KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 1
KAPITOLU 434
ATT DWAR KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL 
SISTEMA TA’ RISERVAZZJONI 
KOMPUTERIZZATA
Biex jipprovdi dwar Kodi`i ta’ Kondotta g]al Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata.
1 ta’ Ottubru, 2002
L-Att XIX ta’ l-2001.
Titolu.
Kondotta g]al Sistema ta’ Riservazzjoni Komputerizzata.
Tifsir.
te]tie[ xort’o]ra -
"abbonat" tfiser persuna, minbarra konsumatur, jew impri\a,
minbarra trasportatur parte`ipanti, li tu\a sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata ta]t xi kuntratt jew arran[ament finanzjarju ie]or
ma’ bejjieg] ta’ sistema. G]andu jitqies li jkun je\isti arran[ament
finanzjarju meta jsir ]las spe`ifiku g]as-servizzi tal-bejjieg] ta’
sistema jew meta jinxtara prodott tat-trasport bl-ajru;
"awment fil-valur ta’ servizz" tfisser prodott jew sevizz offrut
minn bejjieg] ta’ sistema f’ismu nnifsu lill-abbonati, flimkien ma’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata, minbarra fa`ilitajiet ta’
distribuzzjoni;
"bejjieg] ta’ sistema" tfisser kull entità  u l-filjali tag]ha li tkun
responsabbli g]at-t]addim jew it-tqeg]id fis-suq ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata;
"biljett" tfisser dokument validu li jag]ti jedd g]al trasport, jew
xi ekwivalenti f’g]amla mhux tal-karta, inklu\a dik elettronika,
ma]ru[ jew awtorizzat mit-trasportatur jew mill-a[ent awtorizzat
tieg]u;
"Bord" tfisser il-Bord g]al Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata mwaqqaf ta]t l-artikolu 19;
"Direttur" tfisser id-Direttur ta’ l-Avjazzjoni ~ivili u tinkludi,
sal-limitu ta’ l-awtorità  mog]tija, kull min ikun awtorizzat
g]aldaqstant mid-Direttur;
"fa`ilitajiet ta’ distribuzzjoni" tfisser il-fa`ilitajiet ipprovduti
minn bejjieg] ta’ sistema g]all-provdiment ta’ informazzjoni dwar
l-iskedi tat-trasportaturi bl-ajru, id-disponibbiltà , it-tariffi u
servizzi relatati u sabiex isiru riservazzjonijiet u, jew il-]ru[ ta’
biljetti, u g]al kull servizz ie]or relatat;
"]in tal-vja[[ traskors" tfisser id-differenza bejn id-differenza
fil-]in tat-tluq skedat u l-]in tal-wasla skedat;
"konsumatur" tfisser kull min ikun qed ifittex informazzjoni
dwar jew li jkollu l-]sieb li jixtri prodott tat-trasport bl-ajru g]all-
u\u privat tieg]u;
2 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
"kontroll effettiv" tfisser relazzjoni li tin]oloq bi drittijet,
kuntratti jew b’kull mezz ie]or li, sew separatament jew
kon[untement u fil-qies tal-konsiderazzjonijiet ta’ fatt jew ta’ li[i
involuti, jikkonferixxu l-possibilità  li direttament jew indirettament
ti[i eser`itata influwenza de`i\iva fuq impri\a, partikolarment -
(a) bid-dritt li jintu\a l-attiv ta’ impri\a kollu kemm hu
jew parti minnu; u
(b) bid-drittijiet jew kuntratti li jikkonferixxu influwenza
de`i\iva fuq l-g]amla, l-ivvotar jew id-de`i\jonijiet
tal-korpi ta’ xi impri\a jew xort’o]ra jikkonferixxu
influwenza de`i\iva fuq it-tmexxija tan-negozju ta’ l-
impri\a;
"Ministru" tfisser il-Ministru responsabbli g]all-Avjazzjoni
~ivili, u tinkludi, sal-limitu ta’ l-awtorità  mog]tija, kull uffi`jal li
jkun awtorizzat minnu, bil-miktub, sabiex ja[ixxi minfloku g]al xi
wie]ed mill-g]anijiet ta’ dan l-Att;
"prodott tat-trasport bl-ajru" tinkludi prodotti relatati mat-
trasport bl-ajru sew mhux iggruppati sew iggruppati;
"prodott tat-trasport bl-ajru iggruppat" tfisser kombinazzjoni
rran[ata bil-quddiem ta’ prodott tat-trasport bl-ajru mhux iggruppat
flimkien ma’ servizzi o]ra mhux an`illari g]at-trasport bl-ajru,
offrut g]all-bejg] u, jew, mibjug] bi prezz inklu\iv;
"prodott tat-trasport bl-ajru mhux iggruppat" tfisser it-trasport
bl-ajru ta’ passi[[ier bejn \ew[ ajruporti, inklu\i servizzi an`illari
relatati u benefi``ji addizzjonali offruti g]all-bejg] u, jew,
mibjug]in b]ala parti integrali ta’ dak il-prodott;
"prodott tat-trasport bit-tren" tinkludi sew prodotti tat-trasport
bit-tren mhux iggruppati sew dawk iggruppati;
"prodott tat-trasport bit-tren iggruppat" tfisser kombinazzjoni
rran[ata bil-quddiem ta’ prodott tat-trasport bit-tren mhux
iggruppat flimkien ma’ servizzi o]ra mhux an`illari g]at-trasport
bl-ajru, offrut g]all-bejg] jew mibjug] bi prezz inklu\iv;
"prodott tat-trasport bit-tren mhux iggruppat" tfisser it-trasport
ta’ passi[[ier bejn \ew[ stazzjonijiet bit-tren, inklu\i servizzi
an`illari relatati u benefi``ji addizzjonali offruti g]all-bejg] jew
mibjug]in b]ala parti integrali ta’ dak il-prodott;
"riservazzjoni dupli`i" tfisser sitwazzjoni li tori[ina meta \ew[
riservazzjonijiet jew iktar isiru g]all-istess passi[[ier meta jkun `ar
li l-passi[[ier aktarx li ma jkunx jista’ ju\a iktar minn wa]da;
"servizz ta’ l-ajru skedat" tfisser serje ta’ titjiriet li lkoll
ikollhom dawn il-karatteristi`i li [ejjin:
(a) isiru minn ajruplani g]at-trasport ta’ passi[[ieri jew
ta’ passi[[ieri u merkanzija u, jew il-vali[[a tal-posta
g]al rimunerazzjoni, b’dak il-mod li waqt kull titjira
jkun hemm disponibbli postijiet biex jinxtraw minn
konsumaturi individwali, sew direttament ming]and it-
trasportatur bl-ajru jew ming]and l-a[enti awtorizzati
tieg]u;
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 3
(b) ikunu m]addma b’mod li jservu t-traffiku bejn l-istess
\ew[ punti jew iktar, kemm -
(i) skond pjan pubblikat ta’ ]inijiet; kemm
(ii) b’titjiriet li jkunu daqstant regolari jew
frekwenti li jikkostitwixxu serje sistematika
rikonoxxibbli;
"sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata" tfisser sistema
komputerizzata li jkun fiha informazzjoni dwar, fost l-o]rajn, dawn
l-affarijiet li [ejjin tat-trasportaturi bl-ajru -
(a) skedi;
(b) disponibbiltà ;
(`) tariffi; u
(d) servizzi relatati;
sew bi jew ming]ajr fa`ilitajiet li bihom -
(a) jistg]u jsiru r-riservazzjonijiet; jew
(b) jistg]u jin]ar[u biljetti,
daqstant li x’u]ud minn jew dawn is-servizzi kollha jintg]amlu
disponibbli g]all-abbonati;
"tariffa" tfisser il-]las li g]andu jsir g]al prodotti tat-trasport bl-
ajru mhux iggruppati u l-kondizzjonijiet li ta]thom ikun japplika
dan il-]las;
"trasportatur parte`ipanti" tfisser trasportatur bl-ajru li jkollu
ftehim ma bejjieg] ta’ sistema g]ad-distribuzzjoni ta’ prodotti tat-
trasport bl-ajru permezz ta’ sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata. Sakemm trasportatur prin`ipali ju\a l-fa`ilitajiet
tas-sistema tieg]u nnifsu ta’ riservazzjoni komputerizzata li taqa’
ta]t dan l-Att, dan g]andu jitqies b]ala trasportatur parte`ipanti;
"trasportatur prin`ipali" tfisser dak it-trasportatur bl-ajru li
direttament jew indirettament, wa]du jew kon[untement ma’
o]rajn, ikun proprjetarju jew ikun effettivament jikkontrolla
bejjieg] ta’ sistema, u tinkludi lil kull trasportatur bl-ajru li jkun
proprjetarju tieg]u jew li jkun effettivament jikkontrolla;
"wiri prin`ipali" tfisser il-wiri newtru komprensiv ta’ data dwar
is-servizzi ta’ l-ajru bejn gruppi ta’ \ew[t ibliet, f’perjodu ta’
\mien spe`ifikat.
M[ieba ta’ 
bejjieg]a ta’ 
sistema.
3. (1) Bejjieg] ta’ sistema g]andu jkollu l-abbiltà , f’ismu
proprju b]ala enti differenti mit-trasportatur prin`ipali, li jkollu
dittijiet u obbligazzjonijiet ta’ kull xorta, li jag]mel kuntratti, fost
l-o]rajn, ma’ trasportaturi prin`ipali, trasportaturi parte`ipanti u
abbonati, jew li jwettaq xi atti legali o]ra u li j]arrek u ji[i
m]arrek.
(2) Bejjieg] ta’ sistema g]andu, bla ]sara g]al kull esi[enza
teknika li ma tkunx fil-kontroll ta’ dak il-bejjieg] ta’ sistema,
jippermetti lil kull trasportatur bl-ajru li jipparte`ipa, fuq ba\i
egwali u mhux diskriminatorja, fil-fa`ilitajiet ta’ distribuzzjoni
tieg]u fil-kapa`ità  disponibbli tas-sistema inkwistjoni.
(3) (a) Bejjieg] ta’ sistema ma g]andux -
4 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
(i) jimponi kondizzjonijiet mhux ra[onevoli g]al xi
kuntratt ma’ trasportatur parte`ipanti;
(ii) jesi[i li ji[u a``ettati kondizzjonijiet
supplimentari li, bix-xorta tag]hom stess jew
bil-konswetudni kummer`jali, ma jkollhom ebda
konnessjoni mal-parte`ipazzjoni fis-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata tieg]u u huwa
g]andu japplika l-istess kondizzjonijiet g]all-
istess livell ta’ servizz.
(b) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux jag]milha kondizzjoni
ta’ parte`ipazzjoni fis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieg]u illi trasportatur parte`ipanti ma jistax ikun fl-istess waqt
parte`ipant f’xi sistema o]ra.
(`) Bejjieg] parte`ipanti jista’ jtemm il-kuntratt tieg]u
ma’ bejjieg] ta’ sistema billi jag]ti dak l-avvi\, li jista’ ji[i
stipulat, biex il-kuntratt ikun jista’ jiskadi. F’dak il-kas, bejjieg] ta’
sistema ma jkollu ebda jedd li jirkupra xi spejje\ iktar minn dawk
direttament relatati mat-terminazzjoni tal-kuntratt:
I\da ma jista’ ji[i stipulat ebda avvi\ ta’ iktar minn sitt
xhur, u d-disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu m’g]andhomx
japplikaw jekk il-kuntratt ji[i terminat qabel l-ewwel sena tal-
kuntratt:
I\da wkoll trasportatur parte`ipanti jista’ jag]til avvi\ itwal
minn dak li ji[i stipulat.
(4) Jekk bejjieg] ta’ sistema jidde`iedi li jag]mel xi titjib mal-
fa`ilitajiet ta’ distribuzzjoni provduti jew mat-tag]mir u\at fil-
provdiment tal-fa`ilitajiet, huwa g]andu jag]ti informazzjoni dwar
dan it-titjib u joffrih lil kull trasportatur parte`ipanti , inklu\i
trasportaturi prin`ipali, bl-istess ]effa u bl-istess pattijiet u
kondizzjonijiet, bla ]sara g]al kull esi[enza teknika li ma tkunx fil-
kontroll tal-bejjieg] tas-sistema, u b’dak il-mod li ma jistax ikun
hemm differenza fi\-\mien bejn il-bidu u t-tmiem ta’ pro`ess ta’
produzzjoni g]all-implimentazzjoni ta’ kull titjib [did bejn it-
trasportaturi prin`ipali u dawk parte`ipanti.
M[ieba ta’ 
trasportaturi 
prin`ipali.
4. (1) (a) Trasportatur prin`ipali ma jistax jiddiskrimina
kontra sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun qed
tikkompeti billi jirrofta milli jipprovdi lis-sistema l-a]]ar
imsemmija, meta hekk jintalab u bl-istess ]effa, l-istess
informazzjoni dwar skedi, tariffi u disponibbiltà  g]ar-rigward tas-
servizzi ta’ l-ajru tieg]u stess b]alma tkun dik l-informazzjoni li
kieku jipprovdi lis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata tieg]u
nnifsu jew billi jirrofta milli jiddistribwixxi l-prodotti tat-trasport
bl-ajru li jkollu permezz ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata o]ra, jew billi jirrofta milli ja``etta jew
jikkonferma bl-istess ]effa xi riservazzjoni li ssir permezz ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun qed tikkompetilu
g]al xi wie]ed mill-prodotti ta’ trasport bl-ajru li jkollu li jkunu
distribwiti permess tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieg]u nnifsu. It-trasportatur prin`ipali jkun obbligat li ja``etta u
jikkonferma biss dawk il-prenotazzjonijiet li jkunu skond it-tariffi
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 5
u l-kondizzjonijiet tieg]u.
(b) It-trasportatur prin`ipali ma jkun obbligat i]allas ebda
spejje\ f’dan ir-rigward ]lief dawk konnessi mar-riproduzzjoni ta’
l-informazzjoni li g]andha ti[i pprovduta u g]al prenotazzjonijiet li
ji[u a``ettati. Id-dritt g]all-prenotazzjoni li jit]allas g]al sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata g]al prenotazzjoni a``ettata
mag]mula skond ma hemm f’dan l-artikolu m’g]andux je``edi d-
dritt im]allas bl-istess sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata lil
trasportaturi parte`ipanti g]al xi transazzjoni ekwivalenti.
(`) It-trasportatur prin`ipali g]andu jkollu jedd jeffettwa
kontrolli biex ji\gura li d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 7(1) jkunu
qeg]din ji[u segwiti mis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu m’g]andhomx
japplikaw dwar xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata li tkun
instabet, mill-Bord, li tkun kisbet informazzjoni b’mezzi mhux
awtorizzati.
M[ieba ta’ 
trasportaturi 
parte`ipanti.
5. (1) (a)Trasportaturi parte`ipanti u provdituri o]ra ta’
prodotti tat-trasport bl-ajru g]andhom ji\guraw li kull data li huma
jippre\entaw lil xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata ikunu
pre`i\i, li ma jqarrqux, trasparenti u xejn inqas li jiftehmu minn
dawk ippre\entati lil xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
o]ra. Dawk id-data g]andhom ikunu tali li bejjieg] ta’ sistema jkun
kapa`i jikkonforma ru]u mal-]ti[iet tal-kriterji skond il-
klassifikazzjoni stipulata fl-Ewwel Skeda.
(b) L-intermedjarji m’g]andhomx jimmanipulaw data li
tkun [iet ippre\entata lilhom b’mod li jwassal g]al informazzjoni
xejn e\atta, qarrieqa jew diskriminatorja.
(`) Id-disposizzjonijiet tal-paragrafi (a) u (b) g]andhom
ikunu, mutatis mutandis, japplikaw ukoll g]al servizzi bit-tren
dwar data li ji[u pprovduti biex jidda]]lu fil-wiri prin`ipali.
(2) (a) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux jimmanipula l-materjal
imsemmi fis-subartikolu (1) b’xi mod li jwassal g]all-g]oti ta’
informazzjoni xejn e\atta, qarrieqa jew diskriminatorja.
(b) Bejjieg] ta’ sistema g]andu inserixxi u jippro`essa
data pprovduta mit-trasportaturi parte`ipanti kollha bl-istess
attenzjoni u ]effa, bla ]sara biss g]all-esi[enzi tal-metodu ta’
inserzjoni li jintg]a\el mit-trasportaturi parte`ipanti individwali u
ta’ kull format li normalment jintu\a minn dak il-bejjieg].
D]ul u 
distribuzzjoni.
6. (1) Il-fa`ilitajiet ta’ inseriment u, jew, ippro`essar
provduti minn bejjieg] ta’ sistema g]andhom ji[u offruti lil kull
trasportatur sew prin`ipali sew parte`ipanti ming]ajr ebda
diskriminazzjoni. Meta jkun hemm disponibbli standards ta’ l-
industrija tat-trasport bl-ajru li jkunu [eneralment a``ettati, il-
bejjieg] ta’ sistema g]andu joffri fa`ilitajiet li jkunu kompatibbli
mag]hom.
(2) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux jirriserva xi inseriment
6 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
spe`ifiku u, jew, ippro`essar jew xi fa`ilità  ta’ distribuzzjoni o]ra
g]al xi wie]ed jew iktar mit-trasportaturi prin`ipali tieg]u.
(3) Bejjieg] ta’ sistema g]andu ji\gura li l-fa`ilitajiet ta’
distribuzzjoni tieg]u jkunu mifrudin, b’mod `ar u verifikabbli,
mill-fa`ilitajiet privati li trasportatur ikollu ta’ inventarju, tmexxija
u tqeg]id fis-suq. Il-firda tista’ ssir sew permezz ta’ software sew
fi\ikament b’dak il-mod li kull konnessjoni bejn il-fa`ilitajiet ta’
distribuzzjoni u l-fa`ilitajiet privati tista’ biss tinkiseb permezz ta’
interface ta’ applikazzjoni-g]al-applikazzjoni. Irrispettivament
mill-metodu tal-firda li ji[i adottat, interface b]al dak g]andu jkun
disponibbli g]al kull trasportatur prin`ipali u parte`ipanti fuq ba\i
mhux diskriminatorja u g]andu jipprovdi egwaljanza ta’ trattament
dwar kull pro`edura, protokoll, input u output. Meta jkun rilevanti
u jkunu disponibbli standards ta’ l-industrija tat-trasport bl-ajru li
jkunu [eneralment a``ettat, il-bejjieg]a ta’ sistema g]andhom
joffru interfaces li jkunu kompatibbli mag]hom.
(4) Bejjieg] ta’ sistema g]andu ji\gura li terzi li jkunu qed
joffru xi servizz ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
g]alkollox jew f’parti minnu f’ismu g]andhom jikkonformaw mad-
disposizzjonijiet rilevanti ta’ dan l-Att.
Wiri ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata.
7. (1) (a)Kull wiri li ji[i [[enerat minn sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata g]andu jkun `ar u mhux
diskriminatorju.
(b) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux bil-]sieb jew
b’negli[enza juri informazzjoni xejn e\atta jew qarrieqa fis-sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata tieg]u.
(2) (a) Bejjieg] ta’ sistema g]andu jipprovdi wiri prin`ipali
wie]ed jew iktar g]al kull transazzjoni individwali permezz tas-
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata u g]andu jinkludi fih jew
fihom id-data pprovduti mit-trasportaturi parte`ipanti dwar l-iskedi
ta’ l-ajru, tipi ta’ tariffi u disponibilità  ta’ postijiet b’mod `ar u
komprensiv u ming]ajr ebda diskriminazzjoni jew xaqlib lejn xi
na]a, partikolarment dwar l-ordni li bih ti[i ppre\entata l-
informazzjoni.
(b) Konsumatur ikollu jedd, fuq talba li jag]mel, g]al wiri
prin`ipali limitat jew g]al servizzi skedati jew dawk mhux skedati
biss.
(`) Ma g]andha tidda]]al ebda diskriminazzjoni ba\ata
fuq ajruporti li jaqdu lill-istess belt fil-kompo\izzjoni u l-g]a\la ta’
titjiriet g]al xi bliet f’par li g]andu ji[i inklu\ f’wiri prin`ipali.
(d) Il-klassifikazzjoni ta’ g]a\liet fit-titjiriet f’wiri
prin`ipali g]andha tkun skond ma hemm stipulat fl-Ewwek Skeda.
(e) Il-kriterji li g]andhom jintu\aw g]all-klassifikazzjoni
m’g]andhomx ji[u bba\ati fuq xi fattur direttament jew
indirettament relatat ma’ l-identità  tat-trasportatur u g]andhom ji[u
applikati fuq ba\i mhux diskriminatorja g]at-trasportaturi
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 7
parte`ipanti kollha.
(3) Meta bejjieg] ta’ sistema jipprovdi informazzjoni dwar it-
tariffi, il-wiri g]andu jkun wie]ed newtrali u mhux diskriminatorju
u g]andu jkun fih mill-inqas it-tariffi pprovduti g]at-titjiriet kollha
ta’ trasportaturi parte`ipanti murija fil-wiri prin`ipali. Is-sors ta’
dik l-informazzjoni g]andha tkun a``ettabbli sew g]at-trasportatur
parte`ipanti sew g]all-bejjieg] ta’ sistema involut.
(4) L-informazzjoni fuq prodotti iggruppati li jkunu
jirrigwardaw, fost l-o]rajn, l-organizzatur tal-mawra, id-
disponibbiltà  u l-prezzijiet, m’g]andhiex tidher fil-wiri prin`ipali.
(5) Sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata m’g]andhiex
titqies li tkun qed tikser id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att sakemm
biss din tibdel xi wiri biex jit]arsu xi talba jew talbiet spe`ifi`i ta’
konsumatur.
Disponibbiltà  ta’ 
informazzjoni.
8. (1) Dawn id-disposizzjonijiet li [ejjin g]andhom
jirregolaw id-disponibbiltà  ta’ informazzjoni, statistika jew ta’
xort’o]ra, minn bejjieg] ta’ sistema mis-sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata tieg]u:
(a) informazzjoni li tirrigwarda prenotazzjnijiet
individwali identifikabbli g]andha ti[i pprovduta fuq
ba\i egwali u dan biss lit-trasportatur jew trasportaturi
bl-ajru li jkunu qeg]din jipparte`ipaw fis-servizz
kopert u lill-abbonati involuti fil-prenotazzjoni.
Informazzjoni ta]t il-kontroll tas-sistema tal-bejjieg]
ta’ sistema li tkun tirrigwarda prenotazzjonijiet
individwali identifikabbli g]andha ti[i arkivjata off-
line fi \mien tnejn u sebg]in sieg]a mit-tlestija ta’ l-
a]]ar element fil-prenotazzjoni individwali u g]andha
tinqered fi \mien tliet snin. Id-d]ul g]al dawk id-data
g]andu, ming]ajr pre[udizzju g]al kull poter li
g]andha l-pulizija jew xi awtorità  o]ra f’konnessjoni
ma’ investigazzjonijiet kriminali jew is-sigurtà
nazzjonali, jkun permess biss g]al ra[unijiet li
g]andhom x’jaqsmu ma’ tilwimiet li jirrigwardaw il-
]ru[ ta’ kontijiet;
(b) kull data dwar it-tqeg]id fis-suq, prenotazzjonijiet u
bejg] g]andhom biss ikunu disponibbli sakemm -
(i) dawk id-data ji[u offruti bl-istess ]effa u fuq
ba\i mhux diskriminatorja lit-trasportaturi
parte`ipanti kollha, inklu\i trasportaturi
prin`ipali;
(ii) dawk id-data jistg]u u, fuq talba, g]andhom
ikopru lil kull trasportatur parte`ipanti u, jew
abbonat, i\da m’g]andhom jinkludu la xi
identifikazzjoni, diretta jew indiretta, ta’ xi
passi[[ier jew xi utent korporat, u lanqas xi
informazzjoni personali dwarhom;
(iii) kull talba g]al data b]al dawk g]andha ti[i
ttrattata bl-istess attenzjoni u ]effa bla ]sara
g]all-metodu ta’ trasmissjoni mag]\ul mit-
8 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
trasportatur individwali;
(iv) l-informazzjoni ssir disponibbli hekk kif din
tintalab lit-trasportaturi parte`ipanti u lill-
abbonati sew kollha kemm huma sew kif
mag]\ulin dwar is-suq fejn ikunu qeg]din
joperaw;
(v) grupp ta’ linji ta’ l-ajru u, jew abbonati jkollhom
jedd jixtru data g]al ippro`essar komuni.
(2) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux jag]mel informazzjoni
personali dwar xi passi[[ier disponibbli lil xi o]rajn li ma jkunux
involuti fit-transazzjoni ming]ajr il-kunsens tal-passi[[ier.
(3) Bejjieg] ta’ sistema g]andu ji\gura li d-disposizzjonijiet
tas-subartikoli (1) u (2) jit]arsu, sew b’mezzi tekni`i u, jew
b’salvagwardji adatti, b’dak il-mod li l-informazzjoni pprovduta
minn jew mag]mula g]at-trasportaturi bl-ajru m’g]andu b’ebda
mod ikun hemm d]ul g]aliha minn xi wie]ed jew iktar mit-
trasportaturi bl-ajru ]lief kif permess b’dan l-Att.
Trasportaturi 
prin`ipali u pajji\i 
li mhux Malta.
9. (1) L-obbligazzjonijiet ta’ bejjieg] ta’ sistema ta]t l-
artikoli 3, 5, 6, 7 u 8 m’g]andhomx japplikaw dwar xi trasportatur
prin`ipali ta’ xi pajji\ li mhux Malta sal-limitu li s-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata barra t-territorju ta’ Malta ma jkunx
joffri lil trasportaturi bl-ajru Maltin trattament ekwivalenti g]al dak
provdut ta]t dan l-Att.
(2) L-obbligazzjonijiet ta’ trasportaturi prin`ipali jew
parte`ipanti ta]t l-artikoli 4, 5 u 10 m’g]andhomx japplikaw dwar
xi sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kontrollata minn
trasportatur bl-ajru ta’ xi pajji\ wie]ed jew iktar li mhux Malta sal-
limitu li, barra mit-territorju ta’ Malta, it-trasportatur prin`ipali jew
parte`ipanti ma jing]atax trattament ekwivalenti g]al dak provdut
ta]t dan l-Att.
Ebda kummissjoni, 
in`entiv jew 
disin`entiv.
10. (1) Trasportatur prin`ipali m’g]andux, direttament jew
indirettament, jg]aqqad l-u\u ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata spe`ifika minn abbonat billi jir`ievi xi
kummissjoni jew xi in`entiv jew disin`entiv ie]or g]all-bejg] ta’
prodotti tat-trasport bl-ajru disponibbli fuq it-titjiriet tieg]u.
(2) Trasportatur prin`ipali m’g]andux, direttament jew
indirettament, je]tie[ l-u\u ta’ xi sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata spe`ifika minn abbonat g]all-bejg] jew il-]ru[ ta’
biljetti g]al xi prodotti tat-trasport bl-ajru li jkunu direttament jew
indirettament provduti minn dak it-trasportatur prin`ipali.
(3) Trasportatur bl-ajru m’g]andux, meta jkun qed jawtorizza
lil xi a[ent ta’ l-ivvja[[ar biex ibieg] u jo]ro[ il-biljetti g]all-
prodotti tat-trasport bl-ajru tat-trasportatur bl-ajru, jimponi xi
kondizzjoni, fuq l-a[ent ta’ l-ivvja[[ar, li tkun tmur kontra d-
disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) jew (2).
Distribuzzjoni ta’ 
fa`ilitajiet.
11. (1) Bejjieg] ta’ sistema g]andu jag]mel kull fa`ilità  ta’
distribuzzjoni ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
disponibbli g]al kull abbonat fuq ba\i mhux diskriminatorja. 
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 9
(2) Bejjieg] ta’ sistema la g]andu je]tie[ li xi abbonat jiffirma
kuntratt esklu\iv, u lanqas direttament jew indirettament
jipprevjeni lil xi abbonat milli jabbona fi, jew milli ju\a, xi sistema
jew sistemi o]ra.
(3) Tkattir u titjib fis-servizz li ji[i offrut lil xi abbonat wie]ed
g]andhom ji[u offruti mill-bejjieg] ta’ sistema lill-abbonati kollha
fuq ba\i mhux diskriminatorja.
(4) (a) Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux i\id kondizzjonijiet
irra[onevoli ma’ xi kuntratt ta’ abbonament li jkun jippermetti l-
u\u tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata u, b’mod
partikolari, abbonat jista’ jtemm il-kuntratt tieg]u ma’ bejjieg] ta’
sistema billi jag]ti dak l-avvi\, hekk kif jista’ ji[i stipulat, biex il-
kuntratt jiskadi. F’dak il-ka\, bejjieg] ta’ sistema ma jkollux jedd
jirkupra iktar mill-ispejje\ direttament relatati mat-terminazzjoni
tal-kuntratt:
I\da ma jista ji[i stipulat ebda avvi\ ta’ aktar minn tliet
xhur, u d-disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu m’g]andhomx
japplikaw jekk il-kuntratt ji[i terminat qabel l-ewwel sena tal-
kuntratt:
I\da wkoll abbonat jista’ jag]ti avvi\ itwal minn dak
stipulat.
(b) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-
provvista ta’ tag]mir tekniku mill-bejjieg] ta’ sistema
m’g]andhiex tkun su[[etta g]al xi wa]da mill-kondizzjonijiet
stipulati fil-paragrafu (a).
(5) Bejjieg] ta’ sistema g]andu, f’kull kuntratt ta’ abbonat,
jipprovdi dwar -
(a) il-wiri prin`ipali, b’konformità  ma’ l-artikolu 7, li jsir
d]ul g]alih g]al kull transazzjoni individwali, ]lief
meta konsumatur ikun qed jitlob informazzjoni g]al
trasportatur bl-ajru wie]ed biss jew fejn il-konsumatur
jitlob informazzjoni biss g]al prodotti tat-trasport bl-
ajru iggruppat; u
(b) li l-abbonat ma jimmanipulax materjal fornit b’xi
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata b’mod li
jwassal g]al pre\entazzjoni lill-konsumaturi ta’
informazzjoni xejn e\atta, qarrieqa jew
diskriminatorja.
(6) Bejjieg] ta’ sistema ma jistax jimponi obbligazzjoni fuq
abbonat ]lief offerta ta’ tag]mir tekniku jew software, i\da jista’
je]tie[ li t-tag]mir u s-software li jintu\aw g]andhom ikunu
kompatibbli mas-sistema tieg]u nnifsu.
Obbligazzjonijiet 
ta’ l-abbonati u 
drittijiet tal-
konsumaturi.
12. (1) (a) Fil-ka\ ta’ informazzjoni pprovduta minn sistema
ta’ riservazzjoni komputerizzata, abbonat g]andu ju\a wiri newtrali
skond ma hemm fl-artikolu 7(2)(a) u (b) kemm-il darba ma jkunx
me]tie[ xi wiri ie]or minn konsumatur.
(b) Ebda abbonat m’g]andu jimmanipula informazzjoni
10 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
pprovduta minn sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata b’mod li
jwassal g]al pre\entazzjoni lil xi konsumatur ta’ dik l-
informazzjoni b’mod xejn e\att, qarrieqi jew diskriminatorju.
(`) Abbonat g]andu jag]mel riservazzjonijiet u jo]ro[
biljetti skond l-informazzjoni li tinsab fis-sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata li tintu\a, jew kif ikun awtorizzat mit-trasportatur
inkwistjoni.
(d) Abbonat g]andu jg]arraf lil kull konsumatur dwar kull
tibdil tul ir-rotta ta’ tag]mir, l-g]add ta’ waqfiet skedati tul ir-rotta,
l-identità  tat-trasportatur bl-ajru li attwalment ikun qed jopera t-
titjira, u b’kull tibdila ta’ ajruport me]tie[a f’xi itinerarju provdut,
daqstant li dik l-informazzjoni tkun pre\enti fis-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata. L-abbonat g]andu jg]arraf lill-
konsumatur bl-isem u l-indirizz tal-bejjieg] ta’ sistema, l-g]anijiet
ta’ l-ippro`essar, g]al kemm \mien iddum i\-\amma ta’ data
individwali u l-mezzi disponibbli g]all-konsumatur biex jeser`ita
d-drittijiet ta’ d]ul tieg]u.
(e) Konsumatur ikollu jedd f’kull waqt li jikseb print-out
tal-wiri tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata jew li jing]ata
d]ul fil-wiri ta’ sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata parallela
li tkun tirrifletti x-xbieha li tkun qeg]da tintwera lill-abbonat.
(f) Persuna jkollha jedd li jkollha d]ul effettiv, ming]ajr
ebda ]las, g]ad-data tieg]u innifsu kemm jekk id-data tkun
ma]\una mis-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kemm jekk
mill-abbonat.
(2) Abbonat g]andu ju\a l-fa`ilitajiet ta’ distribuzzjoni ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata skond it-Tieni Skeda.
Kriterji dwar kif 
jintalbu d-drittijiet 
lit-trasportaturi 
parte`ipanti.
13. (1) Kull dritt li jintalab jit]allas minn trasportatur
parte`ipanti minn bejjieg] ta’ sistema g]andu jkun wie]ed mhux
diskriminatorju, ra[onevolment strutturat u ra[onevolment relatat
ma’ l-ispi\a tas-servizz provdut u w\at, u g]andu, b’mod
partikolari, jkun l-istess g]all-istess livell ta’ servizz.
(2) Il-]ru[ ta’ kontijiet g]as-servizzi ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata g]andhom ikunu suffi`jentement
dettaljati sabiex it-trasportaturi parte`ipanti jkunu jistg]u jaraw
sewsew liema servizzi jkunu [ew u\ati u d-drittijiet relatati
mag]hom; b]ala minimu, il-kontijiet g]al drittijiet dwar il-
prenotazzjonijiet g]andhom jinkludu din l-informazzjoni li [ejja
g]al kull segment:
(i)  tip ta’ prenotazzjoni ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata;
(ii) isem-il passi[[ier;
(iii) pajji\;
(iv) kodi`i ta’ identifikazzjoni ta’ l-a[enzija IATA/
ARC;
(v) kodi`i tal-belt;
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 11
(vi)  bliet f’par tas-segment;
(vii) data tal-prenotazzjoni (data tat-transazzjoni);
(viii) data tat-titjira;
(ix) numru tat-titjira;
(x) kodi`i ta’ status (status tal-prenotazzjoni);
(xi) tip ta’ servizz (klassi ta’ servizz);
(xii) min isib post g]ar-re[istrazzjoni ta’ isem-il
passi[[ier (PNR); u
(xiii) indikatur tal-prenotazzjoni/t]assir.
(3) L-informazzjoni dwar il-]ru[ ta’ kontijiet g]andha ti[i
offruta b’mezz manjetiku jew ta’ xort’o]ra li normalment tintu\a
fis-servizzi pprovduti. Id-dritt li g]andu jit]allas g]all-
informazzjoni dwar il-]ru[ ta’ kontijiet pprovduta fil-formola
mag]\ula mit-trasportatur m’g]andhiex tkun te``edi l-ispi\a tal-
mezz innifsu flimkien ma’ l-ispejje\ g]at-trasport tieg]u.
Trasportatur bl-ajru parte`ipanti g]andu ji[i offrut il-fa`ilità  li ji[i
infurmat meta ssir xi prenotazzjoni hew transazzjoni li dwarha
jista[ jintalab xi ]las g]al prenotazzjni. Meta trasportatur jag]\el li
ji[i hekk informat, huwa g]andu ji[i offrut l-g]a\la li ma
jippermettix xi prenotazzjoni jew transazzjoni b]al dawk, kemm-il
darba din l-a]]ar wa]da ma tkunx di[à  [iet a``ettata. Fil-ka\ ta’
nuqqas ta’ permess b]al dak, it-trasportatur m’g]andu jintalab ebda
]las g]al dik il-prenotazzjoni jew transazzjoni.
(4) Kull dritt g]all-kiri ta’ tag]mir, renta jew xi servizz ie]or
mitlub ming]and abbonat minn bejjieg] ta’ sistema g]andu jkun
mhux diskriminatorju, ra[onevolment strutturat u ra[onevolment
relatat ma’ l-ispi\a tas-servizz provdut u w\at, u g]andu,
partikolarment, ikun l-istess g]al-listess livell ta’ servizz.
Benefi``ji g]all-produttività  mog]tija lill-abbonati minn xi
bejjieg] ta’ sistema fl-g]amla ta’ skont fuq il-]lasijiet ta’ kiri jew
]lasijiet ta’ kummissjoni g]andhom jitqiesu b]ala spejje\ ta’
distribuzzjoni ta’ bejjieg] ta’ sistema u g]andhom ikunu msejsa fuq
segmenti kif jidhru fil-biljetti. Ming]ajr pre[udizzju g]all-
paragrafu 5 tat-Tieni Skeda, meta l-bejjieg] ta’ sistema ma jkunx
jaf jekk xi biljett ikunx ]are[ jew le, allura dak il-bejjieg] ta’
sistema jkollu jedd li jserra] fuq in-notifikazzjoni tan-numru tal-
biljett ming]and l-abbonat. Il-]ru[ ta’ kontijiet g]as-servizzi ta’
sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata g]andu jkun dettaljat
bi\\ejjed sabiex l-abbonati jkunu jistg]u jaraw sewsew liema
servizzi jkunu intu\aw u liema drittijet ikunu intalbu g]alihom.
(5) Bejjieg] ta’ sistema g]andu, meta ssirlu talba, jipprovdi
partijiet li jkollhom interess, inklu\i konsumaturi, bid-dettalji ta’
pro`eduri korrenti, drittijiet u fa`ilitajiet ta’ sistemi, inklu\i
interfaces, editjar u l-kriterji ta’ wiri w\ati. L-ippro`essar ta’ data
individwali g]andu jkun bla ebda ]las g]al konsumaturi li li
g]alihom tkun tirreferi dik l-informazzjoni. Dan, madankollu, ma
je]tie[ lil ebda bejjieg] ta’ sistema li ji\vela xi informazzjoni dwar
proprjetà  b]alma hu s-software.
(6) Kull tibdil fil-livelli tad-drittijiet, kondizzjonijiet jew
fa`ilitajiet offruti u l-ba\i g]al dan g]andu jitwassal lit-
trasportaturi parte`ipanti u lill-abbonati fuq ba\i mhux
12 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
diskriminatorja.
U\u ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata 
minn trasportaturi 
fl-uffi``ju tag]hom 
stess, e``.
14. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 7, l-artikolu 11(5) u
ta’ l-Iskedi m’g]andhomx japplikaw g]al sistema ta’ riservazzjoni
komputerizzata li tintu\a minn trasportatur bl-ajru jew minn grupp
ta’ trasportaturi bl-ajru:
(a) fl-uffi``ju jew uffi``ji w uffi``ji tal-bejg] tag]hom li
jkunu identifikati `ar b]ala tali; jew
(b) biex jipprovdu informazzjoni u, jew fa`ilitajiet ta’
distribuzzjoni a``essibbli permezz ta’ network ta’
telekomunikazzjonijiet pubbliku, li jidentifikaw b’mod
`ar u kontinwu lill-provditur jew provdituri ta’ l-
informazzjoni b]ala tali.
(2) Meta prenotazzjoni ssir direttament minn trasportatur,
g]andhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 12(1)(d) u
(f).
Verifika ta’ 
konformità  teknika 
ta’ sistema ta’ 
riservazzjoni 
komputerizzata.
15. (1) Bejjieg] ta’ sistema g]andu ji\gura li s-sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata tieg]u tkun konformi mal-]ti[iet
tekni`i elenkati fl-artikoli 6 u 8, u li din il-konformità  tkun
sorveljata minn awditur indipendenti fuq ba\i ta’ sena kalendarja.
Ghal dak l-g]an, l-awditur g]andu jing]ata d]ul f’kull waqt g]al
kull programm, pro`edura, operazzjoni u salvagwardja li jintu\aw
fil-computers jew sistemi ta’ computer li biha l-bejjieg] ta’ sistema
jipprovdi l-fa`ilitajiet ta’ distribuzzjoni tieg]u. Kull bejjieg] ta’
sistema g]andu jissottometti r-rapport ta’ l-awditur tieg]u dwar dak
li jkun ispezzjona u r-ri\ultanzi li kellu lid-Diretur fi \mien erba’
xhur minn tmiem is-sena kalendarja inkwistjoni.
(2) Bejjieg] ta’ sistema g]andu jg]arraf lil trasportaturi
parte`ipanti u lid-Direttur bl-identità  ta’ l-awditur mill-inqas tliet
xhur qabel il-]atra tieg]u u mill-inqas tliet xhur qabel kull ]atra
mill-[did ta’ kull sena. Jekk, fi \mien xahar mill-avvi\, xi wie]ed
mit-trasportaturi parte`ipanti jo[[ezjona g]all-abbiltà  ta’ dak l-
awditur li jwettaq il-]idmiet kif ikun me]tie[ li jag]mel ta]t dan l-
artikolu, id-Direttur g]andu, fi \mien xahrejn o]ra ulterjuri, u wara
li jikkonsulta lill-awditur, lill-bejjieg] ta’ sistema u lil kull parti
o]ra li tivvanta interess le[ittimu, jidde`iedi jekk l-awditur
g]andux ji[i sostitwit jew le.
Applikabbiltà  g]al 
prodotti tat-trasport 
bit-tren.
16. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) sa
(5), id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att g]andhom japplikaw meta
bejjieg] ta’ sistema jidde`iedi li g]andu jinkludi servizzi bit-tren
fil-wiri prin`ipali tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
(2) Meta bejjieg] ta’ sistema jidde`iedi li jinkludi prodotti bit-
tren fil-wiri prin`ipali tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata
tieg]u, huwa jista’ jag]\el li jinkludi biss `erti kategoriji definiti
sew ta’ servizzi bit-tren, filwaqt li jirrispetta l-prin`ipji elenkati fl-
artiklu 3(2).
(3) Operatur tat-trasport bit-tren jitqies li jkun trasportatur
parte`ipanti jew prin`ipali, kif adatt, g]all-finijiet ta’ dan l-Att, fil-
qies li jkollu ftehim ma’ bejjieg] ta’ sistema g]ad-distribuzzjoni
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 13
tal-prodotti tieg]u permezz tal-wiri prin`ipali ta’ sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata jew meta s-sistema ta’ riservazzjoni
tieg]u nnifsu tkun sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata kif
imfisser fl-artikolu 2. Bla ]sara g]as-subartikolu (4), dawk il-
prodotti g]andhom ji[u ttrattati bl-istess mod b]alma huma l-
prodotti tat-trasport bl-ajru u g]andhom ji[u inkorporati fil-wiri
prin`ipali skond il-kriterji stipulati fl-Ewwel Skeda.
(4) (a)  Meta jkunu qeg]din ji[u applikati r-regoli stipulati fil-
paragrafi 1 u 2 ta’ l-Ewwel Skeda g]al servizzi bit-tren, il-bejjieg]
ta’ sistema g]andu ja[[usta l-prin`ipji ta’ klassifikazzjoni g]all-
wiri prin`ipali sabiex jittie]ed qies kif dovut tal-b\onnijiet tal-
konsumaturi li jkunu mg]arrfa b’mod adegwat dwar servizzi bit-
tren li jkunu jirrappre\entaw alternattiva kompetitiva g]as-servizzi
bl-ajru. B’mod partikolari, bejjieg] ta’ sistema jista’ jikklassifika
is-servizzi bit-tren ma’ g]add limitat ta’ waqfiet qosra ma’ servizzi
bl-ajru diretti u ta’ bla waqfien.
(b) Bejjieg] ta’ sistema g]andu jiddefinixxi kriterji `ari
g]all-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g]al
servizzi bit-tren. Dawk il-kriterji g]andhom ikopru il-]in tal-vja[[
traskors u jkunu jirriflettu l-]tie[a li ji[i evitat screen padding
e``essiv. Dawk il-kriterji g]andhom jing]ataw lid-Direttur mill-
anqas xahrejn qabel ma jibdew ji[u applikati.
(5)  G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull riferenza g]al
"titjiriet" f’dan l-Att g]andha titqies b]ala li tinkludi riferenzi g]al
"servizzi bit-tren" u riferenzi g]al "prodotti tat-trasport bl-ajru"
g]andha titqies li tinkludi riferenzi g]al "prodotti bit-tren".
Projbizzjoni ta’ 
`]id g]ad-drittijiet.
17. Il-benefi`jarji ta’ drittijiet li jori[inaw ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 3(4), 6, 8 u 15 ma jistg]ux ji`]du
g]al dawk id-drittijiet permezz ta’ xi kuntratt jew ta’ xi mezz ie]or.
Pro`eduri quddiem 
il-Bord.
18. (1) Id-Direttur g]andu, filwaqt li ja[ixxi jew fuq
inizjattiva tieg]u nnifsu jew meta jasallu xi lment, jibda pro`eduri
quddiem il-Bord biex itemm kull kontravvenzjoni tad-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att.
(2) L-ilmenti jistg]u jsiru minn persuni kemm naturali kemm
legali li jvantaw interess le[ittimu.
Bord g]al Sistema 
ta’ Riservazzjoni 
Komputerizzata.
19. (1) G]andu jitwaqqaf Bord g]al Sistema ta’ Riservazzjoni
Komputerizzata, li jkun mag]mul minn avukat b’mhux anqas minn
tnax-il sena esperjenza, li jkun president, flimkien ma’ \ew[
assessuri tekni`i.
(2) Il-president u l-assessuri tekni`i tal-Bord g]andhom
jin]atru mill-Prim Ministru minn sena g]al sena:
I\da l-Prim Ministru jista’ j[edded kull ]atra minn sena
g]al sena u jista’ jordna, kulmeta jag]mel xi ]atra [dida, li l-
president jew assessur li jkun qed itemm il-kariga jibqa’ joqg]od
fuq il-Bord g]ar-rigward ta’ kull kwistjoni li jkun di[à  beda
jittratta qabel it-terminazzjoni tal-kariga tieg]u sakemm dik il-
kwistjoni ti[i e\awrita.
(3) Il-Prim Ministru jista’ wkoll jag]mel kull ]atra ne`essarja
14 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
g]all-fini li jissurroga lill-president jew lil xi assessur tal-Bord fil-
ka\ li ma jkunx kapa`i, g]al xi ra[uni, li jwettaq il-funzjoniiet
tieg]u f’xi ka\ jew ka\ijiet partikolari.
(4) Il-president jew xi assessur tal-Bord ma jkunx kompetenti li
jisma jew jittratta xi kwistjoni li fiha huwa jkollu xi interess dirett
jew indirett.
(5) L-assessuri tekni`i tal-Bord g]andhom, qabel ma jassumu l-
kariga tag]hom, jie]du [urament quddiem l-Avukat {enerali li
jkun jiddikjara li jkunu se je\aminaw u jidde`iedu kull kwistjoni
mibg]uta lilhom ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att b’ekwità  u
imparzjalità .
(6) Il-president tal-Bord ikollu, bil-g]an li ji[bor il-provi u li
jistabbilixxi l-fatti li jkollhom x’jaqsmu ma’ xi kwistjoni li tinsab
quddiem il-Bord, dawk is-setg]at kollha li huma bil-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili vestiti fil-Qorti ~ivili,
Prim’Awla, g]al xi kwistjoni b]al dik li jkollu quddiemu.
(7) Bla ]sara g]al kull regolament mag]mul ta]t l-artikolu 21,
il-Bord g]andu jirregola l-pro`edura tieg]u nnifsu.
(8) Il-Prim Ministru g]andu ja]tar uffi`jal pubbliku biex
jag]milha ta’ segretarju tal-Bord.
Revi\joni ta’ 
de`i\jonijiet.
20. (1) De`i\joni tal-Bord tkun wa]da finali u vinkolanti.
(2) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), il-Bord
jista’, meta jin[ieb g]all-attenzjoni tieg]u xi fatt [did, jirrevedi
de`i\joni mog]tija minnu:
I\da -
(a) ir-rikors g]ar-revi\joni g]andu ji[i ppre\entat bil-
miktub quddiem il-Bord fi \mien g]oxrin jum tax-
xog]ol mid-data meta d-de`i\joni titwassal lill-
impri\a jew asso`jazzjoni ta’ impri\i; u
(b) revi\joni tad-de`i\joni m’g]andha f’ebda ka\ idda]]al
lill-Bord f’xi responsabbiltà  g]al xi danni li setg]u
[ew sofferti min]abba fl-ewwel de`i\joni.
Setg]a ta’ g]emil 
ta’ regolamenti.
21. Il-Ministru jista’ , minn \mien g]al \mien, jag]mel u, meta
jkun hekk g]amel, jibdel jew jirrevoka regolamenti [eneralment
sabiex jag]ti se]] lil xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ dn l-Att u
partikolarment sabiex jipprovdi dwar il-pro`edura quddiem il-
Bord, ir-responsabbiltà  ta’ xi wa]da mill-partijiet g]ar-rigward ta’
l-ispejje\ minfuqa dwar dik il-pro`edura u sabiex jippreskrivi kull
]a[a li g]andha ti[i preskritta ta]t dan l-Att.
G]oti ta’ 
informazzjoni lill-
Bord.
22. (1) Fit-twettiq tad-dmirijiet lilu mog]tija b’dan l-Att, il-
Bord jista’ jikseb kull informazzjoni ne`essarja minn impri\i u
minn kull asso`jazzjoni ta’ impri\i.
(2) Il-Bord jista’ jistabbilixxi skadenza ta’ mhux inqas minn
xahar g]at-twassil ta’ l-informazzjoni mitluba.
(3) Fit-talba tieg]u l-Bord g]andu jiddikjara xi tkun il-ba\i
legali u l-g]an tat-talba kif ukoll il-penali, li jistg]u ji[u imposti
skond l-artikolu 23(1), g]all-provvista ta’ informazzjoni mhux
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 15
korretta.
(4) Is-sidien ta’ l-impri\i jew ir-rappre\entanti tag]hom u, fil-
ka\ ta’ persuna legali jew ta’ kumpanniji, ditti jew asso`jazzjonijiet
li ma jkollhomx personalità  [uridika, il-persuna awtorizzata li
tirrappre\enthom bil-li[i jew bir-regoli tag]hom, g]andha tkun
dovuta tissupplixxi l-informazzjoni me]tie[a.
(5) Impri\i u asso`jazzjonijiet ta’ impri\i g]andhom
jissottomettu ru]hom g]al investigazzjonijiet li ji[u ordnati
b’de`i\joni tal-Bord. Id-de`i\joni g]andha tispe`ifika l-mertu u l-
fini ta’ l-investigazzjoni, tistabbilixxi d-data meta jkollha tibda u
tindika l-penali li jistg]u ji[u imposti skond l-artikolu 23(1).
Penali 
amministrattivi.
23. (1) Il-Bord jista’ jimponi penali dixxiplinarji, fuq impri\i
jew asso`jazzjonijiet ta’ impri\i, ta’ mhux inqas minn erba’ mitt
lira i\da mhux iktar minn g]oxrin elf lira meta l-impri\i jew
asso`jazzjonijiet ta’ impri\i, sew bil-]sieb sew b’negli[enza -
(a) jissupplixxu informazzjoni mhux korretta b’risposta
g]al talba mag]mula skond ma hemm fl-artikolu 22,
jew ma jissupplixxu ebda informazzjoni fi\-\mien
stabbilit; jew
(b) jipprodu`u kotba jew records o]ra tan-negozju
f’g]amla mhux kompleta waqt l-investigazzjonijiet,
jew jirroftaw milli joqog]du g]al investigazzjoni
skond ma hemm fl-artikolu 22(5).
(2) Il-Bord jista’ jimponi penali dixxiplinarji fuq bejjieg] ta’
sistema, trasportaturi prin`ipali, trasportaturi parte`ipanti u, jew
abbonati g]al kontravvenzjonijiet tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att
sa massimu ta’ g]axra fil-mija mid-d]ul annwali g]al dik l-attività
rilevanti ta’ l-impri\a inkwistjoni. Meta jkun qed ji[i stabbilit
x’ikun l-ammont tal-piena, g]andha titqies sew il-gravità  sew id-
dewmien tal-kontravvenzjoni.
(3)  De`i\jonijiet li jimponu penali dixxiplinarji, skond ma
hemm fid-disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2), ma jkunux ta’
xorta penali, u kull penali b]al dik g]andha tkun tista’ ti[i rkuprata
b]ala dejn `ivili mid-Direttur b’azzjoni quddiem il-qorti ta’
[urisdizzjoni `ivili kompetenti.
(4) It-trasportaturi, sew jekk huma trasportaturi prin`ipali jew
parte`ipanti, abbonati u bejjieg]a ta’ sistema jkunu su[[etti g]all-
[urisdizzjoni u l-pro`eduri tal-Bord, u l-penali amministrattivi li
ji[u imposti minnu.
16 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
L-EWWEL SKEDA
KRITERJI TA’ KLASSIFIKAZZJONI TA’ WIRI PRIN~IPALI 
G}AL TITJIERIET* LI JOFFRU PRODOTTI TAT-
TRASPORT BL-AJRU MHUX IGGRUPPATI
(Artikoli 5, 7 u 16)
1. Klassifikazzjoni ta’ g]a\liet ta’ titjira f’wiri prin`ipali, g]all-
[urnata jew [ranet mitlubin, g]andha tkun fl-ordni li [ej
kemm-il darba ma ji[ix mitlub xort’o]ra minn konsumatur
g]al xi transazzjoni individwali:
(i) kull titjira diretta bla waqfien bejn bliet f’par
inkwistjoni; 
(ii) kull titjira diretta o]ra, li ma tkunx tinvolvi bdil
ta’ ajruplan jew tren, bejn il-bliet f’par
inkwistjoni;
(iii) titjiriet ta’ konnessjoni.
2. Konsumatur g]andu mill-anqas jing]ata l-possibiltà  li jkollu,
meta hekk jitlob, wiri prin`ipali klassifikat bil-]in tat-tluq
jew tal-wasla u/jew ]in tal-vja[[ traskors. Kemm-il darba ma
ji[ix hekk mitlub minn konsumatur, wiri prin`ipali g]andu
jkun klassifikat skond il-]in tat-tluq g]al grupp (i) u ]in tal-
vja[[ traskors g]al gruppi (ii) u (iii).
3. Meta bejjieg] ta’ sistema jag]\el li juri informazzjoni g]al xi
bliet f’par dwar l-iskedi jew it-tariffi ta’ trasportaturi mhux
parte`ipanti, i\da mhux ne`essarjament kull trasportatur b]al
dak, dik l-informazzjoni g]andha tintwera b’mod e\att, mhux
qarrieqi u mhux diskriminatorju bejn it-trasportaturi murija.
4. Jekk, sa fejn ikun jaf il-bejjieg] ta’ sistema, l-informazzjoni
dwar l-g]add ta’ servizzi bl-ajru skedati diretti u l-identità
tat-trasportaturi bl-ajru inkwistjoni ma jkunux komprensivi,
dan g]andu jkun dikjarat b’mod `ar fuq il-wiri rilevanti.
5. Titjiriet li ma jkunux servizzi ta’ l-ajru skedati g]andhom
ikunu identifikati `ar. 
6. Titjiriet li jkunu jnvolvu waqfiet tul ir-rotta g]andhom ji[u
identifikati `ar.
7. Meta titjiriet ikunu operati minn trasportatur bl-ajru li ma
jkunx it-trasportatur bl-ajru identifikat bil-kodi`i ta’
identifikazzjoni ta’ trasportatur, l-operatur attwali tat-titjira
g]andu jkun identifikat sew. Din il-]tie[a g]andha tkun
tapplika g]al kull ka\, ]lief g]al arran[amenti ad hoc g]al
\mien qasir.
8. Bejjieg] ta’ sistema m’g]andux ju\a l-ispazju ta’ l-iskrin
f’wiri prin`ipali b’mod li jag]ti wirja e``essiva g]al g]a\la
ta’ vvja[[ar wa]da partikolari jew li tkun turi g]a\liet ta’
vvja[[ar li ma jkunux realisti`i.
9. Hlief kif hemm provdut fil-paragrafu 10, dawn id-
* Kull riferenza  g]al "titjiriet" f'din l-Iskeda hija skond l-artikolu 16(6) ta' l-Att.
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA [ KAP. 434. 17
disposizzjonijiet li [ejjin g]andhom ikunu japplikaw:
(a) g]al servizzi diretti, ebda titjira m’g]andha tidher iktar
minn darba f’wiri prin`ipali;
(b) g]al servizzi multi-settorjali li jkunu jinvolvu bdil ta’
l-ajruplan, ebda kombinazzjni ta’ titjiriet ma tista’
tidher iktar minn darba f’wiri prin`ipali;
(`) titjiriet li jinvolvu l-bdil ta’ ajruplan g]andhom ji[u
ttrattati u jidhru b]ala titjiriet ta’ konnessjoni, b’linja
wa]da g]al kull segment ta’ ajruplan. Madankollu,
meta t-titjiriet ikunu operati mill-istess trasportatur bl-
istess numru tat-titjira u meta trasportatur ikun je]tie[
kupun tat-titjira wie]ed biss u riservazzjoni wa]da
biss, sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata g]andha
to]ro[ kupun wie]ed biss u g]anda titlob ]las g]al
riservazzjoni wa]da biss.
10. (1) Meta trasportaturi ikollhom xi arran[ament ta’ joint-
venture jew xi arran[ament kontrattwali ie]or bejniethom
li jkun je]tie[ li xi tnejn jew iktar minnhom jassumu
responsabbiltà  separata g]all-offerta u l-bejg] ta’ prodotti
tat-trasport bl-ajru fuq titjira jew kombinazzjoni ta’
titjiriet, il-fra\ijiet "titjira" (g]al servizzi diretti) u
"kombinazzjoni ta’ titjiriet" (g]al servizzi multi-
settorjali) fil-paragrafu 9 g]andhom ji[u interpretati
b]ala li jippermettu lil kull wie]ed mit-trasportaturi
inkwistjoni, sa massimu ta’ tnejn, li jkollhom wiri separat
billi jintu\a l-kodi`i ta’ identifikazzjoni ta’ trasportatur
individwali.
(2) Meta jkun hemm iktar minn \ew[ trasportaturi involuti,
it-tismija ta\-\ew[ trasportaturi li jkollhom jedd li
jutilizzaw l-e``ezzjoni li hemm provdut dwarha fis-
subparagrafu (1) g]andha tkun xi ]a[a li tinteressa lit-
trasportatur li attwalment ikun qed jopera t-titjira. Fin-
nuqqas ta’ informazzjoni mit-trasportatur li jkun qed
jopera li tkun bi\\ejjed biex tidentifika li\-\ew[
trasportaturi li jkunu se jissemmew, hu bejjieg] ta’
sistema li g]andu jsemmi lit-trasportaturi fuq ba\i mhux
diskriminatorja.
11. Wiri prin`ipali g]andu, kulfejn ikun prattiku, jinkludi titjiriet
ta’ konnessjoni fuq servizzi skedati li jkunu operati minn
trasportaturi parte`ipanti u li jkunu kostruwiti bl-u\u ta’
g]add minimu ta’ disa’ punti ta’ konnessjoni. Bejjieg] ta’
sistema g]andu ja``etta talba minn trasportatur parte`ipant
biex jinkludi servizz indirett, kemm-il darba l-linja tar-rotta
tkun iktar minn 130% tad-distanza ta`-`irku l-kbir bejn i\-
\ew[ ajruporti jew kemm-il darba li t-talba tkun twassal
g]all-esklu\joni ta’ servizzi b’]in tal-vja[[ traskors inqas.
M’hemmx g]alfejn jintu\aw punti ta’ konnessjoni b’rotot ta’
iktar minn 130%.
18 KAP. 434. ]  
KODI~I TA’ KONDOTTA G}AL SISTEMA
TA’ RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA
IT-TIENI SKEDA
U\U TA’ FA`ILITAJIET TA’ DISTRIBUZZJONI MINN ABBONATI
(Artikoli 12 u 13)
1. Abbonat g]andu j\omm records pre`i\i dwar kull transazzjoni
li ssir permezz tas-sistema ta’ riservazzjoni komputerizzata.
Dawk ir-records g]andhom jinkludu numri tat-titjiriet,
designators ta’ prenotazzjonijiet ta’ riservazzjonijet, id-data
tal-vja[[, ]inijiet tat-tluq u tal-wasla, status tas-segmenti, l-
ismijiet u l-inizjali tal-passi[[ieri bl-indirizzi fejn jistg]u ji[u
kkuntattjati u/jew numri tat-telefon u status tal-biljetti
ma]ru[in. Meta jkunu qeg]din jipprenotaw jew jikkan`ellaw
l-ispazju, l-abbonat g]andu ji\gura li d-designator tar-
riservazzjoni li jkun qed jintu\a jkun jikkorrispondi g]at-
tariffa m]allsa mill-passi[[ier.
2. Abbonat m’g]andux deliberatament jag]mel riservazzjonijiet
doppji g]all-istess passi[[ier, Meta spazju konfermat ma
jkunx disponibbli, l-passi[[ier jista’, b’g]a\la tieg]u nnifsu,
jitqieg]ed fuq lista ta’ stennija g]al dik it-titjira (jekk dik il-
lista tkun disponibbli) u ji[i konfermat fuq titjira alternattiva.
3. Meta passi[[ier jikkan`ella riservazzjoni, l-abbonat g]andu
minnufih jirrilaxxa dak l-ispazju.
4. Meta passi[[ier jibdel itinerarju, l-abbonat g]andu ji\gura li
kull spazju u servizz supplimentari ji[u kan`ellati meta jsiru
r-riservazzjonijiet l-[odda.
5. Abbonat g]andu, meta jkun hekk prattiku, jitlob jew
jippro`essa kull riservazzjoni g]al xi itinerarju spe`ifiku u
kull bidla sussegwenti permezz ta’ l-istess sistema ta’
riservazzjoni komputerizzata.
6. Ebda abbonat ma jista’ jitlob jew ibieg] spazju ta’ xi linja ta’
l-ajru kemm-il darba ma jintalabx jag]mel dan minn xi
konsumatur.
7. Abbonat g]andu ji\gura li biljett jin]are[ skond l-istatus ta’
riservazzjoni g]al kull segment u skond it-terminu ta’ \mien
applikabbli. Abbonat m’g]andux jo]ro[ biljett li jkun jindika
riservazzjoni definittiva u titjira partikolari kemm-il darba ma
tkunx waslitlu konferma ta’ dik ir-riservazzjoni. 
