TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR  g K AP. 116.
KAPITOLU 116 
ORDINANZA LI TRAZZAN IL-KERA 
FUQ ID-DJAR 
Biex trazzan il-Kera fuq id-Djar, u biex iddahhal xi disposizzjonijiet
dwar il-Kiri taghhom.
(2 ta’ Ottubru, 1944)*
Saret ligi bl-ORDINANZA XVI ta’ l-1944, u giet emendata bl-
Ordinanza XXIX ta’1-1947; bl-Atti: V ta’1-1947, I ta’ l-1957; bl-
Ordinanza ta’ Emergenza XIV ta' 1-1958; bl-Ordinanzi: VI ta' 1-1959,
XXV ta' l-1962; bl-Avvizi Legali: 4 ta’ l-1963, 46 ta’ 1-1965; bl-Atti:
XXII ta’ 1-1976, XI ta' 1-1977, XIII ta’ 1-1983, VIII ta’ 1-1990 u XXXI
ta’ l-1995.
Titolu fil-qosor. 
Emendat: 
V. 1947.5. 
1. Din l-Ordinanza tista’ tissejjah l-Ordinanza li Trazzan il-
Kera fuq id-Djar.
Tifsir.
Emendat: 
XXIX. 1947.3; 
V. 1947.2;
I. 1957.2;
XXV. 1962.5; 
A.L. 4 ta’ l-1963. 
Kap. 69.
2. F’din l-Ordinanza - 
"Bord" tfisser il-Bord imwaqqaf taht l-Ordinanza li Tirregola it-
Tigdid tal-Kiri ta’ Bini. Ghall-ghanijiet ta’ din l-Ordinanza, il-Bord
ikollu dawk is-setghat u jimxi fuq l-istess regoli ta’ procedura, sa
fejn jista’ jkun, li jinsabu fl-istess Ordinanza;
"dar" tfisser bini, sehem minn bini mikri ghalih, jew kamra
mikrija ghaliha, li jkunu mikrija l-aktar bhala dar jew imkien fejn
wiehed joqghod u tfisser ukoll art imdahhla mal-lok mikri, izda ma
tfissirx bini, sehem minn bini jew kamra meta dawn ikunu
mqabblin flimkien ma’ raba’;
"dar gdida" tfisser kull dar illi, minghajr ma jinghaddu l-fittings,
it-tibjid u z-zebgha, u kull tibdil, sahansitra jekk fil-bini, ma kenitx
mibnija jew lesta sabiex titghammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar qadima" tfisser kull dar illi, minghajr ma jinghaddu l-
fittings, it-tibjid u z-zebgha, u kull tibdil, sahansitra jekk fil-bini,
kienet mibnija jew lesta sabiex titghammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar ta’ progett" tfisser dar gdida ta’ proprjeta privata bil-hsieb li
tkun mikrija separatament li ghall-bini taghha l-Gvern ghamel
donazzjoni taht progett ghall-bini ta’ djar;
"kera xieraq" tfisser - 
(i) dwar dar qadima, il-kera xieraq li wiehed
ghandu jistenna li jhallas ghal dar qadima billi
wiehed iqis il-kera li, mill-wiehed ghall-iehor,
kien jimxi fil-31 ta’ Marzu, 1939, kif jidher fir-
registri ta’ l-Ufficcju dwar il-Valutazzjoni ta’ l-
Artijiet dwar djar li jixxiehbu, fl-istess imkejjen
jew f’imkejjen li jixbhuhom:
*Ara 1-artikolu 1 ta’ l-Ordinanza kif originarjament promulgat, li parti minnu giet
imhollija barra taht 1-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revizjoni tal-Ligijiet Statutarji, u 1-
Proklama Nru. VII tad-29 ta’ Settembru, 1944.
 2      KAP. 116.h    TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR 
Izda meta, wara l-31 ta’ Marzu, 1939, ikunu
saru tibdil jew zidiet fil-bini ta’ dar, sew jekk
gdida jew qadima, illi, fil-fehma tal-Bord, ikunu
ghollew is-siwi tal-kera tad-dar u illi dwarhom
jew, kif jahbat, dwar sehem minnhom, ebda
kumpens ma thallas jew ma jisthoqq li jithallas
taht id-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-Hsarat tal Gwerra*, u ebda ammont
ma thallas jew ma jisthoqq li jithallas bhala
donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta, il-kera ghandu
jizdied b’ghadd illi, fil-fehma tal-Bord, jaqbel
ghaz-zieda fis-siwi tal-kera u illi qatt ma ghandu
jhalli izjed minn tlieta u kwart fil-mija fis-sena
fuq il-flus minfuqin ghat-tibdil jew ghaz-zidiet
(minghajr ma jinghadd l-imghax fuq self jew
dwar flejjes qeghdin) jew, kif jahbat, fuq dak is-
sehem minnu li dwaru kumpens ma jkunx thallas
u ma jkunx jisthoqq li jithallas taht id-
disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-1943 dwar
il-Hsarat tal-Gwerra*, u ebda ammont ma thallas
jew ma jisthoqq li jithallas bhala donazzjoni
mill-Gvern ta’ Malta, kif ipprovat minn sid il-
kera hekk li joghgob lill-Bord jew, fin-nuqqas
ta’ din il-prova, kif iffissat mill-Bord; u
(ii) dwar dar gdida, ghadd ta’ flus li jkun daqs id-
dhul bit-tlieta fil-mija fis-sena fuq is-siwi ta’ l-
art hielsa u franka u bit-tlieta u kwart fil-mija
fuq l-infieq ghall bini (minghajr ma jinghadd
kull ammont li thallas jew li jisthoqq li jithallas
bhala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta u l-
imghax fuq self jew dwar flejjes qeghdin) kif
ipprovat minn sid il-kera b’sodisfazzjon tal-Bord
jew, fin-nuqqas ta’ din il-prova, kif ikun iffissat
mill-Bord:
Izda meta hlas taht l-Ordinanza ta’ l-1943
dwar il-Hsarat tal-Gwerra*, isir jew ikun
jisthoqq mill- kont tal-hsarat tal-gwerra dwar
bini li kien hemm qabel u li minnu jew li fuq l-
art fejn kien tinbena dar gdida f’kollox jew
f’sehem, ghall-ghan li jinghadd il-kera xieraq ta’
dik id-dar gdida id-dhul minn dak is-sehem tal-
flus minfuqin, hekk imhallas jew li jisthoqq
mill-kont tal-hsarat tal-gwerra, qatt ma ghandu
jizboq il-kera xieraq ta’ sena tal-bini li kien
hemm qabel kif kien fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew
it-tlieta u kwart fil-mija ghal sena fuq dak is-
sehem tal-flus minfuqin, liema fosthom ikun l-
izghar ghadd;
(iii) dwar dar ta’ progett, somma fis-sena li ghandha
tigi iffissata bi ftehim kif mahsub fis-subartikolu
(4) ta’ l-artikolu 5;
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR  g K AP. 116.
"kerrej" tfisser ukoll subkonduttur, u "kirja" tfisser ukoll
sullokazzjoni;
"raba’" ma tfissirx il-gnien ta’ dar jew bini, jew art fil-maghlaq
ta’ dar jew bini;
"sid il-kera" tfisser ukoll bniedem li jkollu jedd ghall-kera taht
sid il-kera ewlieni;
"tikri" tfisser ukoll tissulloka;
Kap. 110.
"Ufficjal ghall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet" tfisser l-ufficjal
mahtur ghal din il-kariga mill-Prim Ministru ghall-ghanijiet ta’ l-
Ordinanza dwar il-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet Mibnija.
It-tiswija, bini 
mill-gdid u tibdil 
ta’ dar jew zidiet 
fiha, imhallsin taht 
1-Ordinanza dwar 
il-Hsarat tal-
Gwerra, ma 
jbiddlux ix-xorta 
taghha. 
Mizjud: 
XXIX. 1947.4.
3. Kull tiswija jew bini mill-gdid ta’ dar, li jkunu saru taht
hlas ta’ xoghlijiet ghal ftit zmien jew taht hlas tan-nefqa ta’
xoghlijiet jew bi hlas jew bit-tama ta’ hlas ta’ valur, kull wiehed
minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-Hsarat tal-
Gwerra*, jew kull zieda jew tibdil fil-bini ta’ dar ma jaghmlux hekk
illi jbiddlu s-sura qadima jew gdida tad-dar, ghalkemm il-pjanta
tat-tlugh, imma mhux ix-xorta u l-qis ta’ fuq fuq taghha, jkunu
setghu gew imbiddlin f’xi haga importanti.
Kera xieraq. 
Emendat: 
I.1957.3; 
VI. 1959.3; 
XXII. 1976.4; 
XIII. 1983.4.
4. (1) Il-kera xieraq ta’ dar qadima jista’ jkun stabbilit ghal xi
zmien jew darba ghal dejjem.
(2) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit darba ghal
dejjem- 
(a) mill-Bord taht is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 5 jew
taht l-artikolu 6;
(b) b’eghluq iz-zmien kif hemm fis-subartikolu (1) (i) ta’
l- artikolu 5.
(3) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit ghal xi zmien
fil-kazijiet xerqin - 
(a) mill-Ufficjal ghall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet; jew 
(b) mill-Accountant  General  jew minn wiehed mill-
ufficjali msemmijin fis-subartikolu (5) ta’ dan l-
artikolu.
(4) Fuq talba u maghha hlas ta’ hames centezmi, l-Ufficjal
ghall-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet johrog, dwar kull dar qadima
ghaliha certifikat fejn ighid liema huwa l-kera ta’ dik id-dar qadima
ghaliha, li b’hekk gie milqugh fl-ahhar fil-kotba ta’ l-Ufficcju tal-
Valutazzjoni ta’ l-Artijiet, u l-kera hekk imsemmi ghandu jitqies li
huwa l-kera xieraq ghal xi zmien ta’ dik id-dar.
(5) Dwar djar qodma li kull jedd fihom, hlief xi kiri, ikun
skond il-ligi tal-Gvern ta’ Malta, il-kera xieraq ikun stabbilit ghal
xi zmien fuq il-kera ta’ dik id-dar fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fuq
il-kera ta’ dik id-dar li kien isehh fi zmien xahar minn dak il-jum,
f’kull kaz kif dikjarat bil-miktub mill-Accountant General. Jekk dik
id-dar qadima ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fi
zmien xahar minn dak il-jum, f’dak il-kaz il-kera xieraq ikun
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
 4      KAP. 116.h    TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR 
stabbilit biss darba ghal dejjem mill-Bord.
(6) Il-kera xieraq ta’ dar gdida jista’ jigi stabbilit biss darba
ghal dejjem, u biss mill-Bord taht is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 5.
(7) Il-kera xieraq ta’ dar ta’ progett jista’ jigi ffissat biss
definitivament u biss bi ftehim kif mahsub fis-subartikolu (4) ta’ l-
artikolu 5.
Tigdid ta’ kirjiet u 
kirjiet godda. 
Emendat:
 I. 1957.4;
XIV.1958.2;
XXV. 1962.5; 
XI. 1977.2.
5. (1) Meta sid il-kera jkollu hsieb jikri jew igedded kirja ta’- 
(a) dar b’kera oghla minn, jew b’kondizzjonijiet li ma
jaqblux ma’ l-ohrajn, il-kera u l-kondizzjonijiet li
bihom dik id-dar kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939;
jew
(b) dar qadima li ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu,
1939-
 (i) sid il-kera u l-kerrej jistghu jiftehmu dwar il-
kera u l-kondizzjonijiet, izda ma jistghux
jiftehmu li l-kera ghandu jisboq il-kera xieraq
stabbilit ghal xi zmien u lanqas illi l-kirja
ghandha tkun fuq kondizzjonijiet aktar iebsa
minn dawk li bihom dik id-dar kienet mikrija fil-
31 ta’ Marzu, 1939, jew jekk ma kenux
issemmew ebda kondizzjonijiet, fuq
kondizzjonijiet aktar iebsa mill-kondizzjonijiet
tas-soltu. Matul it-tmienja u ghoxrin jum tax-
xoghol wara l-jum tal-ftehim sew is-sid jew il-
kerrej jista’ jitlob lill-Bord ghal tiswija tal-kera
jew tal-kondizzjonijiet hekk miftehmin u kull
tiswija li l-Bord jaghmel fuq hekk tkun tiswa
mill-jum meta sar il-ftehim, jew, inkella,
(ii) sid il-kera, qabel il-bidu jew tigdid tal-kirja,
jista’ jersaq quddiem il-Bord sabiex dan jaqta’ l-
kera xieraq darba ghal dejjem.
(2) Meta sid il-kera jkollu hsieb jikri dar gdida - 
(i) sid il-kera u l-kerrej jistghu jigu fi ftehim ghal xi
zmien dwar il-kera u l-kondizzjonijiet, izda hekk
illi dak il-ftehim isir ta’ darba ghal dejjem biss
b’decizjoni tal-Bord fuq talba tas-sid jew tal-
kerrej, u din id-decizjoni ghandha f’kull kaz
ikollha sahha mill-ewwel jum li fih beda jghodd
il-ftehim. Is-sid jaghmel reat jekk ma jaghmilx
talba bhal din fi zmien xahrejn mill-ewwel jum
li fih beda jghodd il-ftehim, kemm-il darba l-
kerrej ma jkunx ghamel huwa it-talba qabel. Jew
inkella,
(ii) sid il-kera, qabel ma tibda l-kirja, jista’ jitlob
lill- Bord sabiex jiffissa l-kera xieraq darba
ghal- dejjem.
(3) F’kull kaz l-applikant lill-Bord ghandu jikxef liema huma
1-pattijiet u kondizzjonijiet tal-kirja li tkun fi hsiebu u, sa fejn jaf
hu, kull ma jista’ jghodd sabiex jinqata’ l-kera xieraq tad-dar.
TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR  g K AP. 116.
(4) Qabel ma tinghata donazzjoni ghall-bini ta’ dar ta’ progett
jew waqt li tkun qieghda tinghata d-donazzjoni ghandu jsir ftehim
permezz ta’ att nutarili bejn il-Ministru li f’dak iz-zmien ikun
inkarigat mill-Kummissjoni dwar il-Hsarat tal-Gwerra jew persuna
ohra li minn zmien ghal iehor tkun delegata minnu ghalhekk u min
jircievi d-donazzjoni, billi jigi ffissat il-kera xieraq tad-dar ta’
progett proposta.
Kap. 69. 
(5) Dwar dar, sew jekk gdida jew qadima, imsewwija jew
mibnija mill-gdid bi hlas jew bit-tama ta’ hlas ta’ valur kif imfisser
fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-Hsarat tal-Gwerra*, jew imsewwija
taht hlas ta’ xoghlijiet ghal ftit zmien jew taht hlas tan-nefqa ta’
xoghlijiet, kull wiehed minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-Hsarat tal-Gwerra*, meta sid il-kera ma jkunx irid
izomm dik id-dar biex joqghod fiha huwa nnifsu, il-kerrej li l-ahhar
kienet ghandu mikrija kif il-kelma "kerrej" hija mfissra fl-
Ordinanza li Tirregola t-Tigdid tal-Kiri ta’ Bini, ikun ippreferut fil-
kiri l-gdid fuq kull kerrej iehor li ma jkunx jigi minn sid il-kera fil-
linja tan-nisel ’l fuq jew ’l isfel, mid-demm jew bi zwieg jew
adozzjoni jew huh jew ohtu:
Kap. 16. 
Izda b’dan illi dik id-dar, fil-jum li fih din l-Ordinanza
tibda ssehh , ma kenitx lahqet inkriet, u izda wkoll illi, meta sid il-
kera jibghat lill-kerrej li l-ahhar id-dar kienet mikrija ghandu
taghrifa kif jinghad fl-artikolu 1597 jew 1598 tal-Kodici Civili, dan
il-kerrej juri hsiebu li jinqeda b’dan il-jedd ta’ preferenza, moghti
lilu taht dan is-subartikolu, fiz-zmien u kif jinghad fl-artikolu 1596
tal-Kodici Civili.
(6) Jekk xi hadd jikser dak li jinghad fis-subartikolu (1) jew (3)
ta’ dan l-artikolu jew ma joqghodx ghalli jghidu jew jekk sid il-
kera jaghmel ir-reat msemmi fis-subartikolu (2) (i), il-hati jkun hati
ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u dak ir-reat jkun hemm ghalih l-
piena msemmija fl-artikolu 14 ta’ din l-Ordinanza, hlief illi l-inqas
piena ta’ flus li ghandha tinghata tkun ta’ erbghin lira.
Talbiet lill-Bord.
Emendat:
I. 1957.5.
6. Sid il-kera, jew il-kerrej jista’ f’kull zmien jitlob lill-Bord
sabiex dan jaqta’ liema huwa l-kera xieraq tad-dar li tissemma (li
ma tkunx dar ta’ progett) kemm-il darba - 
(i) il-kera xieraq ta’ dik id-dar ma jkunx lahaq gie
stabbilit mill-Bord; jew
(ii) il-kera xieraq ghal xi zmien ta’ dar qadima ma
kienx gie milqugh minn sid il-kera u mill-kerrej
kif jghid is-subartikolu (1)(i) ta’ l-artikolu 5 u z-
zmien miftiehem fil-kuntratt tal-kera jkun ghadu
ghaddej; jew
(iii) il-proviso  (i) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7
ma jkunx ighodd.
Gholi zejjed ta’ 
kera. 
Emendat: 
I.1957.6. 
7. (1) Jekk, kull meta jkun wara li din l-Ordinanza tibda
ssehh, il-kera ta’ xi dar ikun izjed mill-kera xieraq sew kif maqtugh
mill-Bord jew milqugh skond is-subartikolu (1) (i) ta’ l-artikolu 5,
jew miftiehem kif mahsub fis-subartikolu (4) ta’ dak l-artikolu, il-
* Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980 (Kapitolu 289).
 6      KAP. 116.h    TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR 
ghadd ta’ din iz-zieda, jekk ukoll ikun hemm ftehim kontra dan sew
jekk maghmul qabel jew wara li din l-Ordinanza tibda ssehh, ma
jkunx jista’ jigi mfittex minghand il-kerrej, u jekk ikun lahaq
thallas mill-kerrej, ikun jista’ jigi imfittex minnu jew minn xi hadd
li jfittex f’ismu mill-bniedem li lilu jkun thallas jew mill-werrieta
ta’ dan, u jista’, minghajr hsara ghal kull mezz iehor ta’ gbir,
jitnaqqas mill-kera jew mill-flus li mill-kerrej jisthoqqu, jew li ’1
quddiem ghad jistghu jisthoqqu, lil sid il-kera:
Izda illi:
Kuntratti ta’ kiri 
b’sehh mill-31 ta’ 
Marzu, 1939, jew 
minn data qabel 
din.
(i) fil-kaz ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
issehh kienet mikrija b’sahha ta’ kuntratt ta’ kiri
maghmul fi, jew qabel, il-31 ta’ Marzu, 1939,
jew maghmul  bona fide  wara dak il-jum izda
hekk illi ghandu jsehh minn dak il-jum jew minn
jum ta’ qabel, dan is-subartikolu m’ghandux igib
illi jista’ jigi mfittex minghand il-kerrej, jew illi
l-kerrej jew xi hadd f’ismu jista’ jfittex, jew illi
jista’ jitnaqqas, xi kera li ghandu jithallas taht
dak il-kuntratt ta’ kiri matul iz-zmien tal-kirja li
twaqqfet b’sahha ta’ dak il-kuntratt;
Kuntratti ta’ kiri 
b’sehh mill-1 ta’ 
April, 1939, jew 
minn jum wara, 
maghmulin qabel 
ma din 1-
Ordinanza tibda 
ssehh.
(ii) fil-kaz ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
issehh kienet mikrija b’sahha ta’ kuntratt ta’ kiri
maghmul fi, jew wara, il-1 ta’ April, 1939, izda
mhux hekk illi ghandu  bona fide  jsehh minn
qabel dak il-jum, dan is-subartikolu m’ghandux
igib illi jista’ jigi mfittex minghand il-kerrej jew
illi l-kerrej jew xi hadd f’ismu jista’ jfittex, jew
illi jista’ jitnaqqas, xi kera li taht il-kuntratt ta’
kiri ghandu jithallas, jew li thallas, sa meta t-
talba mehtiega tigi mressqa fir-registru tal-Bord,
imma din it-tirzina ma ghandha qatt tghodd dwar
kera li thallas, jew li jmissu thallas, bil-quddiem
ghal zmien itwal minn tliet xhur. Il-hlas tal-kera
ta’ wara ghandu jsir kif jghid is-subartikolu (2)
li gej.
(2) Meta l-proviso  (ii) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7 jkun
ighodd, il-kera li mill-ewwel darba jaghlaq wara li tkun giet
imressqa talba fir-registru tal-Bord, ghandu jkun il-kera xieraq ghal
xi zmien stabbilit kif hemm fl-artikolu 4; imma jekk il-Bord
jaghmel xi tiswija f’dak il-kera, din it-tiswija tkun tghodd mill-jum
minn mindu dak il-kera xieraq ghal xi zmien beda jisthoqq.
(3) Jekk xi sid il-kera bid-dehen idahhal xi kera li b’sahha ta’
din l-Ordinanza sid il-kera ma ghandux il-jedd li jfittex ghalih,
huwa jkun hati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u jekk xi sid il-kera
jinsab hati ta’ xi reat bhal dan, il-qorti li fiha huwa jkun insab hati
tista’, minghajr hsara ta’ ebda jedd iehor illi l-kerrej jista’ jkollu
sabiex jigbor il-kera mhallas zejjed, tordna lil sid il-kera li jrodd
dak il-kera zejjed bl- imghax mill-jum ta’ l-ordni.
Tirzin fuq it talba 
ta’ rigali. 
8. (1) Hadd ma ghandu jitlob jew jilqa’, bhala kondizzjoni ta’
l-ghoti, tigdid, jew issuktar ta’ kirja ta’ xi dar, il-hlas ta’ xi rigal
jew ta’ flus ohra bhal dan jew il-ghoti ta’ xi haga li tkun minbarra l-
TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR  g K AP. 116.
kera, u meta jsir xi hlas bhal dan jew tinghata haga li tkun wara li
din l-Ordinanza tibda ssehh, il-bniedem li jkun ghamel il-hlas jew
ta il-haga jew il-werrieta tieghu jkunu jistghu jfittxu sabiex jiehdu
lura dawk il-flejjes jew is-siwi ta’ dik il-haga.
(2) Kull bniedem li, wara li din l-Ordinanza tibda ssehh, jitlob
xi hlas jew il-ghoti ta’ xi haga li tkun bi ksur ta’ dan l-artikolu, ikun
hati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u, jekk bniedem misjub hati li
talab jew li laqa’ xi hlas jew xi haga li tkun kif imsemmi hawn
qabel ikun ha dak il-hlas jew dik il-haga li tkun, il-qorti li tkun
sabitu hati tista’ tordnalu li jrodd lill-bniedem li minghandu jkun
hadhom, jew lill-werrieta ta’ dak il-bniedem, il-ghadd ta’ dawk il-
flejjes jew is-siwi ta’ dik il-haga li tkun, bl-imghax mill-jum li fih
kien hadhom.
Djar mikrija bil-
ghamara. 
Emendat: 
XXIX. 1947.5; 
V. 1947.3.
9. (1) Id-disposizzjonijiet li jinsabu f’din l-Ordinanza jkunu
jghoddu ghal kull dar mikrija bil-ghamara minghajr ma titqies dik
il-ghamara, u d-differenza bejn il-kera hekk maqtugh u l-kera
miftiehem bejn sid il-kera u l-kerrej titqies li tkun il-kera ta’ l-
ghamara.
(2) Kull kerrej ta’ dar bil-ghamara jekk hekk jidhirlu, jista’
f’kull zmien jitlob lill-Bord sabiex dan jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-
ghamara, izda kull tiswija ta’ kera li l-Bord jaqta’ ma tibdiex
tghodd hlief mill-ewwel jum li fih ghandu jithallas il-kera li jahbat
wara li t-talba tal-kerrej tkun giet mressqa fir-registru tal-Bord; u
izda wkoll illi l-ghazla hekk moghtija ma tistax tkun uzata aktar
minn darba mill-istess kerrej dwar l-istess kirja, sew kif mill-bidu
kien sar il-ftehim jew kif imgedda minn zmien ghal zmien.
(3) Meta ssir talba bhal din, il-Bord ghandu, f’kull kaz, jahtar
espert sabiex jistma kemm, wara li jinqatghu l-ispejjez, dik il-
ghamara tista’ ggib f’bejgh bl-irkant li jsir bir-rieda ta’ sidha. Id-
dritt ta’ hlas ta’ l-espert u l-ispejjez li dan jaghmel johroghom fil-
waqt il-kerrej b’zieda ta’ kull dritt li dan ta’ l-ahhar ikun hallas taht
l-artikolu 10.
(4) Il-Bord jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-ghamara bil-hmistax fil-
mija fis-sena tas-siwi stmat ta’ l-ghamara:
Izda f’ebda kaz dan il-kera xieraq ta’ l-ghamara m’ghandu
jkun izjed - 
(i) fil-kaz ta’ dar qadima, li fiha ma jkunu saru wara
il-31 ta’ Marzu, 1939, ebda tibdil jew xi zidiet
fil-bini li ma jithallsux mill-kont dwar il-hsarat
tal-gwerra, mill-kera xieraq tad-dar bhala dar bla
ghamara, iffissat skond id-disposizzjonijiet ta’
din l-Ordinanza;
(ii) fil-kaz ta’ dar qadima, li fiha jkunu saru wara l-
31 ta’ Marzu, 1939, tibdil jew zidiet fil-bini li
ma jithallsux mill-kont dwar il-hsarat tal-gwerra,
mill-kera xieraq tad-dar bhala dar bla ghamara
mizjud bis-sebgha fil-mija taz-zieda tal-kera,
jekk ikun hemm, illi l-Bord taht id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jista’
jiffissa jew ikun iffissa minhabba dak it-tibdil
 8      KAP. 116.h    TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR 
jew zidiet fil-bini;
(iii) fil-kaz ta’ dar gdida, mill-kera xieraq tad-dar
bhala dar bla ghamara iffissat skond id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza mizjud bis-
sebgha fil-mija:
Izda wkoll illi meta jigi biex jaqta’ l-kera ta’ dar bil-
ghamara, il-Bord, fuq it-talba tal-kerrej u wara li jisma’ lis-sid tad-
dar, jista’ fid-dehen tieghu, jordna illi sabiex isir il-kalkolu tal-kera
ta’ l-ghamara ma ghandhiex tinghadd xi bicca jew bicciet ghamara
minnu msemmijin li ma jkunux la mehtegin tassew ghat-taghmir
tad-dar u lanqas ma jaqblu, ghal dik li hi kwalita u siwi fis-suq,
mal-kotra tal-bcejjec l- ohra ta’ ghamara fl-istess dar; u meta l-
Bord johrog amar bhal dak, sid il-kera jkun jista’ jekk irid, inehhi
minn dik id-dar, spejjez tieghu u f’kull hin xieraq li bih ghandu
jgharraf bil-miktub lill-kerrej mhux inqas minn erbgha u ghoxrin
siegha qabel, il-bicca jew il-bcejjec mhux maghdudin fil-kalkolu
tal-kera.
(5) Billi jzomm f’mohhu sa fejn il-kera taht id-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu iqarreb jew le lejn il-kera qabel imhallas jew
miftiehem, il-Bord ghandu jaqta’ jekk id-dritt u l-ispejjez ta’ l-
espert ghandhomx jithallsu darba ghal dejjem mill-kerrej jew minn
sid il-kera jew mit-tnejn f’dawk l-ishma li l-Bord isemmi.
Kap. 69. 
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 3, 8, 9, 10, 11, 13, 15 u 27
u tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 25 ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-
Tigdid tal-Kiri ta’ Bini ikunu jghoddu ghal djar mikrija bil-
ghamara.
Drittijiet tal- 
prezentata. 
Emendat: 
XXIX. 1947.6; 
XIII. 1983.4. 
Kap. 69.
Kap. 12. 
10. Id-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikolu 29 ta’ l-Ordinanza
li Tirregola t-Tigdid tal-Kiri ta’ Bini jkunu jghoddu ghat-talba
mressqa sew minn sid il-kera jew mill-kerrej, izda f’kull kaz ta’ dar
mikrija bil-ghamara d-dritt ta’ registru tal-prezentata tar-rikors
ghandu jkun ta’ lira u hamsin centezmu meta l-kera tad-dar mikrija
bil-ghamara ma jkunx izjed minn hames liri fix-xahar, jew ta’ zewg
liri meta l-kera tad-dar mikrija bil-ghamara ikun izjed minn hames
liri fix-xahar, u f’kaz jew l-iehor barra dan ghandhom jithallsu d-
drittijiet tat-trasport ghan-notifika tar-rikors, skond it-Tariffi li
jghoddu ghalhekk u li jinsabu mal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Procedura Civili.
Senserija. 
Mizjud: 
XXIX. 1947.7.
11. (1) Is-senserija dwar il-kiri ta’ dar, sew jekk bil-ghamara
jew minghajr ghamara, qatt ma ghandha tisboq nofs il-kera ta’
xahar kera tad-dar kif maqtugh mill-Bord.
(2) Kull ftehim li bih bniedem, direttament jew indirettament,
jiftiehem li jhallas bhala senserija, tkun kif tkun imsemmija, xi
ghadd ta’ flus jew haga ohra izjed mis-somma ffissata taht id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu li jahbat sew sew qabel dan, ma
jkunx jiswa ghal dak iz-zejjed.
(3) Kull bniedem illi, sew jekk bid-dehen jew bi zball, ihallas
izzejjed kif imsemmi, jkollu l-jedd li jitlob ir-radd ta’ dak iz-zejjed
ghalkemm ikun sar xi ftehim jew xi weghda jew ikun hemm xi ligi
kontra hekk.
TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR  g K AP. 116.
(4) Kull azzjoni li tista’ tittiehed taht is-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu tkun preskritta bil-moghdija ta’ hames snin mill-jum li
fih ikun sar il-hlas.
Preskrizzjoni ta’ 
talbiet mill-kerrej.
12. Kull talba minn kerrej kontra sid il-kera maghmula bis-
sahha tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza tkun preskritta bil-
moghdija ta’ sena mill-jum tat-tmiem tal-kirja, jew mill-jum li fih
din l-Ordinanza tieqaf mis-sehh, liema jum fosthom jahbat l-ewwel.
Registrazzjoni tal-
kuntratt jew 
donazzjoni.
 Mizjud:
I. 1957.7. 
Emendat: 
XIV. 1958.2; 
XXV. 1962.5. 
13. Il-Ministru li f’dak iz-zmien ikun inkarigat mill-
Kummissjoni dwar il-Hsarat tal-Gwerra jew persuna ohra li minn
zmien ghal iehor tkun delegata minnu ghal hekk ghandu, minnufih
kif ikun prattikabbli wara l-esekuzzjoni ta’ kull att skond is-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 5 ta’ din l-Ordinanza jew, skond il-
kaz, wara li tinghata kull donazzjoni mill-Gvern skond xi progett
dwar djar, igieghel notamenti ta’ dak l-att jew dik id-donazzjoni
b’dawk il-partikolaritajiet li l- Ministru jista’ minn zmien ghal
iehor jiddeciedi li jigi registrat fl-Ufficcju ghall-Valutazzjoni ta’
Artijiet u l-Ufficjal ghall-Valutazzjoni ta’ Artijiet ghandu hekk
jirregistra dak in-notament.
Piena ghal kull 
reat.
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965.
14. (1) Kull min ikun hati li kiser amar ta’ din l-Ordinanza
jkun jista’ jehel multa ta’ minn ghoxrin lira sa mitejn lira, jew habs
ghal mhux izjed minn tliet xhur, jew sew dik il-multa kemm dak il-
habs flimkien:
Izda illi l-qrati m’ghandhomx jaghtu l-piena ta’ habs, hlief
meta wiehed jonqos li jhallas multa, qabel ma l-Kamra tad-Deputati
ma tkunx ghaddiet rizoluzzjoni ghal dak il-ghan dwar reati li jsiru
wara.
(2) Meta r-reat ikun sar minn socjeta, assocjazzjoni ta’ nies jew
xi xirka ohra maghrufa mill-ligi, kull bniedem illi, fiz-zmien li jsir
ir-reat kien direttur jew ufficjal ta’ dik is-socjeta, assocjazzjoni jew
xirka maghrufa, jitqies li hu hati ta’ dak ir-reat kemm-il darba ma
jurix illi r-reat sar minghajr ma huwa kien jaf li ser isir jew illi
huwa ghamel hiltu kollha sabiex dak ir-reat ma jsirx.
Gurizdizzjoni u 
preskrizzjoni ta’ 
akkuza.
Emendat: 
XXII. 1976.4; 
XI. 1977.2; 
VIII. 1990.3. 
Kap. 9.
15. (1) Kull reat kontra din l-Ordinanza ghandu jigi quddiem
il-Qorti tal-Magistrati skond id-disposizzjonijiet tal-Kodici
Kriminali: 
Izda l-prosekutur ikollu jedd ta’ appell quddiem il-Qorti ta’
Appell Kriminali f’ kull wiehed mill-kazijiet imsemmijin fl-
artikolu 413 tal-Kodici Kriminali u wkoll kull meta fil-fehma
tieghu s-sentenza li jkun fiha kundanna ma tkunx bizzejjed.
(2) Kull meta c-chairman tal-Bord jidhirlu li ghandu jahseb illi
reat kontra din l-Ordinanza sar minn xi parti fil-procedimenti
quddiem il-Bord, huwa ghandu minnufih jordna li l-Kummissarju
tal-Pulizija jigi mgharraf bir-reat li jkun hemm suspett li sar.
(3) Procedimenti dwar reat kontra din l-Ordinanza jistghu
jinbdew meta jkun, fi zmien sentejn mill-jum li fih ir-reat ikun sar. 
Sahha ta’ l-
Ordinanza. 
Kap. 69.
16. Id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza ghandhom jizdiedu
mad-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-Tigdid tal-Kiri
ta’ Bini, u, hlief fejn ma jaqblux maghhom, ma ghandhomx
 10      KAP. 116.h    TRAZZANIL-KERAFUQID-DJAR 
jichduhom.
Kif tapplika din l-
Ordinanza. 
Mizjud: 
XXXI.1995.3.
*17. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din l-Ordinanza ma
ghandhomx ikunu japplikaw ghall-kiri ta’ fond li jsir fl-1 ta’ Gunju,
1995 jew wara dik id-data.
(2) Ghall-ghanijiet ta’ dan 1-artikolu - 
(a) kiri tinkludi sullokazzjoni; u
(b) it-tigdid ta’ kiri fl-1 ta’ Gunju, 1995 jew wara dik id-
data (sew jekk dak it-tigdid ikun wiehed
konvenzjonali, legali, konswetudinarju jew xort’ohra)
ma ghandux jitqies li jkun kiri li jsir fl-1 ta’ Gunju,
1995 jew wara dik id-data.
*L-artikolu 5 ta’ l-Att XXXI ta’ l-1995 jipprovdi inter alia:
5. Ebda haga li tinsab fl-artikolu 17 ta’ l-Ordinanza li Trazzan il-Kera fuq id-Djar
ma ghandha titqies li tnaqqas mis-setghat li d-Direttur ghall-Akkomodazzjoni
Socjali ghandu bis-sahha ta’ 1-Att dwar id-Djar, (Kap. 125) u d disposizzjonijiet
ta’ 1-Ordinanza kif kienu fis-sehh minnufih qabel il-bidu fis-sehh ta’ dan 1-Att (1
ta’ Gunju, 1995) ghandhom ikomplu japplikaw, sakemm dan jibqa’ japplika,
ghar-rigward tar-relazzjoni bejn dak id-Direttur u sid ta’ xi fond li dak id-Direttur
ikollu’ pussess tieghu f’dik id-data, jew bejn dak id-Direttur u kull min ikun
qieghed legalment jokkupa kull fond bhal dak. Id-disposizzjonijiet ta’ 1-
Ordinanza kif imsemmija qabel ghandhom ukoll ikomplu jirregolaw ir-relazzjoni
bejn persuna li tkun qieghda tokkupa dak il-fond u s-sid relattiv.
