TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     1
KAPITOLU 199
ATT DWAR IT-TI{DID TA’ KIRI TA’ RABA’ 
Biex jirregola l-kiri mill-[did ta’ raba’ u biex jipprovdi g]all-]wejje[
konnessi u an`illari.
20 ta’ {unju, 1967
L-ATT XVI ta’ l-1967, kif emendat bl-Atti: XXVIII ta’ l-1969, IX ta’ l-
1972, V ta’ l-1973, LVIII ta’ l-1974, V ta’ l-1975; bl-Avvi\ Legali 148 ta’ l-
1975; u bl-Atti XIX ta’ l-1979, VIII ta’ l-1990, XIX ta’ l-1993, XXIV ta’ l-
1995, VI ta’ l-2001 u XXXI ta’ l-2002.
Titolu fil-qosor. 
Kiri ta’ Raba’.
Tifsir.
xort’o]ra -
"Bord" tfisser il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri ta’ Raba’
mwaqqaf skond l-artikolu 5;
"`essjonarju tal-kirja" tinkludi sub-konduttur u, meta ma jkun
hemm la persuna li lilha tkun [iet `eduta l-kirja u l-anqas sub-
konduttur, il-persuna li tkun attwalment tgawdi l-kirja bil-kunsens
espress jew ta`itu tal-kerrej, u "`essjoni" g]andha tiftiehem skond
hekk;
"data ta’ terminazzjoni" tfisser l-a]]ar [urnata li fiha l-perijodu
tal-kirja li sid il-kera jipproponi li jbiddel il-kondizzjonijiet tag]ha
jew li sid il-kera ma hux fi ]siebu j[edded jiskadi;
"kerrej" tinkludi kull membru tal-familja li jkun `essjonarju tal-
kirja u, wara l-mewt tal-kerrej, meta ma jkun hemm ebda membru
b]al dak, tinkludi f’ordni ta’ preferenza kull membru tal-familja li
jkun legatarju tal-kirja jew li, matul l-a]]ar sena minnufih qabel il-
mewt tal-kerrej, kien jg]ix mal-kerrej jew kien qed ja]dem ir-raba’
mieg]u jew g]alih jew ikun il-werriet tal-kerrej; tinkludi wkoll,
relattivament g]al sullokatur, sub-konduttur, liema kelma g]andha
titqies f’dik ir-relazzjoni b]ala li jkollha l-istess tifsir b]al kerrej
fl-estensjoni s]i]a tieg]u;
"kirja" tfisser kirja g]al \mien totali miftiehem ta’ mhux i\jed
minn sittax-il sena g]al kera, bi flus jew b’kumpens ie]or, li
jit]allas bis-sena b’rata wa]da jew i\jed u tinkludi kirja ta`itament
im[edda minn sena g]al sena jew im[edda b’de`i\joni tal-Bord
skond dan l-Att, i\da ma tinkludix la enfitewsi u lanqas ftehim ta’
kirja li bis-sa]]a tieg]u l-prodott g]andu jinqasam bejn sid il-kera
u l-kerrej; tinkludi wkoll "sullokazzjoni" relattivament g]al
sullokatur u sub- konduttur;
"kondizzjonijiet" tinkludi l-kera li jit]allas relattivament g]al
kirja;
"Malta" tfisser il-G\ira ta’ Malta u l-G\ejjer ta’ G]awdex u
Kemmuna;
  2      KAP. 199. ]       TI{DIDTA’KIRITA’RABA
"membru tal-familja" tfisser axxendent lineari, dixxendent
lineari, armla jew armel, ra[el tat-tifla, u l-armla tat-tifel sakemm
ma ter[ax ti\\ewwe[, tal-kerrej;
"raba" tfisser kull art li tkun prin`ipalment mikrija g]all-
koltivazzjoni ta’ prodotti agrikoli, fjuri, si[ar tal-frott jew dwieli u
g]al skopijiet li g]andhom x’jaqsmu ma’ l-agrikoltura, inklu\ it-
twaqqif ta’ serer, cloches jew cold frames, i\da ma tinkludix art
inti\a biex jirg]u l-annimali;
"sid il-kera" tinkludi sullokatur relattivament g]al sub-konduttur.
Tibdil ta’ 
kondizzjonijiet ta’ 
kirja. 
Emendat: 
IX. 1972.2.
3. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, meta sid
il-kera jkun irid jag]mel xi tibdil fil-kondizzjonijiet ta’ kirja
f’eg]luq it-terminu tag]ha, jekk ma jkunx sar ftehim bil-miktub
mal-kerrej, hu g]andu japplika lill-Bord permezz ta’ rikors li jkun
fih dettalji tat-tibdil propost, ippre\entat mhux aktar tard minn tliet
xhur qabel id-data li fiha t-terminu jag]laq.
(2) Il-Bord ma g]andu japprova ebda kondizzjonijiet [odda li
jkunu jinsabu f’xi rikors jekk ji[i ipprovat li -
(a) dawk il-kondizzjonijiet [odda jkunu [ustifikati biss
min]abba benefikati ta’ natura permanenti li jkunu
saru fir-raba’, waqt il-perijodu ta’ tmien snin minnufih
qabel id-data tat-terminazzjoni, mill-kerrej stess jew
minn membru tal-familja, ming]ajr ma huma kienu
ta]t xi obbligu li jeffettwaw dawk il-benefikati; jew
(b) dawk il-kondizzjonijiet [odda jkunu [ustifikati biss
min]abba benefikati ta’ natura permanenti li jkunu
saru fir-raba’ bl-u\u ta’ fondi provduti mill-Gvern jew
f’isem il-Gvern fil-forma ta’ g]otja jew f’xi forma
o]ra li, salv it-t]aris tal-kondizzjonijiet li jirregolaw
il-provvista ta’ dawk il-fondi, ma timplikax ]las lura;
jew
(`) dawk il-kondizzjonijiet [odda ma jkunux ekwi g]al
paragun ma’ kondizzjonijiet ta’ kiri li jkunu je\istu
f’eg]lieqi paragunabbli fl-istess parti tal-G\ira, wara li
jittie]ed kont prin`ipalment tal-kwalità  u profondità
medja tal-]amrija, tan-natura ta’ l-art ta’ ta]t il-
]amrija, tad-direzzjoni li fiha r-raba’ m\er\aq ikun
qieg]ed fa``ata, ta’ l-a``essibiltà  g]at-triq u d-
distanza tieg]u mill-eqreb ra]al.
(3) Il-Bord jista’, minflok ma ji`]ad il-kondizzjonijiet [odda
proposti minn sid il-kera, jimmodifikahom u japprovahom safejn
ikunu [ustifikati bl-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet li hemm fil-
paragrafi (a), (b) u (`) ta’ l-a]]ar subartikolu qabel dan:
I\da f’ebda ka\ ma g]andhom dawk il-kondizzjonijiet
ikunu anqas favorevoli g]al sid il-kera minn dawk ta’ l-a]]ar kirja
pre`edenti.
Nuqqas ta’ ti[did 
ta’ kirja. 
Emendat: 
XXVIII. 1969.2;
IX. 1972.3.
4. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, meta sid
il-kera jkun irid jie]u lura l-pussess ta’ xi raba’, jekk il-kerrej ma
jkunx ftiehem bil-miktub kemm dwar it-tmiem tal-lokazzjoni u
TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     3
kemm dwar il-kumpens dovut, huwa g]andu japplika lill-Bord
permezz ta’ rikors li jkun fih -
(a) ra[unijiet dettaljati l-g]ala jrid jie]u lura l-pussess, u
(b) talba g]al-likwidazzjoni ta’ kull kumpens li jkollu
jit]allas skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
u ji[i ippre\entat mhux aktar tard minn tliet xhur qabel id-data li
fiha tag]laq il-kirja:
I\da, meta xi kirja b]al dik ma tag]laqx fil-15 ta’ Awissu
ta’ xi sena, ebda de`i\joni li tapprova dak it-te]id lura ta’ pussess
ma g]andha sse]] qabel il-15 ta’ Awissu li ji[i wara d-data tat-
terminazzjoni tal-kirja korrenti.
(2) Il-Bord jilqa’ r-rikors ta’ sid il-kera jekk sid il-kera
jipprova li -
(a) je]tie[ ir-raba’ biex ji[i w\at g]al skopijiet agrikoli
minnu personalment jew minn xi membru tal-familja
personalment g]al perijodu ta’ mhux anqas minn erba’
snin konsekuttivi li jibdew minnufih wara d-data tat-
terminazzjoni; jew
(b) je]tie[ ir-raba’, basta ma jkunx raba’ saqwi, g]all-
kostruzzjoni fuqu ta’ bini g]al skopijiet ta’ residenza,
negozju jew industrjali; jew
(`) ir-raba’ jkun [ie sullokat jew il-kirja tieg]u tkun [iet
trasferita ming]ajr il-kunsens ta’ sid il-kera lil xi
persuna o]ra li ma tkunx xi kerrej ie]or ta’ l-istess
raba’ jew membru tal-familja; jew
(d) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, l-g]alqa t]alliet ma tin]adimx g]al
mill-anqas tnax-il xahar konsekuttivi skond il-
kalendarju; jew
(e) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, il-kerrej ikun naqas, relattivament g]al
\ew[ perijodi jew i\jed, li j]allas il-kera, f’kull
okka\joni, fi \mien ]mistax-il [urnata mill-[urnata li
fiha sid il-kera jkun talbu bil-miktub biex i]allas; jew
(f) matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-
terminazzjoni, il-kerrej, li jkun marbut li jsewwi u
j\omm fi stat tajjeb il-]itan tar-raba’, naqas li jwettaq
dak l-obbligu jew abitwalment naqas li j]ares xi
kondizzjoni o]ra tal-kirja jew deliberatament jew bi
traskura[ni kka[una jew ]alla li ti[i ka[unata ]sara,
]lief ]sara ta’ importanza \g]ira, f’xi si[ar tal-frott
fir-raba’:
I\da `-`irkostanza msemmija fil-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu ma tkunx ra[uni bi\\ejjed biex ji[i milqug] ir-rikors
ta’ sid il-kera, jekk il-kerrej jipprova li r-raba’ in kwistjoni jkun
fonti importanti ta’ l-g]ajxien tieg]u u tal-familja tieg]u u jekk il-
Bord ikun sodisfatt li l-kerrej ibati aktar minn sid il-kera jekk ir-
rikors ji[i milqug]:
  4      KAP. 199. ]       TI{DIDTA’KIRITA’RABA
I\da wkoll, meta r-raba’ jinkludi razzett li jkun u\at mill-
kerrej b]ala l-uniku post ta’ residenza tieg]u u tal-familja tieg]u,
i`-`irkostanza msemmija ta]t il-paragrafu (b) ta’ dan is-subartikolu
ma tkunx ra[uni bi\\ejjed biex ji[i milqug] ir-rikors ta’ sid il-kera
jekk il-kerrej ma jit]allix i\omm dak ir-razzett bil-kera u ta]t il-
kondizzjonijiet li ji[u stabbiliti mill-Bord jew jekk ma jkunx
provdut minn sid il-kera dar o]ra fejn joqg]od, ra[onevolment
tajba g]all-mezzi tieg]u u g]all-mezzi tal-familja tieg]u u g]all-
b\onnijiet tag]hom dwar il-kobor.
(3) Meta parti biss mir-raba’ tkun me]tie[a g]al xi wie]ed
mill-iskopijiet imemmija fis-subartikolu (2)(a) jew (b) u l-kejl tal-
bqija ta’ dik l-art te``edi 124 metru kwadru, il-kerrej jista’ jitlob
lill-Bord u l-Bord g]andu jordna illi l-kirja ti[i m[edda
relattivament g]al bqija tar-raba’, ta]t dawk il-kondizzjonijiet kif
il-Bord, wara li jie]u kont tal-kondizzjonijiet ta’ l-a]]ar kirja ta’
qabel, jista’ jidhirlu xieraq li jistabbilixxi.
(4) Meta sid il-kera jie]u pussess lura tar-raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa]]a ta’ de`i\joni tal-Bord ba\ata fuq is-subartikolu
(2)(a), huwa g]andu j]allas lill-kerrej kumpens xieraq g]al kull
benefikat agrikolu li jkun sar mill-kerrej jew minn membru tal-
familja fl-imsemmi raba’ jew parti minnu matul il-perijodu ta’
tmien snin konsekuttivi minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni.
(5) Meta sid il-kera jie]u pussess lura tar-raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa]]a ta’ de`i\joni tal-Bord ba\ata fuq is-subartikolu
(2)(b), huwa g]andu j]allas lill-kerrej kumpens xieraq kif provdut
fl-a]]ar subartikolu qabel dan u, barra minn dan, ammont daqs il-
valur tal-prodotti mi[bura mill-kerrej jew minn membru tal-familja
mill-imsemmi raba’ jew parti minnu, wara li jitnaqqsu l-ispejje\ li
jkunu saru g]all-koltivazzjoni tieg]u, fl-a]]ar erba’ snin minnufih
qabel id-data tat-terminazzjoni:
I\da ma g]andhomx jitnaqqsu b]ala parti minn dawk l-
ispejje\ il-prezz tax-xog]ol tal-kerrej stess jew tax-xog]ol ta’ xi
membru tal-familja fir-raba’ jew parti minnu.
(6) L-ammont li g]andu jit]allas skond is-subartikolu (4) jew
(5) g]andu ji[i stabbilit mill-Bord, su[[ett g]al appell kif provdut
skond l-artikolu 10. Dak l-ammont g]andu jit]allas lill-kerrej fi
\mien xahar mid-data li fiha d-de`i\joni li tawtorizza t-te]id lura
tal-pussess tkun finali fil-partijiet kollha tag]ha. Fin-nuqqas ta’ dak
il-]las f’dak i\-\mien l-imsemmija de`i\joni tkun ming]ajr ebda
effett.
(7) Jekk il-kerrej jer[a’ jie]u l-pussess ta’ xi raba’ jew ta’ parti
minnu bis-sa]]a ta’ de`i\joni tal-Bord skond l-artikolu 13, huwa
g]andu j]allas lura lill-sid il-kera kull ammont ri`evut
relattivament g]ar-raba’ jew parti minnu skond is-subartikolu (4)
jew (5).
TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     5
Kif inhu kostitwit 
il-Bord u ]atra ta’ 
\ew[ Listi.
Emendat:
IX. 1972.4; 
V. 1973.2; 
LVIII. 1974.68.
Sostitwit:
XIX. 1993.2.
5. (1) G]andu jkun hemm Bord li jkun mag]ruf b]ala l-Bord
dwar il-Kontroll tal-Kiri ta’ Raba’.
(2) Il-Bord ikun mag]mul minn chairman li jkun ma[istrat jew
persuna li tkun ]admet ta’ avukat f’Malta g]al perijodu, jew
perijodi, li b’kollox jammontaw g]al mhux anqas minn seba’ snin,
ma]tur mill-Prim Ministru.
(3) Il-Prim Ministru jista’ ja]tar diversi ma[istrati jew persuni
li jkollhom il-kwalifiki me]tie[a skond kif hemm fis-subartikolu
(2) biex joqog]du fuq il-Bord, i\da g]andu joqg]od ma[istrat
wie]ed biss jew persuna o]ra bil-kwalifiki kif imsemmi wa]da biss
f’kull ka\ partikolari.
(4) Il-Prim Ministru g]andu wkoll ja]tar \ew[ listi kif [ej:
Kap. 44. 
(a) lista ta’ Arkitetti u In[inieri ~ivili minn fost persuni li
jkollhom il-warrant biex ja]dmu ta’ Arkitett u In[inier
~ivili skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza dwar
l-Arkitetti u li jkunu ilhom fil-prattika ta’ dik il-
professjoni g]al mhux inqas minn seba’ snin; u
(b) lista ta’ persuni (sew mis-servizz pubbliku sew jekk le)
li jkunu kompetenti u jifhmu f’affarijiet tar-raba’.
Kap. 12.
(5) I`-chairman jew kull membru li jinsab fuq il-lista jista’
jastjeni ru]u jew jista’ ji[i riku\at minn kull wa]da mill-partijiet
kontendenti g]al kull wa]da mir-ra[unijiet imsemmija fl-artikolu
739 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili u kull
kwistjoni li tinqala’ dwar jew in konnessjoni ma’ xi ra[uni ta’
riku\a jew astensjoni g]andha ti[i de`i\a mi`-chairman.
(6) (a) Meta `-chairman ma jkunx ma[istrat huwa ma
g]andux jibda jaqdi d-dmirijiet tal-kariga tieg]u qabel
ma jie]u quddiem l-Avukat {enerali [urament li
jwettaq il-funzjonijiet tieg]u u li jittratta u jidde`iedi
kull kwistjoni li tin[ieb quddiemu bil-]aqq u
imparzjalità .
(b) Il-membri li jinsabu fuq il-listi ma g]andhomx jibdew
iwettqu d-dmirijiet tal-kariga tag]hom sakemm ma
jkunux ]adu [urament quddiem i`-chairman li jwettqu
l-funzjonijiet tag]hom ta]t dan l-Att bl-imparzjalità  u
skond il-li[i.
(7) Il-membri tal-listi jistg]u jin]atru g]al \mien sentejn u
jistg]u jer[g]u jin]atru mill-[did.
(8) Kull meta jkun hemm kwistjoni quddiem il-Bord li tkun
te]tie[ l-istima ta’ xi raba’ jew kull fehma teknika o]ra dwar ka\ li
jkun qed jittratta l-Bord, i`-chairman g]andu jassenja membru
minn fuq kull lista sabiex je\aminaw ir-raba’ relattiva, jew sabiex
jaraw dik il-parti tal-pro`ess li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni li
dwarha tin]tie[ il-fehma teknika, u dawk i\-\ew[ membri
g]andhom jippre\entaw ir-rapport tag]hom li`-chairman waqt is-
seduta jew jippre\entaw dak ir-rapport fir-Re[istru tal-Bord hekk
kif i`-chairman jista’ jordna.
(9) I`-chairman jista’ wkoll je]tie[ lil dawk i\-\ew[ membri li
jattendu g]as-seduta tal-Bord meta dak il-ka\ ikun qieg]ed
  6      KAP. 199. ]       TI{DIDTA’KIRITA’RABA
jinstema’ mill-Bord jekk xi wie]ed mill-imsemmija \ew[ membri
jkun je]tie[ tag]rif iktar mill-partijiet jew je]tie[ li jisma’ xi
xhieda partikolari.
Setg]a tal-Bord. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
Kap. 12. 
6. (1) Il-Bord g]andu jkollu dawk is-setg]at kollha li huma
mog]tija lill-Prim Awla tal-Qorti ~ivili mill-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili.
(2) Kull mandat jew ordni ma]ru[ mill-Bord g]andu jkun
iffirmat mi`-chairman u awtentikat mir-re[istratur.
Kap. 12. 
(3) It-twettiq tad-de`i\jonijiet tal-Bord, bil-mod preskritt fil-
Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili, g]andu jkun fil-
Bord stess.
Re[istru tal-Bord u 
post fejn isiru s-
seduti. 
Emendat: 
VIII. 1990.3. 
7. (1) Relattivament g]al kull pro`eduri li jkollhom x’jaqsmu
ma’ art li tkun fil-G\ira ta’ Malta, il-Bord g]andu j\omm is-seduti
tieg]u fil-qrati superjuri ta’ Malta u r-re[istru ta’ dawk il-qrati jkun
ir-Re[istru tal-Bord.
(2) Relattivament g]al kull pro`eduri li jkollhom x’jaqsmu ma’
art li tkun fil-G\ira ta’ G]awdex jew ta’ Kemmuna, il-Bord g]andu
j\omm is-seduti tieg]u fil-Qorti tal-Ma[istrati (G]awdex) u r-
re[istru ta’ dik il-qorti jkun ir-Re[istru tal-Bord.
Dehra quddiem il-
Bord.
8. Il-partijiet jistg]u jidhru quddiem il-Bord kemm
personalment kemm permezz ta’ avukat jew prokuratur legali u
jistg]u ji[u assistiti minn avukat jew prokuratur legali.
De`i\jonijiet tal-
Bord.
Emendat: 
XIX. 1993.2. 
9. (1) Id-de`i\jonijiet tal-Bord g]andhom ji[u mog]tija
f’seduta pubblika.
(2) Im]assar bl-artikolu 2 ta’ l-Att XIX ta’ l-1993.
(3) I`-chairman ikun biss obbligat li joqg]od fuq ir-rapporti
ta\-\ew[ membri li jinsabu fuq i\-\ew[ listi li jkunu [ew assenjati
ka\ partikolari skond l-artikolu 5(8) kull meta r-rapporti jkunu
unanimi; meta dawk i\-\ew[ membri ma jkunux unanimi, i`-
chairman g]andu fuq il-ba\i tar-rapporti mag]mulin mi\-\ew[
membri imsemmija, jidde`iedi l-kwistjoni hu nnifsu.
Dritt ta’ appell. 
Emendat:
IX. 1972.5; 
A.L. 148 ta’ l-
1975;
XIX. 1993.2;
XXXI. 2002.259. 
10. (1) G]andu jkun hemm appell minn de`i\joni tal-Bord
biss -
(a) fil-ka\ijiet kollha meta d-de`i\joni ting]ata fuq rikors
mag]mul skond l-artikolu 4 jew skond l-artikolu 25;
(b) fil-ka\ijiet l-o]ra kollha, fuq punt ta’ li[i biss.
Kap. 12. 
(2) L-appell jin[ieb quddiem il-Qorti ta’ l-Appell kif kostitwita
skond l-artikolu 41(6) tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura
~ivili permezz ta’ rikors pre\entat fir-re[istru ta’ dik il-qorti fi
\mien g]oxrin [urnata mill-[urnata li fiha ting]ata d-de`i\joni tal-
Bord.
Kap. 12.  (3) Il-Bord imwaqqaf skond l-artikolu 29 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili jista’ jag]mel regoli dwar
appelli lill-Qorti ta’ l-Appell li jsiru skond dan l-artikolu.
TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     7
Notifika ta’ ittra 
uffi`jali u 
pro`eduri quddiem 
il-Bord.
Emendat: 
IX. 1972.6. 
11. (1) Kull rikors kif imsemmi fl-artikoli 3 u 4 g]andu ji[i
ippre\entat kontra u notifikat lill-kerrej li ming]andu s-sid ikun
ir`ieva l-a]]ar kera qabel ma r-rikors ikun [ie ippre\entat fir-
Re[istru tal-Bord jew, fil-ka\ ta’ `essjoni li tkun [iet notifikata bil-
miktub mill-kerrej lis-sid qabel il-pre\entata tar-rikors, g]andu ji[i
ippre\entat kontra u notifikat li`-`essjonarju.
(2) Il-Bord jista’ f’kull \mien jippermetti li ssir kull
korrezzjoni fir-rikors bil-]sieb li tag]mlu aktar `ar.
(3) Jekk ir-rikorrent personalment jew permezz ta’ avukat jew
prokuratur legali jonqos milli jidher g]as-smig] tar-rikors, il-Bord,
]lief jekk ikun sodisfatt li hemm ra[uni tajba g]al dak in-nuqqas,
g]andu ji`]ad ir-rikors u jordna li l-ispejje\ jit]allsu mir-rikorrent:
I\da r-rikorrent jista’, fi\-\mien g]axart ijiem minn dik id-
de`i\joni, japplika lill-Bord g]al smig] mill-[did tar-rikors tieg]u
u l-Bord g]andu jilqa’ dak ir-rikors jekk ji[[ustifika n-nuqqas
tieg]u g]as-sodisfazzjon tal-Bord.
Spejjez tal-
pro`eduri quddiem 
il-Bord. 
12. L-ispejje\ tal-pro`eduri quddiem il-Bord g]andhom
jit]allsu mill-partijiet jew minn xi wa]da mill-partijiet kif
jidde`iedi l-Bord.
Ritratazzjoni. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
13. (1) Kull parti fi pro`eduri mi\muma skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att tista’, b’rikors, titlob lill-Bord li ssir
ritrattazzjoni, u l-Bord g]andu jilqa’ t-talba, jekk - 
(a) ir-rikorrent jipprova g]as-sodisfazzjon tal-Bord illi d-
de`i\joni tieg]u fil-pro`eduri tkun [iet determinata
minn rappre\entazzjoni ]a\ina ta’ fatti jew minn
dikjarazzjoni falza mag]mula mill-parti l-o]ra fil-
pro`eduri; jew
(b) ir-rikorrent jipprova g]as-sodisfazzjon tal-Bord li sid
il-kera, wara li jkun ]a lura l-pussess tar-raba’ jew
parti minnu bis-sa]]a ta’ de`i\joni tal-Bord ba\ata fuq
l-artikolu 4(2)(a) jew (b), naqas li ju\ah g]all-iskop li
jkun iddetermina d-de`i\joni tal-Bord.
(2) Jekk il-Bord ibiddel id-de`i\joni li tkun ifformat l-o[[ett
tar-ritrattazzjoni, il-parti li favur tag]ha tkun [iet mibdula dik id-
de`i\joni jkollha azzjoni quddiem il-Prim’ Awla tal-Qorti ~ivili
g]ar-rifuzjoni ta’ danni ming]and il-parti l-o]ra u g]all-]las minn
dik il-parti l-o]ra ta’ penali li ti[i stabbilita mill-qorti f’somma ta’
mhux i\jed minn ]ames mitt lira:
I\da meta sid il-kera, billi jkun iddispona mir-raba’ jew
xort’o]ra, ikun qieg]ed lilu nnifsu f’posizzjoni li ma jkunx jista’
jikkonforma ru]u mad-de`i\joni tal-bord fir-ritrazzjoni, l-
imsemmija penali ma g]andhiex tkun anqas minn mitejn lira.
Kap. 12.
(3) Il-Bord g]andu jag]ti wkoll ritrattazzjoni f’kull wie]ed
mill-ka\ijiet imsemmija fl-artikolu 811 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili, i\da d-disposizzjoni ta’ l-a]]ar
subartikolu qabel dan ma g]andhiex tapplika ]lief relattivament
g]al ka\ li jaqa’ ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmi artikolu
811(a).
(4) Ma tistax tintalab ritrattazzjoni f’ka\ li fih id-de`i\joni
  8      KAP. 199. ]       TI{DIDTA’KIRITA’RABA
tkun su[[etta g]al appell skond l-artikolu 10 u meta l-fatti li
jikkostitwixxu r-ra[unijiet g]al dik ir-ritrattazzjoni jkunu [ew
g]all-konjizzjoni tal-parti li tallegahom qabel l-iskadenza tat-
terminu preskritt g]all-appell.
Klawsola jew 
kondizzjoni li 
tippriva lill-kerrej 
minn xi benefi``ju 
mog]ti b’dan l-Att.
14. Kull klawsola jew kondizzjoni li tippriva lill-kerrej minn xi
benefi``ju mog]ti b’dan l-Att, sew jekk dik il-klawsola jew
kondizzjoni tkun [iet stipulata qabel ma jibda jse]] dan l-Att sew
wara, tkun nulla u bla effett.
Disposizzjonijiet 
dwar il-lingwa. 
Kap. 189. 
15. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 2, 4, 5, 6 u 7 ta’ l-Att dwar
Pro`eduri {udizzjarji (U\u ta’ l-Ilsien Ingli\) g]andhom japplikaw
relattivament g]al kull att [udizzjarju pre\entat g]all-finijiet ta’
dan l-Att u g]al kull pro`edura tal-Bord, u kull riferenza f’xi wa]da
minn dawk id-disposizzjonijiet g]all-qorti g]andha tiftiehem b]ala
riferenza g]all-Bord.
G]ajnuna legali bla 
]las. 
Sostitwit: 
IX. 1972.7;
XXIV. 1995.360. 
Kap. 12. 
16. Id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ~ivili dwar il-benefi``ju ta’ g]ajnuna legali g]andhom
japplikaw g]all-partijiet fi pro`eduri quddiem il-Bord, li jkunu
persuni li jkollhom dritt g]al dak il-benefi``ju skond kif imfisser
f’dawk id-disposizzjonijiet.
Drittijiet dovuti 
lill-membri li 
jinsabu fuq il-listi.
Mi\jud: 
V. 1975.2. 
Emendat: 
XIX. 1979.2. 
Sostitwit: 
XIX. 1993.2. 
Emendat:
VI. 2001.11.
17. Il-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja jista’ b’avvi\
jippreskrivi d-drittijiet li jit]allsu li`-chairman u lill-membri li
jinsabu fuq i\-\ew[ listi.
Nefqa ta’ l-
amministrazzjoni 
tal-Bord. 
Sostitwit:
XIX. 1993.2.
18. L-ispejje\ in konnessjoni ma’ l-amministrazzjoni tal-Bord,
inklu\i d-drittijiet li jit]allsu skond regolamenti mag]mulin ta]t l-
artikolu 19, jit]allsu mill-Fond Konsolidat ming]ajr il-]tie[a ta’
ebda approprjazzjoni o]ra.
Regolamenti.
Emendat:
VI. 2001.11.
19. (1) Il-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja jista’ jag]mel
regolamenti li jirregolaw il-pro`eduri tal-Bord u, ming]ajr ]sara
g]all-[eneralità  ta’ hawn fuq, jista’ jag]mel regolamenti -
(a) li jippreskrivu l-kontenut ta’ rikors lill-Bord u l-
pro`edura g]an-notifika tieg]u lill-parti li jkollha
interess li topponi r-rikors;
(b) li jippreskrivu l-pro`edura biex il-Bord jistabbilixxi d-
data tas-smig] ta’ rikors u biex jing]ata avvi\ dwar dik
id-data lill-partijiet interessati;
(`) li jippreskrivu l-]lasijiet, inklu\ il-]las ta’ dritt tar-
re[istru li ji[i stabbilit mill-imsemmi Ministru, li
g]andhom isiru mal-pre\entata tar-rikors lill-Bord;
(d) li jippreskrivu liema parti tad-dritt tar-Re[istru
g]andha ti[i mog]tija lura jekk ir-rikors ikun
abbandunat u l-pro`edura dwar rifu\joni;
(e) li jippreskrivu d-dritt li g]andu jit]allas lill-avukat jew
lill-prokuratur legali g]al rikors quddiem il-Bord u
biex il-Bord ikun jista’ jiffissa, fil-limiti stabbiliti
TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     9
mill-imsemmi Ministru, id-dritt li jit]allas lill-avukat
jew lill-prokuratur legali dwar pro`eduri quddiem il-
Bord;
(f) li jippreskrivu kull ]a[‘o]ra li tista’ tkun me]tie[a
g]all-esekuzzjoni a]jar tal-funzjonijiet tal-Bord:
Kap. 12.
I\da sakemm ji[u preskritti d-drittijiet skond il-paragrafi
(`), (d) jew (e), g]andhom japplikaw id-drittijiet li hemm fl-Iskeda
A li tinsab mal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili.
(2) Kull regolamenti mag]mula skond dan l-artikolu g]andhom
jitqieg]du quddiem il-Kamra tad-Deputati kemm jista’ jkun malajr
wara li jsiru, u jekk, fi \mien l-g]oxrin [urnata ta’ wara li jibdew
mill-[urnata li fiha xi regolamenti tali jkunu [ew hekk imqieg]da
quddiemha, il-Kamra tad-Deputati tirri\olvi illi r-regolamenti ji[u
annullati, g]andhom minn dik inhar ikunu nulli, i\da ming]ajr
]sara ta’ xi ]a[a li tkun saret qabel bis-sa]]a tag]hom jew ta’ l-
eg]mil ta’ xi regolamenti o]ra [odda:
I\da fil-kalkolu ta’ l-imsemmija g]oxrin [urnata ma g]andu
ji[i nklu\ ebda perijodu ta’ erbat ijiem konsekuttivi jew i\jed li
jkun hemm bejn xi \ew[ seduti konsekuttivi tal-Kamra tad-
Deputati.
Nuqqas ta’ ti[did 
ta’ kirja ta’ raba li 
jappartjeni lil jew 
huwa amministrat 
mill-Gvern. 
Mi\jud: 
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
20. B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4 u
d-disposizzjonijiet ta’ kull li[i o]ra, il-Gvern jista’ fit-
terminazzjoni ta’ kirja jie]u lura l-pussess tar-raba’ li jappartjeni lil
jew huwa amministrat mill-Gvern li dwaru tkun saret dikjarazzjoni
tal-President ta’ Malta li huwa me]tie[ g]al skop pubbliku.
Dikjarazzjoni tal-
President ta’ 
Malta.
Mi\jud: 
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68. 
21. (1) Il-President ta’ Malta jista’ jiddikjara b’dikjaraz-zjoni
ffirmata minnu illi xi raba’ li jappartjeni lil jew huwa amministrat
mill-Gvern huwa me]tie[ g]al skop pubbliku.
(2) }add ma jista’ jitlob prova o]ra ta’ l-iskop pubbliku
msemmi fis-subartikolu (1) minbarra d-dikjarazzjoni tal-President
ta’ Malta.
(3) Il-Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’ jittratta dwar u
jiddisponi minn raba’ li dwaru tkun saret dikjarazzjoni ta]t is-
subartikolu (1) b’dak il-mod u su[[ett g]al dawk il-kondizzjonijiet
kif jidhirlu xieraq wara li jie]u kont ta’ l-interess jew qadi tal-
pubbliku.
Mod kif il-
Kummissarju ta’ l-
Artijiet jista’ ma 
j]allix li ti[i 
m[edda kirja. 
Mi\jud:
XXVIII. 1969.4. 
Emendat: 
LVIII. 1974.68; 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
22. (1) Meta l-President ta’ Malta jag]mel dikjarazzjoni
skond l-a]]ar artikolu qabel dan, il-Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’
ma j]allix li ti[i m[edda kirja tar-raba’ li dwaru tkun saret dik id-
dikjarazzjoni, billi jie]u ]sieb li kopja tad-dikjarazzjoni, flimkien
mal-partikolaritajiet bi\\ejjed sabiex ji[i identifikat ir-raba’ u ma’
l-indikazzjoni tal-kirja li l-Gvern mhux qed i]alli li ti[[edded, ti[i
pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern u fuq il-bord ta’ l-avvi\i ta’ l-
G]assa tal-Pulizija, jew, skond il-ka\, ta’ kull G]assa tal-Pulizija
tal-belt jew ra]al fejn jew li fil-limiti tag]hom ikun qieg]ed ir-
raba’.
(2) Il-Kummissarju ta’ l-Artijiet g]andu wkoll, kemm jista’
  10      KAP. 199. ]       TI{DIDTA’KIRITA’RABA
jkun malajr wara l-imsemmija pubblikazzjoni, jie]u ]sieb li kopja
tad-dikjarazzjoni, partikolaritajiet u indikazzjoni msemmija fis-
subartikolu (1) ti[i notifikata permezz ta’ ittra uffi`jali pre\entata
fil-Qorti ~ivili, Prim’Awla, lill-kerrej tar-raba’ li g]alih tirreferixxi
d-dikjarazzjoni:
I\da t-t]aris g]al kollox tas-subartikolu (1) jkun bi\\ejjed
biex ma tit]allix ti[[edded kirja li tkun fis-se]]. 
Tehid ta’ pussess 
tar-raba’. 
Mi\jud:
XXVIII. 1969.4. 
23. (1) Salv li d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta’ l-
a]]ar artikolu qabel dan ikunu [ew im]arsa g]al kollox, dwar
dikjarazzjoni mag]mula skond l-artikolu 21, mhux inqas minn
xahar qabel id-data tat-terminazzjoni tal-kirja li tkun fis-se]] fi\-
\mien tad-dikjarazzjoni, il-kerrej jew kull okkupant ie]or tar-raba’
li dwaru tkun saret id-dikjarazzjoni g]andu f’dik id-data tat-
terminazzjoni jag]ti l-pussess ta’ dak ir-raba’ lill-Kummissarju ta’
l-Artijiet u mill-[urnata li ti[i minnufih wara dik id-data l-
Kummissarju ta’ l-Artijiet jista’ ming]ajr ebda formalità  o]ra
jid]ol fi u jie]u pussess tar-raba’ jew jawtorizza lil kull persuna
biex tid]ol fi u tie]u pussess tar-raba’ u li tag]mel jew i[[ieg]el li
jsir fuqu kull xog]lijiet.
(2) Qabel ma jinbdew xi xog]lijiet fuq ir-raba’ skond is-
subartikolu (1), rappre\entant tal-Kummissarju ta’ l-Artijiet
g]andu jag]mel, meta jkun prattikabbli fil-pre\enza tal-kerrej,
deskrizzjoni bil-miktub tal-kondizzjoni tar-raba’ u ta’ kull
miljoramenti fuqu u, jekk il-kerrej ikun pre\enti u jkun irid jiffirma
dik id-deskrizzjoni, hu g]andu jiffirmaha.
Kumpens g]al 
nuqqas ta’ ti[did 
ta’ kirja.
Mi\jud: 
XXVIII. 1969.4. 
24. Meta l-Kummissarju ta’ l-Artijiet jie]u pussess lura tar-
raba’ min]abba nuqqas ta’ ti[did ta’ kirja skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-kerrej ikollu dritt dwar dak ir-
raba’ g]all-]las ta’ l-istess kumpens xieraq u ta’ l-istess ammont
kif g]andu jit]allas lil kerrej skond l-artikolu 4(5).
Kif ji[i stabbilit 
kumpens. 
Mi\jud:
XXVIII. 1969.4. 
Emendat:
IX. 1972.8. 
25. Jekk il-Kummissarju ta’ l-Artijiet u l-kerrej ma jaslux g]al
ftehim fuq xi ammont li g]andu jit]allas skond l-artikolu 24, dak l-
ammont g]andu ji[i stabbilit mill-Bord, fuq rikors jew tal-
Kummissarju ta’ l-Artijiet jew tal-kerrej, u d-de`i\joni tieg]u tkun
su[[etta g]al appell skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 10.
Meta dikjarazzjoni 
ssir dwar parti biss 
tar-raba’ mikri.
Mi\jud:
XXVIII. 1969.4.
26. (1) Meta dikjarazzjoni skond l-artikolu 21(1) issir dwar
parti biss mir-raba’ li jkun o[[ett ta’ kirja, il-kerrej tar-raba’ jkollu
d-dritt, li jista’ je\er`ita fi \mien sena minn meta l-Gvern jid]ol fuq
dik il-parti tar-raba’ skond l-artikolu 23(1), li jittermina l-kirja
rigward ukoll il-parti li tibqa’ mir-raba’:
I\da kumpens dwar terminazzjoni tali tal-kirja g]all-parti li
tibqa’ mir-raba’ g]andu jit]allas lill-kerrej skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-Att biss jekk hu jipprova li ma jkunx
ekonomikament konvenjenti g]alih li jkompli l-kirja ta’ dik il-
parti.
(2) Meta, fil-ka\ ta’ dikjarazzjoni kif imsemmija fl-a]]ar
subartikolu qabel dan, il-kerrej ma je\er`itax id-dritt imsemmi fih,
il-kirja tal-parti li tibqa’ tar-raba’ g]andha ti[[edded ta]t dawk il-
kondizzjonijiet kif il-Bord, fuq rikors tal-Kummissarju ta’ l-
TI{DIDTA’KIRITA’RABA[ K AP. 199.     11
Artijiet, jidhirlu xieraq li jistabbilixxi meta jie]u in konsiderazzjoni
l-kondizzjonijiet tal-kirja tar-raba’ kollu li [ie maqsum.
Inapplikabbilità  ta’ 
l-artikolu 1591 tal-
Kodi`i ¬ivili.
Emendat: 
XXVIII. 1969.3. 
Kap. 16.
27. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1591 tal-Kodi`i ~ivili ma
g]andhiex tapplika dwar it-ti[did ta’ kiri ta’ raba’.
