FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    1
KAPITOLU 220
ATT DWAR IL-FORZI ARMATI TA’ MALTA
Biex jipprovdi sabiex jitwaqqfu u jinzammu forzi armati f’Malta u biex jipprovdi dwar
hwejjeg li ghandhom x’jaqsmu ma’ hekk u ancillari ghal hekk.
22 ta’ Settembru, 1970
1 ta’ Frar, 1982
L-ATT XXVII ta’ l-1970, kif emendat bl-Atti: XXXV u LVIII ta’ l-1974, XIII ta’ l-1975; bl-
Avviz Legali 148 ta’ l-1975; bl-Atti: XVIII u XXII ta’ l-1976, XI ta’ l-1977, XX ta’ l-1980, VIII
u XV ta’ l-1990, XXIV ta’ l-1995, X u XII ta’ l-2000 u XV ta’ l-2002.
TAQSIM TA’ L-ATT
Artikoli 
Taqsima I.  Preliminari  1-2 
Taqsima II.  Kif Forza Armata Tinzamm u Titmexxa  3-36
Titolu I. Disposizzjonijiet Generali  3-4 
Setgha li titwaqqaf, tinzamm u tigi regolata forza 
armata  3-4 
Titolu II. Il-Forza Regolari  5-18
Ingagg  5-6 
Nomina f’korp u trasferiment minn korp ghal iehor  7
Zmien, kondizzjonijiet u estensjoni tas-servizz  8-10 
Hall mis-servizz u trasferiment ghar-riserva  11-15
Disposizzjonijiet mixxellanji u supplimentari  16-18
Titolu III.  Il-Forza Territorjali  19-30 
Ingagg u hall mis-servizz  19-24 
Tahrig  25 
Mobilizzazzjoni  26-30
Titolu IV.  Il-Forza ta’ Riserva  31-36 
Il-forza ta’ riserva  31 
Sejha ta’ riservi 32-35 
Tahrig  36
Taqsima III.  Reati Militari  37-75 
Tradiment, kodardja u reati li johrog minn servizz 
militari  37-43 
Ammutinament u insubordinazzjoni  44-49 
Artikoli 
Dizerzjoni, assenza minghajr permess, ecc.  50-54
Simulazzjoni ta’ mard u sokor  55-56 
  2      KAP. 220. h          FORZIARMATI  TA’MALTA
Reati dwar proprjeta   57-59 
Reati dwar, u minn, persuni f’kustodja  60-63 
Reati dwar qrati marzjali 64-65 
Reati mixxellanji  66-74 
Reati civili  75
Taqsima IV.  Process u Pieni ghal Reati Militari  76-142
Pieni  76-79 
Arrest  80-81 
Investigazzjoni u trattament sommarju ta’ akkuzi  82-89
Qorti Marzjali: Disposizzjonijiet generali  90-97 
Qorti Marzjali: Disposizzjonijiet dwar process  98-106
Reati: Procedura  107 
Konferma, revizjoni u konsiderazzjoni mill-gdid 
ta’ procediment ta’ qrati marzjali  108-115 
Appelli minn qrati marzjali  116-120 
Revizjoni ta’ decizjonijiet sommarji u ’awards’  121
Decizjoni li l-akkuzat huwa mignun  122 
Dmirijiet ta’ l-Avukat Generali dwar qrati marzjali  123 
Il-bidu, sospensjoni u tul ta’ sentenzi 124-126 
Esekuzzjoni ta’ sentenzi ta’ mewt, prigunerija 
u detenzjoni  127-129 
Processi kontra persuni li ma jibqghux suggetti 
ghall-ligi militari u z-zmien li fih ghandhom isiru 
l-processi  130-131
Relazzjonijiet bejn ligi militari u qrati civili u finalita  
ta’ processi  132-133 
Inkjesti  134-136 
Disposizzjonijiet mixxellanji  137-142
Taqsima V.  Telf u Tnaqqis u Imposizzjoni ta’ Responsabbiltajiet
ta’ Manteniment  143-151 
Taqsima VI. Ranges, Tahrig u Dhul bla Jedd  152-159
Uzu ta’ artijiet u ibhra bhala ranges  152-153 
Uzu ta’ art ghal tahrig tal-forza 154-158 
Dhul bla jedd fuq art mizmuma mill-forza 159
Taqsima VII.  Disposizzjonijiet Generali  160-177 
Rimedju ghal ilmenti  l60-161 
Disposizzjonijiet dwar dizerturi u assenti minghajr
permess  162-165 
Artikoli 
Reati dwar hwejjeg militari punibbli minn qrati
civili  166-171 
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    3
Disposizzjonijiet dwar provi  172-174 
Disposizzjonijiet mixxellanji  175-177
Taqsima VIII.  Applikazzjoni ta’ l-Att u Disposizzjonijiet 
Supplimentali  178-184 
Persuni suggetti ghal-ligi militari  178-180
Disposizzjonijiet supplimentali  181-183 
Rizervi  184
  4      KAP. 220. h          FORZIARMATI  TA’MALTA
TAQSIMA I 
PRELIMINARI
Titolu.  1. It-titolu ta’ dan l-Att hu l-Att dwar il-Forzi Armati ta’
Malta. 
Tifsir.
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
2. (1) F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tehtiegx xort’ohra jew ma jkunx espressament provdut xort’ohra - 
"arrest" tinkludi arrest fil-miftuh; 
"awtorita  superjuri xierqa" ghandha t-tifsir moghti lilha bl-
artikolu 83(1) u bl-artikolu 88(2);
"dizerzjoni" ghandha tiftiehem skond l-artikolu 50(2);
"field officer" tfisser ufficjal, li ma jkunx ufficjal general, ta’ kull
rank ’il fuq mir-rank ta’ kaptan;
"Gvern" tfisser il-Gvern ta’ Malta; 
"gurament" tinkludi affermazzjoni, u riferenzi ghal tehid ta’
gurament ghandhom jiftehmu skond hekk;
"hsara" tinkludi distruzzjoni, u riferenzi ghal eghmil ta’ hsara
ghandhom jiftehmu skond hekk;
"ghadu" tinkludi l-persuni kollha ingaggati f’operazzjonijiet
armati kontra kwalunkwe forza armata ta’ Malta u kwalunkwe
forza li tghinhom u tinkludi wkoll kull xewwiexa armati, ribelli
armati, rioters armati u pirati;
"il-forza" tfisser il-forza regolari u territorjali u tinkludi l-forza
ta’ rizerva;
"il-forza regolari" tfisser kull forza armata mwaqqfa skond dan l-
Att li ma tkunx il-forza ta’ rizerva jew il-forza territorjali; 
"il-forza ta’ rizerva" tfisser il-korpijiet imsemmija l-artikolu
31(2), u "rizerva" ghandha tiftiehem skond hekk;
"il-forza territorjali" tfisser il-forza armata territorjali mwaqqfa,
jew meqjusa li hi mwaqqfa, skond dan l-Att li ma tkunx ir-rizerva
ta’ dik il-forza;
"il-Gazzetta" tfisser il-Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta; 
"il-Kamra" tfisser il-Kamra tad-Deputati ta’ Malta;
"ingenju ta’ l-ajru" tinkludi kull makna ghat-titjir, kemm jekk
tithadem b’mezzi mekkanici kemm jekk le, u tinkludi kull xorta ta’
balloon;
Kap. 9.
"jisraq" ghandha l-istess tifsir bhal hati ta’ serq ghall-finijiet tal-
Kodici Kriminali;
"korp" tfisser kull korp tal-forza li jigi minn zmien ghal zmien
dikjarat b’ordni tal-President ta’ Malta li huwa korp ghall-finijiet
ta’ dan l-Att;
"kundanna sommarja" tfisser misjub hati mill-qorti civili
kompetenti;
"Malta" ghandha l-istess tifsir kif moghti lilha bl-artikolu 124
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    5
tal-Kostituzzjoni ta’ Malta;
"materjal ta’ ingenju ta’ l-ajru" tinkludi -
(a) partijiet ta’, u komponenti ta’ jew accessorji ghal,
ingenju ta’ l-ajru, kemm jekk ikunu f’dak iz-zmien
f’ingenju ta’ l-ajru kemm jekk ma jkunux;
(b) makni, armamenti, munizjon u bombi u missili ohra ta’
kull xorta f’ingenju ta’ l-ajru jew ghall-uzu f’ingenju
ta’ l-ajru;
(c) kull taghmir, apparat jew strumenti ohra f’ingenju ta’
l-ajru, jew ghall-uzu f’ingenju ta’ l-ajru;
(d) kull apparat uzat in konnessjoni mat-tluq ghal titjira
jew inzul l-art ta’ ingenju ta’ l-ajru jew biex jigi
maghruf il-moviment ta’ ingenji ta’ l-ajru; u
(e) kull fuel uzat ghat-thaddim ta’ ingenju ta’ l-ajru u kull
materjal uzat bhala lubrikant ghal ingenji ta’ l-ajru jew
ghall-materjal ta’ ingenji ta’ l-ajru;
"Ministru" tfisser il-Ministru responsabbli ghad-difiza u tinkludi
kull persuna jew awtorita  awtorizzata mill-imsemmi Ministru ghal
hekk jew kif jista’ jigi preskritt;
"pajjiz tal-Commonwealth" tfisser pajjiz li ghalih japplika l-
artikolu 28 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta;
"persuni suggetti ghal-ligi militari" ghandha tiftiehem skond l-
artikolu 178;
"preskritt" hlief fit-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att, tfisser
preskritt jew disposizzjoni dwar hekk maghmula bi jew taht
regolamenti jew ordnijiet skond l-artikolu 4;
"proprjeta  pubblika" tfisser kull proprjeta  ta’ kwalunkwe
dipartiment tal-Gvern mizmuma ghall-finijiet ta’ kull dipartiment
bhal dak;
"provost officer" tfisser provost marshal jew ufficjal nominat
biex jezercita x-xoghlijiet moghtija b’dan jew taht dan l-Att lil
provost officers;
"qorti civili" tfisser qorti ta’ gurisdizzjoni kriminali ordinarja
f’Malta;
"qorti marzjali" tfisser qorti marzjali skond dan l-Att; 
"quddiem l-ghadu", dwar persuna, tfisser li hi qeghda f’azzjoni
kontra l-ghadu jew qeghda biex tmur f’azzjoni kontra l-ghadu, jew
tkun taht attakk jew minacca ta’ attakk imminenti mill-ghadu; 
"ragel" dwar il-forza tinkludi warrant officer, ufficjal bla
kummissjoni u suldat;
"rank temporanju" tfisser rank ta’ kull xorta (ikun imsejjah kif
ikun) hekk li taht dawk id-disposizzjonijiet li jistghu jigu preskritti
ufficjal kmandant ikollu s-setgha li jordna d-detentur tieghu li ma
jibqax f’dak ir-rank, u "warrant officer temporanju" u "ufficjal bla
kummissjoni temporanju" ghandhom jiftehmu skond hekk;
"reat civili" tfisser att jew nuqqas punibbli bil-ligi ta’ Malta jew
  6      KAP. 220. h          FORZIARMATI  TA’MALTA
li, jekk isir f’Malta, ikun punibbli b’dik il-ligi;
"Regoli ta’ Procedura" tfisser ir-Regoli ta’ Procedura maghmula
taht l-artikolu 107;
"servizz" tfisser servizz fil-forza u, meta l-kelma "service" fit-
test Ingliz tintuza bhala aggettiv, u l-kliem "tas-servizz" fit-test
Malti, ifissru li tkun ta’ jew li jkollha x’taqsam mal-forza jew xi
parti minnha;
"servizz attiv" ghandha tiftiehem skond l-artikolu 183;
"sinjal ta’ l-ajru" tfisser kull messagg, sinjal jew indikazzjoni
moghtija, bi kwalunkwe mezz ikun liema jkun, bhala gwida lil
ingenji ta’ l-ajru jew lil ingenju ta’ l-ajru partikolari;
"stoppages" tfisser il-gbir lura, bi tnaqqis mill-paga ta’ min
jaghmel ir-reat, ta’ somma specifikata bhala kumpens ghal xi spiza,
telf jew dannu li jsir bir-reat;
"ufficjal kmandant" tfisser l-ufficjal li jikkmanda l-unita  li ragel
ikun parti minnha jew qieghed maghha, izda dwar persuna akkuzata
b’reat ghandha t-tifsir moghti lilha bl-artikolu 88;
"ufficjal ta’ l-ingagg" ghandha t-tifsir moghti lilha bl-artikolu 5;
"vapur" tinkludi kull xorta ta’ bicca tal-bahar. 
(2) Fit-Taqsima II ta’ dan l-Att -
"awtorita  militari kompetenti" tfisser il-kmandant jew xi ufficjal
preskritt;
"data tal-konferma" dwar xi persuna tfisser id-data li fiha
tiffirma d-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 17(1) u li fiha tiehu l-
gurament li jigi preskritt;
"l-anqas eta  xierqa" ghandha t-tifsir moghti lilha bl-artikolu 6.
(3) Fit-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att -
"habs civili" tfisser habs f’Malta li fih persuna kkundannata
minn qorti civili ghal prigunerija tkun tista’ f’dak iz-zmien
tinzamm; 
"preskritt" tfisser preskritt jew disposizzjoni dwar hekk
maghmula bi jew taht ir-Regoli ta’ Procedura jew taht regolamenti
maghmula skond l-artikolu 141;
"stabbiliment militari" tfisser habs militari jew kull stabbiliment
iehor taht il-kontroll tal-Ministru fejn persuni jistghu jkunu
mehtiega li jiskontaw sentenzi militari ta’ prigunerija jew
detenzjoni;
riferenzi ghal sentenza militari ta’ prigunerija huma riferenzi
ghal sentenza ta’ prigunerija moghtija minn qorti marzjali;
riferenzi ghal sentenza militari ta’ detenzjoni huma riferenzi ghal
sentenza ta’ detenzjoni moghtija minn qorti marzjali jew moghtija
mill-ufficjal kmandant ta’ min jaghmel ir-reat;
"ufficjal li jsejjah qorti marzjali" dwar qorti marzjali tfisser l-
ufficjal li jsejjah dik il-qorti marzjali u tinkludi lis-successur tieghu
jew kull persuna li f’dak iz-zmien tkun qed tezercita l-funzjonijiet
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    7
tieghu jew tas-successur tieghu.
(4) Riferenzi fit-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att ghal warrant
officers ma jinkludux riferenzi ghal warrant officers temporanji,
izda riferenzi fl-imsemmija Taqsimiet ta’ dan l-Att ghal ufficjali
bla kummissjoni jinkludu riferenzi ghal ufficjali bla kummissjoni
temporanji u wkoll ghal warrant officers temporanji.
(5) Kull setgha moghtija b’dan l-Att ghal eghmil ta’
disposizzjoni b’regolamenti, b’regoli, b’ordnijiet jew b’att iehor
tinkludi setgha ghall-eghmil ta’ dik id-disposizzjoni ghal kazijiet
specifici jew klassijiet ta’ kazijiet, u ghall-eghmil ta’ disposizzjoni
differenti ghal klassijiet differenti ta’ kazijiet, u ghall-fini ta’ kull
att bhal dak klassijiet ta’ kazijiet jistghu jigu mfissra b’riferenza
ghal kull cirkostanza specifikata fl-att.
(6) Kull setgha moghtija b’dan l-Att ghal eghmil ta’
regolamenti, regoli jew ordnijiet jew ghall-hrug ta’ avvizi tinkludi
s-setgha, ezercitabbli bl-istess mod u suggetta ghall-istess
disposizzjoni, ghat-tibdil jew ghat-thassir ta’ kull regolament,
regola, ordni jew avviz tali, bla hsara ghall-eghmil ta’ regolament,
regola jew ordni gdid jew ghall-hrug ta’ avviz gdid.
TAQSIMA II
KIF FORZA ARMATA TINZAMM U TITMEXXA
 TITOLU I - DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Setgha li titwaqqaf, tinzamm u tigi regolata forza armata
Setgha biex forza 
armata tinzamm u 
titmexxa. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
3. (1) Ikun fis-setgha tal-President ta’ Malta li jwaqqaf
b’ingagg volontarju u jzomm forza armata, li tkun maghmula minn
forza regolari u territorjali jew minn xi wahda minn dawk il-forzi
(inkluza r-rizerva ta’ dawk il-forzi), u maghmula minn dawk l-
unitajiet ta’ kull arma u suggetti ghall-ghoti ta’ dak l-isem li jigi
preskritt jew li l-President ta’ Malta jordna.
(2) L-infieq mehtieg sabiex titwaqqaf u tinzamm il-forza
ghandu jithallas minn somom ta’ flus provduti ghal hekk fl-estimi
ta’ kull sena ta’ dhul u nfieq ghal Malta kif approvat mill-Kamra.
Setgha ghall-
eghmil ta’ 
regolamenti jew 
ordnijiet.
Emendat: 
LVIII. 1974.68; 
XX. 1980.2;
XII. 2000.2;
XV. 2002.5.
4. (1) Ikun fis-setgha tal-President ta’ Malta li jaghmel
regolamenti jew ordnijiet dwar it-twaqqif, tmexxija, u dixxiplina
tal-forza, jew ta’ xi parti jew unita  taghha, il-paga, l-allowances, il-
pensjonijiet u l-gratifikazzjonijiet li ghandhom jithallsu lil u l-
ingagg, iz-zmien, il-kondizzjonijiet u l-estensjonijiet ta’ servizz u
l-hall mis-servizz u t-tahrig ta’, membri tal-forza jew ta’ xi parti
jew unita  taghha, u dwar il-hwejjeg l-ohra kollha li ghandhom
x’jaqsmu mal-forza, inkluza kull haga awtorizzata b’dan l-Att li
tigi perskritta jew li jinghad li tkun suggetta ghal regolamenti jew
ordnijiet; u jista’ jaghmel regolamenti jew ordnijiet differenti jew
jaghmel disposizzjoni differenti dwar il-forza regolari u l-forza
territorjali.
  8      KAP. 220. h          FORZIARMATI  TA’MALTA
(2) Bla hsara ghall-generalita  tas-setghat moghtija b’dan l-
artikolu, regolamenti jew ordnijiet maghmula taht dan l-artikolu
jistghu -
(a) jipprovdu dwar il-persuni li lilhom il-kmand fuq il-
forza, jew fuq xi parti jew membru taghha, ghandu
jinghata u dwar ic-cirkostanzi li fihom dak il-kmand
kif intqal qabel ghandu jigi ezercitat;
(b) jipprovdu ghall-formazzjoni ta’ ufficjali u rgiel tal-
forza f’unitajiet u ghall-hatra, trasferiment, stazzjonar,
ippustjar jew trattament iehor ta’ ufficjali u rgiel tali;
(c) jirregolaw l-ghoti ta’ kummissjonijiet fil-forza;
(d) jirregolaw in-nomina, ir-rank, id-dmirijiet u n-numru
ta’ ufficjali u rgiel tal-forza;
(e) jipprovdu ghat-twaqqif u tmexxija ta’ rizerva tal-forza
regolari u territorjali;
u, dwar il-forza territorjali -
(f) jipprovdu ghall-kostituzzjoni ta’ staff permanenti;
(g) ibiddlu jew jiddispensaw minn kwalunkwe disposiz-
zjoni ta’ dan l-Att dwar it-tahrig tal-forza territorjali
safejn japplikaw ghar-rizerva ta’ dik il-forza.
(3) Il-President ta’ Malta jista’ b’ordni jaghti s-setgha lil kull
membru tal-forza li jezercita, b’zieda mal-funzjonijiet, setghat u
dmirijiet li ghandu bhala membru ta’ dik il-forza, dawk il-
funzjonijiet, setghat u dmirijiet kollha, jew uhud minnhom, li b’ligi
huma vestiti f’membru tal-Korp tal-Pulizija ta’ Malta u f’ufficjal
tad-Dwana.
(4) B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan
l-artikolu -
(a) regolamenti jew ordnijiet maghmula taht dan l-artikolu
ma ghandhomx jolqtu jew itawwlu z-zmien li ghalih, u
l-area li fiha, ragel tal-forza territorjali jista’ jigi
mgieghel li jaqdi jew, jekk mhux provdut xort’ohra
b’dan jew taht dan l-Att, jawtorizzaw ragel tal-forza
territorjali li jkun jappartjeni ghal wiehed mill-korpi li
jigi trasferit, minghajr il-kunsens tieghu, ghal korp
iehor;
(b) meta ragel tal-forza territorjali kien ingagga qabel id-
data ta’ xi regolament jew ordni maghmul taht dan l-
artikolu, ebda haga f’dak ir-regolament jew ordni ma
tista’ ggieghlu li jigi minghajr il-kunsens tieghu
nominat, trasferit jew ippustjat f’xi korp li fih ma
setghax, minghajr il-kunsens tieghu, jigi nominat,
trasferit jew ippustjat li kieku l-imsemmi regolament
jew ordni ma kienx sar;
(c) ghall-ghanijiet ta’ kull regolament li jsir taht dan l-
artikolu f’dak li ghandu x’jaqsam mal-pensjonijiet u l-
gratifikazzjonijiet li ghandhom jithallsu lill-membri
tal-forza, meta s-servizz ta’ xi membru ta’ l-Air Traffic
Control Corps jew ta’ l-Airport Company jew ta’ xi
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    9
parti ohra tal-Forza li l-Ministru jista’ b’ordni minn
zmien ghal zmien jispecifika ghall-iskopijiet ta’ dan l-
artikolu, jintemmu bl-approvazzjoni tal-Kmandant
sabiex jidhol f’impjieg full time ma’ Malta
International Airport p.l.c. jew ma’ xi enti ohra li l-
Ministru jista’ b’ordni minn zmien ghal zmien
japprova ghall-iskopjiet ta’ dan l-artikolu, l-impjieg
ta’ dak il-membru tal-Forza ma’ l-imsemmija Malta
International Airport p.l.c. jew enti ohra ghandu jitqies
bhala servizz fil-Forza, u dak il-membru jkollu jedd
ghal pensjoni jew gratifikazzjoni, skond il-kaz, taht
dawk ir-regolamenti meta huwa jtemm is-servizz
tieghu ma’ l-imsemmija Malta International Airport
p.l.c. jew enti ohra bhallikieku dak is-servizz kien
servizz mal-Forza:
Izda meta dak it-tmiem ta’ dak is-servizz mal-
Malta International Airport p.l.c. jew enti ohra jkun
dovut ghax-xoljiment ta’ dik il-kumpannija jew enti
sew jekk dan ikun wiehed volontarju jew xort’ohra,
dak it-tmiem ghandu jitqies bhallikieku kien dovut
ghat-tnehhija tal-kariga:
Izda wkoll, id-disposizzjonijiet ta’ dan il-
paragrafu m’ghandhomx ikunu japplikaw kemm-il
darba ma jsirx Ordni mill-Prim Ministru li fih jigi
indikat li Malta International Airport p.l.c. jew l-enti l-
ohra skond il-kaz kellha tintrabat mal-Gvern biex
tikkontribwixxi ghal ghand il-Gvern id-differenza bejn
in-nefqa tal-pensjoni jew gratifikazzjoni li ghandhom
jithallsu filwaqt ta’ l-irtir minn mal-Malta
International Airport p.l.c. jew mill-enti l-ohra skond
il-kaz u n-nefqa tal-pensjoni jew gratifikazzjoni, skond
il-kaz, kif tinhadem fil-waqt tat-tmiem tas-servizz
mal-Gvern ghall-imsemmija raguni ta’ impjieg full
time ma’ Malta International Airport p.l.c. jew ma’ dik
l-enti l-ohra;
(d) ghall-ghanijiet tal-paragrafu (c), il-hlasijiet
pensjonabbli ta’ dawk il-persuni tal-Forza meta
jirtiraw ghandhom jitqiesu li jkunu l-hlasijiet
pensjonabbli li jithallsu lill-membru tal-Forza fi grad u
f’livell inkrementali li jikkorrispondu ghall-kariga u l-
livell inkrementali li fih dik il-persuna tirtira mill-
Malta International Airport p.l.c. jew mill-enti l-ohra
skond il-kaz;
(e) ghall-ghanijiet tal-paragrafu (d), karigi u gradi ta’
salarju mal-Malta International Airport p.l.c. jew ma’
dik l-enti l-ohra ghandhom ikunu klassifikati fil-gradi
u livelli inkrementali li l-aktar jikkorrispondu ghall-
gradi u livelli inkrementali fil-Forzi Armati ta’ Malta
b’riferenza ghall-job description, hila f’xi sengha,
responsabbiltajiet u fatturi ohra simili;
(f) il-klassifika msemmija fil-paragrafu (e) ghandha ssir
minn bord maghmul minn chairman li jinhatar mill-
  10      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Ministeru responsabbli ghall-finanzi u minn zewg
membri ohra, wiehed mahtur mill-Ministeru
b’responsabbilta  centrali ghal policies li jirrigwardaw
il-persunal fis-servizzi pubblici u wiehed mahtur mill-
Malta International Airport p.l.c. jew l-enti l-ohra
skond il-kaz. Il-klassifika ghandha tkun suggetta
ghall-approvazzjoni finali tal-Ministru responsabbli
ghall-finanzi;
(g) dik il-klassifika ghandha ssir fi zmien tliet xhur minn
kull aggustament ta’ salarji ta’ membri tal-Forza u,
jew, ta’ impjiegi tal-Malta International Airport p.l.c.
jew ta’ dik 1-enti l-ohra skond il-kaz;
(h) ma ghandha tigi kklassifikata ebda kariga fi grad oghla
minn dak ta’ Grad 3 fis-servizz tal-Gvern jew dak il-
grad iehor li l-Ministru responsabbli ghall-finanzi
jista’ minn zmien ghal zmien jistabbilixxi b’avviz fil-
Gazzetta;
(i) bla pregudizzju ghall-artikolu 113 tal-Kostituzzjoni,
hadd ma jista’, wara li tkun saret il-klassifika bhalma
hi msemmija hawn aktar qabel, ikollu xi jedd taht l-
imsemmija regolamenti li jkun inqas favorevoli minn
dawk li kieku kien ikollu jedd qabel dik il-klassifika;
(j) il-Ministru jista’ minn zmien ghal zmien b’ordni
jiddikjara li d-disposizzjonijiet tal-paragrafi (c) sa (i)
ghandhom japplikaw ghal dawk il-membri tal-Forza li
kienu tterminaw is-servizz taghhom skond id-
disposizzjonijiet tal-paragrafu (c) sabiex jigu
impjegati mal-Malta International Airport p.l.c. jew
ma’ dik l-enti l-ohra skond il-kaz bhallikieku dawk il-
persuni waqt li ssir dik l-Ordni, kienu membri tal-
Forza.
(5) Kull regolament jew ordni maghmul taht dan l-artikolu
ghandu jitqieghed quddiem il-Kamra minnufih wara li jsir, u jekk,
fi zmien tmienja u ghoxrin gurnata wara li jitqieghed hekk
quddiemha, il-Kamra tirrizolvi li ghandu jigi annullat jew emendat,
ir-regolament jew l-ordni ghandu minn dak il-hin ma jibqax isehh
jew ghandu jigi hekk emendat, skond il-kaz, izda bla hsara ghall-
validita  ta’ kull haga li tkun saret qabel bis-sahha tieghu jew ghall-
eghmil ta’ regolament jew ordni gdid.
(6) Fil-kalkolu ghall-fini tas-subartikolu (5) ta’ kull perijodu
tali ta’ tmienja u ghoxrin gurnata, ma ghandux jinghadd kull zmien
li matulu l-Kamra ma kenitx qed tiltaqa’ jew li matulu kienet
aggornata ghal izjed minn sebat ijiem.
TITOLU II - IL-FORZA REGOLARI
Ingagg 
Ufficjali ta’ l-
ingagg. 
5. Rekluti fil-forza regolari ghandhom jigu ingaggati minn
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    11
dawk il-persuni (li ghandhom ikunu maghrufa bhala, u li f’dan l-
Att huma msejha, ufficjali ta’ l-ingagg) b’dak il-mod u skond dawk
ir-regolamenti li jigu preskritti.
Ingagg.
tinghata avviz fil-forma preskritta li turi l-mistoqsijiet li ghandha
twiegeb ghalihom mal-konferma u li turi l-kondizzjonijiet generali
ta’ l-ingagg li dik il-persuna tkun ser tidhol ghalihom; u ufficjal ta’
l-ingagg ma ghandu jingagga lil ebda persuna fil-forza regolari jekk
ma jkunx sodisfatt li dik il-persuna tkun inghatat dak l-avviz, li
tifhmu u li tixtieq tingagga.
(2) Il-procedura ghall-ingagg ta’ persuna fil-forza regolari
ghandha tkun dik li tigi preskritta.
(3) Ufficjal ta’ l-ingagg ma ghandux jingagga persuna taht l-
anqas eta  xierqa kemm-il darba ma jkunx inghata permess bil-
miktub ghall-ingagg minn missier dik il-persuna jew, jekk dik il-
persuna ma tkunx suggetta ghas-setgha tal-missier, mill-omm jew
minn dik il-persuna li taht il-harsien taghha (kemm jekk bil-ligi jew
fil-fatt) il-persuna li tkun qed toffri li tingagga tkun qeghda.
(4) F’din it-Taqsima ta’ dan l-Att l-espressjoni "l-anqas eta
xierqa" tfisser l-eta  ta’ sbatax-il sena u sitt xhur.
Nomina f’korp u trasferiment minn korp ghal iehor
Ingagg ghal servizz 
generali jew korp u 
trasferiment bejn 
korp.
7. (1) Rekluti jistghu, skond regolamenti maghmula taht l-
artikolu 4, jingaggaw ghal servizz f’korp partikolari, izda hlief kif
jigi provdut b’dawk ir-regolamenti rekluti ghandhom jigu ingaggati
ghal servizz generali.
(2) L-awtorita  militari kompetenti ghandha malajr kemm ikun
prattikabbli tinnomina rekluta, jekk ingagga ghal servizz f’korp,
f’dak il-korp, u jekk ingagga ghal servizz generali, f’dak il-korp kif
l-awtorita  militari kompetenti jidhrilha xieraq:
Izda rekluta li jkun ingagga ghal servizz generali qabel ma
jkun lahaq l-eta  ta’ tmintax-il sena jista’ ma jigix nominat f’korp
sakemm jilhaq dik l-eta .
(3) Ragel tal-forza regolari jista’ f’kull zmien jigi trasferit
b’ordni ta’ l-awtorita  militari kompetenti minn korp ghal iehor:
Izda hlief jekk ikun hemm stat ta’ gwerra bejn Malta u xi
qawwa barranija, jew jekk ir-rizerva tissejjah ghal servizz
permanenti, ordni taht dan l-artikolu ma ghandux isir jekk mhux bl-
approvazzjoni tal-Ministru kemm-il darba l-persuna li dwarha
jinghata l-ordni ma taghtix il-kunsens ghat-trasferiment.
(4) Meta skond l-ahhar subartikolu qabel dan ragel tal-forza
regolari jigi trasferit ghal korp differenti minn dak li hu qabel kien
qed iservi fih, l-awtorita  militari kompetenti tista’ b’ordni tibdel il-
kondizzjonijiet tieghu tas-servizz sabiex jigu jaqblu mal-
kondizzjonijiet generali tal-korp li fih ikun gie trasferit.
  12      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Zmien, kondizzjonijiet u estensjoni tas-servizz
Zmien u 
kondizzjonijiet tas-
servizz. 
8. (1) Iz-zmien u l-kondizzjonijiet ta’ servizz li ghalihom
persuna tista’ tingagga fil-forza regolari ghandhom ikunu dak iz-
zmien u dawk il-kondizzjonijiet ta’ servizz li jigu preskritti, u
ghandhom ikunu suggetti ghal dawk it-tibdiliet u estensjonijiet li
jigu preskritti.
(2) Ragel tal-forza regolari jkun suggett ghal servizz
universali. 
Thollija ghal wara 
f’certi kazijiet ta’ 
hall mis-servizz 
jew trasferiment 
ghal rizerva.
9. (1) Meta f’xi zmien li fih apparti minn dan l-artikolu ragel
tal-forza regolari kien intitolat li jigi mahlul mis-servizz jew ikun
imissu jigi trasferit ghar-rizerva, stat ta’ gwerra jkun jezisti bejn
Malta u xi qawwa barranija, jew irgiel tar-rizerva jissejhu ghal
servizz permanenti, jew hu jkun qed iservi barra minn Malta, hu
jista’ jinzamm fis-servizz ghal dak il-perijodu msemmi hawn izjed
’il quddiem, u s-servizz tieghu jista’ jigi mtawwal skond hekk.
(2) Ebda persuna ma tista’ tigi mizmuma fis-servizz bis-sahha
ta’ dan l-artikolu ghal aktar minn tnax-il xahar wara d-data li
apparti minn dan l-artikolu hi kienet tkun intitolata li tigi mahlula
mis-servizz.
(3) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar subartikolu
qabel dan, persuna li apparti minn dan l-artikolu tkun intitolata li
tigi mahlula mis-servizz tista’ tigi mizmuma fis-servizz ghal dak il-
perijodu kif il-Ministru jista’ jordna.
(4) Bla hsara kif intqal qabel, persuna li apparti minn dan l-
artikolu tkun imissha tigi trasferita ghar-rizerva tista’ tigi mizmuma
fis-servizz ghal dak il-perijodu, li jispicca mhux aktar tard minn
tnax-il xahar wara d-data li fiha apparti minn dan l-artikolu kien
imissha tigi trasferita ghar-rizerva, kif il-Ministru jista’ jordna jew
ghal kull perijodu jew perijodu iehor li matulu l-irgiel tar-rizerva
jkomplu msejha ghal servizz permanenti.
(5) Jekk fil-waqt li ragel ikun qed jinzamm fis-servizz bis-
sahha ta’ dan l-artikolu jkun jidher lill-awtorita  militari kompetenti
li jistghu jghaddu minghajr is-servizz tieghu, hu jkun intitolat li jigi
mahlul mis-servizz jew trasferit ghar-rizerva skond il-kaz.
(6) Meta, f’xi zmien li fih skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel
ta’ dan l-artikolu ragel ikun intitolat li jigi mahlul mis-servizz jew
trasferit ghar-rizerva, ikun jezisti stat ta’ gwerra bejn Malta u xi
qawwa barranija, hu jista’, b’dikjarazzjoni maghmula fil-forma
preskritta quddiem l-ufficjal kmandant tieghu jaqbel li jkompli fis-
servizz sakemm ikun ghad hemm dak l-istat ta’ gwerra; u jekk l-
awtorita  militari kompetenti tapprova hu jista’ hekk ikompli
bhallikieku l-perijodu li bih iz-zmien tas-servizz jista’ jigi
mtawwal skond d-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu kien
perijodu li jkompli sakemm jibqa’ l-istat ta’ gwerra:
Izda jekk ikun hekk specifikat fid-dikjarazzjoni hu jkun
intitolat li jigi mahlul mis-servizz jew trasferit ghar-rizerva, skond
il-kaz, meta jaghlqu tliet xhur wara avviz li hu jkun ta lill-ufficjal
kmandant tieghu.
(7) Relattivament ghal irgiel fil-forza regolari li jkunu qed
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    13
iservu barra minn Malta riferenzi f’dan l-artikolu ghal ikun intitolat
li jigi trasferit ghar-rizerva ghandhom jinftehmu bhala riferenzi
ghal ikun intitolat li jintbaghat Malta bl-aktar heffa konvenjenti
sabiex jigi trasferit ghar-rizerva.
Is-servizz ikompli 
f’perikolu 
nazzjonali 
imminenti.
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
10. (1) Jekk ikun jidher lill-President ta’ Malta li hemm
perikolu nazzjonali imminenti jew li nqalghet emergenza kbira, hu
jista’ b’ordni mgharraf bil-firma tal-Ministru, jipprovdi li rgiel li
kieku ma kienx gara hekk ikun imisshom jigu trasferiti ghar-rizerva
jkomplu fis-servizz; u minn dak il-hin l-ahhar artikolu ta’ qabel dan
ghandu japplika ghal dawk l-irgiel kif japplika ghal irgiel li jissejhu
ghal servizz permanenti.
(2) Meta jkun sar ordni skond is-subartikolu (1), dik il-grajja
ghandha minnufih tigi komunikata lill-Kamra.
(3) Ordni li jkun fis-sehh skond is-subartikolu (1) jista’ jigi
mhassar mill-President ta’ Malta b’ordni iffirmat kif intqal f’dak
is-subartikolu.
Hall mis-servizz u trasferiment ghar-rizerva
Hall mis-servizz.
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
11. (1) Hlief kif hawnhekk izjed ’il quddiem provdut kull
ragel tal-forza regolari, malli jsir intitolat li jkun mahlul mis-
servizz, ghandu jigi mahlul mis-servizz bil-heffa kollha
konvenjenti izda sakemm jigi mahlul mis-servizz hu jibqa’ suggett
ghal-ligi militari.
(2) Meta ragel tal-forza regolari jkun, meta jsir intitolat li jigi
mahlul mis-servizz, iservi barra minn Malta, ghandu -
(a) jekk jitlob li jigi mahlul mis-servizz f’Malta,
jintbaghat hemm minghajr hlas bil-heffa kollha
konvenjenti u jigi mahlul mis-servizz hemm jew, jekk
ikun jaqbel li dan isir wara, fi zmien sitt xhur mill-
wasla tieghu; izda
(b) jekk fuq talba tieghu jigi mahlul mis-servizz fil-post
fejn ikun qed iservi hu ma jkollu ebda dritt li
jintbaghat Malta jew post iehor.
(3) Hlief skond sentenza ta’ qorti marzjali, ragel tal-forza
regolari ma ghandux jigi mahlul mis-servizz jekk il-hall mis-
servizz tieghu ma jkunx gie awtorizzat mill-awtorita  militari
kompetenti jew b’awtorizzazzjoni li tigi direttament minghand il-
President ta’ Malta; u f’kull kaz il-hall mis-servizz ta’ ragel tal-
forza regolari ghandu jsir b’dak il-mod li jigi preskritt.
(4) Kull ragel tal-forza regolari ghandu jinghata malli jigi
mahlul mis-servizz certifikat ta’ hall mis-servizz li jkun fih dawk
il-partikolaritajiet li jigu preskritti.
Trasferiment ghar-
rizerva. 
12. (1) Meta jkun imissu jigi trasferit ghar-rizerva, kull ragel
tal-forza regolari ghandu jigi trasferit ghar-rizerva izda sakemm
jigi hekk trasferit hu jibqa’ suggett ghal-ligi militari.
(2) Meta ragel tal-forza regolari, meta jkun imissu jigi trasferit
ghar-rizerva, ikun qed iservi barra minn Malta hu ghandu
jintbaghat Malta minghajr hlas bl-akbar heffa konvenjenti u ghandu
  14      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
mal-wasla tieghu hemm jigi trasferit ghar-rizerva jew, jekk jaghti l-
kunsens li t-trasferiment tieghu isir wara, fi zmien sitt xhur mill-
wasla tieghu:
Izda jekk huwa hekk jitlob ikun jista’ jigi trasferit ghar-
rizerva minghajr ma jigi mgieghel li jmur lura Malta.
Hall mis-servizz 
jew trasferiment 
jithallew ghal wara 
li jispiccaw il-
procedimenti ghal 
reati.
13. (1) B’dak kollu li hemm f’din it-Taqsima ta’ dan l-Att,
ragel tal-forza regolari ma jkunx intitolat li jigi mahlul mis-servizz
jew trasferit ghar-rizerva fiz-zmien li jkun suggett, bhala persuna
suggetta ghall-ligi militari, li jigi processat ghal xi reat kontra xi
disposizzjoni ta’ dan l-Att:
Izda jekk jigi deciz li ghal dak ir-reat ma ghandux jigi
processat minn qorti marzjali dan is-subartikolu ma ghandux
ikompli japplika.
(2) B’dak kollu li hemm f’din it-Taqsima ta’ dan l-Att, ragel
tal-forza regolari li jkun barra minn Malta u li jkun qed jiskonta
sentenza ta’ prigunerija jew detenzjoni moghtija minn qorti
marzjali taht dan l-Att, ma jkunx intitolat li jigi mahlul mis-servizz
jew trasferit ghar-rizerva waqt li jkun qed jiskonta s-sentenza.
Dritt tar-rekluta li 
jixtri l-hall mis-
servizz.
14. (1) Rekluta jkun intitolat li jitlob li jigi mahlul mis-servizz
qabel ma jghaddi l-perijodu ta’ tliet xhur li jibda mid-data tal-
konferma tieghu, u jekk jaghmel dik it-talba hu ghandu mal-hlas
tas-somma ta’ ghoxrin lira jew ta’ dik is-somma izghar li tigi
preskritta jigi mahlul mis-servizz bil-heffa kollha konvenjenti:
Izda -
(a) jekk regolamenti maghmula skond l-artikolu 4 hekk
jipprovdu, id-dritt moghti b’dan is-subartikolu ma
jkunx ezercitabbli minn rekluta qabel ma jghaddi dak
il-perijodu (li ma jkunx itwal minn xahrejn) li jibda
mill-imsemmija data kif jista’ jigi preskritt; u
(b) jekk issir talba skond dan is-subartikolu minn rekluta
fi zmien li fih irgiel tal-forza regolari jkunu b’ordni
skond l-artikolu 10 mehtiega li jkomplu fis-servizz, hu
ma jkunx intitolat li jigi mahlul mis-servizz sakemm
huma jkunu hekk mehtiega li jkomplu fis-servizz.
(2) F’dan l-artikolu "rekluta" tfisser persuna ingaggata fil-forza
regolari skond id-disposizzjonijiet ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-Att li
ma tkunx giet qabel hekk ingaggata.
Drittijiet tal-
warrant officer 
ghall-hall mis-
servizz jekk jigi 
mnizzel ghar-
ranks.
15. Warrant officer tal-forza regolari li jigi mnizzel ghar-ranks
jista’ meta jigri dan jitlob li jigi mahlul mis-servizz kemm-il darba
ma jkunx jezisti stat ta’ gwerra bejn Malta u xi qawwa barranija
jew irgiel tar-rizerva ma jkunux issejjhu ghal servizz permanenti.
Disposizzjonijiet mixxellanji u supplimentari
Telf ta’ servizz 
ghal min jahrab u 
ghoti lura tas-
servizz mitluf.
16. (1) Meta ragel tal-forza regolari jinsab hati ta’ dizerzjoni
minn qorti marzjali, il-perijodu tas-servizz tieghu li dwaru hu jkun
instab hati li kien dizertur ghandu jintilef.
(2) Meta xi servizz ta’ ragel jintilef id-disposizzjonijiet ta’ din
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    15
it-Taqsima ta’ dan l-Att (hlief dawk li jittrattaw dwar il-hall mis-
servizz b’xiri) ghandhom japplikaw ghalih, u hu jkun obbligat
iservi, bl-istess mod daqslikieku d-data xierqa kienet id-data tal-
konferma u hu kien, fid-data xierqa, ingaggat biex iservi ghal
zmien bhal dak (kemm dwar it-tul ta’ zmien kif ukoll dwar l-
obbligu ghas-servizz u l-obbligu li jservi fir-rizerva) li hu kien fil-
fatt qed iservi fiz-zmien li hu kien misjub hati:
Izda meta fid-data li fiha r-ragel instab hati hu kien qed
iservi zmien li jispicca meta jaghlaq perijodu li jibda mid-data li
fiha jilhaq l-eta  ta’ tmintax-il sena u hu kien lahaq dik l-eta  meta
kien misjub hati (kemm jekk kien lahaqha meta kien sar ir-reat
kemm jekk le) it-tul ta’ zmien li hu jkun obbligat iservi ghandu
jkun daqs dak il-perijodu u z-zmien li hu jkun mehtieg iservi
ghandu jitnaqqas skond hekk.
(3) Fl-ahhar subartikolu qabel dan l-espressjoni "id-data
xierqa" -
(a) jekk bhala konsegwenza tas-subartikolu (1) u sentenza
ta’ qorti marzjali taht it-Taqsima III ta’ dan l-Att is-
servizz tieghu ta’ qabel ghandu jintilef kollu, tfisser
id-data li fiha instab hati;
(b) jekk bhala konsegwenza ta’ l-imsemmi subartikolu (1)
jew ta’ dak is-subartikolu u sentenza ta’ qorti marzjali
parti biss mis-servizz tieghu ta’ qabel ghandu jintilef,
tfisser data li tkun aktar kmieni minn dik id-data biz-
zmien ta’ servizz li ma kienx mitluf.
(4) Jekk jinghata dritt lil ragel tal-forza regolari biex itemm s-
servizz full time tieghu f’xi zmien kif jigi preskritt jew li jigi
trasferit f’xi zmien bhal dak ghar-rizerva, dak id-dritt ma jkunx
ezercitabbli, bhala konsegwenza tat-telf ta’ servizz, fi zmien li jkun
qabel dak li fih kien ikun ezercitabbli kieku ma kienx ghal dak it-
telf ta’ servizz.
(5) Kull servizz mitluf taht dan l-artikolu jista’ jinghata lura
minhabba servizz tajjeb jew ghal xi ragunijiet ohra li jiggustifikaw
l-ghoti lura tas-servizz mitluf kif jigi preskritt u b’dak il-mod u
suggett ghal dawk il-kondizzjonijiet u eccezzjonijiet li jigu
preskritti.
Validita  tal-
konferma u ingagg.
17. (1) Meta persuna tkun iffirmat id-dikjarazzjoni murija fil-
karta tal-konferma dwar il-verita  tat-twegibiet moghtija ghall-
mistoqsijiet murija fil-karta tal-konferma, u tkun wara dan irceviet
il-paga bhala ragel tal-forza regolari -
(a) ma tistax titqajjem kwistjoni dwar il-validita  ta’ l-
ingagg taghha minhabba f’xi zball jew nuqqas fil-karta
tal-konferma taghha;
(b) jekk wara tliet xhur mid-data li fiha tkun iffirmat l-
imsemmija dikjarazzjoni tippretendi li l-ingagg taghha
huwa invalidu minhabba xi nuqqas ta’ tharis tal-htigiet
ta’ dan l-Att jew ta’ xi regolamenti maghmula bis-
sahha tieghu dwar l-ingagg jew il-konferma, jew ghal
xi raguni ohra tkun liema tkun (li ma tkunx zball jew
  16      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
nuqqas fil-karta tal-konferma taghha) li minhabba fiha
apparti minn dan is-subartikolu l-validita  ta’ l-ingagg
taghha kienet tista’ tigi kontestata, il-pretensjoni
ghandha tigi sottomessa kemm jista’ jkun malajr lill-
Kmandant, u jekk il-pretensjoni tkun bazata fuq raguni
tajba l-Kmandant ghandu jgieghel li tigi mehlusa mis-
servizz bil-heffa kollha konvenjenti;
(c) bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar paragrafu
qabel dan, hi ghandha titqies malli jghaddu l-
imsemmija tliet xhur li kienet giet ingaggata
validament minkejja kull nuqqas ta’ tharis jew
ragunijiet ohra kif intqal qabel;
(d) minkejja kull nuqqas ta’ tharis jew xi ragunijiet ohra
kif intqal qabel, jew is-sottomissjoni ta’ pretensjoni
skond il-paragrafu (b), hi ghandha titqies li hi ragel
tal-forza regolari sakemm tigi mehlusa mis-servizz.
(2) F’kaz ta’ persuna li meta tkun iffirmat dik id-dikjarazzjoni
ma tkunx lahqet l-anqas eta  xierqa, il-paragrafu (b) tas-subartikolu
(1) ghandu jkollu effett daqslikieku minflok il-kelma "tippretendi"
jidhlu il-kliem "hi, jew xi persuna ohra li kien mehtieg il-kunsens
taghha ghall-ingagg skond l-artikolu 6(3) izda li ma tatx il-kunsens
kif imiss, tippretendi".
(3) Meta persuna tkun irciviet il-paga bhala ragel tal-forza
regolari minghajr ma tkun qabel iffirmat id-dikjarazzjoni
imsemmija fis-subartikolu (1), allura -
(a) hi ghandha titqies li tkun ragel tal-forza regolari sa
kemm tigi mehlusa mis-servizz;
(b) hi tkun tista’ titlob f’kull zmien li tigi mehlusa mis-
servizz, u jekk taghmel hekk it-talba ghandha tigi
sottomessa kemm jista’ jkun malajr lill-Kmandant, li
ghandu jgieghel li tigi mehlusa mis-servizz bil-heffa
kollha konvenjenti.
(4) Ebda haga fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu
ma ghandha tiftihem li tippregudika d-decizjoni fuq kwalunkwe
kwistjoni dwar it-tul ta’ zmien li ghalih persuna tkun ingaggat jew
li timpedixxi li persuna li ma tkunx talbet dan tigi mehlusa mis-
servizz.
Twegibiet foloz fil-
karta tal-konferma. 
18. (1) Jekk persuna li tidher quddiem l-ufficjal ta’ l-ingagg
biex issir il-konferma taghti bid-dehen twegiba falza ghal xi
mistoqsija li tkun tinsab fil-karta tal-konferma u li tkun saritilha
minn jew bl-ordni ta’ l-ufficjal ta’ l-ingagg, hi tista’ tehel wara
kundanna sommarja prigunerija ghal mhux aktar minn tliet xhur
jew multa ta’ mhux izjed minn ghoxrin lira.
(2) Jistghu jsiru procedimenti kontra persuna skond dan l-
artikolu wkoll jekk minn dak iz-zmien ’il hawn saret suggetta ghal-
ligi militari.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    17
TITOLU III - IL-FORZA TERRITORJALI 
Ingagg u hall mis-servizz
Ingagg u 
konferma. 
19. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 5, 6, 17 u 18 ghandhom
japplikaw ghall-forza territorjali bil-modifiki li gejjin, jigifieri:
(a) minflok ir-riferenzi ghall-forza regolari ghandhom
jidhlu r-riferenzi ghall-forza territorjali;
(b) minflok ir-riferenzi ghal ragel tal-forza regolari
ghandhom jidhlu r-riferenzi ghal ragel tal-forza
territorjali; u 
(c) ir-riferenzi fl-artikolu 17 ghar-riceviment tal-paga
ghandhom jithallew barra.
Zmien u 
kondizzjonijiet tas-
servizz.
20. (1) Kull persuna ingaggata fil-forza territorjali ghandha
tigi ingaggata biex isservi ghal zmien, li jibda mad-data tal-
konferma taghha, li ma jkunx aktar minn erba’ snin kif jigi
miftiehem waqt il-konferma, u tista’, waqt il-perijodu ta’ tnax-il
xahar li jaghlaq mat-tmiem taz-zmien ta’ servizz li fih tkun dak iz-
zmien qed isservi, tigi ingaggata mill-gdid ghal zmien, li jibda mit-
tmiem taz-zmien ta’ qabel, ta’ mhux aktar minn erba’ snin, kif jigi
miftiehem fl-ingagg mill-gdid, u hekk minn zmien ghal iehor.
(2) Kull ragel tal-forza territorjali ghandu jigi ingaggat ghal
servizz u jigi pustjat f’dak il-korp li hu jista’ jaghzel.
(3) Hlief kif provdut fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu, il-kondizzjonijiet tas-servizz ta’ ragel tal-forza territorjali
ghandhom ikunu kif jigi preskritt.
Area ta’ servizz. 
li jservu f’kull parti ta’ Malta, izda ma jistghux ikunu mehtiega li
jservu barra minn Malta.
L-Att jibqa’ 
japplika sal-hall 
mis-servizz. 
22. Ragel tal-forza territorjali ghandu, sakemm jigi mahlul
mis-servizz kif imiss bil-mod preskritt, jibqa’ suggett ghad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att li japplikaw ghalih bhala ragel tal-
forza territorjali.
Hall mis-servizz.
izjed ’il quddiem provdut, ikun intitolat li jigi mahlul mis-servizz,
qabel ma jispicca z-zmien tieghu kurrenti ta’ servizz jekk ihares il-
kondizzjonijiet li gejjin:
(a) jekk jaghti avviz bil-miktub ta’ tliet xhur lill-ufficjal
kmandant tieghu, jew dak l-avviz aqsar li jigi preskritt,
li hu jkun jixtieq li jigi mahlul mis-servizz; u
(b) jekk ihallas lill-ufficjal kmandant tieghu s-somma ta’
hames liri jew dik is-somma izghar li tigi preskritta; u 
(c) jekk jaghti lura fi stat tajjeb, bl-eccezzjoni ta’
deprezzament gustifikat, l-armi, il-hwejjeg u t-taghmir
kollu li jkun inghata lilu, jew, f’kazijiet fejn minhabba
raguni tajba u bizzejjed l-ghoti lura tal-proprjeta  li
ssemmiet qabel ikun impossibli, jekk ihallas il-valur
taghha:
  18      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Izda jkun fis-setgha ta’ l-awtorita  militari kompetenti,
f’kull kaz fejn ikun jidher li r-ragunijiet li ghalihom il-hall mis-
servizz ikun gie mitlub ikunu serji bizzejjed, li taghti dispensa ghal
kollox jew in parti mill-kondizzjonijiet ta’ hawn fuq kollha jew
bicciet minnhom.
(2) Ragel tal-forza territorjali jista’ jigi mahlul mis-servizz
mill-ufficjal kmandant tieghu minhabba nuqqas ta’ ubbidjenza ta’
ordnijiet moghtija lilu fil-waqt li jkun qed jaghmel dmirijiet
militari, jew minhabba li jittraskura milli jaqdi dak id-dmir, jew
ghal kondotta hazina tieghu bhala ragel tal-forza territorjali, jew
minhabba xi kawza ohra xierqa, u jkun l-ufficjal kmandant li
jiddecidi jekk dik il-kawza tezistix u hijiex xierqa:
Izda ragel li jkun hekk mahlul mis-servizz ikollu d-dritt li
jappella lill-Kmandant li jista’ jaghti dawk l-ordnijiet f’kull kaz
bhal dak kif jidhirlu gust u xieraq.
Posponiment ta’ 
hall mis-servizz 
matul l-
inkorporament jew 
servizz specjali.
24. Meta z-zmien li fih ragel tal-forza territorjali kien ikun
intitolat li jigi mahlul mis-servizz jaghlaq matul xi perijodu li fih
ikun fis-sehh ordni li jordna li l-forza territorjali jew xi parti
minnha tissejjah fuq servizz permanenti jew matul il-perijodu li fih
hu jkun imsejjah ghal servizz specjali, hu jista’ jkun mehtieg li
jtawwal is-servizz tieghu ghal dak iz-zmien itwal, li ma jkunx iktar
minn tnax il-xahar, kif il-Ministru jista’ jordna; u ragel tal-forza
territorjali ma jkunx matul kull perijodu bhal dak intitolat li jigi
mahlul mis-servizz taht l-artikolu 23(1).
Tahrig 
Tahrig.  25. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, kull
ragel tal-forza territorjali ghandu, bhala tahrig ta’ kull sena, jigi
mharreg ghal mhux inqas minn tmint ijiem u mhux izjed minn
hmistax-il gurnata kull sena f’dawk iz-zminijiet u f’dawk il-
postijiet f’Malta kif jigi ordnat mill-awtorita  militari kompetenti, u
jista’ ghal dak il-fini jigi msejjah darba jew aktar minn darba
f’sena.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, kull
ragel tal-forza territorjali ghandu jattendi dak in-numru ta’ drillijiet
u joqghod ghal dawk il-kondizzjonijiet l-ohra dwar it-tahrig li jigu
preskritti.
(3) Il-htigiet tas-subartikoli (1) u (2) jistghu jigu dispensati,
ghal kollox jew f’parti -
(a) dwar il-forza territorjali jew parti minn dik il-forza,
mill-Kmandant;
(b) dwar ragel individwali tal-forza territorjali mill-
ufficjal kmandant tieghu bla hsara ghal kull ordni
generali tal-Kmandant.
(4) Il-Ministru jista’ b’ordni jordna illi z-zmien ta’ tahrig ta’
kull sena tal-forza kollha jew ta’ parti minnha jew ta’ xi ragel
taghha jigi f’xi sena mtawwal ghal dak iz-zmien li ma jkunx aktar
minn tletin gurnata kif jigi specifikat fl-ordni.
(5) Ebda haga f’dan l-Att ma ghandha tiftiehem li ragel ma
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    19
jistax, bil-kunsens tieghu, jigi msejjah fuq dmir, istruzzjoni jew
tahrig, kemm f’Malta kif ukoll barra minn Malta, bhala parti minn
jew b’zieda ma’ xi tahrig iehor, skond regolamenti jew ordnijiet
maghmula skond dan l-Att.
(6) Meta ragel tal-forza, li ma jkunx inghata leave bil-mod
xieraq, jew mhux minhabba mard jew skuza ohra ragonevoli kif
jista’ jigi permess bil-mod preskritt, jonqos li jattendi fil-hin u fil-
post stabbililt ghat-tahrig, jew jonqos li jattendi n-numru ta’
drillijiet jew li jhares dawk il-kondizzjonijiet l-ohra dwar it-tahrig
li jigu preskritti, jista’ jehel wara kundanna sommarja ammenda ta’
mhux izjed minn hames liri.
Mobilizzazzjoni 
Inkorporament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
26. (1) Jekk jidher lill-President ta’ Malta li perikolu
nazzjonali jkun imminenti jew li tkun inqalghet emergenza kbira
jew li jkun hemm biza’ ta’ invazjoni jew attakk, hu jista’ b’ordni
mgharraf bil-firma tal-Ministru, jordna li l-forza territorjali
tissejjah ghal servizz permanenti, u minnufih wara u bis-sahha tal-
hrug ta’ dak l-ordni l-Kmandant ghandu jaghti, u meta jkun ta
jhassar jew jibdel, dawk id-direttivi li jidhirlu li jkunu mehtiega
jew xierqa ghall-inkorporament tal-forza territorjali jew xi parti
minnha.
(2) Meta direttivi taht dan l-artikolu jkunu ghal dak iz-zmien
jordnaw l-inkorporament ta’ xi parti mill-forza territorjali, kull
ufficjal jew ragel li jkun wiehed minn dik il-parti ghandu jattendi
fil-hin u fil-post stabbilit b’dawk id-direttivi u wara dak il-hin
ghandhom jitqiesu li gew inkorporati; u dawk l-ufficjali jew irgiel
huma f’dan l-Att imsejha inkorporati jew il-parti jew partijiet
inkorporati tal-forza territorjali.
(3) Ma’ l-inkorporament, il-forza territorjali jew il-parti jew
partijiet taghha inkorporati ghandhom, sakemm jitnehha l-
inkorporament, jaqghu taht id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u taht
kull regolament jew ordni maghmul bis-sahha tieghu kif japplikaw
ghall-forza regolari safejn jistghu jigu applikati ghalihom.
(4) Meta jkun sar ordni taht is-subartikolu (1), dik il-grajja
ghandha tigi kommunikata minnufih lill-Kamra.
Tnehhija ta’ l-
inkorporament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
27. (1) Il-President ta’ Malta jista’ b’ordni mgharraf bil-firma
tal-Ministru, jordna li l-forza territorjali ma tibqax inkorporata; u
wara dan il-Kmandant ghandu jaghti dawk id-direttivi kif jidhirlu
mehtiega u xierqa biex isehh l-ordni.
(2) Sakemm johrog ordni taht is-subartikolu (1), il-Kmandant
jista’ minn zmien ghal zmien kif jidhirlu spedjent jaghti dawk id-
direttivi li jidhirlu li huma mehtiega jew xierqa biex inehhi mill-
inkorporament xi parti inkorporata tal-forza territorjali u biex
jinkorpora xi parti tal-forza territorjali li ma tkunx inkorporata,
kemm jekk dik il-parti kienet qabel inkorporata kemm jekk ma
kenitx.
(3) Wara d-data stabbilita bid-direttivi ghat-tnehhija mill-
inkorporament ta’ xi parti mill-forza territorjali, l-ufficjali u l-irgiel
  20      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
ta’ dik il-parti ghandhom ikunu fil-posizzjoni ta’ ufficjali u rgiel
tal-forza territorjali meta ma hix inkorporata kemm-il darba jew
sakemm ma jkunux regghu gew inkorporati.
Sejha ghal servizz 
specjali.
28. (1) Kull ufficjal u ragel tal-forza territorjali li jkun bil-
miktub fuq il-formula preskritta qabel li dan l-artikolu ghandu
japplika ghalih jew li hu jkun jista’ jissejjah ghal servizz specjali
ikun jista’ jissejjah ghal servizz specjali minkejja li l-forza
territorjali, jew il-parti minnha li jkun jaghmel maghha, ma tkunx
giet inkorporata.
(2) Ikun fil-jedd tal-Ministru, f’kull zmien meta jkun jidhirlu li
l-okkazjoni hekk tehtieg, li jaghti, u meta jkun ta li jhassar jew
jibdel, dawk id-direttivi li jidhirlu xierqa biex isejjah ghal servizz
specjali skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) lil kull
ufficjal jew ragel tal-forza territorjali li bis-sahha ta’ dawk id-
disposizzjonijiet ikun jista’ jigi hekk imsejjah; u kull ufficjal jew
ragel imsejjah bid-direttivi ghandu jattendi fil-post u fil-hin
stabbilit mid-direttivi, u minn wara dak il-hin ghandu jitqies li
ssejjah ghal servizz specjali.
(3) Meta l-Ministru jkun ta xi direttivi skond l-ahhar
subartikolu qabel dan hu jista’ f’kull zmien wara jaghti dawk id-
direttivi li jidhirlu xierqa dwar it-temm ta’ servizz taht is-
subartikolu (1) ta’ kull ufficjal jew ragel imsejjah bid-direttivi
moghtija taht is-subartikolu (2), izda minghajr pregudizzju ghas-
setgha tal-Ministru, billi jaghti direttivi ohra taht is-subartikolu (2),
li jsejjah ghal servizz itwal kull ufficjal jew ragel li s-servizz tieghu
jkun intemm bid-direttivi moghtija taht dan is-subartikolu.
(4) Jekk, fil-waqt li ufficjal jew ragel tal-forza territorjali
msejjah b’direttivi moghtija taht is-subartikolu (2) jkun qed iservi
taht is-subartikolu (1), jinghataw direttivi skond dan l-Att ghall-
inkorporament tal-forza territorjali jew ta’ parti minnha li hu jkun
jaghmel maghha, dak l-ufficjal jew ragel ghandu wara dan jitqies li
hu inkorporat u s-servizz tieghu skond is-subartikolu (1) ma
jkomplix.
Ministru jew 
Kmandant jista’ 
jagixxi permezz ta’ 
ufficjali jew 
subordinati. 
29. Bis-sahha tas-setghat moghtija lilhom bl-artikoli 26, 27 u
28, il-Ministru jew il-Kmandant, skond il-kaz, jistghu jagixxu
permezz ta’ l-ufficjali jew tas-subordinati taghhom; u kull direttiva,
avviz jew ordni moghti taht l-awtorita  tal-Ministru jew tal-
Kmandant, skond il-kaz, ghandu jkollu l-istess sahha u effett ta’
direttiva, avviz jew ordni moghti mill-Ministru jew mill-Kmandant,
skond il-kaz.
Setghat 
addizzjonali ghal 
trasferiment u 
pustjar matul l-
inkorporament jew 
is-servizz specjali.
30. (1) Ragel tal-forza territorjali jista’, b’ordni ta’ l-awtorita
militari kompetenti, f’kull zmien li matulu l-parti tal-forza
territorjali li jaghmel maghha tkun inkorporata jew waqt li jkun qed
iservi taht l-artikolu 28(1), jigi trasferit jew ippustjat fi kwalunkwe
korp minghajr il-kunsens tieghu.
(2) Meta ragel tal-forza territorjali li gie trasferit jew ippustjat
bis-sahha ta’ dan l-artikolu jkompli fis-servizz, allura, jekk ikun
hekk jixtieq, ghandhom jittiehdu, malajr kemm ikun konvenjenti
wara li jispicca z-zmien ta’ l-inkorporament jew, skond il-kaz tas-
servizz tieghu skond l-artikolu 28 (1), dawk il-passi kollha li jkunu
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    21
mehtiega biex hu jkun jista’ jerga’ jservi f’dak il-korp li hu kien
iservi fih fiz-zmien li hu kien gie ghall-ewwel darba trasferit jew
ippustjat.
(3) L-ahhar subartikolu qabel dan ghandu japplika ghal ragel li
bis-sahha ta’ l-artikolu 28(4) huwa meqjus li hu inkorporat
bhallikieku l-kliem "jew, skond il-kaz, tas-servizz tieghu skond l-
artikolu 28(1)" thallew barra.
TITOLU IV - IL-FORZA TA’ RIZERVA 
Il-forza ta’ rizerva
Il-forza ta’ rizerva.
dawk il-korpijiet imsemmija fis-subartikolu (2) kif jigi stabbilit
minn zmien ghal zmien skond dan l-Att.
(2) Il-korpijiet imsemmija fis-subartikolu (1) huma -
(a) ir-rizerva tal-forza regolari; 
(b) ir-rizerva tal-forza territorjali.
(3) Il-forza ta’ rizerva ghandha tkun regolata minn dawk id-
disposizzjonijiet li jigu preskritti u mid-disposizzjonijiet li gejjin
ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-Att; u disposizzjonijiet differenti jistghu
jigu preskritti ghal korpijiet differenti tal-forza tar-rizerva.
Sejha tar-rizervi
Sejha tar-rizervi 
f’kaz ta’ perikolu 
nazzjonali, ecc.
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
32. (1) Jekk jidher lill-President ta’ Malta li perikolu
nazzjonali huwa imminenti jew li tkun inqalghet emergenza kbira,
hu jista’, bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, b’ordni
mgharraf bil-firma tal-Ministru, jawtorizza s-sejha ta’ kwalunkwe
forza ta’ rizerva fuq servizz permanenti.
(2) Meta jsir ordni skond is-subartikolu (1) l-grajja ta’ dan
ghandha minnufih tigi mgharrfa lill-Kamra.
(3) Ordni li jkun fis-sehh skond is-subartikolu (1) jista’
jithassar b’ordni tal-President ta’ Malta mgharraf kif fih imsemmi;
izda t-thassir ma ghandux jeffettwa l-obbligu ghas-servizz ta’ kull
persuna li tkun issejhet ghas-servizz bis-sahha ta’ l-ordni fiz-zmien
tat-thassir taghha.
Avvizi ta’ sejha.
ikun jawtorizza s-sejha ta’ forza ta’ rizerva, kull membru ta’ dik il-
forza (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejjah "rizervist") jista’
jissejjah ghas-servizz mill-Ministru b’avviz bil-miktub.
(2) Avviz skond is-subartikolu (1) (izjed ’il quddiem f’dan l-
Att imsejjah "avviz ta’ sejha") ghandu jispecifika l-hin u l-post li
fih rizervist ghandu jipprezenta lilu nnifsu; u avviz ta’ sejha ghandu
jitqies li gie notifikat lir-rizervist jekk jigi konsenjat lilu
personalment jew mibghut lilu bil-posta registrata fl-ahhar indirizz
tieghu maghruf mill-awtoritajiet militari kompetenti.
  22      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(3) Avviz ta’ sejha jista’ jigi mhassar jew mibdul mill-Ministru
b’avviz iehor bil-miktub, u l-ahhar subartikolu qabel dan ghandu
japplika ghan-notifika ta’ dak l-avviz kif japplika ghan-notifika ta’
avviz ta’ sejha.
(4) Meta rizervist li jkun suggett li jissejjah fis-servizz b’avviz
ta’ sejha -
(a) jattendi personalment f’dak il-post li jigi preskritt; u 
(b) jipprezenta lilu nnifsu ghas-servizz ghand dik l-
awtorita  li tigi preskritta; u
(c) ikun informat minn dik l-awtorita  li bis-sahha ta’ dan
is-subartikolu huwa accettat ghas-servizz,
hu ghandu jitqies li gie notifikat b’avviz ta’ sejha, li jispecifika
bhala l-hin u l-post imsemmi fis-subartikolu (2) l-hin li fih hu jkun
informat u l-post li fih hu jattendi kif intqal qabel; u kull avviz ta’
sejha mahrug lilu qabel ghandu jieqaf mis-sehh, minghajr hsara
ghal kull responsabbilta  li tohrog min-nuqqas tieghu li jhares l-
avviz qabel ma jattendi kif intqal qabel.
Kemm idum is-
servizz ta’ 
rizervisti msejha 
ghal servizz 
permanenti. 
34. Hlief kif preskritt xort’ohra, membru tal-forza ta’ rizerva li
jkun imsejjah ghal servizz permanenti jkollu jservi sakemm is-
servizzi tieghu ma jkunux aktar mehtiega jew sakemm jaghlaq iz-
zmien tieghu ta’ servizz f’dik ir-rizerva skond liema minnhom jigri
l-ewwel.
Tmiem ta’ servizz 
taht avviz ta’ sejha. 
35. F’kull kaz meta - 
(a) is-servizz ta’ persuna msejha ghas-servizz b’avviz ta’
sejha ma jkunx aktar mehtieg; jew
(b) il-persuna tkun fis-servizz bis-sahha ta’ avviz ta’ sejha
meta jaghlaq iz-zmien tas-servizz li hi obbligata
taghmel,
hi tkun intitolata li tigi mehlusa mis-servizz whole-time bil-mod
preskritt bil-heffa kollha konvenjenti.
Tahrig 
Tahrig tal-forza ta’ 
rizerva. 
36. (1) Membru tal-forza ta’ rizerva jista’, skond dawk id-
disposizzjonijiet li jigu preskritti, jissejjah fi kwalunkwe sena ghal
tahrig - 
(a) ghal perijodu wiehed ta’ mhux izjed minn hmistax-il
gurnata; u
(b) ghal dawk il-perijodi l-ohra li jigu preskritti, li ebda
wiehed minnhom ma ghandu jkun ta’ izjed minn sitta u
tletin siegha minghajr il-kunsens tal-persuna in
kwistjoni,
u jista’ wkoll waqt li jkun hekk imsejjah jigi ippustjat u mharreg
ma’ kwalunkwe korp tal-forza.
(2) Meta ragel tal-forza ta’ rizerva, li ma jkunx inghata leave
bil-mod xieraq, jew mhux minhabba mard jew skuza ohra
ragonevoli kif jista’ jigi permess bil-mod preskritt, jonqos li
jattendi fil-hin u fil-post stabbilit ghat-tahrig, jista’ jehel wara
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    23
kundanna sommarja ammenda ta’ mhux izjed minn hames liri.
TAQSIMA III 
REATI MILITARI
Tradiment, kodardja u reati li johorgu minn servizz militari
Ghajnuna lill-
ghadu.
Emendat:
X. 2000.2.
37. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li bil-hsieb li
tghin lill-ghadu -
(a) tabbanduna jew iccedi xi post jew posizzjoni li jkun
id- dmir taghha li tiddefendi, jew iggieghel lil xi
persuna li tabbanduna jew iccedi xi post jew
posizzjoni li jkun fid-dmir ta’ dik il-persuna li
tiddefendi; jew
(b) taghmel xi att li jkun mahsub li jipperikola l-
operazzjonijiet tal-forza, jew ta’ xi forzi li jikkoperaw
maghha jew ta’ xi parti minn dawk il-forzi; jew
(c) wara li tkun ittiehdet prigunier tal-gwerra taqdi jew
tghin lill-ghadu fit-tmexxija ta’ ostilitajiet jew ta’
mizuri mahsuba biex jinfluwenza il-moral, jew b’xi
mod iehor ikun liema jkun li ma jkunx awtorizzat mill-
uzanzi internazzjonali; jew
(d) tforni lill-ghadu b’armi jew b’munizzjon jew bi
provvisti ta’ kull xorta jew b’xi haga ohra li x’aktarx
tghinu (kemm jekk tkun tixbah il-hwejjeg imsemmija
qabel kemm jekk le); jew
(e) taghti kenn jew tipprotegi ghadu li ma jkunx prigunier
tal-gwerra; jew
(f) taghti xi sinjal ta’ l-ajru falz jew tibdel jew tfixkel xi
sinjal ta’ l-ajru jew xi apparat li jaghti sinjali ta’ l-ajru;
jew
(g) meta tkun ordnata mill-ufficjal superjuri taghha, jew
b’mod iehor taht ordnijiet, biex taghmel xi operazzjoni
ta’ gwerra fl-ajru tonqos li taghmel l-ahjar li tista’ biex
tesegwixxi dawk l-ordnijiet; jew
(h) tkun kawza tal-qbid jew tad-distruzzjoni mill-ghadu
ta’ xi ingenju ta’ l-ajru tal-forza jew ta’ ingenju ta’ l-
ajru ta’ xi forza li tkun qed tikkopera mal-forza,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
ghomorha jew xi piena ohra provduta minn dan l-Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li bid-dehen u
minghajr skuza xierqa taghmel xi wiehed mill-atti msemmija fil-
paragrafi (a) sa (e) ta’ l-ahhar subartikolu qabel dan, meta ma jigix
pruvat li dak li ghamlet ghamlitu bil-hsieb li tghin lill-ghadu, tista’
tehel meta tinsab hatja minn qorti marzjali prigunerija jew piena
ohra izghar provduta b’dan l-Att.
  24      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(3) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li bi traskuragni
tkun il-kawza tal-qbid jew tad-distruzzjoni mill-ghadu ta’ xi
ingenju ta’ l-ajru tal-forza jew ta’ ingenju ta’ l-ajru ta’ xi forza li
tkun qed tikkopera mal-forza, meta tinsab hatja minn qorti marzjali,
tista’ tehel prigunerija jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Komunikazzjoni 
ma’ l-ghadu u 
rivelazzjoni li ggib 
hsara.
Emendat:
X. 2000.2.
38. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li bil-hsieb li
tghin lill-ghadu tikkomunika ma’ jew taghti informazzjoni lill-
ghadu tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija
ghal ghomorha jew xi piena ohra provduta b’dan l-Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li minghajr awtorita
tikkomunika ma’ jew taghti informazzjoni sigrieta lill-ghadu tista’
tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew piena
ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(3) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li minghajr awtorita
tikxef, kemm bil-fomm, bil-miktub, b’sinjal jew b’xi mezz iehor
ikun liema jkun, xi informazzjoni li hi jew li tidher li tkun
informazzjoni utili ghall-ghadu tista’, meta tinsab hatja minn qorti
marzjali, tehel prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn sentejn
jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(4) F’dan l-artikolu l-espressjonijiet "informazzjoni" u
"informazzjoni utili ghall-ghadu" ifissru informazzjoni li hi jew li
tidher li hi informazzjoni dwar kwalunkwe haga hekk li
informazzjoni fuqha tkun jew tista’ tkun direttament jew
indirettament utili ghall-ghadu, u b’mod partikolari (izda minghajr
hsara ghall-generalita  tad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-
subartikolu) dwar xi haga msemmija fil-paragrafi li gejjin, li tkun
haga li informazzjoni dwarha tkun jew tista’ tkun utili kif intqal
qabel, jigifieri - 
(a) in-numru, id-deskrizzjoni, l-armament, it-taghmir, id-
disposizzjoni, il-moviment jew il-kondizzjoni ta’ xi
parti tal-forza jew ta’ xi forza li jkunu qed jikkoperaw
maghha, jew ta’ xi vapuri jew ingenji ta’ l-ajru tal-
forza jew ta’ vapuri jew ingenji ta’ l-ajru ta’ dik il-
forza li tkun qed tikkopera;
(b) kwalunkwe operazzjonijiet jew operazzjonijiet
ippjanati ta’ xi forzi, vapuri jew ingenji ta’ l-ajru kif
intqal qabel;
(c) xi code, cipher, sinjal ta’ sejha, password jew kontro-
sinjal;
(d) xi mizuri ghad-difiza jew fortifikazzjoni ta’ xi post;
(e) in-numru, id-deskrizzjoni jew il-lokalita  ta’ xi
prigunieri tal-gwerra;
(f) munizzjon tal-gwerra.
Imgieba kodarda. 39. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li meta tkun
quddiem l-ghadu - 
(a) thalli l-posizzjoni, lokal jew post iehor li hu dmir
taghha li tkun fih; jew
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    25
(b) tarmi l-armi, il-munizzjon jew l-ghodda taghha; jew 
(c) taghmel xi wiehed mill-atti msemmija fl-artikolu 37
(1)(f) sa (h),
b’mod li turi kodardja, jew b’mod iehor iggib ruhha b’mod li turi
kodardja, tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li meta tkun
quddiem l-ghadu ggieghel lil persuni ohra suggetti ghal-ligi militari
u li jkunu quddiem l-ghadu biex jaghmlu reat taht l-ahhar
subartikolu qabel dan tkun hatja ta’ reat taht dan l-artikolu.
(3) Kull persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’ tehel,
meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew piena ohra
izghar provduta b’dan l-Att.
Reati kontra l-
moral.
40. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li - 
(a) ixxerred (kemm bil-fomm, bil-miktub, b’sinjal, jew
b’mod iehor) rapporti dwar l-operazzjonijiet tal-forza,
jew ta’ xi forza li tikkopera maghha, jew ta’ xi parti
minn dawk il-forzi, li jkunu rapporti mahsuba biex
joholqu qtugh ta’ qalb jew allarm bla mehtieg; jew
(b) meta tkun quddiem l-ghadu tuza kliem mahsuba biex
joholqu qtugh ta’ qalb jew allarm bla mehtieg,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew
piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Waqa’ ta’ prigunier 
tal-gwerra, 
minhabba nuqqas 
ta’ ubbidjenza jew 
ghax trid; u min 
jonqos li jerga’ 
jinghaqad mal-
forza.
41. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, minhabba
nuqqas ta’ ubbidjenza ta’ ordnijiet jew minhabba li tonqos ghax trid
milli taqdi d-dmirijiet taghha, tinqabad mill-ghadu tkun hatja ta’
reat kontra dan l-artikolu.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, meta tinqabad
mill-ghadu, tonqos li tiehu, jew ma thallix jew tiskoraggixxi lil xi
persuna ohra hekk maqbuda mill-ghadu li tiehu, xi passi xierqa li
jkunu ghad-disposizzjoni taghha, jew skond il-kaz, tal-persuna l-
ohra biex terga’ tinghaqad mal-forza tkun hatja ta’ reat kontra dan
l-artikolu.
(3) Kull persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’, meta
tinsab hatja minn qorti marzjali tehel prigunerija jew piena ohra
izghar provduta b’dan l-Att.
Reati minn jew 
dwar ghassiesa, 
ecc.
42. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tkun qed
taghmilha ta’ sentinella - 
(a) torqod waqt li tkun qed taghmel ghassa; jew
(b) meta ma tkunx qed taghmel ghassa, tkun rieqda f’hin li
fih hi ma jkollhix permess torqod; jew
(c) tkun fis-sakra; jew
(d) titlaq il-posizzjoni taghha minghajr ma tkun giet
regolarment mehlusa jew b’mod iehor titlaq minn xi
post li jkun id-dmir taghha li tkun fih,
tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
  26      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu persuna ghandha titqies li hi
fis-sakra jekk minhabba l-influwenza ta’ alkohol jew xi droga, sew
wahedhom sew flimkien ma’ xi cirkostanzi ohra, ma tkunx fi stat li
tigi fdata li taqdi d-dmirijiet taghha.
(3) Kull persuna suggetta ghall-ligi militari li taghti xi daqqa lil
jew tuza forza fuq xi persuna li tkun qed taghmilha ta’ sentinella, li
tkun membru tal-forza jew ta’ xi forza li tkun qed tikkopera
maghha, jew b’theddid ta’ forza ggieghel lil xi persuna tali li thalli
lilha jew lil xi persuna ohra tghaddi, tkun hatja ta’ reat kontra dan l-
artikolu.
(4) Kull persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’, meta
tinsab hatja minn qorti marzjali, tehel prigunerija jew piena ohra
izghar provduta b’dan l-Att:
Izda jekk ir-reat ma jkunx maghmul waqt servizz attiv hi
ma ghandhiex tehel prigunerija ghal aktar minn sentejn.
(5) Riferenzi f’dan l-artikolu ghal persuna li tkun qed
taghmilha ta’ sentinella huma riferenzi ghal persuna li - 
(a) tkun ippustjata jew ordnata li taghmel ir-ronda, jew 
(b) tkun membru ta’ guard jew xi party iehor li jkun gie
ffurmat jew ordnat li jaghel ir-ronda,
sabiex jigu mharsa xi persuni, bini jew post.
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu ghandhom
japplikaw ghal persuni ippustjati jew ordnati li jaghmlu r-ronda,
jew membri ta’ party li jkun gie ffurmat jew ordnat li jaghmel ir-
ronda, sabiex ma jhallux jew jikkontrollaw id-dhul jew il-hrug
minn xi bini jew post, jew sabiex jirregolaw it-traffiku fuq it-triq,
jew b’ferrovija jew in-navigazzjoni interna, kif japplikaw ghal
persuni li jkunu qed jaghmluha ta’ sentinella.
Looting.  43. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li - 
(a) tisraq minn, jew bil-hsieb li tisraq tfittex lil, persuna
ta’ xi hadd maqtul jew ferut fil-kors ta’ operazzjonijiet
ta’ gwerra; jew
(b) tisraq xi proprjeta  li tkun thalliet esposta jew mhux
imharsa minhabba operazzjonijiet ta’ gwerra; jew
(c) tiehu ghal xi raguni li ma tkunx dik ta’ servizz
pubbliku xi vettura, taghmir jew stores abbandunati
mill-ghadu, 
tkun hatja ta’ serq u tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti
marzjali, prigunerija jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Ammutinament u insubordinazzjoni
Ammutinament.
Emendat:
X. 2000.2.
44. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) tiehu sehem f’xi ammutinament li jinvolvi l-uzu ta’
vjolenza jew it-theddid ta’ l-uzu ta’ vjolenza, jew li l-
ghan jew wiehed mill-ghanijiet taghha jkun ir-rifjut
jew l-evitar ta’ xi dmir jew servizz kontra, jew li
ghandu x’jaqsam ma operazzjonijiet kontra, l-ghadu,
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    27
jew it-tfixkil ta’ l-eghmil ta’ xi dmir jew servizz bhal
dak; jew
(b) theggeg xi persuna suggetta ghal-ligi militari li tiehu
sehem f’ammutinament bhal dak, kemm jekk isir jew
ikun mahsub,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
ghomorha jew xi piena ohra provduta b’dan l-Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, f’kaz li ma
jaqghax taht l-ahhar subartikolu qabel dan, tiehu sehem
f’ammutinament, jew theggeg lil xi persuna suggetta ghal-ligi
militari li tiehu sehem f’ammutinament, kemm jekk isir jew
mahsub, tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali,
prigunerija jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(3) F’dan l-Att l-espressjoni "ammutinament" tfisser ftehim
bejn zewg persuni jew izjed suggetti ghal-ligi militari, jew bejn
persuni li ghall-anqas tnejn minnhom ikunu suggetti ghall-ligi
militari - 
(a) sabiex jwaqqghu jew jirrezistu awtorita  legittima fil-
forza jew f’xi forzi li jikkoperaw maghha jew f’xi
parti mill-imsemmija forzi; jew
(b) sabiex ma jobdux dik l-awtorita  f’cirkostanzi tali li
jaghmlu n-nuqqas ta’ ubbidjenza ta’ tfixkil ghad-
dixxiplina, jew bil-hsieb li jigi evitat xi dmir jew
servizz kontra, jew li ghandu x’jaqsam ma’
operazzjonijiet kontra, l-ghadu; jew
(c) sabiex ifixklu l-eghmil ta’ xi dmir jew servizz fil-forza
jew f’xi forza li tikkopera maghha jew f’xi parti mill-
imsemmija forzi.
Nuqqas ta’ trazzin 
ta’ ammutinament. 
Emendat:
X. 2000.2.
45. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, jekk tkun taf li
jkun qed isir jew hu mahsub ammutinament - 
(a) tonqos li taghmel dak kollu li tista’ biex trazznu jew
ma thallihx isir; jew
(b) tonqos li tirraporta minghajr telf ta’ zmien li jkun qed
isir jew jkun mahsub ammutinament,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali -
(i) jekk ir-reat ikun sar bil-hsieb li jghin lill-ghadu,
prigunerija ghal ghomorha jew xi piena ohra
provduta b’dan l-Att;
(ii) f’kull kaz iehor, prigunerija jew piena ohra
izghar provduta b’dan l-Att.
Imgieba ta’ 
insubordinazzjoni.
46. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) taghti xi daqqa jew b’mod iehor tuza vjolenza fuq, jew
toffri vjolenza lil, ufficjal superjuri taghha; jew
(b) tuza kliem ta’ theddid jew insubordinazzjoni ma’ l-
ufficjal superjuri taghha,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew
  28      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
piena ohra izghar provduta b’dan l-Att:
Izda ma tehilx prigunerija ghal aktar minn sentejn jekk ir-
reat ma jkunx sar waqt servizz attiv u ma jkunx jinvolvi l-ghoti ta’
daqqa jew uzu iehor ta’ vjolenza, jew l-offerta ta’ vjolenza, lil
ufficjal superjuri li jkun qed jezercita awtorita  bhala tali.
(2) Fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu l-
espressjoni "ufficjal superjuri", dwar xi persuna, tfisser ufficjal,
warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni tal-forza regolari, jew
ufficjal bhal dak tal-forza territorjali fil-waqt li jkun suggett ghal-
ligi militari, li ikun ta’ rank superjuri u jinkludi ufficjal, warrant
officer jew ufficjal bla kummissjoni kif intqal qabel li jkun ta’ l-
istess rank izda jkun aktar anzjan fil-waqt li jkun qed jezercita l-
awtorita  bhala s-superjur ta’ l-imsemmija persuna.
Nuqqas ta’ 
ubbidjenza ta’ 
ordnijiet 
partikolari. 
47. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, b’mod li turi
sfida volontarja ta’ l-awtorita , ma tobdix xi kmand legittimu
moghti jew mibghut lilha personalment tista’, meta tinsab hatja
minn qorti marzjali, tehel prigunerija jew piena ohra izghar
provduta b’dan l-Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, kemm
volontarjament jew bi traskuragni, ma tobdix kmand legittimu tista’
tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew piena
ohra izghar provduta b’dan l-Att:
Izda jekk dak ir-reat ma jsirx waqt servizz attiv hi ma tehilx
prigunerija ghal aktar minn sentejn.
Tfixkil lil provost 
officers.
48. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) tfixkel; jew
(b) meta tkun mitluba, tirrifjuta li tghin,
xi persuna li hi tkun taf li tkun provost officer, jew li tkun persuna
(kemm jekk suggetta ghal-ligi militari kemm jekk le) li tkun qed
tezercita b’mod legittimu awtorita  taht jew f’isem provost officer,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Nuqqas ta’ 
ubbidjenza ta’ 
ordnijiet 
permanenti.
49. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tmur kontra
jew li tonqos li thares xi disposizzjoni ta’ ordnijiet li ghalihom
japplika dan l-artikolu, li tkun disposizzjoni li hi tkun taf biha, jew
li hi ragonevolment mistennija li tkun taf, tista’ tehel, meta tinsab
hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed
minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(2) Dan l-artikolu japplika ghal ordnijiet permanenti jew
ordnijiet ohra ta’ rutina ta’ natura kontinwa maghmula ghal xi
formazzjoni jew unita  jew korp ta’ truppi, jew ghal xi kmand jew
area ohra, gwarnigjon jew post, jew ghal xi vapur, ferrovija jew
ingenju ta’ l-ajru.
Dizerzjoni, assenza minghajr permess ecc. 
Dizerzjoni. 50. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    29
(a) tiddizerta; jew
(b) tipperswadi jew tipprokura li xi persuna suggetta ghal
ligi militari li tiddizerta,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew
piena ohra izghar provduta b’dan l-Att:
Izda persuna ma tehilx prigunerija ghal aktar minn sentejn
kemm-il darba -
(i) jekk ir-reat kien kontra l-paragrafu (a), hi ma
kenitx fuq servizz attiv jew taht ordnijiet ghal
servizz attiv fiz-zmien li jkun sar; jew
(ii) jekk ir-reat kien reat kontra l-paragrafu (b), il-
persuna li dwarha jkun sar ma kenitx fuq servizz
attiv jew taht ordnijiet ghal servizz attiv f’dak
iz-zmien.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-Att persuna tiddizerta jekk - 
(a) titlaq is-servizz tal-forza jew, meta jkun id-dmir
taghha li taghmel hekk, tonqos li tinghaqad jew terga’
tinghaqad ma’ dak is-servizz, bil-hsieb (f’kull kaz),
ezistenti fil-hin li titlaq jew li tonqos jew iffurmat
wara, li tibqa’ assenti permanentement mid-dmirijiet
taghha; jew
(b) fil-kaz li tkun ufficjal, tingagga jew tidhol f’xi parti
tal-forza minghajr qabel ma tkun irrizenjat il-
kummissjoni taghha, jew fil-kaz li tkun ragel tal-forza
tingagga jew jidhol f’xi parti tal-forza minghajr qabel
ma tkun giet mehlusa mill-ingagg taghha ta’ qabel; jew
(c) tassenti ruhha minghajr permess bil-hsieb li tevita li
sservi f’xi post barra minn Malta, meta tkun obbligata
li hekk isservi, jew li tevita servizz jew xi servizz
partikolari meta tkun quddiem l-ghadu; jew
(d) fil-kaz li tkun ufficjal jew ragel tal-forza territorjali
tonqos li tipprezenta ruhha fil-hin u fil-post stabbilit
ghal-laqgha ma’ l-inkorporament jew skond il-kaz, fil-
hin u fil-post stabbilit li fih tkun imsejha ghal servizz
specjali skond direttivi moghtija taht l-artikolu 26 jew
l-artikolu 28, bil-hsieb, ezistenti fil-hin li tonqos jew
iffurmat wara, li tibqa’ assenti permanentement mid-
dmirijiet taghha,
u riferenzi f’dan l-Att ghal dizerzjoni ghandhom jiftehmu skond
hekk.
(3) B’zieda ghal jew minflok xi piena awtorizzata bis-
subartikolu (1), il-qorti marzjali li tkun sabet ragel tal-forza
regolari hati ta’ dizerzjoni tista’ tordna li s-servizz tieghu kollu jew
parti minnu li jkun qabel il-perijodu li dwaru jkun misjub hati ghal
dizerzjoni ghandu jintilef.
Assenza minghajr 
permess.
51. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) tassenti ruhha minghajr permess; jew
  30      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(b) tipperswadi jew tipprokura li xi persuna suggetta ghal
ligi militari tassenti ruhha minghajr permess,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-Att, nuqqas minn ufficjal jew ragel
tal-forza territorjali li jirraporta fil-hin u fil-post stabbilit ghal-
laqgha ma’ l-inkorporament jew, skond il-kaz, fil-hin u fil-post
stabbilit meta jissejjah ghal servizz specjali, skond direttivi
moghtija taht l-artikolu 26 jew l-artikolu 28, ghandha, jekk dak in-
nuqqas ikun minghajr permess moghti kif imiss jew mard jew
raguni ohra tajba kif tista’ tigi permessa bil-mod preskritt, titqies li
assentiet ruhha minghajr permess fis-sens tas-subartikolu (1), u dan
l-Att ghandu japplika ghal, jew dwar, dik il-persuna skond hekk.
Ghajnuna u habi 
ta’ dizerzjoni jew 
assenza minghajr 
permess. 
52. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) bid-dehen tghin lil xi persuna suggetta ghal-ligi
militari li tiddizerta jew tassenti ruhha minghajr
permess; jew
(b) meta tkun taf li persuna suggetta ghal-ligi militari tkun
iddizertat jew assentiet ruhha minghajr permess, jew
tkun qed tipprova li tiddizerta jew tassenti ruhha
minghajr permess, tonqos li tirrapporta l-fatt minghajr
telf ta’ zmien, jew tonqos li tiehu xi passi li tkun tista’
tiehu biex dik il-persuna tkun tista’ tinqabad,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Tehid jew titwil ta’ 
leave bil-qerq. 
53. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li sabiex tiehu l-
leave jew ittawwal il-leave taghha bid-dehen taghmel dikjarazzjoni
falza lil xi awtorita  militari, lil membru tal-korp tal-Pulizija jew lil
xi persuna awtorizzata minn jew taht direttivi tal-Kmandant biex
tagixxi sabiex tikseb titwil ta’ leave tista’ tehel, meta tinsab hatja
minn qorti marzjali, prigunerija ghal-zmien ta’ mhux izjed minn
sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Nuqqas ta’ eghmil 
ta’ dmirijiet 
militari. 
54. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li minghajr skuza
tajba tonqos li tattendi ghal xi parata jew ghal xi dmir iehor militari
ta’ kull xorta jew titlaq minn parata jew dmir kif intqal qabel
minghajr ma tkun inghatat permess li taghmel hekk tista’ tehel,
meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal zmien ta’
mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att.
Simulazzjoni ta’ mard u sokor
Simulazzjoni ta’ 
mard.
55. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) b’qerq taghmel ta’ bir-ruhha li tkun qed tbati minn
marda jew li tkun inkapacitata; jew
(b) tferi lilha nnifisha bil-hsieb li b’hekk tirrendi ruhha
mhux tajba ghal servizzi, jew iggieghel li hi tigi ferita
minn xi persuna b’dak il-hsieb; jew
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    31
(c) tferi lil persuna suggetta ghal-ligi militari, fuq talba ta’
dik il-persuna, bil-hsieb li b’hekk tirrendi lil dik il-
persuna mhux tajba ghal servizz; jew
(d) bil-hsieb li tirrendi jew izzomm lilha nnifisha mhux
tajba ghal servizz, taghmel jew tonqos li taghmel xi
haga (kemm jekk fil-hin ta’ l-eghmil jew tan-nuqqas
tkun qeghda fi sptar kemm jekk le) li biha ggib jew
ittawwal jew taggrava, xi marda jew inkapacita ,
tkun hatja ta’ simulazzjoni ta’ mard u tista’ tehel, meta tinsab hatja
minn qorti marzjali, prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn
sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(2) F’dan l-artikolu l-espressjoni "mhux tajba" tinkludi mhux
tajba temporanjament.
Sokor. 
sokor, kemm waqt li tkun fuq dmirha kemm jekk le, tista’ tehel,
meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal zmien ta’
mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att:
Izda meta reat isir minn ragel tal-forza li la jkun fuq servizz
attiv u lanqas fuq dmiru s-sentenza li tinghatalu ma ghandiex tkun
izjed minn detenzjoni ghal zmien ta’ sitt xhur.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu persuna tkun hatja ta’ sokor
jekk minhabba l-influwenza ta’ alkohol jew ta’ xi droga, sew
wahedhom kemm flimkien ma’ xi cirkostanzi ohra, ma tkunx tajba
li tigi afdata bi dmirha jew b’xi dmir iehor li tista’ tinghata
x’taghmel, jew iggib ruhha b’mod dizordinat li x’aktarx jitfa’ dell
ikrah fuq is-servizz.
Reati dwar proprjeta
Reati dwar 
proprjeta  pubblika 
u tas-servizz.
57. (1) Persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) tisraq jew indebitament tapproprja ruhha minn xi
proprjeta  pubblika jew tas-servizz, jew tkun imdahhla
fi jew thalli jsir serq jew approprjazzjoni indebita ta’
proprjeta  jew pubblika jew tas-servizz; jew
(b) tircievi, jew tintrabat jew tghin fit-tizmim, tnehhija,
disponiment jew bejgh minn jew ghall-beneficcju ta’
persuna ohra ta’, hwejjeg misruqa jew approprjati
indebitament meta tkun taf li dawn gew misruqa jew
approprjati indebitament, meta dawk il-hwejjeg ikunu
proprjeta  pubblika jew tas-servizz; jew
(c) taghmel hsara, ghax trid, jew tkun imdahhla fi hsara
bir-rieda ta’, xi proprjeta  pubblika jew tas-servizz,
inkluzi ingenji ta’ l-ajru jew materjal ta’ ingenji ta’ l-
ajru; jew
(d) bi traskuragni bir-rieda taghmel hsara bi hruq lil xi
proprjeta  pubblika jew tas-servizz; jew
(e) bi traskuragni bir-rieda taghmel hsara lil, jew iggib it-
telf ta’ xi proprjeta  pubblika jew tas-servizz li tkun
  32      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
ingenju ta’ l-ajru jew materjal ta’ l-ingenju ta’ l-ajru,
jew
(f) minghajr awtorita  xierqa tiddisponi minn xi proprjeta
pubblika jew tas-servizz li tkun ingenju ta’ l-ajru jew
materjal ta’ ingenju ta’ l-ajru,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija jew
piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, matul stat ta’
gwerra, bir-rieda jew minghajr okkazjoni tajba jew bi traskuragni
twassal ghas-sekwestru minn jew taht l-awtorita  ta’ stat newtrali
jew ghad-distruzzjoni fi stat newtrali ta’ xi ingenju ta’ l-ajru tal-
forza tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija
jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att:
Izda jekk dak li tkun ghamlet ma tkunx ghamlitu ghax
riedet jew bi traskuragni bir-rieda ma tistax tehel prigunerija ghal
zmien ta’ izjed minn sentejn.
Reati dwar 
proprjeta  ta’ 
membri tal-forza.
58. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) tisraq jew indebitament tapproprja ruhha minn xi
proprjeta  ta’ persuna suggetta ghal-ligi militari, jew
tkun imdahhla fi jew thalli li jsir serq jew
approprjazzjoni indebita ta’ dik il-proprjeta ; jew
(b) tircievi, jew tintrabat jew tghin fit-tizmim, tnehhija,
disponiment jew bejgh minn jew ghall-beneficcju ta’
persuna ohra ta’ xi hwejjeg misruqa jew ta’ hwejjeg
approprjati indebitament meta tkun taf li dawn gew
misruqa jew approprjati indebitament meta dawk il-
hwejjeg kienu proprjeta  ta’ persuna suggetta ghal-ligi
militari; jew
(c) taghmel hsara ghax trid, jew tkun imdahhla fi hsara
bir-rieda ta’ xi proprjeta  ta’ persuna suggetta ghal-ligi
militari,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Reati mixxellanji 
dwar proprjeta .
59. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) titlef jew bi traskuragni taghmel hsara lil xi proprjeta
pubblika jew tas-servizz li taghha tkun responsabbli
jew li tkun giet moghtija lilha biex tiehu hsiebha jew li
tkun parti minn proprjeta  li taghha tkun responsabbli
jew li tkun giet moghtija lilha biex tiehu hsiebha; jew
(b) bi traskuragni titlef jew taghmel hsara lil proprjeta
pubblika jew tas-servizz li tkun ingenju ta’ l-ajru jew
materjal ta’ ingenju ta’ l-ajru; jew
(c) tkun hatja ta’ xi eghmil jew traskuragni li x’aktarx
jaghmel hsara lil, jew iggib it-telf ta’, xi proprjeta
pubblika jew tas-servizz li tkun ingenju ta’ l-ajru jew
materjal ta’ ingenju ta’ l-ajru; jew
(d) bi traskuragni taghmel hsara bi hruq lil xi proprjeta
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    33
pubblika jew tas-servizz; jew
(e) titlef jew bi traskuragni taghmel hsara lil, xi hwejjeg,
armi, munizzjon jew xi taghmir iehor mahrug lilha
ghall-uzu taghha ghal finijiet militari; jew
(f) ma tiehux hsieb tajjeb ta’ xi annimal jew tjur uzat fis-
servizz pubbliku li ghalih tkun responsabbli; jew
(g) tiddisponi minn (billi tirhan, tbiegh, tiddistruggi jew
b’kull mod iehor) xi dekorazzjoni moghtija lilha jew xi
hwejjeg, armi, munizzjon jew taghmir iehor mahrug
lilha ghall-uzu taghha ghall-finijiet militari,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att:
Izda tkun difiza ghal kull persuna akkuzata taht dan l-
artikolu li tkun tilfet xi proprjeta , hwejjeg, armi, munizzjon jew
taghmir iehor jekk hi tkun hadet il-passi xierqa biex tiehu hsiebhom
u tippreservahom.
Reati dwar, u minn, persuni f’kustodja
Arrest u detenzjoni 
irregolari.
60. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, meta
persuna ohra suggetta ghal dik il-ligi tkun taht arrest -
(a) minghajr htiega ddum ma tiehu dawk il-passi li jkunu
fid-dmir taghha li tiehu biex tinvestiga l-akkuzi kontra
dik il-persuna l-ohra jew biex l-akkuzi kontra dik il-
persuna l-ohra jigu investigati mill-ufficjal kmandant
taghha jew mill-awtorita  superjuri xierqa jew, skond
il-kaz, biex tghaddi qorti marzjali; jew
(b) ma tilliberax, jew ma ggieghelx li tigi liberata, dik il-
persuna l-ohra meta jkun id-dmir taghha li taghmel
hekk,
tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tkun qeghdet
persuna (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejha "il-prigunier") fil-
kustodja ta’ provost officer jew ta’ ufficjal iehor, jew xi warrant
officer jew ufficjal bla kummissjoni, tonqos minghajr raguni xierqa
li taghti -
(a) fil-hin tat-tqeghid, jew
(b) jekk ma jkunx prattikabbli li taghmel hekk fil-hin tat-
tqeghid, fi zmien erbgha u ghoxrin siegha minn dak il-
hin,
lill-persuna li fil-kustodja taghha l-prigunier ikun intqieghed
rapport iffirmat minnha nnifisha tar-reat li bih il-prigunier hu
akkuzat li ghamel, tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
(3) Meta xi persuna (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejha "il-
prigunier") titqieghed fil-kustodja ta’ persuna suggetta ghal-ligi
militari li tkun fil-kmand ta’ ghassa, allura jekk minghajr raguni
xierqa dik il-persuna, kif tigi mehlusa mill-ghassa taghha u minn
kull dmir iehor, jew, jekk ma tkunx giet mehlusa qabel, fi zmien
  34      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
erbgha u ghoxrin siegha minn mindu l-prigunier ikun tqieghed fil-
kustodja taghha, ma taghtix lill-ufficjal li hu d-dmir taghha li lilu
tirrapporta -
(a) dikjarazzjoni bil-miktub li jkun fiha, safejn tkun taf hi,
l-isem tal-prigunier u r-reat allegat u l-isem u r-rank
jew deskrizzjoni ohra ta’ l-ufficjal jew tal-persuna l-
ohra li minnha l-prigunier gie allegat li ghamel ir-reat,
u
(b) jekk hi tkun ircevietu, ir-rapport mehtieg bl-ahhar
subartikolu qabel dan,
tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
(4) Kull persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’, meta
tinsab hatja minn qorti marzjali, tehel prigunerija ghal zmien ta’
mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att.
Min ihalli lil min 
jahrab u helsien bla 
jedd ta’ prigunieri.
61. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li ghax trid
thalli li tahrab lil xi persuna li tkun qeghda fil-kustodja taghha jew
li hu d-dmir taghha li tghasses, tista’ tehel, meta tinsab hatja minn
qorti marzjali, prigunerija jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) minghajr awtorita  xierqa tillibera xi persuna li tkun
qeghda fil-kustodja taghha; jew
(b) minghajr raguni xierqa thalli li tahrab xi persuna li
tkun qeghda fil-kustodja taghha, jew li hu dmir taghha
li tghasses,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Rezistenza ta’ 
arrest.
62. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, meta jkollha
x’taqsam f’xi glieda jew dizordni, tirrifjuta li tobdi xi ufficjal li
jordna l-arrest taghha, jew taghti xi daqqa jew b’mod iehor tuza
vjolenza fuq, jew toffri vjolenza lil, xi ufficjal bhal dak, tkun hatja
ta’ reat kontra dan l-artikolu kemm jekk l-ufficjal ikun superjur
taghha kemm jekk le.
(2) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li taghti xi daqqa lil
jew b’mod iehor tuza vjolenza fuq, jew toffri vjolenza lil,
kwalunkwe persuna, kemm jekk tkun suggetta ghal-ligi militari
kemm jekk le, li jkun d-dmir taghha li taqbdu jew li jkollha l-
kustodja taghha tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu.
(3) Kull persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’, meta
tinsab hatja minn qorti marzjali, tehel prigunerija ghal zmien ta’
mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att.
Min jahrab minn 
arrest. 
63. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tahrab minn
arrest, habs jew xi kustodja legali ohra (kemm tal-militar kemm
jekk le) tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali,
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    35
prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra
izghar provduta b’dan l-Att.
Reati dwar qrati marzjali
Reati dwar qrati 
marzjali.
64. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) meta tkun imsejha jew ordnata li tattendi bhala xhud
quddiem qorti marzjali, tonqos li thares is-sejha jew l-
ordni; jew
(b) tirrifjuta li tiehu gurament meta tkun hekk mehtiega
mill-qorti marzjali; jew
(c) tirrifjuta li tipproduci xi dokument fil-kustodja jew
taht il-kontroll taghha li qorti marzjali tkun talbet
legittimament biex hi tipproduci; jew
(d) meta tkun xhud, tirrifjuta li twiegeb ghal xi mistoqsija
li qorti marzjali tkun legittimament talbitha biex
twiegeb; jew
(e) tinsulta ghax trid lil xi persuna, li tkun membru ta’
qorti marzjali jew xhud jew xi persuna ohra li d-dmir
taghha jkun li taqdi lil jew tattendi quddiem il-qorti,
meta dik il-persuna tkun qed taghmilha ta’ membru
tal-qorti, jew tkun hekk qed taqdi jew tattendi, jew
tinsulta ghax trid lil xi persuna msemmija qabel fil-
waqt li dik il-persuna tkun sejra jew tkun gejja mill-
procedimenti tal-qorti; jew
(f) tfixkel ghax trid il-procedimenti ta’ qorti marzjali jew
b’mod iehor ma ggibx ruhha sewwa quddiem il-qorti,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, li ma tkunx l-
istess qorti li dwarha r-reat ikun sar, prigunerija ghal zmien ta’
mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-
Att.
(2) B’dak kollu li hemm fl-ahhar subartikolu qabel dan, meta
reat kontra l-paragrafu (e) jew (f) ta’ dak is-subartikolu jsir dwar
qorti marzjali mizmuma skond dan l-Att dik il-qorti, jekk tkun tal-
fehma li hu spedjent li min jaghmel ir-reat jigi processat
sommarjament mill-qorti minflok li jigi processat quddiem qorti
marzjali ohra, tista’ b’ordni ffirmat mill-president tordna lil min
jaghmel ir-reat li jigi arrestat ghal zmien ta’ mhux izjed minn
wiehed u ghoxrin gurnata, jew fil-kaz ta’ ragel tal-forza, jew li jigi
arrestat ghal perijodu bhal dak jew jinzamm f’detenzjoni ghal dak
il-perijodu.
Xiehda falza. 
inghatat il-gurament kif imiss bhala xhud jew bhala interpretu fi
procedimenti quddiem qorti marzjali jew quddiem bord jew
persuna li jkollha s-setgha bis-sahha ta’ dan l-Att li tamministra
guramenti, taghmel dikjarazzjoni ta’ sustanza f’dawk il-
procedimenti li hi tkun taf li tkun falza jew li ma tahsibx li tkun
vera tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija
ghal zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar
provduta b’dan l-Att.
  36      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(2) Persuna ma tistax tigi misjuba hatja ta’ reat kontra dan l-
artikolu fuq prova biss ta’ xhud wiehed dwar il-falzita ta’ xi
dikjarazzjoni li tinghad li hi falza.
Reati mixxellanji
Dikjarazzjoni falza 
ma’ l-ingagg. 
66. Kull persuna li, meta tkun quddiem l-ufficjal ta’ l-ingagg
biex tigi konfermata skond it-Taqsima II ta’ dan l-Att, bid-dehen
taghti twegiba falza ghal xi mistoqsija li tkun tinsab fil-karta tal-
konferma u li tkun saritilha minn jew bl-ordni ta’ l-ufficjal ta’ l-
ingagg tista’ tehel, jekk minn dak iz-zmien tkun saret u baqghet
suggetta ghal-ligi militari, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, l-
istess prigunerija bhal persuna kundannata sommarjament ghal reat
kontra l-artikolu 18 jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Eghmil ta’ 
dokumenti foloz.
67. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li -
(a) taghmel, tiffirma jew taghmel dhul f’xi rapport,
prospett, lista tal-pagi jew certifikat ufficjali tas-
servizz jew xi dokument iehor tas-servizz, li jkun
dokument jew dhul li hi tkun taf li hu falz f’xi
partikular ta’ sustanza; jew
(b) tibdel xi rapport, prospett, lista tal-pagi jew certifikat
tas-servizz jew dokument iehor tas-servizz, jew tibdel
dhul f’xi dokument tali, hekk li tkun taf li d-dokument
jew id-dhul hu falz f’xi partikular ta’ sustanza, jew
tahbi, thassar jew tiddistruggi xi dokument jew dhul
bhal dak li jkun id-dmir taghha li tikkonserva jew
tipproduci; jew
(c) bil-hsieb li tqarraq, ma taghmilx xi dhul f’xi dokument
bhal dak; jew
(d) tghin, tassisti, tikkmanda, taghti parir, tipprokura jew
thalli li jsir minn xi persuna ohra suggetta ghal-ligi
militari reat kontra dan l-artikolu (kemm jekk tkun taf
x’ikun ix-xorta tad-dokument li dwaru dak ir-reat ikun
ser isir kemm jekk le),
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Reati kontra l-
popolazzjoni civili.
68. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li, f’xi pajjiz jew
territorju barra minn Malta, taghmel xi reat kontra l-persuna jew
proprjeta  ta’ xi membru tal-popolazzjoni civili tista’ tehel, meta
tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal zmien ta’ mhux
izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Imgieba 
skandaluza ta’ 
ufficjal.
69. Kull ufficjal suggett ghal-ligi militari li jgib ruhu b’mod
skandaluz, li ma jixraqx il-karattru ta’ ufficjal u ta’ gentlom,
ghandu meta jinsab hati minn qorti marzjali, jigi cashiered.
Trattament hazin 
ta’ ufficjal u rgiel 
ta’ rank inferjuri.
70. Jekk -
(a) xi ufficjal suggett ghal-ligi militari jaghti xi daqqa jew
b’mod iehor jittratta hazin xi ufficjal suggett ghal dik
il-ligi ta’ rank inferjuri jew ta’ anzjanita  anqas jew xi
ragel tal-forza suggett ghal-ligi militari; jew
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    37
(b) xi warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni suggett
ghal-ligi militari jaghti xi daqqa jew b’xi mod iehor
jittratta hazin xi persuna suggetta ghal-ligi militari, li
tkun warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni ta’
rank inferjuri jew ta’ anzjanita  anqas jew xi ragel iehor
tal-forza,
jista’ jehel, meta jinsab hati minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux anqas minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Imgieba 
dizonorevoli. 
71. Persuna suggetta ghal-ligi militari li tkun hatja ta’ mgieba
dizonorevoli li tkun ta’ xorta kattiva, indicenti jew mhux naturali
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Akkuza falza ecc.
(a) taghmel xi akkuza kontra xi ufficjal jew ragel tal-forza
suggett ghal-ligi militari, li tkun taf li tkun falza jew
ma tkunx temmen li tkun vera; jew
(b) meta taghmel ilment li tkun giet trattata hazin, taghmel
dikjarazzjoni li tolqot il-karattru ta’ ufficjal jew ragel
tal-forza suggett ghal-ligi militari, li hi tkun taf li hi
falza jew ma tkunx temmen li tkun vera, jew bir-rieda
tahbi xi fatti ta’ sustanza,
tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti marzjali, prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew piena ohra izghar provduta
b’dan l-Att.
Attentat ta’ eghmil 
ta’ reati militari.
Emendat:
X. 2000.3.
73. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tipprova taghmel
xi reat kontra xi wahda mid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din it-
Taqsima ta’ dan l-Att tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti
marzjali, l-istess piena bhal dik li tapplika ghal dak ir-reat.
Kondotta ta’ 
detriment ghad-
dixxiplina militari.
74. Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tkun hatja ta’ xi
eghmil, kondotta jew nuqqas li tkun ghad-detriment tal-bon’ordni
tad-dixxiplina militari tista’ tehel, meta tinsab hatja minn qorti
marzjali, prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn sentejn jew
piena ohra izghar provduta b’dan l-Att.
Reati civili
Reat civili. 
civili barra minn Malta tkun hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu. 
(2) F’dan l-Att l-espressjoni "ir-reat civili korrispondenti"
tfisser ir-reat civili li l-eghmil tieghu jikkostitwixxi r-reat kontra
dan l-artikolu.
(3) Kull persuna misjuba hatja minn qorti marzjali ta’ reat
kontra dan l-artikolu tista’ tehel dik il-piena jew dawk il-pieni li
qorti civili tista’ taghti ghal reat civili korrispondenti, jekk isir
f’Malta, li tkun piena jew ikunu pieni provduti b’dan l-Att, jew dik
il-piena, li tkun anqas mill-massimu li qorti civili tkun tista’ taghti,
kif hekk provdut:
  38      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Izda meta qorti civili ma tkunx hekk tista’ taghti
prigunerija, persuna hekk misjuba hatja tista’ tehel dik il-piena, li
tkun inqas minn cashiering fil-kaz ta’ ufficjal, jew detenzjoni fil-
kaz ta’ ragel tal-forza, kif hekk provdut.
TAQSIMA IV
PROCESS U PIENI GHAL REATI MILITARI
Pieni 
Piena ghal ufficjali.
Emendat:
X. 2000.4.
76. (1) Il-pieni li jistghu jinghataw lil ufficjal b’sentenza ta’
qorti marzjali skond dan l-Att huma, bla hsara tal-limitazzjonijiet
hawnhekk izjed ’il quddiem moghtija bis-setghat ta’ certi qrati
marzjali, dawk murija fl-iskala li gejja; u dwar ufficjal riferenzi
f’dan l-Att ghal pieni provduti b’dan l-Att huma riferenzi ghal
dawk il-pieni.
(2) L-imsemmija skala hija: 
(a) prigunerija ghal ghomorha;
(b) prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn hamsa u
ghoxrin sena;
(c) cashiering;
(d) tkeccija mis-servizz;
(e) telf bil-mod preskritt tar-rank ta’ anzjanita ; 
(f) multa;
(g) canfira severa jew canfira;
(h) meta r-reat ikun gab xi spiza, telf jew hsara, stoppages.
(3) Ghall-finijiet tat-Taqsima III u ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-
Att piena specifikata f’xi paragrafu ta’ l-imsemmija skala ghandha
titqies li hi izghar mill-pieni specifikati fil-paragrafi ta’ qabel, u
ikbar minn dawk specifikati fil-paragrafi ta’ wara, ta’ l-iskala.
(4) Hlief kif provdut espressament f’dan l-Att, qorti marzjali
ma ghandiex taghti aktar minn piena wahda ghal reat wiehed.
(5) Stoppages jistghu jinghataw fuq ordni ta’ qorti marzjali jew
b’zieda ma’ jew minghajr piena ohra.
(6) Canfira severa jew canfira tista’ tinghata minn qorti
marzjali b’zieda mat-telf ta’ l-anzjanita  ta’ rank jew ma’ multa.
(7) Meta ufficjal ikun ikkundannat minn qorti marzjali ghal
prigunerija hu ghandu jigi wkoll ikkundannat li jigi cashiered: 
Izda jekk il-qorti marzjali ma tikkundannahx li jigi
cashiered, is-sentenza ta’ prigunerija ma tkunx invalida izda
ghandha titqies li tinkludi sentenza ghal cashiering.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    39
Piena ghal ranks 
ohra.
Emendat:
X. 2000.4.
77. (1) Il-pieni li jistghu jinghataw lil ragel tal-forza
b’sentenza tal-qorti marzjali skond dan l-Att huma, bla hsara ghal-
limitazzjonijiet hawnhekk izjed ’il quddiem moghtija lis-setghat ta’
certi qrati marzjali, dawk murija fl-iskala li gejja; u dwar ragel tal-
forza riferenzi f’dan l-Att ghal pieni provduti b’dan l-Att huma
riferenzi ghal dawk il-pieni.
(2) L-imsemmija skala hija: 
(a) prigunerija ghal ghomorha;
(b) prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn hamsa u
ghoxrin sena;
(c) tkeccija bid-dizunur mis-servizz; 
(d) tkeccija mis-servizz;
(e) detenzjoni ghal zmien ta’ mhux izjed minn sentejn;
(f) meta min jaghmel ir-reat ikun fuq servizz attiv fid-data
tas-sentenza, field punishment ghal zmien ta’ mhux
izjed minn disghin gurnata;
(g) fil-kaz ta’ warrant officer jew ufficjal bla
kummissjoni, tnizzil ghar-ranks jew xi tnaqqis izghar
fir-rank;
(h) fil-kaz ta’ warrant officer jew ufficjal bla
kummissjoni, telf bil-mod preskritt ta’ l-anzjanita  tar-
rank;
(i) meta r-reat ikun dizerzjoni, telf ta’ servizz;
(j) meta min jaghmel ir-reat ikun fuq servizz attiv fid-data
tas-sentenza, telf ta’ paga ghal zmien li jibda mill-
gurnata tas-sentenza u li ma jkunx iktar minn disghin
gurnata;
(k) multa;
(l) fil-kaz ta’ warrant officer jew ufficjal bla
kummissjoni, canfira severa jew canfira;
(m) meta r-reat ikun gab xi spiza, telf jew hsara, stoppages.
 (3) Ghall-finijiet tat-Taqsima III u ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-
Att piena specifikata f’xi paragrafu ta’ l-imsemmija skala ghandha
titqies li hi izghar mill-pieni specifikati fil-paragrafi ta’ qabel, u
akbar minn dawk specifikati fil-paragrafi ta’ wara, ta’ l-iskali:
Izda detenzjoni ma ghandhiex titqies li hi piena izghar minn
prigunerija jekk iz-zmien tad-detenzjoni ma jkunx itwal miz-zmien
tal-prigunerija.
(4) Hlief kif provdut espressament f’dan l-Att, qorti marzjali
ma ghandhiex taghti aktar minn piena wahda ghal reat wiehed.
(5) Ragel tal-forza ikkundannat minn qorti marzjali ghal
prigunerija jista’ b’zieda jigi kundannat ghat-tkeccija mis-servizz
bid-dizunur jew ghat-tkeccija mis-servizz.
(6) Ragel tal-forza kkundannat minn qorti marzjali ghal
tkeccija mis-servizz jista’ b’zieda jigi kkundannat ghal detenzjoni.
(7) Meta warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni jigi
  40      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
kkundannat minn qorti marzjali ghal prigunerija, detenzjoni jew
field punishment, hu ghandu jigi kkundannat ukoll li jitnizzel ghar-
ranks:
Izda jekk il-qorti marzjali ma tikkundannahx li jigi hekk
imnizzel, is-sentenza ma tkunx invalida izda ghandha titqies li
tinkludi sentenza ghal tnizzil ghar-ranks.
(8) Fil-kaz ta’ warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni
canfira severa jew canfira tista’ tinghata minn qorti marzjali
b’zieda mat-telf ta’ l-anzjanita  ta’ rank jew ma’ multa.
(9) Jekk min jaghmel ir-reat ikun fuq servizz attiv meta
tinghata s-sentenza tal-qorti marzjali, jista’ jinghata telf tal-paga
b’zieda ma’ field punishment u, fil-kaz li dan ikun warrant officer
jew ufficjal bla kummissjoni, canfira severa jew canfira tista’
tinghata b’zieda mat-telf ta’ paga.
(10) Stoppages jistghu jinghataw fuq ordni ta’ qorti marzjali jew
b’zieda ma’ jew minghajr xi piena ohra.
(11) Meta min jaghmel ir-reat ikun ikkundannat ghal detenzjoni
minn qorti marzjali skond dan l-Att, jekk imbaghad hu jigi
kkundannat ghal prigunerija minn qorti marzjali skond dan l-Att
kull parti tas-sentenza ta’ detenzjoni li ma tkunx giet skuntata
ghandha tigi mahfura bis-sahha ta’ dan is-subartikolu.
(12) Bla hsara tal-validita  ta’ kull sentenza, min jaghmel ir-reat
ma ghandux jinzamm f’detenzjoni kontinwa taht dan l-Att ghal
aktar minn sentejn.
Field punishment.  78. (1) Field punishment ghandu jkun maghmul minn dawk
id-dmirijiet jew drillijiet, b’zieda ma’ dawk li min jaghmel ir-reat
ikun mehtieg li jaghmel li kieku ma kienx qed jigi kastigat, u minn
dak in-nuqqas ta’ privileggi, kif jista’ jigi provdut minn jew skond
regoli maghmula mill-Ministru jew, jekk ma jkunx hemm regoli
bhal dawk, kif jista’ jigi ordnat mill-ufficjal kmandant jew mill-
ufficjal nominat biex jikkontrolla l-esekuzzjoni ta’ field
punishment, u jistghu jinkludu gheluq f’dak il-post u bil-mod kif
jista’ jigi provdut jew ordnat kif intqal qabel u dawk ir-
restrizzjonijiet tal-persuna li jistghu jkunu mehtiega biex ma
jithallix li min jaghmel ir-reat jahrab u kif jista’ jigi provdut kif
intqal qabel.
(2) Regoli maghmula skond dan l-artikolu jista’ jkun fihom
disposizzjonijiet incidentali u supplementari kif jidher lill-Ministru
li jkun mehtieg ghall-finijiet ta’ dawk ir-regoli.
Multi. 79. (1) L-ammont ta’ multa li tista’ tinghata minn qorti
marzjali skond dan l-Att bhala piena ghal reat -
(a) hlief fil-kaz ta’ reat kontra l-artikolu 75, ma ghandux
ikun izjed mill-paga ta’ tmienja u ghoxrin gurnata ta’
min jaghmel ir-reat; u
(b) fil-kaz hawn fuq eccettwat, meta r-reat civili li
jikkostitwixxi r-reat kontra dak l-artikolu jkun
punibbli b’multa jew ammenda minn qorti civili
f’Malta, ma ghandux ikun izjed mill-massimu ta’ dik
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    41
il-multa jew ammenda.
(2) L-ammont ta’ multa li tista’ tinghata bhala piena ghal reat
meta, skond dan l-Att, akkuza tigi trattata sommarjament- 
(a) hlief fil-kaz ta’ reat kontra l-imsemmi artikolu 75, ma
ghandux ikun izjed mill-paga ta’ erbatax-il gurnata ta’
min jaghmel ir-reat; u
(b) fil-kaz hawn fuq eccettwat -
(i) f’ebda kaz, ma ghandux jkun izjed mill-ammont
imsemmi fil-paragrafu ta’ qabel dan;
(ii) meta r-reat civili li jikkostitwixxi r-reat kontra
dak l-artikolu jkun punibbli minn qorti civili
f’Malta b’multa jew ammenda li l-massimu
taghha jkun anqas mill-ammont hekk imsemmi,
ma ghandux ikun izjed minn dak il-massimu.
(3) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu gurnata paga ghandha, dwar
persuna misjuba hatja ta’ reat, titqies li tkun il-paga shiha li hi, jew
tkun (kieku ma kienx ghal xi telf), mahruga ghal dik il-persuna fil-
gurnata li fiha tinghata l-piena dwar ir-reat.
(4) Ebda haga fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu
ma ghandha titqies li teffettwa l-ammont tal-multa li tista’ tinghata
bis-sahha ta’ l-artikolu 179 (3)(a) jew (b) lil persuna li ghaliha
japplikaw it-Taqsima III u din it-Taqsima ta’ dan l-Att bis-sahha ta’
dak l-artikolu.
Arrest 
Setgha ghall-arrest 
ta’ min jaghmel ir-
reat. 
80. (1) Kull persuna suggetta ghal-ligi militari li tinsab li qed
taghmel reat kontra xi disposizzjoni ta’ dan l-Att, jew li jinghad li
ghamlet jew hi ragonevolment suspettata li ghamlet xi reat bhal
dak, tista’ tigi arrestata skond id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan l-
artikolu.
(2) Ufficjal jista’ jigi arrestat minn ufficjal tal-forza regolari ta’
rank superjuri, jew, jekk ikun imdahhal f’xi glieda jew dizordni,
minn ufficjal tali ta’ kwalunkwe rank.
(3) Ragel tal-forza jista’ jigi arrestat minn kull ufficjal,
warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni tal-forza regolari:
Izda persuna ma tistax tigi arrestata bis-sahha ta’ dan is-
subartikolu hlief minn persuna ta’ rank superjuri.
(4) Provost officer, jew xi ufficjal, warrant officer, ufficjal bla
kummissjoni jew persunal iehor militari li jkun qed jezercita
legalment awtorita  taht provost officer jew f’ismu, jista’ jarresta
kwalunkwe ufficjal jew ragel tal-forza:
Izda ufficjal ma jigix arrestat bis-sahha ta’ dan is-
subartikolu hlief fuq ordni ta’ ufficjal iehor.
(5) Is-setgha ghall-arrest moghtija lil kull persuna b’dan l-
artikolu tista’ (bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ regolamenti jew
ordnijiet maghmula taht l-artikolu 4) tigi ezercitata jew
personalment jew billi jigi ordnat l-arrest tal-persuna li ghandha
tigi arrestata jew billi jinghataw ordnijiet li dik il-persuna tigi
  42      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
arrestata.
Disposizzjoni biex 
jigi evitat dewmien 
wara arrest.
Emendat:
LVIII. 1974.68.
81. (1) L-allegazzjonijiet kontra xi persuna suggetta ghal-ligi
militari li tkun taht arrest ghandhom jigu investigati kif imiss
minghajr dewmien mhux mehtieg, u kemm jista’ jkun malajr jew
jibdew il-proceduri biex tinghata piena ghar-reat taghha jew tigi
liberata.
(2) Kull meta persuna suggetta ghal-ligi militari, li tkun
ittiehdet taht kustodja militari, tibqa’ taht arrest ghal zmien ta’ iktar
minn tmint ijiem minghajr ma jkun tlaqqghet qorti marzjali ghall-
process taghha, rapport specjali ghall-htiega ta’ aktar dewmien
ghandu jsir bil-mod preskritt mill-ufficjal kmandant taghha lill-
ufficjal li jkun responsabbli li jlaqqa’ l-qorti marzjali ghall-process
tal-persuna taht arrest u lill-Avukat Generali, u rapport bhal dan
ghandu jinghata lil dawk l-awtoritajiet u bl-istess mod kull tmint
ijiem sakemm titlaqqa’ l-qorti marzjali jew sakemm ir-reat jigi
trattat sommarjament jew hi tigi liberata:
Izda fil-kaz ta’ persuna li tkun fuq servizz attiv it-tharis ta’
dan is-subartikolu ma jkunx mehtieg sakemm ma jkunx
ragonevolment prattikabbli meta jittiehdu in konsiderazzjoni l-
ezigenzi ta’ l-operazzjonijiet militari.
(3) Ghall-finijiet ta’ l-artikolu 60(1), il-kwistjoni dwar jekk
kienx hemm dewmien bla mehtieg biex jittiehdu xi passi ghall-
investigazzjoni ta’ allegazzjonijiet kontra persuna taht arrest
ghandha tigi stabbilita minghajr ma jittiehdu in konsiderazzjoni d-
disposizzjonijiet ta’ l-ahhar subartikolu qabel dan.
Investigazzjoni u trattament sommarju ta’ akkuzi
Investigazzjoni ta’ 
akkuzi mill-ufficjal 
kmandant. 
82. Qabel ma allegazzjoni kontra persuna suggetta ghal-ligi
militari (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejha "l-akkuzat") li tkun
ghamlet reat kontra xi disposizzjoni tat-Taqsima III ta’ dan l-Att
titkompla, l-allegazzjoni ghandha tigi rappurtata, f’forma ta’
akkuza, lill-ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat u l-ufficjal kmandant
ghandu jinvestiga l-akkuza bil-mod preskritt.
Akkuzi jigu trattati 
sommarjament jew 
minn qorti 
marzjali.
83. (1) Wara investigazzjoni, akkuza kontra ufficjal li jkun
taht ir-rank ta’ tenent kurunell jew kontra warrant officer tista’,
jekk awtorita  ghandha setgha skond id-disposizzjonijiet li gejjin ta’
din it-Taqsima ta’ dan l-Att li titrattaha sommarjament, tigi hekk
trattata minn dik l-awtorita  (f’dan l-Att imsejha "l-awtorita
superjuri xierqa") skond dawk id-disposizzjonijiet.
(2) Wara investigazzjoni, akkuza kontra ragel tal-forza li ma
jkunx warrant officer tista’ tigi trattata sommarjament mill-ufficjal
kmandant tieghu, bla hsara ta’ u skond id-disposizzjonijiet li gejjin
ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-Att.
(3) Kull akkuza li ma tigix trattata sommarjament kif intqal
qabel ghandha wara l-investigazzjoni tintbaghat biex tigi deciza
minn qorti marzjali.
(4) B’dak kollu li jinsab fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan
l-artikolu, meta -
(a) l-ufficjal kmandant ikun investiga akkuza kontra xi
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    43
ufficjal jew warrant officer, jew
(b) l-ufficjal kmandant ikun investiga akkuza kontra ragel
tal-forza li ma jkunx warrant officer u li ma tkunx
akkuza li tista’ tigi trattata sommarjament,
l-ufficjal kmandant jista’ jillibera l-akkuzat jekk hu jkun tal-fehma
li ma ghandu jsir xejn aktar dwar l-akkuza.
(5) Riferenzi f’dan l-Att ghal trattazzjoni sommarja ta’ akkuza
huma riferenzi ghat-tehid mill-awtorita  superjuri xierqa jew mill-
ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat, skond il-kaz, ta’ l-azzjoni li gejja,
jigifieri, jistabbilixxi jekk l-akkuzat hux hati, u skond ir-rizultat
jillibera l-akkuzat jew jirregistra li nstab hati u l-ghoti ta’ piena.
Procedimenti ohra 
fuq akkuzi kontra 
ufficjali bla 
kummissjoni u 
suldati. 
Emendat: 
XIII. 1975.2.
84. (1) Id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan l-artikolu ghandu
jkollhom effett meta l-ufficjal kmandant ikun investiga akkuza
kontra ufficjal bla kummissjoni jew suldat.
(2) Jekk -
(a) l-akkuza ma tkunx wahda li tista’ tigi trattata
sommarjament u l-ufficjal kmandant ma jkunx illibera
l-akkuzat; jew
(b) l-akkuza tkun wahda li tista’ tigi trattata
sommarjament izda l-ufficjal kmandant ikun tal-fehma
li ma ghandhiex tigi hekk trattata,
hu ghandu jiehu l-passi preskritti sabiex l-akkuza tkun tista’ tigi
trattata minn qorti marzjali.
(3) F’kull kaz iehor l-ufficjal kmandant ghandu jmexxi sabiex
jittratta l-akkuza sommarjament; u jekk hu jirregistra decizjoni ta’
htija hu ghandu jaghti wahda jew izjed minn dawn il-pieni li gejjin,
jigifieri:
(a) jekk l-akkuzat ikun suldat, detenzjoni ghal zmien ta’
mhux izjed minn tmienja u ghoxrin gurnata jew jekk l-
akkuzat ikun fuq servizz attiv, field punishment ghal
zmien ta’ mhux izjed minn tmienja u ghoxrin gurnata;
(b) jekk l-akkuzat ikun suldat li jkun fuq servizz attiv fil-
gurnata tas-sentenza, telf ta’ paga ghal zmien li jibda
mill-gurnata tas-sentenza u li ma jkunx izjed minn
tmienja u ghoxrin gurnata;
(c) multa;
(d) jekk l-akkuzat ikun ufficjal bla kummissjoni, canfira
severa jew canfira;
(e) meta r-reat ikun gab xi spiza, telf jew hsara, stoppages;
(f) kull wahda minn dawn il-pieni izghar li gejjin,
jigifieri:
(i) twissija;
(ii) ghassa zejda ghal mhux aktar minn tliet darbiet; 
(iii) tizmim gol-barracks barra l-hinijiet normali tax-
xoghol sa massimu ta’ hames sighat f’kull
gurnata ghal perijodu ta’ mhux aktar minn
  44      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
erbatax-il gurnata; jew
(iv) kull piena ohra zghira li tkun f’dak iz-zmien
preskritta:
Izda ebda telf ta’ paga, multa jew piena izghar ma tinghata
ghal reat li ghalih tkun inghatat detenzjoni, u ebda multa ma
ghandha tinghata ghal reat li ghalih ikun inghata field punishment
jew telf ta’ paga.
(4) Meta l-akkuzat ikun lance-kapural jew lance-bumbardier, u
l-ufficjal kmandant isibu hati, l-ufficjal kmandant jista’, jekk ma
jaghti ebda piena ohra jew ma jaghti ebda piena ohra hlief
stoppages, jordna li l-akkuzat jitnizzel ghar-ranks.
(5) Meta l-akkuzat ikun agent warrant officer jew agent ufficjal
bla kummissjoni, u l-ufficjal kmandant isibu hati, l-ufficjal
kmandant jista’, jekk ma jaghti ebda piena ohra jew ma jaghti ebda
piena ohra hlief stoppages, jordna li l-akkuzat jerga’ jiehu r-rank
permanenti tieghu jew jiehu acting rank aktar baxx minn dak li
kellu qabel izda oghla mir-rank permanenti tieghu jew, meta r-rank
permanenti tieghu huwa ta’ lance-kapural jew lance-bumbardier,
jitlef l-acting rank tieghu u jitnizzel ghar-ranks.
(6) B’dak kollu li hemm fis-subartikolu (3), meta l-ufficjal
kmandant ikun iddecieda li l-akkuzat huwa hati u jekk l-akkuza tigi
trattata sommarjament hu jaghti piena li ma tkunx multa jew
stoppages li ma jilhqux izjed minn paga ta’ sebat ijiem, canfiera
severa, canfira jew piena izghar, jew meta decizjoni ta’ htija (tkun
liema tkun il-piena moghtija) tinvolvi tnaqqis tal-paga ghal aktar
minn sebat ijiem, l-ufficjal kmandant ma ghandux jirregistra
decizjoni qabel ma jaghti lill-akkuzat l-opportunita  biex jaghzel
jekk iridx jigi processat minn qorti marzjali; u jekk l-akkuzat hekk
jaghzel u jekk wara ma jibdilx l-ghazla tieghu, l-ufficjal kmandant
ma ghandux jirregistra d-decizjoni tieghu izda ghandu jiehu l-passi
preskritti sabiex l-akkuza tigi trattata minn qorti marzjali.
(7) Meta l-akkuza tkun wahda li tista’ tigi trattata
sommarjament, izda l-ufficjal kmandant ikun ha l-passi sabiex tigi
trattata minn qorti marzjali, kull awtorita  oghla li lilha tkun
mibghuta l-akkuza tista’ tibghat dik l-akkuza lura lill-ufficjal
kmandant biex tigi trattata sommarjament; u meta jsir hekk l-ahhar
erba’ subartikoli qabel dan ghandhom japplikaw bhallikieku l-
ufficjal kmandant kien originarjament tal-fehma li l-akkuza
ghandha tigi trattata sommarjament:
Izda akkuza ma ghandhiex tintbaghat lura meta l-akkuzat
ikun ghazel li jigi processat minn qorti marzjali u ma jkunx irtira l-
ghazla tieghu.
Procedimenti ohra 
fuq akkuzi kontra 
ufficjali u warrant 
officers. 
Emendat: 
XIII. 1975.3.
85. (1) Wara li jinvestiga akkuza kontra ufficjal jew warrant
officer, l-ufficjal kmandant ghandu, kemm-il darba ma jkunx
illibera l-akkuzat jew il-kaz ikun wiehed fejn ikollu s-setgha, u
jkun bi hsiebu, li jordna process b’qorti marzjali li tkun field
general court martial, jissottomettiha bil-mod preskritt lil awtorita
oghla; u imbaghad ghandu jigi stabbilit minn dik l-awtorita  kif l-
akkuza ghandha titkompla skond iz-zewg subartikoli li gejjin.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    45
(2) Jekk l-akkuza tkun wahda li tista’ tigi trattata
sommarjament, tista’ tinbaghat lill-awtorita  superjuri xierqa.
(3) Jekk l-akkuza ma tkunx hekk mibghuta, il-passi preskritti
ghandhom jittiehdu sabiex tigi trattata minn qorti marzjali.
(4) Meta l-akkuza tinbaghat lil awtorita  superjuri xierqa, l-
awtorita  ghandha tinvestiga l-akkuza bil-mod preskritt u
tistabbilixxi jekk l-akkuzat hux hati ta’ dik l-akkuza u skond ir-
rizultat tillibera l-akkuzat jew tirregistra decizjoni ta’ htija:
Izda jekk fil-kors ta’ l-investigazzjoni ta’ l-akkuza l-
awtorita  tiddeciedi li l-akkuza ghandha tigi trattata minn qorti
marzjali, il-passi preskritti ghandhom jittiehdu sabiex tigi hekk
trattata.
(5) Jekk l-awtorita  superjuri xierqa tirregistra decizjoni ta’
htija l-awtorita  tista’ taghti piena wahda jew izjed mill-pieni li
gejjin, jigifieri:
(a) telf bil-mod preskritt ta’ l-anzjanita  tar-rank; 
(b) multa;
(c) canfira severa jew canfira;
(d) meta r-reat ikun gab xi spiza, telf jew hsara, stoppages,
izda ma tistax taghti telf ta’ anzjanita  tar-rank u multa flimkien.
(6) B’dak kollu li hemm fis-subartikolu (4), meta l-awtorita
superjuri xierqa tkun iddecidiet li l-akkuzat ikun hati u jekk l-
akkuza tigi trattata sommarjament hi taghti telf ta’ l-anzjanita ,
multa jew stoppages li jilhqu izjed minn paga ta’ sebat ijiem, jew
jekk id-decizjoni tinvolvi telf ta’ paga ta’ aktar minn sebat ijiem, l-
awtorita  ma ghandhiex tirregistra decizjoni qabel ma taghti lill-
akkuzat l-opportunita  li jaghzel jekk iridx jigi processat minn qorti
marzjali; u jekk l-akkuzat hekk jaghzel l-awtorita  ma ghandhiex
tirregistra decizjoni izda ghandha tiehu l-passi preskritti sabiex l-
akkuza tigi trattata minn qorti marzjali.
Twaqqif ta’ akkuzi 
jigi mibghut lil 
awtorita  superjuri.
86. (1) B’dak kollu li hemm fl-ahhar zewg artikoli qabel dan,
meta akkuza - 
(a) tkun giet mibghuta lil awtorita  superjuri sabiex tigi
trattata minn qorti marzjali; jew
(b) tkun giet sottomessa lil awtorita  superjuri biex jigi
deciz kif ghandha tigi trattata,
dik l-awtorita  tista’, bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, tibghat lura l-akkuza lill-ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat
b’ordni li l-akkuzat jigi liberat u f’kull kaz bhal dak l-ufficjal
kmandant ghandu jillibera l-akkuzat.
(2) Il-fatt li akkuza tintbaghat lura skond dan l-artikolu ghandu
jkun bla hsara ghall-eghmil ta’ akkuza ohra jekk l-awtorita
superjuri hekk tordna jew jekk l-ufficjal kmandant jidhirlu hekk
xieraq.
Stqarrija ta’ 
dizerzjoni minn 
ragel tal-forza.
87. (1) Meta b’dak il-mod li jista’ jigi preskritt jew kif il-
Kmandant jista’ japprova ragel tal-forza regolari jiffirma stqarrija
  46      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
bil-miktub li jkun hati ta’ dizerzjoni, l-ufficjal kmandant tieghu
jista’, b’dan kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din it-
Taqsima ta’ dan l-Att, jissottometti l-istqarrija ghall-
konsiderazzjoni tal-Kmandant jew ta’ dak l-ufficjal l-iehor li ma
jkunx taht ir-rank ta’ kurunell kif jista’ jigi preskritt.
(2) Wara li jikkunsidra xi stqarrija bhal dik il-Kmandant jew
dak l-ufficjal l-iehor kif intqal qabel jista’ jordna li dak ir-reat ma
jigix trattat minn qorti marzjali jew ma jigix trattat sommarjament
mill-awtorita  superjuri xierqa jew mill-ufficjal kmandant, u jekk
jinghata dak l-ordni iz-zmien tas-servizz tieghu li dwaru jkun
ghamel l-istqarrija ta’ dizerzjoni jintilef.
(3) Ordni skond l-ahhar subartikolu qabel dan jista’ jipprovdi
wkoll li s-servizz kollu jew parti mis-servizz ta’ min jaghmel ir-reat
li jkun qabel dak li dwaru jkun ghamel stqarrija kif intqal qabel
ghandu jintilef ukoll.
(4) L-artikolu 16(2) sa (5) ghandhom japplikaw dwar it-telf ta’
servizz bis-sahha ta’ dan l-artikolu bla hsara tal-modifiki li gejjin:
(a) minflok ir-riferenzi ghal sentenza ta’ telf ta’ servizz
minn qorti marzjali ghandhom jidhlu riferenzi ghall-
ordni;
(b) minflok riferenzi ghad-data li fiha min jaghmel ir-reat
ikun instab hati ghandhom jidhlu riferenzi ghad-data li
fiha l-ordni jkun moghti.
Ufficjali li 
ghandhom jagixxu 
bhala ufficjali 
kmandanti u 
awtoritajiet 
superjuri xierqa. 
88. (1) F’dan l-Att l-espressjoni "ufficjal kmandant", dwar
persuna li tkun akkuzata b’reat, tfisser dak l-ufficjal li jkollu s-
setgha ta’ kmand fuq dik il-persuna kif jista’ jigi preskritt.
(2) Il-persuni li gejjin jistghu jagixxu bhala awtorita  superjuri
xierqa dwar persuna li tkun akkuzata b’reat, jigifieri - 
(a) il-Kmandant;
(b) fin-nuqqas tal-Kmandant, id-deputat Kmandant; 
(c) dawk l-ufficjali l-ohra kif jista’ jigi preskritt.
(3) Setgha moghtija b’dan l-Att li tippreskrivi dwar hwejjeg
imsemmija f’dan l-artikolu ghandha tinkludi s-setgha li tinghata lil
ufficjali, jew xi klassi ta’ ufficjali, awtorizzati biex jezercitaw id-
dmirijiet ta’ ufficjal kmandant is-setgha li jiddelegaw dawk id-
dmirijiet, f’dawk il-kazijiet u fil-limiti li jistghu jigu preskritti, lil
ufficjali ta’ klassi kif jista’ jigi preskritt.
Limitazzjoni ta’ 
setghat biex akkuzi 
jigu trattati 
sommarjament.
89. (1) L-akkuzi li jistghu jigu trattati sommarjament mill-
ufficjal kmandant, u l-akkuzi li jistghu jigu trattati sommarjament
minn awtorita  superjuri xierqa, ghandhom ikunu dawk kif jista’ jigi
preskritt.
(2) F’dawk il-kazijiet li jistghu jigu preskritti, is-setghat ta’
ufficjal kmandant jew awtorita  superjuri xierqa li taghti piena
ghandhom ikunu bla hsara ghal dawk il-limitazzjonijiet kif jistghu
jigu preskritti.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    47
Qorti marzjali: Disposizzjonijiet generali
Process ghandu jsir 
minn qorti marzjali 
generali jew 
distrettwali, jew 
f’certi kazijiet 
minn field general 
court-martial.
90. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
akkuza li tigi trattata minn qorti marzjali ghandha tigi trattata jew
minn qorti marzjali generali jew qorti marzjali distrettwali.
(2) Meta l-ufficjal kmandant ta’ korp tal-forza li jkun fuq
servizz attiv - 
(a) li jkun ufficjal li lilu skond l-artikolu 85(1) akkuza
tkun giet sottomessa biex jiddeciedi kif ghandha tigi
trattata; jew
(b) li jkun l-ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat li jkun
investiga akkuza li ma tistax tigi trattata
sommarjament jew li fil-fehma tieghu ma ghandhiex
tigi hekk trattata; jew
(c) li jkun l-ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat jew l-awtorita
superjuri xierqa li tkun investigat akkuza li dwarha l-
akkuzat ikun ghazel li jigi processat minn qorti
marzjali,
ikun tal-fehma li ma hux possibbli minghajr hsara serja ghas-
servizz pubbliku li l-akkuza tigi trattata minn qorti marzjali
generali jew distrettwali, l-ufficjal jista’ (ikun awtorizzat jew le li
jsejjah qorti marzjali generali) jordna li l-akkuza tigi trattata minn
qorti marzjali li tkun field general court-martial.
Setghat ta’ diversi 
xorta ta’ qorti 
marzjali. 
Emendat:
X. 2000.6.
91. (1) Qorti marzjali generali jkollha s-setgha li tipprocessa
persuna suggetta ghal-ligi militari dwar kull reat li skond dan l-Att
ghandu jigi trattat minn qorti marzjali, u li taghti dwar kull reat
bhal dak piena awtorizzata b’dan l-Att dwar dak ir-reat.
(2) Qorti marzjali distrettwali jkollha dawk is-setghat ta’ qorti
marzjali generali hlief li hi ma ghandhiex tipprocessa ufficjal u
lanqas tikkundanna warrant officer ghal prigunerija, tkeccija bid-
dizunur, tkeccija jew detenzjoni, u ma ghandhiex taghti piena ta’
prigunerija ghal zmien ta’ izjed minn sentejn.
(3) Field general court-martial ikollha s-setgha ta’ qorti
marzjali generali, hlief li meta l-qorti tkun maghmula minn inqas
minn tliet ufficjali s-sentenza ma ghandhiex tkun izjed minn
prigunerija ghal zmien ta’ sentejn.
Ufficjali li 
ghandhom setgha li 
jlaqqghu qrati 
marzjali.
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
92. (1) Qorti marzjali generali tista’ titlaqqa’ minn kull
ufficjal awtorizzat mill-President ta’ Malta b’mandat iffirmat
minnu biex ilaqqa’ qrati marzjali generali jew dik il-qorti marzjali,
jew minn ufficjal taht il-kmand ta’ ufficjal awtorizzat kif intqal
qabel li lilu l-ufficjal l-ahhar imsemmi jkun, bis-sahha tas-setgha
moghtija bil-mandat mahrug lilu, iddelega s-setgha tieghu li jlaqqa’
qorti marzjali generali.
(2) Qorti marzjali distrettwali tista’ titlaqqa’ minn ufficjal
awtorizzat li jlaqqa’ qorti marzjali generali jew minn xi persuna
taht il-kmand ta’ dak l-ufficjal li lilu dak l-ufficjal ikun awtorizza
biex ilaqqa’ qorti marzjali.
(3) Field general court-martial tista’ titlaqqa’ mill-ufficjal li
jkun ordna li l-akkuza ghandha tigi trattata minn qorti marzjali li
  48      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
tkun field general court-martial.
(4) Kull mandat skond dan l-artikolu, jew kull awtorizzazzjoni
skond dan l-artikolu li titlaqqa’ qorti marzjali - 
(a) jistghu jsiru bhala suggetti ghal restrizzjonijiet,
rizervi, eccezzjonijiet jew kondizzjonijiet;
(b) jistghu jigu ndirizzati lil ufficjali b’isimhom jew
indikati bil-grad tal-kariga taghhom, u jistghu jinhargu
jew jinghataw lil ufficjal imsemmi b’ismu jew indikat,
lil ufficjal imsemmi b’ismu jew indikat u lil persuna li
dak iz-zmien tkun qed taghmel id-dmirijiet tal-kariga
tieghu, lil ufficjal imsemmi b’ismu jew indikat u lis-
successuri tieghu f’dik il-kariga jew lil ufficjal
imsemmi b’ismu jew indikat u lil persuna u succesuri
bhal dawk;
(c) jistghu jinbidlu jew jithassru, jew ghal kollox jew
f’parti, b’mandat sussegwenti tal-President ta’ Malta
jew, skond il-kaz, mill-ufficjal li minnu jkun nghata
jew mis-successuri tieghu fil-kariga.
Kostituzzjoni ta’ 
qorti marzjali 
generali.
93. (1) Qorti marzjali generali ghandha tkun maghmula minn
president u minn mhux anqas minn erba’ ufficjali ohra.
(2) Ufficjal ma jistax jigi nominat membru ta’ qorti marzjali
generali jekk ma jkunx wiehed mill-forza, suggett ghal-ligi militari
u kellu kummissjoni fil-forza jew f’xi wahda mill-forzi ta’ pajjiz
tal-Commonwealth ghal zmien ta’ mhux anqas minn tliet snin jew
ghal zminijiet li flimkien ma jkunux anqas minn tliet snin.
(3) Mhux anqas minn erba’ membri ta’ qorti marzjali generali
ghandhom ikunu ta’ rank ta’ mhux anqas minn kaptan.
(4) Il-president ta’ qorti marzjali generali jigi nominat b’ordni
ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti u ma ghandux ikun taht il-grad ta’
field officer meta jkun prattikabbli li jigi nominat ufficjal bhal dak
jew hlief meta fil-fehma ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti field officer
li jkollu kwalifiki xierqa ma jkunx, meta jittiehed in
konsiderazzjoni s-servizz pubbliku, disponibbli; u f’kull kaz il-
president ta’ qorti marzjali generali ma ghandux jkun taht ir-rank
ta’ kaptan.
(5) Il-membri ta’ qorti marzjali generali, barra mill-president,
ghandhom jigu nominati b’ordni ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti jew
b’dak il-mod l-iehor li jista’ jigi preskritt.
(6) Ufficjal taht ir-rank ta’ kaptan ma jistax ikun membru ta’
qorti marzjali generali ghall-process ta’ ufficjal fuq ir-rank ta’
kaptan.
Kostituzzjoni ta’ 
qorti marzjali 
distrettwali. 
94. (1) Qorti marzjali distrettwali ghandha tkun maghmula
minn president u mhux anqas minn zewg ufficjali ohra.
(2) Ufficjal ma jistax jigi nominat membru ta’ qorti marzjali
distrettwali jekk ma jkunx wiehed mill-forza, suggett ghal-ligi
militari u kellu kummissjoni fil-forza jew f’xi wahda mill-forzi ta’
pajjiz tal-Commonwealth ghal zmien ta’ mhux anqas minn sentejn
jew ghal zminijiet li flimkien ma jkunux anqas minn sentejn.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    49
(3) Il-president ta’ qorti marzjali distrettwali jigi nominat
b’ordni ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti u ma ghandux ikun taht ir-
rank ta’ field officer meta jkun prattikabbli li jigi nominat ufficjal
bhal dak jew hlief meta fil-fehma ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti field
officer li jkollu kwalifiki xierqa ma jkunx, meta jittiehed in
konsiderazzjoni s-servizz pubbliku, disponibbli; u f’kull kaz il-
president ta’ qorti marzjali distrettwali ma ghandux ikun taht ir-
rank ta’ kaptan.
(4) Il-membri ta’ qorti marzjali distrettwali, barra mill-
president, ghandhom jigu nominati b’ordni ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-
qorti jew b’dak il-mod l-iehor li jista’ jigi preskritt.
Kostituzzjoni ta’ 
field general court-
martial.
95. (1) Field general court-martial ghandha tkun maghmula
mill-president u minn mhux anqas minn zewg ufficjali ohra, jew,
jekk l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti jkun tal-fehma li ma hemmx tliet
ufficjali li ghandhom kwalifiki xierqa li huma disponibbli minghajr
hsara ghas-servizz pubbliku, ghandu jkun maghmul mill-president
u minn ufficjal iehor.
(2) Il-membri ta’ field general court-martial ghandhom ikunu
persuni li huma fil-forza u suggetti ghal-ligi militari.
(3) Il-president ta’ field general court-martial ghandu jkun
ufficjal nominat mill-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti u ma ghandux ikun
taht ir-rank ta’ kaptan.
(4) Il-membri ta’ field general court-martial, barra mill-
president, ghandhom jigu nominati b’ordni ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-
qorti jew b’dak il-mod l-iehor kif jista’ jigi preskritt.
Disposizzjonijiet 
supplementari 
dwar il-
kostituzzjoni ta’ 
qrati marzjali. 
96. (1) L-ufficjal li jkun laqqa’ l-qorti marzjali ma jistax ikun
membru ta’ dik il-qorti marzjali:
Izda jekk fil-kaz ta’ field general court-martial ma jkunx
prattikabbli fil-fehma ta’ l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti li jigi nominat
ufficjal iehor bhala president, hu stess jista’ jkun president tal-qorti
marzjali.
(2) Ufficjal li f’xi zmien bejn id-data li fiha l-akkuzat gie
akkuzat bir-reat u d-data tal-process kien l-ufficjal kmandant ta’ l-
akkuzat, u kull ufficjal iehor li jkun investiga l-akkuza kontra l-
akkuzat, jew li skond dan l-Att ikun ghamel, jew ikun wiehed mill-
persuni li jkunu ghamlu, inkjesta fuq hwejjeg li ghandhom
x’jaqsmu ma’ l-oggett ta’ l-akkuza kontra l-akkuzat, ma ghandux
jaghmilha ta’ membru ta’ qorti marzjali generali jew distrettwali
jew jaghmilha ta’ avukat imhallef f’dik il-qorti marzjali.
(3) Meta - 
(a) l-ufficjal li laqqa’ qorti marzjali generali jew
distrettwali jinnomina kaptan biex ikun president, jew
minhabba li ma jkunx prattikabbli li jigi nominat field
officer jew minhabba li jkun tal-fehma li field officer li
jkollu l-kwalifiki xierqa ma jkunx, meta jittiehed in
konsiderazzjoni s-servizz pubbliku, disponibbli; jew
(b) ufficjal jordna li min jaghmel ir-reat jigi processat
minn field general court-martial, ghax ikun tal-fehma
  50      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
li ma jkunx possibbli minghajr hsara kbira lis-servizz
pubbliku li min jaghmel ir-reat jigi processat minn
qorti marzjali generali jew distrettwali, jew l-ufficjal li
jlaqqa’ field general court-martial, jinnomina zewg
ufficjali biss biex ikunu membri tal-qorti, ghax ikun
tal-fehma li tliet ufficjali li ghandhom kwalifiki xierqa
ma humiex, minghajr hsara kbira lis-servizz pubbliku,
disponibbli, jew jinnomina lilu nnifsu bhala president,
ghax ikun tal-fehma li ma jkunx prattikabbli li
jinnomina ufficjal iehor bhala president,
l-ordni li jlaqqa’ qorti marzjali ghandu jkun fih dikjarazzjoni ta’ l-
imsemmija raguni jew fehma, u dik id-dikjarazzjoni ghandha tkun
konkluziva.
Post fejn tinzamm 
qorti marzjali.
97. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
qorti marzjali tinzamm f’dak il-post (kemm f’Malta jew barra minn
Malta) kif jista’ jigi specifikat fl-ordni li jlaqqa’ l-qorti; u l-ufficjal
li jlaqqa’ l-qorti jista’ jlaqqaghha f’post li jkun barra mil-limiti tal-
kmand tieghu.
(2) Qorti marzjali li tinzamm f’xi post ghandha jekk l-ufficjal li
jlaqqa’ l-qorti jordna li tinzamm f’xi post iehor, u tista’ minghajr
dak l-ordni jekk ikun jidher lill-qorti li jkun mehtieg fl-interess tal-
gustizzja li tinzamm f’xi post iehor, taggorna sabiex tinzamm f’dak
il-post l-iehor.
Qorti marzjali: Disposizzjonijiet dwar process
Oggezzjonijiet 
mill-akkuzat. 
98. (1) Akkuzat li jkun ser jigi processat minn qorti marzjali
jkun intitolat li joggezzjona, ghal kull raguni tajba, ghal
kwalunkwe membru tal-qorti, kemm jekk nominat originarjament
kif ukoll jekk nominat minflok ufficjal iehor.
(2) Sabiex l-akkuzat ikun jista’ juza d-dritt moghti lilu bl-ahhar
subartikolu qabel dan, l-ismijiet tal-membri tal-qorti ghandhom
jinqraw fil-prezenza ta’ l-akkuzat qabel ma jinghataw il-gurament,
u hu ghandu jigi mistoqsi jekk joggezzjonax ghal xi hadd minn
dawk l-ufficjali.
(3) Kull oggezzjoni li jaghmel akkuzat ghal ufficjal ghandha
tigi kunsidrata mill-ufficjali l-ohra nominati bhala membri tal-
qorti. 
(4) Jekk issir oggezzjoni ghall-president u mhux anqas minn
terz tal-membri l-ohra tal-qorti jilqghuha, il-qorti ghandha taggorna
u l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti ghandu jinnomina president iehor.
(5) Jekk issir oggezzjoni ghal membru tal-qorti li ma jkunx il-
president u mhux anqas minn nofs il-membri li jkollhom dritt li
jivvotaw jilqghuha, il-membru li tkun saritlu l-oggezzjoni ghandu
jirtira u l-post tieghu jista’, u jekk ma jsirx hekk in-numru ta’
membri jitnaqqas ghal taht il-minimu legali ghandu, jigi mimli bil-
mod preskritt minn ufficjal iehor.
Ghoti ta’ 
gurament. 
99. (1) Gurament ghandu jinghata lil kull membru ta’ qorti
marzjali u lil kull persuna li tkun qeghda taqdi lil qorti marzjali
bhala avukat imhallef, ufficjal taht direttivi, stenografu jew
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    51
interpretu.
(2) Kull xhud quddiem qorti marzjali ghandu jigi ezaminat taht
gurament:
Izda meta tifel jew tifla ta’ eta  zghira li jissejhu bhala xhud
ma jkunux fil-fehma tal-qorti jifhmu x’inhu gurament, ix-xiehda
taghhom ghandha tigi milqugha, ghalkemm ma tkunx moghtija taht
gurament, jekk fil-fehma tal-qorti jkollhom intelligenza bizzejjed li
tiggustifika li tigi milqugha x-xiehda taghhom u jkunu jifhmu d-
dmir li ghandhom jghidu l-verita , hekk izda li meta x-xiehda
tinghata ghaf-favur tal-prosekuzzjoni l-akkuzat ma ghandux jigi
misjub hati kemm-il darba ma tkunx korroborata minn xi prova
ohra materjali b’sustenn taghha li timplika lill-akkuzat.
(3) Gurament li ghandu jinghata skond dan l-artikolu ghandu
jkun fil-forma preskritta u ghandu jinghata fil-hin preskritt u mill-
persuna preskritta u bil-mod preskritt.
Qrati marzjali 
jiltaqghu fil-
miftuh.
100. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
qorti marzjali ghandha titlaqqa’ fil-miftuh u fil-presenza ta’ l-
akkuzat.
(2) Ebda haga fl-ahhar subartikolu qabel dan ma ghandha
tfixkel is-setgha lil qorti marzjali li tiltaqa’ in camera minhabba r-
raguni li jkun mehtieg jew spedjent fl-interess ta’ l-
amministrazzjoni tal-gustizzja li taghmel hekk; u minghajr hsara
ghal dik is-setgha qorti marzjali tista’ tordna li, salvi dawk l-
eccezzjonijiet li l-qorti tista’ tispecifika, il-pubbliku ghandu jithalla
barra mill-proceduri kollha tal-qorti jew parti minnhom jekk ikun
jidher lill-qorti li xi xiehda li tkun ser tinghata jew dikjarazzjoni li
tkun ser issir fil-kors tal-proceduri jew ta’ dik il-parti, skond il-kaz,
jistghu altrimenti iwasslu ghall-kxif ta’ xi informazzjoni li tkun jew
tista’ tkun utili ghall-ghadu direttament jew indirettament.
(3) Qorti marzjali ghandha tiltaqa’ fil-maghluq meta tkun qed
tikkunsidra d-decizjoni jew is-sentenza taghha fuq xi akkuza.
(4) Qorti marzjali tista’ tiltaqa’ fil-maghluq meta jkollha xi
diskussjoni ohra bejn il-membri.
(5) Meta qorti marzjali tkun qed tiltaqa’ fil-maghluq ebda
persuna ma ghandha tithalla hemm hlief il-membri tal-qorti u dawk
il-persuni l-ohra kif jista’ jigi preskritt.
Xoljiment ta’ qorti 
marzjali. 
101. (1) Meta, kemm qabel kif ukoll wara li jkun beda il-
process, ikun jidher lill-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti li jkun mehtieg jew
spedjent fl-interess ta’ l-amministrazzjoni tal-gustizzja li qorti
marzjali ghandha tigi xolta, l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti ghandu
b’ordni jxolji l-qorti.
(2) Minghajr hsara ghall-generalita  ta’ l-ahhar subartikolu
qabel dan, jekk wara li jkun beda l-process qorti marzjali tigi,
minhabba l-mewt ta’ xi wiehed mill-membri jew ghal xi raguni
ohra, imnaqqsa ghal anqas mill-minimu legali, ghandha tigi xolta.
(3) Jekk wara li jkun beda l-process il-president imut jew ghal
xi raguni ohra ma jkunx jista’ jattendi u l-qorti ma tkunx mnaqqsa
taht il-minimu legali, allura -
  52      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(a) jekk il-membru l-aktar anzjan tal-qorti jkun tar-rank
ta’ kaptan jew ta’ rank oghla, l-ufficjal li jlaqqa’ l-
qorti jista’ jinnominah president u l-process ghandu
jitkompla skond hekk; izda
(b) jekk ma jkunx, il-qorti ghandha tigi xolta.
(4) Minghajr hsara ghall-generalita  tas-subartikolu (1), jekk
wara li jkun beda l-process l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti jigi nfurmat li
minhabba mard jew inkapacita  ohra ta’ l-akkuzat ma jkunx
prattikabbli meta jittiehdu in konsiderazzjoni c-cirkostanzi kollha li
jitkompla l-process fi zmien ragonevoli, l-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti
jista’ jxolji l-qorti.
(5)Meta qorti marzjali tkun xolta skond id-disposizzjonijiet ta’
qabel ta’ dan l-artikolu l-akkuzat jista’ jigi processat minn qorti
ohra.
Decizjonijiet ta’ 
qorti marzjali.
Emendat:
X. 2000.7.
102. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
kull kwistjoni li ghandha tigi deciza fi process minn qorti marzjali
ghandha tigi deciza b’maggoranza tal-voti tal-membri tal-qorti.
(2) Fil-kaz ta’ voti ndaqs dwar decizjoni, il-qorti ghandha
tillibera lill-akkuzat.
(3) Decizjoni ta’ hati meta l-unika piena li l-qorti tkun tista’
taghti tkun prigunerija ghal ghomor bniedem ma ghandux ikollha
effett jekk ma tkunx intlahqet bil-ftehim tal-membri kollha tal-
qorti; u meta decizjoni tali tkun intlahqet b’maggoranza tal-membri
u ma jkunx hemm dak il-ftehim, il-qorti ghandha tigi xolta u l-
akkuzat jista’ jigi processat minn qorti ohra.
(4) Meta akkuzat jinsab hati u l-qorti jkollha s-setgha li
tikkundannah jew ghall-prigunerija ghal ghomor bniedem jew ghal
xi piena anqas, ma ghandhiex tinghata kundanna ghall-prigunerija
ghal ghomor bniedem minghajr il-ftehim tal-membri kollha tal-
qorti.
(5) Fil-kaz ta’ voti ndaqs dwar is-sentenza, jew dwar xi
kwistjoni li tinqala’ wara li jkun beda l-process, hlief fuq decizjoni
dwar il-htija, il-president ikollu vot iehor jew vot deciziv.
Decizjoni u 
sentenza. 
103. (1) Minghajr hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
100, id-decizjoni ta’ qorti marzjali fuq kull akkuza ghandha
tinghata fil-miftuh.
(2) Decizjoni ta’ hati ghandha tkun, u ghandha tigi moghtija
bhala, suggetta ghal konferma.
(3) Kull sentenza tal-qorti marzjali, flimkien ma’ kull
rakkomandazzjoni ghal klemenza, ghandha tinghata fil-miftuh, u
sentenza ta’ qorti marzjali ghandha tkun, u ghandha tigi moghtija
bhala, suggetta ghal konferma.
Setgha li ssib hati 
ta’ reat li ma jkunx 
dak ta’ l-akkuza.
104. (1) Akkuzat li jigi akkuzat quddiem qorti marzjali b’reat
skond dan l-Att jista’ fin-nuqqas ta’ prova li reat ikun sar taht
cirkostanzi li jinvolvu grad oghla ta’ piena, jinsab hati tar-reat
bhala li jkun sar taht cirkostanzi li jinvolvu grad anqas ta’ piena.
(2) Akkuzat li jigi akkuzat quddiem qorti marzjali b’reat taht
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    53
dan l-Att jista’ jinsab hati ta’ attentat li jaghmel dak ir-reat jew ir-
reat civili korrispondenti; u jekk akkuzat jigi akkuzat b’attentat li
ghamel reat taht dan l-Att hu jista’ jigi misjub hati ta’ dik l-akkuza
wkoll jekk jigi pruvat li hu fil-fatt ikun ghamel ir-reat jew ir-reat
civili korrispondenti.
(3) Meta dwar reat skond dan l-Att jigi preskritt li persuna
akkuzata quddiem qorti marzjali b’dak ir-reat tista’ tinsab hatja ta’
reat iehor li huwa preskritt b’riferenza ghalih, persuna akkuzata kif
intqal qabel tista’ tinsab hatja ta’ reat iehor preskritt kif intqal
qabel b’riferenza ghal reat li bih huwa akkuzat.
 Regoli dwar provi.
procedimenti quddiem qorti marzjali ghandhom, bla hsara ghal xi
disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ghal xi regolamenti maghmula
tahtha, ikunu l-istess bhal dawk imharsa fi qrati civili f’Malta, u
ebda persuna ma tkun mehtiega fi proceduri quddiem qorti marzjali
li twiegeb xi mistoqsija jew tipproduci xi dokument li hi mhix
mehtiega li twiegeb jew tipproduci fi procedimenti simili quddiem
qorti civili f’Malta.
Kap. 9.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu investigazzjoni li ssir skond
dan l-Att dwar akkuza ghandha titqies bhala kompilazzjoni dwar
reat mizmuma skond il-Kodici Kriminali.
(3) Qorti marzjali ghandha tikkunsidra gudizzjarjament il-
hwejjeg kollha ta’ notorjeta , inkluzi l-hwejjeg kollha li l-qorti tkun
taf bihom ghax generalment maghrufa fis-servizz, u dawk il-
hwejjeg l-ohra kollha li jigu kunsidrati gudizzjarjament minn qorti
civili f’Malta.
Reati minn nies 
civili dwar qrati 
marzjali. 
Emendat: 
VIII. 1990.3. 
106. Meta f’Malta xi persuna li ma tkunx suggetta ghal-ligi
militari - 
(a) li tkun imsejha biex tattendi bhala xhud quddiem qorti
marzjali, tonqos li thares dik is-sejha; jew
(b) tirrifjuta li tiehu gurament meta tkun hekk mehtiega li
taghmel minn qorti marzjali; jew
(c) tirrifjuta li tipproduci xi dokument li jkun fil-kustodja
jew taht il-kontroll taghha li qorti marzjali
legittimament tkun talbitha biex tipproduci; jew
(d) meta tkun xhud, tirrifjuta li twiegeb xi mistoqsija li
qorti marzjali legittimament talbitha biex twiegeb; jew 
(e) tinsulta ghax trid xi persuna, li tkun membru ta’ qorti
marzjali jew xhud jew xi persuna ohra li d-dmir taghha
jkun li taqdi lil jew tattendi quddiem il-qorti, fil-waqt
li dik il-persuna kienet membru ta’ dik il-qorti jew
tkun qeghda hekk taqdi jew tattendi, jew tinsulta ghax
trid xi persuna bhal dik kif intqal qabel fil-waqt li dik
il-persuna tkun sejra jew gejja lura mill-procedimenti
tal-qorti; jew
(f) tfixkel ghax trid il-proceduri ta’ qorti marzjali jew
b’mod iehor ma ggibx ruhha sewwa quddiem il-qorti;
jew
  54      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(g) taghmel xi haga li, kieku l-qorti marzjali kienet qorti li
kellha s-setgha li twahhal ghal disprezz, kienet tkun
disprezz ta’ dik il-qorti,
il-president tal-qorti marzjali jista’ jiccertifika bil-firma tieghu r-
reat ta’ dik il-persuna lill-Qorti tal-Magistrati, u dik il-qorti
ghandha imbaghad tordna li tohrog akkuza kontra l-persuna
msemmija fic-certifikat u taghmel dak li ghandha taghmel dwar dik
il-persuna dwar ir-reat li jinghad li jkun ghamlet daqs li kieku r-reat
kien dak ta’ disprezz ta’ l-imsemmija qorti.
Reati: Procedura
Regoli ta’ 
procedura.
107. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-
Ministru jista’ jaghmel regoli (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejha
Regoli ta’ Procedura) dwar il-procedura li ghandha tigi mharsa fi, u
dwar kull haga ohra li ghandha x’taqsam ma’, l-investigazzjoni ta’
u l-procedimenti dwar, u l-ghoti ta’ piena ghal, reati fil-kompetenza
ta’ qrati marzjali, ufficjali kmandanti u awtoritajiet superjuri xierqa
u l-konferma u revizjoni ta’, u appelli minn, decizjonijiet u sentenzi
ta’ qrati marzjali, kif ukoll dwar kull haga li bit-Taqsima III jew
b’din it-Taqsima ta’ dan l-Att hi mehtiega jew awtorizzata li tigi
preskritta:
Izda meta r-regoli jipprovdu ghas-setgha li jigu emendati
akkuzi r-regoli ghandhom jizguraw li l-akkuzat ma jigix b’hekk
pregudikat fid-difiza tieghu u s-setgha msemmija qabel ma tkunx
ezercitabbli minn qorti marzjali (hlief sabiex jissewwa zball fl-isem
jew fid-deskrizzjoni ta’ l-akkuzat jew zball jew nuqqas li jista’
jaghmel skrivan) jekk ma jkunx hemm prezenti waqt il-process
avukat imhallef.
(2) Regoli ta’ Procedura jistghu jipprovdu wkoll dwar l-
ezercizzju minn avukat imhallef tad-dmirijiet tieghu fil-
procedimenti ta’ qorti marzjali u, bla hsara tal-generalita  tad-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-subartikolu, jistghu jipprovdu -
(a ) dwar l-effett tal-parir jew decizjonijiet moghtija lil
qorti minn avukat imhallef fuq punti ta’ ligi (liema
espressjoni f’dan is-subartikolu tinkludi kwistjonijiet
dwar l-ghaqda ta’ akkuzi u dwar jekk persuni
ghandhomx jigu processati flimkien jew
separatament);
(b) biex jehtiegu jew jawtorizzaw lill-president ta’ qorti
marzjali, f’dawk il-kazijiet li jistghu jigu specifikati
fir-regoli, li jordna li punti ta’ ligi ghandhom jigu
decizi minn avukat imhallef fl-assenza tal-president u
ta’ membri ohra tal-qorti u ta’ xi ufficjali taht l-
istruzzjoni, u biex jigu applikati ghall-avukat imhallef
u l-procedimenti tieghu dwar xi decizjoni bhal din
dawk id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar il-qorti
jew il-membri taghha u l-procedimenti taghha li jigu
specifikati fir-regoli.
(3) Regoli ta’ Procedura jistghu jistabbilixxu l-kazijiet li fihom
u l-limiti safejn qorti marzjali tista’, fis-sentenza taghha kontra l-
akkuzat ghal xi reat li ghalih jkun gie kundannat, fuq it-talba ta’ l-
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    55
akkuzat tiehu in konsiderazzjoni reati ohra kontra dan l-Att
maghmula minnu, u jaghtu s-setgha lill-qorti, f’kazijiet bhal dawn,
li tordna li jsir dak it-tnaqqis mill-paga ta’ l-akkuzat kif il-qorti
kien ikollha s-setgha li tordna li kieku hu kien misjub hati tar-reati
jew reati li jittiehdu in konsiderazzjoni kif ukoll tar-reat li tieghu
fil-fatt instab hati.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(4) u (5) ghandhom
japplikaw ghal regoli maghmula taht dan l-artikolu kif japplikaw
ghal regolamenti jew ordnijiet maghmula taht dak l-artikolu bis-
sostituzzjoni ta’ riferenzi ghal Regoli ta’ Procedura minflok
riferenzi ghal regolamenti jew ordnijiet maghmula taht l-imsemmi
artikolu.
Konferma, revizjoni u konsiderazzjoni mill-gdid ta’ procedimenti 
ta’ qrati marzjali
Konferma ta’ 
procedimenti ta’ 
qrati marzjali. 
108. (1) Meta qorti marzjali ssib lill-akkuzat hati fuq xi
akkuza, il-process tal-qorti marzjali ghandu jintbaghat lill-ufficjal
li ghandu l-jedd li jikkonferma ghall-konferma tad-decizjoni u tas-
sentenza tal-qorti dwar dik l-akkuza.
(2) Decizjoni ta’ hati jew sentenza ta’ qorti marzjali ma
ghandhomx jitqiesu bhala decizjoni jew sentenza tal-qorti sakemm
jigu konfermati:
Izda dan is-subartikolu ma jfixkilx li l-akkuzat jinzamm
f’kustodja sakemm tinghata konferma jew li joperaw iz-zewg
artikoli li jigu wara dan jew id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar
konferma jew approvazzjoni.
Petizzjonijiet 
kontra decizjoni 
jew sentenza. 
109. F’kull zmien wara li qorti marzjali tkun tat sentenza kontra
akkuzat, jew tkun sabet lill-akkuzat mhux fi stat li jigi processat
jew li ma hux hati minhabba genn, izda mhux aktar tard miz-zmien
preskritt wara li ssir il-konferma, l-akkuzat jista’ bil-mod preskritt
jipprezenta petizzjoni kontra d-decizjoni jew is-sentenza jew kontra
t-tnejn.
Revizjoni ta’ 
decizjonijiet ta’ 
qrati marzjali.
110. (1) Ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jista’ jordna li
qorti marzjali tirrevedi xi decizjoni ta’ hati li l-qorti tkun waslet
ghaliha f’kull kaz jekk ikun jidhirlu -
(a) li d-decizjoni kienet kontra l-piz tal-provi; jew
(b) li xi punt tal-ligi deciz fil-process u li kien rilevanti
ghad-decizjoni kien deciz hazin.
(2) Kull ordni bhal dan ghandu jkollu mieghu l-ordnijiet
mehtiega biex il-qorti terga’ tiltaqa’, u ghandu jkun fih
dikjarazzjoni tar-ragunijiet ghall-ordni.
(3) Kull meta decizjoni tigi riveduta l-qorti ghandha terga’
tikkunsidra d-decizjoni, u (kemm-il darba l-qorti ma tibqax ta’ l-
istess fehma) tista’ tibdel minflokha jew decizjoni ta’ mhux hati
jew xi decizjoni ohra li l-qorti setghat originarjament waslet
ghaliha fil-process minflok id-decizjoni li tkun qed tigi riveduta.
(4) Kull meta ssir xi revizjoni tali l-qorti ma jkollhiex is-setgha
li tisma’ aktar provi.
  56      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(5) Kull meta ssir xi revizjoni tali, jekk il-qorti jew tibqa’ ta’ l-
istess fehma fuq id-decizjoni originali jew tibdel minflokha
decizjoni ta’ hati ghal xi reat iehor, jew ta’ l-istess reat
f’cirkostanzi differenti, il-qorti tista’ taghti sentenza differenti
minflok is-sentenza originali:
Izda l-qorti ma jkollhiex is-setgha li taghti sentenza ta’
piena akbar minn dik il-piena jew l-akbar wahda mill-pieni
moghtija bis-sentenza originali, jew li taghti sentenza li fil-fehma
tal-qorti tkun aktar severa mis-sentenza originali.
(6) L-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma ma jkollux s-
setgha li jordna r-revizjoni ta’ kull decizjoni sostitwita li tkun
waslet ghaliha l-qorti fuq ordni precedenti ta’ l-ufficjal li ghandu l-
jedd li jikkonferma, jew ir-revizjoni tad-decizjoni originali jekk il-
qorti tkun baqghet ta’ l-istess fehma fuqha fuq ordni precedenti
bhal dak; izda bla hsara ta’ dak li ntqal qabel dan l-Att ghandu
japplika ghall-procedimenti tal-qorti fuq xi revizjoni bhal dik kif
japplika fuq deliberazzjonijiet taghha dwar id-decizjoni jew is-
sentenza originali, u kull decizjoni jew sentenza sostitwita ghandha
titqies ghall- finijiet kollha bhala decizjoni jew sentenza originali
tal-qorti:
Izda d-decizjoni tal-qorti fuq ir-revizjoni ma tkunx
mehtiega li tinghata fil-miftuh.
Setghat ta’ ufficjal 
li ghandu l-jedd li 
jikkonferma.
111. (1) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar artikolu
qabel dan u tad-disposizzjonijiet ta’ wara ta’ dan l-artikolu, ufficjal
li ghandu l-jedd li jikkonferma ghandu dwar id-decizjoni jew is-
sentenza ta’ qorti marzjali, jew izomm il-konferma, jekk ikun tal-
fehma li d-decizjoni tal-qorti tkun taht ic-cirkostanzi kollha tal-kaz
mhux soda jew mhux sodisfacenti jew li tinvolvi decizjoni hazina
dwar punt ta’ ligi jew li kien hemm irregolarita  sostanzjali fil-kors
tal-process, jew jikkonferma d-decizjoni jew is-sentenza jew
jibghat id-decizjoni jew is-sentenza, jew it-tnejn, ghall-konferma
minn awtorita  superjuri li ghandha l-jedd li tikkonferma:
Izda l-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jista’, ukoll
jekk fil-fehma tieghu li kieku ma kienx ghal dan il-proviso hu kien
izomm il-konferma tad-decizjoni, jikkonferma d-decizjoni jekk hu
jidhirlu li fil-fatt ma kienx hemm nuqqas ta’ gustizzja.
(2) Minflok li jzomm konferma ta’ decizjoni ta’ qorti marzjali,
ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jista’, jekk -
(a) xi decizjoni ohra ta’ hati setghat tinghata validament
minn qorti marzjali dwar akkuza quddiemha, u
(b) ikun tal-fehma li l-qorti marzjali kellha tkun sodisfatta
bil-fatti mehtiega biex tigi gustifikata d-decizjoni l-
ohra,
jissostitwixxi minflokha dik id-decizjoni l-ohra, u jekk jaghmel
hekk ghandu jikkunsidra b’liema mod, jekk ikun il-kaz, is-setghat
moghtija bis-subartikolu (4) ghandhom jigu ezercitati, jew ufficjal
li ghandu l-jedd li jikkonferma jista’, jekk ikun tal-fehma li l-kaz
ma jkunx wiehed li dwaru kellu jkun hemm decizjoni ta’ mhux hati,
izda li kellu jkun hemm decizjoni li l-akkuzat ma kienx fi stat li jigi
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    57
processat, jissostitwixxi decizjoni li l-akkuzat ma kienx fi stat li
jigi processat.
(3) Meta jkun jidher lil ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma
li sentenza ta’ qorti marzjali tkun invalida, hu jista’ minflok li
jzomm il-konferma tas-sentenza jibdel minflokha sentenza ta’ xi
piena jew pieni li setghu jinghataw mill-qorti, li ma tkunx piena
akbar mill-piena jew l-akbar wahda mill-pieni moghtija mill-qorti u
li fil-fehma tieghu ma jkunux aktar severi minn dik il-piena jew
dawk il-pieni.
(4) Meta jikkonferma sentenza ta’ qorti marzjali, ufficjal li
ghandu l-jedd li jikkonferma jista’ -
(a) jahfer ghal kollox jew f’parti xi piena moghtija mill-
qorti; jew
(b) jibdel xi piena bhal dik ghal xi piena jew pieni ohra
provduti b’dan l-Att, li jkunu anqas mill-piena
mibdula.
(5) Meta jikkonferma xi sentenza, ufficjal li ghandu l-jedd li
jikkonferma jista’ jipposponi l-esekuzzjoni tas-sentenza ghal dak
iz-zmien li jidher spedjent, u ufficjal li ghandu l-jedd li
jikkonferma jista’ jtawwal jew iwaqqaf kull posponiment ordnat
skond dan is-subartikolu.
(6) Decizjoni jew sentenza sostitwita minn ufficjal li ghandu l-
jedd li jikkonferma, jew xi sentenza li tiehu effett wara li l-ufficjal
li ghandu l-jedd li jikkonferma jkun hafer jew bidel, il-piena,
ghandha titqies ghall-finijiet kollha bhala decizjoni jew sentenza
tal-qorti bhala konfermata kif imiss.
(7) Il-konferma ta’ decizjoni jew sentenza ma ghandhiex titqies
li hi finali sakemm id-decizjoni jew is-sentenza tigi promulgata; u
fil-kaz ta’ xi sostituzzjoni, mahfra jew tibdil kif intqal qabel id-
decizjoni jew is-sentenza ghandha tigi promulgata kif ikollha effett
wara s-sostituzzjoni, il-mahfra jew it-tibdil.
(8) Meta l-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jiddeciedi li
jzomm konferma, dik d-decizjoni ghandha tigi promulgata u
ghandu jkollha effett mill-hin tal-promulgazzjoni taghha.
Ufficjal li ghandu 
l-jedd li 
jikkonferma.
112. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
dawn li gejjin ikollhom is-setgha li jikkonfermaw id-decizjoni jew
is-sentenza ta’ kull qorti marzjali, jigifieri:
(a) l-ufficjal li jkun laqqa’ l-qorti marzjali jew kull
ufficjal superjuri fil-kmand ghal dak l-ufficjal;
(b) is-successur ta’ kull ufficjal jew ufficjal superjuri bhal
dak, jew kull persuna li f’dak iz-zmien tkun qed
tezercita d-dmirijiet ta’ kull ufficjal jew ufficjal
superjuri bhal dak;
(c) fin-nuqqas ta’ xi ufficjal bhal dak imsemmi qabel, kull
persuna nominata mill-Ministru biex taghmilha ta’
ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma, kemm ghal kaz
partikolari kif ukoll ghal klassi specifikata ta’ kazijiet.
(2) Dawn li gejjin ma jkollhomx is-setgha li jikkonfermaw
  58      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
decizjoni jew sentenza ta’ qorti marzjali, jigifieri:
(a) kull ufficjal li kien membru tal-qorti marzjali; jew
(b) kull persuna li bhala ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat
investigat l-allegazzjonijiet kontrih jew li tkun fiz-
zmien l-ufficjal kmandant ta’ l-akkuzat; jew
(c) kull persuna li bhala awtorita  superjuri xierqa tkun
investigat l-allegazzjonijiet kontra l-akkuzat:
Izda persuna eskluza mid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan
is-subartikolu tista’ taghmilha ta’ ufficjal li ghandu jedd li
jikkonferma dwar field general court-martial, jekk altrimenti
jkollha dik is-setgha, meta tkun tal-fehma li ma jkunx prattikabbli,
meta jittiehed in konsiderazzjoni s-servizz pubbliku, li ttawwal il-
kaz sabiex jintbaghat quddiem ufficjal iehor li ghandu l-jedd li
jikkonferma.
(3) Mandat jew awtorizzazzjoni li taghti s-setgha biex titlaqqa’
qorti marzjali generali jew distrettwali tista’ tirrizerva ghall-
konferma minn awtorita  superjuri decizjonijiet jew sentenzi jew it-
tnejn f’dawk ic-cirkostanzi kif jista’ jigi specifikat minn jew taht
il-mandat jew awtorizzazzjoni, u s-setghat moghtija bis-subartikolu
(1) ghandhom ikunu ezercitabbli bla hsara ghal kull rizerva bhal
dik.
Rakkomandazzjoni 
mill-qorti marzjali 
meta taghti 
sentenza ta’ 
prigunerija ghal 
ghomor bniedem. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
Sostitwit:
X. 2000.8.
113. Wara li l-qorti marzjali tkun tat sentenza ta’ prigunerija
ghal ghomor bniedem, din tista’ tirrakkomanda bil-miktub lill-
Ministru fi zmien erbgha w ghoxrin siegha x’ikun l-inqas perijodu
li fil-fehma taghha jkollu jghaddi qabel ma l-prigunier jinheles
mill-habs. Dik ir-rakkomandazzjoni ghandha tintghamel
disponibbli ghall-persuna ssentenzjata, u ghandha tinzamm kopja
taghha mill-Kmandant.
Revizjoni ta’ 
decizjonijiet u 
sentenza ta’ qrati 
marzjali.
Emendat: 
LVIII. 1974.68;
A.L. 148 ta’ l-
1975.
114. (1) Decizjoni jew sentenza li tkun giet konfermata tista’
f’kull zmien tigi riveduta minn awtorita  ta’ revizjoni, u jekk wara
konferma ta’ decizjoni jew sentenza tigi prezentata petizzjoni
skond l-artikolu 109 kontra d-decizjoni jew sentenza allura, bla
hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, id-decizjoni jew is-
sentenza ghandha tigi hekk riveduta kemm jista’ jkun malajr wara
li tigi prezentata l-petizzjoni u wara li jigi kunsidrat dak li jinghad
fiha.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-Att l-awtoritajiet ta’ revizjoni huma
dawn li gejjin:
(a) il-President ta’ Malta;
(b) mhallef nominat ghal dan l-iskop mill-President ta’
Malta.
(3) Jekk isir appell lill-Qorti ta’ l-Appell Kriminali, dik il-parti
tas-subartikolu (1) li tehtieg ir-revizjoni ta’ decizjoni jew sentenza
li kontriha jkun sar appell ghandha malli jsir appell ma tkomplix
tapplika ghad-decizjoni li dwarha jkun sar appell u ghas-sentenza
moghtija bhala konsegwenza ta’ dik id-decizjoni.
(4) Meta ssir revizjoni skond dan l-artikolu l-awtorita  ta’
revizjoni tista’ -
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    59
(a) safejn ir-revizjoni tkun ta’ decizjoni, tannulla d-
decizjoni u, jekk is-sentenza tkun dwar id-decizjoni
annullata biss, tannulla s-sentenza;
(b) meta r-revizjoni tkun ta’ sentenza, tannulla s-sentenza;
(c) f’kull kaz tezercita l-istess setghat, li tissostitwixxi
decizjonijiet, tissostitwixxi sentenzi validi minflok
sentenzi mhux validi, u tahfer jew tbiddel piena kif
moghtija lil ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma bl-
artikolu 111(2) sa (4),
u kull decizjoni jew sentenza sostitwita, jew sentenza li jkollha
effett wara l-mahfra jew it-tibdil ta’ piena, ghandha titqies ghall-
finijiet kollha li tkun decizjoni jew sentenza tal-qorti konfermata
kif imiss.
(5) Meta awtorita  ta’ revizjoni tezercita xi wahda mis-setghat
moghtija lilha bl-ahhar subartikolu qabel dan, id-decizjoni ta’ l-
awtorita  ghandha tigi promulgata u ghandha tibda ssehh mill-
promulgazzjoni taghha.
Kap. 9. 
ghandhom japplikaw dwar revizjoni minn awtorita  ta’ revizjoni
skond dan l-artikolu kif japplikaw dwar appell lill-Qorti ta’ l-
Appell Kriminali, b’dawk il-modifiki u adattamenti kif imsemmija
fl-artikolu 116.
Konsiderazzjoni 
mill-gdid ta’ 
sentenzi ta’ 
prigunerija u 
detenzjoni. 
115. Sentenzi ta’ prigunerija u detenzjoni jistghu jigu kunsidrati
mill-gdid mill-Kmandant f’kull zmien wara l-konferma; u jekk
wara dik il-kunsiderazzjoni mill-gdid ikun jidher li l-imgieba ta’
min ikun ghamel ir-reat minn mindu jkun instab hati tkun hekk li
tiggustifika l-mahfra tas-sentenza, ghal kollox jew f’parti, din is-
sentenza ghandha tigi mahfura skond hekk.
Appelli minn qrati marzjali
Qorti ta’ Appell 
Kriminali tkun 
qorti ta’ l-appell.
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
Kap. 9.
116. (1) Il-Qorti ta’ l-Appell Kriminali (hawnhekk izjed ’il
quddiem imsejha "il-Qorti ta’ l-Appell") kostitwita kif provdut fl-
artikolu 498(2) tal-Kodici Kriminali ghandha, b’zieda mal-
gurisdizzjoni moghtija lilha bl-imsemmi Kodici, jkollha
gurisdizzjoni li tisma’ u tiddeciedi appelli minn qrati marzjali.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, id-
disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija Kodici dwar il-Qorti ta’ l-Appell
u dwar appelli maghmula lil dik il-qorti taht it-Titolu V tat-Taqsima
I tat-Tieni Ktieb ta’ dak il-Kodici ghandhom japplikaw ghall-Qorti
ta’ l-Appell fl-ezercizzju tal-gurisdizzjoni taghha skond dan l-Att u
ghal appelli maghmula taht dan l-Att, u d-disposizzjonijiet relattivi
ghall-process mill-gdid ordnat mill-imsemmija qorti ghandhom,
safejn jirriferixxu ghall-Qorti Kriminali, japplikaw ghall-qorti
marzjali meta jsir dak il-process mill-gdid, izda ghandhom hekk
japplikaw b’dawk il-modifiki u adattamenti li jkunu mehtiega biex
isehhu d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u b’mod partikolari, izda
minghajr hsara ghall-generalita  ta’ dak li ntqal qabel, bis-
sostituzzjoni ta’ riferenzi ghal qorti marzjali minflok riferenzi ghal
gurija jew Qorti Kriminali, ta’ riferenzi ghal akkuza minflok
riferenzi ghal att ta’ akkuza u ta’ riferenzi ghal decizjoni minflok
  60      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
riferenzi ghal verdett.
Jedd ghal appell. 117. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, persuna
misjuba hatja minn qorti marzjali tkun tista’ tappella lill-Qorti ta’ l-
Appell kontra d-decizjoni ta’ hati jew, hlief meta s-sentenza tkun
wahda stabbilita bil-ligi, kontra s-sentenza moghtija meta tinsab
hatja.
(2) Bla hsara ghal dak li intqal qabel, persuna ma tkunx tista’
tezercita l-jedd taghha ta’ appell -
(a) kemm-il darba dik il-persuna ma tkunx -
(i) fi zmien erbghin gurnata wara l-gurnata li fiha d-
decizjoni tal-qorti marzjali tkun giet promulgata,
jekk il-qorti marzjali kienet saret f’Malta; jew
(ii) f’kull kaz iehor, fi zmien sittin gurnata wara l-
gurnata li fiha d-decizjoni tal-qorti tkun giet
promulgata,
ipprezentat petizzjoni kontra d-decizjoni jew is-
sentenza jew it-tnejn skond l-artikolu 109; u 
(b) sakemm jew jghaddi z-zmien ta’ tletin gurnata (li jibda
mill-gurnata li fiha l-petizzjoni tigi prezentata) jew tigi
notifikata mill-Kmandant li l-petizzjoni taghha ma
tkunx giet milqugha, skond liema minnhom jigri l-
ewwel.
(3) Jekk persuna tipprezenta petizzjoni ghall-finijiet tas-
subartikolu (2)(a), izda ma taghmilx hekk fiz-zmien fih specifikat,
u wara dan taghmel rikors lill-Qorti ta’ l-Appell ghal permess biex
tappella, il-Qorti ta’ l-Appell tista’ tordna li dik il-persuna tigi
meqjusa bhala li ma tilfitx il-jedd taghha ta’ appell jekk tkun tal-
fehma li jkun hemm raguni tajba ghax naqset u li jkun fl-interessi
tal-gustizzja li tigi hekk meqjusa.
Mod u zmien biex 
isir appell. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
118. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
appell maghmul taht din it-Taqsima ta’ dan l-Att ghandu jingieb
quddiem il-Qorti ta’ l-Appell b’rikors prezentat fi zmien tletin
gurnata wara l-gurnata li fiha jew iz-zmien imsemmi fl-artikolu
117(2)(b) ikun ghadda jew li l-persuna tkun notifikata kif provdut
fl-imsemmi paragrafu, skond liema minnhom jigri l-ewwel.
(2) Il-Qorti ta’ l-Appell tista’ ttawwal iz-zmien li fih jista’
jsirilha appell, kemm jekk iz-zmien ikun ghadda kemm jekk le.
(3) Kopja tar-rikors ghandha tigi notifikata lill-Avukat Generali
mill-anqas ghaxart ijiem qabel id-data stabbilita ghas-smigh ta’ l-
appell, kemm-il darba l-Qorti ta’ l-Appell f’xi kaz ta’ urgenza ma
tordnax notifika b’inqas zmien.
Procedimenti tal-
qorti marzjali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68;
XXIV. 1995.362.
119. (1) Meta jsir appell skond din it-Taqsima ta’ dan l-Att, ir-
Registratur tal-Qrati (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejjah "ir-
registratur") ghandu jitlob lill-Avukat Generali biex jaghtih il-
process tal-qorti marzjali u kull petizzjoni prezentata mill-appellant
skond l-artikolu 109.
(2) Wara li appell jigi deciz finalment jew jigi dezert, ir-
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    61
registratur ghandu, bla hsara ta’ xi ordni li l-Qorti ta’ l-Appell tista’
taghti, jaghti lura l-process tal-qorti marzjali u kull petizzjoni lill-
Avukat Generali.
(3) F’kull zmien wara li jkun sar l-appell kif intqal qabel l-
appellant jista’, bla hsara tas-subartikolu (5), jikseb minghand ir-
registratur kopji ta’ kull dokument li jkun fil-pussess tieghu ghall-
finijiet ta’ l-appell.
(4) Dawk il-kopji ghandhom jinghataw mir-registratur lill-
appellant mal-hlas ghalihom ta’ dawk id-drittijiet ragonevoli kif ir-
registratur jista’ jistabbilixxi, jew, jekk l-appellant ikun inghata
ghajnuna legali b’xejn, minghajr hlas; izda ebda haga f’dan l-
artikolu ma tehtieg lir-registratur li jaghti minghajr hlas xi kopja ta’
dokument li fil-fehma tieghu ma tkunx mehtiega ghall-finijiet ta’ l-
appell.
(5) Jekk il-Ministru jiccertifika li minhabba ragunijiet ta’
sigurta  il-process kollu tal-qorti marzjali jew parti minnu jew
dokument iehor, jew xi esibit jew haga ohra, ma ghandhomx jigu
murija hlief lill-Qorti ta’ l-Appell, jew ghandhom jigu murija biss
taht dawk il-kondizzjonijiet li hu jista’ jispecifika, ir-registratur
ghandu jhalli lil min jarahom jew jaghti kopji taghhom biss skond
ordni tal-Qorti ta’ l-Appell u taht dawk l-kondizzjonijiet, jekk ikun
hemm, kif dik il-qorti tista’ tordna.
Appell minn 
decizjoni ta’ genn 
u li persuna ma 
tkunx fi stat li tigi 
processata.
120. (1) Persuna li tkun giet processata minn qorti marzjali
ghal reat u tkun instabet mhux hatja minhabba genn tista’ tappella
lill-Qorti ta’ l-Appell kontra dik id-decizjoni; u d-disposizzjonijiet
ta’ l-ahhar erba’ artikoli qabel dan ghandhom japplikaw ghal kull
appell bhal dak.
(2) Persuna misjuba minn qorti marzjali li ma tkunx fi stat li
tigi processata tista’ tappella lill-Qorti ta’ l-Appell kontra d-
decizjoni u, bla hsara tas-subartikoli li gejjin, id-disposizzjonijiet
ta’ l-ahhar erba’ artikoli qabel dan ghandhom japplikaw ghal kull
appell bhal dak.
(3) Meta l-kwistjoni jekk l-akkuzat kienx fi stat li jigi processat
tkun giet deciza minn qorti marzjali fi zmien wara li jkun deher
quddiem il-qorti, l-appell jista’ jigi milqugh (ukoll jekk id-
decizjoni tkun intlahqet bil-mod xieraq) jekk il-Qorti ta’ l-Appell
tkun tal-fehma li l-kaz kien wiehed li dwaru l-qorti kien imissha
qabel dak iz-zmien sabitu mhux hati.
(4) Jekk il-Qorti ta’ l-Appell tkun ta’ dik il-fehma, hi ghandha
tissostitwixxi minflokha decizjoni ta’ mhux hati (izda mhux
decizjoni ta’ mhux hati minhabba genn) u l-appellant imbaghad ma
jkunx jista’ jigi processat minn qorti marzjali jew minn xi qorti
ohra ghar-reat li bih hu kien gie akkuzat.
(5) Meta l-appell jigi milqugh u l-Qorti ta’ l-Appell ma
tissostitwix decizjoni ta’ mhux hati, l-appellant jista’ jigi processat
kif imiss ghall-imsemmi reat; u jekk hu f’dak iz-zmien ikun qed
jigi mizmum ghal ragunijiet ta’ sahha mentali l-qorti tista’ taghti
dak l-ordni li jidhrilha li jkun mehtieg jew spedjent sakemm isir
dak il-process dwar id-detenzjoni tieghu.
  62      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Revizjoni ta’ decizjonijiet sommarji u awards
Revizjoni ta’ 
decizjonijiet 
sommarji u 
awards.
121. (1) Meta akkuza tkun giet trattata sommarjament, hlief
meta l-akkuzat ikun gie liberat, kull ufficjal superjuri fil-kmand
ghal dak l-ufficjal li jkun ittratta l-akkuza sommarjament jista’
f’kull zmien jirrevedi d-decizjoni jew l-award.
(2) Meta fuq revizjoni skond dan l-artikolu jkun jidher lill-
ufficjal li jaghmel ir-revizjoni spedjent li jaghmel hekk minhabba
xi zball ta’ ligi fil-proceduri tat-trattazzjoni sommarja ta’ l-akkuza
jew minhabba xi haga f’dawk il-proceduri li fil-fehma ta’ l-ufficjal
li jaghmel ir-revizjoni kienet tinvolvi ingustizzja sostanzjali, l-
imsemmi ufficjal jista’ jannulla d-decizjoni.
(3) Jekk decizjoni f’xi procedimenti tigi annullata skond l-
ahhar subartikolu qabel dan u l-award moghti f’dawk il-
procedimenti jkun biss dwar id-decizjoni annullata l-ufficjal li
jaghmel ir-revizjoni ghandu jannulla wkoll l-award; u jekk l-award
jkun ukoll dwar xi decizjoni ohra u jkun jidher lill-imsemmi
ufficjal li l-award ma kienx gustifikat skond dan l-Att dwar dik id-
decizjoni l-ohra, hu jista’ jibdel l-award billi jissostitwixxi dik il-
piena jew dawk il-pieni kif jidhirlu xieraq, li jkunu piena jew pieni
li kienu setghu gew inkluzi fl-award originali dwar dik id-decizjoni
l-ohra, u li ma jkunux fil-fehma ta’ l-ufficjal li jaghmel ir-revizjoni
aktar horox mill-piena jew pieni inkluzi fl-award originali.
(4) Meta fuq revizjoni skond dan l-artikolu jkun jidher lill-
ufficjal li jaghmel ir-revizjoni li xi piena moghtija kienet mhux
valida, jew harxa z-zejjed, jew, meta l-award kien jinkludi zewg
pieni jew izjed, li dawk il-pieni jew uhud minnhom ma setghux
jinghataw flimkien b’mod validu, jew ikunu, mehudin flimkien,
horox iz-zejjed, hu jista’ jibdel l-award billi jissostitwixxi dik il-
piena jew dawk il-pieni kif jidhirlu xieraq, li jkunu piena jew pieni
li setghu gew inkluzi fl-award originali u li ma jkunux fil-fehma ta’
l-ufficjal li jaghmel ir-revizjoni aktar horox mill-piena jew pieni
inkluzi fl-award originali.
Decizjonijiet li l-akkuzat huwa mignun
Disposizzjonijiet 
fuq meta akkuzat 
jinsab li jkun 
mignun.
Emendat: 
XVIII. 1976.52;
X. 2000.9. 
Kap. 262.
122. (1) Meta, fuq process kontra persuna minn qorti marzjali,
ikun jidher lill-qorti li l-akkuzat ma jkunx fi stat li jigi processat, il-
qorti ghandha hekk tiddecidi; u jekk id-decizjoni tigi konfermata
skond id-disposizzjonijiet li gejjin ta’ dan l-artikolu l-akkuzat
ghandu jinzamm taht kustodja fl-Isptar Monti Karmelu sabiex
hemmhekk jibqa’ taht kustodja u mizmum skond id-
disposizzjonijiet tat-Taqsima IV ta’ l-Att dwar is-Sahha Mentali
jew skond xi disposizzjoni ta’ ligi jew legislazzjoni ohra
applikabbli ghall-kaz, u dawk id-disposizzjonijiet ghandhom
japplikaw ghall-akkuzat skond hekk. Ghall-finijiet ta’ dan is-
subartikolu "mhux fi stat li jigi processat" tfisser mhux fi stat li jigi
processat minhabba genn.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    63
Kap. 262.
(2) Meta, fuq process kontra persuna minn qorti marzjali jkun
jidher lill-qorti li l-provi huma hekk li, apparti minn kwistjoni ta’
genn, tiggustifika decizjoni li l-akkuzat kien hati ta’ xi reat, izda li
fil-hin ta’ l-atti jew nuqqasijiet li jikkostitwixxu r-reat l-akkuzat
kien fi stat ta’ genn, il-qorti ghandha tiddeciedi li l-akkuzat ma
kienx hati ta’ dak ir-reat minhabba genn, u malli jsir hekk l-akkuzat
ghandu jinzamm taht kustodja fl-Isptar Monti Karmelu sabiex
hemmhekk jibqa’ taht kustodja u mizmum skond id-
disposizzjonijiet tat-Taqsima IV ta’ l-Att dwar is-Sahha Mentali
jew skond xi disposizzjoni ta’ ligi jew legislazzjoni ohra li tapplika
ghall-kaz, u dawk id-disposizzjonijiet ghandhom japplikaw ghall-
akkuzat skond hekk.
(3) Decizjoni skond is-subartikolu (1) ma ghandux ikollha
effett kemm-il darba u sakemm id-decizjoni tigi konfermata minn
ufficjal li kien ikollu s-setgha li jikkonferma decizjoni ta’ hati li
ghaliha tkun waslet il-qorti marzjali in kwistjoni u tigi promulgata.
(4) Meta, fil-process kontra persuna minn qorti marzjali,
tinqala’ l-kwistjoni (fuq talba tad-difiza jew xort’ohra) dwar jekk l-
akkuzat kienx fi stat li jigi processat, ghandhom japplikaw id-
disposizzjonijiet li gejjin:
(a) il-qorti, jekk meta tikkunsidra x-xorta ta’ l-inkapacita
li jinghad li jkun hemm tkun tal-fehma li jkun spedjent
li taghmel hekk u fl-interess ta’ l-akkuzat, tista’
tipposponi l-konsiderazzjoni tal-kwistjoni ghal kull
zmien sakemm tibda d-difiza u jekk qabel ma l-
kwistjoni tasal biex tigi deciza, l-qorti ssib lill-akkuzat
mhux hati ta’ l-akkuza jew ta’ kull wahda mill-akkuzi
li ghalihom qed jigi processat, il-kwistjoni ma
ghandhiex tigi deciza;
(b) bla hsara tal-paragrafu (a) ta’ hawn fuq, il-kwistjoni
ghandha tigi deciza meta tinqala’;
(c) meta l-akkuzat jinsab mhux fi stat li jigi processat, il-
process ma ghandux isir jew jitkompla, izda jekk il-
kwistjoni tigi deciza f’xi zmien li jkun wara li tinqara
l-akkuza l-ufficjal li ghandu jedd li jikkonferma jew l-
awtorita  ta’ revizjoni jistghu jissostitwixxu decizjoni
ta’ mhux hati (li ma tkunx decizjoni ta’ mhux hati
minhabba genn), jekk ikunu tal-fehma li l-qorti
jmissha qabel dak iz-zmien waslet ghal dik id-
decizjoni.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar revizjoni, konferma
jew revizjoni (u b’mod partikolari d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att
li jaghtu s-setgha ghas-sostituzzjoni minflok xi decizjoni ta’
decizjoni ohra li setghet waslet ghaliha b’qorti marzjali in
kwistjoni) japplikaw ghal dawk id-decizjonijiet kif hemm provdut
ghalihom bis-subartikolu (2) kif dawk id-disposizzjonijiet
japplikaw ghal decizjonijiet ta’ hati.
(6) Meta l-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jew l-
awtorita  ta’ revizjoni tissostitwixxi minflok decizjoni ta’ mhux hati
minhabba genn decizjoni ta’ hati ta’ reat, l-ufficjal li ghandu l-jedd
li jikkonferma jew l-awtorita  ta’ revizjoni jkollha l-istess setgha li
  64      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
tikkundanna lill-akkuzat u s-setghat l-ohra kif kien ikollha qorti
marzjali li waslet ghal decizjoni ta’ hati, u kull sentenza moghtija
ghandha tigi promulgata u jkollha effett kif kien ikollha sentenza
sostitwita kif imiss mill-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jew
mill-awtorita  ta’ revizjoni minflok sentenza ta’ qorti marzjali.
(7) Meta in ezekuzzjoni ta’ decizjoni ta’ mhux hati minhabba
genn persuna tigi detenuta ghal ragunijiet ta’ sahha mentali, u l-
awtorita  ta’ revizjoni tannulla d-decizjoni (minghajr ma
tissostitwixxi decizjoni ohra) allura, jekk l-awtorita  ta’ revizjoni
tkun tal-fehma -
(a) li l-persuna in kwistjoni tkun qed tbati minn dizordni
mentali ta’ natura jew grad li jiggustifika li tigi
detenuta fi sptar ghall-osservazzjoni (b’kura medika
jew minghajrha) ghal mill-anqas zmien limitat; u
(b) li hi ghandha tigi hekk detenuta fl-interess tas-sahha
jew tas-sigurta  taghha stess jew bil-hsieb ta’ harsien
ta’ persuni ohra,
l-awtorita  ta’ revizjoni ghandha taghmel ordni biex dik il-persuna
tkompli detenuta; u l-ordni jkun awtorita  bizzejjed biex hi tibqa’
detenuta, u dik il-persuna ghandha tibqa’ hekk detenuta skond id-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu daqslikieku d-
decizjonijiet ma’ gewx imhassra.
Dmirijiet ta’ l-Avukat Generali dwar qrati marzjali
Dmirijiet ta’ l-
Avukat Generali 
dwar qrati 
marzjali.
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
123. Regolamenti jew regoli maghmula bis-sahha ta’ dan l-Att u
regolamenti maghmula mill-Ministru bis-sahha ta’ dan l-artikolu
jistghu jaghtu lill-Avukat Generali dawk il-funzjonijiet li
jikkunsidra u jirrapporta fuq procedimenti ta’ qrati marzjali u dawk
il-funzjonijiet l-ohra dwar dawk il-qrati kif l-awtorita  li taghmel ir-
regolamenti jew ir-regoli jidhrilha xieraq u ebda haga fid-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din it-Taqsima ta’ dan l-Att ma
ghandha tkun ta’ pregudizzju ta’ dawk id-dmirijiet.
Il-bidu, sospensjoni u tul ta’ sentenzi
Il-bidu ta’ sentenzi. 124. (1) Sentenza militari ta’ prigunerija jew detenzjoni jew
sentenza ta’ field punishment ghandha, bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tibda tghodd mill-bidu tal-
gurnata li fiha sentenza tkun inghatat originarjament mill-qorti
marzjali li tkun ipprocessat lil min ghamel ir-reat, jew, skond il-kaz
li nghatat originarjament mill-ufficjal kmandant tieghu.
(2) Sentenza ta’ prigunerija jew detenzjoni moghtija minn qorti
marzjali lil ragel tal-forza li tkun sospiza skond l-artikolu 126 qabel
ma jkun mibghut il-habs jew stabbiliment iehor ma ghandhiex tibda
tghodd qabel il-bidu tal-gurnata li fiha s-sentenza ma tibqax aktar
sospiza:
Izda meta sentenza tigi sospiza minn ufficjal li ghandu l-
jedd li jikkonferma u l-awtorita  ta’ revizjoni twaqqaf s-sospensjoni,
l-awtorita  ta’ revizjoni tista’ tordna li s-sentenza tibda tghodd minn
dik id-data anterjuri, li ma tkunx qabel il-gurnata li fiha s-sentenza
kienet originarjament moghtija mill-qorti marzjali, kif l-awtorita
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    65
ta’ revizjoni tista’ tispecifika.
Tul ta’ sentenza ta’ 
prigunerija u 
detenzjoni.
125. (1) Meta ragel tal-forza jkun gie ikkundannat ghal
prigunerija jew detenzjoni minn qorti marzjali, u s-sentenza tigi
sospiza skond l-artikolu li jigi minnufih wara dan wara li hu jkun
intbaghat il-habs jew stabbiliment iehor, id-dekorriment tas-
sentenza ghandu jigi sospiz mill-bidu tal-gurnata li tkun l-ghada
tal-gurnata li fiha jkun gie mehlus skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu li jigi minnufih wara dan sal-bidu tal-gurnata li fiha s-
sentenza ma tibqax aktar sospiza.
(2) Meta xi persuna li tkun qed tiskonta sentenza ta’ prigunerija
jew detenzjoni tkun illegalment in liberta  waqt li s-sentenza tkun
ghaddejja, allura, biex jigi kalkulat iz-zmien li hi ghandha tibqa’ fi
prigunerija jew detenzjoni skond is-sentenza, ma ghandux jinghadd
iz-zmien li jghaddi matul il-perijodu li jibda mill-gurnata li fiha
kienet in liberta  u li jispicca fil-gurnata li fiha, bhala persuna li
tkun illegalment in liberta  titqieghed f’kustodja militari jew
kustodja ta’ awtorita  civili jew (jekk ma tittehidx hekk f’kustodja)
li terga’ lura fil-post li fih kienet qed tinzamm fi prigunerija jew
detenzjoni qabel ma kienet illegalment in liberta :
Izda kull zmien, matul iz-zmien imsemmi l-ahhar li matulu
hi tipprova li kienet taht kustodja ta’ awtorita  civili jew ta’ xi
awtorita  ohra li dwarha jkunu saru arrangamenti skond l-artikolu
129 ta dan l-Att, ghandu jinghadd fil-kalkolu tal-perijodu li ghalih
kellha tinzamm fi prigunerija jew detenzjoni skond is-sentenza
militari.
(3) Bla hsara tas-subartikolu (2), meta persuna li tkun qed
tiskonta sentenza militari ta’ prigunerija jew detenzjoni tkun giet
legalment liberata temporanjament ghal ragunijiet ta’ kompassjoni,
allura fil-kalkolu tal-perijodu li ghalih hi ghandha tibqa’ fi
prigunerija jew detenzjoni skond is-sentenza, ma ghandux jitnaqqas
iz-zmien li jghaddi matul il-perijodu li jibda mill-gurnata li tigi
wara dik li fiha hi tkun liberata u li jispicca fil-gurnata li fiha hi
tkun mehtiega li terga’ lura taht kustodja.
(4) Persuna li ghal xi perijodu tigi liberata kif issemma fl-ahhar
subartikolu qabel dan jew li b’mod iehor tithalla legalment barra
minn xi stabbiliment militari jew stabbiliment iehor jew b’mod
iehor mhux taht kustodja ghal xi perijodu jew taht xi kondizzjoni
ghandha, jekk tonqos li terga’ lura meta jghaddi l-perijodu jew li
thares il-kondizzjoni, titqies ghall-finijiet tas-subartikolu (2) li tkun
illegalment in liberta .
Sospensjoni ta’ 
sentenzi.
126. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 111(5),
meta jikkonferma sentenza ta’ prigunerija jew detenzjoni moghtija
minn qorti marzjali lil ragel tal-forza, l-ufficjal li ghandu l-jedd li
jikkonferma jista’ jordna li dik is-sentenza tigi sospiza; u kull
sentenza tali li ma tkunx f’dak iz-zmien sospiza tista’, fuq revizjoni
jew kunsiderazzjoni mill-gdid tas-sentenza, tigi sospiza b’ordni ta’
l-awtorita  li tkun qed tirrevedi jew tikkunsidra mill-gdid is-
sentenza.
(2) Is-sospensjoni ta’ kull sentenza bhal dik tista’ (minghajr ma
jigi pregudikat is-sospensjoni taghha ghal darb’ohra) tigi terminata
  66      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
mar-revizjoni jew mal-kunsiderazzjoni mill-gdid tas-sentenza
b’ordni ta’ l-imsemmija awtorita  li tikkommetti l-persuna
kundannata ghal prigunerija jew detenzjoni, skond il-kaz.
(3) Meta fil-waqt li xi sentenza bhal dik tkun sospiza, il-
persuna kundannata tigi kundannata minn qorti marzjali ghal
prigunerija jew detenzjoni ghal reat iehor allura (kemm-il darba
dak li jkun fadal mis-sentenza ta’ qabel ma jkunx mahfur bis-sahha
ta’ l-artikolu 77(11)) -
(a) il-qorti tista’ tittermina s-sospensjoni tas-sentenza ta’
qabel b’ordni li jikkommetti l-persuna kundannata
ghal prigunerija jew detenzjoni, skond il-kaz, u jekk
taghmel hekk il-qorti ghandha tghid jekk iz-zewg
kundanni ghandhomx jigu skuntati flimkien jew wahda
wara l-ohra;
(b) jekk il-qorti ma tezercitax is-setghat moghtija bl-ahhar
paragrafu qabel dan, l-ufficjal li ghandu l-jedd li
jikkonferma jista’ jezercita dawk is-setghat mal-
konferma ta’ l-ahhar sentenza;
(c) jekk la l-qorti u lanqas l-ufficjal li ghandu l-jedd li
jikkonferma ma jezercitaw l-imsemmija setghat,
awtorita  ta’ revizjoni tista’ tezercita dawk is-setghat
mar-revizjoni ta’ l-ahhar sentenza;
(d) meta l-imsemmija setghat jigu ezercitati (mill-qorti,
mill-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma jew mill-
awtorita  ta’ revizjoni) kull setgha ta’ sospensjoni jew
mahfra ezercitabbli dwar is-sentenza ta’ wara ghandha
tkun ezercitabbli wkoll dwar is-sentenza ta’ qabel:
Izda dan is-subartikolu ghandu jkollu effett bla hsara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 77(12). 
(4) Bla hsara ghal sospensjoni ohra tas-sentenza ta’ qabel,
ordni skond l-ahhar subartikolu qabel dan li jordna li s-sospensjoni
ta’ dik is-sentenza ghandha tigi terminata ma ghandux jigi mfixkel
billi s-sentenza ta’ wara ma tkunx giet konfermata jew billi tkun
giet annullata.
(5) Meta s-sentenza ta’ persuna taht kustodja tigi sospiza, hi
ghandha malli jsir hekk tigi liberata.
Esekuzzjoni ta’ sentenzi ta’ prigunerija u detenzjoni
Esekuzzjoni ta’ 
sentenzi ta’ mewt.
Emendat: 
XI. 1977.2. 
Mhassar: X.2000.10.
Regoli dwar 
prigunerija u 
detenzjoni.
128. (1) Il-Ministru jista’ jaghmel regoli (f’dan l-Att imsejha
Regoli dwar Prigunerija u Detenzjoni) dwar il-hwejjeg kollha li
gejjin jew uhud minnhom:
(a) il-postijiet li fihom u l-istabbilimenti jew xorta ta’
kustodja (militari jew m’humiex) li fihom persuni
jistghu jkunu mehtiega li jiskontaw is-sentenzi militari
ta’ prigunerija jew detenzjoni jew parti minnhom li
jinghataw lilhom;
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    67
(b) li jintbaghtu persuni taht sentenzi militari ta’
prigunerija jew detenzjoni fl-istabbiliment xieraq jew
taht xorta ta’ kustodja xierqa, it-tnehhija minn pajjiz
jew post ghal iehor u minn stabbiliment jew xorta ta’
kustodja ghal ohra u l-helsien meta jispicca z-zmien
ta’ prigunerija jew detenzjoni;
(c) il-provvediment, il-klassifika, it-tmexxija u l-
amministrazzjoni ta’ stabbilimenti militari;
(d) il-klassifika, it-trattament, l-impieg, id-dixxiplina u l-
kontroll ta’ persuni li jkunu qed jiskontaw sentenzi
militari ta’ prigunerija jew detenzjoni fi stabbilimenti
militari jew xort’ohra f’kustodja militari;
(e) il-liberazzjoni temporanja ghal ragunijiet ta’
kompassjoni ta’ persuni li jkunu qed jiskontaw dawk
is-sentenzi f’dawk l-istabbilimenti jew taht dik il-
kustodja kif intqal qabel, il-kazijiet li fihom, il-
perijodi li ghalihom u l-kondizzjonijiet li tahthom
huma jistghu jithallew barra minn xi stabbiliment bhal
dak jew ma jibqghux taht dik il-kustodja u l-mahfra ta’
xi parti minn dik is-sentenza ghal imgieba tajba jew
xoghol tajjeb;
(f) in-nomina, is-setghat u d-dmirijiet ta’ spetturi,
vizitaturi u gvernaturi, u ta’ ufficjali u membri ohra
tal-persunal, ta’ stabbilimenti militari.
(2) Sakemm isiru r-Regoli dwar Prigunerija u Detenzjoni
sentenza ta’ prigunerija skond dan l-Att ghandha tigi skontata fil-
Habs Civili, u sentenza ta’ detenzjoni skond dan l-Att ghandha tigi
skontata f’barrack ta’ detenzjoni jew f’kustodja militari izda mhux
f’habs.
(3) Bla hsara ta’ xi disposizzjoni li tinsab fir-Regoli dwar
Prigunerija u Detenzjoni, prigunier militari ghandu, fil-waqt li jkun
f’habs civili, ikun mizmum u dwar hwejjeg ohra trattat bl-istess
mod bhala prigunier civili li jkollu sentenza ta’ prigunerija bhal
tieghu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(5) u (6) ghandhom
japplikaw ghar-Regoli dwar Prigunerija u Detenzjoni kif japplikaw
ghal regolamenti u ordnijiet maghmula skond dak l-artikolu.
Arrangamenti biex 
sentenzi jigu 
skuntati barra minn 
Malta.
129. (1) Il-Ministru jista’ minn zmien ghal zmien jaghmel
arrangamenti ma’ l-awtoritajiet ta’ kwalunkwe pajjiz jew territorju
barra minn Malta li bihom sentenzi militari ta’ prigunerija jew
detenzjoni jkunu jistghu skond ir-Regoli dwar Prigunerija u
Detenzjoni jew skond xi arrangamenti bhal dawk jigu skuntati ghal
kollox jew f’parti fi stabbilimenti taht il-kontroll ta’ dawk l-
awtoritajiet.
(2) Is-setghat moghtija lill-Ministru bl-artikolu 128 ghandhom
japplikaw wkoll ghall-eghmil ta’ dak il-provvediment li jidhirlu
mehtieg jew spedjent biex isehhu kwalunkwe arrangamenti
maghmula taht l-ahhar subartikolu qabel dan.
  68      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Processi kontra persuni li ma jibqghux suggetti ghal-ligi militari u 
z-zmien li fih ghandhom isiru l-processi
Process u piena 
ghal reati taht ligi 
militari ukoll jekk 
min jaghmel ir-reat 
ma jkunx baqa’ 
suggett ghal-ligi 
militari.
130. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu li  jigi
minnufih wara dan, meta reat li skond dan l-Att ghandu jigi trattat
minn qorti marzjali jigi kommess jew ikun ragonevolment mahsub
li gie kommess, minn xi persuna fil-waqt li tkun suggetta ghal-ligi
militari, allura dwar dak ir-reat hi ghandha tigi trattata, ghall-
finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar l-arrest, t-tizmim
f’kustodja, l-investigazzjoni ta’ akkuzi, il-process u piena minn
qorti marzjali (inkluzi konferma, revizjoni, kunsiderazzjoni mill-
gdid u sospensjoni) u l-esekuzzjoni ta’ sentenzi bhala li baqghet
suggetta ghal-ligi militari minkejja li ma tkunx f’xi zmien baqghet
hekk suggetta.
(2) Meta, fil-waqt li persuna tkun taht kustodja militari bis-
sahha ta’ dan l-artikolu (kemm qabel, matul jew wara l-process) hi
taghmel, jew tkun ragonevolment mahsuba li ghamlet, xi reat li
kieku kienet suggetta ghal-ligi militari kien ikun reat skond dan l-
Att li ghandu jigi trattat minn qorti marzjali, allura dwar dak ir-reat
jew ir-reat mahsub hi ghandha tigi trattata, ghall-finijiet tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att imsemmija fl-ahhar subartikolu qabel
dan u tad-disposizzjonijiet tieghu dwar trattazzjoni sommarja ta’
akkuzi, bhala li kienet suggetta ghal-ligi militari meta kien sar jew
kien mahsub li sar ir-reat u bhala li baqghet suggetta ghal-ligi
militari wara dan.
(3) Meta bis-sahha ta’ xi wiehed mill-ahhar zewg subartikoli
qabel dan persuna titqies li tkun f’xi zmien suggetta ghal-ligi
militari ghall-finijiet ta’ xi disposizzjoni ta’ dan l-Att, dik id-
disposizzjoni ghandha tapplika ghaliha -
(a) jekk ikollha xi rank militari, bhal ma tapplika ghal
persuna li jkollha dak ir-rank;
(b) f’kull kaz iehor bhal ma tapplika ghal persuna li
jkollha r-rank li kellha qabel meta l-ahhar kienet
suggetta ghal-ligi militari:
Izda dwar kull zmien wara li tkun giet kundannata ghar-reat
in kwistjoni u l-kundanna tkun giet konfermata l-imsemmija
disposizzjoni ghandha tapplika ghaliha (f’kull kaz) bhal ma
tapplika ghal suldat.
(4) Meta apparti minn dan is-subartikolu xi disposizzjoni ta’
dan l-Att kienet tkun skond l-ahhar subartikolu qabel dan tapplika
ghal persuna, dwar reati differenti, kif tapplika ghal persuna
b’ranks differenti, ghandha tapplika ghaliha bhala persuna li
jkollha l-inqas minn dawk ir-ranks.
Limitazzjoni ta’ 
zmien ghal 
processi taht ligi 
militari.
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
131. (1) Ebda persuna ma ghandha tigi processata minn qorti
marzjali ghal reat, li ma jkunx wiehed kontra l-artikolu 44 jew 45
jew dizerzjoni, kemm-il darba l-process ma jinbedix fi zmien tliet
snin wara li jsir ir-reat, izda ghandu jigi injorat kull zmien li matulu
hi kienet prigunier tal-gwerra u kull zmien li matulu kienet nieqsa
illegalment:
Izda -
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    69
(a) fil-kaz ta’ reat kontra l-artikolu 75 meta procedimenti
ghal xi reat civili korrispondenti ghandhom, bis-sahha
ta’ xi ligi, jinbdew fi zmien limitat, dak il-limitu ta’
zmien ghandu japplika ghall-process dwar ir-reat
skond l-imsemmi artikolu 75 minflok id-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-subartikolu;
(b) bla hsara ta’ kull limitu ta’ zmien bhal dak imsemmi
fl-ahhar paragrafu qabel dan, persuna tista’ tigi
processata minn qorti marzjali ghal reat civili minkejja
li jkun maghmul aktar minn tliet snin qabel ma jibda l-
process, jekk l-Avukat Generali jaghti l-kunsens ghal
dak il-process.
(2) Meta persuna li tkun ikkommettiet reat ta’ dizerzjoni, li ma
jkunx dizerzjoni waqt servizz attiv, tkun wara l-eghmil tar-reat
serviet bhala membru tal-forza regolari kontinwament b’mod
ezemplari ghal mhux inqas minn tliet snin, hi ma ghandhix tigi
processata ghal dak ir-reat.
(3) Persuna ma tistax tigi processata bis-sahha tas-subartikolu
(1) ta’ l-ahhar artikolu qabel dan hlief jekk il-process taghha
jinbeda fi zmien tliet xhur wara li ma tkunx baqghet suggetta ghal-
ligi militari jew jekk il-process taghha jkun ghal reat civili u l-
Avukat Generali jaghti l-kunsens tieghu ghall-process:
Izda dan is-subartikolu ma ghandux japplika ghal reat
kontra l-artikolu 44 jew 45 jew ghal dizerzjoni.
(4) Persuna ma ghandhiex tigi arrestata jew mizmuma taht
kustodja bis-sahha tas-subartikolu (1) ta’ l-ahhar artikolu qabel dan
ghal reat fi kwalunkwe zmien wara li ma tkunx baqghet li tista’ tigi
processata ghar-reat.
Relazzjonijiet bejn ligi militari u qrati civili u finalita  ta’ processi 
Gurisdizzjoni ta’ 
qrati civili. 
132. (1) Meta persuna suggetta ghal-ligi militari -
(a) tkun giet processata ghal reat minn qorti marzjali jew
kellha reat li hi tkun ghamlet li gie mehud in
konsiderazzjoni minn qorti marzjali meta
ikkundannatha; jew
(b) tkun giet akkuzata b’reat skond dan l-Att u l-akkuza
kienet giet trattata sommarjament mill-ufficjal
kmandant taghha jew mill-awtorita  superjuri xierqa,
qorti civili ma tkunx tista’ wara tipprocessaha ghal reat li
sostanzjalment ikun l-istess bhal dak ir-reat, izda hlief kif intqal
qabel ebda haga f’dan l-Att ma ghandha tiftiehem li tnaqqas il-
gurisdizzjoni ta’ xi qrati civili li tipprocessa persuna suggetta ghal
dan l-Att ghal reat.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu -
(a) persuna ma ghandhiex titqies li giet processata minn
qorti marzjali jekk tigi mizmuma l-konferma ta’
decizjoni tal-qorti marzjali li dik il-persuna hija hatja
tar-reat, jew ta’ decizjoni ta’ qorti marzjali li ma hix
hatja tar-reat minhabba genn;
  70      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(b) persuna ma ghandhiex titqies li kellha reat li ttiehed in
konsiderazzjoni minn qorti marzjali meta
ikkundannatha jekk il-konferma tas-sentenza tigi
mizmuma jew is-sentenza tigi annullata;
(c) kaz ghandu jitqies li gie trattat sommarjament mill-
ufficjal kmandant jew mill-awtorita  superjuri xierqa
minkejja li d-decizjoni ta’ dak l-ufficjal jew ta’ dik l-
awtorita  tkun giet annullata, jew is-sentenza ta’ dak l-
ufficjal jew ta’ dik l-awtorita  tkun giet annullata jew
mibdula, meta giet riveduta.
Persuni ma jigux 
processati skond 
dan l-Att ghal reati 
diga  maqtughin.
133. (1) Meta persuna suggetta ghal-ligi militari -
(a) tkun giet processata ghal reat minn qorti civili
kompetenti, tkun fejn tkun, jew minn qorti marzjali;
jew 
(b) kellha reat li tkun ghamlet mehud in konsiderazzjoni
meta giet kundannata minn qorti marzjali jew minn xi
qorti civili kif intqal qabel; jew
(c) tkun giet akkuzata b’reat skond dan l-Att u tkun giet
liberata, jew kienet instabet hatja tar-reat, mill-ufficjal
kmandant taghha jew mill-awtorita  superjuri xierqa;
jew
(d) kellha reat mahfur mill-ufficjal kmandant taghha,
ma tkunx suggetta, dwar dak ir-reat li tigi processata minn qorti
marzjali jew li l-kaz taghha jigi trattat sommarjament mill-ufficjal
kmandant taghha jew mill-awtorita  superjuri xierqa.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu -
(a) persuna ma ghandhiex titqies li giet processata minn
qorti marzjali jekk tigi mizmuma l-konferma ta’
decizjoni ta’ qorti marzjali li dik il-persuna tkun hatja
tar-reat jew ta’ decizjoni ta’ qorti marzjali li hi ma
tkunx hatja tar-reat minhabba genn;
(b) persuna ma ghandhiex titqies li kellha reat li ttiehed in
konsiderazzjoni minn qorti marzjali meta giet
ikkundannata jekk il-konferma tas-sentenza tigi
mizmuma jew is-sentenza tigi annullata;
(c) kaz ghandu jitqies li gie trattat sommarjament mill-
ufficjal kmandant jew mill-awtorita  superjuri xierqa
minkejja li d-decizjoni ta’ dak l-ufficjal jew ta’ dik l-
awtorita  tkun giet annullata, jew is-sentenza ta’ dak l-
ufficjal jew ta’ dik l-awtorita  tkun giet annullata jew
mibdula, meta giet riveduta;
(d) reat ghandu jitqies li jkun gie mahfur mill-ufficjal
kmandant dwar persuna akkuzata bir-reat jekk, u biss
jekk, dak l-ufficjal jew xi ufficjal awtorizzat minnu
biex jaghmel dak li hu mehtieg dwar ir-reat ikun bit-
taghrif tac-cirkostanzi kollha rilevanti gharrafha li ma
tkunx ser tigi akkuzata b’dak ir-reat;
(e) persuna ordnata taht l-artikolu 64(2) li tigi imprigunata
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    71
jew li tinzamm taht detenzjoni ghal reat kontra dak l-
artikolu ghandha titqies li giet processata minn qorti
marzjali ghar-reat.
(3) Meta l-konferma ta’ decizjoni ta’ hati ta’ reat jew decizjoni
ta’ mhux hati ta’ reat minhabba genn tigi mizmuma l-akkuzat ma
ghandux jigi processat darb’ohra minn qorti marzjali ghal dak ir-
reat hlief jekk l-ordni li jlaqqa’ l-qorti ta’ l-ahhar jigi mahrug mhux
aktar tard minn tmienja u ghoxrin gurnata wara l-promulgazzjoni
tad-decizjoni li tinzamm il-konferma.
(4) Hlief kif provdut fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu, procedimenti ghal reati kontra dan l-Att (kemm quddiem
ufficjal kmandant jew awtorita  superjuri xierqa jew quddiem qorti
marzjali) ma ghandhomx jigu eskluzi minhabba mahfra.
Inkjesti 
Bord ta’ inkjesta. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
134. (1) Bla hsara ta’ u skond id-disposizzjonijiet ta’ regoli
maghmula skond dan l-artikolu (hawnhekk izjed ’il quddiem
imsejha "Regoli dwar Bord ta’ Inkjesta"), il-Kmandant jew xi
ufficjal tal-forza moghti s-setgha minn jew skond dawk ir-regoli li
jaghmel hekk jista’ jlaqqa’ bord ta’ inkjesta biex jinvestiga u
jirrapporta fuq fatti dwar -
(a) l-assenza ta’ xi persuna suggetta ghal-ligi militari; 
(b) il-qbid ta’ xi persuna bhal dik mill-ghadu;
(c) il-mewt ta’ xi persuna fi stabbiliment militari meta ma
tkunx mehtiega li ssir inkjesta fuq il-mewt minn xi
awtorita  civili;
(d) kull haga’ohra ta’ klassi specifikata f’dawk ir-regoli
jew riferita ghal dak il-bord mill-Kmandant jew minn
xi ufficjal kif intqal qabel,
u bord ta’ inkjesta ghandu, jekk jigi ordnat li jaghmel hekk, jaghti
l-fehma tieghu fuq xi kwistjoni li tinqala’ minn kwalunkwe haga
riferita lill-bord.
(2) Bord ta’ inkjesta ghandu jkun maghmul minn president, li
jkun ufficjal li ma jkunx taht il-grad ta’ kaptan u li jkun suggett
ghal-ligi militari u minn mhux anqas minn zewg membri ohra li
kull wiehed minnhom jew ikun persuna suggetta ghal-ligi militari
jew persuna li ma tkunx hekk suggetta li tkun fis-servizz tal-Gvern
ta’ Malta.
(3) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, regoli
dwar bord ta’ inkjesta jistghu jipprovdu dwar il-laqgha, il-
kostituzzjoni u l-proceduri ta’ bord ta’ inkjesta u, bla hsara tal-
generalita  ta’ dak li ntqal qabel, jistghu, jipprovdu dwar kull haga
jew xi haga minn dan li gej:
(a) ir-regoli dwar provi li ghandhom jigu mharsa minn
bord ta’ inkjesta u s-smigh ta’ provi quddiem bord
bhal dawk, hekk izda li r-regoli ghandhom jipprovdu
biex tittiehed ix-xiehda bil-gurament jew
b’dikjarazzjoni hlief f’dawk ic-cirkostanzi li jekk ix-
xiehda kellha tittiehed f’qorti marzjali l-gurament kien
  72      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
jista’ jigi dispensat;
(b) bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu li jigi
minnufih wara dan, ir-registrar fil-kotba tas-servizz ta’
decizjonijiet tal-bord ta’ inkjesta f’dawk il-kazijiet li
jistghu jigu provduti bir-regoli;
(c) dawk il-hwejjeg incidentali u supplimentari kif jidher
li jkunu mehtiega ghall-fini tar-regoli.
(4) Regoli dwar Bord ta’ Inkjesta ghandhom jipprovdu biex jigi
zgurat li kull xhud jew persuna ohra li tista’ tigi effettwata mid-
decizjoni ta’ bord ta’ inkjesta jkollha l-opportunita  li tkun prezenti,
u rapprezentata, fis-seduti tal-bord jew f’parti minnhom kif jista’
jigi specifikat minn jew skond ir-regoli.
(5) Xiehda moghtija quddiem bord ta’ inkjesta ma ghandhiex
tigi milqugha kontra kwalunkwe persuna fi procedimenti quddiem
qorti marzjali, ufficjal kmandant jew awtorita  superjuri xierqa, li
ma jkunux procediment ghal reat kontra l-artikolu 65 jew ghal reat
kontra l-artikolu 75 meta r-reat civili korrispondenti jkun spergur.
(6) Is-setgha ghall-eghmil ta’ Regoli dwar Bord ta’ Inkjesta
ghandha tigi ezercitata mill-Ministru; u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 4(5) u (6) ghandhom japplikaw ghal dawk ir-regoli kif
japplikaw ghal regolamenti u ordnijiet maghmula taht dak l-
artikolu.
Inkjesti dwar 
assenza. 
135. (1) Meta bord ta’ inkjesta li jkun qed jistharreg l-assenza
ta’ ufficjal jew ragel tal-forza jirrapporta li jkun assenta ruhu
minghajr leave jew minghajr raguni xierqa ghal perijodu specifikat
fir-rapport, li ma jkunx anqas minn wiehed u ghoxrin gurnata,
registrazzjoni tar-rapport ghandha skond ir-Regoli dwar Bord ta’
Inkjesta titnizzel fil-kotba tas-servizz.
(2) Registrazzjoni mnizzla skond l-ahhar subartikolu qabel dan
ghandha, kemm-il darba l-assenti ma jergax lura sussegwentement,
jew ma jigix arrestat, jew ir-rapport tal-bord ta’ inkjesta, ma jigix
annullat mill-kmandant jew minn bord iehor ta’ inkjesta ikollha l-
istess effett bhal kundanna minn qorti marzjali ghal dizerzjoni.
Inkjesti 
regimentali. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
136. (1) Ufficjal tal-forza awtorizzat f’dak is-sens minn jew
skond regolamenti maghmula mill-Ministru taht dan l-artikolu
jista’ jgieghel li inkjesta tinzamm f’dak il-mod u minn dik il-
persuna jew dawk il-persuni kif jista’ jigi specifikat minn jew
stabbilit skond dawk ir-regolamenti (li tkun persuna jew ikunu
persuni li kull wahda minnhom tkun jew suggetta ghal-ligi militari
jew, jekk ma tkunx hekk suggetta, tkun fis-servizz tal-Gvern ta’
Malta), dwar kull haga hekk specifikata jew stabbilita:
Izda ma ghandhiex issir inkjesta skond dan l-artikolu dwar:
(a) l-assenza ta’ persuna li tkun suggetta ghal-ligi militari;
jew
(b) il-qbid ta’ xi persuna bhal dik mill-ghadu.
(2) Regolamenti skond dan l-artikolu jistghu jipprovdu dwar
regoli dwar provi li ghandhom jigu mharsa fl-inkjesti mizmuma
skond dan l-artikolu u dwar kif tittiehed ix-xiehda f’dawk l-
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    73
inkjesti, u jistghu jawtorizzaw is-smigh ta’ xiehda bil-gurament jew
b’dikjarazzjoni, u l-ghoti ta’ guramenti, f’dawk il-kazijiet li jistghu
jigu specifikati minn jew skond ir-regolamenti.
(3) L-artikolu 134(4) u (5) ghandhom japplikaw ghal inkjesti
mizmuma bis-sahha ta’ dan l-artikolu bis-sostituzzjoni ta’ riferenzi
ghal regolamenti skond dan l-artikolu minflok riferenzi ghal Regoli
dwar Bord ta’ Inkjesta u ta’ riferenzi ghal inkjesta mizmuma bis-
sahha ta’ dan l-artikolu minflok riferenzi ghal bord ta’ inkjesta; u l-
artikolu 4(5) u (6) ghandhom japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dan l-artikolu kif japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dak l-artikolu.
Disposizzjonijiet mixxellanji
Nomina ta’ avukati 
mhallfin. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
137. In-nomina ta’ persuna biex taghmilha ta’ avukat imhallef
f’xi qorti marzjali ghandha ssir mill-Avukat Generali jew f’ismu u,
f’kazijiet meta ma jkunx prattikabbli ghalih li jaghmel hekk, tista’
ssir mill-ufficjal li jlaqqa’ l-qorti.
Promulgazzjoni. 
mehtiega b’dan l-Att li tigi promulgata ghandha tigi promulgata
jew billi tigi komunikata lill-akkuzat jew b’dak il-mod l-iehor kif
jista’ jigi preskritt jew kif ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma
jew l-awtorita  ta’ revizjoni, skond il-kaz, jistghu jordnaw.
Kustodja tal-
processi ta’ qrati 
marzjali u dritt ta’ 
l-akkuzat ghal 
kopja taghhom. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68.
139. (1) Il-process ta’ qorti marzjali ghandu jinzamm fil-
kustodja ta’ l-Avukat Generali ghal mhux inqas minn sitt snin, li
jkun zmien bizzejjed biex jigu zgurat li d-drittijiet moghtija biz-
zewg subartikoli li jigu wara dan ikunu jistghu jigu ezercitati.
(2) Bla hsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, kull
persuna processata minn qorti marzjali jkollha d-dritt li tikseb
minghand l-Avukat Generali fuq talba fi kwalunkwe zmien li jkun
matul iz-zmien rilevanti u billi thallas ghaliha skond ir-rata kif
tista’ tigi preskritta kopja tal-process tal-qorti.
(3) Meta persuna processata minn qorti marzjali tmut matul iz-
zmien rilevanti l-eredi taghha, jew kull persuna li fil-fehma ta’ l-
Avukat Generali ghandha titqies ghall-finijiet ta’ dan is-subartikolu
bhala l-eredi taghha jkollhom bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’
dan l-artikolu, id-dritt li jiksbu minghand l-Avukat Generali fuq
talba fi kwalunkwe zmien li jkun matul iz-zmien ta’ tnax-il xahar
mill-mewt u billi thallas ghaliha skond ir-rata preskritta kopja tal-
process tal-qorti.
(4) Jekk, fuq applikazzjoni skond xi wiehed mill-ahhar zewg
subartikoli qabel dan ghal kopja ta’ xi process, il-Ministru
jiccertifika li jkun mehtieg ghal ragunijiet ta’ sigurta  li l-process
jew xi parti minnu ma ghandux jinkixef, l-applikant ma jkollux
dritt ghal kopja tal-process jew parti tal-process li ghalihom ic-
certifikat jirriferixxi.
(5) F’dan l-artikolu "iz-zmien rilevanti", dwar persuna
processata minn qorti marzjali, tfisser il-perijodu ta’ hames snin li
jibda mid-data tal-liberazzjoni taghha jew, meta tkun misjuba hatja,
tal-promulgazzjoni tad-decizjoni u sentenza jew, meta decizjoni ta’
hati ma tkunx konfermata, tal-promulgazzjoni tat-tizmim tal-
  74      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
konferma:
Izda meta l-procedimenti jkunu dwar zewg akkuzi jew izjed
u l-akkuzat kien liberat fuq akkuza wahda jew izjed u misjub hati
fuq ohra jew ohrajn, iz-zmien rilevanti ghandu jkun il-perijodu ta’
hames snin li jibda mid-data tal-promulgazzjoni tad-decizjoni jew
decizjonijiet ta’ hati u s-sentenza dwarha jew it-tizmim tal-
konferma ta’ dik id-decizjoni jew dawk id-decizjonijiet.
(6) Kull riferenza f’dan l-artikolu ghall-process ta’ qorti
marzjali tinkludi riferenza ghal process dwar il-konferma jew ir-
revizjoni ta’ decizjonijiet u sentenza tal-qorti marzjali.
Indennizz ghal 
ufficjali tal-habs 
ecc.
140. Ma tista’ tittiehed ebda azzjoni dwar xi haga maghmula
minn kwalunkwe persuna in esekuzzjoni ta’ sentenza militari ta’
prigunerija jew detenzjoni jekk l-eghmil taghha kien ikun legali li
ma kienx ghal difett f’xi mandat jew att iehor maghmul ghall-
finijiet ta’ dik is-sentenza.
Regolamenti 
addizzjonali. 
141. (1) Meta xi haga awtorizzata jew mehtiega bit-Taqsima
III jew b’din it-Taqsima ta’ dan l-Att li tigi preskritta ma tkunx
tista’ tigi preskritta b’mod xieraq jew konvenjenti bir-Regoli ta’
Procedura, kull haga bhal dik tista’ tigi preskritta b’regolamenti
taht dan l-artikolu.
(2) Regolamenti taht dan l-artikolu jistghu jsiru mill-Ministru,
u d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(5) u (6) ghandhom japplikaw
ghal dawn ir-regolamenti kif japplikaw ghal regolamenti maghmula
taht dak l-artikolu.
Restituzzjoni jew 
kumpens dwar 
serq, ecc.
142. (1) Id-disposizzjonijiet li gejjin ghandhom ikollhom
effett meta persuna tkun instabet hatja minn qorti marzjali ta’ reat
kontra l-artikolu 43, 57(1) jew 58, jew ta’ reat civili korrispondenti
taht l-artikolu 75, jew ta’ ksib illegali xort’ohra ta’ xi proprjeta .
(2) Jekk xi proprjeta  li tinkiseb illegalment kif intqal qabel
tinstab fil-pussess ta’ min jaghmel ir-reat, jista’ jigi ordnat li tigi
konsenjata jew imhallsa lill-persuna li tidher li tkun is-sid taghha.
(3) Jekk tinstab fil-pussess ta’ min jaghmel ir-reat xi proprjeta
(li ma tkunx flus) li tidher li tkun miksuba minnu billi jkun bidel
jew partat xi proprjeta  miksuba illegalment kif intqal qabel, jista’
jigi ordnat li l-proprjeta  tigi konsenjata lill-persuna li tidher li tkun
is-sid tal-proprjeta  miksuba illegalment.
(4) Meta flus jinsabu fil-pussess ta’ min jaghmel ir-reat, kemm
jekk ikun jidher li jkunu miksuba kif intqal qabel kemm jekk le,
jista’ jsir ordni li jkollha tithallas minn dawk il-flus lill-persuna li
tidher li tkun is-sid tal-proprjeta  miksuba illegalment dik is-somma
kif jista’ jigi specifikat fl-ordni bhala kumpens jew bhala parti mill-
kumpens tat-telf kawzat lill-imsemmija persuna bir-reat, safejn ma
tkunx kumpensata xort’ohra skond dan l-Att jew bil-ksib lura tal-
proprjeta  miksuba illegalment.
(5) Meta xi proprjeta  li tkun giet miksuba illegalment kif intqal
qabel tkun giet mibjugha jew moghtija b’rahan lil xi persuna ohra li
f’dak iz-zmien ma kenitx taf li kienet giet miksuba illegalment,
jista’ jsir ordni li, bil-kondizzjoni li l-proprjeta  mibjugha jew
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    75
moghtija kif intqal qabel tigi restitwita lil sidha, ghandha tithallas
lill-imsemmija persuna l-ohra, mill-flus li jinstabu fil-pussess ta’
min jaghmel ir-reat (kemm jekk ikun jidher li l-flus ikunu r-rikavat
tal-bejgh jew ta’ l-ghoti b’rahan), dik is-somma kif jista’ jigi
specifikat fl-ordni bhala kumpens jew bhala parti tal-kumpens
ghat-telf kawzat lilha bhala konsegwenza tal-bejgh jew ta’ l-ghoti
b’rahan.
(6) Meta xi parti mill-proprjeta  miksuba illegalment kif intqal
qabel tkun inghatat bi tpartit lil xi persuna ohra li f’dak iz-zmien
ma kenitx taf li kienet giet miksuba illegalment, jista jsir ordni li,
bil-kondizzjoni li l-proprjeta  moghtija kif intqal qabel tigi
restitwita lil sidha, ghandha tinghata lura lill-imsemmija persuna l-
ohra l-proprjeta  li tkun ittiehdet bi tpartit mal-proprjeta  miksuba
illegalment.
(7) Ordni taht dan l-artikolu jista’ jsir mill-qorti marzjali li ssib
lill-akkuzat hati, mill-ufficjal li ghandu l-jedd li jikkonferma, jew
minn awtorita  ta’ revizjoni; u f’dan l-artikolu l-espressjoni "ikun
jidher" tfisser li jkun jidher lill-qorti, ufficjal jew awtorita  li
taghmel l-ordni.
(8) Ordni taht dan l-artikolu maghmul minn qorti marzjali ma
ghandux ikollu effett sakemm jigi konfermat mill-ufficjal li ghandu
l-jedd li jikkonferma; u d-disposizzjonijiet ta’ din it-Taqsima ta’
dan l-Att dwar konferma u revizjoni tal-procedimenti ta’ qrati
marzjali ghandhom japplikaw ghal ordni taht dan l-artikolu kif
japplikaw ghal sentenza.
(9) L-esekuzzjoni ta’ ordni skond dan l-artikolu ghandha tigi
sospiza -
(a) f’kull kaz, sakemm jghaddi z-zmien li fih appell jista’
jsir taht din it-Taqsima ta’ dan l-Att lill-Qorti ta’ l-
Appell Kriminali;
(b) jekk isir appell bhal dak, sakemm l-appell jigi deciz
jew dezert,
u meta l-esekuzzjoni ta’ dak l-ordni kif intqal qabel tigi sospiza taht
dan l-artikolu -
(i) ma jkollux effett jekk il-kundanna tigi annullata
fl-appell;
(ii) il-Qorti ta’ l-Appell tista’ b’ordni tannulla jew
tibdel l-ordni ghalkemm il-kundanna ma tkunx
giet annullata;
(iii) ghandhom jittiehdu dawk il-passi ghall-kustodja,
matul il-perijodu li matulu l-esekuzzjoni ta’ l-
ordni tkun sospiza, tal-proprjeta  ordnata li
tinghata lura jew konsenjata jew tal-flus li
ghalihom l-ordni jkun japplika kif jista’ jigi
preskritt jew kif il-Qorti ta’ l-Appell tista’
tordna.
(10) Minkejja kull haga li tinsab fl-ahhar subartikolu qabel dan,
ordni taht dan l-artikolu ma ghandux, safejn ikun dwar il-konsenja
ta’ proprjeta  lill-persuna li tidher li tkun is-sid taghha, jigi sospiz
  76      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
jekk il-qorti, l-ufficjal jew l-awtorita  li taghmel l-ordni tordna l-
kuntrarju f’xi kaz li fih, fil-fehma tal-qorti, ta’ l-ufficjal jew ta’ l-
awtorita , it-titolu ghall-proprjeta  ma jkunx kontestat.
(11) Ordni taht dan l-artikolu ma jeskludix id-dritt ta’ xi
persuna, hlief min jaghmel ir-reat jew l-aventi kawza taghha, li
tikseb lura xi proprjeta  konsenjata jew imhallsa skond ordni bhal
dak minghand il-persuna li lilha tkun giet konsenjata jew imhallsa.
TAQSIMA V
TELF U TNAQQIS U IMPOSIZZJONI TA’ RESPONSABBILTAJIET TA’ 
MANTENIMENT
Disposizzjonijiet 
generali. 
143. (1) Ebda telf mill-paga ta’ ufficjal jew ta’ ragel tal-forza
regolari ma ghandu jigi impost jekk ma jkunx awtorizzat minn jew
skond dan l-Att jew xi ligi ohra.
(2) Minkejja kull tnaqqis mill-paga ta’ ufficjal jew ragel tal-
forza regolari, hu ghandu (bla hsara ta’ xi telf ) jibqa’ jircievi paga
li ma tkunx anqas minn l-anqas rata li tista’ tigi preskritta b’ordni
tal-Ministru.
(3) Minkejja li telf tal-paga ta’ persuna ghal xi perijodu jkun
gie ordnat skond dan l-Att, hi tista’ tibqa’ tircievi paga b’dik l-
anqas rata kif intqal qabel, izda l-ammont ircevut ghal dak il-
perijodu jista’ jingabar lura minn ghandha bi tnaqqis mill-paga.
(4) Kull ammont awtorizzat li jitnaqqas mill-paga ta’ ufficjal
jew ragel tal-forza regolari jista’ jitnaqqas minn kull bilanc (ta’
paga jew xort’ohra) li jista’ jkun dovut lilu, u riferenzi f’dan l-Att
ghal tnaqqis mill-paga ghandhom jiftehmu skond hekk.
Telf mill-paga 
minhabba assenza 
mid-dmirijiet.
144. (1) Il-paga ta’ ufficjal jew ta’ ragel tal-forza regolari
tista’ tintilef -
(a) ghal kull gurnata ta’ assenza f’dawk ic-cirkostanzi li
jikkostitwixxu reat skond l-artikolu 50 jew 51 jew,
jekk il-Kmandant jew ufficjal awtorizzat minnu hekk
jordna, ta’ assenza ohra minghajr permess;
(b) ghal kull gurnata ta’ prigunerija, detenzjoni jew field
punishment moghtija skond dan l-Att minn qorti
marzjali jew mill-ufficjal kmandant, jew ta’
prigunerija jew detenzjoni li jehel b’sentenza ta’ qorti
civili;
(c) meta jinsab hati (minn qorti marzjali jew mill-awtorita
superjuri xierqa jew mill-ufficjal kmandant tieghu) ta’
reat skond dan l-Att, ghal kull gurnata (sew jekk tkun
qabel kemm jekk tkun wara li jinsab hati) li fiha jkun
fi sptar minhabba mard jew korriment certifikat mit-
tabib xieraq li gie kawzat mir-reat.
(2) Il-paga ta’ ufficjal jew ragel tal-forza regolari tista’ tintilef
ghal kull gurnata ta’ assenza minhabba li jkun inqabad prigunier
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    77
tal-gwerra jekk il-Kmandant jew ufficjal iehor awtorizzat minnu
jkun sodisfatt -
(a) li jkun inqabad prigunier tal-gwerra minhabba nuqqas
ta’ ubbidjenza ta’ ordnijiet jew ghax ikun naqas
volontarjament milli jaqdi d-dmirijiet tieghu; jew
(b) li wara li jkun inqabad prigunier tal-gwerra ma jkunx
ha l-passi ragonevoli li seta jiehu biex jerga’ jinghaqad
mas-servizz; jew
(c) li wara li jkun inqabad prigunier tal-gwerra jkun qeda
jew ghin lill-ghadu fil-prosekuzzjoni ta’ ostilitajiet jew
f’mizuri mahsuba biex jinfluwenzaw il-moral jew
b’kull mod iehor ikun liema jkun li ma jkunx
awtorizzat mill-uzu internazzjonali,
u ebda haga fil-paragrafu (a) ta’ l-ahhar subartikolu qabel dan ma
ghandha tapplika ghal assenza minhabba qbid bhala prigunier tal-
gwerra.
(3) Ghall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu n-numru ta’ granet ta’ assenza ta’ persuna jew li fihom
tkun l-isptar ghandu jigi kalkulat kif gej:
(a) in-numru ta’ granet ghandu jigi kalkulat minn meta l-
assenza jew, skond il-kaz, iz-zmien li jaghmel fl-isptar
jibdew;
(b) kull perijodu ta’ erbgha u ghoxrin siegha ghandu
jitqies bhala gurnata u, hlief kif provdut hawnhekk
izjed ’il quddiem, parti minn gurnata ghandha titqies
bhala gurnata shiha;
(c) meta l-perijodu totali ta’ assenza jew taz-zmien li
jaghmel fl-isptar ikun inqas minn sitt sighat, dan ma
ghandux jinghadd hlief jekk il-persuna kienet,
minhabba l-assenza taghha jew li kienet fl-isptar,
imfixkla milli taghmel xi dmir militari li minhabba
f’hekk kellu jsir minn xi persuna ohra.
Tnaqqis ghall-hlas 
ta’ pieni civili.
145. Meta persuna kkundannata jew ordnata minn qorti civili
(f’Malta jew barra minn Malta) biex thallas somma bhala multa jew
ammenda, penali, danni, kumpens jew spejjez minhabba li tkun giet
akkuzata quddiem il-qorti b’reat tkun fiz-zmien tal-kundanna jew
ta’ l-ordni, jew sussegwentement issir membru tal-forza regolari,
allura jekk dik is-somma kollha jew parti minnha tithallas minn jew
f’isem xi awtorita  militari, l-ammont tal-hlas jista’ jitnaqqas mill-
paga taghha.
Kumpens ghal telf 
kawzat b’ghemil 
hazin jew bi 
traskuragni.
146. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar l-
imposizzjoni ta’ stoppages bhala piena, meta, wara dik l-
investigazzjoni kif tista’ tigi preskritta jkun jidher lill-Kmandant
jew lil ufficjal awtorizzat minnu li xi telf ta’, jew hsara lil,
proprjeta  pubblika jew tas-servizz ikun gie kawzat minn xi eghmil
hazin jew minn xi traskuragni ta’ ufficjal jew ragel tal-forza
regolari (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejjah "il-persuna
responsabbli"), il-Kmandant jew l-ufficjal awtorizzat jista’, bla
hsara ghad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), jordna lill-persuna
  78      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
responsabbli (kemm jekk tkun kif ukoll jekk ma tkunx membru tal-
forza regolari fiz-zmien ta’ l-eghmil ta’ l-ordni) li thallas bhala
kumpens jew parti mill-kumpens ghat-telf jew hsara, dik is-somma
li tista’ tigi specifikata fl-ordni; u kull somma bhal dik, jekk ma
tithallasx xort’ohra mill-persuna responsabbli, tista’ titnaqqas mill-
paga taghha.
(2) Ma ghandu jsir ebda ordni skond l-ahhar subartikolu qabel
dan, jekk fi procedimenti quddiem qorti marzjali, l-awtorita
superjuri xierqa jew l-ufficjal kmandant tal-persuna responsabbli,
dik il-persuna -
(a) tkun giet liberata f’cirkostanzi li jinvolvu decizjoni li
hi ma kenitx hatja ta’ l-eghmil hazin jew tat-
traskuragni in kwistjoni; jew
(b) tkun wehlet stoppages dwar l-istess telf jew hsara,
izda bla hsara ta’ dak li ntqal qabel, il-fatt li xi procedimenti bhal
dawk ikunu ngiebu dwar l-eghmil hazin jew it-traskuragni in
kwistjoni ma jfixkilx l-eghmil ta’ ordni jew it-tnaqqis skond l-
ahhar subartikolu qabel dan.
Tnaqqis dwar hsara 
tal-barrack. 
147. (1) Meta ssir hsara lil xi post fejn unita  jew izjed minn
unita  wahda tal-forza regolari jew xi parti minn dawk l-unitajiet
jkunu alloggjati jew billetted, jew xi mpjanti, ghamara jew oggetti
f’dak jew li jkunu ta’ dak il-post issirilhom hsara jew jintilfu, allura
jekk ikun jidher wara dik l-investigazzjoni li tista’ tigi preskritta li
l-hsara jew it-telf ikun sar b’eghmil hazin jew bi traskuragni ta’
persuni li jkunu parti minn xi wahda minn dawk l-unitajiet jew parti
ta’ unitajiet li jkunu qed jokkupaw il-post u jkun sar fi zmien meta
kienu hekk qed jokkupawh, izda li l-imsemmija persuni ma jistghux
jigu identifikati, kull persuna li tappartjeni lill-imsemmija unitajiet
jew parti ta’ unitajiet tista’ tkun mehtiega li tikkontribwixxi bhala
sehem mill-kumpens ghall-hsara jew telf dak l-ammont li jista’ bil-
mod preskritt jigi stabbilit li jkun gust, u l-ammont jista’ jitnaqqas
mill-paga taghha.
(2) L-ahhar subartikolu qabel dan japplika wkoll ghal
bastimenti, ferroviji u ingenji ta’ l-ajru li fihom ikunu qed jingarru
unitajiet jew parti ta’ unitajiet tal-forza regolari, u riferenzi ghal
postijiet, alloggi u okkupazzjoni ghandhom jiftehmu skond hekk.
Mahfra ta’ telf u 
tnaqqis. 
148. Kull telf jew tnaqqis impost skond l-ahhar erba’ artikoli
qabel dan jistghu jinhafru mill-Kmandant jew b’dak il-mod u minn
dik l-awtorita  kif jista’ jigi preskritt.
Ordnijiet ta’ 
manteniment u ta’ 
filjazzjoni jigu 
infurzati bi tnaqqis 
mill-paga.
149. (1) Meta bis-sahha ta’ sentenza, digriet jew ordni iehor li
jista’ jigi esegwit f’Malta jkun sar ordni kontra xi persuna (hawn
hekk izjed ’il quddiem imsejha "il-konvenut") ghall-hlas ta’ xi
somma perjodika jew xi somma ohra specifikata fih ghal jew dwar -
(a) il-manteniment tal-mara, ulied jew axxendent tieghu;
jew
(b) l-ispejjez li jsiru fil-procedimenti dwar kull ordni bhal
dak minn jew f’isem il-persuna li favur taghha l-ordni
jkun sar,
u l-konvenut ikun ufficjal jew ragel tal-forza regolari, allura (kemm
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    79
jekk kien kif ukoll jekk ma kienx membru ta’ dik il-forza meta l-
imsemmi ordni jkun sar) il-Kmandant jew xi ufficjal iehor
awtorizzat minnu jista’ jordna li dik is-somma ghandha titnaqqas
mill-paga tal-konvenut u approprjata bhala hlas jew bhala parti
mill-hlas tal-ammont dovut skond l-ordni tal-qorti kif il-Kmandant
jew l-ufficjal jidhirlu xieraq.
Kap. 12.
(2) Meta qorti li taghmel ordni skond l-artikolu 381(3) tal-
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili, jew li tibdel jew
thassar xi ordni bhal dak tkun taf, li l-konvenut ikun ufficjal jew
ragel tal-forza regolari l-qorti ghandha ggieghel lir-registratur tal-
qorti li jibghat kopja ta’ l-ordni lill-Kmandant jew lill-ufficjal
awtorizzat minnu.
(3) Il-Kmandant jew l-ufficjal awtorizzat minnu jista’ b’ordni
jibdel jew ihassar kull ordni li jkun gie maghmul qabel bis-sahha
ta’ dan l-artikolu, u jista’ jqis kull ordni maghmul skond dan l-
artikolu bhala sospiz f’kull zmien fil-waqt li l-persuna li kontriha
jkun sar l-ordni tkun nieqsa kif imsemmi fl-artikolu l44 (1)(a).
Tnaqqis mill-paga 
ghall-manteniment 
tal-mara jew ta’ l-
ulied.
150. (1) Meta l-Kmandant jew xi ufficjal awtorizzat minnu
jkun sodisfatt li ufficjal jew ragel tal-forza regolari jkun qed
jittraskura, minghajr raguni gusta, li jmantni lill-martu jew lil xi
hadd minn uliedu taht it-tmintax-il sena l-Kmandant jew l-ufficjal
jista’ jordna li dik is-somma titnaqqas mill-paga tieghu u tigi
approprjata ghall-manteniment ta’ martu jew uliedu kif il-
Kmandant jew l-ufficjal jidhirlu xieraq.
(2) Jekk fuq applikazzjoni maghmula lill-Kmandant jew lill-
ufficjal awtorizzat minnu ghal ordni bis-sahha ta’ l-ahhar
subartikolu qabel dan, il-Kmandant jew l-ufficjal ikun sodisfatt li
prima facie ikun hemm kaz ghall-eghmil ta’ ordni bhal dak, jista’
jaghmel ordni interim ghal dak it-tnaqqis u approprjazzjoni kif
imsemmi fl-ahhar subartikolu qabel dan li jsehh sakemm il-kaz
jitkompla jigi ezaminat.
(3) Meta ordni jkun fis-sehh bis-sahha tas-subartikolu (1) ta’ l-
ahhar artikolu qabel dan ghat-tnaqqis favur xi persuna mill-paga ta’
ufficjal jew ragel tal-forza regolari, ebda tnaqqis mill-paga tieghu
favur l-istess persuna ma jista’ jigi ordnat bis-sahha tad-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu.
(4) Il-Kmandant jew l-ufficjal awtorizzat minnu jista’ b’ordni
jibdel jew ihassar kull ordni li jkun maghmul qabel bis-sahha ta’
dan l-artikolu, u jista’ jqis kull ordni maghmul skond dan l-artikolu
bhala sospiz f’kull zmien fil-waqt li l-persuna li kontriha jkun sar l-
ordni tkun nieqsa kif imsemmi fl-artikolu 144(1)(a) .
Limitu ta’ tnaqqis 
skond l-artikoli ta’ 
qabel u effett fuq 
telf mill-paga.
151. (1) Is-somma mnaqqsa bis-sahha ta’ l-ahhar zewg artikoli
qabel dan ma ghandhomx flimkien ikunu izjed minn - 
(a) fil-kaz ta’ ufficjal, minn tlieta sebgha tal-paga tieghu;
(b) fil-kaz ta’ warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni
mhux taht ir-rank ta’ surgent, zewg terzi tal-paga
tieghu;
(c) fil-kaz ta’ xi ragel iehor tal-forza, tliet kwarti mill-
paga tieghu.
  80      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(2) Meta xi tnaqqis ikun ordnat skond xi wiehed mill-ahhar
zewg artikoli qabel dan mill-paga ta’ persuna u (kemm qabel jew
wara li t-tnaqqis ikun ordnat) din tehel telf ta’ paga minn jew bhala
konsegwenza ta’ decizjoni jew sentenza ta’ qorti marzjali jew ta’
decizjoni jew award ta’ l-awtorita  superjuri xierqa jew ta’ l-ufficjal
kmandant tieghu, it-telf ta’ paga ghandu japplika biss ghal dik il-
parti li tibqa’ mill-paga wara li jsir it-tnaqqis.
(3) Ghall-finijiet tas-subartikolu (1)(b) u (c) persuna li jkollha
rank temporanju ghandha titqies li tkun ta’ dak ir-rank.
TAQSIMA VI
RANGES, TAHRIG U DHUL BLA JEDD
 Uzu ta’ artijiet u ibhra bhala ranges
Regolamenti dwar 
l-uzu ta’ artijiet 
jew ibhra uzati 
bhala ranges u ghal 
skopijiet ohra bhal 
dawn.
152. (1) Meta xi art proprjeta  tal-Gvern jew amministrata mill-
Gvern (mizmuma mill-Gvern jew mhix) jew mizmuma mill-Gvern
taht kull titolu jkun liema jkun, jew meta xi area tal-bahar fl-ibhra
territorjali jew interni ta’ Malta, li ma jkunux il-Port il-Kbir, il-Port
ta’ Marsamxett u l-Port ta’ Marsaxlokk, jew meta kemm art bhal
dik u kemm area ta’ bahar bhal dik flimkien, jigu destinati ghal
weapon firing range jew ghal tahrig jew ghal ezercitazzjoni fl-uzu
ta’ xi armi tal-gwerra jew ghal esperimenti li ghandhom x’jaqsmu
ma’ armi ta’ gwerra, il-Ministru jista’ jaghmel regolamenti ghall-
uzu ta’ dik l-art jew dak il-bahar ghall-finijiet li ghalihom gew
approprjati u biex jassiguraw il-pubbliku mill-perikolu li jigi minn
dak l-uzu.
(2) Regolamenti maghmula skond dan l-artikolu jistghu
jipprojbixxu d-dhul fl-imsemmija artijiet jew ibhra u t-tfixkil ta’ l-
imsemmi uzu taghhom; izda ebda projbizzjoni ta’ l-uzu tal-bahar
skond dan l-artikolu ma ghandha tigi ordnata ghal aktar jew
xort’ohra milli jkun mehtieg ghall-iskop li ghalih dik l-area tal-
bahar hija approprjata jew b’mod li tfixkel bla bzonn id-drittijiet
tal-pubbliku.
(3) Meta skond jew taht xi regolament maghmul bis-sahha ta’
dan l-artikolu jinghata permess lill-pubbliku li juza xi artijiet
imsemmija, regolamenti skond dan l-artikolu jistghu jipprovdu
wkoll dwar it-tregija ta’ dawk l-artijiet u r-regolazzjoni ta’ l-uzu
taghhom meta hekk uzati mill-pubbliku, il-manutenzjoni tal-bon
ordni u sabiex jimpedixxu inkonvenjenti, xkiel, akkampamenti u
uzurpazzjonijiet kif ukoll hsarat fihom.
(4) Ebda haga f’xi regolament maghmul skond dan l-artikolu
ma tista’ tillimita l-ezercizzju liberu minn xi persuna tal-jeddijiet
taghha ta’ proprjeta  jew ta’ uzu fuq immobbli, jew ta’ jeddijiet ohra
maghqudin ma’ l-immobbli.
(5) F’dan l-artikolu l-espressjoni "drittijiet tal-pubbliku" tfisser
dritt ghal navigazzjoni, irmigg, tlugh l-art, sajd, ghawm, qsim, mixi
jew rekreazzjoni.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    81
(6) Kull persuna li tmur kontra xi disposizzjoni ta’ regolamenti
maghmula skond dan l-artikolu tista’ tehel meta tinsab hatja
ammenda ta’ mhux izjed minn ghaxar liri.
(7) L-artikolu 4(5) u (6) ghandhom japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dan l-artikolu kif japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dak l-artikolu.
Jedd ta’ kumpens. 
artikolu qabel dan il-jeddijiet privati ta’ xi persuna jigu danneggati
jew imfixkla, ghandu jithallas kumpens xieraq mill-Gvern, u dak il-
kumpens ghandu, f’kaz li ma jintlahaqx ftehim, jigi stabbilit mill-
qorti kompetenti.
Uzu ta’ art ghal tahrig tal-forza
Avviz ta’ tahrig. 
Gazzetta jiddikjara li tahrig jew tahrig flimkien tal-forza jew ta’
parti mill-forza jkun ser isir f’Malta.
(2) Kull avviz bhal dak ghandu jigi pubblikat mill-anqas sitt
ijiem shah qabel jibda t-tahrig u ghandu jkun fih il-partikolaritajiet
li gejjin:
(a) id-distrett jew id-distretti tal-pulizija u l-parrocca jew
il-parrocci (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejha "l-
area ta’ tahrig") li fihom ikun ser isir it-tahrig;
(b) il-perijodu ta’ zmien li fih it-tahrig ikun ser isir;
(c) l-ismijiet ta’ l-irhula li jkunu qeghdin fl-area ta’ tahrig;
(d) kull post jew area li tkun fl-area ta’ tahrig li tkun
projbita ghall-uzu tal-membri tal-forza ingaggati fit-
tahrig;
(e) dawk il-partikolaritajiet l-ohra dwar ix-xtajta, it-toroq
u l-moghdijiet li ghandhom jigu uzati fil-kors tat-
tahrig li jidhru lill-Ministru mehtiega sabiex jaghti lill-
persuni li jistghu jbatu danni jew hsara minhabba, jew
waqt, jew bhala konsegwenza ta’ dak it-tahrig certezza
ragonevoli dwar l-area ta’ tahrig.
Jedd tal-membri 
tal-forza li juzaw 
art.
155. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’
kull regolamenti maghmula taht l-artikolu 158 tieghu, fil-kors jew
ghall-habta tal-kors ta’ xi tahrig li avviz tieghu jkun inghata skond
l-ahhar artikolu qabel dan, membri tal-forza jistghu liberalment
jinzlu l-art mill-bahar fuq, jidhlu u jghaddu u jergghu jghaddu minn
fuq u jhaffru trincieri fi u jibnu difizi jew xoghlijiet fuq art f’kull
area ta’ tahrig specifikata fl-imsemmi avviz; izda ma ghandhomx
jidhlu, jghaddu jew jergghu jghaddu minn fuq, ihaffru trincieri fi
jew jibnu xi difizi jew xoghlijiet ohra fuq -
(a) xi post ta’ abitazzjoni, post ta’ qima, skola, hanut,
hanut tax-xoghol, imhazen jew postijiet ohra uzati f’xi
kummerc jew negozju (barra ta’ agrikoltura), razzett,
gnien, gnien tal-frott, mixtla, cimiteru jew xi art li
taghmel parti mill-konfini ta’ xi post ta’ qima jew
skola;
  82      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(b) xi post jew proprjeta  dikjarata bl-avviz imsemmi qabel
bhala projbita ghall-forza.
(2) L-isparar li jista’ jsir waqt dak it-tahrig ikun in bjank.
Kumpens ghal u 
tiswija ta’ hsara. 
156. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’
kull regolamenti maghmula skond l-artikolu 158 tieghu, ghandu
jithallas mill-Gvern kumpens xieraq dwar kull hsara jew dannu
kawzati fil-kors, jew minhabba, jew bhala konsegwenza ta’ xi
tahrig li jsir skond l-ahhar zewg artikoli qabel dan.
(2) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar subartikolu
qabel dan, meta jintemm kwalunkwe tahrig il-membri tal-forza
ghandhom jimlew kull trincieri li jkunu haffru waqt dak it-tahrig u
jnehhu d-difizi kollha u x-xoghlijiet l-ohra mibnija waqt it-tahrig, u
jergghu jhallu l-art uzata ghal dawk it-trincieri, difizi u xoghlijiet
kemm jista’ jkun kif kienet qabel dak l-uzu.
(3) Hlief kif intqal qabel, ebda azzjoni dwar dhul bla jedd,
hsara jew dannu ma tista’ tittiehed dwar xi haga li tkun saret jew li
naqset milli ssir minhabba, jew matul, jew bhala konsegwenza ta’
xi tahrig li jkun inghata avviz tieghu skond l-artikolu 154.
Projbizzjoni ta’ 
tfixkil.
157. Ebda persuna ma ghandha tostakola jew tfixkel lil xi
membru tal-forza matul xi tahrig kif intqal qabel; u kull persuna li
tmur kontra dan l-artikolu tista’ tehel il-pieni stabbiliti ghal
kontravenzjonijiet.
Regolamenti dwar 
tahrig tal-forza.
158. (1) Il-Ministru jista’ jaghmel regolamenti biex jaghti
effett lil kwalunkwe wahda mid-disposizzjonijiet ta’ l-ahhar erba’
artikoli qabel dan u, bla hsara ghall-generalita  ta’ dak li ntqal
qabel, jista’ b’dawk ir-regolamenti -
(a) jehtieg li l-hlas tal-kumpens skond l-artikolu 156 isir
fuq talbiet sottomessi kif imiss;
(b) jirregola l-mod li bih u z-zmien li fih talbiet ghal
kumpens ghandhom jigu sottomessi, u l-provi u l-
informazzjoni l-ohra li ghandhom jinghataw minn min
jaghmel it-talba;
(c) jirregola l-mod li bih u l-awtoritajiet li minnhom
talbiet ghal kumpens jigu trattati u, f’kaz li ma
jintlahaqx ftehim, kif tinqata’ l-kwistjoni;
(d) jehtieg jew jawtorizza l-htiega li membri tal-korp tal-
Pulizija jakkompanjaw membri tal-forza matul it-
tahrig, u jippreskrivi d-dmirijiet u l-funzjonijiet ta’
dawk l-ufficjali tal-Pulizija;
(e) jimmodifika kwalunkwe wahda mid-disposizzjonijiet
ta’ l-ahhar erba’ artikoli qabel dan safejn japplikaw
ghal forzi vizitatrici skond l-Att ta’ l-1966 dwar il-
Forzi Vizitatrici,* u jaghmel disposizzjonijiet
differenti f’regolamenti maghmula bis-sahha ta’ dan l-
artikolu dwar kwalsijasi forza vizitatrici;
(f) jipprovdi dwar dawk il-hwejjeg incidentali u
*Revokat bl-Att IX ta’ l-1982.
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    83
supplementari kif jidhru mehtiega ghall-finijiet tar-
regolamenti.
(2) L-artikolu 4(5) u (6) ghandhom japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dan l-artikolu kif japplikaw ghal regolamenti
maghmula skond dak l-artikolu.
Dhul bla jedd fuq art mizmuma mill-forza
Dhul bla jedd huwa 
kontravenzjoni.
159. (1) Jekk xi persuna, minghajr awtorita , tidhol jew tinsab
f’xi jew fuq xi post, li jkun mizmum minn xi awtorita  tal-forza
ghall-finijiet tal-forza, jew li d-dhul fih mill-pubbliku jkun f’dak
iz-zmien projbit mill-Ministru b’avviz fil-Gazzetta, dik il-persuna
tkun hatja ta’ kontravenzjoni u tista’, minghajr mandat jew awtorita
ohra, tinqabad u tigi detenuta minn kull ufficjal tal-Pulizija.
(2) Fin-nuqqas ta’ ufficjal tal-Pulizija jkun fis-setgha ta’
ufficjal tal-forza jew ragel tal-forza mhux taht ir-rank ta’ lance
kapural jew lance bumbardier, li jkun liebes l-uniformi tar-rank
tieghu li jaqbad u jzomm lil dik il-persuna, jekk isib li jkun mehtieg
li jaghmel hekk biex dik il-persuna tigi identifikata mill-Pulizija, u
ghal zmien mhux itwal milli mehtieg ghal dak l-iskop.
TAQSIMA VII 
DISPOSIZZJONIJIET GENERALI
Rimedju ghal ilmenti
Ilmenti minn 
ufficjali.
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
160. (1) Jekk ufficjal jahseb li saret xi haga hazina dwaru
minn ufficjal jew awtorita  superjuri u meta japplika ghand l-ufficjal
kmandant tieghu ma jiksibx ir-rimedju li hu jahseb li jkollu dritt
ghalih, hu jista’ jaghmel ilment dwar dik il-haga lill-Kmandant.
(2) Meta jircievi dak l-ilment il-Kmandant ikollu d-dmir li
jinvestiga l-ilment u li jaghti dak ir-rimedju li jidhirlu li jkun
mehtieg jew, jekk l-ilment ikun hekk jehtieg, il-Kmandant ghandu
permezz tal-Ministru jaghmel rapport ta’ l-ilment lill-President ta’
Malta sabiex jircievi d-direttivi tal-President ta’ Malta.
Ilmenti minn irgiel 
tal-forza.
161. (1) Jekk ragel tal-forza jahseb li saret xi haga hazina
dwaru minn xi ufficjal li ma jkunx l-ufficjal kmandant tieghu jew
ragel tal-forza, hu jista’ jaghmel ilment dwar dik il-haga lill-
ufficjal kmandant tieghu.
(2) Jekk ragel tal-forza jahseb li saret xi haga hazina dwaru
mill-ufficjal kmandant tieghu, jew minhabba li ma jinghatax
rimedju ghas-sodisfazzjon tieghu ghal ilment skond l-ahhar
subartikolu qabel dan jew ghal xi raguni ohra, hu jista’ jaghmel
ilment dwar dan lill-Kmandant.
(3) Ikun id-dmir tal-Kmandant jew ta’ l-ufficjal kmandant li
meta jircievi xi ilment skond dan l-artikolu jinvestigah u jiehu
dawk il-passi ghar-rimedju ta’ dak li dwaru sar l-ilment li jidhirlu li
jkunu mehtiega.
  84      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
Disposizzjonijiet dwar dizerturi u assenti minghajr permess 
Arrest ta’ dizerturi 
u assenti minghajr 
permess.
Emendat: 
VIII. 1990.3. 
162. (1) Ufficjal tal-Pulizija jista’ jarresta kull persuna li hu
jkollu raguni tajba li jahseb li tkun ufficjal jew ragel tal-forza
regolari li jkun iddizerta jew li jkun assenti minghajr permess.
(2) Meta ma jkunx hemm ufficjal tal-Pulizija, kull ufficjal jew
ragel tal-forza regolari jew kull persuna ohra, jistghu jarrestaw kull
persuna li jkollhom raguni tajba jahsbu li tkun kif intqal qabel.
(3) Kull Magistrat, jekk fuq xiehda bil-gurament ikun sodisfatt
li hemm, jew ikun ragonevolment suspettat li hemm fil-
gurisdizzjoni tieghu ufficjal jew ragel tal-forza regolari li jkunu
iddizerta jew li jkun assenti minghajr permess jew ikun
ragonevolment suspettat li jkun iddizerta jew li jkun assenti
minghajr permess, jista’ johrog mandat li jawtorizza l-arrest tieghu.
(4) Kull persuna f’kustodja skond dan l-artikolu ghandha
titressaq quddiem il-Qorti tal-Magistrati fi zmien tmienja u erbghin
siegha li tigi arrestata.
Procedimenti 
quddiem qorti 
civili meta persuni 
jkunu suspettati 
b’assenza illegali. 
Emendat: 
VIII. 1990.3.
163. (1) Meta persuna titressaq quddiem Qorti tal-Magistrati
tigi akkuzata li tkun ufficjal jew ragel tal-forza regolari li iddizerta
jew li jkun assenti minghajr permess, ghandhom isehhu d-
disposizzjonijiet li gejjin.
(2) Jekk jammetti li huwa assenti illegalment mill-forza
regolari u l-qorti tkun sodisfatta mill-verita  ta’ l-ammissjoni,
allura-
(a) kemm-il darba ma jkunx f’kustodja ghal xi raguni ohra
l-qorti ghandha, u
(b) minkejja li jkun f’kustodja ghal xi raguni ohra, il-qorti
tista’,
minnufih jew iggieghel li jigi moghti f’kustodja militari b’dak il-
mod kif il-qorti tahseb xieraq jew tibghatu f’xi habs, jew ghassa
tal-Pulizija jew post iehor provdut biex fih jinzammu persuni
f’kustodja, jew li jinzamm hemm ghal dak iz-zmien ragonevoli kif
il-qorti tista’ tispecifika (li ma jkunx izjed minn dak iz-zmien li
jidher lill-qorti ragonevolment mehtieg sabiex hu jkun jista’
jinghata f’kustodja militari) jew sakemm jinghata qabel f’dik il-
kustodja:
Izda kull zmien specifikat mill-qorti jista’ jigi mtawwal
mill-qorti minn zmien ghal zmien kif ikun jidher lill-qorti
ragonevolment mehtieg li taghmel hekk ghall-finijiet imsemmija
qabel.
(3) Jekk hi ma tammettix li tkun assenti illegalment kif intqal
qabel, jew jekk il-qorti ma tkunx sodisfatta mill-verita  ta’ l-
ammissjoni, il-qorti ghandha tikkonsidra l-provi u kull
dikjarazzjoni ta’ l-akkuzat, u jekk tkun sodisfatta li hu suggett
ghal-ligi militari u jekk tkun tal-fehma li ma hemmx provi bizzejjed
biex jiggustifikaw li jigi processat taht dan l-Att ghal reat ta’
dizerzjoni jew assenza minghajr permess allura, kemm-il darba ma
jkunx f’kustodja ghal xi raguni ohra, il-qorti ghandha iggieghel li
jinghata f’kustodja militari jew jintbaghat il-habs kif intqal qabel,
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    85
izda altrimenti ghandha tilliberah:
Izda jekk ikun f’kustodja ghal xi raguni ohra l-qorti jkollha
s-setgha, izda ma tkunx mehtiega, li tagixxi skond dan is-
subartikolu.
Dizerturi u min 
jonqos minghajr 
permess li jaghti 
ruhu lill-Pulizija. 
Emendat: 
VIII. 1990.3. 
164. (1) Meta persuna taghti ruhha lil ufficjal tal-Pulizija ghax
tkun assenti illegalment mill-forza regolari, l-ufficjal tal-Pulizija
ghandu (kemm-il darba ma taghtix ruhha f’ghassa tal-Pulizija)
jehodha f’ghassa tal-Pulizija.
(2) L-ufficjal tal-Pulizija inkarigat mill-ghassa tal-Pulizija li
fiha persuna taghti ruhha kif intqal qabel, jew li fiha persuna li tkun
hekk tat ruhha tittiehed, ghandu minnufih jistharreg il-kaz, u jekk
ikun jidher lil dak l-ufficjal li l-imsemmija persuna tkun assenti
illegalment kif intqal qabel hu ghandu jgieghel li dik il-persuna
tinghata f’kustodja militari minghajr ma tingieb quddiem il-Qorti
tal-Magistrati jew jista’ jgibha quddiem dik il-qorti.
Certifikati ta’ 
arrest jew dwar 
min jaghti ruhu li 
jkun dizertur jew 
assenti. 
Emendat:
VIII. 1990.3. 
165. (1) Meta Qorti tal-Magistrati bis-sahha ta’ l-artikolu 163
tiehu passi dwar persuna bhala li tkun assenti illegalment, allura
meta dik il-persuna tinghata f’kustodja militari ghandu jinghata
maghha certifikat iffirmat mill-magistrat sedenti li jkun fih il-
partikolaritajiet dwar l-arrest jew l-ghoti taghha nnifisha u l-
procedimenti quddiem il-qorti.
(2) Meta skond l-ahhar artikolu qabel dan persuna tinghata
f’kustodja militari minghajr ma tingieb quddiem qorti, ghandu
jinghata maghha certifikat iffirmat mill-ufficjal tal-Pulizija li
jgieghel li tinghata f’kustodja militari li jkun fih il-partikolaritajiet
dwar kif tat ruhha.
(3) F’kull procedimenti dwar reat taht l-artikolu 50 jew 51 -
(a) dokument li juri li jkun certifikat skond xi wiehed miz-
zewg subartikoli qabel dan u li jkun iffirmat kif
mehtieg, ikun prova ta’ dak li jkun fih id-dokument;
(b) meta l-procedimenti jkunu kontra persuna li tkun
inghatat f’kustodja militari fuq arrest jew ghax tat
ruhha, certifikat li juri li hu iffirmat minn provost
officer jew minn xi ufficjal inkarigat ta’ guardroom
jew post iehor fejn dik il-persuna kienet maqfula meta
ttiehdet f’kustodja, li juri l-fatt, id-data, il-hin u l-post
ta’ l-arrest jew fejn tat ruhha jkun prova ta’ dak li jkun
fih ic-certifikat.
Reati dwar hwejjeg militari punibbli minn qrati civili
Piena ghal min juri 
ruhu bhala dizertur. 
166. Kull persuna li b’qerq turi ruhha lil xi awtorita  militari jew
civili bhala dizertur mill-forza regolari tista’ tehel fuq kundanna
sommarja multa ta’ mhux izjed minn hamsin lira jew prigunerija
ghal zmien ta’ mhux izjed minn tliet xhur jew dik il-multa u
prigunerija flimkien.
Piena ghal min 
jipprokura jew 
jghin dizerzjoni.
167. Kull persuna li f’Malta jew barra minn Malta -
(a) tipprokura jew tipperswadi lil xi ufficjal jew ragel tal-
forza regolari li jiddizerta jew li jassenti ruhu minghajr
  86      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
permess; jew
(b) meta tkun taf li xi ufficjal jew ragel bhal dak ikun ser
jiddizerta jew jassenti ruhu minghajr permess, tghinu
li jaghmel hekk; jew
(c) meta tkun taf li xi persuna tkun dizertur jew assenti
minghajr permess mill-forza regolari, tipprokura jew
tipperswadi jew tghin lil dik il-persuna li tibqa hekk
dizertur jew assenti, jew tghinha biex tahrab mill-
kustodja,
tista’ tehel fuq kundanna sommarja multa ta’ mhux izjed minn
hamsin lira jew prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn tliet
xhur, jew dik il-multa u prigunerija flimkien.
Piena ghal min 
jostakola lil 
membri tal-forza 
regolari fil-qadi ta’ 
dmirijithom. 
168. Kull persuna li ghax trid tostakola jew tfixkel lil xi ufficjal
jew ragel tal-forza regolari li jkun qed jaqdi dmirijietu tista’ tehel
fuq kundanna sommarja multa ta’ mhux izjed minn hamsin lira jew
prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn tliet xhur, jew dik il-
multa u prigunerija flimkien.
Piena ghal min 
jghin simulazzjoni 
ta’ mard.
169. Kull persuna li, f’Malta jew barra minn Malta -
(a) iggib f’ufficjal jew f’ragel tal-forza regolari xi mard
jew debilita ; jew
(b) taghti lilu jew ghalih xi droga jew preparazzjoni
mahsuba biex jew li x’aktarx tirrendih, jew iggieghel
lil min jahseb li jkun, mhux tajjeb ghas-servizz
permanentement jew temporanjament,
bil-hsieb biex hu jkun jista’ jehles minn servizz militari, jew
permanentement jew temporanjament, tista’ tehel fuq kundanna
sommarja multa ta’ mhux izjed minn mitt lira jew prigunerija ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sitt xhur, jew dik il-multa u prigunerija
flimkien.
Att hazin ta’ bejgh 
ecc ta’ proprjeta  
pubblika. 
Emendat: 
VIII. 1990.3.
170. Kull persuna li tiehu, tbigh, taghti b’rahan, jew b’mod
iehor tiddisponi minn, jew bla jedd tiddistruggi jew taghmel hsara
lil jew bi traskuragni titlef, kwalunkwe haga mahruga ghaliha bhala
ufficjal jew ragel tal-forza territorjali, jew bla jedd tirrifjuta jew
titraskura li taghti fuq talba kwalunkwe haga mahruga ghaliha
bhala ufficjal jew ragel tal-forza territorjali, tista’ tehel, fuq
kundanna sommarja, multa ta’ mhux izjed minn ghoxrin lira; u l-
Qorti tal-Magistrati ghandha, fuq talba tal-Kummissarju tal-
Pulizija, tordna lill-persuna kundannata kif intqal qabel li thallas il-
valur ta’ kull haga li dwarha tkun giet ikkundannata -
(a) jekk tkun qed isservi fil-forza fiz-zmien tal-kundanna
taghha lill-ufficjal kmandant taghha; jew
(b) jekk ma tkunx qed isservi fil-forza fiz-zmien
imsemmi, lill-ufficjal li dak iz-zmien ikun fil-kmand
ta’ l-unita  li hi l-ahhar kienet isservi fih,
u kull ordni kif intqal qabel ghandu ikollu l-istess effett bhala
decizjoni ta’ dik il-qorti fil-gurisdizzjoni civili taghha.
Xiri ecc., illegali 
ta’ oggetti militari.
171. (1) Kull persuna li, f’Malta jew barra minn Malta,
takkwista xi oggetti militari jew thajjar jew tipprokura lil xi
persuna li tiddisponi minn xi stores militari, jew tagixxi f’isem xi
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    87
persuna fid-disponiment ta’ stores militari, tkun hatja ta’ reat
kontra dan l-artikolu kemm-il darba ma tippruvax jew -
(a) li ma kenitx taf, u ma tistax ragonevolment tkun
mistennija li taf, li l-oggetti in kwistjoni kienu stores
militari, jew
(b) li dawk l-oggetti kienu (bit-transazzjoni li hi tkun
akkuzata dwarha jew b’xi transazzjoni ohra qabel) gew
disponuti b’ordni jew bil-kunsens tal-Kmandant jew
ta’ xi persuna jew awtorita  li kellha, jew li hi kellha
ragun tahseb li kellha, is-setgha li taghti l-ordni jew il-
kunsens, jew
(c) li dawk l-oggetti kienu saru l-propjeta  ta’ ufficjal li
kien irtira jew li spicca minn ufficjal, jew ta’ ragel tal-
forza li kien gie mehlus mis-servizz, jew ta’ l-eredi
jew tal-legatarji ta’ persuna li tkun mietet.
(2) Persuna hatja ta’ reat kontra dan l-artikolu tista’ tehel fuq
kundanna sommarja multa ta’ mhux izjed minn mitt lira jew
prigunerija ghal zmien ta’ mhux izjed minn tliet xhur, jew dik il-
multa u prigunerija flimkien.
(3) F’dan l-artikolu -
"takkwista" tfisser tixtri, tiehu bi tpartit, tiehu b’rahan jew b’mod
iehor tircievi (kemm jekk apparti minn dan l-artikolu r-ricezzjoni
tkun legali kemm jekk le);
"tiddisponi" tfisser tbigh, taghti bi tpartit, taghti b’rahan jew
b’mod iehor tikkonsenja (kemm jekk apparti minn dan l-artikolu l-
konsenja tkun legali kemm jekk le);
"stores militari" tfisser kull haga ta’ kwalunkwe deskrizzjoni ta’
proprjeta  tal-Gvern li tkun mahruga ghall-uzu ghal skopijiet
militari jew tkun mahzuna biex tigi hekk mahruga meta jkun
mehtieg, u tinkludi kull haga li kienet proprjeta , u li kienet
mahruga jew mizmuma, kif intqal qabel f’xi zmien qabel.
Disposizzjonijiet dwar provi
Disposizzjonijiet 
generali dwar 
provi.
172. (1) Id-disposizzjonijiet li gejjin ghandhom japplikaw
dwar provi fi procedimenti skond dan l-Att, kemm jekk quddiem
qorti marzjali, qorti civili jew xort’ohra.
(2) Dokument li juri li jkun kopja tal-karta ta’ konferma
iffirmata minn xi persuna u li jkun iccertifikat bhala kopja vera
minn persuna msemmija fic-certifikat bhala li ghandha l-kustodja
tal-karta ta’ konferma jkun prova ta’ l-ingagg tal-persuna attestata.
(3) Karta ta’ konferma li turi li tkun iffirmata minn persuna
ma’ l-ingagg taghha tkun prova li hi tkun wiegbet il-mistoqsijiet li
jkun hemm registrat fiha li hi tat.
(4) Ittra, prospett jew dokument iehor li jghid li xi persuna-
(a) kienet jew ma kenitx isservi f’xi zmien specifikat jew
matul xi perijodu specifikat f’xi parti tal-forza jew
kienet spiccat minn xi parti tal-forza f’xi jew qabel xi
zmien specifikat; jew
  88      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
(b) kellha jew ma kellhiex f’xi zmien specifikat xi rank
jew nomina f’xi parti tal-forza, jew kienet f’xi jew
qabel xi zmien specifikat, parti minn, ippustjata jew
trasferita f’xi parti tal-forza, jew f’xi zmien specifikat
jew matul xi perjodu specifikat kienet jew ma kenitx
isservi jew kellha jew ma kellhix xi rank jew nomina
f’xi pajjiz jew post partikolari,
ghandhom, jekk juru li jkunu mahruga minn jew f’isem il-
Kmandant, jew minn persuna awtorizzata minnu jkunu prova ta’
dak li jinghad fid-dokument.
(5) Registrazzjoni maghmula f’kull ktieb tas-servizz jew
f’dokument iehor, li tkun registrazzjoni skond dan l-Att jew skond
xi regolamenti, regoli jew ordnijiet maghmula bis-sahha tieghu,
jew xort’ohra skond id-dmir militari, u li turi li hi iffirmata mill-
ufficjal kmandant jew minn xi persuna li d-dmir taghha jkun li
taghmel ir-registrazzjoni tkun prova ta’ dak li jinghad fiha; u kopja
ta’ registrazzjoni (li tinkludi l-firma taghha) f’kull ktieb jew
dokument iehor bhal dawk kif issemma qabel, li turi li hi
iccertifikata bhala kopja vera minn persuna msemmija fic-certifikat
li jkollha l-kustodja tal-ktieb jew tad-dokument l-iehor tkun prova
tar-registrazzjoni.
(6) Dokument li juri li kien mahrug b’ordni tal-Kmandant u li
jkun fih istruzzjonijiet jew ordnijiet moghtija mill-Kmandant ikun
prova ta’ l-ghoti ta’ l-istruzzjonijiet jew ta’ l-ordnijiet u ta’ dak li
jkun fihom.
(7) Certifikat li juri li hu iffirmat minn ufficjal kmandant ta’
persuna jew minn xi ufficjal awtorizzat minnu biex jaghti c-
certifikat, u li jaghti l-kontenut ta’, jew xi parti minn, ordnijiet
permanenti jew ordnijiet ohra ta’ natura kontinwa maghmula ghal -
(a) xi formazzjoni jew unita  jew korp ta’ truppi jew xi
area, garrison jew post, jew
(b) xi vapur, ferrovija jew ingenju ta’ l-ajru,
ghandu fi procedimenti kontra l-imsemmija persuna jkun prova ta’
dak li jinghad fic-certifikat.
Prova dwar kif 
jispicca process 
civili.
Emendat:
XXIV. 1995.360.
173. (1) Meta persuna suggetta ghal-ligi militari tkun giet
processata minn qorti civili (kemm jekk fiz-zmien tal-process
kienet suggetta ghal-ligi militari kemm jekk ma kenitx), certifikat
iffirmat mir-registru tal-qorti li jghid il-hwejjeg kollha li gejjin jew
kwalunkwe wahda minnhom - 
(a) li l-imsemmija persuna tkun giet processata quddiem
il-qorti ghal reat specifikat fic-certifikat;
(b) ir-rizultat tal-process;
(c) x’decizjoni jew x’ordni kien inghata mill-qorti;
(d) li reati l-ohra specifikati fic-certifikat kienu gew
kunsidrati fil-process,
ghandu ghall-finijiet ta’ dan l-Att ikun prova ta’ dak li jinghad fic-
certifikat.
(2) Ir-registratur tal-qorti ghandu, jekk ikun mehtieg mill-
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    89
ufficjal kmandant tal-persuna in kwistjoni jew minn xi ufficjal
iehor, jaghti certifikat skond dan l-artikolu.
(3) Dokument li juri li jkun certifikat skond dan l-artikolu u li
jkun iffirmat mir-registratur tal-qorti ghandu, sakemm ma jigix
pruvat il-kuntrarju, jitqies li jkun dak ic-certifikat.
Kap. 12.
(4) Referenza f’dan l-artikolu ghar-registratur tal-qorti tinkludi
referenza ghal kull ufficjal iehor imsemmi fl-artikolu 57(2)(a) tal-
Kodici ta’ Organizzazzjoni u Procedura Civili.
Prova ta’ 
procedimenti ta’ 
qorti marzjali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68;
XXIV. 1995.360. 
174. (1) Il-process originali ta’ qorti marzjali li juri li jkun
iffirmat mill-president tal-qorti u li jkun fil-kustodja ta’ l-Avukat
Generali jew ta’ xi persuna li jkollha l-kustodja legittima tieghu
jkun ammissibbli bhala prova meta jigi prodott minn dik il-
kustodja.
(2) Dokument li juri li jkun kopja tal-process originali ta’ qorti
marzjali jew ta’ parti minnu u li jkun iccertifikat mill-Avukat
Generali jew minn xi persuna awtorizzata minn, jew minn xi
persuna ohra li jkollha l-kustodja legittima tal-process, bhala kopja
vera jkun prova ta’ dak li jinsab fil-process jew tal-parti li ghaliha
jirreferixxi d-dokument, skond il-kaz.
(3) Dan l-artikolu japplika ghal provi migjuba quddiem
kwalunkwe qorti f’Malta, kemm civili jew kriminali.
Disposizzjonijiet mixxellanji
Restrizzjonijiet 
dwar tnizzil mir-
rank ta’ warrant 
officers u ta’ 
ufficjali bla 
kummissjoni. 
175. (1) Warrant officer jew ufficjal bla kummissjoni tal-forza
regolari (barra minn lance kapural jew lance bumbardier) ma
ghandux jigi mnizzel mir-rank hlief b’decizjoni ta’ qorti marzjali
skond dan l-Att jew b’ordni tal-Kmandant.
(2) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu tnizzil mir-rank ma
jinkludix riverzjoni minn rank temporanju.
Riceviment 
temporanju 
f’kustodja civili ta’ 
persuni taht skorta.
176. Meta persuna tkun f’kustodja militari meta tigi akkuzata
bi, jew bil-hsieb li tigi akkuzata b’reat kontra t-Taqsima III ta’ dan
l-Att, ikun id-dmir tad-Direttur tal-Habs Civili jew tal-persuna
inkarigata minn ghassa tal-Pulizija jew minn post iehor li fih
prigunieri jistghu jinzammu legalment, malli tigi konsenjata lilhom
ordni bil-miktub li juri li hu iffirmat mill-ufficjal kmandant tal-
persuna f’kustodja li jircievu lil dik il-persuna f’kustodja ghal
zmien ta’ mhux izjed minn sebaght ijiem.
Setgha ta’ certi 
ufficjali li jiehdu 
affidavit u 
dikjarazzjonijiet. 
177. (1) Ufficjal tal-forza regolari ta’ rank ta’ mhux inqas
minn maggur (hawnhekk izjed ’il quddiem imsejjah "ufficjal
awtorizzat") jista’, f’kull post barra minn Malta, jiehu affidavits u
dikjarazzjonijiet minghand kull persuna suggetta ghal-ligi militari
u minghand kull persuna ohra kif il-Ministru jista’ b’ordni
jispecifika.
(2) Dokument li juri li jkollu fuqu l-firma ta’ ufficjal
awtorizzat bhala xhud ta’ affidavit jew ta’ dikjarazzjoni li tkun
saret quddiemu skond dan l-artikolu u li jkun fih fil- jurat jew fil-
konferma dikjarazzjoni tad-data li fiha u tal-post li fih l-affidavit
jew id-dikjarazzjoni tkun saret u l-isem shih u r-rank ta’ dak l-
  90      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
ufficjal ghandu jkun ammess bhala prova minghajr ma jigi pruvat li
l-firma tkun il-firma ta’ dak l-ufficjal jew tal-fatti dikjarati.
TAQSIMA VIII
APPLIKAZZJONI TA’ L-ATT U DISPOSIZZJONIJIET 
SUPPLIMENTALI 
Persuni suggetti ghal-ligi militari
Persuni suggetti 
ghal-ligi militari: 
disposizzjoni 
generali.
178. (1) Il-persuni li gejjin huma suggetti ghal-ligi militari:
(a) kull ufficjal detentur ta’ kummissjoni (li ma tkunx
kummissjoni fil-forza territorjali) u li f’dak iz-zmien
ikun impjegat, jew jerga jkun imsejjah ghall-impieg,
fis-servizz fi kwalunkwe kariga li fiha jista’ jigi
mehtieg li jigi impjegat bhala d-detentur tal-
kummissjoni tieghu;
(b) kull ufficjal kif intqal qabel li f’dan iz-zmien ma jkunx
impjegat, jew mhux impjegat kif imsemmi fil-
paragrafu (a), izda li jkun jista’ (barra minn
f’cirkostanzi specifikati biss) jerga’ jissejjah ghal
servizz militari;
(c) kull ufficjal, mhux suggett ghal-ligi militari skond id-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, li waqt li
jkun detentur ta’ kummissjoni kif intqal qabel ikun
impjegat fis-servizz tal-Gvern f’impieg li fih tkun
kondizzjoni espressa li matul dak l-impieg huwa
ghandu jkun suggett ghal-ligi militari;
(d) kull ufficjal, mhux suggett ghal-ligi militari skond id-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, li, bl-
approvazzjoni tal-Ministru moghtija suggetta ghal
kondizzjoni espressa li matul dak l-impieg hu ghandu
jkun suggett ghal-ligi militari, jkun impjegat mhux fis-
servizz tal-Gvern;
(e) kull ufficjal detentur ta’ kummissjoni fil-forza
territorjali li jkun fuq il-lista attiva (kif imfissra bir-
regolamenti ghal jew li japplikaw ghall-forza
territorjali) jew ikun wiehed mill-persunal permanenti
tal-forza territorjali, jew li ma jkunx fuq l-imsemmija
lista izda jkun imsejjah fuq servizz permanenti jew
ikun qed iservi xort’ohra (kemm jekk skond
obbligazzjoni kemm jekk le) ma’ korp ta’ truppi li
f’dak iz-zmien ikun suggett ghal-ligi militari;
(f) kull ragel tal-forza regolari;
(g) kull ragel tar-rizerva meta msejjah fuq servizz
permanenti jew meta jkun qed jaghmel tahrig annwali
jew xort’ohra (kemm jekk skond obbligazzjoni kemm
jekk le), jew meta jkun mod iehor impjegat fis-servizz
tal-Gvern kif imsemmi fil-paragrafu (c);
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    91
(h) kull ragel tal-forza territorjali meta jkun inkorporat
jew imsejjah fuq servizz specjali, meta jkun qed
jaghmel tahrig jew ikun qed jattendi drillijiet jew
parati (kemm jekk skond obligazzjoni kemm jekk le),
jew meta jkun wiehed mill-persunal permanenti tal-
forza territorjali;
(i) kull persuna li tkun qed tircievi pensjoni ghal servizz
fil-forza regolari, jew ghal dak is-servizz u servizz
iehor, hi tkun impjegata fis-servizz tal-Gvern kif
imsemmi fil-paragrafu (c).
(2) Ghal finijiet tal-paragrafu (d) ta’ l-ahhar subartikolu qabel
dan certifikat tal-Ministru li approvazzjoni ta’ impieg ta’ persuna
tkun inghatat bil-kondizzjoni msemmija f’dak il-paragrafu jkun
prova konkluziva dwar il-fatti imsemmija fic-certifikat.
(3) Riferenzi f’dan l-artikolu ghal ufficjal detentur ta’
kummissjoni jinkludu riferenzi ghal persuna li tkun intitolata li
kummissjoni tigi mahruga lilha.
Applikazzjoni ta l-
Att ghal persuni 
civili.
179. (1) Bla hsara ghall-modifiki hawnhekk izjed ’il quddiem
specifikati, meta xi korp tal-forza regolari jkun fuq servizz attiv, it-
Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att ghandhom japplikaw ghal kull
persuna li tkun impjegata fis-servizz ta’ dak il-korp tal-forza jew
kwalunkwe parti jew membru tieghu, jew li tkun qed takkompanja
l-imsemmi korp jew xi parti minnu, u li ma tkunx suggetta ghal-ligi
militari apparti minn dan l-artikolu, kif l-imsemmija Taqsimiet III u
IV japplikaw ghal persuni suggetti ghal-ligi militari.
(2) Bla hsara ghall-modifiki hawnhekk izjed ’il quddiem
specifikati, it-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att ghandhom f’kull
zmien japplikaw ghal persuna li tkun taqa’ taht deskrizzjoni kif
preskritt f’ordni maghmul skond l-artikolu 4 li tkun fil-limiti tal-
kmand ta’ xi ufficjal li jikkmanda korp tal-forza regolari barra
minn Malta, u ma tkunx suggetta ghal-ligi militari apparti minn dan
l-artikolu, kif l-imsemmija Taqsimiet III u IV japplikaw ghal
persuni suggetti ghal-ligi militari:
Izda ebda wahda mid-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikoli
37 sa l-74 ma ghandha tapplika ghal persuna bis-sahha biss ta’ dan
is-subartikolu hlief l-artikolu 42(3), l-artikoli 48 u 49, l-artikoli 62
sal-65, u l-artikolu 73 safejn jirriferixxi ghal dak is-subartikolu u
ghal dawk l-artikoli.
(3) L-imsemmija modifikazzjonijiet huma dawn li gejjin:
(a) il-pieni li jistghu jinghataw minn qorti marzjali ma
ghandhom jinkludu ebda piena anqas minn prigunerija,
hlief multa;
(b) il-piena li tista’ tinghata meta akkuza tigi trattata
sommarjament ghandha, f’kaz ta’ xi reat, tkun multa
ta’ mhux izjed minn hamsa u ghoxrin lira, izda ebda
piena ohra;
(c) id-disposizzjoni li gejja ghandha tapplika minflok is-
l-artikolu 80(2) sa (4), jigifieri li persuna tista’ tigi
arrestata minn provost officer,  minn kull warrant
  92      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
officer jew ufficjal bla kummissjoni li legalment ikun
qed jezercita awtorita  taht provost officer jew f’ismu,
jew b’ordni ta’ xi ufficjal tal-forza regolari;
(d) meta akkuza tkun qed tigi trattata sommarjament u
jkun gie deciz li l-akkuzat ikun hati, ma ghandhiex tigi
registrata decizjoni sakemm l-akkuzat ikun inghata l-
oppurtunita  li jaghzel li jigi processat minn qorti
marzjali, u jekk l-akkuzat hekk jaghzel ma ghandhiex
tigi registrata decizjoni izda ghandhom jittiehdu dawk
il-passi sabiex l-akkuza tigi processata minn qorti
marzjali kif jista’ jigi preskritt mir-Regoli ta’
Procedura;
(e) id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar investigazzjoni
u trattazzjoni sommarja ta’ reati ghandhom, hlief kif
provdut espressament xort’ohra, japplikaw kif
japplikaw ghal ufficjali u warrant officers;
(f) minflokk ir-riferenzi fl-artikoli 130 u 131 ghal li jkun,
li jkompli, jew ma jibqax suggett ghal-ligi militari
ghandhom jidhlu riferenzi ghal li jkun, li jkompli jew
li ma jibqax f’dawk ic-cirkostanzi li fihom japplikaw
it-Taqsimiet III u IV, u l-artikolu 130(3) ma ghandux
japplika.
(4) Kull multa mwahhla bis-sahha ta’ dan l-artikolu kemm jekk
minn qorti marzjali jew mill-awtorita  superjuri xierqa, tkun tista’
tingabar f’Malta bhala dejn civili dovut lill-Gvern.
Applikazzjoni ta’ 
certi Taqsimiet ta’ 
l-Att ghall-forza ta’ 
rizerva u 
territorjali.
180. (1) Bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
riferenzi fit-Taqsimiet III sa VII ta’ dan l-Att ghall-forza regolari
ghandhom jinkludu riferenzi ghal dawn il-persuni li gejjin, jigifieri:
(a) ufficjali ta’ kull rizerva ta’ ufficjali fil-waqt li jkunu
suggetti ghal-ligi militari, u ufficjali li jkunu rtiraw
izda li jkunu f’dak iz-zmien suggetti ghal-ligi militari,
u
(b) ufficjali detenturi ta’ kummissjonijiet fil-forza
territorjali waqt li l-parti tal-forza territorjali li ghaliha
jappartienu tkun inkorporata jew waqt li huma jkunu
msejha ghal servizz specjali jew waqt li jkunu qed
jaghmlu tahrig, u
(c) irgiel tar-rizerva u tal-forza territorjali waqt li jkunu
suggetti ghal-ligi militari,
u riferenzi ghal ufficjali, warrant officers, ufficjali bla kummissjoni
jew suldati, jew ghal irgiel, jew ghal membri jew korp, tal-forza
regolari jew ghal assenza illegali minn dik il-forza ghandhom
jiftehmu skond hekk.
(2) L-artikolu 16(1) u (5) ghandhom japplikaw ghal irgiel tar-
rizerva u tal-forza territorjali kif japplikaw ghal irgiel tal-forza
regolari.
(3) Is-setgha moghtija bl-artikolu 50(3) u bl-artikolu 87(3) li
jigi ordnat li s-servizz precedenti ta’ min ikun ghamel reat jintilef
ma tistax tigi ezercitata dwar irgiel tar-rizerva jew tal-forza
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    93
territorjali.
(4) L-artikolu 50(2)(b), l-artikoli mill-149 sal-151, u hlief
safejn jistghu jigu applikati b’regolamenti maghmula skond dan l-
Att, id-disposizzjonijiet tat-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att dwar
stoppages u d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli mill-143 sal-148, ma
ghandhomx japplikaw - 
(a) ghal ufficjali ta’ kull rizerva ta’ ufficjali li ma jkunux
attwalment fis-servizz;
(b) ghal irgiel ta’ l-armata ta’ rizerva hlief meta jkunu
msejha fuq servizz permanenti;
(c) ghal ufficjali u rgiel tal-forza territorjali hlief meta l-
parti tal-forza territorjali li jappartjenu ghaliha tkun
inkorporata jew ikunu msejha ghal servizz specjali.
(5) Fl-ahhar subartikolu qabel dan l-espressjoni "attwalment
fis-servizz", dwar ufficjal ta’ rizerva ta’ ufficjali, tfisser li hu jkun
qed iservi (hlief meta jkun qed jaghmel tahrig) ma’ korp tal-forza
regolari, jew ta’ l-armata ta’ rizerva meta jkun imsejjah ghal
servizz permanenti, jew ma’ membri tal-forza territorjali skond xi
regolamenti maghmula skond l-artikolu 4.
(6) Fil-kaz ta’ ufficjal bla kummissjoni jew ta’ suldat tal-forza
territorjali misjub hati ta’ reat minn qorti marzjali jew mill-ufficjal
kmandant tieghu, it-Taqsimiet III u IV ta’ dan l-Att ghandhom
japplikaw daqslikieku fl-iskala murija fl-artikolu 77(2) minnufih
qabel il-paragrafu (g) taghha kien hemm imdahhal il-paragrafu li
gej:
"(ff) tkeccija mill-forza territorjali",
u daqslikieku l-pieni specifikati fl-artikolu 84(3) kienu jinkludu
tkeccija mill-forza territorjali:
Izda jekk l-ufficjal kmandant jaghti dik it-tkeccija ma
ghandux jaghti piena ohra.
Disposizzjonijiet supplimentali
Gurisdizzjoni. 
processati minn qorti marzjali jew jigu trattati xort’ohra kif provdut
b’dan l-Att kemm jekk isiru f’Malta kemm jekk isiru barra minn
Malta, u l-gurisdizzjoni u s-setghat moghtija b’dan l-Att lil qorti
marzjali, ufficjali u awtoritajiet (barra minn qorti civili) dwar dawk
ir-reati jistghu jigu ezercitati kemm f’Malta kif ukoll barra minn
Malta.
(2) F’Malta qorti civili li jkollha gurisdizzjoni fil-post fejn min
jaghmel ir-reat ikun qieghed dak iz-zmien ikollha gurisdizzjoni li
tipprocessah ta’ reat skond dan l-Att li jista’ jigi processat minn
qorti civili ghalkemm r-reat ikun sar barra mill-gurisdizzjoni tal-
qorti jew ghalkemm min jaghmel ir-reat ma jkunx jirrisjedi f’dik il-
gurisdizzjoni.
Esekuzzjoni ta’ 
ordnijiet, atti, ecc.
182. Hlief kif espressament provdut b’xi regolament, regoli jew
ordnijiet skond dan l-Att kull ordni jew determinazzjoni mehtiega
jew awtorizzata li ssir skond dan l-Att minn xi ufficjal jew awtorita
  94      KAP. 220. h          FORZIARMATI  ’MALTA
militari tista’ tigi iffirmata minn kull ufficjal awtorizzat ghal hekk;
u kull att li jkun ordni jew determinazzjoni u li juri li hu iffirmat
minn ufficjal imsemmi fih li jkun hekk awtorizzat ghandu jitqies,
sakemm ma jigix pruvat kontrarju li hu iffirmat minn ufficjal hekk
awtorizzat.
Disposizzjonijiet 
dwar servizz attiv.
183. (1) F’dan l-Att l-espressjoni "fuq servizz attiv" dwar il-
forza jew dwar parti tal-forza tfisser li tkun qed taghmel hidma
kontra ghadu jew tkun qed taghmel x’imkien barra minn Malta
hidma ghat-tharis ta’ hajja jew ta’ propjeta  ta’ jew (bla hsara ghad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att) tkun f’okkupazzjoni militari ta’
pajjiz jew territorju barrani, u dwar persuna tfisser li hi tkun qed
isservi fil-forza jew mal-forza jew ma’ parti tal-forza li tkun fuq
servizz attiv.
(2) Meta xi parti tal-forza tkun qed isservi barra minn Malta u
jkun jidher lill-Kmandant li, minhabba servizz attiv imminenti jew
minhabba servizz attiv ricenti, jkun mehtieg ghas-servizz pubbliku
li l-imsemmija parti tal-forza ghandha titqies li tkun fuq servizz
attiv, hu jista’ jiddikjara li ghal dak il-perijodu, li ma jkunx izjed
minn tliet xhur, li jibda mill-bidu fis-sehh tad-dikjarazzjoni kif
jista’ jigi specifikat fiha, dik it-taqsima tal-forza ghandha titqies li
tkun fuq servizz attiv.
(3) Meta jkun jidher lill-Kmandant li jkun mehtieg ghas-
servizz pubbliku li l-perijodu specifikat f’dikjarazzjoni skond l-
ahhar subartikolu qabel dan ghandu jittawwal jew, jekk ikun
ittawwal qabel skond dan is-subartikolu, ghandu jerga jigi
mtawwal, hu jista’ jiddikjara li l-imsemmi perijodu ghandu jigi
mtawwal b’dak iz-zmien, li ma jkunx aktar minn tliet xhur, kif
jista’ jigi specifikat fid-dikjarazzjoni skond dan is-subartikolu.
(4) Jekk f’xi zmien waqt li xi parti tal-forza - 
(a) tkun fuq servizz attiv ghar-raguni biss li tkun
f’okkupazzjoni militari ta’ xi pajjiz jew territorju
barrani; jew
(b) titqies li tkun fuq servizz attiv bis-sahha tad-
disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
ikun jidher lill-Kmandant li ma jkunx hemm htiega li l-imsemmija
parti tal-forza titkompla titqies li tkun fuq servizz attiv, hu jista’
jiddikjara li minn meta tibda ssehh id-dikjarazzjoni il-forza ma
tkomplix, jew ma tkomplix titqies li tkun fuq servizz attiv.
(5) Qabel ma ssir xi dikjarazzjoni skond dan l-artikolu, il-
Kmandant ghandu jikseb il-kunsens tal-Ministru ghad-
dikjarazzjoni.
(6) Dikjarazzjoni skond dan l-artikolu ghandha sehh mhux biss
dwar il-membri tal-forza li ghaliha tkun tirriferixxi izda wkoll ghal
persuni ohra li ghalihom l-applikazzjoni ta’ xi disposizzjonijiet ta’
dan l-Att tiddependi minn jekk dik il-forza tkunx fuq servizz attiv.
(7) Kull dikjarazzjoni jew direttiva skond dan l-artikolu
ghandhom jibdew isehhu malli jigu pubblikati fl-ordnijiet generali. 
FORZIARMATI  TA’MALTAg K AP. 220.    95
Rizervi
Rizervi.* Ir-regolamenti u l-Avvizi tal-Gvern kollha maghmula
skond l-Ordinanza dwar il-Postijiet ghal Tiri ta’ Kanuni, Azzarini u
Torpedini** jew skond l-Ordinanza dwar id-Dhul bla jedd f’Artijiet
Navali, Militari jew tal-Forza ta’ l-Ajru# u li jkunu fis-sehh fid-data
tal-bidu fis-sehh ta’ dan l-ghandhom jibqghu fis-sehh u ghandhom
jitqiesu li jkunu regolamenti maghmula jew avvizi mahruga skond
dan l-Att ghall-finijiet ta’ xi emenda jew thassir taghhom.
*Dan l-artikolu originarjament kien jikkonsisti fi tliet subartikoli. Parti minn dan
l-artikolu kif originarjament promulgat gie mholli barra taht l-Att ta’ l-1980 dwar
ir-Revizjoni tal-Ligijiet Statutarji.
#Revokata b’dan l-Att.
