TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL [ L.S.231.45 1
LE{ISLAZZJONI SUSSIDJARJA 231.45
REGOLAMENTI DWAR IT-TRATTAMENT
BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL
16 ta’ April, 2001
L-AVVI| LEGALI 61 ta’ l-2001.
Titolu.
Trattament bir-Radjazzjoni ta’ }wejje[ ta’ l-Ikel.
Skop.
manifattura, tqeghid fis-suq u importazzjoni ta’ ikel u ingredjenti
ta’ l-ikel, hawn iktar ’il quddiem imsejj]a "o[[etti ta’ l-ikel",
ittrattati b’radjazzjoni jonizzanti.
2.2 Dawn ir-regolamenti ma japplikawx g]al:
(a) o[[etti ta’ l-ikel esposti g]al radjazzjoni jonizzanti
[[enerata minn tag]mir ta’ tikjil jew spezzjon,
sakemm id-do\a assorbita ma tkunx aktar minn 0.01
Gy fil-ka\ ta' tag]mir ta’ spezzjon li ju\a n-newtroni u
0.5 Gy f’ka\ijiet o]ra, b’massimu ta’ livell ta’ ener[ija
ta’ radjazzjoni ta’ 10 MeV fil-ka\ ta’ X-rays, 14 MeV
fil-ka\ ta’ newtroni u 5 MeV f’ka\ijiet o]ra;
(b) trattament bir-radjazzjoni ta’ o[[etti ta’ l-ikel
im]ejjija g]al pazjenti li jkunu je]tie[u dieti sterili
ta]t supervi\joni medika.
Projbizzjoni ta’ 
tqeg]id fis-suq.
3.1 O[[etti ta’ l-ikel ittrattati bir-radjazzjoni jistg]u jitqeg]du
fis-suq biss jekk ikunu jikkonformaw mal-provvedimenti ta’ dawn
ir-regolamenti.
Kondizzjonijiet li 
jridu jit]assru.
4.1 Il-kondizzjonijiet li jridu jit]arsu biex ting]ata
awtorizzazzjoni g]at-trattament ta’ o[[etti ta’ l-ikel b’radjazzjoni
jonizzanti huma mni\\la fl-Ewwel Skeda. Fil-mument tat-
trattament, dawk l-o[[etti ta’ l-ikel g]andhom ikunu fi stat adattat
tajjeb g]as-sa]]a.
4.2 Trattament bir-radjazzjoni jista’ jsir biss permezz ta’ l-
g]ejun imni\\lin fit-Tieni Skeda u skond il-]ti[iet tal-Kodi`i ta’
Prattika msemmi fir-regolament 7.2. Il-medja [enerali ta’ do\a
assorbita g]andha tkun kalkulata skond it-Tielet Skeda.
4.3 L-og]la do\a ta’ radjazzjoni fil-ka\ ta’ o[[etti ta’ l-ikel
tista’ ting]ata f’do\i parzjali; madankollu, ma tistax tinqabe\ l-
og]la do\a ta’ radjazzjoni.
4.4 It-trattament bir-radjazzjoni ma jistax jintu\a flimkien ma’
xi trattament kimiku li jkollu l-istess skop b]al dak it-trattament.
O[[etti ta’ l-ikel li 
jistg]u jing]ataw 
radjazzjoni.
5.1 L-o[[etti ta’ l-ikel li jistg]u ji[u trattati b’radjazzjoni
jonizzanti u l-og]la do\a medja totali li tista’ ting]ata jinsabu
mni\\lin fir-Raba’ Skeda. Huma biss dawk l-o[[etti ta’ l-ikel
hemm imni\\lin li jistg]u ji[u tttattati b’radjazzjoni jonizzanti.
Twa]]il ta’ tikketti 
fuq ikel trattat bir-
radjazzjoni.
6.1 It-twa]]il ta’ tikketti fuq ikel ittrattat bir-radjazzjoni
jonizzanti g]andu jkun regolat bil-provvedimenti li [ejjin:
2 L.S.231.45 ] TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL
6.1.1 fil-ka\ ta’ prodotti ma]subin g]all-konsumatur
a]]ari u provdituri ta’ l-ikel g]all-massa:
L.S.231.27
(a) jekk il-prodotti jinbieg]u wie]ed wie]ed, il-
kliem "ittrattat bir-radjazzjoni" jew "ittrattat
b’radjazzjoni jonizzanti" ghandhom jidhru fuq
it-tikketta kif provdut fir-Regolamenti dwar
Twa]]il ta’ Tikketti, Pre\entazzjoni u Riklamar
ta’ O[[etti ta’ l-Ikel. Fil-ka\ ta’ prodotti
mibjug]in bl-ingrossa, dan il-kliem g]andu
jidher flimkien ma’ l-isem tal-prodott fuq
kartellun tal-wiri jew avvi\ fuq jew ]dejn il-
kontenitur li fih ikun hemm il-prodotti;
(b) jekk prodott ittrattat bir-radjazzjoni jintu\a
b]ala ingredjent, g]andu jkun hemm l-istess
kliem li jsie]eb it-tismija tieg]u fil-lista ta’
ingredjenti. Fil-ka\ ta’ prodotti mibjug]in bl-
ingrossa, dawn il-kliem g]andhom jidhru
flimkien ma’ l-isem tal-prodott fuq kattellun tal-
wiri jew avviz fuq jew ]dejn il-kontenitur li fih
ikun hemm il-prodotti;
(`) b’mod ta’ deroga mir-Regolamenti dwar it-
Tikkettjar u l-Pre\entazzjoni ta’ }wejje[ ta’ l-
Ikel, dawn l-istess kliem huma me]tie[a biex
juri liema jkunu l-ingredjenti ttrattati bir-
radjazzjoni u\ati f’ingredjenti komposti
f’o[[etti ta’ l-ikel, ukoll jekk dawn ikunu
jag]mlu inqas minn 25% tal-prodott lest;
6.1.2 fil-ka\ ta’ prodotti mhux ma]subin g]all-konsumatur
a]]ari u g]al provdituri ta’ ikel g]all-massa:
(a) il-kliem imsemmija fir-regolament 6.1.1
g]andhom jintu\aw biex juru trattament kemm
ta’ l-ikel u kemm ta’ l-ingredjenti li jkun hemm
f’o[[ett ta’ l-ikel ittrattat bir-radjazzjoni;
(b) g]andha tkun indikata jew l-identità  u l-indirizz
ta’ l-installazzjoni li tkun g]amlet it-trattament
bir-radjazzjoni jew in-numru ta’ referenza
tag]ha kif mitlub f’dawn ir-regolamenti;
6.1.3 l-indikazzjoni tat-trattament g]andha f’kull ka\
ting]ata fuq id-dokumenti li jkunu ma’ o[[etti ta’ l-
ikel ittrattati bir-radjazzjoni jew li jirreferu
g]alihom.
Approvazzjoni ta’ 
istallazzjonijiet 
g]al trattament bir-
radjazzjojni.
7.1 Is-Suprintendent tas-Sa]]a Pubblika g]andu jkun
responsabbli:
- g]all-approvazzjoni minn qabel ta’ l-istallazzjonijiet
g]al trattament bir-radjazzjoni kollha f’Malta,
- g]all-allokazzjoni ta’ numru ta’ referenza uffi`jali
ghal istallazzjonijiet g]al trattament bir-radjazzjoni
approvati,
- g]all-kontroll u spezzjon uffi`jali,
- g]all-irtirar jew il-modifika ta’ l-approvazzjoni.
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL [ L.S.231.45 3
7.2 L-approvazzjoni ting]ata biss jekk l-istallazzjoni:
- tkun tissodisfa l-]ti[iet tal-Kodi`i ta’ Prattika
Internazzjonali Rakkomandat tal-Kummissjoni
Kon[unta Codex Alimentarius FAO/WHO g]at-
t]addim ta’ istallazzjonijiet li fihom tintu\a r-
radjazzjoni fit-trattament ta’ ]wejje[ ta’ l-ikel
(referenza FAO/WHO/CAC, vol. XV. l-ewwel
edizzjoni), u kull ]ti[iet supplementari li jistg]u jkunu
adottati skond il-pro`edura mni\\la fl-Artiklu 12 tad-
Direttiva 1999/2/EC tal-Parlament Ewropew u tal-
Kunsill,
- tinnomina persuna responsabbli g]all-konformità  mal-
kondizzjonijiet me]tie[a g]all-applikazzjoni tal-
pro`ess.
7.3 Is-Suprintendent tas-Sa]]a Pubblika g]andu j\omm
registrazzjoni dettaljata g]al kull istallazzjoni ta’ trattament bir-
radjazzjoni approvat, li jkun fih:
- l-isem, l-indirizz u n-numru ta’ referenza ta’ l-
istallazzjoni, kopja tat-test tad-dokument ta’
approvazzjoni u ta’ kull de`i\joni li tissospendi jew
tirtira l-approvazzjoni;
- ir-ri\ultati tal-kontrolli li jkunu saru tul l-istadju tat-
tqeg]id fis-suq tal-prodott. Il-metodi u\ati biex wie]ed
jara kienx hemm trattament b’radjazzjoni jonizzanti
g]andhom jikkonformaw mal-paragrafi 1 u 2 ta’ l-
Anness mad-Direttiva 85/591/EEC* u g]andhom ikunu
standardizzati jew validati mhux aktar tard mill-1 ta’
Jannar, 2003.
7.4 L-istallazzjonijiet g]al trattament bir-radjazzjoni li jkunu
approvati g]andhom, g]al kull g]ajn ta’ radjazzjoni jonizzanti
u\ata, j\ommu re[istrazzjoni li tkun turi g]al kull grupp ta’ o[[etti
ta’ l-ikel ittrattat:
(a) ix-xorta u l-kwantità  ta’ o[[etti ta’ l-ikel ittrattati bir-
radjazzjoni;
(b) in-numru tal-grupp;
(`) il-persuna li tkun qed tordna t-trattament bir-
radjazzjoni;
(d) min ikun ir`ieva l-o[[etti ta’ l-ikel ittrattati;
(e) id-data tat-trattament bir-radjazzjoni;
(f) il-materjal ta’ ppakkjar u\at waqt it-trattament;
(g) l-informazzjoni g]all-kontroll tal-pro`ess tat-
trattament bir-radjazzjoni kif provdut fit-Tielet Skeda,
il-kontrolli li saru g]at-tikjil tad-do\i u r-ri\ultati
miksubin, b’dettalji b’mod partikolari dwar il-limiti ta’
fuq u t’isfel tad-do\a assorbita u tat-tip ta’ radjazzjoni
jonizzanti;
*OJ L372, 31.12.1985, p.50
4 L.S.231.45 ] TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL
(h) referenza g]all-qisien tar-ratifika tad-do\a inizjali.
7.5 Ir-registrazzjonijiet imsemmija fir-regolament 7.3
g]andhom jin\ammu g]al perijodu ta’ ]ames snin.
Importazzjoni ta’ 
ikel ittrattat bir-
radjazzjoni.
8.1 Ma jistax ikun importat minn pajji\ barra mill-Komunità
Ewropea o[[ett ta’ l-ikel ittrattat b’radjazzjoni jonizzanti kemm-il
darba dan:
- ma jkunx jikkonforma mal-kondizzjonijiet li japplikaw
g]al dawk l-o[[etti ta’ l-ikel,
- ma jkollux mieg]u dokumenti li juru l-isem u l-
indirizz ta’ l-istallazzjoni li jkun g]amel it-trattament
bir-radjazzjoni u li jag]tu l-informazzjoni li hemm
referenza g]aliha fir-regolament 7.3,
- ma kienx ittrattat f’istallazzjoni g]al trattament bir-
radjazzjoni approvat mill-Komunità  Ewropea kif
jidher fil-lista ppubblikata fl-Official Journal of the
European Communities skond l-Artiklu 9 tad-Direttiva
1999/2/EC.
Materjal ta’ 
ippakkjar.
9.1 Kull materjal li jintu\a g]all-ippakkjar ta’ o[[etti ta’ l-ikel
li se jkunu ttrattati bir-radjazzjoni g]andu jkun adattat g]al dak l-
iskop.
L-EWWEL SKEDA
Kondizzjonijiet biex ikun awtorizzat Trattament bir-Radjazzjoni
1. It-trattament bir-radjazzjoni ta’ l-ikel jista’ jkun awtorizzat
biss jekk:
- ikun hemm ]tie[a teknolo[ika ra[onevoli,
- ma jkun jippre\enta ebda periklu g]as-sa]]a u jsir ta]t
il-kondizzjonijiet proposti,
- ikun ta’ benefi``ju g]all-konsumatur,
- ma jintu\ax b]ala sostitut g]al xi pratka ta’ i[jene u
tas-sa]]a jew g]al xi pratka adatta ta’ manifattura jew
agrikoltura.
2. It-trattament bir-radjazzjoni ta’ ikel jista’ jintu\a biss g]al
dawn l-iskopijiet li [ejjin:
- biex inaqqas l-in`idenza ta’ mard li jinfirex mill-ikel
billi jeqred organi\mi pato[eni`i,
- biex inaqqas it-ta]sir ta’ o[[etti ta’ l-ikel billi
jirritardja jew iwaqqaf pro`essi ta’ ta]sir u jeqred l-
organi\mi li j[ibu t-ta]sir,
- biex inaqqas t-telf ta’ o[[etti ta’ l-ikel li ji[i minn
maturazzjoni qabel i\-\mien, [elbin jew ]ru[ tan-
nebbieta,
- biex ine]]i minn o[[etti ta’ l-ikel organi\mi li
jag]mlu ]sara lill-pjanti jew prodotti tal-pjanti.
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL [ L.S.231.45 5
IT-TIENI SKEDA
G]ejun ta’ Radjazzjoni Jonizzanti
1. O[[etti ta’ l-ikel jistg]u ji[u ttrattati biss b’dawn l-g]ejun
ta’ radjazzjoni jonizzanti li [ejjin:
(a) ra[[i gamma minn radjonuklidi 60Co jew 137Cs;
(b) X-rays [enerati minn g]ejun ta’ magni m]addmin
f’livell ta’ ener[ija nominali (maximum  quantum
energy) ta’ 5MeV jew inqas;
(`) elettroni [enerati minn g]ejun ta’ magni m]addmin
f’livell ta’ ener[ija nominali (maximum  quantum
energy) ta’ 10MeV jew inqas.
IT-TIELET SKEDA
1. Tikjil tad-do\i
Medja totali ta’ do\a assorbita
Jista’ jitqies g]all-fini li ti[i stabbilita kemm ikunu tajbin
g]as-sa]]a o[[etti ta’ l-ikel ittrattati b’do\a li jkollha medja totali
ta’ 10 kGy jew inqas, li l-effetti kimi`i kollha ta’ radjazzjoni f’dik
il-mar[ni ta’ do\a partikolari ikunu proporzjonali g]ad-do\a.
Id-do\a medja totali, D, hija definita b’dan in-numru
integrali li [ej divi\ bil-volum totali ta’ l-o[[etti:
fejn, M = il-massa totali tal-kampjun ittrattat
p = id-densità  totali fil-punt (x,y,z)
d = id-do\a assorbita lokalment fit-punt (x,y,z)
dV = dx dy dz, l-lement tal-volum infinite\imali li
f’ka\ijiet reali jkun rappre\entat mill-frazzjonijiet
tal-volum.
Id-do\a medja totali assorbita tista’ tigi stabbilita
direttament fil-ka\ ta’ prodotti omo[enei jew fil-ka\ ta’ o[[etti bl-
ingrossa ta’ densità  apparenti omo[enea bid-distribuzzjoni ta’
g]add adegwat ta’ mezzi ta’ tikjil tad-do\a mqeg]din b’mod
strate[iku u kif jinserta fost il-volum kollu ta’ l-o[[etti. Mid-
distribuzzjoni tad-do\a li tigi stabbilita b’dan il-mod, tista’ tin]are[
medja li tkun id-do\a medja totali assorbita.
Jekk l-g]amla tal-kurva tad-distribuzzjoni tad-do\a ma fil-
prodott kollu tkun giet stabbilita sew, isiru mag]rufa il-
po\izzjonijiet ta’ l-inqas u l-og]la do\a. It-tikjil tad-distribuzzjoni
tad-do\a f’dawn i\-\ew[ po\izzjonijiet f’sensiela ta’ kampjuni tal-
prodotti jista’ jintu\a biex jag]ti stima tad-do\a medja totali.
1
MD = fp(x,y,z)d(x,y,z)dV
6 L.S.231.45 ] TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL
F'xi ka\ijiet, il-valur medju tal-valuri medji ta’ l-inqas
do\a (D min) u ta’ l-og]la do\a (D max) ikun stima tajba tad-do\a
totali: ji[ifieri, f’dawn il-ka\ijiet,
2. Pro`eduri
2.1 Qabel ma jinbeda t-trattament bir-radjazzjoni ta’ rutina ta’
kategorija spe`ifika ta’ xi o[[ett ta’ l-ikel fi istallazzjoni g]at-
trattament bir-radjazzjoni, il-lokazzjonijiet ta’ l-inqas u l-og]la
do\i ji[u stabbiliti billi jitkejjlu d-do\i fil-volum tal-prodott kollu.
Dawn il-qisien g]all-validazzjoni g]andhom jittie]du g]al g]add
bi\\ejjed ta’ drabi (daqs 3-5) biex jing]ata ka\ ta’ varjazzjonijiet
fid-densità  jew il-[eometrija tal-prodott.
2.2 It-tikjil g]andu jigi ripetut kull meta jinbidel il-prodott, il-
[eometrija tieg]u jew il-kondizzjonijiet tat-trattament bir-
radjazzjoni.
2.3 Matul il-pro`ess jittie]du kejlijiet ta’ rutina tad-do\i biex
ikun \gurat li ma jinqab\ux l-limiti tad-do\i. It-tikjil irid isir bit-
tqeg]id ta’ apparat li jkejjel id-do\i fil-po\izzjonijiet ta’ l-inqas
jew l-og]la do\a, jew f’po\izzjoni ta’ referenza. Id-do\a
f’po\izzjoni ta’ referenza g]andha tkun marbuta kwantitattivament
ma’ l-og]la u l-inqas do\a. Il-po\izzjoni ta’ referenza g]andha tkun
lokalizzata f’punt konvenjenti fil-prodott jew fuqu, meta l-
varjazzjonijiet fid-do\a jkunu baxxi.
2.4 It-tikjil ta’ rutina tad-do\a g]andu jsir fuq kull grupp u
f’intervalli regolari waqt il-produzzjoni.
2.5 F’ka\i fejn o[[etti sfu\i u mhux ippakkjati jing]ataw
trattament bir-radjazzjoni, il-lokazzjonijiet ta’ l-inqas u l-og]la
do\i ma jkunux jistg]u ji[u stabbiliti. F’dawn il-ka\ijiet jkun wisq
a]jar li jittie]du kampjuni kif jinsertaw b’apparat li jkejjel id-do\i
sabiex jinstabu l-valuri ta’ dawn l-estremitajiet ta’ do\a.
2.6 It-tikjil ta’ do\i g]andu jsir bl-u\u ta’ sistemi ta’ tikjil ta’
do\i rikonoxxuti, u t-tikjil irid ikun jista’ jigi mwassal lura g]al
standards primarji.
2.7 Waqt it-trattament bir-radjazzjoni, `erti parametri fl-
istallazzjoni g]andhom ikunu kkontrollati u rregistrati l-]in kollu.
Fil-ka\ ta’ istallazzjonijiet radjunuklidi`i, il-parametri jinkludu l-
velo`ità  tat-trasport u l-livell ta’ ener[ija tal-prodott, il-kurrent ta’
l-elettroni u l-wisa’ ta’ skannjar ta’ l-istallazzjoni.
do\a medja totali = D max + D min2
Il-proporzjon ta’ D max m’g]andux jaqbe\ 3.D min
TRATTAMENT BIR-RADJAZZJONI TA’ }WEJJE{ TA’ L-IKEL [ L.S.231.45 7
IR-RABA’ SKEDA
O[[etti ta’ l-Ikel awtorizzati g]al Trattament bir-Radjazzjoni
u l-Og]la Do\i ta’ Radjazzjoni
Kategorija ta’ l-o[[ett ta’ l-ikel L-og]la medja totali ta’ do\a ta’ radjazzjoni assorbita (kGy)
}xejjex aromati`i mnixxfin, 
]wawar u ta]wir ta’ ]xejjex ta’ l-
ikel 10
