kontra l-assenti, l-
dawn il-persuni jkun gej minn bejjiegh jew xerrej li kontra tieghu l-
mixi taz-zmien tal-preskrizzjoni ma jigix sospiz.
 II. FUQ IL-GARANZIJA
Garanzija.
jidhrux ta’ dik il-haga.
FUQ IL-G RA ZI A TA PUSSESS P IFIKU T L-HAG IBJUGH
prezunta.
1409. Ghalkemm fil-kuntratt tal-bejgh ma tkunx giet miftiehma
l-garanzija, il-bejjiegh ghandu   jaghmel tajjeb lix-xerrej
ghall-evizzjoni li ttellfu l-haga mibjugha, kollha jew bicca minnha,
u li ma jkunux gew imsemmijin fil-kuntratt.
Ftehim specjali.
  242      h       
bejjiegh m’ghandu jkun suggett ghal ebda garanzija.
Obbligazzjoni tal-
jkollux jaghti 
garanzija.
  Ghalkemm ikun gie miftiehem illi l-bejjiegh m’ghandu
ghal dik il-garanzija li jgib b’eghmilu, u kull ftehim kuntrarju ghal
dan ma jiswiex.
evizzjoni l-bejjiegh 
ghandu jrodd il-
1412. 
hemm ebda garanzija, il-bejjiegh, fil-kaz ta’ evizzjoni, hu obbligat
ghar-radd tal-prezz, jekk ma jkunx gie miftiehem espressament il-
Jeddijiet tax-xerrej 
f’kaz ta’ evizzjoni 
hija mwieghda jew 
prezunta.
  Meta l-garanzija tkun giet imwieghda jew ma jkun sar
jitlob minghand il-bejjiegh -
( ) ir-radd tal-prezz;
b)
iroddhom lis-sid li jkun ha lura l-haga;
( ) l-ispejjez kollha gudizzjarji, fosthom dawk li jkun
(d il-hlas tal-hsara, kif ukoll l-ispejjez legittimi tal-
kuntratt u kull hlas legittimu iehor li jkollu x’jaqsam
Valur anqas tal-
haga fiz-zmien ta’ 
1414.   Meta, fiz-zmien ta’ l-evizzjoni, il-haga mibjugha tkun
saret tiswa anqas jew tkun tgharrqet bosta, sew bi traskuragni tax-
ghar-radd tal-prezz kollu.
( ) Izda, jekk ix-xerrej ikun ha utili mit-tgharriq maghmul
somma daqs kemm ikun dak l-utili.
Jekk il-haga ssir  1415. 
tiswa izjed, ukoll jekk dan ma jkunx gara b’eghmil ix-xerrej, il-
bejjiegh ghandu jhallas lix-xerrej is-somma li tkun taqbez il-prezz
Hlas lix-xerrej ta’ 
spejjez.
 (1)
persuna li tkun hadet il-fond lura li thallas lix-xerrej, l-ispejjez
kollha tat-tiswijiet u tal-miljoramenti utili illi x-xerrej ikun ghamel
(2 Jekk il-bejjiegh ikun biegh b’mala fidi l-fond ta’ haddiehor,
hu ghandu jhallas lix-xerrej l-ispejjez kollha, fosthom ukoll dawk
Evizzjoni ta’ bicca 
mill-haga.
 (1)
bicca, meta tinqies mal-haga kollha, tkun ta’ hekk importanza, illi
minghajrha x-xerrej ma kienx jixtri l-haga, hu jista’, fi zmien sena
f’gudikat, jitlob li jholl il-bejgh.
( ) Dan iz-zmien jimxi kif jinghad fl-artikolu 1407 2)
Stima tal-bicca. 1418. Jekk, fil-kaz imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, ix-
xerrej ma jaghzilx li jholl il-bejgh, il-valur li ghandu jigi mhallas
  g 243
mill-bejjiegh lix-xerrej ghall-bicca milquta bl-evizzjoni, ghandu
ghandu jittiehed qies taz-zmien ta’ l-evizzjoni, sew jekk il-haga
mibjugha tkun saret tiswa izjed kemm jekk tkun saret tiswa anqas.
servitù   mhux 
1419. (1)
ma jidhrux, li taghhom ma tkunx saret dikjarazzjoni, u dawn is-
x-xerrej ma kienx jixtri l-fond li kieku gie mgharraf bihom, dan
(2)
bejgh li jsir fl-irkant taht is-setgha tal-qorti.
f’kaz ta’ fond 
hieles minn servitù  
1420. Izda, meta l-fond ikun gie mibjugh bhala frank u hieles
ù
xort’ohra mwieghda espressament, f’dawn il-kazijiet ix-xerrej
bejjiegh ma jnehhix kull servit  jew piz iehor li ma jkunux gew
ù
xorta li jidhru, u jigi ppruvat illi x-xerrej kien jaf bihom fiz-zmien
tal-partijiet ma kienx li jdahhlu din is-servit  jew piz fil-weghda
Jekk ix-xerrej 
evizzjoni bi hlas ta’ 
1421. Meta x-xerrej ikun skansa l-evizzjoni tal-fond bil-hlas ta’
tal-garanzija billi jaghti lura lix-xerrej is-somma li dan ikun hallas
Jekk ix-xerrej ma 
bejjiegh fil-kawza 
1422. Il-garanzija ghall-evizzjoni tispicca, jekk ix-xerrej ikun
ma sejjah fil-kawza lill-bejjiegh, meta dan jipprova li seta’ jgib ‘il
talba gudizzjarja kienet tigi michuda.
azzjoni ghall-
1423. (1)
aqsar, l-azzjoni ghall-garanzija minhabba evizzjoni taqa’ bil-
nhar illi s-sentenza li biha x-xerrej ikun gie kkundannat tghaddi
(2)
jinghad fl-artikolu 1407(2).
UQ IL-GARANZIJA GHAD DIFETTI LI MA JIDHRUX TAL-HAGA 
MIBJUGHA
Garanzija ghad-
difetti li ma 
jidhrux.
1424.  Il-bejjiegh hu obbligat jaghmel tajjeb ghad-difetti li ma
jidhrux tal-haga mibjugha illi jaghmluha mhux tajba ghall-uzu li
ghalih hija mahsuba, jew li jnaqqsu daqshekk il-valur taghha illi x-
xerrej ma kienx jixtriha jew kien joffri prezz izghar, li kieku kien
jaf bihom.
  244      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Il-bejjiegh ma 
jwegibx ghad-
difetti li jidhru.
1425. Il-bejjiegh ma jwegibx ghad-difetti li jidhru, illi x-xerrej
seta’ jsir jaf bihom wahdu.
Il-bejjiegh iwiegeb 
ghad-difetti li ma 
jidhrux.
1426. Izda, huwa jwiegeb ghad-difetti li ma jidhrux, ukoll jekk
ma kienx jaf bihom, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li, f’dan il-
kaz, m’ghandux ikun obbligat ghal ebda garanzija.
Actio redhibitoria 
u actio 
aestimatoria.
1427. Fil-kazijiet imsemmijin fl-artikoli 1424 u 1426, ix-xerrej
jista’ jaghzel, billi jigi ‘1 quddiem bl-azzjoni redibitorja, li jaghti
lura l-haga u jitlob ir-radd tal-prezz, inkella, billi jigi ‘1 quddiem
bl-azzjoni stimatorja, li jzomm il-haga u jitlob lura dik il-bicca
mill-prezz li tigi stabbilita mill-qorti.
Meta d-difett hu 
f’wahda minn 
zewg hwejjeg jew 
izjed mibjughin 
flimkien.
1428.  (1) Meta zewg hwejjeg jew izjed jigu mibjughin flimkien,
b’mod li l-wahda ma kinitx tinbiegh jew tinxtara minghajr l-ohra, u
wahda minn dawn il-hwejjeg ikollha difett li jaghti lok ghall-
azzjoni redibitorja jew ghall-azzjoni stimatorja, ix-xerrej ma jistax
jinqeda bl-azzjoni redibitorja hlief ghall-hwejjeg kollha mixtrija,
ghalkemm il-prezz ikun gie maghmul ghal kull haga ghaliha.
(2) Izda, jekk il-hwejjeg mibjugha flimkien ma jkollhomx
x’jaqsmu wahda ma’ l-ohra, l-azzjoni hawn fuq imsemmija ma
tistax titmexxa hlief kwantu ghall-haga difettuza, ghalkemm il-
hwejjeg kollha jkunu gew mibjugha bi prezz wiehed; u f’dan il-kaz,
il-bejjiegh ghandu jrodd il-prezz ta’ dik il-haga bi stima maghmula
fuq il-prezz li jkun gie miftiehem ghall-hwejjeg kollha f’daqqa.
Jekk il-bejjiegh 
kien jaf jew le bid-
difetti.
1429.  (1) Jekk il-bejjiegh kien jaf bid-difetti tal-haga mibjugha,
hu obbligat mhux biss li jrodd il-prezz li jkun ircieva izda wkoll li
jhallas id-danni lix-xerrej.
(2) Jekk il-bejjiegh ma kienx jaf bid-difetti tal-haga, hu
obbligat biss irodd il-prezz u jhallas lix-xerrej l-ispejjez li jkollhom
x’jaqsmu mal-bejgh.
Jekk il-haga 
difettuza tispicca.
1430.  (1) Jekk il-haga difettuza tispicca minhabba d-difetti
taghha, it-telfa taghha jbatiha l-bejjiegh, illi hu obbligat lejn ix-
xerrej ghar-radd tal-prezz u ghall-hlasijiet l-ohra msemmijin fl-
ahhar artikolu qabel dan.
(2) Jekk il-haga tispicca b’accident, it-telfa jbatiha x-xerrej.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni. 
Emendat: 
XXVIII.1994.45.
1431.  (1) L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja jaqghu bil-
preskrizzjoni, ghal dawk li huma immobbli, bl-eghluq ta’ sena
minn dak in-nhar tal-kuntratt, u, ghal dawk li huma hwejjeg
mobbli, bl-eghluq ta’ sitt xhur minn dak in-nhar tal-kunsinna tal-
haga mibjugha.
(2) Izda, jekk ma setax ikun li x-xerrej jikxef id-difett li ma
jidhirx tal-haga, iz-zminijiet hawn fuq imsemmija tal-preskrizzjoni
ma jibdewx ighaddu hlief minn dak in-nhar li seta’ jkun li hu jikxef
dak id-difett.
(3) Iz-zminijiet tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmija jimxu
kif jinghad fl-artikolu 1407(2).
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        245
L-azzjoni 
redibitorja u 
stimatorja ma 
jistghux jitmexxew 
f’kaz ta’ bejgh fl-
irkant bil-qorti.
1432.  L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja ma jistghux
jitmexxew f’kaz ta’ bejgh bl-irkant taht is-setgha tal-qorti. 
Sub-titolu V
FUQ L-OBBLIGI TAX-XERREJ
Meta u fejn ghandu 
jithallas il-prezz.
1433. Meta z-zmien u l-lok tal-hlas tal-prezz ma jigux miftiehma
fil-kuntratt, ix-xerrej ghandu jhallas fiz-zmien u fil-lok tal-
kunsinna tal-haga.
Meta x-xerrej hu 
obbligat ghall-
imghaxijiet.
1434. Ix-xerrej, ukoll jekk ma jkunx hemm ftehim fuq daqshekk,
hu obbligat ihallas l-imghaxijiet tal-prezz sa dak in-nhar tal-hlas
bil-hamsa fil-mija fis-sena, minghajr distinzjoni, f’kull wiehed
mill-kazijiet li gejjin:
(a) jekk il-haga mibjugha u kkunsinnata taghti frottijiet
jew utili iehor;
(b) jekk, ghalkemm il-haga ma tkunx taghti frottijiet jew
utili jehor, ix-xerrej ikun gie msejjah b’att gudizzjarju
ghall-hlas tal-prezz;
(c) jekk il-kunsinna tal-haga, meta din il-haga tkun
mobbli, ma tkunx saret bi htija tax-xerrej, u l-bejjiegh
ikun sejjahlu, b’att gudizzjarju, biex jirceviha:
Izda, fil-kazijiet imsemmijin fil-paragrafi (b)  u (c), l-
imghaxijiet ma jghaddux hlief minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-
att gudizzjarju msemmi hawn fuq.
Meta x-xerrej 
mhux obbligat 
ghall-imghaxijiet.
1435.  (1) Ix-xerrej mhux obbligat ghall-hlas ta’ l-imghaxijiet
matul iz-zmien moghti lilu fil-kuntratt ghall-hlas tal-prezz.
(2) Izda, iz-zmien moghti mill-bejjiegh wara l-kuntratt tal-
bejgh ma jgibx rinunzja ghall-imghaxijiet tal-prezz, jekk dan iz-
zmien ma jkunx gie moghti b’testment.
Jekk il-haga tista’ 
taghti frottijiet.
1436. Jekk il-haga tista’ taghti frottijiet jew utili iehor, ix-xerrej
jibqa’ obbligat ghall-imghaxijiet tal-prezz, ghalkemm il-haga, ghal
xi accident jew ghal xi raguni ohra, ma tkunx tat dawk il-frottijiet
jew utili fiz-zmien li fih il-prezz ikun ghad ma thallasx.
Meta x-xerrej jista’ 
jissospendi l-hlas 
tal-prezz.
1437.  (1) Jekk ix-xerrej jigi mmolestat fil-pussess tal-haga jew
ikollu raguni tajba li jibza’ li sejjer ikun hekk immolestat, b’azzjoni
ipotekarja jew rivendikatorja, jista’ jissospendi l-hlas tal-prezz
sakemm il-bejjiegh ikun nehha l-molestja jew ir-raguni li minhabba
fiha jista’ jkun hemm biza ta’ dik il-molestja, jekk il-bejjiegh ma
jaghzilx li jaghti garanzija, jew jekk ma jkunx gie miftiehem illi x-
xerrej ghandu jhallas ghalkemm ikun hemm molestja.
(2) B’dan kollu, ukoll fil-kaz imsemmi f’dan l-artikolu, jekk
jinsab li hemm xi wahda mic-cirkostanzi msemmijin fl-artikolu
1434, ix-xerrej, meta jissospendi l-hlas tal-prezz, ghandu jhallas l-
imghaxijiet fuq dan il-prezz, kemm-il darba ma jaghzilx li jqieghed
  246      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
il-prezz il-qorti.
Meta l-bejjiegh 
jista’ jitlob it-
thassir tal-bejgh 
minhabba nuqqas 
tal-hlas tal-prezz.
1438.  (1) Il-bejjiegh ta’ immobbli ma jistax jitlob il-hall tal-
bejgh minhabba li ma jkunx gie lilu mhallas il-prezz.
(2) Izda, meta l-bejgh hu ta’ merkanzija jew ta’ hwejjeg mobbli
ohra, il-hall tal-bejgh, ghalkemm il-kondizzjoni rizoluttiva ma
tkunx giet miftiehma espressament, isir ipso jure fl-interess tal-
bejjiegh, jekk ix-xerrej, qabel l-eghluq taz-zmien miftiehem ghall-
kunsinna tal-haga, ma jmurx biex jirceviha, inkella, ghad li jmur
biex jirceviha, ma joffrix fl-istess hin il-hlas tal-prezz, kemm-il
darba ma jkunx gie miftiehem zmien ghal dan il-hlas.
Jeddijiet tal-
bejjiegh mhux 
imhallas fuq il- 
haga mibjugha.
1439. Jekk il-bejgh ta’ haga mobbli jkun sar minghajr ma jkun
gie miftiehem zmien ghall-hlas, il-bejjiegh jista’, jekk il-hlas ma
jsirx, jiehu lura l-haga mibjugha, sakemm din tkun tinsab f’idejn
ix-xerrej, jew ma jhallix lix-xerrej li jbighha lil haddiehor, basta li
t-talba biex jehodha lura tigi maghmula fi zmien hmistax-il gurnata
mill-kunsinna u l-haga tkun tinsab f’dak l-istess stat li kienet fiz-
zmien tal-kunsinna.
Sub-titolu VI
FUQ IL-HALL U R-REXXISSJONI TAL-BEJGH
Hall ta’ kuntratt ta’ 
bejgh b’irkupru, 
jew thassir tal-
kuntratt minhabba 
lezjoni.
1440.  Barra mir-ragunijiet ga msemmijin f’dan it-Titolu, li
ghalihom jista’ jigi rexxiss jew mahlul kuntratt ta’ bejgh, u minn
dawk li jghoddu ghall-kuntratti kollha, il-kuntratt ta’ bejgh jista’,
kollu jew bicca minnu, jigi mahlul bl-ezercizzju tal-jedd ta’ rkupru,
u jista’ jigi rexxiss minhabba lezjoni.
Emendat: 
IV. 1961.3.
FUQ L-IRKUPRU
Jedd ta’ rkupru. 
Sostitwit: 
IV. 1961.4.
1441. Il-jedd ta’ l-irkupru jigi minn patt.
Azzjoni ta’ rkupru. 
Emendat: 
IV.1961.5.
1442.  L-azzjoni ta’ rkupru biex jittiehed lura immobbli, tista’
titmexxa mhux biss kontra x-xerrej, izda wkoll kontra kull
pussessur iehor ta’ l-immobbli; u bir-rivendizzjoni, l-immobbli
jghaddi ghand ir-retraent, hieles minn kull ipoteka, servitù  jew piz
iehor li bihom ikun ghabbieh ix-xerrej jew pussessur iehor; bla
hsara, kwantu ghall-kiri, ta’ dak li jinghad fl-artikolu 1530 u 1531.
Dmirijiet tar-
retraent.
1443.  Ir-retraent ghandu jhallas lura lir-retrattarju l-prezz tal-
bejgh li jkun ta lok ghall-irkupru, u kull spiza legittima ohra li jkun
ghamel ix-xerrej f’dak il-bejgh, kif ukoll l-ispejjez kollha mehtiega
u utili maghmulin fil-haga mix-xerrej innifsu jew minn kull
pussessur iehor, ukoll jekk, ghal xi raguni li ghaliha m’ghandux
iwiegeb la r-retrattarju u lanqas ebda pussessur iehor ta’ qablu, ma
jibqax l-effett ta’ dawk l-ispejjez.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        247
Jedd tar-retrattarju 
ghall-imghaxijiet.
1444.  Ir-retrattarju ghandu jedd ghall-imghaxijiet minn dak in-
nhar li jkun hareg kull wahda mis-somom, li taghhom, skond l-
ahhar artikolu qabel dan, ghandu jigi mhallas lura, izda minn dawk
l-imghaxijiet ghandhom jigu maqtugha il-frottijiet li, min dak in-
nhar tal-bejgh li ta lok ghall-irkupru, huwa jew kull pussessur iehor
ta’ qablu jkun dahhal jew bil-ghaqal ta’ missier tajjeb tal-familja
seta’ jdahhal:
Izda, ir-retrattarju jista’ jzomm il-frottijiet hawn fuq
imsemmija u jirrinunzja ghall-imghaxijiet.
Meta jispicca l-
jedd ghall-
imghaxijiet.
1445.  Il-jedd tar-retrattarju ghall-imghaxijiet jispicca minn dak
in-nhar tan-notifika tad-depozitu ta’ dawk is-somom li ghandhom
jigu mhallsa lura lilu, basta li l-izbank tad-depozitu ma jigix
mizmum minghajr raguni tajba mir-retraent; f’dan l-ahhar kaz, il-
jedd ghall-imghaxijiet ma jispiccax hlief minn dak in-nhar li
jispicca x-xkiel ghall-izbank tad-depozitu.
Radd tal-frottijiet.
retrattarju ghandu jrodd lir-retraent il-frottijiet kollha li jkun dahhal
sa dak in-nhar li jitlaq il-haga minn idejh jew, li bil-ghaqal ta’
missier tajjeb tal-familja seta’ jdahhal.
Fructus pendentes.
haga minn idejh imissu lir-retraent, izda, bl-obbligu li jhallas lura l-
ispejjez maghmula sabiex saru u nzammu.
Kif jitmexxa l-jedd 
ta’ rkupru.
1448.  (1) Il-jedd ta’ rkupru jitmexxa bil-prezentata ta’ cedola
ta’ rkupru fir-registru tal-qorti kompetenti, skond fejn ikun joqghod
il-pussessur tal-haga.
(2) Izda r-retraent jitqies li mexxa sewwa l-jedd ta’ rkupru bil-
prezentata tac-cedola fir-registru tal-qorti kompetenti skond fejn
ikun joqghod ix-xerrej, kemm-il darba hu ma jkunx gie qabel, b’att
gudizzjarju, innotifikat bit-trasferiment tal-haga maghmul mix-
xerrej lil persuna ohra; u f’dan il-kaz l-atti kollha ta’ wara dwar l-
irkupru hekk ezercitat, ghandhom isiru f’dik l-istess qorti.
Somma li retraent 
ghandu jqieghed il-
qorti. 
Emendat: 
IV. 1961.6.
1449. Ir-retraent ghandu flimkien mac-cedola ta’ rkupru, jew fi
zmien ghaxart ijiem minn dak in-nhar tal-prezentata taghha,
iqieghed il-qorti somma li tigbor fiha -
(a) il-prezz tal-bejgh li ta lok ghall-irkupru;
(b) id-drittijiet tan-nutar li jkun ircieva l-kuntratt ta’ dak
il-bejgh;
(c) id-drittijiet imhallsin ghall-iskrizzjoni ta’ dak il-
kuntratt fir-Registru Pubbliku, meta din l-iskrizzjoni
tkun saret;
(d) kull spiza legittima ohra li tkun tidher mill-kuntratt ta’
dak il-bejgh, jew li r-retraent ikun xort’ohra gie jaf li
saret mix-xerrej jew li baqghet fuqu.
Zmien li fih 
ghandu jsir id-
depozitu.
1450.  (1) Meta jigi ezercitat jedd ta’ rkupru, dan ma jistax jigi
attakkat minhabba li d-depozitu jkun gie maghmul wara z-zmien li
fih dak il-jedd seta’ jigi ezercitat, basta li d-depozitu jsir fil-ghaxart
ijiem imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan.
  248      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Izda, jekk id-depozitu ma jsirx fil-ghaxart ijiem hawn fuq
imsemmija, ic-cedola ta’ rkupru ma jkollhiex izjed effett,
ghalkemm id-depozitu jkun sar qabel ma jaghlaq iz-zmien li hemm
ghall-ezercizzju ta’ dak il-jedd, bla hsara tal-jedd tal-parti li tkun
ipprezentat ic-cedola li tezercita mill-gdid il-jedd taghha ta’ rkupru
billi tipprezenta cedola gdida f’dak iz-zmien, u bla hsara wkoll ta’
kull disposizzjoni ohra migjuba fl-artikoli 1451 sal-1468.
Nuqqas tad-
depozitu kollu jew 
ta’ bicca minnu.
1451.  (1) L-ezercizzju tal-jedd ta’ rkupru ma jista’ lanqas jigi
attakkat minhabba li ma jkunx sar id-depozitu, kollu jew bicca
minnu, jekk ir-retraent, minflok is-somma tad-depozitu jew is-
somma li tkun tonqos, ikun offra li jpaci somma daqsha, likwida u
li tista’ tintalab, li jkollu jiehu minghand ir-retrattarju, jew, jekk id-
depozitu jkun nieqes bicca biss u jkun jidher car mic-cirkostanzi li
dak in-nuqqas sar minghajr hsieb jew bi zball.
(2) Izda, ic-cirkostanza li n-nuqqas fid-depozitu sar bla hsieb
jew bi zball, ma tiswiex ghar-retraent jekk dan ma jaghmilx shih id-
depozitu fiz-zmien ta’ ghaxart ijiem minn dak in-nhar li r-
retrattarju jkun, b’att gudizzjarju, sejjahlu ghaldaqshekk.
Ir-retraent jista’ 
jerga’ lura mill-
irkupru.
1452.  Ir-retraent jista’ jerga’ lura mill-irkupru sakemm ir-
rettrattarju ma jkunx b’att gudizzjarju accetta dak l-irkupru.
Rivendizzjoni lir-
retraent.
1453.  (1) Ir-retrattarju mhux obbligat jaghmel ir-rivendizzjoni
tal-haga favur ir-retraent, qabel ma dan ikun ghamel l-obbligi
tieghu kollha skond l-artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) L-ispejjez tar-rivendizzjoni jibqghu fuq ir-retraent.
Jeddijiet tal-
partijiet.
1454.  (1) Ir-retrattarju jista’ f’kull zmien wara l-prezentata tac-
cedola ta’ rkupru, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejjez, mehtiega
jew utili, li ghalihom ikollu jedd, u jista’ jgieghel lir-retraent
ihallas dawk l-ispejjez fil-jum li, fuq talba ta’ l-istess retrattarju,
jigi moghti mill-qorti ghar-rivendizzjoni.
(2) Ir-retraent jista’ wkoll, f’kull zmien wara l-prezentata tac-
cedola, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejjez hawn fuq imsemmija u
l-kundanna tar-retrattarju biex jaghmel ir-rivendizzjoni fiz-zmien u
bil-mod li jigu ordnati mill-qorti.
Hsara fil-haga 
b’accident.
1455.  Ir-retraent m’ghandux jedd, fil-kaz ta’ hsara fil-haga
b’accident, jitlob ebda tnaqqis mis-somma li jkollu jaghti taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan.
Meta l-hsara fil-
haga ssir mir-
retrattarju jew 
minn pussessur ta’ 
qablu. 
Emendat: 
IV.1961.7.
1456. Jekk il-hsara fil-haga tkun saret mir-retrattarju jew minn
pussessur iehor ta’ qablu, ir-retraent m’ghandux jedd ghall-hlas tal-
hsara hlief f’daqs kemm ikun ha utili minnha dak li kkagunaha,
meta ma jigix ippruvat li dak li ghamel il-hsara jkun ghamilha bil-
hsieb li jehles mill-irkupru jew li jaghmel deni lir-retraent, izda, bla
pregudizzju, tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1461.
Zmien li ma 
jiggeddidx. 
Emendat: 
IV. 1961.8.
1457.  Kull zmien stabbilit mil-ligi, dwar l-irkupru
konvenzjonali, hu perentorju.
Jedd ta’ rkupru 
konvenzjonali.
1458.  (1) Il-bejjiegh jista’, fl-att tal-bejgh, izomm il-jedd ta’
rkupru, jigifieri, il-jedd li jista jiehu lura l-haga mibjugha, billi
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        249
jrodd il-prezz u jhallas l-ispejjez u l-imghaxijiet kif jinghad fl-
artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) Kull ftehim li l-bejjiegh ghandu jrodd somma akbar, hu null
kwantu ghaz-zejjed.
Il-jedd ta’ rkupru 
ma jistax jinzamm 
ghal izjed minn 
hames snin.
1459.  (1) Il-jedd ta’ rkupru ma jistax jinzamm ghal izjed minn
hames snin li jibdew ighoddu minn dak in-nhar tal-bejgh.
(2) Meta dan il-jedd jinzamm minghajr ma jigi miftiehem ebda
zmien, inkella ghal zmien itwal minn hames snin, il-ftehim hu null
ghal kull zmien li jaqbez il-hames snin.
 (3) Iz-zmien miftiehem bil-kuntratt jew imnaqqas, kif jinghad
hawn fuq, hu perentorju; u jimxi wkoll kontra l-minuri, l-interdetti
u l-assenti.
Jedd ta’ rkupru 
kontra t-terz 
pussessur.
1460.  (1) Il-bejjiegh ta’ immobbli, illi jkun zamm ghalih il-jedd
ta’ rkupru, jista’ jmexxi dan il-jedd kontra t-terz pussessur, ukoll
jekk fil-kuntratt li bih dan ikun akkwista l-immobbli ma tkun saret
ebda tismija fuq dak il-jedd.
(2) Dwar hwejjeg mobbli, l-irkupru ma jistax jitmexxa meta
dawn il-hwejjeg ikunu ghaddew f'‘idejn haddiehor.
Jeddijiet tax-xerrej 
taht patt ta’ rkupru.
1461.  (1) Ix-xerrej b’patt ta’ rkupru jista’ jezercita l-jeddijiet
kollha ta’ min bieghlu; hu jista’ jippreskrivi sew kontra s-sid veru
kemm kontra dawk li jkunu jippretendu jeddijiet jew ipoteki fuq il-
haga mibjugha; u jista’ wkoll jeccepixxi l-beneficcju ta’ l-
eskussjoni kontra l-kredituri ta’ min bieghlu.
(2) Izda, ma jistax ibiddel il-ghamla tal-haga mibjugha lilu.
Meta x-xerrej ta’ 
bicca mhux 
maqsuma ta’ fond 
jakkwista l-fond 
kollu.
1462.  Jekk ix-xerrej ta’ bicca mhux maqsuma ta’ fond bil-patt
ta’ rkupru jsir sid il-fond kollu bhala effett ta’ proceduri ta’
licitazzjoni mmexxija kontra tieghu, hu jista’ jobbliga lill-bejjiegh
jifdi l-fond kollu, meta dan ikun irid jinqeda b’dak il-patt.
Kif jitmexxa l-
irkupru meta l-
bejjiegha huma 
tnejn jew izjed.
1463.  Jekk tnejn min-nies jew izjed ibighu lkoll flimkien u
b’kuntratt wiehed fond komuni bejniethom, kull wiehed minnhom
jista’ jmexxi l-jedd ta’ rkupru fuq il-bicca biss li kienet tmissu.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
bejjiegh.
1464.  Meta dak li wahdu jkun biegh il-fond ikun halla zewg
werrieta jew izjed, kull wiehed minn dawn jista’ jimxi bil-jedd ta’
rkupru ghal dik il-bicca biss li taghha jkun werriet.
Jeddijiet tax-xerrej 
kontra l-bejjiegha 
jew il-werrieta 
kollha tal-fond.
1465.  (1) lzda, ix-xerrej, fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar zewg
artikoli qabel dan, jista’ jsejjah, b’att gudizzjarju, lill-bejjiegha l-
ohra kollha tal-fond komuni, jew il-werrieta l-ohra kollha, biex
jiddikjaraw jekk iridux huma wkoll jezercitaw il-jedd ta’ rkupru,
kull wiehed ghas-sehem tieghu.
(2) Il-bejjiegha tal-fond komuni jew il-werrieta meta jigu hekk
imsejhin ghandhom jaghmlu d-dikjarazzjoni fuq imsemmija fiz-
zmien li jkun fadal ghall-ezecizzju tal-jedd ta’ rkupru, basta li, jekk
dan iz-zmien ikun anqas minn ghaxart ijiem, inkella, ikun ghalaq
ghal kollox, din id-dikjarazzjoni ssir fi zmien ghaxart ijiem li
jghoddu minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-att gudizzjarju fuq
imsemmi.
  250      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jekk ma ssirx id-
dikjarazzjoni mill-
bejjiegha tal-fond 
komuni jew mill-
werrieta x-xerrej 
isir s-sid ghal 
kollox tal-fond 
kollu.
1466. Jekk fiz-zmien fuq imsemmi xi wiehed mill-bejjiegha tal-
fond komuni jew mill-werrieta ma jiddikjarax li jrid jinqeda bil-
jedd ta’ rkupru ghal dak li hu s-sehem tieghu, ix-xerrej jibqa’ ghal
kollox is-sid tal-fond kollu, kemm-il darba dawk mill-bejjiegha jew
mill-werrieta li jkunu mxew bil-jedd ta’ rkupru ghal sehemhom, fi
zmien ghaxart ijiem minn dak in-nhar li jigu mix-xerrej imsejhin
b’att gudizzjarju, ma jifdux il-fond kollu bil-mod li jinghad fl-
artikolu 1448.
Meta kull bejjiegh 
jista’ jimxi ghalih 
bil-jedd ta’ rkupru.
1467.  Jekk il-bejgh ta’ fond ta’ tnejn min-nies jew izjed ma
jkunx sar minnhom ilkoll flimkien, u tal-fond kollu, izda kull
wiehed minnhom ikun biegh separatament sehmu, kull wiehed mill-
bejjiegha jista’ jimxi bil-jedd ta’ rkupru separatament fuq is-sehem
li kien tieghu, u x-xerrej ma jistax igieghel lil dak li hekk jinqeda
bil-jedd tieghu ta’ rkupru, jirkupra l-fond kollu.
Jedd ta’ rkupru 
kontra l-werrieta 
tax-xerrej.
1468.  (1) Jekk ix-xerrej ikun halla zewg werrieta jew izjed, il-
jedd ta’ rkupru ma jistax jitmexxa kontra kull wiehed minnhom
hlief ghal sehmu, sew jekk il-fond mibjugh ikun ghad ma giex
maqsum kemm ukoll jekk il-werrieta jkunu ga qasmuh bejniethom.
(2) Izda, jekk il-wirt ikun gie maqsum, u l-haga mibjugha tkun
misset kollha lis-sehem ta’ wiehed mill-werrieta, il-jedd ta’ rkupru
jista’ jitmexxa kontra dan il-werriet ghall-fond kollu.
Sub-titolu VII
FUQ IC-CESSJONI TA’ KREDITI U JEDDIJIET OHRA
Cessjoni ta’ 
krediti, ecc.
1469. Ic-cessjoni jew bejgh ta’ kreditu, ta’ jedd, jew ta’ azzjoni
hija perfetta, u l-proprjeta  taghhom tigi akkwistata ipso jure mic-
cessjonarju, hekk kif isir il-ftehim fuq il-kreditu, fuq il-jedd jew
fuq l-azzjoni u fuq il-prezz, u, barra minn meta c-cessjoni tkun ta’
jeddijiet trasferibbli bil-kunsinna tat-titolu, hekk kif isir l-att tac-
cessjoni.
Ic-cessjoni 
ghandha ssir bil-
miktub.
1470.  (1) Ic-cessjoni ma tiswiex jekk ma ssirx bil-miktub.
(2) Ic-cessjoni ta’ jeddijiet ta’ wirt, jew ta’ krediti, ta’ jeddijiet,
jew azzjoniet li gejjin minn atti pubblici, ma tiswiex jekk ma ssirx
b’att pubbliku.
Notifika lid-
debitur.
1471.  Ic-cessjonarju ma jistax, kwantu ghat-terzi, jezercita l-
jeddijiet lilu ceduti, hlief wara li c-cessjoni tkun giet imgharrfa lid-
debitur b’att gudizzjarju, mic-cessjonarju nnifsu jew mic-cedent.
Jekk ma ssirx in-
notifika.
1472. Fin-nuqqas ta’ dik it-taghrifa, jew sakemm dik it-taghrifa
ma ssirx -
(a) id-debitur ma jistax jeccepixxi c-cessjoni kontra l-
kreditur tieghu, u jekk ihallas id-dejn lil dan il-
kreditur, jigi mehlus minn dak id-dejn;
(b) jekk il-kreditur, wara li jkun ceda l-kreditu lil wiehed,
jaghmel cessjoni ohra ta’ dak il-kreditu lil haddiehor,
illi jkun f’bona fidi, it-tieni cessjonarju, jekk ikun
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        251
innotifika c-cessjoni maghmula lilu, hu preferit ghall-
ewwel wiehed;
(c) jekk il-kredituri tac-cedent jissekwestraw f’idejn id-
debitur dak li dan ikollu jaghti, huma preferiti ghac-
cessjonarju, allavolja ma jkunux saru kredituri hlief
wara c-cessjoni;
(d) id-debitur jista’ jpaci kull somma li ghaliha jsir
kreditur tac-cedent; izda, ic-cessjonarju ma jistax ipaci
l-kreditu lilu cedut ma’ dak li jkollu jaghti lid-debitur.
Accettazzjoni tac-
cessjoni.
1473.  It-taghrifa mhix mehtiega jekk id-debitur ikun accetta c-
cessjoni.
Cessjoni ta’ 
kambjalijiet, ecc.
1474. La t-taghrifa u lanqas l-accettazzjoni msemmijin fl-ahhar
artikolu qabel dan ma huma mehtiega fil-kaz ta’ kambjalijiet jew
titoli ohra ta’ kreditu li jigu ttrasferiti bil-gira jew bil-kunsinna.
Jeddijiet li jidhlu 
fic-cessjoni ta’ 
kreditu.
1475. Fic-cessjoni ta’ kreditu jidhlu l-garanziji, il-privileggi, l-
ipoteki, u accessorji ohra ta’ l-istess kreditu; izda ma jidhlux il-
frottijiet maghluqa u l-azzjoni ta’ rexxissjoni, meta dawn ma
jkunux gew imsemmijin espressament fic-cessjoni.
Garanzija.
tajjeb ghall-ezistenza tieghu fiz-zmien tac-cessjoni, ghalkemm
ebda garanzija espressa ma tkun saret fic-cessjoni.
(2) Jekk il-kreditu ma jkunx jezisti, ic-cedent ghandu jrodd il-
prezz li jkun ha, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li m’ghandux
lanqas jaghmel tajjeb ghall-ezistenza tal-kreditu, sew billi
jiddikjara li jcedi l-kreditu minghajr l-ebda garanzija, jew bi kliem
iehor li jfisser dan.
Is-solvibbilta  tad-
debitur ma tidholx 
fil-garanzija jekk 
ma tkunx 
miftiehma.
1477.  (1) Ic-cedent ma jwegibx ghas-solvibbilta  tad-debitur, la
ghaz-zmien tac-cessjoni u lanqas ghaz-zmien ta’ wara, jekk ma
jkunx intrabat ghal dan espressament, sew billi jiddikjara illi l-
kreditu hu tajjeb u li jithallas, jew bi kliem iehor li jfisser dan.
(2) Jekk ic-cedent ikun wieghed din il-garanzija, hu obbligat
biss sas-somma tal-prezz tac-cessjoni.
Kemm iddum il-
garanzija tas-
solvibbilta  tad-
debitur.
1478.  (1) Meta c-cedent ikun ghamel tajjeb ghas-solvibbilta
tad-debitur minghajr ma jkun gie miftiehem kemm ghandha ddum
din il-garanzija, din titqies li ghandha ddum ghal sena biss minn
dak in-nhar tac-cessjoni, jekk il-kreditu jkun ga ghalaq, jew minn
dak in-nhar li jaghlaq, jekk il-kreditu fiz-zmien tac-cessjoni jkun
ghad ma ghalaqx.
(2) Jekk il-kreditu cedut ikun jedd ghall-hlas ta’ renta, il-
garanzija ma ddumx hlief sa ghaxar snin minn dak in-nhar tac-
cessjoni.
Tmiem tal-
garanzija.
1479.  L-obbligazzjoni tal-garanzija tispicca, jekk il-kreditu jsir
li ma jistax jithallas bi traskuragni tac-cessjonarju.
Ic-cessjonarju 
ghandu jimxi 
kontra d-debitur 
qabel ma jdur 
kontra c-cedent.
1480.  (1) Ic-cessjonarju ghandu jimxi kontra d-debitur qabel
ma jdur kontra c-cedent, barra minn meta jkun gie miftiehem illi c-
cedent ghandu jhallas ghad-debitur jekk dan ma jhallasx fuq
  252      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
semplici talba.
(2) Jekk ikun hemm dan il-ftehim, ic-cessjonarju mhu obbligat
jaghmel l-ebda att biex jinzamm il-jedd ghall-kreditu; u c-cedent hu
obbligat sas-somma tal-kreditu cedut.
Garanzija fil-kaz 
ta’ bejgh ta’ wirt.
1481.  (1) Kull min ibiegh wirt minghajr ma jfisser haga haga
x’inhuma l-hwejjeg li hemm fih, mhux obbligat jaghmel tajjeb hlief
ghall-kwalita  tieghu ta’ werriet.
(2) Jekk il-wirt ma jkunx jezisti minhabba li s-successjoni tkun
ghad ma nfethitx, jew jekk il-wirt ikun jezisti izda ma jkunx imiss
lill-bejjiegh, dan hu obbligat lejn ix-xerrej ghar-radd tal-prezz u
ghall-hlas tad-danni.
(3) Dak li jkun biegh biss il-pretensjonijiet tieghu fuq wirt,
sabiex ix-xerrej imexxihom ghar-riskju tieghu, mhu obbligat ghal
ebda garanzija u lanqas ghar-radd tal-prezz.
Jekk il-bejjiegh 
ikun debitur jew 
kreditur tal-wirt.
1482. Jekk il-bejjiegh ikun huwa nnifsu debitur lejn il-wirt jew
ikun ircieva xi haga mill-wirt, hu obbligat ihallas id-dejn tieghu
lix-xerrej, jew, skond il-kaz, li jindennizzah: mill-banda l-ohra, ix-
xerrej ghandu jrodd lill-bejjiegh kull somma li dan ikun hallas
ghad-djun jew ghall-pizijiet tal-wirt, u ghandu jhallsu tal-krediti li
jkollu kontra l-wirt, kemm-il darba, fil-kaz il-wiehed jew l-iehor,
ma jkunx gie miftiehem xort’ohra.
Cessjoni ta’ jedd 
litigjuz.
1483.  (1) Dak li kontra tieghu jkun gie cedut jedd litigjuz, jista’
jehles mic-cessjonarju billi jaghtih lura l-prezz veru tac-cessjoni bl-
ispejjez u bl-imghaxijiet meqjusa minn dak in-nhar li c-cessjonarju
jkun hallas il-prezz tac-cessjoni.
(2) Il-jedd jitqies litigjuz, meta jkun hemm kawza kkontestata
fuq jekk hemmx dak il-jedd, jew meta l-kreditu ma jkunx likwidu u
jkun difficli li jigi likwidat.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 1483 
ma jghoddux.
1484.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux -
(a) jekk ic-cessjoni ssir minn wiehed mill-werrieta jew
minn komproprjetarju lil werriet iehor jew
komproprjetarju iehor tal-jedd cedut;
(b) jekk ic-cessjoni giet maghmula lill-kreditur, bi hlas ta’
dak li kellu jiehu;
(c) jekk ic-cessjoni giet maghmula lill-pussessur tal-fond
suggett ghall-jedd litigjuz;
(d) jekk ic-cessjoni giet maghmula taht titolu gratuwitu
ghal kollox.
Titolu VII
FUQ IT-TPARTIT
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ tpartit.
1485.  (1) It-tpartit hu kuntratt li bih il-partijiet jobbligaw
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        253
ruhhom li jaghtu lil xulxin haga li ma tkunx flus.
(2) It-tpartit isir bil-kunsens biss, bhall-bejgh.
Zjieda fi flus.
ghalkemm jigi msemmi l-valur tal-hwejjeg li l-partijiet jintrabtu li
jaghtu lil xulxin jew ghalkemm wahda mill-partijiet tintrabat li
taghti, flimkien mal-haga, zjieda fi flus.
(2) B’dan kollu, jekk is-somma ta’ flus li wahda mill-partijiet
tintrabat li thallas, tkun taqbez il-valur tal-haga li dik il-parti
tintrabat li taghti, il-kuntratt jitqies bhala xiri u bejgh ghall-hwejjeg
kollha illi l-partijiet ikunu ntrabtu li jaghtu lil xulxin.
Jeddijiet tal-parti li 
jkollha tiehu zjieda 
fi flus.
1487. Il-parti li jkollha tiehu zjieda fi flus, tista’ tezercita fuq il-
haga li tkun tat il-jeddijiet u l-privileggi li ghandu l-bejjiegh ghall-
prezz, ukoll meta l-kuntratt, taht l-ahhar artikolu qabel dan, ikun
kuntratt ta’ tpartit.
Tpartit ta’ haga 
mobbli ma’ 
immobbli.
1488. Haga mobbli tista’ titpartat ma’ ohra immobbli.
Meta t-tpartit 
ghandu jsir b’att 
pubbliku.
1489.  Izda, fil-kazijiet kollha li tigi moghtija bi tpartit haga
immobbli ghal ohra mobbli jew immobbli, il-kuntratt ma jiswiex
jekk ma jsirx b’att pubbliku.
Meta wahda mill-
partijiet tista’ ma 
taghmilx il-
kunsinna.
1490. Wahda mill-partijiet fi tpartit, illi wara li tkun irceviet il-
haga moghtija lilha bi tpartit, tipprova li l-parti li tathielha mhix sid
dik il-haga, ma tistax tigi mgieghla tikkunsinna l-haga li tkun
wieghdet li taghti, izda biss li trodd il-haga li tkun irceviet. 
Jeddijiet tal-parti 
fil-kaz ta’ 
evizzjoni.
1491.  (1) Il-parti li tbati l-evizzjoni tal-haga li tkun hadet bi
tpartit, tista’, kif taghzel hija, jew titlob il-hlas tad-danni, jew titlob
lura l-haga li tkun tat.
(2) Jekk din il-parti taghzel li tiehu lura l-haga, hija ghandha,
fil-kaz ta’ haga immobbli, azzjoni ta’ rivendikazzjoni wkoll kontra
t-terz pussessur; u terga’ tehodha lura hielsa minn kull piz jew
ipoteka li bihom il-parti l-ohra fit-tpartit jew it-terz pussessur ikunu
aggravawha:
Izda, kwantu ghall-kiri maghmul b’bona fidi u taht
kondizzjonijiet gusti, ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
1530. 
Spejjez tal-kuntratt 
ta’ tpartit.
1492.  (1) L-ispejjez kollha ta’ l-atti, u dawk l-ohra li jkollhom
x’jaqsmu mat-tpartit, ibatuhom iz-zewg partijiet, f’sehem indaqs.
Kap. 12.
(2) Izda, l-ispejjez ghall-helsien ta’ immobbli minn
fedekommessi, ipoteki, servitù , jew pizijiet ohra, skond id-
disposizzjonijiet migjuba fit-Titolu II tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili, tbatihom
il-parti li tircievi bi tpartit dak l-immobbli.
Regoli tal-kuntratt 
ta’ bejgh li jghoddu 
ghat-tpartit.
1493. Ir-regoli l-ohra kollha dwar il-kuntratt ta’ bejgh, ighoddu
wkoll ghall-kuntratt ta’ tpartit.
  254      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Titolu VIII
FUQ L-ENFITEWSI
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ enfitewsi. 
Emendat: 
IV.1961.9.
1494.  (1) L-enfitewsi hija kuntratt li bih wahda mill-partijiet li
jikkuntrattaw taghti lill-parti l-ohra, ghal dejjem jew ghal zmien,
fond, bi hlas ta’ kull sena determinat jew b’cens determinat, illi din
ta’ l-ahhar tintrabat li thallas lilha, fi flus jew f’oggetti, bhala
rikonoxximent tad-dominju.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jghoddu ghal kull
enfitewsi, ukoll meta c-cens ikun gie meqjus fuq il-valur tal-
frottijiet tal-fond.
Min jista’ jaghti 
b’enfitewsi.
1495.  Ma jistghux jaghtu b’enfitewsi dawk li mhumiex kapaci
skond il-ligi li jaghmlu trasferimenti, jekk ma jkunux gew
ghaldaqshekk awtorizzati espressament mill-awtorita  kompetenti,
skond il-ligi.
Koncessjoni ta’ 
enfitewsi ta’ fondi 
taht fedekommess. 
Kap. 12.
1496.  Ghad li jkun hemm il-projbizzjoni fl-att li johloq il-
fedekommess, il-pussessuri ta’ fondi taht fedekommess jistghu, bil-
proceduri mehtiega fis-Sub-titolu V tat-Titolu VIII tat-Taqsima I
tat-Tieni Ktieb u fit-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili, jaqalghu mill-qorti
kompetenti l-awtorizzazzjoni li jaghtu dawk il-fondi b’enfitewsi
ghal dejjem jew ghal zmien, kemm-il darba l-qorti tkun ta’ fehma
illi l-koncessjoni hija ta’ gid ghall-imsejhin ghal dak il-
fedekommess.
Meta l-enfitewsi 
hija nulla.
1497. L-enfitewsi hija nulla -
(a) jekk ma tigix maghmula b’att pubbliku; jew
(b) jekk il-koncessjoni ssir xort’ohra minn ghal dejjem
jew ghal zmien stabbilit li jibda jghodd minn jum cert;
jew
(c) jekk is-somma tac-cens ma tigix imsemmija
espressament fil-kuntratt.
Meta xi 
koncessjoni titqies 
enfitewsi.
1498.  (1) Jekk fond jigi moghti ghal izjed minn sittax-il sena
jew b’mod li l-koncessjonarju jista’ jtawwal iz-zmien tal-
koncessjoni ghal izjed minn sittax-il sena u, fil-kaz il-wiehed jew l-
iehor, taht kondizzjonijiet li jaqblu izjed mad-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli li gejjin f’dan it-Titolu milli ma’ dawk dwar il-kuntratt ta’
kiri, il-koncessjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, ghalkemm il-partijiet
ikunu tawha isem ta’ kiri; u din il-koncessjoni hija nulla jekk tigi
maghmula xort’ohra milli b’att pubbliku.
(2) Ghall-kuntrarju, jekk fond jigi moghti b’titolu ta’ enfitewsi,
il-koncessjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, ikun kemm ikun qasir iz-
zmien li ghalih tigi maghmula, u jkunu xi jkunu l-pattijiet li
tahthom tkun saret.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        255
Il-partijiet jistghu 
jaghmlu kull patt li 
ma jkunx kontra l-
ligi. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.3. 
Emendat: 
XXX. 1981.10.
1499.  (1) Ir-regoli li jinsabu fl-artikoli ta’ qabel u fl-artikoli
1501, 1502, 1512, 1513 u 1519, ghandhom jigu mharsa fil-kazijiet
kollha u kull ftehim kontra ghalihom ikun minghajr effett.
(2) Hlief kif provdut fis-subartikolu (1), il-partijiet jistghu
jaghmlu bhala kondizzjoni tal-kuntratt ta’ enfitewsi kull patt li
jidhrilhom li jaqbel, basta li ma jkun hemm xejn fih li hu kuntrarju
ghal-ligi.
(3) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), jekk
ma jkunx hemm ftehim xort’ohra, ghandhom jigu mharsa r-regoli li
jinsabu fl-artikoli li gejjin.
Ic-cens ma 
jitbiddilx.
 1500. (1) Ic-cens matul iz-zmien ta’ enfitewsi ma jitbiddilx.
(2) Ic-censwalist ma jistax jitlob it-tnaqqis tac-cens minhabba
tibdil ta’ cirkostanzi.
(3) Lanqas ma jista’ jitlob ebda mahfra jew tnaqqis tac-cens ta’
sena jew izjed, jekk minhabba xi accident, ordinarju jew
straordinarju, mibsur jew le, il-gabra kollha tal-frottijiet jew bicca
minnha, tintilef.
Ic-censwalist jista’ 
jifdi c-cens. 
Mizjud: 
XXX.1981.11. 
Emendat: 
XX. 1984.2;
XXIV.1995.362.
1501.  (1) Meta tinghata enfitewsi perpetwa, ic-censwalist, ukoll
jekk ic-cens ikun jista’ jigi rivedut kull tant zmien stabbilit, ikollu
l-ghazla li jifdi c-cens kif provdut fis-subartikoli li gejjin ta’ dan l-
artikolu, kemm-il darba il-kuntratt innifsu, li jkun kuntratt
maghmul qabel il-15 ta’ Awissu, 1981, ma jipprovdix b’mod
differenti kif tista’ ssir il-fidwa.
(2) Dik il-fidwa tac-cens issir bil-hlas ta’ somma li tkun daqs l-
ammont tac-cens kapitalizzat bir-rata ta’ hamsa fil-mija:
Izda meta l-kuntratt jipprovdi li c-cens jista’ jigi rivedut fi
zmien specifikat jew mal-grajja ta’ kondizzjoni specifikata, ic-
censwalist jista’ jaghzel li jifdi fi zmien l-ewwel sena mid-data ta’
xi revizjoni bhal dik, jew tal-grajja ta’ dik il-kondizzjoni, u s-
somma li ghandha tithallas ghall-fidwa tac-cens tkun, f’dak il-kaz,
daqs l-ammont tac-cens hekk rivedut kapitalizzat bil-medja tar-rata
ta’ l-imghax li tithallas minn bank kummercjali fuq depoziti li
jkunu ta’ xorta fissa fi zmien il-fidwa.
(3) Jekk ikun hemm iktar minn padrun dirett wiehed, ic-
censwalist jista’ jifdi minghand kull wiehed jew izjed minnhom
separatament.
(4) Meta l-fond ikun mizmum b’subenfitewsi perpetwa, is-
subcenswalist ikollu l-jedd li jifdi c-cens originali u z-zieda fic-
cens bil-hlas tas-somma li ghandha tithallas ghall-fidwa li tigi
stabbilita skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(5) Kull klawzola f’xi ftehim li biha c-censwalist ma jkunx
jista’ jezercita l-jedd li jifdi c-cens moghti b’dan l-artikolu, titqies
li ma kenitx inkluza f'’dak il-ftehim.
(6) Il-fidwa tac-cens tista’ ssir bi ftehim bejn il-padrun dirett u
c-censwalist maghmul f’att pubbliku jew permezz tac-cedola
msemmija fis-subartikolu (7).
(7) Meta l-fidwa ma ssirx b’att pubbliku, ic-censwalist jista’
  256      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
jaghmel dik il-fidwa billi jipprezenta ghas-spejjez tieghu fir-
Registru tal-Prim’Awla tal-Qorti Civili, cedola ta’ fidwa u fl-istess
hin jiddepozita fl-imsemmi registru s-somma li ghandha tithallas
ghall-fidwa stabbilita skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu
(2); u dwar cedola bhal dik, id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan is-
subartikolu ghandu jkollhom effett, minkejja kull haga kuntrarja li
tinsab f’xi ligi ohra:
(a) meta l-persuna li taghti l-enfitewsi ghall-ewwel darba
jew il-persuna li lilha jinghataw il-jeddijiet ta’ padrun
dirett tkun mejta, ic-cedola tal-fidwa tista’ tigi
notifikata lil, u d-depozitu jista’ jsir favur, wiehed jew
iktar mill-werrieta tal-padrun dirett jew tal-persuna li
lilha jghaddi dan il-jedd u dak il-werriet jew dawk il-
werrieta ghandhom, ghall-finijiet kollha tal-ligi,
jitqiesu li jirrapprezentaw lil dawk il-persuni kollha li
jkollhom interess legali fic-cedola tal-fidwa u fil-flus
hekk depozitati;
(b) in-nuqqas mic-cedola ta’ l-isem ta’ xi persuna li
jkollha interess f’xi parti mill-flus depozitati skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, ma jolqotx il-jedd
ta’ xi persuna li tkun hekk imhollija barra ghal xi
sehem mill-ammont depozitat;
(c) ic-cedola ghandu jkun fiha:
(i) l-isem u l-kunjom tal-persuna ta’ l-enfitewta, il-
post tat-twelid taghha, il-post ta’ residenza
taghha, il-professjoni taghha, is-sengha jew stat
iehor taghha, isem missierha u isem u kunjom
xbubit ommha, jew fil-kaz ta’ korp ta’ persuni l-
isem korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieghu;
(ii) l-isem u l-kunjom tal-persuna msemmija fic-
cedola, il-post tat-twelid taghha, il-post ta’
residenza taghha, il-professjoni taghha, is-
sengha jew stat iehor taghha, isem missierha, u
isem u kunjom xbubit ommha, jew
partikolaritajiet ohra biex jidentifikaw lil dik il-
persuna, jew fil-kaz ta’ korp ta’ persuni l-isem
korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieghu; u
Kap. 56. (iii) l-indikazzjoni skond l-artikolu 7 ta’ l-Att dwar
ir-Registru Pubbliku ta’ l-immobbli li dwaru c-
cens mifdi kien jithallas;
(d) l-enfitewta ghandu jehmez mac-cedola pjanta li turi l-
kobor u l-lok ta’ l-immobbli li jkun suggett ghac-cens
mifdi;
(e) in-notifika tac-cedola ssir biss lill-persuna msemmija
f’dik ic-cedola u jekk fi zmien tliet xhur mill-jum li fih
tigi depozitata c-cedola, ma ssirx in-notifika lill-
imsemmija persuna, jew minhabba li tkun nieqsa jew
ghal xi raguni ohra, ic-censwalist ghandu ghas-spejjez
tieghu jitlob lir-Registratur tal-Qrati biex jippubblika
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        257
fil-Gazzetta l-kontenut tac-cedola, u ma’ dik il-
pubblikazzjoni il-persuna li lilha kellha tigi notifikata
c-cedola ghandha, ghall-finijiet kollha tal-ligi titqies li
giet notifikata bic-cedola;
(f) ic-censwalist ghandu jara li zewg kopji tac-cedola jigu
notifikati lid-Direttur tar-Registru Pubbliku, li ghandu
jzomm registru ta’ dawk ic-cedoli, u l-artikolu 30 ta’ l-
Att dwar ir-Registru Pubbliku ghandu, mutatis
mutandis, japplika ghal dawk ic-cedoli.
(8) Id-depoziti msemmija jistghu jigu rtirati mill-persuni
msemmija fih mal-prova tat-titolu taghhom li ssir lir-Registratur
tal-Qrati.
Kif jinqasam ic-
cens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.4.
1502.  (1) Ic-cens ma jistax jinqasam minghajr il-kunsens tal-
padrun dirett; izda jekk il-fond jigi ttrasferit lil, jew xort’ohra jkun
il-proprjeta  ta’, zewg persuni jew izjed separatament, il-padrun
dirett ma jistax jirrifjuta l-kunsens tieghu ghall-qsim tac-cens jekk
dak il-qsim isir sostanzjalment fl-istess proporzjoni tal-partijiet
separati mizmuma mill-persuni li jkunu jehtiegu l-kunsens.
(2) Il-kunsens moghti mill-padrun dirett ghat-trasferiment ta’
parti wahda jew iktar separati tal-fond lil persuni differenti, jew il-
hlas li hu jiehu ta’ sehem wiehed jew iktar tac-cens, minghand
wahda jew iktar minn dawk il-persuni, ikollhom l-istess effett daqs
kunsens moghti mill-padrun dirett ghall-qsim tac-cens.
Hlas lura tac-cens 
lil wiehed mill-
pussessuri.
1503.  (1) Dak fost il-pussessuri illi jhallas ic-cens kollu,
jithallas lura minghand il-pussessuri l-ohra pro rata, skond il-bicca
li kull wiehed minnhom ikun jippossjedi mill-fond, bla ma jittiehed
qies ta’ ebda cessjoni ta’ jeddijiet.
(2) Huwa johrog sehem, fl-istess proporzjon, flimkien mal-
pussessuri l-ohra, ghall-ishma tal-pussessuri mhux solvibbli.
Jeddijiet tac-
censwalist fuq il-
fond.
1504.  (1) Ic-censwalist jista’ jbiddel il-wicc tal-fond, basta li
b’daqshekk ma jgharrqux.
(2) Huwa jiehu l-utili kollha tal-fond, u ghandu jedd
jirrivendika l-fond minghand kull pussessur, sahansitra minghand
il-padrun dirett.
(3) Imiss lilu t-tezor li jinsab fil-fond, bla hsara tas-sehem li
jmiss, skond il-ligi, lil dak li jkun sabu.
Radd tal-fond fi 
stat tajjeb.
1505. Ic-censwalist ghandu jzomm u, fiz-zmien li jmiss, irodd il-
fond, fi stat tajjeb.
Miljoramenti.
huma tieghu sakemm iddum l-enfitewsi.
(2) Huwa jista’ jbiddel il-ghamla ta’ dawn il-miljoramenti; izda
ma jistax jeqridhom minghajr il-kunsens espress tal-padrun dirett.
Obbligi tac-
censwalist.
1507. Hu dmir tac-censwalist li jesegwixxi kull obbligu li skond
il-ligi ghandhom is-sidien ta’ bini jew ta’ artijiet:
Izda, jekk ghall-esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu tkun
  258      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
mehtiega spiza kbira, u l-enfitewsi tkun ghal zmien, il-qorti tista’,
fuq talba tac-censwalist, iggieghel lill-padrun dirett johrog sehem
minn din l-ispiza, skond ma jkunu l-pattijiet ta’ l-enfitewsi, iz-
zmien li jkun baqa’ biex tispicca, is-somma tac-cens, u cirkostanzi
ohra tal-kaz. 
Ic-censwalist jista’ 
jiddisponi mill-
fond.
1508.  (1) Ic-censwalist jista’, minghajr ma jgharraf lill-padrun
dirett jew ma jitlob il-kunsens tieghu, jiddisponi mill-fond suggett
ghal enfitewsi u mill-miljoramenti, sew b’att fost il-hajjin kemm
b’disposizzjoni testamentarja.
(2) Izda, kull trasferiment maghmul xort’ohra milli b’att
pubbliku, ma jiswiex.
Ic-censwalist ma 
jehlisx mill-obbligi 
tieghu jekk l-
akkwirent ma jigix 
maghruf mill-
padrun dirett.
1509.  (1) Jekk ic-censwalist jiddisponi mill-fond minghajr il-
kunsens tal-padrun dirett, hu ma jigix mehlus mill-obbligazijonijiet
tieghu lejn il-padrun dirett, jekk min jakkwista ma jigix maghruf
minn dan.
Obbligazzjonijiet 
ta’ l-akkwirent, 
ukoll jekk ma jigix 
maghruf. 
Emendat: 
VII. 1944.2; 
LVIlI.1975.9.
 (2) Izda, l-akkwirent, ghalkemm ma jkunx gie maghruf mill-
padrun dirett, hu obbligat personalment lejh ghall-hlas tac-cens
kollu li jaghlaq, u ghat-tiswija tal-hsarat kollha li jsiru fi zmien il-
pussess tieghu; imma hu mhux obbligat ghac-cnus maghluqa, jew
ghall-hsarat li jkunu saru, qabel dan il-pussess; dejjem bla
pregudizzju tal-jedd tal-padrun dirett, ukoll ghal dawn ic-cnus u
hsarat, fuq il-fond suggett ghal enfitewsi, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ighammar jew iforni l-fond jew
biex tinhadem l-art, ikunu ta’ min ikunu dawn il-hwejjeg:
Izda illi dawn il-jeddijiet ma jinghatawx lis-sid dwar l-
imsemmijin hwejjeg jekk dawn ikunu ta’ jew mizmumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta kull meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Meta l-padrun 
dirett ghandu 
jaghraf lill-
akkwirent. 
Emendat: 
IV.1961.10.
1510. Il-padrun dirett ma jistax jirrifjuta li jaghraf, minflok ic-
censwalist, lil dak li lilu l-enfitewsi tkun giet, taht kull titolu li
jkun, ittrasferita, jekk dan ikun persuna tajba biex tesegwixxi l-
obbligazzjonijiet li johrogu mill-kuntrart tal-enfitewsi.
Meta l-akkwirent 
ghandu jaghraf lill-
padrun dirett.
1511.  Dak li lilu l-enfitewsi tkun giet, b’kull titolu li jkun,
ittrasferita, illi jkollu l-pussess tal-fond, u li l-padrun dirett ikun
gharaf jew ikun lest jaghraf, ma jistax jirrifjuta li jaghraf
espressament lill-padrun dirett jew li jobbliga ruhu lejh
personalment ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li johorgu
mill-kuntratt ta’ l-enfitewsi.
Taghrif. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.5.
1512.  (1) Kull taghrif imsemmi fl-ahhar zewg artikoli qabel dan
jista’ jkun imfisser jew mifhum; u l-hlas ta’ cens jew ta’ lawdemju
li jsir jew jittiehed minn jew minghand dak li lilu jkun sar it-
trasferiment ghandu jitqies bhala taghrif mifhum, kemm-il darba
ma jkunx hemm rizerva mfissra f’att gudizzjarju.
(2) Kemm il-padrun dirett kif ukoll dak li lilu jkun sar it-
trasferiment jistghu jehtiegu li t-taghrif isir b’att pubbliku jew
b’kitba privata; u f’kull kaz bhal dak l-ispejjez tbatihom il-parti li
titlob il-forma miktuba.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        259
Ma hemmx jedd ta’ 
lawdemju jekk 
mhux miftiehem, 
ecc. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.6.
1513. Il-padrun dirett ma ghandu jedd ghal ebda somma b’titolu
ta’ lawdemju, jissejjah kif jissejjah, f’okkazjoni ta’ bejgh jew
trasferiment iehor maghmul wara l-1 ta’ Lulju, 1976 ta’ l-utili
dominju jew tal-miljoramenti kemm-il darba -
 (a) l-att ta’ l-enfitewsi ma jkunx fih ftehim espress ghal
dak il-hlas, u
(b) l-enfitewsi ma tkunx maghmula ghal iktar minn
ghoxrin sena;
u meta xi somma li jkollha hekk tithallas skond id-disposizzjonijiet
ta’ qabel ta’ dan l-artikolu tkun ikbar mill-ammont ta’ cens ghal
sena dovut lil dak il-padrun dirett dwar il-fond jew parti mill-fond
mibjugh jew trasferit, dak il-padrun dirett ma jkollux jedd ghal dak
l-eccess.
Weghda dwar 
enfitewsi. 
Mizjud: 
XXVII.1976.7.
1514.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1357, 1359 u 1360
ghandhom japplikaw ghal weghda dwar enfitewsi maghmula wara
l-1 ta’ Lulju, 1976, kif japplikaw ghal weghda ta’ bejgh jew ta’ xiri. 
Jekk il-fond 
jinqered kollu jew 
bicca minnu.
1515.  (1) L-enfitewsi tinhall ipso jure, jekk il-fond jinqered
kollu kemm hu b’accident.
(2) Jekk tinqered bicca mill-fond, u l-bicca li tibqa’ ma tkunx
tista’ taghti renta daqs ic-cens, ic-censwalist ma jistax jitlob it-
tnaqqis tac-cens, izda jista’ jitlob li jholl l-enfitewsi, billi jrodd lill-
padrun dirett il-fond bil-miljoramenti, ukoll jekk il-bicca li tibqa’
mill-fond tkun tikkonsisti l-aktar f’dawn il-miljoramenti.
Dmir tal-prova.
jew bicca minnu, b’accident, u minghajr htija tieghu jew tal-familja
tieghu, jew tas-sefturi tieghu, tal-mistednin jew tal-kerrejja jew tas-
sub-censwalisti li ma jkunux gew maghrufa mill-padrun dirett.
Hall ta’ enfitewsi 
meta ma jithallasx 
ic-cens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.8.
1517.  Il-padrun dirett ikun jista’ jitlob li jholl l-enfitewsi u li
jintradd lilu l-fond bil-miljoramenti jekk ic-censwalist ikollu jaghti
bhala cens somma daqs kemm igibu c-cnus ta’ tliet snin.
Fil-kaz ta’ taghriq 
fil-fond.
1518.  (1) Il-padrun dirett jista’ wkoll jitlob li jholl l-enfitewsi u
li jirtadd lilu l-fond bil-miljoramenti, kif ukoll it-tiswija tal-hsarat,
jekk il-fond ikun tgharraq hafna, u c-censwalist ma jippruvax li dan
gara minghajr htija tieghu jew tan-nies imsemmijin fl-artikolu 15l6.
(2) Dan ighodd ukoll jekk it-taghriq ikun gara fil-miljoramenti
mibnija fil-fond.
Zmien ghall-hlas 
tac-cnus maghluqa, 
ecc. 
Emendat: 
XXVII.1976.9.
1519.  (1) Fil-kazijiet imsemmija fl-ahhar zewg artikoli qabel
dan, il-padrun dirett jista’ fl-istess waqt jitlob il-hall ta’ l-enfitewsi
u l-hlas tac-cnus maghluqa.
(2) Izda l-qorti tista’, f’kull wiehed minn dawn il-kazijiet,
taghti lill-konvenut zmien moderat, skond ic-cirkostanzi, ghall-hlas
tac-cnus maghluqa, jew ghat-tiswijiet mehtiega, u dak iz-zmien
jista’, ghal raguni tajba, jigi mtawwal ghal zmien moderat iehor.
(3) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’ qabel dan ghandhom
japplikaw ukoll f’kull kaz li fih il-hall tal-kuntratt ikun gie
miftiehem espressament ghal kwalunkwe raguni, u ghandhom hekk
  260      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
japplikaw ukoll jekk il-ftehim jeskludi l-ghoti ta’ xi zmien.
(4) Ebda haga f’dan l-artikolu ma ghandha tiftiehem li tehtieg
il-hlas ta’ xi cens jew xi somma ohra li ma jkunux dovuti, sew
ghaliex it-talba ghalihom tkun waqghet bi preskrizzjoni sew ghal xi
raguni ohra.
Iz-zmien ghall-hlas 
tac-cnus maghluqa 
jista’ jigi mitlub 
mill-kreditur tac-
censwalist.
1520.  (1) Kull kreditur tac-censwalist, jew kull wiehed iehor li
jkollu interess, jista’ jidhol fil-kawza u jitlob iz-zmien hawn fuq
imsemmi; u jista’ wkoll matul dak iz-zmien, ghalkemm dak iz-
zmien ikun gie moghti minghajr l-intervent tieghu, fuq talba tac-
censwalist, ma jhallix li tigi mahlula l-enfitewsi, billi jhallas ic-
cnus li jkollhom jinghataw jew billi jaghmel it-tiswijiet mehtiega.
(2) F’dan il-kaz, il-kreditur jew il-persuna li jkollha interess,
biex jiehdu lura c-cnus li huma hallsu jew l-ispejjez li huma hargu
ghat-tiswijiet, jidhlu minflok il-padrun dirett, u l-jeddijiet taghhom
jigu qabel ta’ kull kreditur iehor tac-censwalist, izda mhux qabel
dak tal-padrun dirett stess.
Tmiem ta’ l-
enfitewsi ghal 
zmien.
 1521. (1) L-enfitewsi ghal zmien tispicca bl-eghluq taz-zmien
miftiehem espressament, u l-fond bil-miljoramenti jintradd lill-
padrun dirett ipso jure.
(2) Kull azzjoni ghat-tigdid ta’ l-enfitewsi, ghal kull raguni li
tkun, barra minn bis-sahha ta’ patt espress fil-kuntratt ta’ enfitewsi
jew f’att pubbliku iehor, hija mnehhija, dwar kull xorta ta’ beni.
Effetti tad-
devoluzzjoni.
1522. F’kull kaz ta’ devoluzzjoni, tinhall, sew kwantu ghall-fond
kemm kwantu ghall-miljoramenti, kull ipoteka, piz, jew servitù ,
ukoll jekk din is-servitù  tkun inholqot minghajr il-fatt tac-
censwalist; u l-fond bil-miljoramenti jerga’ jmur lura hieles ghand
il-padrun dirett, bla hsara, jekk ikun gie moghti b’kiri, ta’ dak li
jinghad fl-artikoli 1530 u l531.
Meta c-censwalist 
jista’ jitlob il-hlas 
tal-miljoramenti.
1523.  (1) Meta jkun hemm id-devoluzzjoni, ic-censwalist ma
jkollu jedd ghal ebda hlas ghall-miljoramenti, ikunu xi jkunu x-
xorta jew il-valur taghhom, hlief jekk id-devoluzzjoni ssir ghal xi
wahda mir-ragunijiet imsemmija fl-artikoli 1517 u 1518.
(2) Fil-kazijiet imsemmijin f’dawk iz-zewg artikoli, il-padrun
dirett ghandu jhallas lic-censwalist il-prezz tal-miljoramenti, skond
kemm ikun il-valur taghhom fiz-zmien tad-devoluzzjoni, sas-
somma li l-fond ikun f’dak iz-zmien sar jiswa izjed minhabba dawk
il-miljoramenti, u skond iz-zmien li jkun fadal ghat-tmiem ta’ l-
enfitewsi.
Kuntratti ta’ 
enfitewsi 
maghmula qabel l-
1 ta’ Lulju, 1976. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.11.
1524. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ghandhom japplikaw
ghall-kuntratti kollha ta’ enfitewsi sew jekk maghmula qabel kemm
jekk maghmula wara l-1 ta’ Lulju, 1976, barra minn dawk l-
enfitewsi li jkunu ghalqu qabel l-imsemmija data jew li, qabel dik
id-data, ikunu spiccaw jew gew mahlula bi ftehim, jew b’sentenza
li tkun saret res judicata, jew bis-sahha ta’ ligi; ghal dawn l-
enfitewsi ta’ l-ahhar, il-ligi li kienet applikabbli fiz-zmien meta
ghalqu, spiccaw jew gew mahlula, ghandha safejn ikun mehtieg,
tibqa’ tapplika.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        261
Titolu IX
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KIRI
DISPOSIZZJONI GENERALI
Il-kuntratt ta’ kiri 
jista’ jsir bil-kitba 
jew bil-fomm.
1525.  Il-kuntratt ta’ kiri, sew ta’ haga kemm ta’ xoghol, jista’
jsir sew b’kitba kemm bil-fomm.
Sub-titolu I
FUQ IL-KIRI TAL-HAGA
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ haga.
1526.  (1) Il-kiri ta’ haga hu kuntratt li bih wahda mill-partijiet
tintrabat li taghti lill-ohra t-tgawdija ta’ haga, ghal zmien
miftiehem u b’kera miftiehem, li din il-parti l-ohra tintrabat li
thallas lilha.
(2) Jistghu jinghataw b’kiri kull xorta ta’ hwejjeg korporali,
mobbli jew immobbli.
Meta hu null il-kiri 
li jsir minn wiehed 
mill-kom-
pussessuri.
1527.  Il-kiri li jsir minn wiehed mill-kom-pussessuri tal-haga,
minghajr awtorizzazzjoni b’sentenza tal-qorti kompetenti jew
minghajr il-kunsens ta’ xi wiehed mill-kom-pussessuri l-ohra, jista’
fuq talba ta’ dan il-kom-pussessur l-iehor, jigi annullat, kemm-il
darba din it-talba ssir fi zmien xahrejn minn dak in-nhar li dan il-
kom-pussessur l-iehor ikun sar jaf b’dak il-kiri.
Meta l-qorti tista’ 
taghti l-
awtorizzazzjoni.
1528.  Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wiehed mill-kom-pussessuri
tal-haga, b’citazzjoni, taghti l-awtorizzazzjoni msemmija fl-ahhar
artikolu qabel dan, meta jinsab illi l-haga hija tajba biex tinkera u
illi l-kiri propost huwa ta’ gid, u basta li ma jinsabx li xi wiehed
mill-kom-pussessuri l-ohra ghandu raguni tajba biex jopponi dak il-
kiri.
Jedd ta’ preferenza 
ta’ kom-pussessur.
1529. Il-kom-pussessur illi jkun ta, bi kliem generali, il-kunsens
tieghu ghall-kiri tal-haga, jew illi, kontra l-opposizzjoni tieghu, il-
qorti tkun tat, bi kliem generali l-awtorizzazzjoni ghall-kiri tal-
haga, jista’, b’dan kollu, jezercita l-jedd ta’ preferenza msemmi fl-
artikoli 1591, 1592 u 1593, kemm-il darba hu ma jkunx b’xi mod
irrinunzja ghal dak il-jedd.
Kiri ta’ haga 
suggetta ghal 
fedekommess jew 
uzufrutt, ecc.
1530.  (1) Il-ghoti b’kiri minn dak li jkun jippossjedi l-haga taht
fedekommess jew b’uzufrutt, jew taht titolu iehor temporanju jew li
jista’ jinhall, jiswa wkoll kwantu ghas-successuri tieghu, jekk ikun
sar taht kondizzjonijiet gusti, u ghal zmien mhux izjed minn tmien
snin, fil-kaz ta’ raba’, jew erba’ snin, fil-kaz ta’ bini, jew ghal
zmien soltu skond l-uzu, fil-kaz ta’ hwejjeg mobbli, jew ghal kull
zmien aqsar minn kull wiehed miz-zminijiet fuq imsemmija, fil-kaz
ta’ beni li l-kiri taghhom ghal aktar minn dak iz-zmien aqsar huwa
ipprojbit.
(2) ll-kiri moghti ghal zmien itwal mill-persuna li tipposjedi l-
haga kif jinghad hawn fuq, jigi, fuq talba tas-successuri tieghu fil-
pussess tal-haga, imnaqqas ghaz-zmien li jmiss kif imsemmi hawn
262      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
fuq, u dan iz-zmien jibda jghodd minn dak in-nhar tal-kuntratt. 
Meta l-awtorita  
kompetenti taghti 
l-awtorizzazzjoni 
ghall-ghoti ta’ kiri 
ghal zmien itwal.
1531. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan dwar iz-
zmien limitat tal-kiri, ma jghoddux meta l-kiri ghal zmien itwal
ikun gie miftiehem bl-awtorizzazzjoni ta’ l-awtorita  kompetenti
skond il-ligi.
Ghal kemm zmien 
jitqies li sar il-kiri. 
Emendat: 
I.1870.1.
1532.  Jekk ma jkunx hemm ftehim espress jew cirkostanzi li
jistghu juru x’kienet l-intenzjoni tal-partijiet dwar iz-zmien tal-kiri,
ghandhom jigu mharsa r-regoli li gejjin:
(a) il-kiri ta’ bini jew ta’ haga mobbli jitqies maghmul
ghaz-zmien li ghalih hu meqjus il-kera, jigifieri, ghal
sena, jekk il-kera jkun gie miftiehem tant fis-sena;
ghal xahar, jekk il-kera jkun gie miftiehem tant fix-
xahar; ghal gurnata, jekk ikun gie miftiehem tant kull
jum:
Izda, meta ma jkunx hemm prova jekk il-kera
giex miftiehem bis-sena, bix-xahar, jew bil-gurnata,
jitqies li gie miftiehem skond l-uzu.
 (b) il-kiri ta’ raba’ jitqies li sar: jekk il-fond hu li jista’
jaghti frottijiet, ghaz-zmien mehtieg ghall-gabra tal-
frottijiet ta’ erba’ annati; jekk il-fond ma jistax jaghti
frottijiet, ghaz-zmien li ghalih hu meqjus il-kera, bhal
ma jinghad ghall-bini;
(c) jekk ikun hemm xi uzu partikolari dwar iz-zmien tal-
kiri ta’ xi hwejjeg, il-kiri, dwar dawn il-hwejjeg,
jitqies li sar ghaz-zmien meqjus skond dak l-uzu.
Kera. 1533.  (1) Il-kera jista’ jikkonsisti sew fi flus kemm f’xi
kwantita   ta’ oggetti jew ukoll f’sehem tal-frottijiet li l-haga taghti.
(2) Meta ma hemmx prova li l-kera gie miftiehem f’oggetti jew
f’sehem ta’ frottijiet, jitqies li gie miftiehem fi flus.
Kif jitqies il-kera 
meta mhux 
miftiehem.
1534.  Meta l-kuntratt tal-kera jkun ga beda miexi, il-kera, fin-
nuqqas ta’ ftehim espress, jew ta’ ligi li tistabbilixxi s-somma tal-
kera, ghandu jitqies fuq il-prezz korrenti, jekk ikun hemm, jew,
jekk ma jkunx hemm, fuq stima ta’ periti.
Hlas tal-kera bil-
quddiem.
1535.  (1) Kull hlas bil-quddiem ta’ qbiela ta’ raba’ ma jiswiex,
jekk b’hekk ibatu hsara l-kredituri ipotekarji ta’ sid il-kera jew
dawk li jidhlu warajh fil-pussess tal-fond bis-sahha ta’
fedekommess, jew li lilhom, minhabba li b’xi mod jigi mahlul il-
jedd tieghu, ikun imiss il-fond.
(2) Lanqas ma jiswa kull hlas bil-quddiem ta’ kera ta’ bini ghal
izjed minn sitt xhur, jekk b’hekk titbata l-hsara hawn fuq
imsemmija.
Tigdid tacitu tal-
kiri.
1536. Jekk, meta jaghlaq iz-zmien tal-kiri, il-kerrej jibqa’ u jigi
mholli fit-tgawdija tal-haga mikrija lilu, jinghadd li l-kiri gie
mgedded taht l-istess kondizzjonijiet u bl-istess jeddijiet u obbligi,
ghal zmien meqjus kif jinghad fl-artikolu 1532, minbarra ghal dak
li hu raba’, illi l-kiri tieghu jinghadd imgedded ghaz-zmien li hu
mehtieg ghall-gabra tal-frottijiet ta’ sena:
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        263
Izda, jekk il-kera jithallas b’rati, il-kiri, hlief fil-kaz ta’
raba’, jinghadd imgedded ghaz-zmien tal-hlas ta’ rata wahda.
Meta ma hemmx 
tigdid tacitu.
1537. Meta sid il-kera jkun ta avviz lill-kerrej biex ihalli l-haga
fl-eghluq taz-zmien tal-kiri, il-kerrej ma jistax jeccepixxi t-tigdid
tacitu tal-kiri, kif jinghad fl-ahhar artikolu qabel dan, lanqas jekk
ikun issokta fit-tgawdija tal-haga.
Sa fejn issehh l-
garanzija.
1538.  ll-garanti f’kuntratt ta’ kiri ma jitqiesx, f’ebda wiehed
mill-kazijiet imsemmija fl-ahhar zewg artikoli qabel dan, marbut
ghall-obbligazzjonijiet li jigu mit-tigdid tal-kiri, hlief kemm-il
darba hu jkun obbliga ruhu espressament ghaz-zmien kollu sakemm
il-kerrej jaghti lura l-haga.
§  I. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ SID IL-KERA
Obbligi ta’ sid il-
kera.
1539.  Sid il-kera hu obbligat, min-natura stess tal-kuntratt, u
minghajr ma jinhtieg ebda ftehim specjali -
(a) jikkunsinna lill-kerrej il-haga mikrija;
(b) izomm din il-haga fi stat li wiehed jista’ jaghmel
minnha l-uzu li ghalih giet mikrija;
(c) iqis li l-kerrej ikollu t-tgawdija bil-kwiet tal-haga,
ghaz-zmien kollu tal-kiri.
Kunsinna tal-haga 
fi stat tajjeb ta’ 
tiswija.
1540.  (1) Sid il-kera ghandu jikkunsinna l-haga fi stat tajjeb ta’
tiswija ta’ kull xorta.
(2) Matul il-kiri, sid il-kera ghandu jaghmel it-tiswijiet kollha
li jsiru mehtiega, minbarra, ghal dak li hu bini, it-tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556, jekk ma jkunx intrabat espressament
ghalihom ukoll.
Meta l-kerrej jista’ 
f’xi kazijiet 
jaghmel tiswijiet.
1541.  (1) Jekk sid il-kera, wara li jigi msejjah b’att gudizzjarju,
ma jaghmilx it-tiswijiet li ghalihom hu obbligat, il-kerrej jista’
jitlob, b’citazzjoni, li jigi awtorizzat li jaghmel dawk it-tiswijiet bi
spejjez ta’ sid il-kera, taht dawk il-kondizzjonijiet illi l-qorti jkun
jidhrilha xierqa fic-cirkostanzi.
(2) Il-kerrej ghandu jedd li jzomm il-kera maghluq jew dak li
jkun ghad irid jaghlaq, biex jithallas lura ta’ dawk l-ispejjez, bla
hsara tal-jeddijiet tieghu ghal kull somma akbar, jekk l-ammont ta’
dawk l-ispejjez ikun izjed minn dak il-kera.
Responsabbilta  ta’ 
sid il-kera 
minhabba d-
dewmien.
1542.  Sid il-kera ghandu jhallas lill-kerrej il-hsara li dan ibati
minhabba li sid il-kera jkun dam ma ghamel it-tiswijiet illi, wara s-
sejha bil-qorti msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan, kien obbligat
jaghmel.
Tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1543. Il-kerrej jista’, minghajr ma jkunu jinhtiegu proceduri bil-
qorti, jaghmel bi spejjez ta’ sid il-kera, dawk it-tiswijiet, li n-
nuqqas jew id-dewmien taghhom, jista’ jkun ghalih ta’ hsara kbira;
u, f’dan il-kaz, jista’, biex jithallas lura, izomm il-kera bhal ma
jinghad fl-artikolu 1541:
Izda, il-kerrej ghandu mill-aktar fis li jista’ jkun, igharraf
  264      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
b’dan lil sid il-kera u jaghtih rapport ta’ perit dwar il-htiega tal-
ghaggla ta’ dawk it-tiswijiet u l-hsara li jista’ jgib id-dewmien:
Izda wkoll, sid il-kera ghandu l-jedd jissokta t-tiswijiet illi
jkunu nbdew taht id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
Meta l-kuntratt 
jista’ jinhall ghal 
nuqqas ta’ 
tiswijiet.
1544. Jekk it-tiswijiet li sid il-kera hu obbligat jaghmel huma tali
li jekk ma jsirux ifixklu jew inaqqsu bil-wisq it-tgawdija tal-haga
moghtija b’kiri, u sid il-kera jonqos li jaghmilhom fiz-zmien
moghti mill-qorti, il-kerrej jista’ jitlob ukoll il-hall tal-kuntratt,
flimkien mal-hlas tad-danni.
Responsabbilta  ta’ 
sid il-kera dwar 
mankamenti jew 
difetti tat- haga 
moghtija b’kiri.
1545.  (1) Sid il-kera ghandu jaghmel tajjeb li l-haga moghtija
b’kiri m’ghandhiex mankamenti jew difetti li jfixxklu jew inaqqsu
l-uzu taghha; u, meta jinsab li hemm dawn il-mankamenti jew
difetti, il-kerrej jista’ jaghzel li jitlob jew il-hall tal-kuntratt jew it-
tnaqqis tal-kera.
(2) Dan ighodd ukoll, ghalkemm dawn il-mankamenti jew
difetti jkunu nqalghu wara l-kuntratt.
(3) Izda, sid il-kera ma jwegibx ghall-mankamenti jew difetti li
jidhru, u li l-kerrej seta’ jinduna bihom huwa nnifsu fiz-zmien tal-
kuntratt.
Responsabbilta  ta’ 
sid il-kera ghad-
danni li jigru 
minhabba difetti 
mohbija.
1546.  Meta, minhabba mankamenti jew difetti mohbija li jkun
hemm fil-haga mikrija fiz-zmien tal-kuntratt, il-kerrej ibati hsara,
sid il-kera, jekk kien jaf b’dawk il-mankamenti jew difetti, jew
kellu raguni jissuspetta fihom, hu obbligat ghall-hlas tad-danni,
kemm-il darba ma jkunx gharraf lill-kerrej li hemm, jew li jibza’ li
hemm, dawk il-mankamenti jew difetti.
Sid il-kera ma 
jistax ibiddel il-
ghamla tal-haga 
mikrija.
1547.  Sid il-kera ma jistax, matul iz-zmien tal-kiri, ibiddel il-
ghamla tal-haga mikrija, minghajr il-kunsens tal-kerrej.
Il-kerrej ghandu 
jhalli li jsiru t-
tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1548.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-fond mikri jkun jihtieg tiswijiet
li ma jridux dewmien u li ma jistghux jithallew sat-tmiem tal-
kuntratt, il-kerrej ghandu jhalli jsiru dawn it-tiswijiet, ikun xi jkun
ix-xkiel li jgibulu, ukoll jekk, fiz-zmien li jkunu qeghdin isiru hu
jitlef l-uzu ta’ bicca mill-fond.
(2) Izda, jekk dawn it-tiswijiet jiehdu izjed minn erbghin
gurnata, il-kera jigi mnaqqas fil-proporzjon taz-zmien u tal-bicca
tal-fond li taghha l-kerrej jitlef l-uzu.
Il-kerrej jista’ f’xi 
kazijiet jitlob li 
jholl il-kuntratt.
1549.  (1) Fil-kaz ta’ bini li qieghed ghall-abitazzjoni, jekk it-
tiswijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan ikunu ta’ xorta tali
li jaghmlu mhux abitabbli ghal kull zmien li jkun dik il-bicca tal-
fond li hija mehtiega biex ighammru fiha l-kerrej u l-familja tieghu,
il-kerrej jista’, skond ic-cirkostanzi, jitlob li jholl il-kuntratt.
(2) Dan ighodd ukoll fil-kaz ta’ haga  mobbli, meta t-tiswijiet
huma ta’ xorta tali li minhabba fihom ma jkunx jista’ jsir uzu mill-
haga ghal kull zmien li jkun.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        265
Sid il-kera ma 
jaghmilx tajjeb 
ghall-molestji ta’ 
terzi persuni,
1550. Sid il-kera mhux obbligat jaghmel tajjeb lill-kerrej ghall-
molestji li terzi persuni, b’eghmilhom, jikkagunawlu fit-tgawdija
tal-haga, meta dawn il-persuni ma jkunux jippretendu xi jedd fuq
il-haga mikrija, bla hsara tal-jedd tal-kerrej li jagixxi kontra dawk
il-persuni fl-isem tieghu nnifsu.
hlief meta jintalab 
jedd fuq il-haga.
1551.  (1) Jekk, ghall-kuntrarju, il-kerrej ibati molestja fit-
tgawdija tal-haga minhabba azzjoni dwar jedd fuq il-haga mikrija,
hu jista’ jagixxi kontra sid il-kera ghall-hlas tad-danni, jekk il-
haga tigi mehuda lilu kollha kemm hi, jew ghal tnaqqis
proporzjonat tal-kera, skond it-telfa li jbati, jekk tigi mehuda lilu
bicca biss mill-haga, jew tigi mnaqqsa lilu t-tgawdija taghha, jew
jigi maghmul lilu xi xkiel.
 (2) Izda, il-kerrej jista’ wkoll, fit-tieni kaz fuq imsemmi, jitlob
il-hall tal-kuntratt jew il-hlas tad-danni, jekk bil-bicca tal-haga li
tibqaghlu ma jkunx jista’ jinqeda ghall-hsieb li kellu meta ha b’kiri
l-haga kollha.
Meta ma hemmx 
jedd ghad-danni.
1552. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, dwar il-
hlas tad-danni, ma jghoddux -
(a) jekk il-kerrej jonqos li jgharraf lil sid il-kera, minghajr
dewmien, bil-molestja, u sid il-kera jbati hsara
minhabba dan in-nuqqas;
(b) jekk il-motiv ta’ l-azzjoni msemmija fl-ahhar artikolu
qabel dan, ikun inqala’ wara l-kuntratt, u ma jkunx gej
mill-eghmil ta’ sid il-kera;
(c) jekk, fiz-zmien tal-kuntratt, il-kerrej kien jaf bil-jedd
tat-terza persuna.
Meta l-kerrej 
ghandu jsejjah lil 
sid il-kera biex 
jiddefendih.
1553.  Jekk it-terzi li jkunu kkagunaw molestja b’eghmilhom,
jippretendu li ghandhom xi jedd fuq il-haga mikrija, jew jekk il-
kerrej ikun huwa nnifsu gie mharrek biex jigi kkundannat jitlaq
minn idejh il-haga kollha jew bicca minnha, jew biex ihalli li tigi
ezercitata xi servitù,  hu ghandu jsejjah lil sid il-kera biex
jiddefendih, u, kemm-il darba hekk jitlob, ghandu jigi mehlus mill-
kawza, billi jaghti l-isem ta’ sid il-kera illi fl-isem tieghu huwa
jkollu f’idejh il-haga.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KERREJ
Obbligi tal-kerrej.
(a) jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal-
familja, u ghall-uzu miftiehem fil-kuntratt, jew, jekk
ma jkunx hemm ftehim fuq dan, ghall-uzu li jista’ jigi
prezunt mic-cirkostanzi;
(b) ihallas il-kera miftiehem, jew stabbilit kif jinghad fl-
artikolu 1534.
Uzu hazin tal-haga 
mikrija.
1555.  (1) Jekk il-kerrej jaghmel mill-haga mikrija uzu xorta
ohra minn dak li ghalih hi qieghda, jew b’mod li bih jista’ jgib
  266      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
hsara lil sid il-kera, dan jista’, skond ic-cirkostanzi, jitlob il-hall
tal-kuntratt.
(2) Dan ighodd ukoll fil-kaz ta’ raba’, jekk il-kerrej ma jkunx
baqa’ jahdmu, jew ma jahdmux ta’ missier tajjeb tal-familja, u sid
il-kera jista’ b’dan ibati hsara li ghaliha ma tkun inghatat ebda
garanzija.
(3) F’kull wiehed mill-kazijiet hawn fuq imsemmija, il-kerrej
hu obbligat ukoll ghall-hlas tad-danni.
Tiswijiet li ghandu 
jaghmel il-kerrej 
ta’ bini,
1556. ll-kerrej ta’ bini ghandu jaghmel it-tiswijiet -
(a) fil-fuglari;
(b) fiz-zgieg;
(c) fil-bibien, fic-caccis tat-twieqi, fic-cappetti, fil-firrolli
u fis-serraturi.
minbarra meta jsiru 
mehtiega bi 
qdumija, ecc.
1557.  Ebda wahda mit-tiswijiet imsemmija fl-ahhar artikolu
qabel dan ma ghandu jbatiha l-kerrej, jekk tkun saret mehtiega bi
qdumija jew b’forza magguri, u bla ebda htija tal-kerrej.
Thammil ta’ 
gwiebi u ta’ latrini.
1558.  It-thammil tal-gwiebi u tal-latrini hu obbligu ta’ sid il-
kera.
Stat li fih il-haga 
ghandha tintradd.
1559. Meta sid il-kera u l-kerrej ikunu ghamlu deskrizzjoni ta’ l-
istat tal-haga moghtija b’kiri, il-kerrej ghandu jaghtiha lura f’dak l-
istat li jkun ircevieha, skond id-deskrizzjoni li tkun saret, minbarra
kwantu ghal dak li jkun inqered jew tgharraq bi qdumija jew
b’forza magguri.
Meta l-haga titqies 
li ttiehdet fi stat 
tajjeb.
1560.  Jekk ma tkun saret ebda deskrizzjoni ta’ l-istat tal-haga
moghtija b’kiri, jinghadd, fin-nuqqas ta’ prova kuntrarja, li l-kerrej
ircieva l-haga fi stat tajjeb, ukoll ghal dawk li huma tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556.
Il-kerrej iwiegeb 
ghall-hsarat, ecc.
1561. Il-kerrej iwiegeb ghat-tgharriq u ghall-hsarat li jigru matul
it-tgawdija tieghu, meta ma jippruvax li dan it-tgharriq jew hsarat
graw minghajr htija tieghu.
Il-kerrej iwiegeb 
ghall-hruq.
1562. Il-kerrej iwiegeb ghal kull hsara li tigri bi hruq, kemm-il
darba ma jippruvax li tkun grat minghajr htija tieghu jew tal-
persuni msemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, jew b’accident jew
b’forza magguri, jew b’difett fil-bini, jew lill-hruq gie kkumnikat
minn fond vicin.
Il-kerrej iwiegeb 
ghall-eghmil tas-
sefturi, ecc.
1563. Il-kerrej iwiegeb ghat-tgharriq jew hsarat li jsiru b’eghmil
jew b’nuqqas min-nies tal-familja tieghu, jew mis-sefturi tieghu,
jew minn mistednin, jew sub-kerrejja tieghu.
Miljoramenti. 1564.  (1) Il-kerrej, matul il-kiri, ma jista’ jaghmel ebda tibdil
fil-haga mikrija minghajr il-kunsens ta’ sid il-kera, u m’ghandux
jedd jitlob il-hlas lura tal-valur, ikun kemm ikun, tal-miljoramenti
maghmula minghajr dak il-kunsens.
(2) B’dan kollu, il-kerrej ghandu jedd jiehu lura dawk il-
miljoramenti, billi jerga’ jqieghed il-haga fl-istat li kienet qabel ma
saru, izda dan kemm-il darba, ghal dawk li huma l-miljoramenti li
jkunu ghadhom jezistu fit-tmiem tal-kiri, huwa juri li jista’ jiehu xi
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        267
utli minnhom billi jaqlaghhom, u sid il-kera ma jaghzilx li
jzommhom, u jhallas lill-kerrej somma daqs il-gid li dan jista’ jiehu
li kieku jaqlaghhom.
Il-kerrej ghandu 
jgharraf lis-sid bl-
uzurpazzjoni, ecc., 
li ssir minn 
haddiehor.
1565.  Il-kerrej hu obbligat, taht piena tad-danni, igharraf, bla
dewmien, lil sid il-kera, bl-uzurpazzjonijiet jew hsarat ohra li jsiru
fuq il-haga mikrija.
§  III. KIF JINHALL IL-KIRI
Tmiem tal-kiri bl-
eghluq taz-zmien,
1566.  Il-kiri, meta jaghlaq iz-zmien miftiehem espressament,
jispicca ipso jure, minghajr ma hu mehtieg li sid il-kera jew il-
kerrej jaghtu avviz lil xulxin.
ukoll jekk f’kaz ta’ 
raba’ jew hwejjeg 
mobbli, iz-zmien 
hu prezunt.
1567. Il-kiri ta’ raba’ jew ta’ hwejjeg mobbli jispicca wkoll ipso
jure bl-eghluq taz-zmien, ghalkemm dan iz-zmien ikun prezunt kif
jinghad fl-artikolu 1532.
Jekk iz-zmien tal-
kiri ta’ bini hu 
prezunt, hu 
mehtieg avviz 
ghat-tmiem tieghu.
1568. Izda, ghal dak li hu bini, meta z-zmien tal-kiri hu prezunt
kif jinghad fl-artikolu 1532, il-kiri ma jispiccax bl-eghluq taz-
zmien kemm-il darba sid il-kera ma jaghtix avviz lill-kerrej, jew
dan lil dak, mill-anqas xahar qabel, jekk iz-zmien prezunt tal-kiri
hu ghal sena, jew hmistax-il gurnata qabel, jekk dan iz-zmien hu
ghal anqas minn sena.
Il-kiri jinhall jekk 
issehh xi 
kondizzjoni li 
tahtha jsir il-
kuntratt,
1569.  (1) Il-kiri jinhall ukoll ipso jure, jekk issehh xi
kondizzjoni li tahtha l-hall tal-kuntratt ikun gie miftiehem
espressament, bla hsara ta’ l-azzjoni tad-danni li tmiss lill-parti li
favur taghha jkun gie miftiehem il-hall tal-kuntratt jekk ikollha
jedd skond il-ligi.
(2) Jekk il-hall tal-kiri jigi miftiehem ghall-kaz li wahda mill-
partijiet tonqos li taghmel dak li tkun wieghdet, il-kuntratt ma
jinhallx hlief minn dak in-nhar li l-parti li favur taghha l-hall ikun
gie miftiehem, tgharraf b’att gudizzjarju lill-parti l-ohra, bil-hsieb
taghha li tinqeda b’dak il-ftehim.
(3) Fil-kazijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, ma jistax jinghata
zmien lill-parti hatja biex fih taghmel dak li minnu tkun naqset. 
jew meta wahda 
mill-partijiet 
tonqos mill-ftehim,
1570.  (1) Il-kiri jista’ wkoll jinhall, ghad li ma jkunx hemm il-
kondizzjoni rizoluttiva, jekk wahda mill-partijiet ma tesegwix l-
obbligazzjoni taghha; u, f’kull kaz bhal dan, il-parti li lejha l-
obbligazzjoni ma tkunx giet esegwita tista’ taghzel jew li ggieghel
lill-parti l-ohra ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, meta dan
jista’ jkun, jew li titlob il-hall tal-kuntratt flimkien mal-hlas tad-
danni ghan-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni tal-kuntratt.
(2) F’dan l-ahhar kaz, basta li l-hall tal-kuntratt ma jkunx gie
miftiehem espressament, il-qorti tista’ taghti lill-konvenut zmien
moderat, skond ic-cirkostanzi, ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni
fuq imsemmija, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir minghajr hsara
ta’ l-attur.
  268      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
jew jekk il-haga 
tinqered.
1571.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-haga mikrija tigi meqruda ghal
kollox b’accident, il-kiri jinhall ipso jure; jekk ma tigix meqruda
hlief bicca minnha biss, il-kerrej jista’, skond ic-cirkostanzi, jitlob
jew it-tnaqqis tal-kera, jew il-hall tal-kuntratt.
(2) Il-kerrej jista’ wkoll, skond ic-cirkostanzi, jitlob it-tnaqqis
tal-kera jew il-hall tal-kuntratt, jekk, b’accident, il-haga mikrija
ssir ma tiswiex biex wiehed jinqeda biha.
(3) F’ebda wiehed mill-kazijiet migjuba f’dan l-artikolu ma
jista’ jintalab hlas ghall-hsara.
Il-kiri ma jinhattx 
bil-mewt ta’ sid il-
kera jew tal-kerrej,
1572. ll-kuntratt ta’ kiri ma jinhallx bil-mewt ta’ sid il-kera jew
tal-kerrej, bla hsara ta’ dak li hu migjub fl-artikolu 1589.
jew minhabba li sid 
il-kera jrid imur 
joqghod huwa fid-
dar,
1573. Sid il-kera ma jistax iholl il-kuntratt minhabba li jkun irid
imur joqghod huwa nnifsu fid-dar mikrija, hlief jekk dan il-jedd
ikun gie miftiehem espressament: f’dan il-kaz, sid il-kera ghandu
jaghti avviz lill-kerrej xahar qabel, jekk iz-zmien li jkun fadal ghat-
tmiem tal-kiri ma jkunx anqas minn sena, jew hmistax-il gurnata
qabel, jekk dan iz-zmien ikun anqas minn sena.
jew fil-kaz ta’ 
trasferiment tal-
haga mikrija.
1574. Jekk sid il-kera jbigh il-haga mikrija, jew jaghmel minnha
xort’ohra, l-akkwirent ma jistax iholl il-kiri, kemm-il darba sid il-
kera ma jkunx zamm dan il-jedd fil-kuntratt tal-kiri.
Avviz mill-
akkwirent lill-
kerrej.
1575.  (1) L-akkwirent tal-haga mikrija, meta jkun irid jinqeda
bil-jedd li jkun inzamm fil-kuntratt dwar il-hall tal-kiri fil-kaz ta’
bejgh jew trasferiment iehor, hu obbligat, meta ma jkunx gie
miftiehem mod iehor fil-kuntratt, jaghti avviz lill-kerrej, sena
qabel, f’kaz ta’ raba’, u xahar jew hmistax-il gurnata qabel, skond
l-artikolu 1573, f’kaz ta’ bini.
(2) Fil-kaz ta’ hwejjeg mobbli, l-avviz lill-kerrej ghandu
jinghata tmint ijiem qabel, jew mill-anqas tant zmien qabel daqs
kemm ikun nofs iz-zmien li jkun jonqos ghat-tmiem tal-kiri.
Ix-xerrej ma jistax 
johrog lill-kerrej 
sakemm ma jkunx 
sar sid ghal kollox. 
Emendat: 
IV.1961.2.
1576. Ix-xerrej ta’ fond suggett ghall-irkupru konvenzjonali, ma
jistax jinqeda bil-jedd li johrog lill-kerrej, sakemm hu ma jkunx sar
is-sid ghal kollox ta’ dak il-fond.
Fondi tal-Gvern 
ecc.
Mizjud:
IV.1995.3.
1576A.  Minkejja d-disposizzjonijiet l-ohra ta’ dan il-Kodici u
ta’ kull ligi ohra sid il-kera meta dan ikun il-Gvern jew xi
korporazzjoni jew awtorita  mwaqqfa b’ligi jista’ f’kull zmien fl-
interess tal-pubbliku, iholl il-kuntratt tal-kiri meta l-kiri jkun sar
ghal zmien determinat li jkun ghadu ma ghalaqx, billi jaghti avviz
ta’ l-istess b’att gudizzjarju lill-kerrej, liema avviz ghandu jkun ta’
mhux anqas minn tliet xhur kemm fil-kaz ta’ fondi ta’ bini uzat
ghal abitazzjoni kif ukoll fil-kaz ta’ fondi ohra; u malli jinghata dak
l-avviz il-kuntratt ta’ kiri jinhall fid-data msemmija fl-avviz u
ghandhom japplikaw id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan is-sub-
titolu.
Meta ma jkunx 
hemm dritt ghall-
kumpens. 
Mizjud:
IV.1995.3.
1576B.  Jekk sid il-kera li jholl il-kuntratt skond l-artikolu
1576A, kien ikollu raguni valida iholl il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, il-kerrej ma jkollu jedd
ghal ebda kumpens.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        269
Meta jkun hemm 
dritt ghal kumpens. 
Mizjud:
IV.1995.3.
1576C.  Jekk sid il-kera li jholl il-kuntratt skond l-artikolu
1576A  ma kienx ikollu raguni valida iholl il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, hu ghandu jhallas lill-
kerrej somma li tigi meqjusa mill-qorti, skond ic-cirkostanzi, biex
tikkumpensa lill-istess kerrej ghal spejjez zejda li hu jkun dahal
fihom biex johrog mill-fond qabel il-waqt kif ukoll biex jikri, u
jittrasferixxi ghal, fond iehor minflok dak li minnu jkun hareg, u
dan ghaz-zmien tal-kuntratt li jkun ghadu ma ghalaqx, u f’kaz ta’
fond kummercjali, fejn il-kerrrej jipprova li jkun sofra telf fl-
avvjament minhabba x-xoljiment tal-kuntratt, somma li tigi
meqjusa mill-qorti, skond ic-cirkostanzi, biex tikkumpensa ghat-
telf f’dak l-avvjament, tenut kont taz-zmien li jkun ghad fadal tal-
kirja qabel ix-xoljiment. 
Ma hemmx htiega 
ta’ dikjarazzjoni 
mill-qorti. 
Mizjud:
IV.1995.3.
1576D. (1) Il-kuntratt jinhall immedjatament malli sid il-kera
javza lill-kerrej skond kif provdut fl-artikolu 1576A, u ma’ dan il-
kerrej ma jibqaghlu ebda titolu fuq il-fond, u dan bla ebda htiega
ta’ ebda awtorita  jew konferma mill-qorti.
(2) Ix-xoljiment tal-kuntratt skond l-artikolu 1576A ma jistax
jitwaqqaf ghax jigi allegat li ma jkunx hemm il-htiega
ghaldaqshekk fl-interess pubbliku, izda jekk jigi ppruvat li l-
kuntratt ikun gie mahlul abbuzivament u mhux fl-interess pubbliku,
il-kerrej ikollu dritt ghal dawk id-danni li l-qorti jidhrilha xierqa
fic-cirkostanzi.
Emendat:
I.1870.2.
§  IV. REGOLI SPECJALI DWAR IL-KIRI TA’ RABA’ LI JAGHTI 
FROTTIJIET
Mahfra jew tnaqqis 
tal-qbiela f’kaz ta’ 
telfa tal-prodott.
1577. Jekk il-kiri huwa ghal sentejn jew izjed, u, matul dan iz-
zmien, jintilef, b’accident, il-prodott kollu ta’ sena, jew ghall-anqas
bicca hekk kbira minn dan il-prodott li l-valur tal-frottijiet li
jibqghu, wara li jitnaqqsu l-valur taz-zrieragh u l-ispejjez tal-gabra
tal-prodott, ma jkunx daqs in-nofs tal-qbiela miftiehma, il-gabillott
jista jitlob, fl-ewwel kaz, il-mahfra tal-qbiela kollha, u, fit-tieni
kaz, it-tnaqqis tal-qbiela, f’ammont daqs ta’ kemm tkun id-
differenza bejn il-valur tal-frottijiet li jibqghu u s-somma tal-qbiela
fuq imsemmija.
Il-gabillott ghandu 
jitlob il-verifika 
tat-telfa.
1578. Sabiex il-gabillott jista’ jiehu l-mahfra jew it-tnaqqis tal-
qbiela hawn fuq imsemmijin, huwa ghandu, fi zmien is-sajran u
qabel il-gabra tal-frottijiet, jitlob, b’citazzjoni, il-verifika tat-telf;
fin-nuqqas ta’ din it-talba, hu ma jistax igib izjed ‘il quddiem il-
jeddijiet tieghu.
Meta ma hemmx 
mahfra jew 
tnaqqis.
1579.  Il-mahfra jew it-tnaqqis tal-qbiela ma jinghatawx jekk,
meta jsir kalkolu bejn iz-zejjed u n-nieqes tas-snin ta’ qabel, jinsab
li baqa’ qligh bizzejjed biex titnaqqas it-telfa li tbatiet fis-sena
msemmija fit-talba, sa anqas minn nofs il-qbiela.
 Kif tigi ggustata t-
telfa meta l-kiri 
jissokta.
1580. Jekk, wara li jsir dan il-kalkolu, it-telf hawn fuq imsemmi
jinsab li hu izjed min-nofs il-qbiela, u l-kiri jkun li ghandu jissokta
ghal sena ohra jew izjed, il-qorti tista’ tehles ghal mument lill-
gabillott mill-hlas tal-qbiela skond ma tkun il-hsara li bata.
  270      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Il-mahfra jew 
tnaqqis ghandhom 
jigu ggustati ghal 
kollox fit-tmiem 
tal-kiri.
1581.  Izda, f’dan il-kaz, ma jigix deciz ghal kollox jekk
ghandhomx jigu mahfura jew imnaqqsa l-qbiela, hlief fit-tmiem tal-
kiri, meta jerga’ jsir kalkolu iehor bejn iz-zejjed u n-nieqes fil-
prodott migbur matul iz-zmien kollu tal-kiri, u ebda mahfra jew
tnaqqis ma jigu moghtija jekk minn dan il-kalkolu jibqa’ qligh
bizzejjed biex titnaqqas it-telfa tas-sena msemmija fit-talba sa
anqas minn nofs il-qbiela.
Jekk ma jinsabx li 
kien hemm telf fiz-
zmien tal-kalkolu, 
il-mahfra jew it-
tnaqqis ma jistghux 
jintalbu wara.
1582. Jekk meta jsir il-kalkolu msemmi fl-artikolu 1579, jinsab
li m’ghandhiex issir il-mahfra jew it-tnaqqis tal-qbiela, il-kerrej
m’ghandux jedd jaghmel it-talba mill-gdid fit-tmiem tal-kiri,
ghalkemm ikun bata telf fis-snin ta’ wara; bla hsara tal-jedd tieghu
li jitlob il-mahfra jew it-tnaqqis tal-qbiela ghal kull wahda mis-snin
ta’ wara, jekk ikun hemm raguni bizzejjed ghal din it-talba.
Il-mahfra jew 
tnaqqis jekk 
moghtijin ma 
jistghux jitreggghu 
lura.
1583. Jekk, matul il-kiri, sid il-kera jkun hafer jew naqqas lill-
gabillott il-qbiela ta’ sena, minhabba t-telf li jkun bata f’dik is-
sena, hu m’ghandux jedd jitlob il-hlas tas-somma mahfura,
ghalkemm minn kalkolu li jsir kif jinghad fl-artikolu l581, jinsab li
l-gabillott, fis-snin ta’ wara dik il-mahfra jew tnaqqis ghamel qligh
daqs jew ukoll izjed minn dak it-telf, hlief jekk sid il-kera, meta
hafer jew naqqas il-qbiela, ikun zamm ghalih dak il-jedd.
Mahfra jew tnaqqis 
tal-qbiela meta l-
kiri mhux ghal 
aktar minn sena.
1584.  Meta z-zmien tal-kiri ma jkunx izjed minn sena, il-
gabillott ghandu wkoll jedd jitlob il-mahfra jew it-tnaqqis tal-
qbiela, jekk f’dik is-sena jigru c-cirkostanzi msemmijin fl-artikolu
1577. 
Il-qbiela mhallsa 
ma tistax tintalab 
lura.
1585.  F’ebda kaz il-gabillott m’ghandu jedd, ghal kull telf li
jkun bata, jitlob lura l-qbiela minnu mhallsa, hlief jekk meta hallas
ikun zamm dak il-jedd, jew jekk ikun hallas bil-quddiem.
Ma tinghatax 
mahfra jew tnaqqis 
ta’ qbiela ghat-telf 
ta’ frottijiet 
maqlugha mill-art,
1586. Il-gabillott m’ghandux jedd ghall-mahfra jew ghat-tnaqqis
tal-qbiela, jekk it-telfa tal-frottijiet tigri wara li jigu maqlugha mill-
art, hlief meta l-qbiela jkunu gew miftiehma f’sehem mill-frottijiet
infishom; f’dan il-kaz sid il-kera jbati t-telf skond ma jkun is-
sehem tieghu, basta li l-gabillott ma jkunx in mora fil-kunsinna tas-
sehem tieghu mill-frottijiet.
lanqas jekk kien ga 
jezisti l-kagun tal-
hsara.
1587. Il-gabillott ma jistax lanqas jitlob il-mahfra jew it-tnaqqis
tal-qbiela, meta l-kagun tal-hsara kien ga jezisti u maghruf fiz-
zmien li sar il-kuntratt.
Il-gabillott jista’ 
jintrabat li jbati t-
telf li jsir 
b’accident.
1588.  (1) Il-gabillott jista’, bi ftehim espress, jintrabat li jbati
kull telf li jsir b’accident.
(2) Dan il-ftehim ghandu jitqies li jghodd biss ghall-accidenti
ordinarji, bhal meta jinzel is-silg, ix-xita barra mill-qies jew in-
nuqqas ta’ xita.
(3) F’dan il-ftehim ma jitqiesx li jidhlu l-accidenti
straordinarji, hlief jekk il-gabillott ikun intrabat li jbati l-accidenti
kollha, mibsurin jew le.
Il-kiri, meta 
miftiehem bil-patt 
tal-mezzadrija, 
jinhall bil-mewt 
tal-gabillott.
1589. Il-kiri ta’ raba’ jinhall bil-mewt tal-gabillott meta jkun gie
miftiehem bil-patt tal-qsim tal-frottijiet bejn sid il-kera u l-
gabillott. 
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        271
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ PREFERENZA FIL-KIRI TA’ HAGA
Jedd ta’ preferenza 
jew ta’ inkwilinat, 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
1590. Ma hemmx jedd ta’ preferenza jew ta’ inkwilinat fil-kiri
ta’ haga, ukoll fil-kaz ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta, hlief fil-kazijiet
imsemmijin fl-artikoli li gejjin.
ta’ wiehed mill-
kom-pussessuri tal-
haga,
1591. Jekk tnejn min-nies jew izjed ikollhom flimkien il-pussess
ta’ haga, kull wiehed minnhom ghandu jedd ta’ preferenza fuq kull
persuna barranija ghall-kiri ta’ dik il-haga taht l-istess
kondizzjonijiet li joffru ohrajn.
jista’ jezericitah 
biss il-kom-
pussessur.
1592.  Dan il-jedd ma jistax jigi ezercitat hlief mill-kom-
pussessur innifsu, u ma jistax jezercitah wara li l-haga tkun inkriet
lil haddiehor b’mod li jiswa skond il-ligi.
Konkors ghall-
ezercizzju ta’ dan 
il-jedd bejn zewg 
kom-pussessuri 
jew izjed tal-haga.
1593. Jekk jikkonkorru tnejn min-nies jew izjed li jkollhom dan
il-jedd, jista’ kull wiehed minnhom jitlob li l-haga tigi mikrija fl-
irkant bejniethom, lil min minnhom joffri l-aktar, minghajr ma jigu
mdahhlin nies barranin biex joffru.
Jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XLII. 1933.2; 
XVI. 1967.20; 
VI. 1972.2.
1594. Jekk ma jkunx hemm talba mill-persuni li ghandhom jedd
ta’ preferenza ghar-raguni msemmija fl-artikolu 1591, il-jedd ta’
preferenza, fil-kiri ta’ immobbli, jinghata -
(a) lill-kerrej li lilu kien l-ahhar mikri l-bini, ghall-kiri l-
gdid ta’ dak il-bini;
(b) lill-pussessur jew detentur tal-parti ta’ fuq ta’ bini,
ghall-kiri l-gdid tal-parti ta’ taht ta’ dak il-bini, sew
jekk din il-parti ta’ taht tkun ta’ sid il-kera tal-parti ta’
fuq jew tkun ta’ haddiehor, u sew jekk ikollha bieb
ghat-triq sew jekk ma jkollhiex:
Izda l-jedd ta’ preferenza moghti skond dan il-
paragrafu ma japplikax ghal bini mibni jew uzat bhala
kerrejja jew ghal bini li jkun jikkonsisti f’appartamenti
li, ghalkemm ikollhom ghall-uzu komuni partijiet ohra
tal-bini, ikunu mibnija, mikrija, jew okkupati ghall-
uzu separatament.
Il-jedd ta’ 
preferenza huwa 
ghal kollox 
personali.
1595.  (1) Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ preferenza jista’ jigi ezercitat, bil-mod u fiz-zminijiet
imsemmija izjed ‘il quddiem, ukoll wara li l-kiri l-gdid ikun gie
miftiehem ma’ haddiehor.
(2) Izda, dan il-jedd huwa ghal kollox personali, u ma jistax
jigi ttrasferit lil haddiehor, jew imghoddi lill-werrieta jew
successuri ohra tal-persuna li lilha dak il-jedd ikun imiss.
Kif il-jedd ta’ 
preferenza jigi 
ezercitat.
1596. Il-persuna li ghandha l-jedd ta’ preferenza ghal xi wahda
mir-ragunijiet imsemmijin fl-artikolu 1594, ghandha, biex tezercita
dan il-jedd b’mod li jkun jiswa, fi zmien hmistax-il gurnata minn
dak in-nhar li jigu nnotifikati lilha minn sid il-kera l-
kondizzjonijiet li offra haddiehor, jew miftehmin ma’ haddiehor,
taccetta dawk il-kondizzjonijiet, u taghti, jekk flimkien man-
notifika fuq imsemmija tigi hekk mitluba, garanzija bizzejjed tajba
ghall-esekuzzjoni ta’ dawk il-kondizzjonijiet, meta din il-garanzija
tkun wahda minn dawn il-kondizzjonijiet.
  272      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Notifika tal-
kondizzjonijiet.
1597.  (1) In-notifika tal-kondizzjonijiet offerti jew miftehmin
ghandha ssir minn sid il-kera b’att gudizzjarju, li bih il-persuna li
lilha l-att ikun mibghut tigi msejha biex tiddikjara, fiz-zmien
imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, jekk tridx taccetta dawk il-
kondizzjonijiet, u mwissija illi, jekk ma taccettahomx f’dak iz-
zmien, il-jedd taghha ta’ preferenza jispicca.
(2) Jekk ikun hemm kitba dwar il-kiri l-gdid, sid il-kera jista’,
f‘dak l-att gudizzjarju, isemmi l-kondizzjonijiet ta’ dak il-kiri billi
jaghmel riferenza biss ghal dik il-kitba, izda f’dan il-kaz hu
ghandu, jekk din il-kitba tkun kitba privata, idahhal kopja taghha
ma’ l-att gudizzjarju, inkella, jekk tkun att pubbliku jew minuta ta’
att pubbliku, isemmi f’dak l-att gudizzjarju l-isem, il-kunjom, u l-
lok fejn joqghod in-nutar li ghandu jkunu l-att jew il-minuta.
Jekk il-parti li 
ghandha tigi 
nnotifikata bil-
kondizzjonijiet 
tkun assenti.
1598.  (1) Jekk il-persuna li lilha ghandha ssir in-notifika, tkun
nieqsa minn Malta, in-notifika tista’ ssir, ghal din il-persuna, lil xi
hadd li jkun prokuratur taghha jew inkarigat minnha biex jiehu
hsieb il-fond jew biex izomm l-imfietah, jew li bil-kunsens taghha
jkollu d-detenzjoni tal-fond jew ikun joqghod fih taht kull titolu li
jkun.
(2) Jekk ma jkunx hemm prokuratur, jew l-inkarigat fuq
imsemmi, jew id-dententur jew min joqghod fil-fond, din in-
notifika tista’ ssir b’avviz mahrug fil-Gazzetta tal-Gvern.
(3) Fil-kazijiet imsemmijin f’dan l-artikolu z-zmien ghall-
accettazzjoni tal-kondizzjonijiet hu ta’ xahar.
Accettazzjoni. 1599.  L-accettatzjoni  tal-kondizzjonijiet,  bl-offerta  tal-
garanzija, meta mitluba, ghandha ssir ukoll lil sid il-kera b’att
gudizzjarju.
Nullita  tan-notifika 
tal-kondizzjonijiet 
jew ta’ 
accettazzjoni.
1600.  Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar tliet artikoli qabel dan,
in-notifika tal-kondizzjonijiet, jew l-accettazzjoni taghhom,
maghmula xort’ohra minn kif jinghad f'dawk l-artikoli, ma tiswiex. 
Garanzija 
b’ipoteka.
1601. Il-kerrej, jekk ikollu beni immobbli, jista’ joffri li jaghti
garanzija bl-ipoteka ta’ dawk il-beni, minflok il-garanzija l-ohra li
tkun giet mitluba lilu minn sid il-kera taht l-artikolu 1596.
Meta sid il-kera 
jirrifjuta garanzija 
bhala mhix tajba.
1602. Jekk, meta l-garanzija tigi offerta fiz-zmien imsemmi fl-
artikolu 1596, sid il-kera, fi zmien hmistax-il gurnata min-notifika
ta’ dik l-offerta, b’att gudizzjarju, jirrifjuta dik il-garanzija bhala
mhix tajba, il-kerrej jista’, fi zmien erbat ijiem min-notifika ta’ dak
l-att, jitlob, b’citazzjoni, li tigi ddikjarata bhala tajba l-garanzija
migjuba minnu, u li jinghata effett lill-jedd tieghu ta’ preferenza.
Il-qorti tista’ taghti 
li tingieb garanzija 
gdida.
1603.  Jekk, fuq din ic-citazzjoni, il-kerrej ma jippruvax li l-
garanzija migjuba minnu hija tajba, il-qorti tista’, qabel ma taghti
s-sentenza, taghtih zmien, mhux izjed minn tmint ijiem, biex igib
garanzija ohra, u, jekk din il-garanzija gdida, wehidha jew flimkien
ma’ dik ta’ qabel, ma tigix mill-qorti maghrufa bhala li hija tajba,
il-qorti tghaddi biex taghti s-sentenza fuq ic-citazzjoni fuq
imsemmija, u tiddikjara li spicca l-jedd ta’ preferenza.
Zminijiet li ma 
jiggeddux.
1604. Iz-zminijiet imsemmijin fl-ahhar zewg artikoli qabel dan
huma perentorji.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        273
Nullita  tal-
kondizzjonijiet ta’ 
kiri gdid minhabba 
qerq.
1605.  (1) Ghalkemm wiehed ikun accetta l-kondizzjonijiet tal-
kiri l-gdid, hu jista’, matul iz-zmien ta’ dak il-kiri, jitlob li jigu
annullati dawk il-kondizzjonijiet kollha, bil-hlas tad-danni, jekk
jipprova li, ghal xi wahda jew ohra minn dawk il-kondizzjonijiet,
kien hemm simulazzjoni jew qerq bi hsara tieghu; u, f’dan il-kaz,
il-kiri l-gdid jibqa’ jsehh taht l-istess kondizzjonijiet tal-kiri ta’
qabel b’kera li jigi meqjus fuq stima ta’ periti, skond ic-cirkostanzi
taz-zmien li fih il-kondizzjonijiet hekk attakkati kienu gew
accettati.
(2) L-azzjoni ghad-danni minhabba simulazzjoni jew qerq, kif
jinghad hawn fuq, tista’ tigi ezercitata wkoll sa sena wara li jinhall
il-kiri fuq imsemmi, izda mhux wara li taghlaq dik is-sena.
Meta jispicca jedd 
ta’ preferenza. 
Emendat: 
XXX1X. 1939.5.
1606. Ma hemmx jedd ta’ preferenza f’ebda wiehed mill-kazijiet
imsemmijin fl-artikolu 1594, jekk il-kiri jinghata ghal zmien ta’
mhux anqas minn sena lil qarib sid il-kera, mid-demm jew bi
zwieg, sal-grad ta’ kugin inkluzivament; izda, fil-kaz ta’
simulazzjoni jew ta’ qerq, il-persuna li kellha l-jedd ta’ preferenza
ghandha azzjoni ghad-danni, li tista titmexxa fi zmien sena biss, li
tibda tghodd, fil-kaz imsemmi fil-paragrafu (a) ta’ l-artikolu hawn
fuq imsemmi, mill-gurnata li fiha din il-persuna tkun harget mill-
fond minhabba l-kiri hawn fuq imsemmi, u fil-kaz imsemmi fil-
paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu, mid-data ta’ dak il-kiri.
Meta jispicca l-
jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XXXIX.1939.6; 
XI.1977.2.
1607. Il-jedd ta’ preferenza moghti taht l-artikolu 1394(a), lill-
kerrej, li lilu l-ahhar kien mikri l-fond, ghall-kiri l-gdid ta’ l-istess
fond, jispicca -
(a) jekk il-kerrej ma jkunx joqghod f’Malta;
(b) jekk, fiz-zmien tal-kiri l-gdid, il-kerrej, bil-familja
tieghu ma jkunx f'Malta u jkun ilu nieqes minnha
sentejn jew izjed;
(c) jekk, fil-kaz ta’ bini, la l-kerrej u lanqas hadd mill-
familja tieghu ma jkun joqghod fil-fond, jew ma jkunx
qaghad fih fis-sentejn ta’ qabel il-kiri l-gdid, u l-fond
ikun qieghed l-aktar ghall-abitazzjoni;
(d) jekk qabel il-kiri l-gdid, il-kerrej ikun halla jew gie
mgieghel ihalli l-fond;
(e) jekk il-kerrej, matul l-ahhar kiri, ma kienx ghal
darbtejn jew izjed puntwali fil-hlas tal-kera meta
ghalaq:
Ghall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, il-kerrej ma
jitqiesx li ma kienx puntwali, jekk id-dewmien fil-hlas
ma kienx izjed minn hmistax-il gurnata minn dak in-
nhar li sid il-kera jkun talbu, imqar bil-fomm, dak il-
hlas;
(f) jekk il-kerrej ikun naqas li jaghmel, jew ikun kiser, xi
wiehed mill-obbligi l-ohra tal-kuntratt ta’ l-ahhar kiri,
jew ma jkunx esegwixxa dak l-obbligu hlief wara li
jkun gie mgieghel bil-qorti;
(g) jekk il-kiri ta’ qabel gie mahlul ghal raguni ohra minn
dik ta’ l-eghluq taz-zmien li ghalih il-kiri kellu jdum;
274      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(h) jekk il-kerrej, minghajr il-kunsens espress ta’ sid il-
kera, ikun issulloka l-fond kollu, jew ceda l-kiri, u l-
fond, fiz-zmien tal-kiri l-gdid, ikun detenut mis-
subkerrej jew cessjonarju, ghad illi ma jkunx gie
miftiehem li l-kerrej ma jistax jissulloka jew icedi l-
kiri ta’ dak il-fond:
Izda, jekk is-sullokazzjoni jew ic-cessjoni tal-kiri
tkun saret dwar parti mill-fond, il-jedd ta’ preferenza
jispicca ghal din il-parti biss; imma l-kerrej jitlef ukoll
il-jedd ta’ preferenza fuq il-parti l-ohra li ma gietx
sullokata jew li l-kiri taghha ma giex cedut, jekk sid il-
kera ma jkunx irid jaghti b’kiri kull parti tal-fond
ghaliha, u l-kerrej ma jaccettax il-kiri l-gdid tal-fond
kollu taht l-istess kondizzjonijiet li jkunu offerti minn
ohrajn, jew miftehmin ma’ ohrajn, ghall-fond kollu.
Il-jedd ta’ 
preferenza ma 
jistax jingieb ’il 
quddiem jekk il-
kerrej jirrifjuta li 
jaccetta l-
kondizzjonijiet tal-
kiri l-gdid.
1608.  Il-kerrej ma jistax igib ’il quddiem il-jedd tieghu ta’
preferenza kontra t-talba biex ihalli l-fond, meta hemm jedd ghal
din it-talba, kemm-il darba ma jkunx irid jaccetta l-kiri l-gdid bil-
kondizzjonijiet li jsiru lilu u li l-qorti jidhrilha li huma sewwa,
ghalkemm jigi ppruvat li l-attur bi hsiebu jikri l-fond lil haddiehor
b’kondizzjonijiet anqas gravuzi.
Jekk sid il-kera 
jiddikjara li ma 
jikrix il-fond sa 
sena, ecc.
1609.  Lanqas ma jista’ jgib ’il quddiem il-jedd tieghu ta’
preferenza kontra t-talba fuq imsemmija, meta hemm jedd ghal din
it-talba, jekk l-attur jiddikjara bil-gurament li ma jridx jikri l-fond
sa sena minn dak in-nhar tat-talba, inkella li ma jridx jikrih, matul
dak iz-zmien, b’kondizzjonijiet anqas gravuzi minn dawk li l-
konvenut ma jkunx irid jaccetta, ikunu xi jkunu dawn il-
kondizzjonijiet, apparti kull fehma tal-qorti fuq dawn il-
kondizzjonijiet:
Izda, jekk id-dikjarant, kontra d-dikjarazzjoni li jkun
ghamel, jikri l-fond, matul iz-zmien hawn fuq imsemmi, lil persuna
ohra li ma tkunx wahda minn dawk imsemmijin fl-artikolu 1606, il-
parti li tkun halliet il-fond minhabba dik id-dikjarazzjoni, ghandha
azzjoni kontra d-dikjarant ghad-danni, li tista’ tigi ezercitata sa
sena minn dak in-nhar li jkun hekk gie mikri l-fond.
Meta l-jedd ta’ 
preferenza jispicca 
ghal min ikun 
joqghod fil-bicca 
ta’ fuq tal-fond.
1610. Il-jedd ta’ preferenza moghti taht l-artikolu 1594(b), lill-
pussessur jew lid-detentur tal-parti ta’ fuq ta’ fond, ghall-kiri l-gdid
tal-parti ta’ taht ta’ dak il-fond, jispicca -
(a) jekk il-pussessur jew id-detentur tal-parti ta’ fuq, ma
jkunx juzaha ghall-abitazzjoni tieghu jew tal-familja
tieghu;
(b) jekk il-kiri l-gdid tal-parti t’isfel jigi mitlub mill-istess
kerrej li jkun gawdieha matul l-ahhar kiri, bis-sahha
tal-jedd ta’ preferenza moghti taht l-artikolu 1594(a).
Jekk tnejn min-nies 
jew izjed li jkunu 
pussessuri ta’ izjed 
minn parti wahda 
ta’ fuq ta’ fond 
jitolbu l-jedd ta’ 
preferenza.
1611.  Jekk tnejn min-nies jew izjed li jkunu l-pussessuri jew
detenturi ta’ izjed minn parti wahda ta’ fuq ta’ fond jitolbu l-jedd
ta’ preferenza ghall-kiri l-gdid tal-parti ta’ taht, il-preferenza
tinghata lill-pussessur jew detentur tal-parti tal-fond li tkun
qieghda sewwa sew fuq il-parti ta’ taht li ghandha tinkera.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        275
Il-parti ta’ taht.
ta’ l-istess fond li taghhom huma pussessuri jew detenturi dawk
kollha li jitolbu l-jedd ghall-kiri l-gdid, ghandu l-ewwel jedd il-
pussessur jew detentur li l-estensjoni tal-parti tieghu fuq il-parti ta’
taht hija l-akbar; u jekk l-estensjoni ta’ kull parti ta’ fuq li tigi fuq
il-parti ta’ taht, hija ndaqs, sid il-kera jista’ jaghti l-fond lil dak li
jaghzel hu fost dawk li jitolbuh.
§  VI. FUQ IS-SULLOKAZZJONI
Sullokazzjoni.
kuntratt ta’ sullokazzjoni hu regolat mid-disposizzjonijiet li
jghoddu ghall-kuntratt ta’ kiri.
Il-kerrej jista’ jikri 
l-haga lil haddiehor 
meta din is-setgha 
ma tkunx giet lilu 
mnehhija.
1614.  (1) Il-kerrej ghandu jedd li jissulloka l-haga, jew li jcedi
l-kiri taghha, meta din is-setgha ma tkunx giet lilu mnehhija fil-
kuntratt.
(2) Din is-setgha tista’ tigi mnehhija lilu ghal kollox jew
f’parti.
Xi tfisser it-
tnehhija tas-setgha.
1615.  (1) It-tnehhija tas-setgha li l-kerrej jikri lil haddiehor, ma
ggibx maghha li l-kerrej ma jistax jinqeda bil-haga mikrija ghal uzu
ta’ lukanda jew ta’ allogg, meta dan l-uzu ma jkunx gie pprojbit
espressament fil-kuntratt, bla hsara ta’ dak li jinghad fl-artikolu
1555.
(2) Lanqas ma tnehhi lill-kerrej il-jedd li jdahhal nies ohra
joqghodu mieghu bi hlas ta’ bicca mill-kera, jew b’kumpens iehor,
meta dan il-jedd ma jkunx gie mnehhi espressament fil-kuntratt.
Il-kerrej li jahdem 
raba’ bil-patt 
ta’mezzadrija ma 
jistax jikri lil 
haddiehor 
minghajr il-
kunsens ta’ sid il-
kera.
1616. Il-kerrej li jahdem raba’ bil-patt li jaqsam il-frottijiet ma’
sid il-kera, ma jistax jaghti b’kiri l-fond jew icedi l-kiri lil
haddiehor, jekk din is-setgha ma tkunx giet moghtija lilu
espressament minn sid il-kera.
Kerrej ta’ parti 
mill-bini ma jistax 
jikri lil haddiehor.
1617.  Lanqas ma jista’ d-detentur ta’ parti minn bini, mhix
mifruda minn partijiet ohra ta’ l-istess bini, jew li ghaliha tidhol
mill-istess bieb li jiehu ghal partijiet ohra ta’ l-istess fond, jikriha
lil haddiehor jew icedi l-kiri taghha minghajr il-kunsens ta’ sid il-
kera.
Jedd ta’ sid il-kera 
li jiehu lura l-fond 
jekk jigi wzat ghal 
skop immorali. 
Emendat: 
XXXIX.1939.8.
1618. Ghalkemm is-setgha ghas-sullokazzjoni jew ghac-cessjoni
tal-kiri ma tkunx giet eskluza, sid il-kera ghandu l-jedd li jiehu lura
l-fond, jekk dan il-fond jigi sullokat jew il-kiri tieghu jigi cedut lil
persuna li tkun tuzah, jew li ggieghel jew li thalli li jigi wzat, ghal
skop ta’ prostituzzjoni jew ghal skop iehor immorali.
Jeddijiet ta’ sid il-
kera fuq il-hwejjeg 
tas-sub-konduttur. 
Emendat: 
VII.1944.3; 
XLVI.1973.85.
1619.  Sid il-kera jista’ jezercita kull jedd tieghu ghall-kera,
ghall-hlas tat-tiswijiet li ma jkunux saru jew ghal kull patt iehor
tal-kuntratt, fuq il-frottijiet u fuq il-valur ta’ dak kollu li jkun
qieghed biex ighammar jew iforni l-fond, jew biex tinhadem l-art,
ukoll jekk dawk il-frottijiet jew hwejjeg ohra jkunu tas-sub-
  276      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
konduttur, u dan ikun hallas id-dejn tieghu lejn is-sullokatur:
Izda illi dawn il-jeddijiet ma jinghatawx lil sid il-kera dwar
l-imsemmijin hwejjeg jekk dawn ikunu ta’ jew mizmumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Jeddijiet tas-sub-
konduttur.
1620.  Is-sub-konduttur m’ghandux kontra sid il-kera ebda
wiehed mill-jeddijiet li jmissu lill-kerrej.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1619 u 
1620 ighoddu 
ghall-kaz imsemmi 
f’dan l-artikolu.
1621.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg artikoli qabel dan
jghoddu wkoll meta s-setgha li l-kerrej jikri jew icedi l-kiri lil
haddiehor ma tkunx giet imnehhija jew tkun giet moghtija
espressament, izda dan kemm-il darba sid il-kera ma jkunx
espressament heles lill-kerrej mill-obbligazzjonijiet tieghu, jew ma
jkunx espressament gharaf lis-sub-konduttur minflok il-kerrej.
Jedd ta’ preferenza 
li jghodd ghas-
sullokazzjoni.
1622.  (1) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1591,
ighodd ukoll fil-kaz ta’ sullokazzjoni ta’ haga li tkun ghand zewg
kerrejja jew izjed flimkien.
(2) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1594(a), imiss
ukoll lis-sub-konduttur fis-sullokazzjoni gdida tal-fond; izda l-jedd
ta’ preferenza taht il-paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu jmiss lis-sub-
konduttur fil-kaz biss illi l-parti t’isfel tal-fond tigi sullokata mill-
persuna li tkun issullokat il-parti ta’ fuq lil dak is-sub-konduttur.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1596 sa l-1610,
inkluzivament, ighoddu ghall-kazijiet kollha msemmijin f‘dan l-
artikolu.
Sub-titolu II
FUQ IL-KIRI TA’ XOGHOL U TA’ INDUSTRJA
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ xoghol u 
ta’ industrja.
1623. Il-kiri ta’ xoghol u ta’ industrja hu kuntratt li bih wahda
mill-partijiet tintrabat li taghmel xi haga ghall-parti l-ohra, bi hlas
li din tintrabat li taghtiha.
Hlas. 1624. Jekk il-hlas mhux stabbilit fil-ftehim, jew b’ligi jew b’uzu,
jigi meqjus mill-qorti bi stima ta’ periti, jew ukoll minghajr din l-
istima, skond ic-cirkostanzi.
Xoghol ipprojbit 
mil-ligi, ecc.
1625.  (1) Il-ftehim dwar xoghol jew qadi pprojbit mil-ligi jew
kuntrarju ghall-eghmil xieraq, ma jiswiex.
(2) Kull min jaqdi jew jaghmel dan ix-xoghol m’ghandu ebda
azzjoni ghall-hlas.
Kazijiet ta’ kiri ta’ 
xoghol u ta’ 
industrja.
1626. Hu kiri ta’ xoghol u ta’ industrja -
(a) dak ta’ seftur, ta’ haddiem, jew ta’ impjegat iehor li
jobbliga ruhu li jaghti x-xoghol tieghu ghall-qadi ta’
haddiehor*;
(b) dak tal-vetturali li jinkarigaw ruhhom ghall-garr, bl-art
jew bil-bahar, tan-nies jew tal-hwejjeg;
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        277
(c) dak ta’ dawk li jiehdu x-xoghol b’appalt.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1569 u 
1570 ighoddu 
ghall-kiri ta’ 
xoghol u ta’ 
industrja.
1627.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1569 u 1570 ighoddu
wkoll ghall-kiri ta’ xoghol u ta’ industrja, bla hsara tad-
disposizzjonijiet specjali dwar dan il-kiri.
Projbizzjoni ta’ 
diskriminazzjoni.
Mizjud:
XX. 2002.3.
1627A. Hadd ma jista’ jiehu ebda azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja kontra xi wiehed mill-ufficjali, impjegati jew
agenti tieghu minhabba f’li dawk l-ufficjali jew impjegati, billi
jkollhom tassew ghaliex jissuspettaw li jkun hemm xi korruzzjoni,
jkunu rrappurtaw b’mod bonafidi s-suspett taghhom lil persuni jew
awtoritajiet responsabbli, u kull min seta’ kien il-vittma ta’ tali
azzjoni jew sanzjoni diskriminatorja ghandu, minghajr pregudizzju
ghal kull dritt iehor li jkollu taht xi ligi ohra, jkollu l-jedd ghal
kumpens ghad-danni lilu kagunati b’dik l-azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja.
§  I. FUQ IL-VETTURALI BL-ART JEW BIL-BAHAR
Responsabbilta  tal-
vetturali,
1628.  ll-vetturali bl-art jew bil-bahar ghandhom, dwar il-
kustodja u l-hars tal-hwejjeg fdati lilhom, l-istess obbligi tad-
depozitarji.
ghal hwejjeg 
moghtija 
f'idejhom,
1629. Huma obbligati mhux biss ghal dak li jkunu ircevew fil-
vettura taghhom jew fid-dghajsa jew f’bicca ohra tal-bahar, izda
wkoll ghal dak li jkun gie lilhom ikkunsinnat f’kull lok li jkun
sabiex jigi mqieghed fil-vettura, dghajsa, jew bicca ohra tal-bahar,
jew sabiex jingarr xort’ohra.
ghat-telf.
hsarat li jigru fiha, meta ma jippruvawx li l-haga ntilfet jew gratilha
hsara b’accident jew b’forza magguri u minghajr htija taghhom.
Garr bil-bahar.
fuq kull dghajsa jew bicca ohra tal-bahar, gewwa l-limiti ta’ Malta,
jigifieri: minn gzira ghall-ohra, jew min-naha ghal ohra ta’ l-istess
gzira.
Bla hsara ta’ 
ligijiet ohra. 
Kap. 10.
1632.  Xejn f‘dan il-Kodici ma jhassar id-disposizzjonijiet tal-
Kodici tal-Ligijiet tal-Pulizija.
§  II. FUQ L-APPALTI
Ftehim mal-
haddiem li jindahal 
ghal bicca xoghol.
1633.  Meta wiehed jigi mqabbad ghal xi xoghol, jista’ jigi
miftiehem li hu ghandu jaghti biss ix-xoghol jew is-sengha tieghu,
inkella li jaghti wkoll il-materjal.
*Sa l-1952, dan il-kuntratt kien regolat skond id-disposizzjonijiet ta’ §  I "Fuq il-
Kiri tax-Xoghol tas-Sefturi, tal-Haddiema u ta’ Impjegati ohra" ta’ dan is-sub-
titolu. Dawn id-disposizzjonijiet gew revokati bl-Att XI ta’ l-1952.
278      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jekk il-haga 
tispicca qabel il-
kunsinna meta l-
artigjan jaghti l-
materjal.
1634.  Jekk, meta l-artigjan jaghti l-materjal, il-haga tispicca,
b’kull mod li jkun, qabel ma tigi kkunsinnata, it-telfa jbatiha huwa,
izda dan kemm-il darba dak li qabbdu ma jkunx in mora biex
jirceviha.
Meta l-artigjan 
jaghti biss ix-
xoghol jew is-
sengha tieghu biss.
1635. Jekk, meta l-artigjan jaghti x-xoghol jew is-sengha tieghu
biss, il-haga tispicca, hu jwiegeb biss ghall-htija tieghu.
Ebda hlas ma jsir 
meta l-haga 
tispicca qabel il-
kunsinna.
1636. Fil-kaz imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, jekk il-haga
tispicca, ghalkemm minghajr htija ta’ l-artigjan, qabel ma x-xoghol
jigi kkunsinnat, u minghajr ma dak li qabbdu jkun in mora fil-
verifika tax-xoghol, l-artigjan m’ghandux izjed jedd ghall-hlas
tieghu izda dan kemm-il darba l-haga ma tkunx spiccat minhabba
difett fil-materjal.
Meta x-xoghol 
ikun jikkonsisti 
f’izjed minn bicca 
wahda.
1637.  (1) Meta x-xoghol ikun jikkonsisti f’izjed minn bicca
wahda jew isir bil-kejl, ix-xoghol jibqa’ wkoll ghar-riskju ta’ l-
artigjan sakemm min qabbdu jivverifka x-xoghol kollu; izda dan
kemm-il darba ma jkunx gie miftiehem illi l-verifika ta’ kull bicca
ghandha ssir hekk kif din il-bicca titlesta.
(2) Il-verifika hija prezunta li saret ghall-bcejjec kollha tax-
xoghol li jkunu gew imhallsin, jekk min qabbad lill-artigjan ihallsu
skond ix-xoghol li jkun sar.
(3) Izda, ma hemmx lok ghal din il-prezunzjoni, jekk il-
hlasijiet, ghalkemm miftehmin, jew maghmulin wara li tkun tlestiet
bicca wahda jew izjed tax-xoghol, huma akkont tax-xoghol kollu,
minghajr imputazzjoni ghal ebda bicca partikolari ta’ dak ix-
xoghol.
Kemm zmien idum 
responsabbli 
appaltatur u l-perit 
arkitett.
1638.  (1) Jekk bini jew xoghol iehor kbir ta’ gebel, mibni
b’appalt, fi zmien hmistax-il sena minn dak in-nhar li tkun tlestiet
il-kostruzzjoni, jinqered, kollu jew bicca minnu, jew juri li hemm
periklu car li sejjer jiggarraf minhabba difett fil-kostruzzjoni, jew
ukoll minhabba difett ta’ l-art, l-arkitett u l-appaltatur ghandhom
iwiegbu ghal dan.
(2) L-azzjoni ghall-hlas tal-hsara ghandha titmexxa fi zmien
sentejn minn dak in-nhar li jigri xi wiehed mill-kazijiet hawn fuq
imsemmija.
L-appaltatur 
m’ghandux jedd 
ghaz-zjieda tal-
prezz.
1639.  L-appaltatur illi ntrabat li jtella’ bini, jew xoghol iehor
kbir, skond pjanta stabbilita u miftiehma ma’ min tah ix-xoghol, ma
jista’ jitlob ebda zjieda ta’ prezz, minhabba li jkun zdied il-prezz
tal-haddiema jew tal-materjali, jew minhabba li fil-pjanta jkun sar
xi tibdil jew zjieda, li ma jkunux gravuzi ghalih.
Min jaghti x-
xoghol jista’ jholl 
il-kuntratt. 
Sostitiwit: 
IV.1995.4.
1640.  (1) Min jaghti x-xoghol jista’ jholl, meta jrid, il-kuntratt,
ghalkemm ix-xoghol ikun diga  beda.
(2) Jekk ma jkunx hemm raguni valida biex iholl il-kuntratt,
min jaghti x-xoghol ghandu jhallas biss lill-appaltatur l-ispejjez
kollha u x-xoghol kollu tieghu flimkien ma’ somma li tigi meqjusa
mill-qorti, skond ic-cirkostanzi, izda mhux izjed mill-qliegh li l-
appaltatur seta’ jaghmel b’dak l-appalt.
(3) Jekk ikun hemm raguni valida biex iholl il-kuntratt, min
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        279
jaghti x-xoghol ghandu jhallas biss lill-appaltatur somma li ma
tkunx izjed mill-ispejjez ta’ l-appaltatur u l-valur tax-xoghol, wara
li jittiehed qies ta’ l-utilita  ta’ dawk l-ispejjez u dak ix-xoghol lil
min ikun ta x-xoghol kif ukoll id-danni li dan ikun sofra.
(4) Kull somma moghtija bil-quddiem lill-appaltatur qabel ma
l-kuntratt ikun inhall ghandha tigi applikata ghal dak dovut skond
is-subartikolu (2) jew (3) u l-appaltatur ghandu jrodd lil min ikun ta
x-xoghol kull eccess li jirrizulta.
(5) Il-kuntratt jinhall immedjatament malli min ikun ta x-
xoghol jinforma lill-appaltatur, b’kull mezz li jkun, bid-decizjoni
tieghu li jholl il-kuntratt, u dan bla htiega ta’ ebda awtorita  jew
konferma mill-qorti.
Il-kuntratt jinhall 
bil-mewt ta’ l-
artigjan, ecc.
1641.  (1) Il-kuntratt ta’ xoghol jew locatio operis jinhall bil-
mewt ta’ l-artigjan, ta’ l-arkitett, jew ta’ l-appaltatur.
(2) Izda, min jaghti x-xoghol ghandu jhallas lill-werrieta ta’ l-
artigjan, ta’ l-arkitett jew ta’ l-appaltatur, fil-proporzjon tal-prezz
miftiehem, il-valur ta’ kemm ikun sar xoghol u tal-materjali li
tlestew, izda biss kemm-il darba dan ix-xoghol u dawn il-materjali
jistghu jiswewlu.
Responsabbilta  ta’ 
l-appaltatur.
1642. L-appaltatur iwiegeb ghall-eghmil tan-nies li jhaddem.
Jedd tal-bennejja, 
ecc.
1643. Il-bennejja, il-mastrudaxxi, u artigjani ohra mqabbdin fit-
tlugh ta’ bini jew xoghol iehor moghti b’appalt, m’ghandhomx
azzjoni kontra dak li ghalih sar ix-xoghol, hlief sas-somma biss li
huwa jkollu jaghti lill-appaltatur fiz-zmien li huma jmexxu l-
azzjoni taghhom.
Titolu X
FUQ IL-KUNTRATT TA’ SOCJETA
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
X’inhu l-kuntratt 
ta’ socjeta .
1644.  Is-socjeta  hija kuntratt li bih tnejn min-nies jew izjed
jiftiehmu li jqieghdu xi haga in komun, sabiex jaqsmu l-qligh li
b’hekk jistghu jiehdu.
Is-socjeta  ghandu 
jkollha bhala skop 
haga lecita.
1645.  (1) Kull socjeta  ghandu jkollha bhala skop haga lecita, u
ghandha tigi miftiehma ghall-interess tal-partijiet kollha flimkien.
(2) Kull socju ghandu johrog jew flus jew beni ohra, jew ix-
xoghol tieghu.
Is-socju ma jistax 
johrog bhala 
sehmu dak li ghad 
ikun irid jakkwista 
b’wirt jew 
b’donazzjoni.
1646.  (1) Kull ftehim li wiehed mis-socji ghandu johrog bhala
sehmu fis-socjeta  l-proprjeta  jew it-tgawdija ta’ beni, li jista’ ‘l
quddiem jakkwista b’wirt jew b’donazzjoni, ma jiswiex.
(2) Il-kuntratt li jkun fih dan il-ftehim jista’ jigi annullat kollu
kemm hu, fuq talba ta’ kull wiehed mis-socji l-ohra.
  280      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Dawn id-
disposizzjonijiet 
ma jghoddux ghas-
socjetajiet 
kummercjali. 
Emendat: 
XLVI. 1973.86.
Kap.168.
1647.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma ighoddux ghas-
socjetajiet kummercjali hlief kif provdut bl-Ordinanza dwar
Socjetajiet Kummercjali.
Sub-titolu I
FUQ ID-DIVERSI XORTA TA’ SOCJETA
Ma tistax issir 
socjeta  universali 
tal-beni kollha.
1648.  Is-socjeta   universali tal-beni kollha tas-socji, ghalkemm
tkun dwar il-beni prezenti biss, hija nulla.
Socjeta  universali 
tal-qligh tghodd.
1649.  (1) Is-socjeta  universali tal-qligh tghodd: f’din is-socjeta
jidhol biss dak kollu li l-partijiet jakkwistaw bix-xoghol taghhom,
b’kull titolu li jkun, matul iz-zmien tas-socjeta , u l-uzu tal-beni,
mobbli jew immobbli, iddestinati ghall-ezercizzju tas-sengha jew
tal-professjoni tas-socju li jkun jippossjedihom.
(2) Is-socjeta  msemmija f’dan l-artikolu hija nulla, jekk il-
kuntratt ma jigix maghmul b’att pubbliku.
Socjeta  partikolari. 1650. Is-socjeta  partikolari hija dik li jkollha b’oggett xi hwejjeg
partikolari, jew l-uzu taghhom, jew il-frottijiet li jistghu jittiehdu
minnhom, jew xi impriza partikolari, jew l-ezercizzju ta’ xi sengha
jew professjoni.
Meta s-socji 
johorgu beni 
immobbli hu 
mehtieg l-att 
pubbliku.
1651.  (1) Il-kuntratt ta’ socjeta  li fih xi wiehed mis-socji
jobbliga ruhu li jqieghed fis-socjeta  l-proprjeta  ta’ beni immobbli,
hu null kwantu ghall-obbligu li titqieghed fis-socjeta  din il-
proprjeta , jekk il-kuntratt ma jigix maghmul b’att pubbliku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1646(2), ighoddu wkoll
ghal dan il-kuntratt.
Ighoddu d-
disposizzionijiet 
ta’ l-artikoli 994 sa 
996.
1652. Meta s-socju jkun obbliga ruhu b’mod li jiswa skond il-
ligi li jittrasferixxi lis-socjeta  l-proprjeta  tal-beni li ghandu
jqieghed fis-socjeta , ighoddu kwantu ghat-trasferiment ta’ dawk il-
beni, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 994, 995 u 996.
 Sub-titolu II
FUQ L-OBBLIGAZZJONLJIET TAS-SOCJI BEJNIETHOM
Bidu tas-socjeta . 1653. Is-socjeta  tibda mill-waqt li jsir il-kuntratt, jekk ma jkunx
miftiehem zmien iehor.
Ma tiswiex is-
socjeta  miftiehma 
li ghandha ddum 
ghal dejjem.
1654.  (1) Kull ftehim li socjeta  ghandha ddum ghal dejjem jew
ghall-ghomor ta’ wiehed mis-socji hu null.
(2) Il-kuntratt ta’ socjeta  li jkun fih dan il-ftehim, jitqies
bhallikieku sar minghajr ftehim ta’ zmien.
Socjeta  dwar affari 
li ddum ghal zmien 
limitat.
1655.  Jekk is-socjeta  tkun dwar affari ghal zmien limitat, is-
socjeta  titqies li saret ghaz-zmien kollu li l-affari ghandha ddum.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        281
Obbligi tas-socji 
dwar dak li 
ghandhom 
johorgu.
1656.  (1) Kull socju hu debitur lejn is-socjeta  ta’ dak kollu li
wieghed li ghandu jqieghed fiha.
(2) Meta dan il-konferiment ikun jikkonsisti f’haga partikolari
li taghha s-socjeta  tbati l-evizzjoni, is-socju li jkun ghamel il-
konferiment hu garanti taghha bl-istess mod li hu l-bejjiegh favur
ix-xerrej f’kaz ta’ evizzjoni.
Is-socju hu 
obbligat ghall-
imghaxijiet tas-
somom li jkollu 
jaghti jew li 
minnhom ikun 
ghamel uzu.
1657.  (1) Is-socju li obbliga ruhu li jqieghed fis-socjeta  somma
ta’ flus u jonqos milli jqeghidha, huwa ipso jure debitur ta’ l-
imghaxijiet ta’ dik is-somma minn dak in-nhar li dik is-somma
kellha tigi mhallsa minnu.
(2) Dan ighodd ukoll ghas-somom li s-socju jiehu mill-kaxxa
tas-socjeta  ghal vantagg tieghu partikolari, u l-imghaxijiet ta’ dawn
is-somom ighaddu minn dak in-nhar li jkun hekk hadhom.
(3) Xejn f’dan l-artikolu ma jnehhi l-jedd tas-socjeta  li ggib ‘il
quddiem azzjoni, jekk ikollha dan il-jedd, ghal danni ohra kontra s-
socju, ukoll jekk dan ma jkunx gie mqieghed in mora.
Il-flus li s-socju 
jirtira mill-kaxxa 
jitqies li hadhom 
ghal vantagg 
tieghu.
1658. Is-socju li jirtira flus mill-kaxxa tas-socjeta  jitqies, jekk hu
ma jkunx l-amministratur tas-socjeta , li hadhom ghal vantagg
tieghu partikolari, bla hsara tal-prova kuntrarja.
Obbligi tas-socji li 
ghandhom jaghtu 
x-xoghol taghhom.
1659.  Is-socji li jkunu ntrabtu li jaghtu x-xoghol taghhom fis-
socjeta , ghandhom jaghtu kont tal-qligh kollu li jkunu ghamlu b’dik
ix-xorta ta’ xoghol li hu l-oggett tas-socjeta .
Imputazzjoni tal-
hlas li s-socju 
amministratur 
jircievi meta huwa 
nnifsu hu kreditur 
tal-parti li thallas.
1660. Meta socju li jkollu f’idejh l-amministrazzjoni, ikun huwa
nnifsu kreditur, f’somma li tista’ tintalab, ta’ persuna li jkollha
taghti wkoll lis-socjeta  somma li l-istess tkun tista’ tintalab, kull
hlas li dan is-socju jircievi minghand id-debitur ghandu jigi imputat
akkont tal-kreditu tas-socjeta  u tal-kreditu tieghu nnifsu, fil-
proporzjon taz-zewg krediti, ghalkemm ikun ta ricevuta li biha jkun
ghamel l-imputazzjoni tal-hlas kollu ghall-kreditu tieghu
partikolari. 
 Meta l-kreditur 
tas-socju ghandu 
preferenza fuq dak 
tas-socjeta .
1661.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ma
jghoddux jekk il-kreditu tas-socju jkollu, skond ir-regoli migjubin
fl-artikolu 1171(c), (d), (e) u (f), preferenza fuq il-kreditu tas-
socjeta  u l-hlas ikun gie espressament imputat ghall-kreditu tas-
socju.
(2) Izda, f’kull kaz, jekk is-socju jiddikjara fir-ricevuta li l-hlas
ghandu jigi imputat kollu ghall-kreditu tas-socjeta , hu ma jistax
jitlob li l-hlas, kollu jew bicca minnu, ikun imputat ghall-kreditu
tieghu.
Jekk is-socju 
jircievi bicca mill-
kreditu komuni 
minn debitur li ma 
jibqax solvibbli.
1662.  Jekk wiehed mis-socji jkun ircieva bicca minn kreditu
komuni, hu ghandu, jekk id-debitur ma jibqax solvibbli, iqieghed
fil-fond komuni dak li jkun ircieva, ghalkemm meta ircieva l-hlas,
ikun espressament ghamel ricevuta ghas-sehem li jmiss lilu minn
dak il-kreditu.
Hsara kkagunata 
mis-socju lis-
socjeta .
1663.  Kull socju hu obbligat lejn is-socjeta  ghal kull hsara li
jkun ikkaguna lis-socjeta  bi htija tieghu, u dan is-socju ma jistax
ipaci din il-hsara bl-utili li s-socjeta  tkun qalghet bix-xoghol tieghu
  282      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
f’affarijiet ohra.
Meta fis-socjeta  
tkun ingiebet it-
tgawdija biss tal-
haga.
1664.  (1) Jekk il-hwejjeg li taghhom tkun ingiebet fis-socjeta  t-
tgawdija biss, ikunu hwejjeg certi u determinati illi ma jintemmux
bl-uzu, huma jibqghu ghar-riskju tas-socju li jkun sidhom.
(2) Jekk dawn il-hwejjeg jintemmu bl-uzu, jew jekk ikunu tali
li ma jistghux jinzammu minghajr ma tigrilhom hsara, jew kienu
mahsuba biex jigu mibjugha, jew ingiebu fis-socjeta  fuq stima,
huma jibqghu ghar-riskju tas-socjeta .
(3) Jekk il-haga tkun giet stmata, is-socju ma jistax jitlob lura
hlief is-somma ta’ l-istima.
Jedd tas-socju 
kontra s-socjeta .
1665.  Kull socju ghandu azzjoni kontra s-socjeta , mhux biss
ghar-radd tas-somom li jkun hareg ghas-socjeta , bl-imghaxijiet,
izda wkoll ghall-obbligazzjonijiet li jkun ikkuntratta b’bona fidi
ghall-affarijiet tas-socjeta , u ghar-riskji li bil-fors iggib l-
amministrazzjoni tieghu.
Sehem tas-socji fil-
qligh jew fit-telf.
1666.  (1) Meta l-kuntratt tas-socjeta  ma jkunx iffissa s-sehem
ta’ kull wiehed mis-socji fil-qligh jew fit-telf, dan is-sehem ghandu
jkun fil-proporzjon ta’ kemm kull wiehed minnhom ikun qieghed
fil-fond tas-socjeta .
(2) Kwantu ghas-socju li ma jkunx qieghed fis-socjeta  hlief ix-
xoghol tieghu, is-sehem tieghu fil-qligh jew fit-telf ikun meqjus
bhas-sehem ta’ dak is-socju li fis-socjeta  jkun hareg l-anqas somma
jew sehem.
Jekk is-socji 
jiftiehmu li jhallu 
d-decizjoni ta’ 
dawn l-ishma 
f’idejn wiehed mis-
socji, ecc.
1667.  (1) Jekk is-socji jkunu ftiehmu li jhallu f’idejn wiehed
minnhom jew f’idejn wiehed barrani li jiddecidi kemm ghandhom
ikunu dawn l-ishma, din id-decizjoni ma tistax tigi attakkata hlief
fil-kaz li tkun bid-dieher kontra l-ekwita .
(2) Ma tistax tigi attakkata lanqas f’dan il-kaz, jekk ighaddu
izjed minn tliet xhur minn dak in-nhar li s-socju li jidhirlu li hu
aggravat b’dik id-decizjoni sar jaf biha jew jekk huwa nnifsu jkun
beda jesegwiha.
(3) Jekk il-parti li ghad-decizjoni taghha s-socji jkunu ftiehmu
li joqoghdu, ma tkunx trid jew ma tkunx tista’ tistabbilixxi l-ishma,
jew tonqos li tistabbilixxi dawn l-ishma fiz-zmien miftiehem mill-
partijiet, inkella, jekk ma jkunx sar ftehim, fi zmien xahar, is-
socjeta  hija nulla.
Nullita  ta’ xi 
ftehim.
1668.  (1) Kull ftehim li jaghti lil wiehed mis-socji l-jedd ghall-
qligh kollu, huwa null.
(2) Kull ftehim li bih il-kapitali jew il-beni migjuba fis-socjeta
minn wiehed jew izjed mis-socji ghandhom jigu mehlusa minn kull
sehem fit-telf, huwa wkoll null.
Il-jeddijiet, setghat 
u obbligi tas-socju 
amministratur 
huma bhal dawk 
ta’ mandatarju.
1669.  Jekk ma jkunx hemm ftehim xort’ohra, u fejn dan il-
Kodici ma jiddisponix xort’ohra, il-jeddijiet, is-setghat u l-obbligi
ta’ kull wiehed mis-socji inkarigat bl-amministrazzjoni tas-socjeta ,
jaqghu taht id-disposizzjonijiet dwar il-jeddijiet, is-setghat u l-
obbligi tal-mandatarju.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        283
Setghat tas-socju 
amministratur.
1670.  (1) Is-socju inkarigat mill-amministrazzjoni taht patt
specjali fil-kuntratt tas-socjeta , jista’ jaghmel, ghad li jkun hemm l-
oppozizzjoni tas-socji l-ohra, l-atti kollha li jidhlu fl-
amministrazzjoni tieghu, basta li huwa jimxi minghajr qerq.
(2) Din is-setgha ma tistax tigi mnehhija minghajr raguni tajba
matul iz-zmien tas-socjeta ; izda jekk din is-setgha tkun giet
moghtija b’att li jsir wara l-kuntratt tas-socjeta , tista’ tigi mnehhija
bhal fil-kaz ta’ mandat semplici.
Meta jkunu 
inkarigati mill-
amministrazzjoni 
zewg socji jew 
izjed.
1671.  Meta zewg socji jew izjed ikunu inkarigati mill-
amministrazzjoni tas-socjeta , minghajr ma jkunu gew specifikati d-
dmirijiet ta’ kull wiehed minnhom, jew minghajr ma jkun gie
miftiehem li wiehed ma jistax jaghmel minghajr l-iehor, kull
wiehed minnhom jista’ jaghmel minghajr l-iehor l-atti kollha ta’ l-
amministrazzjoni.
Amministrazzjoni 
flimkien.
1672.  Meta jkun gie miftiehem li wiehed mis-socji
amministraturi ma jista’ jaghmel ebda haga minghajr l-iehor,
wiehed wahdu ma jista’ jaghmel ebda att minghajr l-iehor, jekk ma
jkunx hemm ftehim gdid, ghad li dan l-iehor ikun jinsab f’dak iz-
zmien fi stat li ma jistax jiehu parti fl-atti ta’ l-amministrazzjoni,
hlief fil-kaz ta’ att li ma jkunx irid dewmien u tali li jekk ma jsirx
jista’ jkun hemm ghas-socjeta  hsara kbira u li ma tistax tissewwa.
Regoli dwar l-
amministrazzjoni 
meta ma jkunx sar 
ftehim.
1673.  Meta ma jkunx sar ftehim specjali fuq kif ghandha
titmexxa l-amministrazzjoni, ghandhom jitharsu r-regoli li gejjin:
(a) jitqies li s-socji taw lil xulxin bejniethom is-setgha li
jamministraw il-wiehed ghall-iehor; u kull ma jsir
minn kull wiehed minnhom jiswa wkoll ghas-sehem
tas-socji l-ohra, ghalkemm ma jkunx ittiehed il-
kunsens taghhom;
 (b) jekk is-socji ma jkunux izjed minn tnejn, kull wiehed
minnhom jista’ jopponi l-operazzjoni qabel ma tigi
maghluqa, bla hsara tal-jedd tas-socju l-iehor li jitlob
il-hall tas-socjeta , flimkien  mad-danni, jekk  l-
oppozizzjoni tkun vessatorja, jew kuntrarja ghall-iskop
tas-socjeta , jew xort’ohra ta’ hsara kbira ghall-
interessi tas-socjeta ;
(c) jekk is-socji jkunu izjed minn tnejn, fil-kaz ta’
oppozizzjoni, tirbah il-fehma tal-maggoranza meqjusa
fuq il-ghadd tas-socji kollha, inkella, meta d-decizjoni
tittiehed f’laqgha msejha bi ftehim, jew f’laqgha illi
ghaliha s-socji kollha jkunu gew imsejha, fuq il-ghadd
biss tas-socji li jkun hemm fil-laqgha:
Izda, jekk id-decizjoni tal-maggoranza tkun
vessatorja, jew tkun kuntrarja ghall-iskop tas-socjeta ,
jew tkun li tista’ taghti esekuzzjoni ghal atti li ma
jkunux jidhlu minnhom infishom fl-iskop tas-socjeta ,
jew xort’ohra ta’ hsara kbira ghall-interessi tas-
socjeta , is-socju li jkun kuntrarju jista’ jitlob il-hall
tas-socjeta,  flimkien mad-danni;
(d) kull socju jista’ jaghmel uzu mill-hwejjeg tas-socjeta ,
basta li jinqeda bihom ghall-iskop li ghalih ghandhom
  284      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
iservu skond l-uzu, u ma jinqedix bihom kontra l-
interess tas-socjeta  jew b’mod li ma jhallix lis-socji l-
ohra jinqdew bihom skond il-jedd taghhom;
(e) kull socju ghandu jedd li jobbliga lis-socji l-ohra li
johorgu sehem mieghu ghall-ispejjez mehtiega sabiex
jinzammu fi stat tajjeb il-hwejjeg tas-socjeta ;
(f) wiehed mis-socji ma jistax jaghmel tibdil fl-immobbli
tas-socjeta , lanqas jekk jidhirlu li dan it-tibdil ikun ta’
gid ghas-socjeta , kemm-il darba is-socji l-ohra ma
jaghtux il-kunsens taghhom ghaldaqshekk.
Is-socju li ma 
jkunx 
amministratur ma 
jistax jittrasferixxi 
hwejjeg tas-
socjeta .
1674. Is-socju li ma jkunx amministratur ma jistax jittrasferixxi
jew jobbliga l-hwejjeg tas-socjeta , lanqas jekk ikunu hwejjeg
mobbli.
Socju jista’ jsieheb 
iehor.
1675. Kull wiehed mis-socji jista’, minghajr il-kunsens tas-socji
l-ohra, isieheb mieghu lil haddiehor fis-sehem li jkollu fis-socjeta ;
izda hu ma jistax, minghajr il-kunsens taghhom, idahhal lil dan il-
wiehed iehor fis-socjeta , lanqas jekk huwa jkollu l-
amministrazzjoni taghha.
 Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET TAS-SOCJI LEJN IT-TERZI
Is-socji mhumiex 
obbligati in 
solidum ghad-djun 
tas-socjeta .
1676.  Is-socji mhumiex obbligati in solidum ghad-djun tas-
socjeta ; u wiehed mis-socji ma jistax jobbliga lill-ohrajn, jekk
dawn ma jkunux tawh is-setgha ghaldaqshekk.
Responsabbilta  tas-
socji meta ishma 
taghhom ma 
jkunux indaqs.
1677. Is-socji huma obbligati lejn il-kredituri li maghhom ikunu
kkuntrattaw, kull wiehed minnhom ghal somma u sehem indaqs,
ukoll jekk is-sehem ta’ wiehed minnhom fis-socjeta  ikun anqas,
kemm-il darba l-kuntratt ma jkunx espressament illimita l-
obbligazzjoni ta’ dan is-socju fil-proporzjon tas-sehem tieghu.
Jekk l-
obbligazzjoni ssir 
fl-isem tas-socjeta .
1678.  (1) Il-patt illi l-obbligazzjoni saret akkont tas-socjeta ,
jobbliga biss lis-socju li kkuntratta u mhux lill-ohrajn, hlief jekk
dawn ikunu tawh dik is-setgha, jew jekk il-haga tkun sfat ta’ gid
ghas-socjeta .
(2) Is-socju li jikkuntratta f’ismu, ma jorbotx lis-socji l-ohra,
lanqas jekk il-haga tkun sfat ta’ gid ghas-socjeta , bla hsara ta’ kull
azzjoni favur ta’ dawk li kkuntrattaw mieghu, taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1143.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        285
Sub-titolu IV
FUQ KIF TISPICCA S-SOCJETA
Kif tispicca s-
socjeta .
1679. Is-socjeta  tispicca -
(a) bl-eghluq taz-zmien li ghalih giet miftiehma;
(b) billi jispicca l-fond tas-socjeta , jew bit-tmiem ta’ l-
affari li ghaliha s-socjeta  tkun saret;
(c) bil-mewt ta’ wiehed mis-socji;
(d) bl-inibizzjoni, generali jew specjali, li jikkuntratta, ta’
wiehed mis-socji, jew bl-insolvenza jew falliment
tieghu;
(e) bid-dikjarazzjoni ta’ wiehed mis-socji li hu ma jridx
jissokta fis-socjeta .
It-telfa tal-haga 
mwieghda.
1680.  (1) Jekk wiehed mis-socji wieghed li jgib fis-socjeta  l-
proprjeta  ta’ haga u din il-haga tispicca qabel ma s-socjeta
takkwista l-proprjeta  taghha, is-socjeta  tinhall ghas-socji kollha.
(2) Izda, is-socjeta  ma tinhallx jekk it-telfa tal-haga tigri wara
li s-socjeta  tkun akkwistat il-proprjeta  taghha.
Telfa tal-haga li 
taghha giet 
imwieghda t-
tgawdija.
1681.  Jekk wiehed mis-socji wieghed li jgib fis-socjeta  t-
tgawdija ta’ haga, it-telfa ta’ din il-haga ggib il-hall tas-socjeta ,
ukoll jekk it-telfa tigri wara li s-socjeta  tkun bdiet tgawdi l-haga. 
 Ftehim li s-socjeta  
tissokta f’kaz ta’ 
mewt ta’ wiehed 
mis-socji.
1682.  (1) Jista’ jigi miftiehem li f’kaz ta’ mewt ta’ wiehed mis-
socji, is-socjeta  ghandha tissokta mal-werriet tieghu, inkella bejn
is-socji biss li jibqghu hajja.
(2) F’dan it-tieni kaz, il-werriet tal-mejjet m’ghandux jedd
hlief li jitlob il-qsim tal-fond tas-socjeta  skond l-istat taghha fiz-
zmien tal-mewt tas-socju, u ma jkollux sehem fil-jeddijiet
akkwistati wara, hlief meta dawn il-jeddijiet huma ta’ bil-fors il-
konsegwenza ta’ operazzjonijiet maghmulin qabel il-mewt tas-
socju li lilu jiret.
Hall tas-socjeta  
b’rinunzja.
1683. Il-hall tas-socjeta  bil-volonta  ta’ wahda mill-partijiet jista’
jsir biss jekk is-socjeta  tkun giet maghmula minghajr limiti ta’
zmien, u jsir bil-mezz ta’ rinunzja, innotifikata lis-socji l-ohra
kollha, basta li din ir-rinunzja ssir b’bona fidi u mhux barra minn
waqtha.
Meta r-rinunzja 
mhix maghmula 
bona fidi, ecc.
1684.  (1) Ir-rinunzja mhix bona fidi, meta s-socju jirrinunzja
sabiex jiehu wahdu l-qligh li s-socji kellhom fi hsiebhom li jaghmlu
flimkien.
(2) Hija maghmula barra minn waqtha, meta l-hwejjeg ma
jkunux ghadhom izjed shah, u l-interess tas-socjeta  jkun jitlob illi l-
hall taghha jithalla ghal izjed ‘il quddiem.
Il-ftehim li jnehhi 
l-jedd tal-hall tas-
socjeta  maghmula 
bla limiti ta’ 
zmien, hu null.
1685. Kull ftehim li bih jigi mnehhi lil wiehed mis-socji l-jedd li
jitlob li jholl is-socjeta  maghmula minghajr limiti ta’ zmien, huwa
null.
  286      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Jista’ jsir patt 
kontra l-hall tas-
socjeta .
1686. Madankollu, jiswa l-ftehim li bih is-socji jzommu l-jedd li
jopponu ruhhom ghall-hall tas-socjeta  mitlub minn wiehed
minnhom, billi jehilsuh minn kull obbligu lejn is-socjeta  jew lejn
it-terzi, u billi jaghtuh somma li tigi miftiehma, inkella s-somma ta’
l-azzjonijiet tieghu fis-socjeta , jekk din tkun maqsuma
f’azzjonijiet.
Meta jista’ jintalab 
il-hall tas-socjeta  
maghmula b’limiti 
ta’ zmien.
1687. Ma jistax jintalab il-hall tas-socjeta  maghmula b’limiti ta’
zmien qabel ma jaghlaq iz-zmien miftiehem, hlief meta jkun hemm
ragunijiet tajba, bhal fil-kaz li wiehed mis-socji jonqos mill-obbligi
tieghu, jew li marda ta’ sikwit taghmlu mhux tajjeb biex jaqdi l-
affarijiet tas-socjeta , jew f’kazijiet ohra bhal dawn, li s-sewwa u l-
gravita  taghhom huma mhollija fid-dehen tal-qorti.
Regoli ghall-qsim. 1688.  Ir-regoli dwar il-qsim tal-beni in komun ighoddu wkoll
ghall-qsim bejn is-socji, u ghall-effetti ta’ dan il-qsim.
Titolu XI
FUQ IL-KOSTITUZZJONI TA’ RENTA
Kostituzzjoni ta’ 
renta.
1689. Renta, jew hlas ta’ kull sena ta’ flus jew f’oggetti, tista’
tigi kkostitwita bic-cessjoni ta’ haga mobbli jew immobbli, jew bil-
hlas ta’ somma ta’ flus li dak li jhallasha jobbliga ruhu li ma
jitlobhiex lura.
Forma tal-kuntratt 
ta’ renta.
 1690. Il-kuntratt li bih tinholoq renta ma jiswiex jekk ma jsirx
bil-miktub, jew, fil-kaz ta’ cessjoni ta’ hwejjeg immobbli, jekk ma
jsirx b’att pubbliku.
Effett ta’ cessjoni 
ta’ immobbli.
1691.  Ic-cessjoni ta’ hwejjeg immobbli, imsemmija fl-artikolu
1689, tittrasferixxi fic-cessjonarju l-proprjeta  tal-haga ceduta, ghad
illi jkun hemm patt kuntrarju, ukoll il-patt li bih ic-cedent izomm
ghalih id-dominju, bla hsara dejjem ta’ dak li jinghad fl-artikolu
996.
Xorta ta’ renta. 1692. Ir-renta tista’ tkun perpetwa jew vitalizja.
Ligijiet dwar cnus 
bollali.
1693. Il-ligijiet dwar ic-cnus bollali huma mnehhija, hlief ghac-
cnus li jkunu gew ikkostitwiti qabel l-14 ta’ Awissu, 1862. 
Sub-titolu I
FUQ IR-RENTA PERPETWA
X’inhi renta 
fundjarja u renta 
semplici.
1694.  (1) Ir-renta perpetwa ikkostitwita bhala prezz ta’
trasferiment, jew bhala piz ta’ cessjoni, ta’ immobbli, sew b’titolu
oneruz kemm b’titolu gratuwitu, tissejjah renta fundjarja.
(2) Ir-renta ikkostitwita bil-hlas ta’ somma flus jew ta’
hag‘ohra mobbli, tissejjah renta semplici.
Kemm tista’ tkun 
ir-renta.
1695. Ir-renta ikkostitwita bil-hlas ta’ somma ta’ flus ma tistax
tkun izjed mill-erbgha fil-mija fis-sena fuq is-somma mhallsa.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        287
Fidwa ta’ renta 
perpetwa. 
Emendat: 
1.1870.3.
1696.  (1) Ir-renta perpetwa hija fl-essenza taghha li tista’
tinfeda, f’kull zmien, meta jrid id-debitur, ghalkemm ikun hemm
pattijiet kuntrarji, bla hsara tal-proviso ta’ l-artikolu 1701.
(2) B’dan kollu, il-kreditur jista’ jiftiehem illi  r-renta
m’ghandhiex tigi mifdija fi zmien hajtu, jew qabel ma jghaddi certu
zmien, li ma jistax ikun izjed minn ghoxrin sena, fil-kaz ta’ renti
fundjarji, jew izjed minn ghaxar snin, fil-kaz ta’ renta semplici, li
jibdew ighaddu minn dak in-nhar li tigi kkostitwita r-renta.
(3) Kull ftehim ghal zmien itwal, jigi mqassar, ghall-wiehed
jew l-iehor miz-zminijiet hawn fuq imsemmija, skond il-kaz.
Fidwa ta’ renta 
semplici 
maghmula bi hlas 
ta’ somma ta’ flus, 
ecc.
1697.  (1) Il-fidwa ta’ renta semplici kkostitwita bil-hlas ta’
somma ta’ flus, issir billi tintradd l-istess somma.
(2) Jekk ir-renta tkun giet ikkostitwita bil-ghoti ta’ hwejjeg
mobbli ohra li jkunu gew stmati fil-kuntratt, il-fidwa ssir bir-radd
ta’ somma daqs dik l-istima.
Fidwa ta’ renta 
fundjarja, ecc. 
Emendat: I.1870.4, 
5.
1698.  (1) Il-fidwa ssir bir-radd tas-somma li tohrog meta
tikkapitalizza r-renta bit-tlieta fil-mija, fil-kaz ta’ renta fundjarja,
jew, bl-erbgha fil-mija, f’kull wiehed mill-kazijiet li gejjin:
(a) fil-kaz ta’ renta semplici kkostitwita bil-ghoti ta’
hwejjeg mobbli li l-valur taghhom ma jkunx gie
iddikjarat fil-kuntratt;
(b) fil-kaz ta’ renta ordnata b’testment, b’donazzjoni, jew
b’att iehor li minnu ma jidhirx car dak li nghata biex
giet ikkostitwita r-renta.
(2) Izda, jekk ir-renta tkun giet ikkostitwita biex tohloq
beneficcju ekklezjastiku jew patrimonju sagru, jew biex tkun
minfuqa f’opri ta’ hniena, jew f’ghajnuna lill-fqar, jew fi premju
ghall-virtù  jew ghall-mertu, jew fi hwejjeg ohra ta’ fejda pubblika,
il-fidwa ssir, f’kull kaz bir-radd tas-somma li tohrog meta
tikkapitalizza r-renta bit-tnejn fil-mija.
Meta d-debitur 
jista’ jigi mgieghel 
biex jifdi r-renta.
1699.  Bla hsara tal-kazijiet imsemmijin espressament fil-
kuntratt, id-debitur ta’ renta perpetwa jista’ jigi mgieghel jifdiha -
(a) jekk jonqos li jaghti lill-kreditur il-garanzija
mwieghda fil-kuntratt;
(b) jekk, meta jigu neqsin il-garanziji moghtija, ma jgibx
flokhom ohrajn tajbin daqshom;
(c) jekk ghal tliet snin jonqos li jhallas ir-renta, jew jekk,
ghad illi kull sena huwa jkun ghamel xi hlasijiet, jibqa’
debitur f’somma daqs ir-renta ta’ tliet snin;
(d) jekk ifalli jew ma jibqax solvibbli, jew l-istat tieghu
jitbiddel b’mod li jkun hemm periklu li ma jissoktax
ihallas ir-renta.
Il-qorti tista’ taghti 
zmien.
1700.  (1) Fil-kazijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (b) u (c) ta’ l-
ahhar artikolu qabel dan, il-qorti tista’ taghti lid-debitur zmien
moderat sabiex fih jaghti l-garanzija mwieghda, jew biex igib
garanzija ohra flok dik li giet nieqsa, jew biex ihallas ir-renta
  288      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
maghluqa, u b’hekk jehles mill-obbligu tal-fidwa tar-renta.
(2) Dan iz-zmien ma jistax ikun ta’ izjed minn xahrejn, u jista
jigi mgedded, ghal raguni tajba, ghal xahrejn ohra biss.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1520 jghoddu wkoll, fil-
kaz mahsub f’dan l-artikolu, ghal kull kreditur tad-debitur, u ghal
kull wiehed li jkollu interess.
Ighoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1696 
sa l-1700. 
Emendat: 
I.1870.6.
1701.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1696 sa l-1700
jghoddu wkoll ghal kull hlas iehor perpetwu ta’ kull sena kkostitwit
bis-sahha ta’ kull titolu li jkun, ukoll jekk b’testment jew
b’donazzjoni, bla hsara tad-disposizzjonijiet dwar l-enfitewsi.
(2) Dawk id-disposizzjonijiet ighoddu wkoll ghar-renti jew
hlasijiet ta’ kull sena kkostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870:
Izda l-fidwa ta’ renta jew hlas iehor ta’ kull sena kkostitwiti
skond il-ligi, sew qabel kemm wara l-11 ta’ Frar, 1870, biex
joholqu beneficcju ekklezjastiku jew patrimonju sagru, jew biex
bihom isiru opri ta’ hniena, ma tistax issir minghajr il-kunsens ta’
l-awtorita  ekklezjastika kompetenti.
Sub-titolu II
FUQ IL-VITALIZJU
Kif jista’ jigi 
kkostitwit vitalizju.
1702. Il-vitalizju jista’ jigi kkostitwit sew fuq il-hajja ta’ dak li
johrog il-flus jew hag’ohra, kemm fuq il-hajja tad-debitur jew ta’
haddiehor li ma jkollux jedd ghar-renta.
Ir-renta tista’ tigi 
kkostitwita fuq il-
hajja ta’ persuna 
wahda jew izjed,
1703.  Il-vitalizju jista’ jigi kkostitwit fuq il-hajja ta’ persuna
wahda jew izjed.
jew favur terza 
persuna.
1704. Il-vitalizju jista’ wkoll jigi kkostitwit favur terza persuna,
ghalkemm il-prezz tieghu jkun gie mhallas minn persuna ohra.
Il-vitalizju fuq il-
hajja ta’ wiehed li 
kien ga  mejjet fi 
zmien il-kuntratt 
m’ghandux effett.
1705.  Il-kuntratt ta’ vitalizju fuq il-hajja ta’ wiehed li kien ga
mejjet fiz-zmien tal-kuntratt, ma ghandu ebda effett.
Rata ta’ imghax. 1706.  Il-vitalizju jista’ jigi kkostitwit bir-rata ta’ imghax li l-
partijiet joghgobhom jiftiehmu.
Meta dak li favur 
tieghu gie 
kkostitwit il-
vitalizju jista’ 
jiltob li jigi mahlul.
1707. Dak li favur tieghu jkun gie kkostitwit il-vitalizju bil-hlas
ta’ prezz, jista’ jitlob il-hall tal-kuntratt jekk min ikkostitwixxa l-
vitalizju ma jaghtihx il-garanziji miftehmin ghall-esekuzzjoni
tieghu.
Jeddijiet tal-
persuna li favur 
taghha jsir il-
vitalizju.
1708. In-nuqqas biss tal-hlas ta’ l-annati maghluqa ma jaghtix lil
dak li favur tieghu jkun gie kkostitwit il-vitalizju l-jedd li jitlob ir-
radd tal-kapital, jew li jerga’ jidhol fil-pussess tal-haga li tkun giet
ittrasferita: hu m’ghandux hlief il-jedd li jitlob il-hlas tar-renta
maghluqa, u garanzija ghall-hlasijiet li jaghilqu ’l quddiem.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        289
Min jikkostitwixxi 
vitalizju ma jistax 
jitlob il-hall tal-
vitalizju.
1709.  Min jikkostitwixxi l-vitalizju ma jistax jehles mill-hlas
tar-renta billi joffri li jrodd il-kapital u billi jirrinunzja ghall-annati
mhallsa minnu: hu obbligat ihallas ir-renta matul il-hajja kollha tal-
persuna jew tal-persuni li fuq il-hajja taghhom il-vitalizju jkun gie
kkostitwit, ighixu kemm ighixu din il-persuna jew dawn il-persuni,
u jsir kemm isir gravuz il-hlas tal-vitalizju.
Kif jithallas il-
vitalizju.
1710.  (1) Ir-renta tal-vitalizju tmiss lil sid il-vitalizju skond in-
numru tal-granet li jkun ghex dak li fuq il-hajja tieghu l-vitalizju
jkun gie kkostitwit.
(2) Izda, jekk ikun gie miftiehem li l-vitalizju ghandu jithallas
bil-quddiem, ir-rata kollha mhallsa bil-quddiem jew li kellha hekk
tithallas, tigi akkwistata minn dak in-nhar li jaghlaq il-hlas.
Meta mhux suggett 
ghal sekwestru.
1711.  (1) Ma jistax isir patt illi r-renta tal-vitalizju ma tkunx
suggetta ghal sekwestru, hlief meta l-vitalizju jigi kkostitwit
b’titolu gratuwitu, sew b’att fost il-hajjin kemm b’testment. 
 (2) Meta r-renta tkun giet hekk ikkostitwita b’titolu gratuwitu,
jista’ jsir patt illi ma tistax tigi ttrasferita jew mibjugha.
Sid il-vitalizju 
ghandu jipprova l-
ezistenza tal-
persuna li fuq il-
hajja taghha 
vitalizju gie 
kkostitwit.
1712. Sid il-vitalizju ma jistax jitlob il-hlas ta’ l-annati, jekk ma
jippruvax li l-persuna li fuq il-hajja taghha l-vitalizju kien gie
kkostitwit ghadha tghix.
Titolu XII
FUQ IL-LOGHOB U L-IMHATRI
Ma hemmx azzjoni 
ghall-hlas ta’ dejn 
ta’ loghob.
1713.  (1) Il-ligi ma taghti ebda azzjoni ghal dejn ta’ loghob,
jew ghall-hlas ta’ mhatra.
(2) Ma taghti lanqas ebda azzjoni -
(a) ghar-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kienet
taf li dawk is-somom kellhom iservu ghal-loghob;
(b) ghar-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kellha
interess fil-loghob, ghall-hlas ta’ dejn ta’ dak il-
loghob.
Eccezzjonijiet.
tigrijiet bir-riglejn jew fuq zwiemel jew tad-dghajjes, il-loghob tal-
ballun u loghob iehor ta’ din ix-xorta illi jghin biex jaghti heffa u
ezercizzju lill-gisem, ma jidhlux fid-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar
artikolu qabel dan.
(2) B’dan kollu, il-qorti tista’ tnaqqas is-somma mitluba
kemm-il darba jidhrilha li hija kbira z-zejjed.
Ftehim biex 
jinharbu d-
disposizzjonijiet 
ta’ qabel.
1715. Kull ftehim maghmul biex jinharbu d-disposizzjonijiet ta’
l-ahhar zewg artikoli qabel dan, huwa null.
Radd ta’ flus 
mitlufa fil-loghob.
1716.  It-tellief f’loghob, li ma jidholx fil-loghob imsemmi fl-
artikolu 1714, jista’ jitlob lura minghand ir-rebbieh is-somma jew
  290      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
il-haga li jkun ga hallas lilu, basta li, b’att gudizzjarju, fi zmien
xahrejn minn dak in-nhar tal-hlas, isejjah lir-rebbieh biex jaghtih
lura s-somma jew il-haga mhallsa.
Radd ta’ flus 
imhallsin 
f’lotterija.
1717. Kull min ikun ghamel hlas f’Malta ghal xi 1otterija li tkun
saret f’Malta jew f’pajjizi ohra, jista’ jitlob lura s-somma li jkun
hallas minghand dak li f’idejh ikun ghamel il-hlas, ghalkemm dan
ma jkunx hlief agent ta’ persuni ohra; izda dan kemm-il darba l-
lotterija ma tkunx saret bis-setgha jew bil-permess moghtijin mill-
awtorita  kompetenti f’Malta.
Certi kuntratti 
m’ghandhomx 
jitqiesu b’loghob u 
mhatri.
Mizjud:
XXII. 2000.101.
1717A.  Ebda dejn jew obbligazzjoni ohra li titnissel minn xi
kuntratt dwar divrenzji, ftehim dwar l-oghla mghax, bdil, kambju
ta’ munita barranija jew xi ftehim iehor bhal dak li jkollu bhala
ghanijiet jew li l-ghan intiz tieghu jkun biex jizgura profitt jew
jevita telfien (b’riferenza ghal fluttwazzjonijiet fil-valur jew fil-
prezz ta’ proprjeta  ta’ kull deskrizzjoni jew f’xi indici jew fattur
iehor mahsub ghal dak il-ghan fil-kuntratt)  ma ghandu jkun null u
inesegwibbli minhabba fid-dispozizzjonijiet  ta’ dan it-Titlu jew ta’
kull ligi ohra li jkollha x’taqsam mal-loghob jew l-imhatri.
Titolu XIII
FUQ IT-TRANSAZZJONI
X’inhu kuntratt ta’ 
transazzjoni. 
1718. It-transazzjoni hija kuntratt li bih il-partijiet, b’xi haga li
jaghtu, iwieghdu, jew izommu, jaghtu tmiem ghal kawza mibdija,
jew jevitaw kawza li tkun sejra ssir.
Meta t-transazzjoni 
ghandha ssir b’att 
pubbliku.
1719.  (1) Jekk il-kawza li ghaliha 1-partijiet iridu jaghtu tmiem,
jew li jkunu jridu jevitaw, ikollha b’oggett hwejjeg immobbli, it-
transazzjoni ma tiswiex jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) Dan ighodd ukoll meta, sabiex issir it-transazzjoni, tinghata
jew titwieghed haga immobbli.
Min jista’ jaghmel 
transazzjoni.
1720.  Ma jistghux jaghmlu transazzjoni hlief dawk li huma
kapaci li jittrasferixxu l-hwejjeg imdahhlin fit-transazzjoni. 
Transazzjoni bejn 
ir-ragel u l-mara.
1721.  Kull transazzjoni bejn ir-ragel u l-mara, minghajr
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti hija nulla, minbarra fil-kazjiet
li fihom, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1366, jista’ jsir
bejniethom kuntratt ta’ bejgh.
Transazzjoni dwar 
beni suggetti ghal 
fedekommess, ecc.
1722. Kull transazzjoni, dwar beni suggetti ghal fedekommess,
jew dwar manteniment ghal li gej, sew jekk dan ikun gie mholli
b’testment jew akkwistat b’donazzjoni jew kuntratt iehor, sew jekk
ikun ordnat mill-qorti, jew ghandu jinghata bis-sahha tal-ligi, hija
wkoll nulla, jekk issir minghajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti
kompetenti.
Awtorizzazzjoni 
tal-qorti.
1723.  (1) Meta sabiex transazzjoni tkun tiswa hija mehtiega 1-
awtorizzazzjoni tal-qorti, din 1-awtorizzazzjoni, jekk il-kawza tkun
ghad ma nbdietx, jew is-smigh tal-kawza jkun ghad ma nfetahx,
ghandha tigi moghtija, meta jkun il-kaz, mill-qorti ta’ gurisdizzjoni
volontarja.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        291
(2) Jekk is-smigh tal-kawza jkun beda, l-awtorizzazzjoni tista’
tigi moghtija sew mill-qorti hawn fuq imsemmija, kemm mill-qorti
li quddiemha tkun miexja l-kawza.
Effett tal-klawsola 
penali.
1724.  (1) Il-klawsola penali maghmula f’kuntratt ta’
transazzjoni kontra 1-parti li tonqos li tesegwixxi dik it-
transazzjoni, tghodd flok il-kumpens ghall-hsara kkagunata mid-
dewmien, izda jibqa’ shih l-obbligu ta’ l-esekuzzjoni tat-
transazzjoni, barra minn dak li jinghad fl-artikolu 1119, fil-kaz li l-
kuntratt jigi annullat.
(2) Jekk il-kuntratt ta’ transazzjoni jigi attakkat minhabba
nullita , il-hlas tal-penali, fiz-zmien li tkun miexja l-kawza, jibqa’
sospiz.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu ghall-
kuntratti ta’ arbitragg li jkun fihom klawsoli penali.
Effetti tat-
transazzjoni.
1725. Fit-transazzjoni ma jidholx hlief dak li hu l-oggett taghha:
fir-rinunzja maghmula f’kuntratt ta’ transazzjoni ghall-jeddijiet,
azzjonijiet, u pretensjonijiet kollha, jidhol biss dak li jkollu
x’jaqsam mal-kwistjonijiet li minhabba fihom tkun saret dik it-
transazzjoni.
It-transazzjoni ma 
taghtix tmiem hlief 
ghall-kwistjonijiet 
li jkunu fil-hsieb 
tal-partijiet.
1726. It-transazzjoni ma taghtix tmiem hlief ghall-kwistjonijiet
li l-partijiet kellhom fil-hsieb, sew jekk dawn il-partijiet ikunu
wrew il-hsieb taghhom bi kliem specjali jew generali, kemm jekk
dan il-hsieb ikun jidher bhala ta’ bil-fors il-konsegwenza ta’ dak li
jkun gie ddikjarat.
Meta persuna li 
taghmel 
transazzjoni fuq 
jedd, takkwista 
wara jedd bhalu.
1727. Jekk persuna li tkun ghamlet transazzjoni fuq jedd taghha
nfisha, wara takkwista jedd bhalu minghand persuna ohra, ma
tibqax obbligata bit-transazzjoni ta’ qabel ghall-jedd akkwistat
gdid.
Transazzjoni 
maghmula minn 
wiehed fost bosta 
interessati.
1728.  It-transazzjoni maghmula minn wiehed fost bosta
interessati ma torbotx lill-ohrajn, u ma tistax tigi eccepita
minnhom. 
Transazzjoni 
ghandha setgha ta’ 
sentenza li 
ghaddiet f’gudikat.
1729.  (1) It-transazzjoni ghandha, bejn il-partijiet, is-setgha ta’
sentenza li ghaddiet f’gudikat.
(2) Ma tistax tigi attakkata minhabba zball ta’ ligi.
Meta transazzjoni 
tista’ tigi rexxissa.
1730.  (1) Izda, transazzjoni tista’ tigi rexxissa jekk ikun hemm
zball dwar il-persuna li maghha sar il-ftehim, jew dwar il-haga li
kienet l-oggett tal-kwistjoni li fuqha l-partijiet kellhom il-hsieb li
jittransigu.
(2) It-transazzjoni tista’ tigi rexxissa kull meta jkun hemm
eghmil doluz jew vjolenza.
Zball tal-fatt.
zball ta’ fatt, tkun saret b’esekuzzjoni ta’ titolu null, izda dan
kemm-il darba l-partijiet ma jkunux irrangaw espressament fuq dik
in-nullita .
Dokumenti foloz.
foloz, hija nulla ghal kollox.
  292      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Transazzjoni fuq 
kawza li ghaddiet 
f’gudikat.
1733.  (1) It-transazzjoni dwar kawza li tkun spiccat b’sentenza
li ghaddiet f’gudikat, meta l-partijiet jew wahda minnhom ma
kinux jafu biha, hija wkoll nulla.
(2) Jekk mis-sentenza li l-partijiet ma kinux jafu biha, ikun
ghad jista’ jsir appell, it-transazzjoni tiswa.
Meta jinsabu 
dokumenti wara 
transazzjoni.
1734.  (1) Meta l-partijiet ikunu ghamlu transazzjoni b’mod
generali dwar l-affarijiet kollha li jista’ jkun hemm bejniethom, id-
dokumenti li ma kinux jafu bihom, jew li jigu mikxufa wara, ma
jaghtux jedd biex tintalab ir-rexxissjoni, hlief jekk ikunu gew
mohbija b’eghmil ta’ wahda mill-partijiet.
(2) Izda, it-transazzjoni hija nulla, meta ssir fuq haga wahda
biss, u jigi ppruvat bid-dokumenti mikxufa wara, li wahda mill-
partijiet ma kellha ebda jedd fuq dik il-haga.
Zball ta’ kalkolu. 1735.  Kull wahda mill-partijiet ghandha jedd li titlob li jigi
msewwi zball ta’ kalkolu li sar fit-transazzjoni.
Transazzjoni fuq 
wirt.
1736. It-transazzjoni fuq wirt li jkun jiddependi minn testment, li
ma jkunx maghruf, hija nulla.
Titolu XIV
FUQ ID-DONAZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
X’inhi donazzjoni. 1737.  (1) Il-ligi ma taghrafx hlief id-donazzjonijiet bejn il-
hajjin.
(2) Id-donazzjoni bejn il-hajjin hija kuntratt li bih id-donatur,
ghal dejjem u bla hlas, jittrasferixxi haga  lid-donatarju, li dan
jaccetta.
(3) Id-donazzjoni li fiha d-donatur izomm il-jedd li jhassarha
jew li jbiddilha, hija nulla, barra minn fil-kazijiet li dan il-Kodici
jsemmi espressament.
Rigali 
b’rikonoxxenza.
1738. Ir-rigali li wiehed jaghti b’rikonoxxenza, jew b’taghrif tal-
merti tad-donatarju, jew bi hlas specjali ta’ xoghol li ghalih id-
donatarju ma jkollu ebda jedd ta’ azzjoni, kif ukoll ir-rigali li
bihom jigi ordnat xi piz lid-donatarju, huma wkoll donazzjoni, bla
hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu ta’ wara dan.
Donazzjoni flok 
hlas.
1739. Jekk id-donazzjoni ssir bi hlas ta’ xi xoghol li ghalih id-
donatarju kellu jedd ta’ azzjoni, ir-regoli partikolari dwar id-
donazzjonijiet ma jghoddux, hlief meta l-valur tal-haga moghtija
b’donazzjoni jkun izjed, ghall-anqas bin-nofs, mill-hlas li jkun
haqqu dak ix-xoghol, u dwar dan iz-zejjed biss.
Donazzjonijiet 
oneruzi.
1740.  Ir-regoli partikolari dwar id-donazzjonijiet lanqas ma
jghoddu ghad-donazzjonijiet oneruzi lid-donatarju, hlief meta l-
valur tal-haga moghtija jkun izjed, ghall-anqas bin-nofs, tal-valur
tal-pizijiet ordnati lid-donatarju, u dwar dan iz-zejjed biss.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        293
Fid-donazzjoni 
tidhol biss il-
proprjeta  prezenti.
1741.  (1) Id-donazzjoni ma tistax tkun hlief tal-beni li d-
donatur ikollu fiz-zmien tad-donazzjoni.
(2) Jekk fid-donazzjoni jigu mdahhla beni li d-donatur ghad
ikollu, id-donazzjoni hija nulla dwar dawn il-beni.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghad-
donazzjonijiet imsemmijin fis-Sub-titoli IV u V ta’ dan it-Titolu.
Benefizzji 
ekklesjastici, ecc., 
regolati mil-ligi 
kanonika. 
Mizjud:
V. 1920.2.
1742.  Bla hsara ta’ kull ligi ohra specjali f’Malta, il-benefizzji
ekklesjastici, jew il-kappellaniji ekklesjastici perpetwi, jew il-
patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali perpetwi ghandhom, sew
ghal dak li ghandu x’jaqsam ma’ l-ezercizzju, it-tgawdija, it-tmiem
jew it-telf tal-guspatrunat, attiv jew passiv, kif ukoll ghal dak li
ghandu x’jaqsam mal-kwalifiki u l-kondizzjonijiet mehtiega sabiex
jistghu jikkostitwixxu titolu ta’ ordinazzjoni jew sabiex jista’ jsir
uzu minnhom ghaldaqshekk, huma regolati mil-ligi kanonika li issa
jew minn zmien ghal zmien tkun issehh f’Malta:
Izda, xejn f’dan l-artikolu ma jista’ jkun ta’ hsara ghal ebda
jedd li jmiss lill-Gvern u li hu mill-Gvern ezercitat dwar benefizzji,
kappellaniji, patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali.
Sub-titolu I
FUQ MIN JISTA’ JAGHMEL JEW JIRCIEVI DONAZZJONI
Min jista’ jaghmel 
jew jircievi 
donazzjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1975.10. 
Kap. 201.
1743.  Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, jistghu jaghmlu jew jircievu donazzjoni l-persuni
kollha, minbarra dawk li f’dan it-Titolu huma ddikjarati inkapaci. 
Persuni inkapaci li 
jaghmlu 
donazzjoni. 
Emendat: 
XLVI. 1973.87.
1744. Huma inkapaci li jaghmlu donazzjoni -
(a) dawk li, skond l-artikolu 597(a),  (b), (c) u (d), huma
inkapaci li jaghmlu testmenti;
(b) l-interdett minhabba tberbiq, jekk ma jkunx gie
awtorizzat biex jaghmel donazzjoni mill-qorti li tkun
ordnat l-interdizzjoni tieghu;
(c) il-minuri, hlief b’kuntratt ta’ zwieg bhal ma jinghad fl-
artikolu 1807.
Nullita  ta’ 
donazzjoni 
ghalkemm l-
inkapacita  tad-
donatur tispicca 
qabel l-
esekuzzjoni.
1745. Id-donazzjoni maghmula minn min mhux kapaci jaghmel
donazzjoni, hija nulla, ukoll jekk l-inkapacita  tad-donatur tkun
spiccat qabel iz-zmien li fih id-donazzjoni ghandha tigi esegwita. 
Persuni mhux 
kapaci li jircievu 
b’donazzjoni.
1746.  (1) Mhumiex kapaci li jircievu b’donazzjoni dawk illi,
fiz-zmien tad-donazzjoni, jew fiz-zmien li ssehh il-kondizzjoni
sospensiva li minnha d-donazzjoni kienet tiddependi, ikunu
ghadhom ma gewx koncepiti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghat-tfal
  294      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
immedjati ta’ persuna determinata u li tkun hajja fi zmien id-
donazzjoni, u lanqas ghal persuni li jkunu msejha biex igawdu xi
fondazzjoni.
Dawk li ma 
jitwildux fi stat li 
jistghu jghixu.
1747.  (1) Lanqas m’huma kapaci biex jircievu b’donazzjoni
dawk li jitwieldu fi stat li ma jistghux ighixu.
(2) Fid-dubju, jitqiesu li jistghu jghixu dawk li jitwieldu hajjin.
Persuni li ma 
jistghux jircievu 
b’donazzjoni izjed 
milli jithalla lilhom 
b’testment. 
Emendat: 
XXI.1962.18.
1748.  Il-persuni hawn taht imsemmija ma jistghux jircievu
b’donazzjoni izjed minn dak li jista’ jithalla lilhom b’testment, kif
hemm fl-artikoli 602, 603, 604 u 611:
(a) it-tfal illegittimi tad-donatur;
(b) zewg jew mart id-donatur;
(c) it-tfal tad-donatur, imwielda mit-tieni zwieg, jew minn
zwieg wara dan u t-tfal adottati tad-donatur; 
(d) il-membri ta’ l-ordnijiet monastici u tax-xirkiet
religjuzi ta’ regolari, wara li jkunu ntrabtu bil-voti fl-
ordni jew xirka religjuza.
Tghodd id-
disposizzjoni ta’ l-
art. 609.
1749.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 609 dwar l-inkapacita
tat-tutur jew kuratur, ighoddu ghad-donazzjonijiet.
Donazzjoni 
mohbija taht 
ghamla ta’ kuntratt 
b’titolu oneruz.
1750. Id-donazzjoni maghmula favur ta’ persuna mhix kapaci li
tircievi b’donazzjoni, taht l-artikoli ta’ qabel dan, hija nulla, kollha
jew f’parti, skond ix-xorta ta’ inkapacita , ukoll jekk tigi mohbija
taht il-ghamla ta’ kuntratt b’titolu oneruz, jew maghmula f’isem ta’
persuna interposta.
Persuni interposti. 1751.  (1) Jitqiesu persuni interposti, skond il-kaz, il-missier u l-
omm, l-ulied u d-dixxendenti, u r-ragel jew il-mara tal-persuna
inkapaci li tircievi b’donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghal
missier u omm il-persuni msemmijin fl-artikolu 1748(d).
Donazzjoni 
maghmula lin-
nutar li jircievi l-
att, ecc. 
Emendat: 
XLVI. 1973.88.
1752. Id-donazzjoni maghmula lin-nutar li jkun ircieva l-att tad-
donazzjoni, jew lill-mara jew lir-ragel tan-nutar, jew lil wiehed
minn qrabatu mid-demm jew bi zwieg sat-tielet grad
inkluzivament, tista’ tigi annullata fuq talba tad-donatur jew tal-
werrieta tieghu, sakemm din id-donazzjoni ma tkunx giet esegwita.
Sub-titolu II
FUQ IL-FORMA U L-EFFETTI TAD-DONAZZJONI
Id-donazzjoni 
ghandha ssir b’att 
pubbliku.
1753.  (1) Id-donazzjoni hija nulla jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) Izda, id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jghoddux -
(a) ghal rigali, li jinghataw minn id ghal id, ta’ flus jew ta’
hwejjeg mobbli korporali ohra, jew ta’ titoli ghall-
portatur, jekk is-somma jew il-valur taghhom ikun
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        295
zghir, meta jitqiesu l-kondizzjoni tal-persuni u
cirkostanzi ohra;
(b) ghal rinunzja gratuwita ta’ jeddijiet jew ghal cessjoni
ta’ krediti jew ta’ titoli negozjabbli, jew ghal mahfra
ta’ djun jew ghal patt maghmul favur terzi fil-kazijiet
imsemmijin fl-artikoli 999, 1000 u 1704:
Izda, ghal dik li hija l-forma ta’ din ir-rinunzja,
cessjoni, mahfra jew patt, ghandhom jigu mharsa d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli hawn fuq imsemmija jew
ta’ ligijiet ohra, ghalkemm dawn id-disposizzjonijiet
ighoddu ghal kuntratti b’titolu oneruz.
Meta d-donazzjoni 
tobbliga lid-
donatur.
1754.  (1) Id-donazzjoni ma tobbligax lid-donatur u ma ghandha
ebda effett hlief minn dak in-nhar li d-donatarju, espressament jew
tacitament, ikun accettaha.
(2) L-accettazzjoni ta’ donazzjoni ta’ hwejjeg immobbli hija
nulla, jekk ma ssirx fl-att stess tad-donazzjoni jew b’att pubbliku
iehor.
Zmien ghall-
accettazzjoni ta’ 
donazzjoni.
1755.  Id-donatarju ghandu jedd jaccetta d-donazzjoni f’kull
zmien fil-hajja tad-donatur sakemm dan ma jhassarhiex. 
Meta l-
accettazzjoni tista’ 
ssir wara l-mewt 
tad-donatur.
1756.  (1) L-accettazzjoni maghmula wara l-mewt tad-donatur
ma tiswiex, hlief fil-kazijiet li gejjin:
(a) meta d-donatur ikun zamm ghalih, ghaz-zmien ta’
hajtu,  l-uzu jew  l-uzufrutt  tal-haga  moghtija
b’donazzjoni;
(b) meta l-esekuzzjoni tad-donazzjoni ghandha ssir wara l-
mewt tad-donatur;
(c) meta d-donatur imut fi zmien tliet xhur minn dak in-
nhar tad-donazzjoni.
(2) F’kull wiehed mill-kazijiet hawn fuq imsemmija, id-
donatarju jista’, fi zmien li jigi moghti mill-qorti, fuq talba ta’ min
ikollu interess, jaccetta validament id-donazzjoni li ma tkunx giet
imhassra mid-donatur; dan iz-zmien ma jistax ikun izjed minn
xahar, imma jista’ jigi ghal raguni tajba mgedded mill-qorti ghal
xahar iehor.
Accettazzjoni mill-
werrieta jew mill-
kredituri tad-
donatarju.
1757.  L-accettazzjoni  maghmula mill-werrieta jew  mill-
kredituri tad-donatarju ma tiswiex.
Donazzjoni 
maghmula lil 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.90; 
XXI.1993.2.
1758.  (1) Id-donazzjoni maghmula lil wiehed minuri tista’ tigi
accettata ghalih sew mill-missier kemm mill-omm, kif ukoll, minn
kull wiehed mill-axxendenti tan-naha ta’ missieru jew ta’ ommu,
ghalkemm missieru jew ommu jkunu hajja.
(2) Jekk id-donazzjoni ssir minn wiehed mill-genituri jew mill-
axxendenti tal-minuri, tista’ tigi accettata ghalih mill-genitur l-
iehor jew minn kull axxendent iehor.
(3) Izda, jekk il-minuri jkun suggett ghas-setgha tal-genituri,
ebda persuna, barra mill-genitur li jkun qed jezercita is-setgha tal-
  296      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
genituri, ma tista’ taccetta d-donazzjoni f’isem il-minuri jekk mhux
bl-awtorita  tal-qorti.
(4) Jekk id-donazzjoni ssir mill-missier u l-omm tal-minuri, il-
qorti tista’ taghti l-awtorizzazzjoni lill-minuri nnifsu biex
jaccettaha, jew tahtar persuna biex taccettaha ghalih.
Donazzjoni lil tifel 
illegittimu.
1759. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll fil-kaz ta’ missier u omm ta’ iben illegittimu maghruf fl-
istess att ta’ accettazzjoni, jew b’att iehor, jew legittimat b’digriet
tal-qorti.
Donazzjoni 
maghmula lil 
persuna taht tutela 
jew kurazija.
1760.  Id-donazzjoni maghmula lil persuna li, minhabba l-eta
taghha jew ghal ragunijiet ohra, tkun taht tutela jew kurazija, ma
tistax tigi accettata hlief mit-tutur jew kuratur, bl-awtorizzazzjoni
tal-qorti.
Nullita  ta’ 
donazzjoni 
minhabba nuqqas 
ta’ 
awtorizzazzjoni.
1761.  Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar tliet artikoli qabel dan,
id-donazzjoni ma tistax tigi annullata minhabba nuqqas ta’
awtorizzazzjoni hemm imsemmija, hlief fuq talba tad-donatarju; u
din it-talba ma tistax issir hlief fi zmien sentejn minn dak in-nhar li
d-donatarju jsir ta’ l-eta , jew ma jibqax taht tutela jew kurazija.
Meta jista’ jinhatar 
kuratur specjali.
1762.  (1) Jekk fil-kazijiet imsemmijin fl-artikoli 1758, 1759 u
1760, il-missier jew l-omm, l-axxendent legittimu, jew it-tutur jew
kuratur, ma jehdux hsieb, jew, minghajr raguni tajba, ma jkunux
iridu jaccettaw id-donazzjoni, il-qorti, fuq talba ta’ kull min ikun,
tahtar kuratur specjali ghaldaqshekk.
(2) Dan ighodd ukoll jekk dak li jaghmel it-talba jistqarr bil-
gurament li ma jafx jekk il-minuri ghandux genituri jew axxendenti
legittimi, hajjin, inkella, li ma jafx fejn jinsab xi wiehed minn dawk
il-genituri jew axxendenti, u l-qorti jkun jidhrilha li d-donazzjoni
hija ta’ gid ghall-minuri.
Meta l-minuri 
nnifsu jista’ 
jaccetta 
donazzjoni. 
Emendat: 
XXI.1993.2.
1763.  Il-minuri li ma jkunx taht is-setgha tal-genituri u lanqas
ikollu kuratur, jista’ wkoll validament jaccetta donazzjoni jekk
ikun ghalaq l-erbatax-il sena; izda bla hsara, favur tieghu, ta’ l-
azzjoni tat-thassir tad-donazzjoni, taht id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 971.
Obbligu ta’ 
persuna li taccetta 
ghal haddiehor. 
Emendat: 
XLVI.1973.91.
1764.  (1) Il-persuna li skond il-ligi tkun accettat donazzjoni
ghal haddiehor hija obbligata titlob l-iskrizzjoni tad-donazzjoni,
meta huwa l-kaz, fir-Registru Pubbliku, skond id-disposizzjonijiet
u ghall-finijiet ta’ l-artikolu 996.
(2) Izda, din l-iskrizzjoni tista’ ssir ukoll b’talba tan-nutar li
jkun ircieva l-att tad-donazzjoni jew ta’ l-accettazzjoni, jew b’talba
tad-donatarju, ikun min ikun, ukoll minghajr ebda awtorizzazzjoni. 
Restitutio in 
integrum. 
Emendat: 
XLVI. 1973.92.
1765.  (1) Il-minuri, jew kull donatarju iehor, ma ghandhomx
jedd ta’ l-azzjoni ghar-restitutio in integrum fil-kaz ta’ nuqqas ta’
accettazzjoni jew ta’ l-iskrizzjoni tad-donazzjoni; bla hsara tal-jedd
li d-donatarju ghandu skond il-ligi li jdur kontra l-persuna li kienet
obbligata taccetta ghalih id-donazzjoni jew li titlob l-iskrizzjoni
taghha.
(2) Ir-restitutio in integrum ma jinghatax lanqas jekk il-persuna
hekk obbligata tkun mhux solvibbli.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        297
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ zwieg ma tistax 
tigi attakkata 
minhabba nuqqas 
ta’ accettazzjoni.
1766. Id-donazzjonijiet li jsiru b’kontemplazzjoni ta’ zwieg cert
u determinat, u qabel ma dan iz-zwieg isir, sew mill-gharajjes
bejniethom, sew minn haddiehor lill-gharajjes u lit-tfal li jitwieldu
miz-zwieg taghhom, ma jistghux jigu attakkati minhabba li ma
jkunux gew accettati.
Donazzjonijiet 
bejn ir-ragel u l-
mara matul iz-
zwieg.
1767. Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan ighoddu
wkoll ghad-donazzjonijiet bejn ir-ragel u l-mara, matul iz-zwieg.
Donazzjoni taht 
kondizzjoni ta’ 
radd tal-haga 
moghtija jekk id-
donatur ikollu tfal.
1768. B’dak kollu li jinghad fl-artikolu 1056, tiswa d-donazzjoni
maghmula taht il-kondizzjoni li d-donatarju ghandu jrodd il-haga
moghtija lilu, kemm-il darba d-donatur ikollu tfal minn zwieg
maghmul qabel jew wara d-donazzjoni.
Djun tad-donatur.
meta d-donazzjoni ma tkunx issuggettatu ghalihom; bla hsara tal-
jedd tal-kredituri ghall-azzjoni msemmija fl-artikolu 1144, u ghall-
azzjoni ipotekarja, meta hemm lok ghaliha.
Donazzjoni taht 
kondizzjoni tal-
hlas tad-djun.
1770.  (1) Tiswa d-donazzjoni maghmula taht il-kondizzjoni tal-
hlas ta’ djun jew pizijiet li jkun hemm fi zmien id-donazzjoni, jew
ta’ djun jew pizijiet li ghad ikun hemm, basta li dawn ikunu ghal
hwejjeg imsemmijin fl-att tad-donazzjoni jew b’nota mghaqqda
mieghu.
(2) Izda, id-donazzjoni maghmula taht kondizzjoni ta’ hlas ta’
djun jew pizijiet ohra li ghad ikun hemm, hija nulla.
Limiti tar-
responsabbilta  tad-
donatarju.
1771. F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fis-subartikolu (1)
ta l-ahhar artikolu qabel dan, jekk fl-att jew fin-nota fuq imsemmija
ma jkunx gie ddikjarat ukoll l-ammont tad-djun jew pizijiet, id-
donatarju mhux obbligat ghal izjed mill-valur tal-haga moghtija
b’donazzjoni, hlief kemm-il darba hu jkun intrabat espressament li
jhallas dawk id-djun jew pizijiet, jilhaq kemm jilhaq l-ammont
taghhom.
Meta jitqies li 
hemm din l-
kondizzjoni.
1772.  Izda, id-donazzjoni tal-beni kollha prezenti jew ta’ parti
tal-beni kollha prezenti, titqies li saret, meta l-att tad-donazzjoni
ma jkun fih xejn li juri intenzjoni kuntrarja, bil-patt li titnaqqas
minnha, qabel ma l-beni jigu mitluqa jew ikkunsinnati, is-somma
tad-djun tad-donatur, li jkun hemm fiz-zmien tad-donazzjoni,
kollha jew fil-proporzjon tas-sehem moghti b’donazzjoni, skond
jekk id-donazzjoni tkunx tal-beni kollha jew ta’ parti minnhom
biss:
Izda, dan it-tnaqqis ma jkunx jista’ izjed jintalab wara li
jigu kkunsinnati jew mitluqa l-beni; bla hsara tad-jedd tal-kredituri
ghall-wahda jew l-ohra mill-azzjonijiet imsemmijin fl-artikolu
1769. 
Manteniment lid-
donatur.
1773.  (1) Id-donatarju hu obbligat jaghti l-manteniment lid-
donatur li jaqa’ fil-bzonn, sa l-ammont li jkunu jgibu l-frottijiet tal-
haga, izda dan kemm-il darba d-donatarju jkollu ghandu l-haga
moghtija b’donazzjoni jew il-valur taghha u ma jkunx huwa nnifsu
fil-bzonn.
(2) Jekk il-haga moghtija b’donazzjoni tkun ghand id-
  298      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
donatarju, izda ma tkunx taghti frottijiet, l-obbligu hawn fuq
imsemmi jasal sas-somma ta’ l-imghaxijiet fuq il-valur tal-haga
nfisha, bi stima.
(3) Jekk id-donatarji jkunu tnejn jew izjed, id-donatarju ta’
qabel ghandu l-obbligu hawn fuq imsemmi fil-kaz biss li ghall-
manteniment tad-donatur ma jkunx bizzejjed dak li jkun imissu
jaghti d-donatarju ta’ warajh.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu ukoll jekk id-
donatur ikollu qraba mid-demm jew bi zwieg, li jkunu obbligati u fi
stat li jistghu jaghtuh il-manteniment.
Zamm tal-jedd li 
jiddisponi.
1774.  Jekk id-donatur ikun zamm il-jedd li jiddisponi minn xi
haga mdahhla fid-donazzjoni, jew minn somma partikolari fuq il-
beni moghtija b’donazzjoni, u jmut minghajr ma jkun iddispona
mill-haga, din il-haga jew somma ssir tad-donatarju, barra minn fil-
kaz ta’ dikjarazzjoni kuntrarja maghmula espressament fl-att stess
tad-donazzjoni, jew barra minn fil-kaz li d-donatarju jkun
impedixxa lid-donatur milli jiddisponi minn dik il-haga jew
somma.
Jedd fuq il-haga li 
tithalla barra mid-
donazzjoni.
1775.  Jekk id-donatur ikun halla barra mid-donazzjoni xi haga
sabiex jiddisponi minnha, u hu ma jiddisponix minnha la b’att fost
il-hajjin u lanqas b’testment, din il-haga tkun tmiss lill-werrieta
tad-donatur, barra minn meta d-donatur innifsu jkun, fl-att stess
tad-donazzjoni, iddikjara espressament li, jekk imut minghajr ma
jkun iddispona minnha, din il-haga ghandha tmiss lid-donatarju.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi fid-
donazzjonijiet.
1776.  Il-fedekommessi huma ipprojbiti fid-donazzjonijiet bhal
fit-testmenti; u dak li hu migjub fl-artikoli 331, 736 u 757 sa 761
ighodd ghad-donazzjonijiet.
Riserva ta’ 
uzufrutt.
1777.  Id-donatur jista’ jzomm favur tieghu l-uzufrutt tal-haga
moghtija b’donazzjoni.
Donazzjoni ta’ 
hwejjeg mobbli 
b’zamm tal-jedd 
ta’ l-uzufrutt.
1778. Jekk f’donazzjoni ta’ hwejjeg mobbli d-donatur izomm il-
jedd ta’ l-uzufrutt, id-donatarju ghandu, meta dan l-uzufrutt
jispicca, l-istess jeddijiet, kontra d-donatur jew il-werrieta tieghu,
li huma moghtija lis-sid taht id-disposizzjonijiet tat-Titolu III tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodici ghar-radd ta’ dawk il-
hwejjeg.
Patt riversiv. 
Emendat: 
XXXIX.1939.10.
1779.  (1) Id-donatur jista’ jzomm ghalih u ghall-werrieta tieghu
l-patt riversiv dwar il-hwejjeg moghtija b’donazzjoni, fil-kaz li d-
donatarju jmut minghajr tfal, f’kull zmien li jkun.
(2) Jista’ wkoll izomm il-patt riversiv dwar il-hwejjeg moghtija
b’donazzjoni sew fil-kaz li jmut qablu d-donatarju biss kemm fil-
kaz li jmutu qablu d-donatarju u d-dixxendenti tieghu:
Izda dan il-patt ma jistax isir hlief favur id-donatur biss.
Effett tal-patt 
riversiv.
1780.  Meta l-patt riversiv isehh, kull trasferiment tal-beni
moghtija b’donazzjoni jinhall, u dawn il-beni jergghu jmorru lura
ghand id-donatur hielsa minn kull piz jew ipoteka, izda tibqa’ l-
ipoteka inskritta bhala garanzija tad-dota u tad-dotarju li jmissu
lill-mara tad-donatarju, meta l-beni l-ohra tieghu ma jkunux
bizzejjed ghaldaqshekk, u d-donazzjoni tkun saret lilu bl-istess
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        299
kitba taz-zwieg li biha giet ikkostitwita d-dota jew imwieghed id-
dotarju. 
Donazzjoni bil-patt 
riversiv favur ta’ 
izjed minn persuna 
wahda.
1781.  Meta d-donazzjoni bil-patt riversiv issir favur zewg
persuni jew izjed, u xi wahda minn dawn il-persuni jew id-
dixxendenti taghha tmut jew imutu qabel, skond il-kazijiet
imsemmija fl-artikolu 1779, il-kondizzjoni titqies li sehhet dwar is-
sehem tal-persuna mejta, u d-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan isiru jghoddu dwar dan is-sehem.
Garanzija tad-
donatur.
1782.  Id-donatur mhux obbligat jaghmel tajjeb lid-donatarju
ghall-evizzjoni li dan ibati tal-hwejjeg moghtija lilu b’donazzjoni,
hlief f’kull wiehed mill-kazijiet li gejjin:
(a) meta d-donazzjoni ssir b’kontemplazzjoni ta’ zwieg,
jew b’titolu ta’ patrimonju sagru;
(b) meta d-donatur iwieghed espressament il-garanzija;
(c) meta l-evizzjoni ssir minhabba djun li ghalihom id-
donatur ikun obbligat personalment;
(d) meta d-donatur jaghti haga ta’ haddiehor, b’mala fidi u
bil-hsieb li jgieghel lid-donatarju li jaghti, inkella li
jaghmel jew ma jaghmilx xi haga;
(e) meta, bid-donazzjoni, ikunu gew ordnati lid-donatarju
pizijiet li jistghu jinstmaw fi flus, jew meta d-
donazzjoni tkun giet maghmula bi hlas ta’ xoghol li
jista’ jigi stmat fi flus u li ghalih kien imiss lid-
donatarju jedd ta’ azzjoni: f’dan il-kaz id-donatur hu
obbligat jaghmel tajjeb sas-somma li jkunu jiswew
dawk il-pizijiet jew xoghol.
Effetti tal-
garanzija.
1783.  (1) Fil-kazijiet imsemmijin fil-paragrafi (a), (b), (c) u (d)
ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, id-donatarju ma jistax jitlob
minghand id-donatur izjed mill-valur li l-haga moghtija lilu
b’donazzjoni kellha fiz-zmien tad-donazzjoni, hlief jekk, fil-kaz
imsemmi fil-paragrafu (d), id-donatarju jkun bata hsara f’somma
akbar minn kemm tkun tiswa l-haga moghtija b’donazzjoni: f’dan
il-kaz l-effetti tal-garanzija jaslu sa dik is-somma.
(2) Fil-kaz imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ l-artikolu hawn fuq
imsemmi, id-donatarju jista’ jitlob minghand id-donatur somma
daqs kemm ikun il-valur tal-pizijiet li hu hallas jew tax-xoghol li
hu ghamel, ikun kemm ikun il-valur taghhom.
Servitù j ew 
pizijiet.
1784.  Id-donatur mhux obbligat jehles il-haga moghtija
b’donazzjoni minn servitujiet jew pizijiet ohra li ghalihom tkun
suggetta, bla hsara tal-jedd tad-donatarju, li jkun accetta d-
donazzjoni minghajr ma kien jaf b’dawk is-servitujiet jew pizijiet,
illi jirrinunzja ghall-haga moghtija b’donazzjoni sa zmien sena
minn dak in-nhar li jkun sar jaf b’dawk is-servitujiet jew pizijiet.
  300      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu III
FUQ L-ECCEZZJONIJIET GHAR-REGOLA DWAR LI D-
DONAZZJONIJIET MA JISTGHUX JITHASSRU
Raguni ghat-thassir 
ta’ donazzjoni.
1785.  Id-donazzjonijiet jistghu jithassru biss bis-sahha ta’
kondizzjoni rizoluttiva, espressa jew tacita, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1066, 1067, 1068 u 1069, inkella
minhabba ingratitudni.
Thassir bis-sahha 
ta’ kondizzjoni 
rizoluttiva.
1786.  Jekk it-thassir tad-donazzjoni jsir bis-sahha ta’
kondizzjoni rizoluttiva, il-beni jergghu lura ghand id-donatur hielsa
minn kull piz jew ipoteka li d-donatarju jkun ghamel fuqhom; u d-
donatur ghandu kontra t-terzi pussessuri ta’ l-immobbli li kienu
gew moghtija b’donazzjoni, il-jeddijiet kollha li kien ikollu kontra
d-donatarju nnifsu.
Thassir minhabba 
ingratitudni.
1787.  Id-donazzjoni ma tistax tithassar minhabba ingratitudni,
hlief f’wiehed jew iehor mill-kazijiet li gejjin:
(a) jekk id-donatarju jkun ittenta ghall-hajja tad-donatur,
jew ikun sar hati lejh ta’ mohqrija jew ta’ ingurja
gravi; 
(b) jekk id-donatarju jkun volontarjament, u bil-hsieb li
jaghmel deni lid-donatur, ghamel hsara kbira fil-
proprjeta  ta’ dan, jew ippregudikalu hafna l-interessi
tieghu;
(c) jekk, fil-kaz li d-donatur ikun fi bzonn urgenti ta’
manteniment jew ta’ ghajnuna personali ohra, id-
donatarju jichadlu l-ghajnuna li minghajr xkiel kbir
ghalih innifsu seta’ jaghtih.
It-thassir ghal 
ingratitudni ma jsir 
qatt ipso jure.
1788. It-thassir ta’ donazzjoni minhabba ingratitudni ma jsir qatt
ipso jure.
Ir-rinunzja ghall-
jedd ta’ thassir 
minhabba 
ingratitudni hija 
nulla.
1789. Ir-rinunzja ghall-jedd ta’ thassir ta’ donazzjoni minhabba
ingratitudni, hija nulla, meta tkun saret qabel ma jkun gara l-kaz li
jaghti lok ghall-ezercizzju ta’ dak il-jedd.
Limiti ta’ zmien li 
fih tista’ titmexxa 
l-azzjoni ghat-
thassir.
1790.  (1) It-talba ghat-thassir ta’ donazzjoni minhabba
ingratitudni ma tistax issir hlief sa zmien sena minn dak in-nhar tal-
fatt li d-donatur igib kontra d-donatarju, jew minn dak in-nhar li d-
donatur seta’ jsir jaf b’dak il-fatt.
(2) It-thassir ghar-raguni hawn fuq imsemmija ma jistax
jintalab mid-donatur kontra l-werrieta tad-donatarju, lanqas mill-
werrieta tad-donatur kontra d-donatarju, hlief meta, f’dan l-ahhar
kaz, l-azzjoni tkun ingiebet ‘il quddiem mid-donatur innifsu, jew
dan ikun miet fi zmien sena minn dak in-nhar li gara l-fatt.
It-thassir mhux ta’ 
hsara ghat-
trasferimenti, ecc.
1791.  It-thassir ta’ donazzjoni minhabba ingratitudni mhix ta’
pregudizzju ghat-trasferimenti maghmulin mid-donatarju, jew
ghall-ipoteki jew pizijiet ohra li hu jkun ghamel fuq il-beni
moghtija lilu b’donazzjoni, qabel ma tkun saret it-talba gudizzjarja
ghat-thassir tad-donazzjoni.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        301
(2) Izda, id-donatarju ghandu jrodd lid-donatur il-valur tal-
hwejjeg ittrasferiti, skond il-valur taghhom fiz-zmien tat-talba fuq
imsemmija, flimkien mal-frottijiet minn dak in-nhar ta’ dik it-talba,
u ghandu jhallas il-hsara li jbati d-donatur minhabba l-ipoteki jew
pizijiet ohra li ghalihom ikun issuggetta l-beni li ma gewx
ittrasferiti.
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ zwieg mhix 
suggetta ghat-
thassir minhabba 
ingratitudni.
1792.  (1) Id-donazzjonijiet maghmulin b’kontemplazzjoni ta’
zwieg ma jistghux jigu mhassra minhabba ingratitudni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux ghad-
donazzjonijiet li l-gharajjes jaghmlu lil xulxin.
Sub-titolu IV
FUQ ID-DONAZZJONIJIET MAGHMULIN B’KONTEMPLAZZJONI TA’ 
ZWIEG
Id-donazzjonijiet 
ta’ beni prezenti 
jaqghu taht ir-
regoli generali.
1793.  Id-donazzjonijiet ta’ beni prezenti biss, ghalkemm
maghmulin b’kontemplazzjoni ta’ zwieg, jaqghu, jekk ma jkunx
hemm disposizzjoni kuntrarja, taht ir-regoli migjubin f’dan it-
Titolu dwar id-donazzjonijiet in generali.
Donazzjonijiet ta’ 
beni li ghandhom 
jithallew fil-mewt 
tad-donatur.
1794.  Kull persuna kapaci tista’, b’kontemplazzjoni ta’ zwieg
cert u determinat, izda qabel ma jsir iz-zwieg, tiddisponi mill-beni
kollha, jew minn bicca minnhom, li tkun sejra thalli fiz-zmien tal-
mewt taghha, sew favur il-gharajjes jew wiehed minnhom, kemm
favur it-tfal li jitwieldu miz-zwieg taghhom.
F’liema sens id-
donazzjoni ma 
tistax tithassar.
1795.  (1) Id-donazzjoni msemmija fl-ahhar artikolu qabel dan
ma tistax tithassar f’dan is-sens biss, illi d-donatur ma jistax izjed
jiddisponi b’titolu gratuwitu, mill-hwejjeg imdahhlin fid-
donazzjoni, hlief minn somom zghar bhala kumpens jew xort’ohra,
izda dan kemm-il darba ma jkunx zamm setgha akbar biex
jiddisponi.
(2) Izda, id-donatur, ghandu, sa mewtu, il-jedd li jiddisponi
b’titolu oneruz mill-hwejjeg imdahhlin fid-donazzjoni; u r-rinunzja
ghal din is-setgha hija nulla.
Donazzjoni ta’ 
beni li d-donatur 
ghandu u ghad 
ikollu.
1796.  Id-donazzjoni b’kontemplazzjoni ta’ zwieg cert u
determinat, favur il-gharajjes jew wiehed minnhom, jew favur it-
tfal taghhom, tista’ ssir, f’daqqa wahda, tal-beni li d-donatur
ghandu u li ghad ikollu, kollha jew bicca minnhom, izda bl-obbligu
li ma’ l-att tad-donazzjoni tigi mghaqqda deskrizzjoni tal-beni u
tad-djun u tal-pizijiet tad-donatur, li jkun hemm fiz-zmien tad-
donazzjoni; f’dan il-kaz id-donatarju jkollu l-jedd, fiz-zmien tal-
mewt tad-donatur, li jzomm ghalih il-beni li kien hemm fiz-zmien
tad-donazzjoni, bl-obbligu li jhallas biss id-djun u l-pizijiet li kien
hemm f’dak iz-zmien, u li jirrinunzja ghall-bqija tal-beni tad-
donatur.
  302      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta d-
deskrizzjoni ma 
tigix imdahhla fl-
att tad-donazzjoni.
1797.  (1) Jekk id-deskrizzjoni msemmija fl-ahhar artikolu qabel
dan ma tigix imghaqqda ma’ l-att tad-donazzjoni tal-beni li d-
donatur ghandu u li ghad ikollu, id-donatarju hu obbligat jaccetta
jew jirrinunzja d-donazzjoni, kollha kemm hi.
(2) Fil-kaz ta’ accettazzjoni, ma jistax jippretendi hlief il-beni
li jkun hemm fiz-zmien tal-mewt tad-donatur, u jkun obbligat
ghall-hlas tad-djun u tal-pizijiet kollha tal-wirt, sas-somma ta’
kemm ikun il-valur ta’ dawk il-beni.
Meta jitqies li l-
beni huma 
bizzejjed biex 
jithallsu d-djun. 
Kap. 12.
1798.  Il-beni li jmissu lid-donatarju b’donazzjoni maghmula
skond l-artikolu 1794, jew fil-kaz mahsub fl-ahhar artikolu qabel
dan, jitqiesu bizzejjed ghall-hlas tad-djun jew tal-pizijiet tal-wirt,
kemm-il darba d-donatarju, qabel ma jiehu pussess ta’ dawk il-
beni, ma jkunx ghamel inventarju bil-mod mehtieg fil-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili, bla hsara dejjem tal-prova
kuntrarja.
Meta d-donatarju 
ma jistax jitlob l-
esekuzzjoni tad-
donazzjoni.
1799.  (1) Ghal dawk li huma d-donazzjonijiet imsemmijin fl-
artikoli 1794 u 1796, id-donatarju ma jistax, fil-hajja tad-donatur,
jitlob l-esekuzzjoni tad-donazzjoni ghal ebda bicca mill-beni
mdahhlin fiha.
(2) B’din id-donazzjoni, id-donatarju ma jsirx is-sid tal-beni
hlief fil-mewt tad-donatur.
(3) Izda, fil-kaz li d-donazzjoni tkun saret skond l-artikolu
1796, u, fil-mewt tad-donatur, id-donatarju jkun irid jinqeda bis-
setgha, moghtija lilu f’dak l-artikolu, li jzomm ghalih il-beni li kien
hemm fiz-zmien tad-donazzjoni bl-obbligu li jhallas id-djun u l-
pizijiet li kien hemm f’dak iz-zmien, id-donatarju jkollu l-jedd
jitlob il-hall ta’ kull trasferiment li d-donatur ikun ghamel, ukoll
jekk taht titolu oneruz, ta’ hwejjeg immobbli minn fost dawk il-
beni, u l-hall ta’ l-ipoteki jew pizijiet ohra li l-istess donatur ikun
ghamel fuq dawk l-immobbli, basta li d-donazzjoni tkun giet
inskritta skond l-artikolu 996.
Donatur li jibqa’ 
haj wara d-
donatarju.
1800.  (1) Id-donazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 1794 u 1796
ma jkollhomx effett, jekk id-donatur jibqa’ haj wara d-donatarju u
d-dixxendenti tieghu miz-zwieg li b’kontemplazzjoni tieghu d-
donazzjoni tkun saret.
(2) Jekk it-tfal u d-dixxendenti jkunu mahruga barra mid-
donazzjoni, din tibqa’ minghajr effett jekk id-donatur jibqa’ haj
wara d-donatarju.
Meta jitqies li 
donazzjoni saret 
favur tat-tfal.
1801.  (1) Id-donazzjonijiet hawn fuq imsemmija, ghalkemm
maghmula favur l-gharajjes jew wiehed minnhom, jitqiesu dejjem,
meta d-donatur ma jmutx qabel, li saru favur it-tfal u d-dixxendenti
li jitwieldu miz-zwieg li b’kontemplazzjoni tieghu dawk id-
donazzjonijiet ikunu saru, meta dawn it-tfal u dixxendenti ma
jkunux gew mahruga barra fl-att tad-donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jghoddu wkoll favur
it-tfal imwielda qabel id-donazzjoni, u legittimati biz-zwieg li
b’kontemplazzjoni tieghu d-donazzjoni tkun saret.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        303
Rigali f’okkazjoni 
ta’ zwieg.
1802.  Ir-rigali li l-qraba jew il-hbieb ta’ wiehed mill-gharajjes
jaghtu lill-iehor f’okkazjoni ta’ zwieg, jitqiesu moghtija lil dak li
tieghu ikunu qraba jew hbieb, ghalkemm fil-hin li jinghataw ikun
gie wzat kliem li jista’ jittiehed bhala li d-donazzjoni saret lill-
iehor; izda dan kemm-il darba, bla ma jittiehed qies ta’ dan il-
kliem, ma jigix ippruvat li l-hsieb tad-donatur kien li jaghti dawk
il-hwejjeg lil dak il-wiehed mill-gharajjes li lilu kkunsinnahom.
Id-donazzjoni 
m’ghandhiex effett 
jekk iz-zwieg ma 
jsirx, ecc.
1803.  (1) Kull  donazzjoni  jew  weghda  maghmula
b’kontemplazzjoni ta’ zwieg, tibqa’ minghajr effett jekk iz-zwieg
ma jsirx.
(2) Kull donazzjoni maghmula b’titolu ta’ patrimonju sagru ma
jkollhiex effett, jekk id-donatarju ma jihux l-ordni sagri fi zmien
hames snin minn dak in-nhar li jkun dahal fl-eta  li jista’ jiehu dawk
l-ordni.
Sub-titolu V
FUQ ID-DONAZZJONIJIET BEJN L-GHARAJJES JEW IR-RAGEL U L-
MARA FIL-KITBA TAZ-ZWIEG JEW MATUL IZ-ZWIEG
Donazzjoni bejn l-
gharajjes. 
Emendat: 
XLVI.1973.93.
1804.  L-gharajjes jistghu, b’kitba taz-zwieg, jaghmlu
donazzjonijiet lil xulxin, jew wiehed minnhom lill-iehor, taht il-
kondizzjonijiet hawn taht imsemmija.
Jekk id-donatur 
ikollu tfal.
1805. Kull min ghandu tfal jew dixxendenti legittimi, inkella tfal
jew dixxendenti legittimati bi zwieg li jsir wara, jew tfal adottivi
jew id-dixxendenti taghhom legittimi jew legittimati bhal ma
jinghad hawn fuq, ma jistax jaghti b’donazzjoni lill-gharus jew
gharusa tieghu b’kontemplazzjoni ta’ zwieg izjed milli r-ragel jew
il-mara li jkollhom dawn it-tfal jew dixxendenti jistghu jhallu lil
xulxin b’testment, taht l-artikolu 604.
Meta titqies li saret 
il-kondizzjoni li d-
donatarju jibqa’ haj 
wara d-donatur.
1806. Kull donazzjoni ta’ beni prezenti, jew ta’ beni li d-donatur
ghandu u li ghad ikollu, jew ta’ dak li d-donatur ikun sejjer ihalli
fiz-zmien tal-mewt tieghu, titqies dejjem, ukoll jekk din id-
donazzjoni tkun maghmula lil xulxin, li saret bil-kundizzjoni li d-
donatarju jibqa’ haj wara d-donatur, meta ma jkunx gie miftiehem
espressament il-kuntrarju; u taqa’, f’kull hag‘ohra, taht ir-regoli
kollha hawn fuq migjuba dwar id-donazzjonijiet li jigu maghmula
lill-gharajjes min-nies ohra.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.94.
1807. Min hu minuri ma jistax jaghmel lill-gharus jew gharusa
tieghu, bil-kitba taz-zwieg, la donazzjoni semplici u lanqas
donazzjoni lil xulxin, minghajr il-kunsens tal-genitur li taht is-
setgha tieghu jkun qieghed jew, jekk iz-zewg genituri jkunu mejta
jew l-imsemmi genitur ma jkunx jista’ jaghti l-kunsens tieghu,
minghajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti; izda b’dan il-kunsens jew
b’din l-awtorizzazzjoni, il-minuri jista’ jaghti b’donazzjoni dak
kollu li skond il-ligi l-gharus ta’ eta  jista’ jaghti lill-iehor.
Rigali mill-
gharajjes.
1808.  (1) Ir-rigali li l-wiehed mill-gharajjes jaghmel lill-iehor,
fl-okkazjoni taz-zwieg, jibqghu ta’ dak il-wiehed mill-gharajjes li
ghamilhom, u jitqiesu moghtijin lill-iehor sabiex jinqeda bihom
  304      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
biss matul iz-zwieg, ghalkemm fil-kunsinna ta’ dawk ir-rigali jkun
gie wzat kliem li jista’ jfisser donazzjoni, izda dan kemm-il darba
ma jkunx jidher mill-kitba taz-zwieg li dawn l-oggetti gew
moghtija b’donazzjoni.
(2) Dan il-jedd ta’ l-uzu tar-rigali hawn fuq imsemmija jispicca
fil-kaz ta’ firda tar-ragel u l-mara bi htija ta’ min fosthom ikun
ircieva dawk ir-rigali.
Jekk iz-zwieg ma 
jsirx.
1809.  (1) Kull  donazzjoni  maghmula  mill-gharajjes
b’kontemplazzjoni ta’ zwieg, jew bil-kitba taz-zwieg, sew lil xulxin
jew minn wiehed mill-gharajjes lill-iehor, m’ghandhiex effett jekk
iz-zwieg ma jsirx.
Kap. 5.
(2) Izda, id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jghoddux, u
d-donatarju jista’ jzomm il-hwejjeg moghtija lilu b’donazzjoni,
jekk iz-zwieg ma jsirx ghaliex id-donatur, minghajr raguni tajba,
ma jkunx irid jaghmel dan iz-zwieg; bla hsara tal-jedd tad-
donatarju ghad-danni taht id-disposizzjonijiet tal-Ligi dwar
Weghdiet ta’ Zwieg.
Donazzjoni bejn ir-
ragel u l-mara,
1810.  (1) Kull donazzjoni illi, matul iz-zwieg, ir-ragel jaghmel
lil martu, jew il-mara lil zewgha, minghajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti hija nulla, ukoll jekk tkun lil xulxin jew b’kumpens. 
(2) Izda, jekk ikun hemm din l-awtorizzazzjoni, ir-ragel jista’
jaghmel donazzjoni lill-mara, u din lir-ragel, ta’ beni li d-donatur
ghandu, jew ta’ beni li d-donatur ghandu u ghad ikollu, jew ta’ dak
li d-donatur ikun sejjer ihalli fiz-zmien tal-mewt tieghu, bla hsara
ta’ dak li hu migjub fl-artikolu 1748; u ghal dawn id-donazzjonijiet
ighoddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1806.
lill-qraba tal-
wiehed jew ta’ l-
ohra.
1811. Kull donazzjoni maghmula minghajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti minn wiehed mill-mizzewgin lill-qarib mid-demm jew bi
zwieg ta’ l-iehor, hija wkoll nulla.
Rigali zghar. 1812.  Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 639, l-
awtorizzazzjoni tal-qorti, imsemmija fl-ahhar zewg artikoli qabel
dan, ma hix mehtiega ghal dawk li huma rigali jew donazzjonijiet
minn id ghal id ta’ hwejjeg ta’ valur zghir, meta jittiehed qies tac-
cirkostanzi tad-donatur.
Sub-titolu Vl
FUQ IT-TNAQQIS TAD-DONAZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
donazzjonijiet li 
jaqbzu s-sehem 
disponibbli.
1813.  Id-donazzjonijiet ta’ kull xorta, ukoll jekk maghmula
f’kontemplazzjoni ta’ zwieg, lill-gharajjes u lit-tfal li jitwieldu
miz-zwieg taghhom, ghandhom, jekk fiz-zmien li tinfetah is-
successjoni tad-donatur jinsab li jaqbzu s-sehem tal-beni li d-
donatur, skond ir-regola migjuba fl-artikolu 614, seta’ jiddisponi
minnu, jigu mnaqqsa sa dak is-sehem.
  g 305
Ighoddu r-regoli 
disposizzjonijiet 
ta’ testment. 
  Ir-regoli migjubin fl-artikolu 621 u fl-artikolu 647 u fl-
ghandhom jitharsu wkoll dwar it-tnaqqis ta’ donazzjonijiet. 
Min jista’ jitlob it-
dawk li favur taghhom il-ligi tirriserva sehem mill-beni tal-mejjet,
u mill-werrieta taghhom jew minn dawk li l-jeddijiet taghhom
Il-jedd ghat-talba 
tat-tnaqqis ma 
irrinunzjat matul il-
hajja tad-donatur.
 Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1240, dawk li
donazzjonijiet, ma jistghux jirrinunzjaw ghal dan il-jedd fil-hajja
tad-donatur, la b’dikjarazzjoni espressa, lanqas billi jaghtu l-
Id-donatarji, ecc., 
ma jistghux jitolbu 
1817. 
jistghux jitolbu t-tnaqqis tad-donazzjonijiet jew jiehdu gid minnu.
Ma jsirx tnaqqis ta’ 
wara li ma jkun 
fadal xejn mill-
testment.
1818. It-tnaqqis tad-donazzjonijiet ma jsirx hlief wara li ma jkun
fadal xejn izjed mill-valur tal-beni kollha mdahhlin fit-testment; u
ahhar donazzjoni u hekk wahda wara l-ohra, billi wiehed jitla’ minn
ta’ l-ahhar ghal dawk ta’ qabel.
nfisha.
1819. Ir-radd tal-haga taht id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar
artikolu qabel dan, isir bir-radd tal-haga nfisha, bla hsara ta’ dak li
Radd tal-frottijiet.
donazzjoni li taqbez is-sehem disponibbli, minn dak in-nhar tal-
ingiebet ‘il quddiem matul is-sena; inkella, minn dak in-nhar tat-
talba gudizzjarja.
ghandhom 
jintraddu hielsa.
  L-immobbli li ghandhom jintraddu minhabba t-tnaqqis,
fuqhom mid-donatarju.
L-azzjoni ta’ 
titmexxa kontra t-
terzi.
 (1)
tista’ tingieb ‘il quddiem minn dawk li lilhom tmiss, kontra t-terzi
pussessuri ta’ l-immobbli li jkunu jaghmlu parti mid-
fl-istess ordni li tista’ tingieb ‘il quddiem kontra l-istess donatarji,
izda mhux qabel l-eskussjoni tal-beni taghhom mill-attur.
Din l-azzjoni ghandha tigi ezercitata skond l-ordni tad-dati
tat-trasferimenti, billi jinbeda mill-ahhar wiehed.
azzjoni ta’ tnaqqis, 
ecc.
 (1)
kontra d-donatarji kemm kontra t-terzi, taqa’ bil-preskrizzjoni
eghluq hames snin minn dak in-nhar tal-ftuh tas-successjoni.
Iz-zmien hawn fuq imsemmi jimxi wkoll kontra l-minuri u
l-interdetti.
  306      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Titolu XV
FUQ IS-SELF GHALL-UZU JEW KOMMODAT
X’inhu l-
kommodat.
1824. Il-kommodat jew self ghall-uzu hu kuntratt li bih wahda
mill-partijiet tikkunsinna haga lill-parti l-ohra, sabiex din tinqeda
biha, bla hlas, ghal zmien jew ghal uzu determinat, bl-obbligu ta’
dak li jirciviha li jrodd il-haga nfisha.
X’jista’ jinghata 
b’kommodat.
1825.  Dak kollu li hu fil-kummerc, u li ma jintemmx bl-uzu,
jista’ jkun l-oggett ta’ dan il-kuntratt.
L-obbligazzjonijiet 
ighaddu fil-
werrieta.
1826.  L-obbligazzjonijiet li jigu kkuntrattati bis-sahha tal-
kommodat,  ighaddu  fil-werrieta  tal-kommodant  u  tal-
kommodatarju:
Izda jekk is-self ikun sar ghall-gid tal-kommodatarju, u
tieghu nnifsu biss, il-werrieta tieghu ma jistghux jissoktaw igawdu
l-haga mislufa.
Obbligi ta’ min 
jissellef 
b’kommodat.
1827.  (1) Il-kommodatarju ghandu jqis li jhares u jzomm fi stat
tajjeb il-haga lilu mislufa, bhal missier tajjeb tal-familja.
(2) Ma jistax, taht piena tad-danni, jinqeda bil-haga ghal uzu
iehor minn dak li ghalih ghandha sservi kif turi l-haga nfisha jew
minn dak li jkun gie stabbilit fil-ftehim.
Il-kommodatarju 
ma jwegibx ghall-
hsara jekk il-haga 
tispicca.
1828.  Jekk il-haga tispicca b’accident, minghajr htija tal-
kommodatarju, dan mhu obbligat ghal ebda hlas ta’ hsara. 
Il-kommodatarju 
jwiegeb ghall-uzu 
xort’ohra jew 
ghad-dewmien.
1829.  Jekk il-kommodatarju jaghmel mill-haga uzu xort’ohra,
jew jinqeda biha ghal zmien itwal milli jmissu, hu jwiegeb ghat-
telfa taghha wkoll jekk tigri b’accident, kemm-il darba ma
jippruvax li l-haga kienet tispicca xorta wahda li kieku ma nqediex
biha ghal uzu iehor, jew li kieku raddha fiz-zmien miftiehem fil-
kuntratt.
Jekk il-
kommodatarju 
seta’ jehles il-haga 
mislufa milli 
tispicca.
1830.  Jekk il-haga mislufa tispicca b’accident li minnu l-
kommodatarju seta’ jehlisha billi jinqeda b’haga tieghu milli bil-
haga mislufa, jew, jekk ma setax isalva hlief wahda miz-zewg
hwejjeg ghazel li jehles lil tieghu, huwa jwiegeb ghat-telfa ta’ l-
ohra. 
Effett ta’ l-istima 
tal-haga mislufa fi 
zmien is-self.
1831.  L-istima tal-haga, maghmula fiz-zmien tas-self, ma
tiswiex ghal hag‘ohra hlief biex jigi stabbilit il-valur tal-haga f’dak
iz-zmien, ghall-kaz li l-kommodatarju jkollu jwiegeb ghal xi hsara
li tista’ tigri; u l-kommodatarju ma jwegibx, minhabba biss li l-
haga tkun giet stmata fiz-zmien tal-kunsinna, ghat-telfa li tigri
b’accident, hlief jekk jigi ppruvat xort’ohra li kien hemm ftehim
kuntrarju.
Meta l-haga 
titgharraq bla htija 
tal-kommodatarju.
1832. Jekk il-haga titgharraq minhabba biss l-uzu li ghalih giet
mislufa, u minghajr htija tal-kommodatarju, dan ma jwegibx ghat-
tgharriq tal-haga.
 Il-kommodatarju 
ma jistax jitlob l-
ispiza ghall-uzu 
tal-haga.
1833.  Jekk sabiex jista’ jinqeda bil-haga mislufa, il-
kommodatarju jkun ghamel xi spiza, hu m’ghandux jedd ghall-hlas
lura ta’ dik l-ispiza.
KODICI CIVILI   KAP. 16.        307
a  
tnejn minn-nies 
jew izjed li jisselfu 
haga.
1834. Jekk tnejn min-nies jew izjed jiehdu flimkien b’self l-
istess haga, huma jwiegbu ghaliha   lejn il-kommodant.
Radd tal-haga lill-
iz-zmien.
1835.  (1) Il-kommodant ma jistax jiehu l-haga lura hlief wara li
jkun ghadda z-zmien miftiehem, inkella, fin-nuqqas ta’ ftehim,
wara li tkun serviet ghall-uzu li ghalih giet mislufa.
(2) Izda, jekk matul iz-zmien miftiehem, jew qabel ma jkun
spicca l-bzonn tal-kommodatarju, jinqala’ lill-kommodant il-bzonn
bil-ghagla u bla hsieb, tal-haga, il-qorti tista’, skond ic-cirkostanzi,
iggieghel lill-kommodatarju li jroddha, taht l-obbligu tal-
kommodant li jhallsu ta’ l-ispejjez li huwa jkun ghamel sabiex
jinqeda biha.
Meta l-
kommodatarju 
jaghmel spejjez 
straordinarji.
1836. Jekk, matul is-self, il-kommodatarju kellu, biex izomm il-
haga fi stat tajjeb, jaghmel xi spiza straordinarja u mehtiega, u hekk
ta’ ghagla li ma setax qabel igharraf biha lill-kommodant, dan ta’ l-
ahhar hu obbligat ihallas lill-iehor dik l-ispiza.
Meta l-kommodant 
iwiegeb ghad-
difetti fil-haga 
mislufa.
1837. Meta l-haga mislufa jkollha difetti li jistghu jaghmlu hsara
lil dak li jinqeda biha, il-kommodant iwiegeb ghall-hsara, jekk kien
jaf b’dawk id-difetti u ma gharrafx bihom lill-kommodatarju.
Kwistjoni jekk il-
kuntratt hux 
kommodat jew 
kiri.
1838.  (1) Meta tinqala’ kwistjoni dwar jekk is-self tal-haga sarx
b’titolu ta’ kommodat jew ta’ kiri, il-persuna li tippretendi l-hlas
ghandha tipprova l-jedd taghha bi ftehim espress jew tacitu.
(2) Il-ftehim tacitu jista’ jigi ppruvat mill-kondizzjoni tal-
persuni, mix-xorta tal-haga, miz-zmien fit-tul ta’ l-uzu, u minn
cirkostanzi ohra.
Titolu XVI
FUQ IL-PREKARJU
X’inhu prekarju.
fl-artikolu 1824, izda b’din id-differenza biss, illi dak li jislef il-
haga jibqa’ fis-setgha li jehodha lura meta jrid.
Radd mat-talba.
radd taghha, meta tigi lilu mitluba lura, minhabba li bir-radd jista’
jbati hsara:
Izda, jekk jinsab li r-radd gie mitlub bil-hsieb li tigi
kkagunata hsara lil dak li ssellef il-haga, il-qorti tista’ taghti lil dan
zmien ghal dak ir-radd.
Ighoddu r-regoli li 
hemm ghall-
kommodat.
1841. Bla hsara ta’ dak li hu migjub fl-ahhar zewg artikoli qabel
dan, ir-regoli dwar il-kuntratt ta’ kommodat ighoddu ghall-
prekarju.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
Titolu XVII
X’inhu l-mutwu. 1842. Il-mutwu jew self ghall-konsum huwa kuntratt li bih
wahda mill-partijiet tikkunsinna lill-ohra xi kwantit  ta’ hwejjeg li
jintemmu bl-uzu, bl-obbligu ta’ min jissellef li jrodd lil min jislef
a
Effetti tas-self ghal  1843. Bis-sahha ta’ dan is-self, min jissellef isir sid il-haga
L-obbligazzjoni li 
ta’ flus.
  L-obbligazzjoni li tohrog minn self ta’ flus hija, fil-
fil-kuntratt.
Ghalkemm ikun hemm patt kuntrarju, jekk isir xi tibdil fis-
obbligat biss irodd is-somma fin-numru lilu mislufa, fi flus skond
Radd ta’ flus fi  1845. Jista’ jigi miftiehem li r-radd isir fi specji determinata ta’
jekk fiz-zmien tal-hlas din ix-xorta ta’ flus ma tkunx tista’ tinsab
izburzant is-somma fi flus korrenti, barra milli jwiegeb ghad-danni
Self ta’ ingotti jew  1846. Jekk is-self ikun ta’ ingotti jew oggetti, id-debitur ghandu
a a
tbaxxa l-prezz taghhom.
1837.
 
ghall-mutwu.
ma jistax irodd il-
kwalit  u kwantit .
  Jekk min jissellef ma jkunx jista’, minghajr hsara
a
kwantit  fiz-zmien miftiehem, huwa obbligat ihallas il-valur
(2)
il-lok, il-hlas isir skond kif kien miexi l-prezz fiz-zmien u fil-lok li
Ma hemmx imghax 
miftiehem.
 
bla hsara ta’ dak li jinghad fl-artikoli 1139 u 1140, kemm-il darba
jew fiz-zmien illi, meta ma jkunx hemm ftehim, jigi moghti mill-
Ftehim ghall- 1850. (1)
flus kemm ta’ merkanzija jew hwejjeg ohra mobbli.
Jistghu wkoll jitbiddlu f’kapital gdid, b’imghax, l-
jinghataw ghal zmien ta’ anqas minn sena.
Kull ftehim iehor ta’ mghaxijiet fuq imghaxijiet, ma
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        309
Hlas ta’ mghaxijiet 
mhux miftiehma.
1851.  (1) Jekk min jissellef ihallas imghaxijiet mhux
miftehmin, ma jistax jitlobhom lura u lanqas jaqtaghhom mill-
kapital, hlief f’kemm dawn l-imghaxijiet ikunu izjed mil-limiti
moghtija fl-artikolu ta’ wara dan.
(2) Izda, l-imghaxijiet imhallsa fuq kull somma ta’ mghaxijiet
li jkollhom jinghataw ghal zmien ta’ anqas minn sena, jistghu
jintalbu lura jew jinqatghu mill-kapital, ukoll jekk l-imghaxijiet
hekk imhallsa ma jkunux jaqbzu l-limiti hawn fuq imsemmija. 
Limiti ta’ mghax. 
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
LIV. 1974.9; 
VI. 1983.5; 
IX.1992.2.
1852.  (1) L-imghax ma jistax jaqbez it-tmienja fil-mija fis-
sena.
(2) L-imghax miftiehem f’izjed minn daqshekk jigi mnaqqas
sal-limiti hawn fuq imsemmija.
(3) Jekk ikun gie mhallas imghax izjed minn dak li taghti l-
ligi, iz-zejjed jinqata’ mill-kapital.
Kap. 215.
(4)* Meta jinghata self minn bank li ghandu licenza skond l-Att
dwar il-Kummerc Bankarju, jew jingabar self f’xi zmien wara l-1
ta’ Lulju, 1982, bil-hrug ta’ bonds, debentures jew titoli ohra u r-
rata ta’ l-imghax oghla minn tmienja fil-mija fis-sena tkun giet
stabbilita b’ordni maghmul skond l-artikolu 22 ta’ l-imsemmi Att u
tkun tapplika dwar dak is-self, jew, dwar self maghmul jew li
jingabar kif intqal qabel, tkun giet approvata mill-Ministru
responsabbli ghall-finanzi rata ta’ mghax oghla minn tmienja fil-
mija specifikament dwar dak is-self, id-disposizzjonijiet ta’ qabel
ta’ dan l-artikolu ghandhom japplikaw ghal dak is-self, safejn u
ghal dak iz-zmien u bla hsara ghal dawk il-kondizzjonijiet li
tahthom dik ir-rata ta’ mghax oghla tkun tapplika jew tkun giet
approvata kif intqal qabel, bhallikieku r-rata ta’ mghax hekk
stabbilita jew approvata kif intqal qabel kienet l-oghla rata ta’
mghax li tista’ tigi mposta skond is-subartikolu (1).
Kap. 233.
(5) Minkejja kull haga fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu, jew f’xi disposizzjoni ohra ta’ ligi, izda bla hsara ghad-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Kontroll fuq il-Kambju, fejn ikun
hemm obbligazzjoni ghal hlas ta’ imghax b’rata oghla minn tmienja
fil-mija fis-sena taht ligi ta’ pajjiz li mhux Malta, jew tkun regolata
minn dik il-ligi, skond il-kondizzjonijiet tas-suq li jkunu jipprevalu
f’dak il-pajjiz l-iehor jew skond kundizzjonijiet tas-suq
internazzjonali, u l-ammont ikun iddeterminat u pagabbli f’valuta
barranija, dik ir-rata oghla ta’ imghax ghandha ghal finijiet u effetti
kollha tkun rikonoxxuta bhala valida u esegwibbli f’Malta.
Kuntratt maghmul 
b’qerq tad-
disposizzjoni ta’ 
qabel.
1853. Kull kuntratt, taht kull isem li jkun, maghmul b’qerq tad-
disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan, jista’ jithassar; u
f’dan il-kaz, jekk il-hwejjeg mislufa ma jistghux jigu moghtija lura,
il-kreditur jista’ jitlob biss il-hlas tal-valur taghhom fiz-zmien li hu
kkunsinnahom lid-debitur.
*L-Att dwar il-Kummerc Bankarju (Kap. 215) gie mhassar bl-Att ta’ l-1994,
dwar il-Kummerc Bankarju, u l-Att gdid ma ghandux disposizzjoni simili ghall-
artikolu 22 ta’ l-Att l-antik.
Ara wkoll l-artikolu 38 ta’ l-Att dwar il-Bank Centrali ta’ Malta (Kap. 204).
  310      h       
Meta r-rata ta’ l-
imghax ma tkunx 
1854. 
minghajr ma tigi miftiehma r-rata, l-imghax jinqies bil-hamsa fil-
mija fis-sena.
kapital minghajr 
riserva ghall-
1855. 
il-jedd ghall-imghaxijiet, tnissel il-prezunzjoni tal-hlas taghhom, u
ggib il-helsien minnhom, bla hsara tal-prova kuntrarja.
b’ipoteka fuq 
bastimenti.
XXII. 2000.101.
Kap. 234.
(1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titlu jew ta’ kull parti
jillimitaw jew jirrestringu l-gbir ta’ mghax u mghax kompost, ma
ghandhomx ikunu japplikaw ghal djun jew ghal obbligazzjonijiet
Att dwar il-Bastimenti Merkantili; u jkun legittimu li l-ammont ta’
mghax dovut  dwar xi dejn jew obbligazzjoni ohra bhal dawk ikun
obbligazzjoni l-ohra.
(2)
Bank Centrali ta’ Malta, b’ordni jestendi d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (1) ghal dawk id-djun u obbligazzjonijiet ohra li jista’
jista’ f’dak l-ordni jistabbilixxi, u jista’ bl-istess mod minn zmien
ghal zmien jemenda, jirrevoka jew jissostitwixxi kull ordni hekk
Titolu XVIII
FUQ IL-MANDAT
XORTA U FORMA TAL-MANDAT
X’inhu l-mandat.  (1)
taghti lil persuna ohra s-setgha li taghmel xi haga ghaliha.
(2)
il-mandat.
L-oggett tal- 1857.   Il-mandat ghandu jkollu bhala skop tieghu haga lecita
li min jaghti l-mandat seta’ jaghmel huwa nnifsu.
Bla hsara ta’ kull disposizzjoni specjali ohra tal-ligi, il-
mandat jista’ jinghata b’att pubbliku, b’kitba privata, b’ittra, jew
Accettazzjoni mill-
mandatarju.
  L-accettazzjoni tal-mandatarju tista’ wkoll tkun tacita u
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        311
Konsegwenzi meta 
l-mandatarju 
jonqos li jgharraf 
bir-rifjut lill-
mandant.
1859. Kull persuna fil-kummerc jew li tezercita professjoni illi,
minghajr raguni tajba tonqos li tgharraf bla dewmien lill-mandant li
ma tridx taccetta inkarigu dwar affarijiet tal-kummerc jew tal-
professjoni, skond il-kaz, twiegeb lejn il-mandant ghad-danni
kkaggunati bid-dewmien.
L-isem tal-
mandatarju mholli 
in bjank.
1860.  Jekk il-mandat jinghata b’kitba privata, l-isem tal-
mandatarju jista’ jithalla in bjank; f’dan il-kaz, sakemm l-isem ma
jigix miktub, min ikollu f’idejh il-kitba jew l-att tal-prokura jitqies
li huwa l-mandatarju.
Meta l-mandat hu 
bla hlas.
1861.  Il-mandat hu bla hlas jekk ma jkunx hemm ftehim
kuntrarju.
Il-mandat huwa 
specjali jew 
generali.
1862.  Il-mandat huwa specjali, jekk jinghata ghal haga wahda
jew ghal xi hwejjeg determinati, biss; jew generali, jekk jinghata
ghall-affarijiet kollha tal-mandat.
Mandat generali.
ta’ amministrazzjoni.
 (2) Is-setgha sabiex isiru trasferimenti ta’ beni, minbarra dawk
it-trasferimenti li jaqghu fil-limiti ta’ l-amministrazzjoni, jew
sabiex isiru ipoteki fuq beni jew sabiex isiru atti ohra ta’ proprjeta ,
ghandha tkun espressa.
Setghat tal-
mandatarju.
1864.  Il-mandatarju ma jista’ jaghmel xejn li johrog mil-limiti
tal-mandat.
Atti li mandatarju 
jista’ jaghmel.
1865.  (1) Ghall-esekuzzjoni tal-mandat, il-mandatarju jista’
jagixxi gudizzjarjament; jaghmel u jissokta appelli; jaghmel prova
bis-subizzjoni tal-parti kuntrarja; jiehu l-gurament in litem jew il-
gurament suppletorju; jesegwixxi sentenzi sew fuq hwejjeg mobbli
kemm immobbli; jitlob il-hrug ta’ atti kawtelatorji, fosthom dawk li
ghalihom hu mehtieg li jsiru rikorsi jew dikjarazzjonijiet bil-
gurament; jitlob, meta hemm jedd, l-arrest tal-persuna tad-debitur
tal-mandant; u jaghmel kull haga ohra li l-mandant jista’ jaghmel
huwa nnifsu, ghalkemm dawn is-setghat ma jkunux espressi fil-
mandat.
(2) Il-mandatarju jista’ wkoll, bis-setgha hawn fuq imsemmija,
ikun konvenut fl-isem tal-mandant, f’kawzi li ghandhom x’jaqsmu
ma’ l-affari li tidhol fil-mandat.
Meta l-mandatarju 
ma jistax joqghod 
fil-kawza bhala 
attur jew konvenut. 
Kap. 12.
1866.  Izda, il-mandatarju ma jistax joqghod fil-kawza, bhala
attur jew konvenut, fl-isem tal-mandant, ghalkemm dan ikun tah
din is-setgha, meta l-mandant innifsu ma jkunx nieqes mill-gzira li
fiha l-kawza ghandha ssir, bla hsara dejjem ta’ dak li jinghad fl-
artikolu 786 tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Setghat ohra tal-
mandatarju.
1867.  (1) Fis-setgha espressa moghtija lill-mandatarju li
jittransigi, ma tidholx is-setgha li jgib kwistjoni, arbitragg, u lanqas
il-kontra.
(2) Fis-setgha li jircievi tidhol is-setgha li jaghti ricevuta.
(3) Fis-setgha li jbigh tidhol is-setgha li jircievi l-prezz.
Setghat generali.
ordinarju tal-professjoni jew xoghol taghha, minghajr ma jigu
  312      h       
espressament limitati s-setghat taghha, jitqies li lil din il-persuna
inghatat is-setgha li taghmel dak kollu li jidhrilha mehtieg ghall-
xoghol hawn fuq imsemmijin, jista’ jigi maghmul minnha.
Minuri jistghu 
Sostitwit: 
XLVl. 1973.96.
 Il-minuri jistghu jigu mahtura mandatarji; izda f’kull kaz
skond ir-regoli generali dwar l-obbligazzjonijiet tal-minuri.
Setghat tal- 1870. 
direttament kontra dak li mieghu l-mandatarju f’din il-kwalita
Jekk l-mandatarju 
jagixxi f’ismu.
 (1)
il-mandant m’ghandux azzjoni kontra dawk li maghhom il-
mandatarju jkun ikkuntratta, u lanqas dawn m’ghandhom azzjoni
(2) Izda, f’dan il-kaz, il-mandatarju hu obbligat direttament
tieghu nnifsu.
Bla hsara ta’ 
Kap. 13.
1872. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodici ma jhassrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodici tal-Kummerc, lanqas ta’ ligijiet specjali
Sub-titolu II
FUQ L-OB LI I TA MANDATARJU
Dmirijiet tal-
mandatarju.
 (1)
sakemm hu jibqa’ inkarigat, u fil-kaz ta’ nuqqas ta’ esekuzzjoni
jwiegeb ghad-danni u l-imghaxijiet.
Huwa wkoll obbligat li jispicca l-affari li jkun beda qabel
il-mewt tal-mandant, jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ hsara.
a  tal- 1874.   Il-mandatarju jwiegeb mhux biss ghall-eghmil doluz,
izda wkoll ghal negligenza fl-esekuzzjoni tal-mandat.
Izda, din ir-responsabbilta
ghandha titqies b’mod anqas sever fil-kaz ta’ dak li l-mandat tieghu
jkun bla hlas, milli fil-kaz ta’ dak li l-mandat tieghu jkun bil-hlas.
mandatarju li jaghti 
kont.
 ll-mandatarju, meta ma jkunx mehlus espressament mill-
ta’ dak kollu li jkun ircieva bis-sahha tal-mandat, ukoll jekk dak li
jkun ircieva ma kellux jinghata lill-mandant.
jistax iqieghed lil 
haddiehor floku.
 (1)
jekk ma tkunx giet moghtija lilu s-setgha ghaldaqshekk mill-
mandant.
Jekk tkun giet moghtija lilu din is-setgha, izda minghajr ma
jkun gie moghti l-isem tal-persuna li ghandha toqghod floku, il-
ghazel persuna maghrufa bhala mhix ta’ hila jew mhix solvibbli,
jew jekk xort’ohra kien jafha bhala tali.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        313
(3) Fil-kazijiet kollha, il-mandant jista’ jagixxi direttament
kontra l-persuna li l-mandatarju jkun qabbad floku.
Meta zewg 
mandatarji jew 
izjed huma 
mahtura bl-istess 
att.
1877.  (1) Meta b’att wiehed jigu mahtura zewg prokuraturi jew
mandatarji, inkella izjed, huma mhumiex bejniethom responsabbli
in solidum hlief jekk ikun gie hekk miftiehem espressament.
(2) Kull wiehed minn dawn il-mandatarji jista’ jesegwixxi l-
mandat b’mod li jiswa, ukoll minghajr il-kunsens tal-mandatarji l-
ohra, jew bl-opposizzjoni taghhom, barra minn meta l-mandant
ikun ordna espressament illi l-wiehed ma jistax jagixxi minghajr l-
iehor, jew ikun xort’ohra qassam espressament bejniethom l-
inkarigi ta’ kull wiehed.
(3) Il-limiti tas-setghat ta’ kull wiehed mill-mandatarji hawn
fuq imsemmijin ma jistax jingieb kontra t-terzi, hlief jekk dan il-
limiti jkun jirrizulta mill-att tal-prokura jew jigi ppruvat li dawn it-
terzi kienu b’mod iehor jafu bizzejjed b’dan il-limiti.
Il-mandtarju 
ghandu jaghti l-
imghax tas-somom 
li jiehu ghall-uzu 
tieghu, ecc.
1878. Il-mandatarju ghandu jaghti l-imghaxijiet tas-somom illi,
minghajr is-setgha tal-mandant, ikun inqeda bihom ghall-uzu
tieghu nnifsu, minn dak in-nhar li jkun hekk inqeda bihom, u ta’
kull somma ohra li taghha jkun baqa’ debitur lejn il-mandant, minn
dak in-nhar li jkun gie mqieghed in mora, bla hsara, fiz-zewg
kazijiet hawn fuq imsemmija, ta’ l-uzi tal-kummerc.
Il-mandatarju 
mhux obbligat 
huwa nnifsu lejn 
min ikkuntratta 
mieghu f’dik il-
kwalita .
1879. Il-mandatarju, illi jkun gharraf bizzejjed bis-setghat tieghu
lill-parti li maghha jkun ikkuntratta f’dik il-kwalita , ma jwiegeb
ghal ebda garanzija dwar dak li jkun ghamel barra minn dawk il-
limiti, hlief jekk hu jkun obbliga ruhu huwa nnifsu ghaldaqshekk.
Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGI TAL-MANDANT
Obbligi tal-
mandant,
1880.  (1) Il-mandant ghandu jesegwixxi l-obbligazzjonijiet li l-
mandatarju jkun ikkuntratta skond is-setghat li huwa jkun tah.
(2) Hu mhux obbligat ghal dak li l-mandatarju jkun ghamel
barra mil-limiti ta’ dawk is-setghat, hlief jekk hu jkun irratifika
espressament jew tacitament dak l-eghmil.
lejn il-mandatarju,
dan ikun hareg u l-ispejjez li jkun ghamel fl-esekuzzjoni tal-
mandat; u ghandu jikkumpensah tax-xoghol tieghu jekk ikun
wieghdu dan il-kumpens, jew jekk dan il-kumpens ghandu jitqies li
gie miftiehem tacitament minhabba l-professjoni tal-mandatarju u
cirkostanzi ohra.
(2) Meta ma jistax jinghad li kien hemm negligenza fil-
mandatarju, il-mandant ma jistax jichad li jaghti l-hlas u l-kumpens
fuq imsemmi, ghalkemm l-affari ma tkunx irnexxiet; u lanqas ma
jista’ jnaqqas is-somma ta’ dawk l-ispejjez li jkunu saru u tal-flus li
jkunu nhargu bona fidi mill-mandatarju, bl-iskuza li setghu kienu
314      KAP. 16.       KODICI CIVILI
ghal telf, 1882. Il-mandant ghandu wkoll jindennizza lill-mandatarju tat-
telf li jkun bata minhabba l-mandat, meta ma jistax jinghad li kien
ghal imghax tal-
flus mahruga u 
1883. 
imghaxijiet fuq il-flus mahruga u spejjez imsemmijin fl-artikolu
1881, minn dak in-nhar tal-hlas ta’ dawk is-somom.
jkunu tnejn jew 
izjed huma 
in 
solidum 
mandatarju.
1884. Meta mandatarju jigi mahtur minn zewg persuni jew izjed
ghal affari komuni, kull wahda minnhom hija obbligata 
lejn il-mandatarju ghall-effetti kollha li johorgu mill-mandat.
Il-mandatarju jista’ 
hwejjeg tal-
mandat.
  Il-mandatarju ghandu jedd izomm f’idejh il-hwejjeg tal-
dak il-mandat.
Sub-titolu IV
IF J SP A L- AN AT
Tmiem tal-mandat.  Il-mandat jispicca -
a)
(b bil-mewt, bl-inibizzjoni, generali jew parzjali, li
jikkuntratta, bid-dikjarazzjoni ta’ falliment, jew bic-
, tal-mandant jew tal-mandatarju;
( ) bit-tmiem tas-setghat tal-mandant;
d)
(e bir-rinunzja tal-mandatarju.
Tnehhija tal- 1887.   Il-mandant jista’ jnehhi l-mandat kull meta jrid.
(2)
tnehhija tal-mandat moghti lil dak ta’ qabel, ukoll jekk il-
mandatarju l-gdid ma jaccettax l-inkarigu.
Mandat generali ma jgibx it-tnehhija ta’ mandat specjali li
jkun gie moghti qabel, hlief jekk fil-mandat generali tkun giet
It-tmiem ta’ 
mandat ma 
ma jkunux jafu bih.
1888. (1) ll-fatt li jkun hemm xi wahda mir-ragunijiet li
minhabba li ma kinux jafu b’dak il-fatt, ikunu kkuntrattaw mal-
mandatarju, bla hsara tal-jedd tal-mandant li jdur kontra l-
(2) Lanqas ma jista’ l-fatt ta’ xi wahda minn dawk ir-ragunijiet
kienx jaf b’dak il-fatt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        315
Rinunzja tal-
mandat.
1889.  (1) Il-mandatarju jista’ jirrinunzja ghall-mandat billi
jgharraf b’din ir-rinunzja lill-mandant.
(2) B’dan kollu, jekk ir-rinunzja tkun ta’ hsara ghall-mandant,
dan ghandu jigi kkumpensat mill-mandatarju, hlief meta dan ma
jkunx jista’ jissokta fl-esekuzzjoni tal-mandat, minghajr ma jbati
huwa stess hsara kbira.
Dmir tal-werrieta 
tal-mandatarju li 
jmut.
1890. Jekk il-mandatarju jmut, il-werrieta tieghu, jekk ikunu jafu
li huwa kien mandatarju, ghandhom igharrfu b’dan lill-mandant, u,
sa dan il-waqt, jaghmlu dak li hu mehtieg fl-interess tal-mandant,
skond ma jkunu jitolbu c-cirkostanzi.
 
Titolu XIX
FUQ ID-DEPOZITU
X’inhu d-depozitu.
jircievi l-haga ta’ haddiehor, bl-obbligu li jikkustodiha u li jroddha
in natura.
Sub-titolu I
FUQ ID-DEPOZITU HEKK PROPRJAMENT IMSEJJAH
Xorta tad-depozitu 
hekk proprjament 
imsejjah.
1892.  (1) Id-depozitu hekk proprjament imsejjah huwa kuntratt
gratuwitu, bla hsara ta’ kull ftehim kuntrarju.
(2) Il-hwejjeg mobbli biss jistghu jkunu l-oggett ta’ dan id-
depozitu.
Meta d-depozitu hu 
perfett.
1893.  (1) Id-depozitu hu perfett biss bil-kunsinna tal-haga lid-
depozitarju.
(2) Il-kunsinna ssir bil-kunsens biss, jekk il-haga tkun ga
f’idejn id-depozitarju taht titolu iehor u jigi miftiehem li ghandha
tibqa’ f’idejh bhala depozitu.
Meta d-depozitarju 
jista’ jinqeda bil-
haga ddepozitata.
1894. Id-depozitu ta’ flus jew ta’ hwejjeg ohra li jintemmu bl-
uzu, hu regolat mil-ligijiet dwar is-self ta’ haga ghall-konsum jew
mutwu, meta lid-depozitarju tkun inghatat is-setgha li jinqeda bil-
haga ddepozitata ghandu, bl-obbligu biss li jrodd daqsha ta’ l-istess
xorta u kwalita .
Depozitu 
volontarju jew 
necessarju.
1895. Id-depozitu hu volontarju jew necessarju.
§  I. FUQ ID-DEPOZITU VOLONTARJU
Xorta tad-depozitu 
volontarju.
1896. Id-depozitu volontarju jsir bil-kunsens min-naha l-wahda
ta’ dak li jiddepozita u min-naha l-ohra ta’ dak li jircievi l-haga
  316      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
b’depozitu.
Bejn min jista’ jsir 
id-depozitu 
volontarju.
1897.  (1) Id-depozitu volontarju jista’ jsir biss bejn persuni
kapaci li jikkuntrattaw.
(2) B’dan kollu, jekk persuna kapaci li tikkuntratta taccetta
depozitu li jsir lilha minn persuna li ma tkunx kapaci li tikkuntratta,
hija tkun marbuta bl-obbligazzjonijiet kollha ta’ veru depozitarju.
Depozitu 
volontarju 
maghmul minn 
persuna kapaci lil 
wahda inkapaci.
1898. Jekk id-depozitu jsir minn persuna kapaci li tikkuntratta lil
wahda li ma tkunx kapaci, il-persuna li taghmel id-depozitu
m’ghandhiex hlief il-jedd ta’ l-azzjoni tar-rivendikazzjoni tal-haga
moghtija b’depozitu sakemm tkun ghadha f’idejn id-depozitarju,
inkella ta’ l-azzjoni tar-radd sas-somma li tkun sfat ta’ gid lid-
depozitarju.
FUQ L-OBBLIGI TAD-DEPOZITARJU
Hsieb li ghandu 
jiehu d-
depozitarju.
1899. Id-depozitarju ghandu, fil-kustodja tal-haga taht depozitu,
jiehu hsieb daqs kemm jiehu fil-kustodja ta’ hwejgu.
Kazijiet li fihom l-
obbligi ghandhom 
jigu mharsa 
b’akbar reqqa.
1900.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan
ghandhom jigu applikati b’mod aktar sever -
(a) meta d-depozitarju jkun offra ruhu huwa nnifsu biex
jiehu f’idejh id-depozitu;
(b) meta jkun ftiehem li ghandu jithallas ghall-kustodja
tad-depozitu;
(c) meta d-depozitu jkun sar biss fl-interess tad-
depozitarju;
(d) meta jkun gie miftiehem espressament li d-depozitarju
ghandu jwiegeb ghal kull xorta ta’ negligenza.
(2) F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fis-subartikolu
(1)(a), (b) u (c), ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1132(1);
u, fil-kaz imsemmi fil-paragrafu (d) ta’ l-istess subartikolu, id-
depozitarju jwiegeb ghal kull negligenza, tkun kemm tkun zghira.
Id-depozitarju ma 
jwegibx ghall-
accidenti jew ghat-
telfa tal-haga.
1901.  Id-depozitarju ma jwiegeb qatt ghall-accidenti li jigru
b’forza magguri, hlief jekk ikun gie mqieghed in mora ghar-radd
tal-haga ddepozitata; lanqas ma jwiegeb, f’dan l-ahhar kaz, jekk il-
haga kienet tispicca xorta wahda li kieku kienet tinsab ghand id-
depozitant.
Hu ma jistax 
jinqeda bil-haga 
ddepozitata.
1902.  Id-depozitarju ma jistax jinqeda bil-haga ddepozitata,
minghajr il-kunsens, espress jew prezunt, tad-depozitant.
Hu m’ghandux 
ifittex li jikxef 
x’inhuma l-
hwejjeg 
iddepozitati.
1903.  Hu m’ghandux ifittex x’inhuma l-hwejjeg iddepozitati,
meta jkunu gew fdati lilu f’kaxxa maghluqa jew misrura u
ssigillati.
Radd tad-depozitu, 1904.  (1) Id-depozitarju ghandu jrodd dik il-haga stess li jkun
ircieva, fl-istat li din tkun tinsab fiz-zmien tar-radd.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        317
(2) It-tgharriq li jsir fil-haga minghajr htija tad-depozitarju,
ibatih id-depozitant.
jew tal-haga 
moghtija flokha.
1905. Id-depozitarju, li minghandu l-haga ddepozitata tkun giet
mehuda b’forza magguri, u illi jkun ircieva flokha somma ta’ flus
jew hag‘ohra, ghandu jrodd dak li jkun ircieva.
Dmirijiet tal-
werriet tad-
depozitarju.
1906. Il-werriet tad-depozitarju, illi b’bona fidi jbigh il-haga li
ma kienx jaf li kienet b’depozitu, hu obbligat biss li jrodd il-prezz
li dahhal jew icedi l-jedd ta’ l-azzjoni kontra x-xerrej, jekk il-prezz
ikun ghad ma thallasx.
Jekk id-depozitu 
jaghti frottijiet.
1907.  Jekk il-haga ddepozitata tkun tat frottijiet li jkunu gew
imdahhla mid-depozitarju, dan ghandu jroddhom.
 Lil min ghandu 
jintradd id-
depozitu.
1908.  Id-depozitarju ghandu jrodd il-haga ddepozitata lil dak
biss li jkun fdahielu, jew lil dak li fl-isem tieghu jkun sar id-
depozitu, jew lill-persuna li tkun giet mahtura biex tircievi lura l-
haga.
Id-depozitarju ma 
jistax jitlob li d-
depozitant jipprova 
li hu sid il-haga.
1909.  (1) Id-depozitarju m’ghandux jedd jitlob illi d-depozitant
jipprova li hu sid il-haga ddepozitata.
(2) B’dan kollu, jekk id-depozitarju jikxef li l-haga kienet giet
mitlufa jew misruqa, hu ghandu jgharraf lil dak li lilu l-haga giet
misruqa, jew li kien tilifha, bid-depozitu li sar ghandu, u jaghtih
zmien bizzejjed biex jitlob lura dak id-depozitu. Jekk dak li jigi
hekk imgharraf ma jitlobx lura d-depozitu fiz-zmien fuq imsemmi,
id-depozitarju jkun mehlus jekk jikkunsinna d-depozitu lill-persuna
li minghandha jkun ircevieh.
Meta d-depozitant 
imut, ir-radd isir 
lill-werriet.
1910.  Jekk id-depozitant imut, il-haga tista’ tintradd biss lill-
werriet tieghu.
Meta jkun hemm 
izjed minn werriet 
wiehed.
1911. Meta l-werrieta jkunu tnejn jew izjed, jew inkella l-haga
ddepozitata tkun ta’ izjed minn persuna wahda, id-depozitarju ma
jistax irodd il-haga jekk mhux bil-kunsens ta’ kulhadd, barra minn
meta s-sehem ta’ kull wiehed ikun maghruf.
Tibdil ta’ l-istat 
tad-depozitant. 
Emendat: 
XLVI. 1973. 97.
1912.  Jekk l-istat tad-depozitant jitbiddel, bhal meta l-persuna
ta’ l-eta  li tkun ghamlet id-depozitu tigi interdetta, f’dawn u
f’kazijiet bhal dawn, id-depozitarju li jkun jaf b’dan it-tibdil ta’
stat, ma jistax irodd id-depozitu hlief lil dak li jkollu l-
amministrazzjoni tal-jeddijiet u tal-hwejjeg tad-depozitant.
Jekk id-depozitu 
jsir mit-tutur, ecc.
1913.  Id-depozitu maghmul minn tutur jew kuratur, jew mir-
ragel jew minn amministratur, f’wahda minn dawn il-kwalitajiet,
ma jistax jintradd hlief lill-persuna li ghaliha kien jidher dan it-
tutur, kuratur, ir-ragel, jew l-amministratur,  jekk l-
amministrazzjoni taghhom tkun spiccat u d-depozitarju jkun jaf li
din l-amministrazzjoni spiccat.
Fejn ghandu jsir ir-
radd tad-depozitu.
1914.  (1) Ir-radd tad-depozitu ghandu jsir fil-lok fejn tkun
tinsab il-haga ddepozitata. Jekk fil-kuntratt ikun gie msemmi lok
iehor, id-depozitarju ghandu jgorr il-haga f’dak il-lok.
(2) L-ispejjez tal-garr huma ghad-depozitant.
Zmien ghar-radd.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
jitolbu, ukoll jekk fil-kuntratt ikun gie maghmul zmien ghar-radd
jew b’talba gudizzjarja.
Jeddijiet tad- 1916.   Id-depozitarju jista’ jgieghel lid-depozitant jiehu lura
d-depozitu.
Izda, hu ma jistax, minghajr raguni tajba, igieghlu jiehu
lura d-depozitu qabel iz-zmien miftiehem.
depozitarju 
jispiccaw jekk ikun 
1917. 
jipprova li l-haga ddepozitata hija tieghu nnifsu.
FUQ L-OB LI I TA DEPOZ TA T
Radd ta’ l-ispejjez 
maghmula mid-
depozitarju.
1918.  Id-depozitant ghandu jrodd lid-depozitarju l-hlas ta’ l-
ispejjez li dan ikun ghamel biex jikkonserva l- haga  ddepozitata, u
ghandu jikkumpensah tat-telf kollu li jkun gieblu d-depozitu.
Id-depozitarju 
jista’ jzomm 
f’idejh id-depozitu 
sakemm jithallas 
ta’ l-ispejjez.
1919.  Id-depozitarju jista’ jzomm f’idejh id-depozitu sakemm
jithallas ghal kollox ta’ dak kollu li jkollu jiehu minhabba dak id-
depozitu.
§  II. FUQ ID-DEPOZITU NECESSARJU
X’inhu d-depozitu 
necessarju.
1920.  Id-depozitu necessarju hu dak li wiehed ikun imgieghel
jaghmel minhabba xi accident, bhal hruq, tigrif, sakkegg, gharqa,
jew xi grajja ohra ta’ bla hsieb.
Disposizzjonijiet 
dwar id-depozitu 
volontarju li 
jghoddu ghad-
depozitu 
necessarju.
1921.  Kull disposizzjoni ohra dwar id-depozitu volontarju
tghodd ukoll ghad-depozitu necessarju.
Sub-titolu II
FUQ IS-SEKWESTRU KONVENZJONALI
X’inhu s-sekwestru 
konvenzjonali.
1922.  (1) Is-sekwestru konvenzjonali huwa d-depozitu ta’ haga
li fuqha jkun hemm kwistjoni, maghmul f’idejn terza persuna, illi
tobbliga ruhha li troddu, meta tispicca l-kwistjoni, lill-persuna li
lilha l-haga tigi ddikjarata li tkun tmiss.
(2) Is-sekwestru konvenzjonali jista’ jkollu bhala oggett sew
hwejjeg mobbli kemm hwejjeg immobbli.
Helsien tas-
sekwestratarju.
1923. Is-sekwestratarju ma jistax jigi mehlus qabel ma tispicca l-
kwistjoni, hlief bil-kunsens ta’ dawk li fdawlu l-haga, jew ghal
raguni tajba.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        319
Disposizzjonijiet 
dwar id-depozitu 
volontarju li 
jghoddu ghas-
sekwestru 
konvenzjonali.
1924.  Id-disposizzjonijiet dwar id-depozitu volontarju jghoddu
ghas-sekwestru konvenzjonali.
Titolu XX
FUQ IL-GARANZIJA
Sub-titolu I
X’INHI U SA FEJN TGHODD IL-GARANZIJA
X’inhu l-kuntratt 
ta’ garanzija.
1925.  Il-garanzija hija kuntratt li bih wiehed jintrabat lejn il-
kreditur li jissodisfa l-obbligazzjoni ta’ wiehed iehor, jekk dan ma
jissodisfahiex huwa nnifsu.
Ma jistax ikun 
hemm garanzija 
hlief ghal 
obbligazzjoni li 
tkun tiswa. 
Emendat: 
XLVI.1973.98.
1926.  (1) Ma jistax ikun hemm garanzija hlief ghal
obbligazzjoni li tkun tiswa.
(2) Izda, il-garanzija tista’ tinghata ghal obbligazzjoni li tista’
tigi annullata bis-sahha ta’ eccezzjoni personali ghad-debitur, bhal
ma hija dik ta’ inkapacita  minhabba eta  minuri jew interdizzjoni.
Il-garanzija ma 
tistax taqbez id-
dejn.
1927.  (1) Il-garanzija ma tistax tkun ghal izjed minn dak li
jkollu jaghti d-debitur, lanqas ma tista’ ssir taht kondizzjonijiet
izjed gravuzi.
(2) Tista’ tinghata ghal bicca biss mid-dejn, u taht
kondizzjonijiet anqas gravuzi.
(3) Il-garanzija ghal izjed mid-dejn jew maghmula taht
kondizzjonijiet izjed gravuzi, tiswa biss sa daqs kemm tkun l-
obbligazzjoni principali.
Persuna tista’ tkun 
garanti bla ma jkun 
jaf id-debitur.
1928.  (1) Wiehed jista’ jidhol garanti minghajr ma tkun talbet
jew ukoll minghajr ma tkun taf il-persuna li ghaliha jobbliga ruhu.
(2) Wiehed jista’ wkoll jidhol garanti mhux biss tad-debitur
principali, izda wkoll tal-garanti tieghu.
Il-garanzija mhix 
prezunta.
1929.  Il-garanzija ma tistax tkun prezunta, izda ghandha tkun
espressa; u ma tistax tinhareg barra mil-limiti li fihom tkun giet
ikkuntrattata.
Garanzija bi kliem 
generali.
1930.  (1) Fil-garanzija moghtija bi kliem generali ghal
obbligazzjoni principali, jidhol ukoll dak kollu li hu accessorju
ghad-dejn.
(2) Jidhlu wkoll fiha l-ispejjez mehtiega sabiex jithallas id-
dejn, basta li l-kreditur, qabel ma jibda l-atti li jaghtu lok ghal
dawn l-ispejjez, igharraf bihom lill-garanti, b’att gudizzjarju.
(3) L-ispejjez ta’ dan l-att imorru ma’ l-ispejjez li jidhlu fil-
garanzija.
  320      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Min jista’ jkun 
garanti.
1931.  Id-debitur li jkun obbligat li jgib garanti ghandu jgib
persuna kapaci li tikkuntratta, li jkollha beni bizzejjed biex taghmel
tajjeb ghall-oggett ta’ l-obbligazzjoni, u li jkollha d-domicilju
taghha f’Malta.
Insolvenza tal-
garanti.
1932.  (1) Meta l-garanti accettat mill-kreditur, minn rajh jew
b’ordni tal-qorti, wara ma jibqax solvibbli, id-debitur ghandu jgib
garanti iehor.
(2) Din ir-regola ma tghoddx fil-kaz biss illi l-garanti ikun
ingieb bis-sahha ta’ ftehim li bih il-kreditur kien ried bhala garanti
lil dik il-persuna partikolari.
Mara ma tistax 
tidhol bhala garanti 
ghal zewgha. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.99.
1933. Imhassar bl-artikolu 83 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
Sub-titolu II
FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA
§  I. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-KREDITUR U
L-GARANTI
Meta l-garanti hu 
obbligat ihallas.
1934. Il-garanti hu obbligat biss ihallas meta jonqos id-debitur
principali, illi qabel xejn ghandu jigi eskuss fuq il-beni tieghu. 
Meta l-beneficcju 
ta’ l-eskussjoni ma 
jghoddx.
1935. Il-beneficcju ta’ l-eskussjoni ma jghoddx -
(a) jekk il-garanti jkun irrinunzja ghal dan il-beneficcju;
(b) jekk il-garanti jkun obbliga ruhu in solidum mad-
debitur;
(c) jekk id-debitur jista’ jaghti eccezzjoni personali, bhal
dawk imsemmija fl-artikolu 1926;
(d) jekk id-debitur ikun sar mhux solvibbli.
Responsabbilta  tal-
kreditur meta tigi 
milqugha l-
eccezzjoni ta’ l-
eskussjoni. 
Kap. 12.
1936.  Jekk tigi milqugha l-eccezzjoni ta’ l-eskussjoni, il-
kreditur, sa l-ammont tal-valur tal-beni migjubin fin-nota
pprezentata mill-garanti skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu
VIII tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili, iwiegeb lejn il-garanti, ghall-insolvenza tad-
debitur principali li tkun grat sadattant minhabba li l-kreditur ikun
iddawwar ma beda l-proceduri gudizzjarji jew ma jkunx issokta
bid-diligenza mehtiega l-proceduri mibdija.
Meta l-garanti 
huma tnejn jew 
izjed ghall-istess 
debitur.
1937.  (1) Meta tnejn min-nies jew izjed jidhlu bhala garanti ta’
l-istess debitur u ghall-istess dejn, kull wiehed minnhom ikun
obbligat ghad-dejn kollu.
(2) Izda, kull wiehed minnhom jista’, kemm-il darba ma jkunx
irrinunzja ghall-beneficcju tal-qsim tad-dejn, jew ma jkunx obbliga
ruhu in solidum mad-debitur, jitlob li l-kreditur jaqsam l-azzjoni
tieghu u jnaqqasha ghas-sehem ta’ kull wiehed mill-garanti. 
Insolvenza ta’ 
wiehed jew izjed 
mill-garanti.
1938.  Jekk, fiz-zmien li fih lil xi wiehed mill-garanti jkun
inghata l-beneficcju tal-qsim tad-dejn, xi whud mill-garanti ma
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        321
kinux solvibbli, dak il-garanti jkun obbligat proporzjonatament
ghall-ishma ta’ dawk li ma jkunux solvibbli; izda ma tista’ tingieb
kontra tieghu ebda pretensjoni dwar l-ishma ta’ dawk il-garanti l-
ohra li jkunu saru mhux solvibbli wara l-qsim tad-dejn.
Qsim ta’ l-azzjoni 
mill-kreditur.
1939.  Jekk il-kreditur ikun qasam huwa nnifsu, minn rajh, l-
azzjoni tieghu, ma jistax jerga’ lura mill-qsim li jkun ghamel,
lanqas jekk qabel iz-zmien li fih ta l-kunsens ghal dak il-qsim kien
hemm xi whud mill-garanti li ma kinux solvibbli.
Responsabbilta  tal-
garanti tal-garanti.
1940.  Il-garanti tal-garanti mhux obbligat lejn il-kreditur hlief
meta d-debitur principali u l-garanti tieghu kollha jkunu mhux
solvibbli, jew ikunu gew mehlusa b’eccezzjonijiet personali ghad-
debitur u ghall-garanti.
Garanti fi hwejjeg 
tal-kummerc.
1941.  Il-garanti fi hwejjeg tal-kummerc, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’ohra, jitqies dejjem li hu obbligat in solidum mad-
debitur.
§  II. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN ID-DEBITUR U L-
GARANTI
Il-garanti jista’ jdur 
kontra d-debitur 
principali.
1942.  (1) Il-garanti li jkun hallas, ghandu jedd idur kontra d-
debitur principali, sew jekk il-garanzija tkun inghatat bil-kunsens
tad-debitur kemm jekk tkun inghatat minghajr dan ma kien jaf.
(2) Dan il-jedd ta’ regress ighodd sew ghall-kapital kemm
ghall-imghaxijiet u l-ispejjez:
Izda, ghal dawk li huma spejjez, il-garanti m’ghandux jedd
ta’ regress hlief ghal dawk l-ispejjez li jkun ghamel wara li b’att
gudizzjarju, ikun gharraf lid-debitur principali bil-molestji li jkun
bata.
lmghaxijiet u danni 
li ghandhom 
jithallsu lill-
garanti.
1943.  (1) Hu ghandu wkoll jedd idur kontra d-debitur ghall-
imghaxijiet ta’ dak kollu li jkun hallas ghalih, ghad illi d-dejn ma
kienx igib imghaxijiet, kif ukoll ghad-danni, jekk ikun hemm.
(2) Izda, l-imghaxijiet li ma kinux imissu lill-kreditur, ma
jibdewx ghaddejja favur il-garanti hlief minn dak in-nhar li dan,
b’att gudizzjarju, ikun gharraf lid-debitur bil-hlas li jkun ghamel.
Meta l-garanzija 
ssir kontra l-
volonta  tad-
debitur.
1944.  Jekk il-garanzija tkun saret kontra l-volonta  tad-debitur,
il-garanti m’ghandux jedd idur kontra d-debitur hlief ghal dak li
jkun safa ta’ gid lil dan.
Effett tal-hlas 
maghmul mill-
garanti.
1945.  Il-garanti li jhallas id-dejn, jidhol ipso jure fil-jeddijiet
kollha li l-kreditur kellu kontra d-debitur; bla hsara ta’ dak li
jinghad fl-artikolu 1167 jekk mid-dejn tkun thallset bicca biss.
Jedd tal-garanti 
ghar-regress meta 
hemm zewg 
debituri jew izjed 
obbligati in 
solidum.
1946.  Meta jkun hemm zewg debituri principali jew izjed
obbligati in solidum ghall-istess dejn, il-persuna li tkun dahlet
garanti taghhom kollha, ghandha jedd iddur kontra kull wiehed
minnhom biex tiehu lura s-somma kollha li tkun hallset.
  322      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta l-garanti jitlef 
il-jedd li jdur 
kontra d-debitur.
1947.  (1) Il-garanti m’ghandux jedd idur kontra d-debitur
principali, jekk dan, billi ma jkunx gie mgharraf mill-garanti bil-
hlas li ghamel, ihallas huwa wkoll.
(2) Il-garanti, li jhallas minghajr ma jgharraf lid-debitur
principali, m’ghandux jedd idur kontra dan id-debitur, jekk, fiz-
zmien tal-hlas, dan kellu mezzi li bihom id-dejn seta jigi ddikjarat
imhallas.
(3) F’kull wiehed minn dawn il-kazijiet, l-azzjoni tal-garanti
kontra l-kreditur, biex jitlob lura li jkun hallas, tibqa’ shiha.
Meta l-garanti 
jista’ jagixxi kontra 
d-debitur ghar-
rilevanza.
1948. Il-garanti, ukoll qabel ma jhallas, jista’ jagixxi kontra d-
debituri sabiex jigi minnu rilevat -
(a) jekk jigi mharrek ghall-hlas;
(b) jekk id-debitur ifalli jew isir mhux solvibbli, jew l-
istat tieghu jitbiddel u jkun hemm il-ghaliex wiehed
jibza’ li sejjer isir mhux solvibbli;
(c) jekk id-debitur ikun obbliga ruhu li ghandu jehilsu
mill-garanzija fi zmien miftiehem, u dan iz-zmien ikun
ghalaq;
(d) jekk id-dejn ikun sar ezigibbli billi jkun ghalaq iz-
zmien miftiehem ghall-hlas;
(e) jekk id-debitur ikun in mora fil-hlas;
(f) eghluq sentejn, jekk ma jkunx gie ffissat zmien ghall-
hlas, u l-obbligazzjoni ma tkunx minnha nfisha tali li
ma tistax tigi mitmuma qabel zmien itwal.
§  III. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-GARANTI
Jeddijiet tal-garanti 
bejniethom.
1949.  (1) Meta zewg persuni jew izjed ikunu dahlu garanti ta’ l-
istess debitur u ghall-istess dejn, il-garanti li jhallas id-dejn ghandu
jedd idur kontra dawk l-ohra li jkunu garanti mieghu, kull wiehed
minnhom ghas-sehem tieghu.
(2) Il-garanti ghandu dan il-jedd ta’ regress fil-kaz biss li jkun
hallas f’wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel
dan.
Insolvenza tal-
garanti.
1950. Il-garanti li jhallas id-dejn jista’ jitlob biss minghand kull
wiehed minn dawk li jkunu garanti mieghu s-sehem li ghalih
ghandu jwiegeb kull wiehed minnhom, u huwa nnifsu, flimkien
mal-garanti l-ohra, ghandu johrog sehem ghall-ishma tal-garanti
mhux solvibbli, ukoll jekk, meta hallas, ikun ha minghand il-
kreditur cessjoni espressa tal-jeddijiet tieghu.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
Sub-titolu III
FUQ IL-G RA ZI A LE AL U IZ JA JA
Kwalifiki tal-
jgib garanzija, il-garanti li jingieb ghandu jkollu l-kwalifiki
msemmijin fl-artikolu 1931.
rahan meta ma 
jinsabx garanti.
 Dak li ma jistax isib garanti jista’ minflok jaghti rahan jew
Il-garanti legali 
jew gudizzjarju ma 
eskussjoni tad-
debitur principali.
  Il-garanti legali jew gudizzjarju ma jistax jitlob l-
ll-garanti tal-
garanti legali jew 
jitlob l-eskussjoni 
ta’ dan ta’ l-ahhar.
 Dak li jkun dahal biss bhala garanti tal-garanti legali jew
Bla hsara ta’ 
ligijiet ohra.
1955. 
jhassrux id-dispozizzjonijiet tal-Kodici ta’ Organizzaz-zjoni u
Procedura Civili.
K F TI PICCA L-G RA ZI A
Kif tispicca 
obbligazzjoni tal-
garanti.
1956.  L-obbligazzjoni mnissla mill-garanzija tispicca ghall-
istess ragunijiet li ghalihom jispiccaw l-obbligazzjonijiet l-ohra
kollha.
Konfuzjoni fil-
persuna tad-debitur 
u tal-garanti 
tieghu.
1957.  Il-konfuzjoni li tigri fil-persuna tad-debitur principali u
tal-garanti tieghu, meta wiehed minnhom isir werriet ta’ l-iehor, ma
toqtolx l-azzjoni tal-kreditur kontra dak li jkun dahal garanti tal-
garanti.
Eccezzjonijiet li l-
garanti jista’ jaghti 
kontra l-kreditur.
1958.  Il-garanti jista’ jaghti kontra l-kreditur l-eccezzjonijiet
kollha li jista’ jaghti d-debitur principali, u li huma mghaqqdin
mad-dejn; izda ma jistax jaghti dawk l-eccezzjonijiet li jkunu ghal
kollox personali ghad-debitur.
Helsien tal-garanti 
meta ma tistax issir 
is-surroga.
1959.  Il-garanti, ukoll jekk obbligat in solidum, huwa mehlus
jekk is-surroga fil-jeddijiet, ipoteki u privileggi tal-kreditur ma
tkunx tista’ ssir favur tieghu bi htija tal-kreditur.
Meta l-kreditur 
jehles wiehed mill-
garanti minghajr il-
kunsens ta’ l-
ohrajn.
1960. Jekk il-kreditur jehles wiehed mill-garanti tieghu minghajr
il-kunsens ta’ l-ohrajn, dan il-helsien jiswa lill-garanti l-ohra sas-
sehem tal-garanti li jkun gie hekk mehlus.
Accettazzjoni mill-
kreditur ta’ 
immobbli jew 
proprjeta  ohra bi 
hlas tad-dejn.
1961.  Meta l-kreditur jaccetta minn jeddu immobbli jew haga
ohra bi hlas tad-dejn principali, il-garanti jigi mehlus, ghalkemm
wara l-kreditur ibati l-evizzjoni ta’ dik il-proprjeta.
  324      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
It-tigdid taz-zmien 
ghall-hlas ma 
jehlisx lill-garanti.
1962. It-tigdid biss taz-zmien ghall-hlas li l-kreditur jaghti lid-
debitur principali, ma jehlisx lill-garanti; izda dan jista’, f’dan il-
kaz, jagixxi kontra d-debitur biex igieghlu jhallas.
Kemm iddum l-
obbligazzjoni tal-
garanti.
1963.  Il-garanti illi jkun illimita l-garanzija tieghu ghall-istess
zmien li jkun gie moghti lid-debitur principali, jibqa’ obbligat ukoll
wara dak iz-zmien u ghaz-zmien kollu mehtieg biex id-debitur jigi
mgieghel ihallas, basta li l-kreditur fi zmien xahrejn mill-eghluq ta’
dak iz-zmien ikun beda l-proceduri u jkun issoktahom bid-diligenza
mehtiega.
Titolu XXI
FUQ IL-KUNTRATT TA’ RAHAN
Tifsir. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.11.
1964.  (1) Ir-rahan huwa kuntratt li jinholoq biex jaghmel tajjeb
ghal obbligazzjoni. Ir-rahan jista’ jinghata jew mid-debitur innifsu
jew minn terza persuna ghad-debitur.
(2) Il-hwejjeg li jistghu jinghataw b’rahan huma hwejjeg
mobbli u krediti u jeddijiet ohra dwar hwejjeg mobbli.
Rahan ta’ hwejjeg 
mobbli. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.12.
1965.  (1) Ir-rahan ta’ hwejjeg mobbli jigi kostitwit bil-kunsinna
lill-kreditur tal-haga moghtija b’rahan jew tad-dokument li jaghti l-
jedd esklusiv li wiehed jiddisponi mill-haga.
(2) Il-haga moghtija b’rahan jew id-dokument imsemmi qabel
jistghu wkoll jigu kunsinnati lil terza persuna maghzula mill-
partijiet ghall-kuntratt jew imqieghda fil-kustodja taz-zewg
partijiet hekk li dik il-parti li taghti r-rahan ma tkunx tista’
tiddisponi minnhom minghajr il-koperazzjoni tal-kreditur.
Effetti tar-rahan. 
Emendat: 
IV.1907.1. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.13.
1966.  (1) Ir-rahan jaghti lill-kreditur il-jedd li jithallas minn fuq
il-haga mirhuna bi privilegg fuq kredituri ohra kif jinghad fit-
Titolu XXIII.
(2) Dan il-privilegg jiswa fuq il-haga mirhuna fil-kaz biss li din
il-haga jew id-dokument dwarha jkunu gew ikkunsinnati jew
imqieghda f’kustodja kif provdut fl-artikolu 1965 u biss dment li
dik il-haga jew dak id-dokument jibqghu f’idejn il-kreditur jew
f’idejn it-terza persuna maghzula mill-partijiet jew fil-kustodja taz-
zewg partijiet kif intqal qabel.
(3) Meta l-haga moghtija b’rahan tkun kreditu jew jedd iehor li
dwaru ma jkun hemm ebda dokument hekk kif imsemmi fl-artikolu
1965, l-imsemmi privilegg ma jinholoqx kemm-il darba r-rahan ma
jirrizultax minn att pubbliku jew minn skrittura privata, u jew ikun
inghata avviz tar-rahan b’att gudizzjarju notifikat lid-debitur tal-
kreditu jew jedd iehor jew dak id-debitur ikun irrikonoxxa bil-
miktub ir-rahan.
(4) Meta dak il-kreditu jew jedd iehor ikun jirrizulta minn
dokument, il-persuna li taghti r-rahan ghandha, hlief meta d-
dokument ikun att pubbliku, tikkunsinna d-dokument lill-kreditur. 
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        325
Ir-rahan jista’ 
jinzamm ghal djun 
ohra.
1967.  Jekk l-istess debitur jaghmel dejn iehor ma’ l-istess
kreditur wara l-kunsinna tal-haga mirhuna, il-kreditur, jekk ma
jkunx hemm ftehim xort’ohra, jakkwista fuq ir-rahan, ghat-tieni
dejn, l-istess jeddijiet li jkollu ghad-dejn ta’ qabel, ghalkemm ma
jkunx gie miftiehem espressament li r-rahan ghandu jaghmel tajjeb
ghall-hlas tat-tieni dejn.
Meta l-haga 
moghtija b’rahan 
tkun dejn. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.14.
1968.  (1) Meta l-haga mirhuna tkun kreditu, il-kreditur li favur
tieghu jsir ir-rahan ikun responsabbli ghall-gbir ta’ dak il-kreditu
meta jaghlaq, u ghandu jqieghed il-flejjes jew oggetti l-ohra
ricevuti jew kif miftiehem jew, f’nuqqas ta’ ftehim, kif il-qorti
tista’ tiddeciedi.
(2) Jekk id-dejn garantit b’rahan ikun dovut, il-kreditur li favur
tieghu jsir ir-rahan jista’ jzomm, minn kull flejjes ricevuti kif intqal
qabel, ammont li jkun bizzejjed biex jissodisfa l-jeddijiet tieghu u
ghandu jikkunsinna l-bqija lil min jaghti r-rahan; u jekk il-haga li
tigi ricevuta ma tkunx flus, dan jista’ jghaddi ghall-bejgh tal-haga
kif provdut fl-artikolu 1970.
(3) Il-kreditur ta’ dejn li jkun garantit bir-rahan ta’ kreditu
iehor jista’, f’kull zmien wara li l-kreditu tieghu jkun dovut, jitlob
li l-kreditu mirhun favur tieghu jinghata lilu bi hlas sa l-ammont
tal-kreditu tieghu.
(4) Id-debitur ta’ kreditu moghti b’rahan jista’ jaghti lill-
kreditur tad-dejn garantit b’dak ir-rahan l-eccezzjonijiet kollha li
seta’ jaghti lill-kreditur tieghu stess; izda jekk dak id-debitur ikun
hu nnifsu accetta minghajr rizerva l-ghoti tal-kreditu b’rahan, dan
ma jistax jaghti lill-kreditur tad-dejn hekk garantit xi
kumpensazzjoni li setghat saret qabel ma gie moghti r-rahan.
Rahan ta’ haga ta’ 
haddiehor. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6.
1969.  (1) Jekk persuna taghti b’rahan haga li ma tkunx taghha,
ir-rahan jiswa, u sid il-haga ma jistax jitlobha lura minghajr ma
jhallas id-dejn li ghalih tkun giet mirhuna.
(2) Din id-disposizzjoni ma tghoddx, hlief ghal Il-Monti, fil-
kazijiet li gejjin:
(a) meta jinsab li kien hemm mala fidi fil-persuna li
rceviet ir-rahan;
(b) meta jinsab li l-haga mirhuna kienet misruqa, u l-
persuna li rahnitha ma setghatx, milli kien jidher, tkun
sid dik il-haga.
Bejgh ta’ rahan fl-
irkant. 
Emendat: 
IV.1907.2, 3; 
XXXIX. 1976.8.
1970.  (1) Il-kreditur, minbarra Il-Monti, ma jistax jiddisponi
mir-rahan fin-nuqqas ta’ hlas: izda hu ghandu jedd jitlob il-bejgh
tal-haga fl-irkant taht is-setgha tal-qorti.
Setgha tal-qorti 
meta r-rahan 
ghandu prezz fil-
borza jew fis-suq.
(2) It-talba tal-kreditur ghal dan il-bejgh tista’ ssir imqar
b’rikors u l-qorti tista’ fuq din it-talba tordna l-bejgh tar-rahan,
jekk id-debitur jew min jidher ghalih skond il-ligi, wara li jigi
nnotifikat kif imiss b’kopja ta’ dak ir-rikors, biz-zmien ta’ tliet
ijiem sabiex iwiegeb, jonqos li jwiegeb jew ma jaghmilx
opposizzjoni ghat-talba.
  326      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Kap. 12.
(3) Il-qorti tista’, meta tingieb quddiemha raguni tajba, tqassar
kif jidhrilha sewwa fid-dehen taghha, iz-zminijiet imsemmijin fl-
artikoli 256 u 312 u fl-ahhar bicca ta’ l-artikolu 314(3) tal-Kodici
ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
(4) Jekk il-haga mirhuna jkollha prezz fil-borza jew fis-suq, il-
qorti tista’, fuq rikors tal-kreditur, li ghandu jigi nnotifikat lid-
debitur jew lil min jidher ghalih skond il-ligi, tordna li l-bejgh tar-
rahan, ukoll jekk dan il-bejgh ikun b’esekuzzjoni ta’ sentenza, isir,
minflok fl-irkant, bil-mezz ta’ sensal pubbliku jew ta’ bank jew ta’
istitut iehor ta’ kreditu li jigi mahtur mill-qorti.
(5) Il-talba msemmija fl-ahhar subartikolu qabel dan ta’ dan l-
artikolu ma tistax, hlief jekk il-bejgh tar-rahan ikun b’esekuzzjoni
ta’ sentenza, issir mill-kreditur sakemm ma jkunux ghaddew tlitt
ijiem min-notifika ta’ avviz li bih id-debitur jew dak li jidher ghalih
skond il-ligi jkun gie msejjah biex ihallas id-dejn f’dak iz-zmien,
bit-twissija li fin-nuqqas ta’ dak il-hlas, isiru l-proceduri ghall-
bejgh tar-rahan.
(6) F’ebda kaz l-opposizzjoni tad-debitur ghall-bejgh tar-rahan
kif jinghad fis-subartikolu (4), ma tista’ zzomm jew iddewwem dan
il-bejgh, bla hsara tal-jedd tad-debitur ghall-hlas tad-danni, jekk
ikun il-kaz.
(7) Fil-kaz imsemmi fis-subartikolu (4), il-qorti tista’, jekk il-
kreditur ikun bank jew istitut iehor ta’ kreditu, taghti l-
awtorizzazzjoni lil dan il-kreditur li jbigh ir-rahan bil-prezz li jkun
miexi, bla hsara tal-jedd tad-debitur ghall-hlas tad-danni, jekk ikun
il-kaz.
(8) Is-sensal pubbliku, il-bank jew istitut iehor ta’ kreditu,
imsemmija f’dan l-artikolu, ghandhom, fi zmien erbgha u ghoxrin
siegha mid-dhul tal-prezz tal-bejgh tar-rahan, jiddepozitaw dan il-
prezz taht is-setgha tal-qorti li tkun ordnat il-bejgh, wara li jaqtghu
minnu l-ispejjez u d-drittijiet li jkollhom jiehdu.
Meta d-debitur 
jista’ jitlob il-bejgh 
tar-rahan.
1971. Id-debitur ukoll jista’, wara li d-dejn jaghlaq, jew imqar
qabel, jekk iz-zmien ghall-hlas ma jkunx gie miftiehem favur il-
kreditur, jitlob, bil-mod li jinghad fl-ahhar artikolu qabel dan, il-
bejgh tar-rahan biex ihallas id-dejn li ghalih ir-rahan ikun gie
moghti.
Meta r-rahan ma 
jistax jinzamm 
minghajr ma tigrilu 
hsara.
1972. Il-bejgh tar-rahan jista’ jintalab f’kull zmien li jkun, sew
mid-debitur kemm mill-kreditur, meta jinsab li r-rahan ma jistax
jinzamm ghal izjed zmien minghajr ma tigrilu hsara.
Xi pattijiet li huma 
nulli.
1973. Kull patt li jaghti s-setgha lill-kreditur li jiehu bi proprjeta
r-rahan, jew li jiddisponi minnu minghajr ma jhares il-procedura
msemmija fl-artikolu 1970, jew li jnehhi lill-kreditur jew lid-
debitur il-jedd li jitlob il-bejgh tar-rahan kif jinghad fl-artikoli
1970, 1971 u 1972, huwa null.
Id-debitur jibqa’ 
sid ir-rahan.
1974. Id-debitur jibqa’ sid il-haga mirhuna sakemm ma tigix lilu
mnehhija l-proprjeta  taghha.
Responsabbilta  tal-
kreditur.
1975.  (1) Il-kreditur iwiegeb ghat-telf tar-rahan jew ghall-hsara
li tigri fih bi htija tieghu.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        327
(2) Id-debitur min-naha tieghu ghandu jhallas lill-kreditur l-
ispejjez li dan jaghmel biex jikkonserva r-rahan.
Frottijiet.
minnu, u jaqghu taht il-jeddijiet kollha tal-kreditur bhar-rahan
stess.
Kif ghandhom 
jitnaqqsu l-
imghaxijiet u utli 
ohra tar-rahan.
1977.  (1) Jekk il-haga mirhuna taghti mghaxijiet jew utli ohra,
il-kreditur ghandu jnaqqas dawn l-imghaxijiet jew utli ohra mill-
imghaxijiet li jkollu jiehu.
(2) Jekk id-dejn, li biex jaghmel tajjeb ghalih ir-rahan ikun gie
moghti, ma jkunx igib imghax, it-tnaqqis isir mill-kapital tad-dejn.
(3) Kull patt kuntrarju ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
hu null. 
Abbuz mill-
kreditur.
1978. Jekk il-kreditur jabbuza mir-rahan, id-debitur jista’ jitlob
li r-rahan jigi mqieghed ghand haddiehor, sabiex jigu mharsa l-
jeddijiet sew tal-kreditur kemm tad-debitur.
Radd tar-rahan lid-
debitur.
1979.  Id-debitur ma jistax jitlob ir-radd tar-rahan sakemm ma
jkunx hallas ghal kollox il-kapital, l-imghaxijiet u l-ispejjez tad-
dejn li ghalihom ir-rahan ikun suggett.
Il-kreditur jista’ 
jaghmel uzu mir-
rahan.
1980.  Il-kreditur jista’, bil-kunsens tad-debitur, jaghmel uzu
mir-rahan, bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1977 jekk
il-kreditur jaghmel xi qligh minn dak l-uzu.
L-uzu tar-rahan 
minghajr il-
kunsens tad-
debitur jitqies 
abbuz.
1981.  L-uzu tal-haga mirhuna maghmul mill-kreditur minghajr
il-kunsens tad-debitur, jitqies abbuz mir-rahan, u l-kreditur iwiegeb
ghall-konsegwenzi msemmijin fl-artikolu l978, u, barra minn dan,
ghandu l-obbligu li jaghmel l-imputazzjoni msemmija fl-artikolu
1977, jekk huwa jkun ghamel xi qligh minn dak l-uzu.
Il-kreditur jista’ 
bil-kunsens tad-
debitur jirhan l-
haga mirhuna.
1982. 1l-kreditur li bil-kunsens tad-debitur jaghti b’rahan il-haga
li hu jkun izomm b’dan it-titolu, jibqa’ jwiegeb ghat-telf tar-rahan
jew ghall-hsara li tigri fih b’negligenza, kif ukoll ghar-radd tar-
rahan fiz-zmien li dan ir-radd ghandu jsir.
ll-kreditur li jirhan 
il-haga mirhuna 
minghajr il-
kunsens tad-
debitur.
1983.  Il-kreditur li, minghajr il-kunsens tad-debitur, jirhan il-
haga moghtija lilu b’rahan, iwiegeb ukoll ghal kull telf jew hsara li
tigri b’accident, jekk ir-rahan ma kienx jintilef jew ma kinetx
tigrilu hsara kieku baqa’ ghand il-kreditur.
Jekk dak li lilu l-
haga giet moghtija 
b’rahan mill-
kreditur jaghmel 
uzu minnha.
1984. Jekk dak li lilu l-haga giet moghtija b’rahan mill-kreditur,
jaghmel uzu minnha, ighoddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1980
u 1981, favur id-debitur li jkun ta l-haga b’rahan lill-kreditur
tieghu.
Ir-rahan ma 
jinqasamx.
1985.  (1) Ir-rahan ma jinqasamx, ghalkemm id-dejn ikun ta’
xorta li jista’ jinqasam bejn il-werrieta tad-debitur jew il-werrieta
tal-kreditur.
(2) Il-werriet tad-debitur, li jkun hallas sehmu tad-dejn, ma
jistax jitlob ir-radd ta’ sehmu tar-rahan sakemm id-dejn ma
jithallasx ghal kollox.
(3) Min-naha l-ohra, il-werriet tal-kreditur, li jkun dahhal
sehmu tal-kreditu, ma jistax irodd ir-rahan bi hsara tal-werrieta l-
ohra mieghu li ma jkunux thallsu.
  328      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Dwar flus mahruga 
bil-quddiem fuq 
merkanziji f-
operazzjonijiet 
kummercjali.
1986. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jhassrux il-ligijiet
u l-uzi li jkunu jsehhu dwar il-jeddijiet ta’ kredituri ghal flus
mahruga bil-quddiem fuq merkanziji, f’operazzjonijiet
kummercjali.
Titolu XXII
FUQ L-ANTIKRESI
X’ inhi l-antikresi. 
Emendat: 
XXX. 1981.13; XX. 
1984.3; 
V. 1993.3.
1987.  (1) L-antikresi hija kuntratt li bih il-kreditur jakkwista l-
jedd li jdahhal il-frottijiet ta’ l-immobbli tad-debitur tieghu, bl-
obbligu li kull sena jaqta’ dawn il-frottijiet mill-imghaxijiet, jekk
ikollu jehodhom, u mbaghad mill-kapital tal-kreditu tieghu.
(2) L-antikresi ma tistax issir hlief bil-miktub.
(3) Antikresi li saret b’att pubbliku qabel it-28 ta’ Frar, 1961,
ghal zmien ta’ iktar minn tletin sena, titqies li hi bejgh, kemm-il
darba l-imsemmi att pubbliku jigi insinwat fir-Registru Pubbliku
bhala trasferiment b’titolu ta’ bejgh.
(4) L-insinwa msemmija fis-subartikolu (3) tista’ ssir f’kull
zmien mill-kreditur jew minn kull min jikseb il-jedd minghand il-
kreditur.
Responsabbilta  tal-
kreditur.
1988.  (1) Il-kreditur hu obbligat, meta ma jkunx hemm ftehim
xort’ohra, ihallas ic-cnus u pizijiet ohra li ghalihom ikun suggett l-
immobbli li jkun ghandu b’antikresi.
(2) Hu ghandu wkoll jahseb biex izomm l-immobbli fi stat
tajjeb u biex jaghmel fih it-tiswijiet mehtiega.
(3) L-ispejjez kollha ghall-hwejjeg fuq imsemmija ghandhom
jitnaqqsu qabel xejn mill-frottijiet.
Tgawdija mill-gdid 
ta’ l-immobbli.
1989.  (1) Id-debitur ma jistax, qabel ma jhallas id-dejn ghal
kollox, jerga’ jidhol fit-tgawdija ta’ l-immobbli li jkun ta
b’antikresi.
(2) Izda, il-kreditur li jkun irid jehles mill-obbligi msemmijin
fl-ahhar artikolu qabel dan, jista’ dejjem igieghel lid-debitur jiehu
lura t-tgawdija ta’ l-immobbli, kemm-il darba ma jkunx irrinunzja
ghal dan il-jedd.
Il-proprjeta  ta’ l-
immobbli ma 
tghaddix ghand il-
kreditur.
Kap. 12.
1990.  (1) Il-kreditur ma jsirx sid l-immobbli bin-nuqqas biss
tal-hlas fiz-zmien miftiehem; u kull patt kuntrarju huwa null.
(2) Fin-nuqqas ta’ hlas, il-kreditur jista’ jagixxi ghall-bejgh tal-
fond fl-irkant bil-qorti, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Tpacija tal-
frottijiet ma’ l-
imghaxijiet. 
Emendat: 
XXXIX.1961.2.
1991.  Il-partijiet jistghu jiftiehmu li l-frottijiet jitpacew bl-
imghaxijiet, f’kollox jew f’parti, ukoll jekk b’hekk jinqabzu l-
imghaxijiet miftiehma, basta li b’daqshekk l-imghaxijiet ma jigux
jaqbzu t-tmienja fil-mija fis-sena.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        329
Applikabbilta  ta’ 
disposizzjonijiet 
dwar ir-rahan. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.15.
1992.  (1) L-antikresi tista’ tinghata minn terza persuna ghad-
debitur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1979 u 1985 ighoddu
wkoll ghall-antikresi.
Jeddijiet tat-terzi 
fuq l-immobbli 
moghti b’antikresi.
1993.  (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma hu ta’
hsara ghall-jeddijiet li t-terzi jistghu jkollhom fuq l-immobbli
moghti b’antikresi.
(2) Jekk il-kreditur li jkun izomm l-immobbli b’antikresi,
ikollu, apparti mill-antikresi, jedd ta’ privilegg jew ta’ ipoteka li
jkun isehh skond il-ligi fuq dak l-immobbli, hu jista’ jezercita dan
il-jedd ta’ privilegg jew ta’ ipoteka fil-grad li jkun imissu u bhal
kull kreditur iehor.
Titolu XXIII
FUQ IL-PRIVILEGGI U L-IPOTEKI
Il-beni tad-debitur 
jaghmlu tajjeb 
ghad-djun tieghu.
1994.  Kull min jobbliga ruhu personalment, hu obbligat
jesegwixxi l-obbligazzjonijiet tieghu bil-beni kollha li ghandu u li
ghad ikollu.
Il-beni tad-debitur 
huma garanzija 
komuni tal-
kredituri tieghu.
1995.  Il-beni tad-debitur huma garanzija komuni tal-kredituri
tieghu, illi ghandhom ilkoll jedd indaqs fuq dawk il-beni, kemm-il
darba ma jkunx hemm bejniethom jeddijiet legittimi ta’ preferenza.
Jeddijiet ta’ 
preferenza.
1996.  Il-jeddijiet legittimi ta’ preferenza huma l-privileggi, l-
ipoteki u l-beneficcju tal-firda tal-patrimonju.
Jedd tal-kreditur li 
jzomm il-haga fil-
pussess tieghu. 
Emendat: 
LVIII.1975.16.
Kap. 234.
1997.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jnehhux il-
jedd lill-kreditur li jzomm il-haga fil-pussess tieghu meta jkun
hemm dan il-jedd skond il-ligi.
(2) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija ma jghoddux
ghall-bastimenti jew ghall-krediti li ghalihom jistghu jkunu
suggetti l-bastimenti, hlief safejn dawk id-disposizzjonijiet huma
kompatibbli mad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti
Merkantili.
(3) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija lanqas ma
jghoddu ghal krediti ta’ flus mahruga bil-quddiem fuq merkanziji
f’operazzjonijiet tal-kummerc, hlief sa fejn dawk id-
disposizzjonijiet huma kumpatibbli ma’ ligijiet u uzi ohra li jkunu
jsehhu.
Bla hsara ta’ 
ligijiet ta’ qabel. 
1998.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, barra dawk taht is-
Sub-titolu V, ma jhassrux il-ligijiet ta’ qabel dwar il-privileggi u l-
ipoteki kostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870.
  330      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu I
FUQ IL-PRIVILEGGI
X’ inhu l-privilegg. 1999.  Il-privilegg huwa jedd ta’ preferenza illi x-xorta tal-
kreditu taghti lill-kreditur fuq il-kredituri l-ohra, ukoll jekk ikunu
kredituri ipotekarji.
Privileggi generali 
jew specjali.
2000. Il-privileggi jistghu jkunu sew fuq hwejjeg mobbli kemm
fuq immobbli. Huma generali jew specjali.
Effetti. 2001.  (1) Taht il-privilegg generali jaqghu l-beni kollha ta’ kull
xorta.
(2) Il-privilegg specjali jolqot biss xi hwejjeg mobbli jew
immobbli partikolari.
Privileggi li 
mhumiex 
imghaqqdin mal-
proprjeta .
2002.  (1) Il-privileggi specjali fuq hwejjeg mobbli u l-
privileggi generali ma jibqghux isehhu fuq il-haga jekk din tghaddi
f’idejn it-terzi.
Privileggi 
mghaqqdin mal-
proprjeta .
(2) Il-privileggi specjali fuq l-immobbli jibqghu mghaqqdin
ma’ dawn l-immobbli, ghalkemm dawn ighaddu ghand persuni
ohra. 
§  I. FUQ IL-PRIVILEGGI GENERALI
Krediti assigurati 
bi privilegg 
generali.
2003.  Il-krediti privileggati fuq il-beni kollha ta’ kull xorta,
huma:
(a) l-ispejjez gudizzjarji;
(b) l-ispejjez tal-funerali;
(c) l-ispejjez ta’ l-ahhar marda;
(d) is-salarji tas-sefturi;
(e) l-oggetti moghtija ghal-manteniment.
Spejjez gudizzjarji. 2004.  (1) L-ispejjez gudizzjarji privileggati huma dawk li jsiru
ghall-inventarju, jew ghal xi hag‘ohra fl-interess tal-kredituri
kollha, fosthom l-ispejjez mehtiega sabiex isir il-bejgh tal-beni u l-
qsim tal-prezz taghhom.
(2) L-ispejjez li kreditur jaghmel ghall-kreditu tieghu nnifsu u
li mhumiex ta’ gid ghall-kredituri l-ohra, jitqiesu bhala accessorju
tal-kreditu stess.
Spejjez tal-
funerali.
2005. L-ispejjez privileggati tal-funerali huma dawk li, skond l-
uzu u fil-limiti ta’ dak li hu xieraq, isiru ghall-garr u ghad-dfin tal-
kadavru, u ghas-servizzi religjuzi.
Spejjez ta’ l-ahhar 
marda.
2006.  (1) L-ispejjez privileggati ta’ l-ahhar marda huma dawk
tat-tabib, tal-kirurgu, ta’ l-ostetriku, tal-qabla u ta’ l-ispizjar, kif
ukoll ta’ dawk li jduru bil-marid.
(2) Fil-kaz ta’ mard tat-tul, il-privilegg ighodd biss ghall-
ispejjez li jkunu saru fl-ahhar xahrejn ta’ qabel il-mewt.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        331
Salarji tas-sefturi.
ahhar xahrejn ta’ qabel il-ftuh tal-konkors tal-kredituri, jew ta’
qabel il-mewt tad-debitur.
Oggetti ta’ 
manteniment.
2008.  Il-privilegg dwar oggetti moghtija ghall-manteniment
ighodd biss ghall-hwejjeg ta’ l-ikel li ma setghux ighaddu
minghajrhom id-debitur u l-familja tieghu, matul ix-xahrejn hawn
fuq imsemmija, u ghall-ilbies mehtieg ghal-luttu tal-familja.
§  II. FUQ IL-PRIVILEGGI SPECJALI
FUQ IL-PRIVILEGGI FUQ HWEJJEG MOBBLI PARTIKOLARI
Krediti privileggati 
fuq hwejjeg mobbli 
partikolari. 
Emendat: 
VII. 1944.4; 
II.1966.4; 
XLVI.1973. 100.
2009.  Il-krediti privileggati fuq hwejjeg mobbli partikolari
huma:
Min jiehu r-rahan.
f’idejh b’titolu ta’ rahan;
Lukandier. 
jew provvisti moghtija lill-alloggjant, fuq hwejjeg ta’
l-alloggjant, sakemm dawn il-hwejjeg ikunu fil-
lukanda jew fid-dar tal-lukandier;
Spejjez tal-garr.
jingarru;
Prezz ta’ haga.
sar bi zmien ghall-hlas, kemm minghajr zmien; u l-
kreditu ghal xoghlijiet, fornimenti jew spejjez, li jkunu
servew biex issir il-haga jew biex tinzamm fi stat
tajjeb jew biex issir ahjar milli tkun, fuq il-haga
nfisha, bla hsara, kwantu ghall-bejjiegh, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1439.
Avukati u 
prokuraturi legali.
Jidhlu wkoll f’dan il-privilegg, il-krediti ta’ l-avukat u
tal-prokuratur legali ghad-drittijiet taghhom fil-kawza
li jkunu sostnew biex tittiehed lura l-haga, fuq il-haga
nfisha, jekk tkun mehuda lura; kif ukoll il-kreditu ta’
min ikun hareg il-flus ghall-ispejjez li jkunu saru f’dik
l-istess kawza;
Padrun dirett u sid 
il-kera.
(e) il-kreditu tal-padrun dirett ghac-cens, u dak ta’ sid il-
kera ghall-kera ta’ immobbli, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ighammar jew iforni l-
fond jew biex tinhadem l-art, ikunu ta’ min ikunu
dawk il-frottijiet jew hwejjeg ohra:
Izda illi dan il-privilegg ma jinghatax lis-sid jew
lil sid il-kera jekk l-imsemmijin ucuh jew hwejjeg
ikunu ta’ jew mizmumin minn jew f’isem xi
dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
  332      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Dan il-privilegg ighodd ukoll ghall-indennizz li
ghandu jinghata lill-padrun dirett jew lil sid il-kera,
ghat-tiswijiet li c-censwalist jew il-kerrej ikun naqas li
jaghmel, u ghan-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ kull patt
iehor tal-kuntratt.
Il-padrun dirett u sid il-kera jistghu b’mandat
jaqbdu jew jissekwestraw il-hwejjeg mobbli li bihom
kien imghammar jew fornut il-fond, jew li servew biex
bihom tinhadem l-art, meta jkunu gew mehuda
band’ohra minghajr il-kunsens taghhom, u huma
jzommu l-privilegg taghhom fuq dawn il-hwejjeg
mobbli, basta li jaghmlu t-talba ghall-hrug tal-mandat
fi zmien hmistax-il gurnata minn dak in-nhar li dawk
il-hwejjeg ikunu gew hekk mehuda band’ohra.
FU L- RI IL F Q IM OB LI
Privilegg tal-
immobbli.
2010. Il-kredituri privileggati fuq l-immobbli huma:
Il-padrun dirett. a)
b’enfitewsi, ghall-kreditu tieghu ghac-cnus li jkollu
jaghti c-censwalist, u ghall-esekuzzjoni ta’ l-
enfitewsi;
Arkitetti, ecc. b)
fuq l-immobbli mibni jew mibni mill-gdid jew
imsewwi, ghall-kreditu ta’ l-ispejjez u tal-prezz ta’
Persuni li johorgu 
flus jew materjal. ikun hareg flus jew materjali ghall-bini jew bini mill-
gdid, jew ghat-tiswija ta’ l-immobbli, inkella ghall-
jkun jidher mill-att hawn fuq imsemmi illi l-hrug ta’
flus jew ta’ materjali sar ghal dawk il-hwejjeg, u jigi
materjali jew bil-flus hekk mahruga.
It-terz pussessur.
l-immobbli li minnu gie spussessat, ghat-tiswijiet u l-
benefikati maghmulin fih.
tiswijiet mehtiega sabiex l-immobbli jinzamm fi stat
tajjeb, ighodd ghas-somma kollha tal-kreditu; f’kull
ta’ l-immobbli li jkunu giebu dak ix-xoghol u dawk l-
ispejjez;
wiehed iehor li 
jittrasferixxi.
c)
b’titolu oneruz jew gratuwitu, fuq l-immobbli mibjugh
jew ittrasferit b’att pubbliku, ghall-prezz kollu jew
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        333
ghall-bqija tal-prezz, jew ghall-esekuzzjoni tal-
pattijiet miftehmin fl-att tal-bejgh jew tat-trasferiment.
L-izburzant ta’ flus 
ghall-hlas tal-
prezz.
L-istess privilegg imiss lil dak li b’att pubbliku,
ikun hareg il-flus kollha, jew bicca mill-flus, ghall-
hlas tal-prezz miftiehem, basta li jkun jidher mill-att
tas-self li l-flus gew mahruga ghal dak l-iskop, u jigi
ppruvat li l-flus mehuda b’self gew imhallsa lill-
bejjiegh jew lil min ghamel it-trasferiment. 
Fil-kaz ta’ zewg trasferimenti jew izjed wara
xulxin, dak li ghamel l-ewwel trasferiment ghandu
preferenza fuq it-tieni, it-tieni fuq it-tielet, u hekk
wiehed wara l-iehor;
Werrieta ta’ 
flimkien.
(d) dawk li jkunu werrieta flimkien u dawk li jkunu qasmu
bejniethom, fuq l-immobbli migjubin fil-qasma, fil-
kaz ta’ evizzjoni tal-beni maqsumin bejniethom, u ghal
kull tpattija jew hlas biex l-ishma jkunu ndaqs;
Avukat u 
prokuratur legali.
(e) l-avukat u l-prokuratur legali, ghad-drittijiet taghhom
tal-kawza li jkunu sostnew biex jittiehed lura l-
immobbli, u l-izburzant ta’ l-ispejjez ta’ dik il-kawza,
fuq l-immobbli, jekk jittiehed lura.
Sub-titolu II
FUQ L-IPOTEKI
X’ inhi l-ipoteka.
debitur jew ta’ terza persuna, favur il-kreditur, biex jaghmel tajjeb
ghall-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni.
(2) L-ipoteka hija minnha nfisha indivisibbli, u ssehh kollha
kemm hi fuq il-beni kollha hekk marbuta, fuq kull wiehed minn
dawn il-beni, u fuq kull bicca minnhom.
Xorta ta’ ipoteki. 
Sostitwit:
LVIII. 1975.17.
2012.* (1) Ipoteka hija generali jew specjali: hija generali jekk
tolqot il-beni kollha li ghandu u li ghad ikollu d-debitur; hija
specjali jekk tolqot biss wiehed jew izjed minn immobbli
partikolari tax-xorta li gejjin:
(a) l-immobbli minnhom infushom, u l-prodott ta’ dawn l-
immobbli sakemm ma jigix mifrud minnhom;
(b) il-jedd ta’ uzufrutt fuq l-immobbli hawn fuq
imsemmija, ghaz-zmien li jdum l-uzufrutt;
(c) id-dominju dirett fuq l-immobbli hawn fuq imsemmija
moghtijin b’enfitewsi, u l-utili dominju fuq dawk l-
immobbli.
(2) L-ipoteka hija legali, gudizzjali jew konvenzjonali: hija
legali jekk moghtija mil-ligi; hija gudizzjali jekk gejja minn
sentenza; hija konvenzjonali jekk tigi stabbilita b’kuntratt.
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika ghall-ipoteki
kollha li nholqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. 
334      KAP. 16.       KODICI CIVILI
meta l-beni 
jghaddu f’idejn 
Sostitwit:
LVIII. 1975.18.
*  Ipoteka specjali tibqa’ mghaqqda ma’ kull immobbli
li jkun suggett ghaliha, allavolja dak l-immobbli jkun ghadda
(2) Ipoteka generali tibqa’ mghaqqda mal-beni li jkunu suggetti
(3) Ghall-effetti ta’ l-ipoteka, il-krediti jew l-azzjonijiet ceduti
jkunx dahhal il-kreditu jew ha l-oggett ta’ l-azzjoni, hlief fil-kaz ta’
krediti jew ta’ azzjonijiet imnisslin minn kambjalijiet jew minn
L-ipoteka tista’ ssir 
ghal obbligazzjoni 
2014. 
indeterminata, basta li l-oggett taghha jkun determinat.
L-ipoteka tista’ 
obbligazzjoni 
principali.
 Jekk il-jedd tad-debitur fuq il-haga suggetta ghal ipoteka,
annullat, l-ipoteka tkun ukoll taht kondizzjoni, jew suggetta li
tinhall jew li ligi annullata bla hsara ta’ dak li hu migjub fl-artikolu
Ipoteka specjali 
b’zieda ma ipoteka 
Sostitwit: 
LVIII.1975.19. 
VII. 1985.3.
2016.  (1)
l-jeddijiet tieghu ma jkunux diga
ikollu, u jista’ jgieghel li tigi registrata, bhala garanzija izjed ta’ l-
istess kreditu, ipoteka specjali fuq dawk mill-beni immobbli tad-
valur bizzejjed biex il-kreditu jkun garantit kif provdut fl-artikolu
2063.
Il-jedd moghti bis-subartikolu (1) jkun ezercitabbli permezz
ta’ nota pprezentata lid-Direttur tar-Registru Pubbliku ghar-
artikolu 2045, setghet iffirmat in-nota dwar l-ipoteka generali u fil-
kaz ta’ debituri li jirrizultaw minn att pubbliku bil-mezz ta’ nota
ikun bla hsara ghall-jeddijiet tad-debitur li jitlob it-tnaqqis jew it-
thassir tar-registrazzjoni skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu V
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika ghall-ipoteki
kollha li nholqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. Izda, sakemm jghaddu
ta’ dan il-Kodici, ipoteka generali registrata qabel l-1 ta’ Jannar, 1976, ghandha
tibqa mghaqqda ma’ l-immobbli suggetta ghaliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
il-Kodici kien ghad ghandhom effett kif kienu fis-sehh qabel ma gew sostitwiti bl-
Att LVIII ta’ l-1975.
li nholqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. Izda, sakemm jghaddu
ghaxar snin mid-data msemmija, u bla hsara ghad-disposizzjonijiet l-ohra kollha
tibqa mghaqqda ma’ l-immobbli suggetta ghaliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
jigu akkwistati wara l-1 ta’ Jannar, 1976, daqslikieku d-disposizzjonijiet ta’ dan
Att LVIII ta’ l-1975.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        335
Kap. 296.
(3) Meta l-immobbli tad-debitur li dwarha tkun registrata l-
ipoteka specjali msemmija fis-subartikolu (1) tkun sitwata f’area
dikjarata bhala area ta’ registrazzjoni ta’ artijiet skond l-Att dwar
ir-Registrazzjoni ta’ Artijiet, jew xort’ohra tkun registrata skond
id-disposizzjonijiet ta’ dak l-Att, il-jedd moghti bis-subartikolu (1)
jkun ezercitabbli bir-registrazzjoni skond dak l-Att, ta’ ipoteka jew
ipoteka kawzjonali, skond il-kaz.
§  I. FUQ L-IPOTEKA LEGALI
Meta tinghata l-
ipoteka legali.
2017.  L-ipoteka legali hija moghtija biss fil-kazijiet hawn taht
imsemmija.
Ipoteka legali favur 
il-mara, ghad-dota.
2018.  (1) Il-mara ghandha, minn dak in-nhar taz-zwieg, ipoteka
legali generali fuq hwejjeg zewgha, ghad-dota li tkun giet
ikkostitwita b’att pubbliku qabel iz-zwieg.
(2) Ghas-somom jew beni dotali li jmissu lilha minn
successjoni jew donazzjoni, l-ipoteka fuq imsemmija ssehh biss
mill-jum tal-ftuh tas-successjoni jew mill-jum li fih id-donazzjoni
tibda ssehh. 
Ipoteka legali favur 
minuri. 
Sostitwit:
XLVI.1973.102. 
Emendat: 
XXI.1993.84.
2019.  (1) Minuri ghandu ipoteka legali generali fuq il-beni tal-
genitur li ghas-setgha tieghu huwa jkun suggett dwar ir-
responsabbilta  li dak il-genitur ikun ha fl-amministrazzjoni tal-beni
tal-minuri.
(2) Dik l-ipoteka tibda ssehh minn dak in-nhar li l-
amministrazzjoni tal-beni tghaddi f’idejn il-genitur.
(3) Meta genitur jerga’ jizzewweg, l-imsemmija ipoteka torbot
ukoll il-beni ta’ zewg jew mart il-genitur minn dak in-nhar taz-
zwieg, kemm-il darba l-genitur ikompli fl-amministrazzjoni
minghajr l-awtorizzazzjoni mehtiega bil-ligi.
It-tfal jew 
dixxendenti ohra,
2020.  (1) It-tfal u dixxendenti ohra ghandhom ukoll ipoteka
legali generali fuq il-beni ta’ l-axxendent taghhom li jibqa’ haj
wara l-iehor, ghall-jeddijiet riservati favur taghhom taht l-artikoli
637, 638 u 825, fil-kaz li dan l-axxendent jerga’ jizzewweg.
(2) Din l-ipoteka tibda ssehh minn dak in-nhar tal-mewt ta’ l-
axxendent l-iehor.
lill-persuni taht 
tutela, ecc. 
Emendat: 
XLVI.1973.103.
2021. Il-persuni taht tutela jew kurazija ghandhom ipoteka legali
generali fuq il-beni tat-tuturi jew kuraturi, ghar-responsabbilta  ta’
l-amministrazzjoni taghhom, minn dak in-nhar li t-tuturi jew
kuraturi jaccettaw it-tutela jew il-kurazija.
Il-kreditur 
privileggat ghandu 
ipoteka specjali.
2022.  Il-kreditur li ghandu privilegg fuq immobbli, ghandu
ipoteka legali specjali fuq l-immobbli suggett ghall-privilegg.
  336      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
§  II. FUQ L-IPOTEKA GUDIZZJALI
Ipoteka gudizzjali. 2023. L-ipoteka gudizzjali titnissel - 
(a) mis-sentenzi moghtija mill-qrati ta’ Malta favur dawk
li jkunu hadu dawk is-sentenzi;
(b) minn decizjonijiet ta’ arbitri jew minn sentenzi
moghtija minn qrati ta’ barra minn Malta, favur dawk
li jkunu hadu dawn id-decizjonijiet jew sentenzi,
kemm-il darba tkun giet ordnata l-esekuzzjoni
taghhom b’sentenza tal-qorti kompetenti f’Malta.
§  III. FUQ L-IPOTEKA KONVENZJONALI 
Min jista’ jobbliga 
ruhu b’ipoteka 
konvenzjonali.
2024.  (1) Ma jistghux jobbligaw ruhhom b’ipoteki
konvenzjonali hlief dawk li jistghu jittrasferixxu l-beni li jqieghdu
taht dik l-ipoteka.
(2) Il-beni ta’ dawk li ma jistghux jaghmlu trasferimenti, ma
jistghux jigu ipotekati b’kuntratt hlief ghal dawk il-hwejjeg u dawk
il-formalitajiet li tghid il-ligi.
L-ipoteka 
konvenzjonali ma 
tistax tigi 
maghmula hlief 
b’att pubbliku.
2025.  L-ipoteka konvenzjonali ma tistax tigi maghmula hlief
b’att pubbliku.
Kuntratti 
maghmulin barra 
minn Malta. 
Emendat: 
XXXI. 1965.22. 
LVIII. 1974.68.
2026.  Il-kuntratti maghmulin barra minn Malta b’att pubbliku
jew awtentiku, skond il-ligijiet tal-pajjiz, jew quddiem ir-
rapprezentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta f’dak
il-pajjiz jew persuna li tkun isservi fis-servizz diplomatiku,
konsulari jew servizz iehor barrani ta’ xi pajjiz li, b’arrangament
mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrapprezenta l-interessi ta’
dak il-Gvern f’dak il-pajjiz jew persuna awtorizzata ghal hekk mill-
President ta’ Malta, jistghu jgibu ipoteka fuq beni li jinsabu
f’Malta, meta l-qorti civili kompetenti, fuq talba tal-kreditur,
b’citazzjoni, tordna l-iskrizzjoni taghhom.
Is-somma li 
ghaliha l-ipoteka 
hija miftiehma 
ghandha tinghad fl-
att.
2027.  L-ipoteka konvenzjonali ma tiswiex jekk is-somma li
ghaliha giet miftiehma ma tkunx certa u determinata fl-att. Jekk il-
kreditu li gej minn obbligazzjoni jkun kondizzjonali kwantu ghall-
ezistenza tieghu, jew mhux determinat, il-kreditur ma jistax jitlob
l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka hlief ghal dik is-somma li tigi ddikjarata
ghaldaqshekk minnu, bla hsara tal-jedd tad-debitur li jitlob li dik
is-somma tigi mnaqqsa, jekk ikun il-kaz.
L-ipoteka 
konvenzjonali hija 
generali jew 
specjali.
2028.  (1) L-ipoteka konvenzjonali tista’ tkun generali jew
specjali.
(2) Il-beni immobbli biss imsemmijin fl-artikolu 2012 jistghu
jigu marbuta b’ipoteka specjali
(3) L-ipoteka specjali ssehh ukoll fuq il-benefikati kollha li
jsiru wara fil-beni ipotekati.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        337
Sub-titolu III
FU IF J NZA MU L-PR VI EGGI U L-I OT KI*
specjali ghandhom 
jigu nskritti.
 Il-privileggi specjali fuq l-immobbli m’ghandhomx effett
xahrejn. 
Il-jum li minnu 
iskrizzjoni.
2030. Iz-zmien imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan jibda
jghodd - 
a) (a , ( ) u  d)
minn dak in-nhar tal-kuntratt;
( ) ghall-krediti msemmijin fil-paragrafu (b  ta’ dak l-
artikolu, minn dak in-nhar li jitlesta x-xoghol, jew,
immobbli;
( ) ghall-krediti msemmijin fil-paragrafu  e)
artikolu, minn dak in-nhar tas-sentenza jew ta’ l-att li
bih il-kawza tispicca.
jekk inskritti, 
mhumiex ta’ hsara 
ecc., maghmula 
matul iz-zmien 
2031.   Ghall-privileggi hawn fuq imsemmija, jekk inskritti
fiz-zmien imsemmi fl-ahhar artikolu qabel dan, mhumiex ta’ hsara
ikunu saru dwar l-immobbli suggett ghall-privilegg.
(2)
shiha, ukoll jekk dawn il-privileggi ma jkunux gew inskritti fiz-
zmien hawn fuq imsemmi, basta li din l-ipoteka tigi inskritta kif
Privileggi generali 
u privileggi specjal 
mhumiex suggetti 
ghall-iskrizzjoni.
  Il-privileggi generali, u l-privileggi specjali fuq hwejjeg
L-ipoteka ghandha 
tigi mnizzla fir-
2033.   L-ipoteka legali, gudizzjali, jew konvenzjonali,
m’ghandhiex effett jekk ma tigix imnizzla fir-Registru Pubbliku, u
(2) Madankollu, l-ipoteka ghad-dota li tkun ingiebet qabel iz-
zmien xahar minn dak in-nhar tat-tieg: u f’dan il-kaz ghal din l-
ipoteka mhumiex ta’ hsara t-trasferimenti, l-ipoteki, jew il-pizijiet,
Dmirijiet tan-nutar 
dwar l-iskrizzjoni 
tal-mara kontra r-
ragel f’xi kazijiet. 
XXXIX. 1939.12; 
XLVI. 1973.104; 
2034.   In-nutar li jircievi att li jgib kostituzzjoni ta’ dota
ghandu jaghmel l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka relattiva fuq il-beni tar-
kuntrarju, kemm-il darba dik ir-registrazzjoni ma tkunx saret f’dak
iz-zmien fuq talba ta’ haddiehor.
In-nutar li jikser id-disposizzjoni tas-subartikolu (1) ta’ dak
l-artikolu jwiegeb ghad-danni lejn il-parti interessata, u jehel il-
ara l-Ordinanza dwar l-lskrizzjoni
(Kapitolu 27 .
  338      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
piena ta’ l-ammenda, mhux izjed minn hames liri, li tigi moghtija
mill-Qorti ta’ Revizjoni ta’ l-Atti Nutarili, sew ex officio kemm fuq
talba ta’ kull min ikun.
Responsabbilta  tar-
registratur tal-qorti 
ta’ gurisdizzjoni 
volontarja dwar il-
persuna taht tutela 
jew kurazija.
Kap. 12.
2035. Ir-registratur tal-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja jwiegeb
ghad-danni lejn il-persuna taht tutela jew kurazija, jekk hu jonqos li
jaghmel l-iskrizzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li jiehu t-tutur jew il-
kuratur, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
Min jista’ jitlob l-
iskrizzjoni.
2036.  L-iskrizzjoni tista’ tigi mitluba mill-kreditur, jew minn
kull persuna ohra li jkollha interess.
lI-qraba jistghu 
jitolbu l-
iskrizzjonijiet f’xi 
kazijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.105.
2037. L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteki legali moghtija favur il-minuri,
jew l-imgienen jew l-interdetti, tista’ tigi mitluba wkoll mill-qraba
taghhom.
L-axxendent 
ghandu jaghmel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka moghtija 
favur it-tfal tal-
familja.
Emendat: 
XLVI.1973.106; 
XXX.1981.14; 
XXI.1993.2.
2038.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka legali moghtija favur il-
minuri taht l-artikolu 2019, ghandu jahseb ghaliha il-genitur
imsemmi f’dak l-artikolu, fi zmien erba’ xhur minn dak in-nhar li
titnissel l-ipoteka, kemm-il darba dik l-iskrizzjoni ma tkunx ga
saret fuq talba ta’ xi hadd iehor mill-qraba ta’ dawk it-tfal.
(2) Il-genitur illi jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
jaqa’ mill-jeddijiet li jigu mis-setgha tal-genituri, kif ukoll mill-
jedd li jindahal izjed fl-amministrazzjoni tal-beni tal-persuni li
kienu qabel suggetti ghas-setgha tieghu, jew li jiehu l-uzufrutt li
ghalih kellu jedd bil-ligi.
(3) Il-qorti ta’ gurisdizzjoni volontarja tista’, skond ic-
cirkostanzi, terga’ tqieghed il-genitur fil-jeddijiet li jkun tilef. 
Zmien li fih l-
axxendent, ecc., 
ghandu jaghmel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka favur it-
tfal. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
2039.  (1) Jekk it-tfal jew dixxendenti ohra msemmija fl-
artikolu 2020 ikunu minuri, l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka moghtija
favur taghhom taht dak l-artikolu ghandha ssir bi hsieb ta’ l-
axxendent hemm imsemmi, jew, skond il-kaz, tat-tutur jew kuratur,
fi zmien hmistax-il gurnata mit-tieg ta’ l-axxendent hawn fuq
imsemmi, kemm-il darba ma tkunx ga  saret fuq talba ta’ xi hadd
iehor mill-qraba.
(2) Jekk l-axxendent li jkun imissu jaghmel din l-iskrizzjoni
jonqos li jaghmilha fiz-zmien hawn fuq imsemmi, il-qorti tista’,
skond ic-cirkostanzi, tahtar amministratur tal-beni, li l-proprjeta
taghhom, bis-sahha ta’ l-artikoli 637, 638 u 825, tkun ghaddiet lit-
tfal jew dixxendenti fuq imsemmija, u, kwantu ghall-jeddijiet li
jigu mis-setgha tal-genituri li jkunu jmissu lil dak l-axxendent,
ighoddu id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan.
Meta l-iskrizzjoni 
kontra debitur fi 
stat ta’ falliment 
jew kontra wirt ma 
tiswiex.
2040.  (1) L-iskrizzjoni m’ ghandhiex effett jekk tigi maghmula
fi zmien li fih id-debitur ikun fi stat ta’ falliment, jew jekk jigi
appruvat li l-kreditur, fiz-zmien ta’ l-iskrizzjoni, kien jaf
b’cirkostanzi li setghu jgieghlu lid-debitur jiddikjara falliment.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jghoddu wkoll ghal
bejn il-kredituri ta’ wirt, jekk l-iskrizzjoni ssir wara l-ftuh tas-
successjoni, u l-wirt jibqa’ battal jew jigi accettat bil-beneficcju ta’
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        339
l-inventarju.
Eccezzjonijiet.
jghoddux meta l-iskrizzjoni ma tkunx setghet issir minhabba li ma
kienx hemm zmien bizzejjed, u dan iz-zmien jitqies mhux bizzejjed
meta jkun ghad ma ghaddewx hmistax-il gurnata minn dak in-nhar
li setghet issir l-iskrizzjoni sa dak in-nhar li fih id-debitur kien fi
stat ta’ falliment, jew li fih il-kreditur sar jaf b’cirkostanzi li setghu
jgieghlu lid-debitur jiddikjara falliment, jew li fih id-debitur miet.
(2) Dawn id-disposizzjonijiet ma jghoddux lanqas ghal
privileggi jew ipoteki akkwistati qabel il-jum hawn fuq imsemmi,
jekk iz-zmien li hemm sabiex dawn il-privileggi jew ipoteki jigu
inskritti jkun ghad ma ghalaqx.
X’ ghandu jkun 
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.13; 
XXV.1940.2.
2042. Biex issir l-iskrizzjoni hu mehtieg li tigi pprezentata lid-
Direttur tas-Registru Pubbliku nota li jkun fiha dawn il-
partikolaritajiet li gejjin:
(a) l-isem u l-kunjom tal-kreditur, il-lok fejn twieled u
fejn joqghod, u l-professjoni, sengha, jew stat iehor
tieghu, u l-isem ta’ missieru;
(b) l-isem u l-kunjom tad-debitur, il-lok fejn twieled u fejn
joqghod, il-professjoni, sengha jew stat iehor tieghu, l-
isem ta’ missieru, l-isem t’ommu u l-kunjom ta’
xbubitha jew xi partikolaritajiet ohra li jiswew, fil-
fehma tad-direttur, ghall-identita  tad-debitur;
(c) il-kawza tal-kreditu jew jedd iehor, u d-data u x-xorta
ta’ l-att li minnu dak il-kreditu jew jedd jitnissel; 
(d) is-somma tal-kapital li d-debitur ikollu jaghti, jew is-
somma ddikjarata fil-kazijiet imsemmijin fl-artikolu
2027;
(e) l-imghaxijiet miftiehma;
(f) iz-zmien ta’ meta ghandu jithallas id-dejn;
(g) tismija dwar jekk l-iskrizzjoni hix tintalab ghal
privilegg jew ghal ipoteka, u, fil-kaz ta’ ipoteka, jekk
din hix generali jew specjali;
(h) fil-kaz ta’ privilegg jew ta’ ipoteka specjali, it-tismija
ta’ l-immobbli suggett ghall-privilegg jew ghall-
ipoteka.
Meta l-kawza tal-
privilegg jew ta’ l-
ipoteka ghandha 
tinghadd fin-nota.
2043.  Meta l-ipoteka legali jew il-privilegg ma jkunux gejjin
minn att pubbliku, il-kawza li taghti lok ghal dak il-privilegg jew
ghal dik l-ipoteka, u z-zmien ta’ meta tnisslu, ghandha tigi
msemmija fin-nota.
Meta mhux 
mehtieg li jinghad 
l-ammont tad-dejn.
2044.  Fl-ipoteka legali, ma hemmx l-obbligu li tinghad is-
somma tad-dejn fil-kaz ta’ jeddijiet illi l-valur taghhom f’somma
likwida ma jidhirx minn att pubbliku.
Minn min ghandha 
tkun iffirmata n-
nota.
2045.  (1) Meta l-kreditu jirrizulta minn att pubbliku, in-nota
ghandha tkun iffirmata mir-registratur tal-qorti, jew min-nutar li
jkun ircieva l-att, jew li jkun il-konservatur tieghu, jew li jkollu s-
setgha li jaghti kopja tieghu.
  340      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Jekk id-dejn jirrizulta minn sentenza, in-nota ghandha tkun
iffirmata mir-registratur tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
(3) F’kull kaz iehor, in-nota ghandha tkun iffirmata mill-
persuna li titlob l-iskrizzjoni, jew minn avukat, nutar, jew
prokuratur legali.
Meta tista’ ssir l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka gudizzjali.
2046.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka gudizzjali tista’ ssir ghad
illi s-sentenza tkun suggetta ghall-appell, bla hsara li tista’ tigi
mnaqqsa jew imhassra, meta hemm lok.
(2) Izda, jekk is-sentenza jew id-decizjoni ta’ arbitri ma
tikkundannax lid-debitur ihallas somma likwida, l-iskrizzjoni ma
tistax issir jekk is-somma li taghha ghandha ssir l-iskrizzjoni ma
tigix stabbilita f’dak l-istess att, jew b’sentenza ohra, jew
b’decizjoni ohra ta’ arbitri, jew bil-kunsens tad-debitur, b’att
pubbliku.
Iskrizzjoni fuq il-
beni ta’ wiehed 
mejjet.
2047. L-iskrizzjoni fuq il-beni ta’ wiehed mejjet tista’ ssir taht
ismu, minghajr ma jissemma l-werriet.
Meta l-immobbli 
jkun f’idejn terzi.
2048.  Jekk fiz-zmien ta’ l-iskrizzjoni l-immobbli jkun f’idejn
terza persuna, hu bizzejjed li jinghata biss l-isem tad-debitur. 
Differenza bejn is-
somma li ghandha 
tinghata, u dik 
migjuba fl-
iskrizzjoni.
2049.  Jekk ikun hemm differenza bejn is-somma li d-debitur
ikollu jaghti u dik migjuba fl-iskrizzjoni, l-iskrizzjoni tkun tiswa
ghall-izghar somma.
L-ispejjez ta’ l-
iskrizzjoni huma 
ghad-debitur.
2050.  L-ispejjez ta’ l-iskrizzjoni, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’ohra, jithallsu mid-debitur.
Ic-cessjonijiet 
jistghu jitnizzlu fir-
registru.
2051.  (1) Ic-cessjonarju ta’ kreditu jew jedd iehor li ghandu
privilegg jew ipoteka inskritti, jista’ jitlob li c-cessjoni, sew jekk
tkun tas-somma kollha kemm ta’ bicca minnha, tigi nnotata fir-
registru ghas-somma hekk ceduta, basta li c-cessjoni tkun saret
b’att pubbliku.
(2) It-talba hawn fuq imsemmija tista’ ssir ukoll minn kull
persuna ohra li jkollha interess.
X’ ghandu jkun 
fiha n-notazzjoni 
ta’ cessjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.5.
2052.  (1) Biex issir l-annotazzjoni ta’ cessjoni fir-registru, kif
jinghad hawn fuq, hu mehtieg li tigi pprezentata nota lid-Direttur
tar-Registru Pubbliku, illi ghandu jkun fiha, in-numru li jmiss u s-
sena tar-registrazzjoni, id-data tac-cessjoni, u min hu c-cessjonarju
bil-mod li skond il-ligi ghandu jinghad min hu l-kreditur.
(2) In-nota ghandha tkun iffirmata min-nutar li jkun ircieva l-
att tac-cessjoni, jew li jkun il-konservatur tieghu jew li jkollu s-
setgha li jaghti kopja tieghu.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
Sub-titolu IV
FUQ IT-T ID T ISKRIZZJONIJIET
Tigdid ta’ 
iskrizzjoni ta’ 
ipoteki.
2053. (1) L-iskrizzjoni tal-privileggi u ta’ l-ipoteki fir-Registru
il darba ma tigix imgedda qabel ma jaghlaq dak iz-zmien.
(2)
persuna taht tutela jew kurazija, hija mehtiega mill-obbligu tat-
tigdid sa sena wara li z-zwieg jinhall jew li l-amministrazzjoni
It-tigdid wara l-
eghluq taz-zmien 
ipoteka gdida.
2054. Meta t-tigdid isir wara l-eghluq taz-zmien stabbilit, ikollu,
ukoll fil-kaz ta’ privilegg, l-effett ta’ ipoteka gdida, illi tiehu grad
Min jista’ jitlob it-
tigdid.
 (1)
skond il-ligi jista’ jitlob l-iskrizzjoni.
(2)
saret l-iskrizzjoni.
It-tigdid ma jiksirx 
preskrizzjoni.
2056. It-tigdid ta’ iskrizzjoni li jsir mill-kreditur ma jiksirx il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur. 
2057. 
pprezentata lid-Direttur tar-Registru Pubbliku nota bhal dik ta’ l-
iskrizzjoni ta’ qabel b’talba ghat-tigdid ta’ l-iskrizzjoni originali.
2058. 
jibqghu fuq id-debitur.
Sub-titolu V
UQ I TNAQQIS U T- ASSIR T ISKRIZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
 (1)
f’parti.
(2)
(a jekk tigi mhallsa bicca mid-dejn;
( ) jekk il-jedd tal-kreditur, li qabel kien isehh fuq l-
limitat ghal bicca minn dak l-immobbli, li tista’ tigi
mifruda bla xkiel, jew ghal wiehed jew ghal xi whud
Kif l-iskrizzjoni 
tista’ tigi mnaqqsa 
2060.   L-iskrizzjonijiet jistghu jigu mnaqqsa jew imhassra
ghal kollox bil-kunsens tal-kreditur moghti b’att pubbliku, jew bis-
(2) Jekk il-kreditur ma jkunx kapaci jittrasferixxi, il-kunsens
ma jkunx moghti fil-mod li trid il-ligi.
  342      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta l-kunsens tal-
kreditur mhux 
mehtieg ghat-
tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
2061.  Jekk il-hlas tad-dejn kollu inskritt jew ta’ bicca minnu
jkun jirrizulta minn sentenza li ghaddiet gudikat jew minn att iehor
pubbliku, it-thassir ta’ l-iskrizzjoni, jew it-tnaqqis taghha dwar is-
somma tal-kreditu, jista’ jsir minghajr il-kunsens tal-kreditur.
Meta t-tnaqqis 
jista’ jigi ordnat 
mill-qorti.
2062.  (1) Barra minn fil-kaz imsemmi fl-artikolu 2027 it-
tnaqqis ta’ iskrizzjoni jista’ jigi ordnat b’sentenza fil-kaz ta’
ipoteka legali generali jew ta’ ipoteka gudizzjali, jekk jigi ppruvat
illi l-iskrizzjoni tista’, kwantu ghall-beni suggetti ghaliha, tigi
limitata minghajr hsara tal-kreditur.
(2) Dan ighodd ukoll ghall-ipoteka generali konvenzjonali,
maghmula biex taghmel tajjeb ghal jedd li jkun jiddependi minn
grajja mhux zgura, ukoll jekk din l-ipoteka tkun giet miftiehma
qabel il-11 ta’ Frar, 1870; u kull rinunzja ghall-jedd li jintalab it-
tnaqqis ma tiswiex, jekk ma ssirx b’att pubbliku, f’jum wara dak
tal-kuntratt li bih l-ipoteka tkun inholqot.
Valur ta’ l-
immobbli li ghalih 
l-iskrizzjoni 
ghandha tigi 
limitata.
2063.  (1) Izda, it-tnaqqis ma jistax jigi ordnat f’ebda wiehed
mill-kazijiet imsemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan, jekk il-valur
ta’ l-immobbli, li ghalih id-debitur jitlob li tigi limitata l-
iskrizzjoni, ma jkunx jaqbez, mill-anqas, bin-nofs, is-somma tal-
kreditu inskritt bl-imghaxijiet maghluqa, u dawk li jaghlqu sa
hames snin minn dak in-nhar tat-tnaqqis.
Kap. 12.
(2) Il-qorti tista’ tistabbilixxi l-valur ta’ dak l-immobbli fuq ir-
regoli migjubin fis-sub-titolu III tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
It-thassir ta’ l-
iskrizzjoni jista’ 
jigi ordnat 
b’sentenza.
2064.  It-thassir ta’ l-iskrizzjoni jista’ wkoll jigi ordnat
b’sentenza jekk ma jigix ippruvat illi l-iskrizzjoni giet maghmula
ghal raguni legittima, jew jekk jigi ppruvat illi l-jedd tal-kreditur
spicca.
X’ ghandu jkun 
fiha n-nota ghat-
tnaqqis jew thassir 
ta’ l-iskrizzjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.6.
2065. Sabiex jista’ jsir it-tnaqqis jew it-thassir ta’ iskrizzjoni, hu
mehtieg li tigi pprezentata lid-Direttur tar-Registru Pubbliku nota,
li jkun fiha:
(a) in-numru li jmiss u s-sena ta’ l-iskrizzjoni;
(b) jekk hux jintalab it-tnaqqis jew it-thassir ta’ l-
iskrizzjoni;
(c) it-tismija tas-sentenza, jew ta’ l-att, meta hemm, li bis-
sahha taghhom jintalab dak it-tnaqqis jew it-thassir. 
X’ ghandu jkun 
fiha izjed f’kaz ta’ 
tnaqqis.
2066.  Meta jintalab it-tnaqqis ta’ l-iskrizzjoni, ghandu jinghad
fin-nota ghal liema somma, jew fuq liema beni, ghandha tibqa’
ssehh l-iskrizzjoni.
Minn min ghandha 
tkun iffirmata n-
nota tat-tnaqqis 
jew tat-thassir.
2067.  Jekk it-tnaqqis jew it-thassir jintalab bis-sahha ta’ att
pubbliku, in-nota ghandha tkun iffirmata min-nutar li jkun ircieva
l-att jew li jkun il-konservatur tieghu, jew li jkun awtorizzat biex
jaghti kopja tieghu; jekk dan it-tnaqqis jew thassir jintalab bis-
sahha ta’ sentenza, in-nota ghandha tkun iffirmata mir-registratur
tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
Spejjez tat-tnaqqis 
jew thassir.
2068.  (1) L-ispejjez tat-tnaqqis jew tat-thassir ta’ iskrizzjoni
jbatihom id-debitur.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        343
(2) Izda, meta t-thassir isir minhabba li ma kienx hemm raguni
legittima sabiex issir l-iskrizzjoni, l-ispejjez ibatihom dak li jkun
talab li ssir dik l-iskrizzjoni.
(3) Fil-kaz imsemmi fl-artikolu 2027, hu mholli fid-dehen tal-
qorti li tiddecidi, skond ic-cirkostanzi, jekk l-ispejjez ghandux
ibatihom il-kreditur jew id-debitur.
Sub-titolu VI
FUQ L-EFFETT TAL-PRIVILEGGI U TA’ L-IPOTEKI KONTRA T-TERZI 
PUSSESSURI
Jeddijiet tal-
kredituri kontra t-
terzi pussessuri.
2069.  Il-kredituri li ghandhom privilegg jew ipoteka inskritti,
izommu fuq l-immobbli suggett ghall-privilegg jew ghall-ipoteka l-
jedd taghhom li jigu gradwati u mhallsin skond l-ordni tal-krediti
jew ta’ l-iskrizzjoni taghhom, ikunu ghand min ikunu ghaddew
dawn il-beni.
Obbligi tat-terz 
pussessur.
2070. Jekk it-terz pussessur ma jkunx ghamel dak li hu mehtieg
mil-ligi sabiex jehles il-proprjeta  tieghu, huwa jibqa’ obbligat
bhala pussessur, bis-sahha ta’ l-iskrizzjoni maghmula skond il-ligi,
ghad-djun kollha ipotekarji, u jgawdi l-beneficcju taz-zmien u ta’
kull tigdid ta’ zmien moghti lid-debitur originarju.
Obbligi ohra tat-
terz pussessur.
2071. It-terz pussessur hu obbligat, fil-kaz hawn fuq imsemmi, li
jitlaq, minghajr ebda riserva, l-immobbli suggett ghall-ipoteka,
kemm-il darba ma jaghzilx li jhallas id-djun ipotekarji kollha, kull
meta jaghlaq kull wiehed minnhom, tkun kemm tkun is-somma
taghhom.
Il-kredituri jistghu 
jitolbu l-bejgh ta’ 
immobbli mghobbi 
b’ipoteka.
2072.  (1) Jekk it-terz pussessur ma jitlaqx l-immobbli jew ma
jhallasx id-dejn li ga ghalaq, il-kreditur ipotekarju jista’ jitlob bil-
qorti l-bejgh ta’ l-immobbli suggett ghal ipoteka, wara li jkun
sejjah bi protest lid-debitur biex ihallas id-dejn, u lit-terz pussessur
biex ihallas id-dejn jew jitlaq il-fond.
(2) Din it-talba ma tistax issir qabel ma jghaddu tletin gurnata
min-notifika tal-protest lid-debitur u lit-terz pussessur.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jaghti l-eccezzjoni 
ta’ l-eskussjoni.
2073. It-terz pussessur li ma jkunx obbligat personalment ghad-
dejn jista’, billi jaghti l-eccezzjoni ta’ l-eskussjoni, jaghmel
oppozizzjoni ghall-bejgh tal-fond li tieghu jkollu l-pussess, jekk,
f’idejn id-debitur jew il-garanti tieghu jew ta’ ohrajn li jkunu
obbligati ghad-dejn personalment, ghalkemm mhux in solidum,
ikun ghad hemm beni ohra suggetti ghal dak id-dejn.
Meta ma tistax 
tinghata l-
eccezzjoni ta’ l-
eskussjoni.
2074.  L-eccezzjoni tal-beneficcju ta’ l-eskussjoni ma tistax
tinghata kontra l-kreditur li jkollu privilegg jew ipoteka specjali
fuq l-immobbli.
It-terz pussessur 
jista’ jaghzel f’xi 
kazijiet.
2075.  Jekk il-valur effettiv tal-benefikati maghmulin fil-fond
mit-terz pussessur ikun jaqbez il-valur effettiv tal-fond minghajr
dawk il-benefikati, it-terz pussessur jista’ jaghzel jew li jhallas il-
valur effettiv tal-fond minghajr il-benefikati jew li jitlaq il-fond.
  344      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jitlaq il-fond.
2076. It-tluq tal-fond ghall-hlas ta’ l-obbligazzjoni li ghaliha l-
fond ikun suggett, jista’ jsir minn kull terz pussessur li ma jkunx
obbligat personalment ghad-dejn kollu jew ghal bicca minnu, u li
jkun kapaci jittrasferixxi jew ikun gie awtorizzat ghaldaqshekk.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jiehu lura l-fond.
2077.  It-tluq tal-fond, sakemm ma jsirx il-bejgh tieghu, ma
jtellifx lit-terz pussessur il-jedd li jiehu l-fond lura billi jhallas id-
dejn kollu u l-ispejjez lanqas jekk il-fond ikun gie mitluq
b’esekuzzjoni ta’ sentenza.
Kif jintelaq l-fond. 2078. It-tluq tal-fond isir b’att ipprezentat fil-qorti kompetenti.
Responsabbilta  
ghat-tgharriq.
2079.  (1) It-tgharriq li jsir minhabba htija gravi tat-terz
pussessur bi hsara tal-kredituri ipotekarji, jaghti jedd ghall-azzjoni
kontra tieghu ghall-hlas tad-danni.
(2) Hu m’ghandux jedd jitlob ir-radd ta’ l-ispejjez u tal-
benefikati maghmulin minnu, hlief skond id-disposizzjoni ta’ l-
artikolu 2010(b).
(3) Hu m’ghandux jedd izomm f’idejh il-fond minhabba l-
benefikati.
Frottijiet li jmissu 
lit-terz pussessur.
2080.  It-terz pussessur ma jkollux jaghti l-frottijiet ta’ l-
immobbli hlief minn dak in-nhar li jkun gie msejjah biex jitlaq il-
fond jew ihallas id-dejn; u jekk minn dak in-nhar tkun ghaddiet
sena qabel ma giet maghmula t-talba gudizzjarja, il-frottijiet
ikollhom jinghataw minn dak in-nhar ta’ din it-talba.
Jedd ta’ servitù,  
ecc., tat-terz 
pussessur.
2081.  (1) Is-servitujiet u l-jeddijiet reali li t-terz pussessur kellu
fuq l-immobbli qabel ma ha pussess tieghu, jergghu jibdew isehhu
wara li hu jitlaq l-immobbli jew wara l-liberazzjoni li ssir kontra
tieghu.
(2) Izda jekk dawn il-jeddijiet kienu jeddijiet ta’ privilegg jew
ta’ ipoteka, dawn ma jihdux grad hlief jekk ikunu gew inskritti. 
Jeddijiet tal-
kredituri tat-terz 
pussessur.
2082.  Il-kredituri partikolari tat-terz pussessur jezercitaw il-
jeddijiet taghhom ta’ ipoteka fuq l-immobbli mitluq jew mibjugh,
skond il-grad li ghandha l-iskrizzjoni ta’ kull wiehed, wara l-
kredituri li l-krediti taghhom ikunu gew inskritti kontra s-sidien ta’
qabel fiz-zmien ta’ qabel it-trasferiment maghmul minn dawn ta’ l-
ahhar, jew fiz-zminijiet imsemmijin fl-artikoli 2031 u 2033.
Jeddijiet tat-terz 
pussessur kontra d-
debitur u kontra 
terzi pussessuri 
ohra.
2083.  (1) It-terz pussessur li jkun hallas id-dejn jew telaq il-
fond jew li gie spussessat mill-fond, ghandu jedd idur kontra d-
debitur principali ghall-evizzjoni li jkun bata.
(2) Hu ghandu wkoll azzjoni kontra t-terzi pussessuri ta’
immobbli ohra suggetti ghall-istess dejn, jekk dawn it-terzi
pussessuri l-ohra jkunu akkwistaw l-immobbli taghhom wara z-
zmien li fih l-attur ikun akkwista l-immobbli tieghu.
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
Sub-titolu VII
FUQ KIF JIS ICCA L- RI IL  U L-IPOTEKI
Kif jispiccaw il-
privileggi u l-
ipoteki.
2084. Il-privileggi u l-ipoteki jispiccaw -
(a) meta tispicca l-obbligazzjoni principali;
(b) bir-rinunzja tal-kreditur ghall-privilegg jew ghall-
ipoteka;
Kap. 12.
(c) billi jsiru l-proceduri mehtigin taht it-Titolu II tat-
Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodici ta’
Organizzazzjoni u Procedura Civili;
(d) bil-preskrizzjoni.
Meta l-
preskrizzjoni tigi 
akkwistata favur 
id-debitur.
2085. Il-preskrizzjoni tigi akkwistata favur id-debitur, ghal beni
li jkunu fil-pussess tieghu, bl-eghluq taz-zmien li hemm stabbilit
ghall-preskrizzjoni tal-kreditu li ghandu privilegg jew ipoteka. 
Meta l-
preskrizzjoni tigi 
akkwistata favur it-
terz pussessur.
2086.  Ghall-beni fil-pussess ta’ terza persuna, il-preskrizzjoni
tigi akkwistata favur din it-terza persuna bl-eghluq ta’ ghaxar snin
minn dak in-nhar li tkun akkwistat dawk il-beni, ukoll jekk il-
kreditur ma kienx jaf li dawn il-beni ghaddew fil-pussess ta’ terza
persuna.
L-iskrizzjoni ma 
tiksirx il-
preskrizzjoni.
2087. L-iskrizzjonijiet li jsiru fuq talba tal-kreditur ma jiksrux il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur.
Sub-titolu VIII
FUQ L-ORDNI BEJN IL PRIVILEGGI U L-IPOTEKI
Regola generali ta’ 
kredituri li 
jkollhom diversi 
2088. 
skond ix-xorta partikolari ta’ kull privilegg.
Preferenza 
privileggi generali.
2089. Il-krediti li ghandhom privilegg generali skond l-artikolu
2003( ), (b  u ( ) jithallsu qabel dawk li ghandhom privilegg
xort’ohra, minn barra biss il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan f’idejh,
a).
moghtija lil xi 
privileggi generali 
Emendat: 
XI.1977.2.
  Il-krediti li ghandhom privilegg generali taht l-artikolu
d) u ( ) jithallsu qabel dawk li ghandhom privilegg xort’ohra,
minn barra l-krediti msemmijin fil-paragrafi (a b) u ( ) ta’ l-
artikolu hawn fuq imsemmi, il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan
artikolu 2009(b
Regola ta’ 
preferenza 
minn dawk 
imsemmijin l-
2090.
2091. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar zewg
privileggati, li ma jkunux fi grad wiehed, l-ordni li fih il-privileggi
huma mqeghdin fl-artikoli 2003, 2009 u 2010, jirregola l-
  346      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) Izda, il-privilegg tal-bejjiegh, imsemmi fl-artikolu 2009(d),
ma jsehhx bi hsara tal-privilegg tal-padrun dirett jew ta’ sid il-kera,
imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ dak l-artikolu; il-jedd tal-bejjiegh
imsemmi fl-artikolu 1439 ma jsehhx bi hsara tal-krediti msemmijin
fl-artikolu 2009(a), (b) u (c); u l-kreditu msemmi fl-artikolu
2010(b), meta hu ghal tiswijiet mehtiega biex il-fond jinzamm fi
stat tajjeb, ghandu preferenza fuq il-kreditu tal-padrun dirett.
Il-krediti ipotekarji 
jithallsu skond l-
ordni ta’ l-
iskrizzjoni.
2092. Il-krediti ipotekarji jithallsu skond l-ordni ta’ l-iskrizzjoni,
bla hsara ta’ dak li jinghad fl-artikolu 2033(2).
Il-hin ta’ l-
iskrizzjoni ma 
johloqx preferenza 
bejn ipoteki 
inskritti f’gurnata 
wahda.
2093.  L-ipoteki inskritti fl-istess gurnata jaghtu lill-kredituri
jedd ghal grad indaqs, minghajr l-ebda differenza bejn l-
iskrizzjonijiet maghmulin f’hin u dawk maghmulin f’hin iehor ta’ l-
istess gurnata.
ll-krediti 
privileggati fi grad 
wiehed jithallsu 
pro rata.
2094.  Il-krediti privileggati jew ipotekarji li huma fi grad
wiehed, jithallsu pro rata.
L-ispejjez 
accessorji ghall-
kreditu jitqieghdu 
fi grad wiehed mal-
kreditu.
2095. Fl-istess grad li fih ikun imqieghed kreditu, jitqieghdu l-
imghaxijiet ta’ dak il-kreditu, l-ispejjez ta’ l-iskrizzjoni u l-ispejjez
maghmulin, meta hu mehtieg, biex il-kreditu jigi maghruf
b’sentenza kemm-il darba dawn l-ispejjez ta’ l-ahhar ma jkunux
privileggati xort’ohra.
Titolu XXIV
FUQ IL-BENEFICCJU TAL-FIRDA TAL-PATRIMONJI
X’ inhu l-
beneficcju tal-firda 
tal-patrimonji.
2096.  Il-beneficcju tal-firda tal-patrimonji huwa l-jedd li
ghandhom il-kredituri ta’ wiehed mejjet u l-legatarju tieghu, li
jitolbu illi l-hwejjeg mobbli u immobbli tal-wirt jigu mifruda mill-
beni partikolari tal-werriet, u jithallew ghall-hlas tal-krediti jew
legati taghhom, bi preferenza fuq kollha kemm huma l-kredituri
partikolari tal-werriet.
Effetti tal-
beneficcju.
2097. L-effett ta’ dan il-beneficcju favur dawk li ghandhom il-
jedd li jitolbuh, huwa biss li jehles lilhom mill-pregudizzju li
jistghu jbatu ghal dawk li huma l-beni tal-wirt, minhabba l-jeddijiet
tal-kredituri partikolari tal-werriet; u dan il-beneficcju jzomm favur
kull wiehed minnhom, f’konkors, dawk il-jeddijiet biss li jistghu
imissu lil kull wiehed minnhom skond ix-xorta u l-kondizzjonijiet
tal-kreditu jew jedd iehor tieghu fuq il-hwejjeg tal-wirt.
Zmien sabiex 
jintalab.
2098. Il-jedd ghall-ezercizzju ta’ dan il-beneficcju jispicca jekk
ma jitmexxiex fi zmien sena minn dak in-nhar tal-ftuh tas-
successjoni.
Trasferiment ta’ 
beni tal-wirt qabel 
ma jigi ezercitat il-
beneficcju,
2099. It-trasferiment tal-hwejjeg tal-wirt, mobbli jew immobbli,
maghmul mill-werriet, ukoll jekk matul iz-zmien fuq imsemmi,
qabel ma jigi ezercitat dan il-beneficcju, jibqa’ shih; izda, f’dan il-
kaz, il-beneficcju jista’ jitmexxa fuq il-prezz li jkun ghad ma
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
thallasx.
jew wara li jigi 
werriet jibqa’ shih, ukoll jekk isir wara li jigi ezercitat il-
trasferiment ta’ hwejjeg litigjuzi.
(2)
beneficcju, jibqghu suggetti ghall-jeddijiet tal-kredituri tal-mejjet u
ghal dawk tal-legatarji tieghu.
beneficcju.
2101. (1) Dan il-beneficcju jigi ezercitat b’talba gudizzjarja.
Izda, ghal dawk li huma immobbli, l-iskrizzjoni tal-
beneficcju sservi minflok din it-talba.
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni.
 (1)
patrimonji, hu mehtieg li tigi pprezentata lid-Direttur tar-Registru
Pubbliku, nota li jkun fiha -
a) (a ,  b)
(c , ( ), (e  u ( );
b)
patrimonju tad-debitur mejjet minn dak tal-werriet
tieghu.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 2043 sa l-2047 u 2049 sa l-
2052 ighoddu ghall-iskrizzjoni ta’ dan il-beneficcju.
iskrizzjoni.
2103. L-iskrizzjoni ta’ dan il-beneficcju maghmula fiz-zmien ta’
tliet xhur mill-jum tal-ftuh tas-successjoni tibda ssehh minn dak il-
Meta l-beneficcju 
ma jistax jigi 
2104.   Il-beneficcju tal-firda tal-patrimonji ma jistax jigi
ezercitat meta hemm novazzjoni billi jkun gie accettat il-werriet
(2) Dan il-beneficcju ma jiswiex hlief favur dawk li jkunu
(3) Jista’ jigi ezercitat ghall-firda tal-beni kollha minghajr
Il-kredituri tal-
werriet ma jistghux 
beneficcju.
2105. Il-kredituri tal-werriet ma jistghux jitolbu l-firda tal-
patrimonji kontra l-kredituri tal-wirt.
successjonijiet 
miftuha qabel il-11 
2106.Il-beneficcju tal-firda tal-patrimonji dwar successjonijiet
kienu jsehhu fiz-zmien tal-ftuh ta’ dawk is-successjonijiet. 
  348      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Titolu XXV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
X’ inhi l-
preskrizzjoni.
2107.  (1) Il-preskrizzjoni hija mod ta’ akkwist ta’ jedd
b’pussess kontinwu, mhux miksur, pacifiku, pubbliku, u mhux
ekwivoku, ghal zmien li tghid il-ligi.
(2) Il-preskrizzjoni hija wkoll mezz sabiex wiehed jehles minn
azzjoni meta l-kreditur ma jkunx ezercita l-jedd tieghu ghal zmien
li tghid il-ligi.
Rinunzja 2108.  (1) Ma tistax issir minn qabel rinunzja bil-quddiem ghall-
preskrizzjoni, lanqas ma jista’ jigi miftiehem ghall-preskrizzjoni
zmien itwal minn dak li hemm fil-ligi.
(2) Tista’ ssir rinunzja ghall-preskrizzjoni ga akkwistata.
tista’ tkun espressa 
jew tacita.
2109.  (1) Ir-rinunzja ghall-preskrizzjoni tista’ tkun espressa
jew tacita.
(2) Ir-rinunzja tacita tigi minn fatt li jissoponi l-abbandun tal-
jedd akkwistat.
Min ma jistax 
jirrinunzja ghall-
preskrizzjoni ga 
akkwistata.
2110.  Min ma jistax jittrasferixxi, ma jistax jirrinunzja ghall-
preskrizzjoni ga akkwistata.
Il-preskrizzjoni 
ghandha tigi 
eccepita mill-parti.
2111.  Il-qorti ma tistax ex officio taghti effett ghall-
preskrizzjoni, jekk din ma tigix eccepita mill-parti interessata.
Meta tista’ tigi 
eccepita.
2112.  L-eccezzjoni tal-preskrizzjoni tista’ tinghata f’kull waqt
tal-kawza, imqar fl-appell.
Min jista’ jaghtiha. 2113.Il-kredituri u persuni ohra li jkollhom interess li jinqdew
bil-preskrizzjoni, jistghu jaghtu l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni,
ukoll jekk id-debitur jew il-pussessur ikun irrinunzja ghaliha.
Hwejjeg li 
ghalihom m’ 
hemmx 
preskrizzjoni.
2114.  Ma hemmx preskrizzjoni dwar hwejjeg li huma extra
commercium.
Hwejjeg li 
ghalihom hemm 
preskrizzjoni. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2115.  (1) Il-preskrizzjoni tolqot il-jeddijiet u l-azzjonijiet li
jmissu lil kull persuna, istitut, jew korp morali, bla distinzjoni, kif
ukoll il-beni suggetti ghal fedekommess.
(2) Izda, l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ma tistax tinghata
kontra jeddijiet u azzjonijiet li jmissu lill-Gvern ta’ Malta, hlief fil-
kazijiet imsemmijin fl-artikoli 2149, 2153, 2154, 2155 u 2156.
Meta jghoddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu.
2116. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jghoddu f’kull kaz li
ghalih ma jkunx ipprovdut xort’ohra f’partijiet ohra ta’ dan il-
Kodici jew f’ligijiet ohra.
Preskrizzjonijiet li 
bdew qabel il-11 
ta’ Frar, 1870.
2117.  (1) Il-preskrizzjonijiet li bdew qabel il-11 ta’ Frar, 1870
huma regolati skond il-ligi li kienet issehh f’dak iz-zmien.
(2) B’dan kollu, il-preskrizzjoni li tkun bdiet qabel il-jum fuq
  g 349
imsemmi, u li biex taghlaq, skond il-ligi li kienet issehh f’dak iz-
imsemmi f’dan il-Kodici, taghlaq meta jghaddi z-zmien imsemmi
f’dan l-Kodici, li ghandu jibda jghodd minn dak il-jum.
Ebda zmien li ghadda qabel il-jum hawn fuq imsemmi ma
ghandu jigi maghdud ghall-preskrizzjoni ta’ hwejjeg jew
kinux suggetti ghal preskrizzjoni, u li saru hekk suggetti bis-sahha
ta’ dan il-Kodici.
procedimenti ta’ 
arbitragg.
II.1996.78.
Kap. 387.
 Ghal dak li ghandu x’jaqsam mal-preskrizzjoni, ir-
riferenza ta’ kull haga ghal arbitragg skond id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar l-Arbitragg, ghandu jkollha l-istess effett ta’ azzjoni
gudizzjarja quddiem qorti kompetenti.
F Q IL-KA I L IMPEDIXXU L- RE KR ZZ ON
haddiehor ma 
jistghux 
taghhom infishom.
2118. Dawk li jzommu l-haga f’isem haddiehor jew il-werrieta
taghhom, ma jistghux jippreskrivu favur taghhom infishom: bhal
dawk li ma jzommux il-haga bhala taghhom infishom.
izda jistghu 
it-titolu taghhom 
jitbiddel.
  Izda, il-persuni msemmijin fl-ahhar artikolu qabel dan
raguni li tkun gejja minn terza persuna, jew bis-sahha ta’ l-
oppozizzjoni li huma jaghmlu ghall-jedd tas-sid.
jakkwistaw 
minghand il-kerrej, 
jippreskrivu.
2120. Kull persuna li lilha l-kerrej, id-depozitarju jew semplici
detentur iehor jittrasferixxi l-haga b’titolu li jista’ jittrasferixxi l-
a , tista’ tippreskrivi.
jippreskrivi kontra 
t-titolu tieghu 
2121.   Hadd ma jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieghu
nnifsu fis-sens li hadd ma jista’ jbiddel ghalih innifsu r-raguni li
(2) Izda, wiehed jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieghu nnifsu,
obbligazzjoni.
Sub-titolu II
UQ I KAWZ I JISS SP ND PRESKRIZZJONI
II-preskrizzjoni 
timxi generalment 
2122. 
(a l-assenti;
( ) il-wirt battal ghalkemm ma jkunx gie mahtur kuratur
  350      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(c) il-werriet matul iz-zmien biex jaghmel l-inventarju u
biex jiddeciedi jekk jaccettax il-wirt; u
(d) in generali, kontra kull persuna ohra li ma tidholx fl-
eccezzjonijiet imsemmijin fl-artikoli li gejjin.
Eccezzjonijiet. 
Emendat: 
XLVI. 1973.107;
XXI.1993.2.
2123. Il-preskrizzjoni ma timxix -
(a) bejn ir-ragel u l-mara;
(b) bejn il-genitur u t-tifel li hu taht is-setgha tal-genituri;
(c) bejn il-persuna taht tutela jew kurazija u t-tutur jew
kuratur taghha, sa tispicca t-tutela jew il-kurazija, u sa
jinghataw ghal kollox u jigu approvati l-kontijiet;
(d) bejn il-werriet u l-wirt accettat bil-beneficcju ta’ l-
inventarju.
Minuri interdetti, 
ecc.
2124.  (1) Hlief fil-kazijiet imsemmijin mil-ligi, il-preskrizzjoni
ma timxix kontra l-minuri u l-interdetti.
(2) Ma timxix lanqas, matul iz-zwieg, kontra l-mara mizzewga,
fil-kazijiet li fihom l-azzjoni li tmiss lill-mara, jekk tigi ezercitata,
taghti jedd lill-konvenut li jdur kontra zewgha.
Kazijiet ohra li 
ghalihom il-
preskrizzjoni ma 
timxix.
2125. Il-preskrizzjoni hija wkoll sospiza - 
(a) kwantu ghall-jeddijiet kondizzjonali, sakemm il-
kondizzjoni ma ssehhx;
(b) kwantu ghall-azzjonijiet ta’ garanzija, sakemm ma
jkunx hemm l-evizzjoni;
(c) kwantu ghal kull azzjoni ohra li l-ezercizzju taghha hu
sospiz bi zmien, sakemm jaghlaq dan iz-zmien. 
II-preskrizzjoni 
tissokta wara li 
tispicca r-raguni 
tas-sospensjoni 
taghha.
2126. Il-preskrizzjoni mibdija u sospiza, tissokta timxi minnufih
li tispicca r-raguni tas-sospensjoni taghha.
Sub-titolu III
FUQ IL-KAWZI LI JIKSRU L-PRESKRIZZJONI
Ksur tal-
preskrizzjoni bl-
evizzjoni tal-
pussessur,
2127. Il-preskrizzjoni tinkiser meta l-pussessur jigi mnehhi, ghal
izjed minn sena, mit-tgawdija tal-haga, sew jekk mis-sid sew jekk
minn haddiehor.
b’att gudizzjarju. 2128.  Il-preskrizzjoni tinkiser ukoll b’kull att gudizzjarju
pprezentat fl-isem tas-sid jew tal-kreditur, innotifikat lill-parti li
kontra taghha wiehed irid li ma jhallix timxi l-preskrizzjoni, u li
minnu jkun jidher bic-car illi s-sid jew il-kreditur bi hsiebhom
izommu l-jedd taghhom.
Il-preskrizzjoni 
tinkiser ghalkemm 
l-att ma jkunx sar 
kif imiss, ecc.
2129. Il-preskrizzjoni tinkiser allavolja t-talba, il-protest, jew att
gudizzjarju iehor ikunu nulli minhabba difett ta’ forma, jew
minhabba li jkunu gew ipprezentati quddiem qorti li mhix il-qorti
kompetenti.
KODICI CIVILI   KAP. 16.        351
ghandu jigi 
pprezentat.
 (1)
ma ssirx qabel ma jaghlaq xahar li ghandu jibda jghodd mill-ahhar
jum taz-zmien li hemm ghall-preskrizzjoni.
(2) Izda, jekk dak li ghandu jigi nnotifikat ikun nieqes minn
Gvern, fi zmien xahar li ghandu jibda jghodd mill-ahhar jum taz-
zmien hawn imsemmi, fuq talba tal-parti li tkun ipprezentat l-att,
(3) L-avviz hawn fuq imsemmi ghandu jkun fih fil-qosor l-att li
tal-qorti li quddiemha l-att ikun gie pprezentat.
Ksur tal-
b’talba gudizzjarja.
Kap. 12.
 Il-preskrizzjoni tinkiser b’talba gudizzjarja, ukoll jekk din
nieqes minn Malta jew ghal xi raguni tajba ohra, basta li l-attur
jissokta l-kawza kontra kuratur mahtur mill-qorti, bil-mod li
sentenza fuq dik it-talba.
1I-ksur tal-
jiswiex f’kaz ta’ 
rinunzja ghat-talba, 
2132.   Il-ksur tal-preskrizzjoni maghmul b’talba gudizzjarja,
jitqies bhallikieku ma sarx, jekk l-attur jirrinunzja ghat-talba, jew
(2) Ghal dik li hija r-rinunzja jew ic-cahda ta’ talba
kazijiet li l-attur jista’, skond il-ligi, jerga’ jgib ’ il quddiem it-
talba, basta li din it-talba terga’ tingieb ’ il quddiem fl-istess qorti
cahda, u l-konvenut jigi nnotifikat bil-mod u fiz-zmien imsemmijin
fiz-zewg artikoli ta’ qabel dan, skond ma jkun il-kaz.
preskrizzjoni 
b’taghrif tal-jedd,
  Il-preskrizzjoni tinkiser jekk id-debitur jew il-pussessur
bdiet miexja.
bi hlas akkont tad-
maghmul mid-debitur innifsu jew minn wiehed li jkun jidher
ghalih.
preskrizzjoni dwar 
il-garanti.
  It-taghrif tad-dejn mid-debitur principali, jew kull att
jiswa wkoll bhala ksur tal-preskrizzjoni kontra l-garanti, bla hsara,
meta l-garanti jkun intrabat   mad-debitur principali, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1100 u 1101.
preskrizzjoni li ga 
ghalaq ma 
2136.   Meta l-preskrizzjoni tigi miksura, iz-zmien li jkun
ghadda qabel ma jghoddx ghalbiex wiehed jippreskrivi.
Izda, il-preskrizzjoni tista’ tibda miexja mill-gdid.
  352      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(2) F’kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli,
il-preskrizzjoni dwar il-hwejjeg u l-azzjonijiet imsemmijin fis-
subartikolu (1) taghlaq biss bl-eghluq ta’ erbghin sena, izda ebda
oppozizzjoni ghal din il-preskrizzjoni ma tista’ ssir minhabba n-
nuqqas ta’ titolu jew ta’ bona fidi.
Jeddijiet li ma 
jistghux jigu 
ezercitati hlief 
rarament.
2145.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu qabel dan
ighoddu ukoll fil-kaz ta’ jedd, ukoll jekk ekklezjastiku, illi ma
jistax jigi ezercitat hlief rarament.
(2) Izda, f’dan il-kaz, dak li jeccepixxi l-preskrizzjoni ghandu,
barra mill-eghluq ta’ erbghin sena, jipprova wkoll li, matul dan iz-
zmien, giet l-okkazjoni, ghall-anqas ghal tliet darbiet, li wiehed
seta’ jezercita dak il-jedd, u li kull darba huwa ezercitah, jew,
skond il-kaz, li l-parti li lilha dak il-jedd kien imiss naqset kull
darba li tezercitah.
Obbligazzjoni tad-
debitur ta’ renta.
2146.  (1) Wara hamsa u ghoxrin sena mid-data ta’ l-ahhar
kitba, id-debitur ta’ renta jew ta’ hlas iehor ta’ kull sena li
ghandhom jissoktaw ghal izjed minn tletin sena jista’ jigi mgieghel
jaghti lill-kreditur jew lill-persuna li tigi ’ l quddiem bil-jeddijiet
tal-kreditur, kitba gdida, li fiha jigi maghruf id-dejn jew jigu
ddikjarati l-hlasijiet li jkunu saru.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob li din il-kitba, bi spejjez tieghu, issir
b’att pubbliku.
§  II. FUQ XI PRESKRIZZJONI PARTIKOLARI
Azzjonijiet li 
jaqghu bi 
preskrizzjoni 
eghluq sena.
2147. L-azzjonijiet hawn taht imsemmija jaqghu bi preskrizzjoni
bl-eghluq ta’ sena:
(a) l-azzjonijiet tas-surmastrijiet jew ghalliema ta’ xjenzi
jew ta’ arti, ghal-lezzjonijiet li jaghtu bil-gurnata jew
bix-xahar;
(b) l-azzjonijiet tas-sidien ta’ lukanda, tverna jew allogg
ghall-allogg u ghall-ikel li jaghtu;
(c) l-azzjonijiet tas-sefturi jew persuni ohra mhallsin bix-
xahar, ta’ l-artigjani jew tal-haddiema bil-gurnata,
ghall-hlas tal-granet tal-pagi, tas-salarji, jew tal-
fornituri li jkollhom jiehdu;
(d) l-azzjonijiet tal-vetturali bl-art jew bil-bahar,
imsemmijin fl-artikoli 1628 sa l-1631, ghall-hlas tal-
kirjiet jew tal-pagi taghhom.
Azzjonijiet li 
jaqghu bi 
preskrizzjoni 
eghluq tmintax-il 
xahar.
2148. L-azzjonijiet hawn taht imsemmija jaqghu bi preskrizzjoni
bl-eghluq ta’ tmintax-il xahar:
(a) l-azzjonijiet tal-hajjata, skrapar, mastrudaxxi,
bennejja, bajjada, haddieda, argentieri, arluggara u ta’
persuni ohra li jahdmu sengha jew arti mekkanika,
ghall-prezz ta’ l-opri jew tax-xoghlijiet taghhom, jew
tal-materjal li jfornu;
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        353
(b) l-azzjonijiet ta’ kredituri ghall-prezz ta’ merkanzija,
oggetti jew hwejjeg ohra mobbli, mibjugha bl-imnut;
(c) l-azzjonijiet ta’ dawk li ghandhom djar ta’ edukazzjoni
jew ta’ taghlim, ta’ liema xorta jkunu, ghall-hlas tad-
dritt taghhom;
(d) l-azzjonijiet ta’ dawk imhallsin bis-sena, ghall-hlas
tas-salarju taghhom;
(e) l-azzjonijiet tas-sensala, ghad-dritt tas-senserija;
(f) l-azzjonijiet ta’ kull persuna, ghall-kera ta’ hwejjeg
mobbli.
Azzjonijiet li 
jaqghu bi 
preskrizzjoni 
eghluq sentejn. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2149. L-azzjonijiet hawn taht imsemmija jaqghu bi preskrizzjoni
bl-eghluq ta’ sentejn:
(a) l-azzjonijiet tal-bennejja ta’ bastimenti jew bcejjec
ohra tal-bahar, u tal-kuntratturi ta’ bini iehor jew ta’
xoghlijiet ohra ta’ injam, gebel, jew materjal iehor,
ghall-opri mahdumin minnhom jew ghall-materjali li
jfornu: 
(b) l-azzjonijiet tat-tobba, kirurgi, ostetrici u spizjara,
ghall-vizti jew operazzjonijiet li jaghmlu jew ghall-
medicini li jfornu;
(c) l-azzjonijiet ta’ l-avukati, prokuraturi legali, nutara,
arkitetti u inginieri civili, u persuni ohra li jezercitaw
professjonijiet jew arti liberali ohra, ghad-drittijiet
taghhom u ghall-ispejjez li jkunu ghamlu;
(d) l-azzjonijiet tal-prokuraturi ad litem jew ta’
prokuraturi ohra, jew mandatarji, ghall-hlas li
jmisshom, ghall-ispejjez, li jaghmlu, ghall-indennizz li
jkollhom jiehdu ghat-telf li jbatu, u ghar-radd tal-flus
li johorgu minn taghhom;
(e) l-azzjonijiet tal-Gvern ta’ Malta, ghall-hlas ta’
drittijiet gudizzjarji, dazji jew taxxi ohra.
Bidu tal-
preskrtzzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, ecc.
(3) Fil-kaz ta’ drittijiet ghal konsulti, u ta’ drittijiet jew spejjez
ghal ittri ufficjali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti ohra jew
xoghol iehor li ma jkollhomx x’ jaqsmu ma’ kawza li tkun miexja
jew li tigi mibdija fi zmien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xoghol iehor, iz-zmien mehtieg ghall-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Bidu ta’ 
preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, ecc.
2150. (1) il-preskrizzjoni ta’ l-azzjonijiet hawn fuq imsemmija
ta’ avukati, prokuraturi legali jew prokuraturi ad litem, tibda
miexja minn dak in-nhar tad-decizjoni finali jew tat-transazzjoni
tal-kawza jew minn dak in-nhar li jispicca l-inkarigu moghti
lilhom.
(2)  Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull att finali, ghalkemm
ma jkunx jaghmel sehem mill-proceduri tal-kawza, ikollu, izda
x’jaqsam maghha, jitqies bhala li jaghmel sehem minn dawk il-
proceduri.
  354      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
(3) Fil-kaz ta’ drittijiet ghal konsulti, u ta’ drittijiet jew spejjez
ghal ittri ufficjali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti ohra jew
xoghol iehor li ma jkollhomx x’jaqsmu ma’ kawza li tkun miexja
jew li tigi mibdija fi zmien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xoghol iehor, iz-zmien mehtieg ghall-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Fornituri. ecc., li 
jissoktaw.
2151.  (1) Fil-kazijiet imsemmijin fl-ahhar erba’ artikoli qabel
dan, ikun hemm lok ghall-preskrizzjoni, ghad li kien hemm
kontinwazzjoni ta’ fornituri, kunsinni bil-kreditu, xogholijiet,
servizzi, jew qadi iehor.
(2) Izda, f’kull kaz bhal dan, jekk il-kreditu ghal dawn il-
fornituri, kunsinni, xogholijiet, servizzi, jew qadi iehor jirrizulta
minn kont accettat mid-debitur jew minn dikjarazzjoni ohra tad-
debitur bil-miktub, l-azzjoni ma taqax bi preskrizzjoni hlief bl-
eghluq ta’ hames snin li jibdew mid-data ta’ dak il-kont jew ta’ dik
id-dikjarazzjoni.
Preskrizzjoni tal-
jedd kontra avukati 
u prokuraturi legali 
ghal karti 
kkunsinnati lilhom.
2152.  (1) L-avukati u l-prokuraturi legali huma mehlusa minn
kull obbligu li jaghtu kont ta’ karti dwar kawzi jew konsulti, sena
wara li l-kawzi jkunu gew maqtugha jew spiccaw xort’ohra, jew
wara li l-konsulti jkunu gew moghtija.
(2) Hekk ukoll huma mehlusa mill-obbligu li jaghtu kont tal-
karti kkunsinnati lilhom biex jibdew kawzi, bl-eghluq ta’ sentejn
mill-kunsinna, kemm-il darba f’dan iz-zmien il-kawzi ma jkunux
inbdew.
 (3) Izda, huma jistghu jigu msejha biex jistqarru b’gurament
jekk dawk il-karti humiex ghandhom jew jekk jafux fejn dawk il-
karti jinsabu.
Azzjoni ghall-hlas 
tal-hsarat mhux 
ikkagunati b’reat.
2153.  L-azzjoni ghall-hlas tal-hsarat mhux ikkagunati b’reat
taqa’ bi preskrizzjoni bl-eghluq ta’ sentejn.
Azzjoni ghall-hlas 
tal-hsarat 
ikkagunati b’reat. 
Emendat: 
I.1870.8.
Kap. 9.
2154.  (1) Dwar il-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni civili ghall-hlas
tal-hsarat ikkagunati b’reat, ghandhom jitharsu r-regoli li hemm fil-
Kodici Kriminali, ghall-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni kriminali.
(2) Izda, kull min jisraq haga, jew isir pussessur taghha bil-
mezz ta’ reat ta’ frodi, jew xjentement jircievi jew jixtri dik il-
haga, meta jaf li kienet misruqa jew akkwistata bi frodi, ma jista’
jippreskriviha qatt, ighaddi kemm ighaddi zmien.
Azzjoni biex 
tittiehed lura l-haga 
mitlufa jew 
misruqa.
2155.  (1) L-azzjoni biex wiehed jiehu lura minghand terza
persuna l-haga mobbli mitlufa jew misruqa, meta hemm jedd ghal
din l-azzjoni taht l-artikolu 559, taqa’ bi preskrizzjoni bl-eghluq ta’
sentejn, jekk it-terz ikun ircieva l-haga b’bona fidi.
(2) Jekk ikun irceviha b’mala fidi, ighoddu d-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (2) ta’ l-ahhar artikolu qabel dan.
Azzjonijiet li 
jaqghu bi 
preskrizzjoni 
eghluq hames snin. 
Emendat: 
XXVII.1976.12.
2156. L-azzjonijiet hawn taht imsemmija jaqghu bi preskrizzjoni
bl-eghluq ta’ hames snin:
(a) l-azzjonijiet ghal annati ta’ cnus, ta’ renti perpetwi jew
ta’ vitalizji, ta’ mghaxijiet ta’ cnus bollali li tnisslu
KODICI CIVILI g KAP. 16.       
qabel l-14 ta’ Awissu, 1862 u ghall-hlas tal-lawdemji
dovuti fl-obbligazzjoni ta’ bejgh jew trasferiment
(b l-azzjonijiet ghall-hlas ta’ pensjoni ghall-
manteniment;
c)
(d l-azzjonijiet ghall-hlas ta’ mghaxijiet ta’ somom
mehuda b’self jew taht titolu iehor, u, in generali, ta’
aqsar minn sena;
( ) l-azzjonijiet ghar-radd ta’ flus moghtija b’self, jekk is-
(f l-azzjonijiet ghall-hlas ta’ kull kreditu iehor li gej
minn operazzjonijiet kummercjali jew minn hwejjeg
jew ligijiet ohra, taht preskrizzjoni aqsar, jew ma
jkunx jirrizulta minn att pubbliku.
kontijiet kontra 
tutur, kuratur,
2157. 
mandatarju, jew amministratur iehor, taqa’ bi preskrizzjoni bl-
eghluq ta’ hames snin minn dak in-nhar li l-amministrazzjoni
kuratur, mandatarju jew amministratur iehor.
Il-preskrizzjoni 
kontra dak li 
jhallas ghad-
2158. 
jistghu wkoll jigu eccepiti kontra dak li jkun hallas ghad-debitur,
minbarra minn meta l-hlas ikun sar fuq talba tad-debitur innifsu,
bhala garanti, jew bhala debitur in solidum
jew ghal ragunijiet ohra, obbligat ihallas.
Minuri u interdetti.
kuraturi.
Jista’ jinghata l-
debitur jew lill-
werrieta tieghu jew 
taghhom gej 
minghandu.
 (1)
2149, 2156 u 2157, m’ghandhomx effett jekk il-partijiet li
jeccepuhom, meta jinghata lilhom il-gurament, ma jistqarrux li
(2) Jekk il-gurament jigi moghti lill-werrieta tal-persuna li
taghhom gejjin minghand dik il-persuna, il-preskrizzjonijiet fuq
imsemmija ma jkollhomx effett jekk huma ma jistqarrux li ma jafux
  356      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Emendata: 
XIII.1932.3. 
Sostitwita: 
XXVIII.1948.2. 
Emendata: 
XXI. 1962.19; 
XXXI. 1965.23; 
VI.1972.5; 
XXX.1979.5; 
A.L. 161 ta’ l-
1989.
Sostitwita:
A.L. 212 ta’ l-
1997.
L-ISKEDA
Taqsima I
DRITTIJIET
Drittijiet li ghandhom jingabru taht l-artikolu 268
Lm c
1. Ghar-registrazzjoni ta’ att tat-twelid ............ 1.00
2. Ghar-registrazzjoni ta’ att taz-zwieg ............ 1.00
Nota: Ghall-hlas tad-drittijiet imsemmijin taht il-
paragrafi 1 u 2 il-genituri tat-tarbija, fil-kaz ta’
twelid, u l-gharajjes, fil-kaz ta’ zwieg, huma
marbutin in solidum.
3. Ghar-registrazzjoni kif mahsub fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 290, tal-legittimazzjoni
ta’ bniedem li l-att tat-twelid tieghu mhux registrat
fir-Registru Pubbliku ................................................  0.50
4. Ghal kull nota .............................................. 0.50
5. Ghal vizjoni ta’ kull registrazzjoni jew ta’
annotazzjoni li taghha tinghata d-data ....................... 0.50
6. (a) Ghal kull tfittxija ghal kitba mnizzla
dwar xi bniedem ghalih, b’vizjoni jew minghajrha .... 0.05
(b) Ghal kull certifikat li juri li ma tkun
saret ebda kitba f’Registrazzjonijiet ta’ Stat Civili
dwar xi bniedem ghalih, maghdud id-dritt ghat-
tfittxija ..................................................................... 2.00
7. (a) Ghal kull estratt minn att tat-twelid,
taz-zwieg, tal-mewt jew ta’ registrazzjoni fir-
Registru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli, I, K,
M, O fit-Taqsima I ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodici ...................................................................... 0.50
(b) Ghal kull estratt minn att tat-twelid,
taz-zwieg, tal-mewt jew ta’ registrazzjoni fir-
Registru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli J, L,
N, P fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodici ...................................................................... 0.50
(c) Ghal kull certifikat li jkollu kopja shiha
ta’ registrazzjoni tat-twelid, zwieg jew mewt b’dawk
in-noti li jista’ jkun hemm maghha ........................... 2.00
8. Ghal registrazzjoni fir-Registru tal-Persuni
Adottati..................................................................... 1.00
KODICI CIVILI   KAP. 16.        357
FORMULI
Emendata: 
1975;
XXX. 1995.5.
EDITT GHAL AHBARIJIET DWAR WIEHED ASSENTI
IR- EGIS RU TAS-SEKOND’ AWLA TAL-QORTI CIVILI
......................................19
Billi .................., b’rikors li pprezenta f.....................................,
talab il-hatra ta’ kuratur ghal ..........................., (jew, skond il-kaz,
il-ftuh ta’ testment sigriet, jew id-dikjarazzjoni li jista’ jinqara t-
testment pubbliku ta’ ......................., inkella, id-dhul tar-rikorrent
fil-pussess provvizorju tal-beni ta’......................) li kif jinghad ilu
ma jidher f’Malta minn ................................. bla ma ttiehdu
ahbarijiet tieghu.
Kull min ghandu ahbarijiet li l-imsemmi ..................................
ghadu haj, huwa mitlub li jaghtihom lir-Registratur tas-Sekond’
Awla tal-Qorti Civili, hawn taht iffirmat, sabiex din il-Qorti tkun
taf bihom, fi zmien xahar li jibda jghodd minn dak in-nhar li johrog
dan l-editt fil-Gazzetta tal-Gvern.
B’ordni tal-Qorti,
Registratur.
  358      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Emendata: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
FORMULA B
(ARTIKOLU 254)
AVVIZ
MIR-REGISTRU TAL-PRIM’AWLA TAL-QORTI CIVILI
                             ........................19
Billi ................................ pprezenta citazzjoni, li fiha jitlob il-
korrezzjoni tar-registrazzjoni (jew it-thassir tar-registrazzjoni
inkella r-registrazzjoni) tat-twelid tieghu, jew taz-zwieg tieghu, jew
tal-mewt ta’ ........................... .
Kull min jidhirlu li ghandu interess, u jrid jopponi dik it-talba,
b’dan l-avviz hu msejjah sabiex ifisser il-fehma tieghu, b’nota li
ghandha tigi pprezentata, fir-Registru fuq imsemmi, fi zmien
hmistax-il gurnata mill-hrug ta’ dan l-avviz fil-Gazzetta tal-Gvern.
Dawk illi, fiz-zmien fuq imsemmi, ikunu ipprezentaw dik in-nota
ghandhom jigu innotifikati b’kopja tac-citazzjoni hawn fuq
imsemmija, bil-gurnata li tigi moghtija ghas-smigh tal-kawza.
B’ordni tal-Qorti,
Registratur.
  KAP. 16.       
Mizjuda: 
Emendata: 
FORMULA BB
REGISTRU TAL-QORTI TAR-REVIZJONI TA’ ATTI NUTARILI
Billi AB ta avviz tat-twelid tieghu/ta’ CD, tarbija li ommha u n-
fejn qed jghid li hu/l-imsemmi CD twieled fid-data ta’
bint ......................... imwielda .......................... fi ....................... .
jigi b’dan imsejjah, bil-mezz ta’ nota ipprezentata fir-Registru fuq
dan l-avviz.
notifikat bil-jum mahtur ghas-smigh mill-Vizitatur hawn taht
taghrif fuq il-kwistjoni.
E.F.
  360      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        361
  362      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        363
FORMULA F
(ARTIKOLU 296)
CERTIFIKAT TA’ MEWT
.............................19
Lil ..................... ufficjal inkarigat biex jaghmel 1-atti tal-mewt,
il-Belt.
B’dan ic-certifikat (hawn ghandu jghid jekk jafx huwa nnifsu jew
b'taghrif minn haddiehor, u, f'dan l-ahhar kaz, minn min) li
................................. li jien bhala tabib kont nikkura fl-ahhar
marda tieghu, miet b’........................, il-jum ......................... id-
dar tieghu Nru ................... f’....................... u li 1-mewt grat fil-
hin tal- ........................ 
(Firma)
Tabib.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        365
  366      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Sub-titolu IV
FUQ IZ-ZMIEN MEHTIEG GHALL-PRESKRIZZJONI
Bidu tal-
preskrizzjoni.
2137. Bla hsara ta’ disposizzjonijiet ohra tal-ligi, il-preskrizzjoni
ta’ azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista’ tigi
ezercitata; minghajr ma jittiehed qies ta’ l-istat jew tal-kondizzjoni
tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss.
Kif jitqies iz-zmien 
tal-preskrizzjoni.
2138.  (1) Il-preskrizzjoni titqies bi granet shah, u mhux bis-
sighat.
(2) Il-granet huma kontinwi: ix-xhur jitqiesu skond il-
kalendarju.
Meta taghlaq il-
preskrizzjoni. 
Emendat: 
Xl.1977.2.
2139.  (1) Il-preskrizzjoni taghlaq minnufih li jghaddi l-ahhar
jum taz-zmien mehtieg ghall-preskrizzjoni.
(2) Izda, jekk l-ahhar jum ikun is-Sibt jew btala pubblika, il-
preskrizzjoni taghlaq malli jghaddi l-ewwel jum ta’ wara, li ma
jkunx Sibt jew btala pubblika.
§  I. FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ GHAXAR SNIN, TLETIN U 
ERBGHIN SENA
Preskrizzjoni ta’ 
ghaxar snin.
2140.  (1) Kull min b’bona fidi u b’titolu tajjeb biex
jittrasferixxi l-proprjeta,  jipposjedi haga immobbli ghal zmien ta’
ghaxar snin, jakkwista l-proprjeta  taghha.
(2) Jekk it-titolu jkun gej minn att li, skond il-ligi, ghandu jkun
inskritt fir-Registru Pubbliku, iz-zmien mehtieg ghall-preskrizzjoni
ma jibdiex miexi hlief mill-jum ta’ l-iskrizzjoni ta’ dak l-att.
Bona fidi. 2141. Mhux bizzejjed li jkun hemm il-bona fidi fiz-zmien ta’ l-
akkwist, izda jehtieg li dina tissokta ghaz-zmien kollu mehtieg
ghall-preskrizzjoni.
Mala fidi tal-
pussessur ta’ qabel 
mhix ta’ hsara ghal 
ta’ warajh.
2142.  (1) Il-mala fidi tal-pussessur ta’ qabel mhix ta’ hsara
ghas-successur tieghu, sew jekk dan ikun b’titolu universali kemm
jekk ikun b’titolu partikolari.
(2) Izda, f’dan il-kaz, is-successur ma jistax ghall-finijiet tal-
preskrizzjoni ighaqqad il-pussess tieghu ma’ dak tal-pussessur ta’
qablu.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjonijiet reali, 
personali u misti.
2143. L-azzjonijiet kollha, reali, personali, jew misti jaqghu bil-
preskrizzjoni eghluq tletin sena, u ebda oppozizzjoni ghall-
preskrizzjoni ma tista’ ssir minhabba n-nuqqas ta’ titolu jew ta’
bona fidi.
Preskrizzjoni ta’ 
erbghin sena.
2144.  (1) Iz-zmien mehtieg ghall-preskrizzjoni msemmi fl-
artikoli 2140 u 2143 ma jghoddx ghall-preskrizzjoni fil-kaz ta’
immobbli suggett ghal fedekommess, jew ta’ immobbli jew
azzjonijiet li jkunu ta’ jew li jmissu lil knejjes jew xi istituzzjoni
pija.
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        367
  368      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Mizjuda: 
XXXI.1969.23.
Sostitwita: 
XXI.1993.85.
FORMULAJ
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn taht iffirmat, b’dan niccertifika illi dan li gej huwa
ESTRATT veru mir-Registrazzjoni Nru......................... tas-Sena
...................... fir-Registri ta’ 1-Istat Civili dwar Atti tat-Twelid u
r-Registru ta’ Persuni Adottati mizmuma fl-Ufficcju tar-Registru
Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/ir-Rabat, Ghawdex, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodici Civili (Kap. 16).
Post tat-twelid:
Data tat-twelid:
Isem u Kunjom:
Sess:
UFFICCJU TAR-REGISTRU PUBBLIKU -
MALTA/GHAWDEX
DIRETTUR
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        369
  370      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        371
Mizjuda: 
XXXI.1965.23.
Emendata: 
XXI.1993.85.
FORMULAL
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn taht iffirmat, b’dan niccertifika li dan ta’ hawn taht
huwa estratt veru mill-Att taz-Zwieg Nru....................... registrat
fl-Ufficcju tar-Registru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
Ghawdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici Civili (Kap. 16).
Isem u kunjom ir-ragel:
Isem u kunjom xbubit il-mara:
Post taz-zwieg:
Data taz-zwieg:
Il-mara ghazlet li zzomm kunjom xbubitha maz-zwieg (hassar
fejn ma japplikax)
UFFICCJU TAR-REGISTRU PUBBLIKU - 
MALTA/GHAWDEX
DIRETTUR
  372      KAP. 16. h          KODICI CIVILI
Mizjuda:
XXXI.1965.23.
FORMULA M
(ARTIKOLU 251)
Imhassra bl-artikolu 85 ta' l-Att XXI ta' 1-1993.
g KAP. 16.       
Mizjuda:
XXXI.1965.23.
(ARTIKOLU 251
Imhassra bl-artikolu 85 ta' 1-Att XXI ta' 1-1993.
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        375
FORMULA P
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn taht iffirmat, b’dan niccertifika li dan ta’ hawn taht
huwa estratt veru mill-Att tal-Mewt Nru ...................... registrat fl-
Ufficcju tar-Registru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
Ghawdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici Civili (Kap. 16).
Isem u kunjom il-mejjet:
Post u data tal-mewt:
Eta  (snin):
UFFICCJU TAR-REGISTRU PUBBLIKU -
MALTA/GHAWDEX
DIRETTUR
  KAP. 16. h      KODICI CIVILI
KODICI CIVILI   g KAP. 16.        377
Mizjuda:
XXXI.1965.23.
Emendata:
XXX.1995.7.
Taqsima III
Partikolaritajiet dwar certi korrezzjonijiet fl-Atti ta' l-Istat 
Civili.
(ARTlKOLU 257)
ATT TAT-TWELID
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Post tat-twelid tat-tarbija;
(c) Sess tat-tarbija; 
(d) Ismijiet moghtija lit-tarbija; 
(e) Isem jew ismijiet li bihom it-tarbija ghandha tissejjah;
(f) Eta  u post tat-twelid u residenza - 
(i) tal-genituri tat-tarbija; u
(ii) tal-persuna li taghmel id-dikjarazzjoni;
(g) L-isem u l-kunjom tan-nanniet tat-tarbija u tal-missier tal-
persuna li taghmel id-dikjarazzjoni;
(h) Jekk in-nanniet tat-tarbija jew missier il-persuna li
taghmel id-dikjarazzjoni humiex hajjin jew mejtin;
(i) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
ATT TAZ-ZWIEG
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom (kull fejn ikun hemm), data u post tat-
twelid u residenza tar-ragel u tal-mara;
(c) Isem u kunjom tal-missier u isem, kunjom u kunjom
xbubiet l-omm tar-ragel u tal-mara;
(d) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda;
(e) Il-knisja, kappella, jew post iehor fejn sar iz-zwieg.
ATT TAL-MEWT
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom il-mejjet;
(c) Jekk il-mejjet kienx mizzewweg jew le, armel jew armla;
(d) Eta , post tat-twelid u residenza tal-mejjet;
(e) L-isem u l-kunjom tal-genituri tal-mejjet, u jekk humiex
hajjin jew mejtin;
(f) Il-post u l-kawza tal-mewt, u l-post tad-difna;
(g) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
