KOSTITUZZJONITA’MALTA    1
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA 
ARRAN{AMENT TA’ L-ARTIKOLI
KAPITOLU I 
Ir-Repubblika ta’ Malta 
Artikolu
l. Ir-Repubblika u t-territorji tag]ha. 
2. Reli[jon.
3. Bandiera Nazzjonali. 
4. Innu Nazzjonali.
5. Ilsien.
6. Il-Kostituzzjoni tkun il-li[i suprema. 
KAPITOLU II 
Dikjarazzjoni ta’ Prin`ipji 
7. Dritt g]al xog]ol.
8. Tmexxija ’l quddiem ta’ kultura, e``.
9. Salvagwardar ta’ paesa[[ u patrimonju storiku u artistiku. 
10. Edukazzjoni primarja tkun obbligatorja u bla ]las.
11. Interessi edukattivi. 
12. Protezzjoni ta’ xog]ol. 
13. }inijiet ta’ xog]ol.
14. Drittijiet ta’ ]addiema nisa. 
15. L-anqas età g]al xog]ol bi ]las.
16. Salvagwardar ta’ xog]ol ta’ minuri. 
17. G]ajnuna so`jali u sigurtà.
18. Inkora[[iment ta’ intrapri\a ekonomika privata. 
19. Protezzjoni ta’ snajja arti[jani.
20. Inkora[[iment ta’ ko-operattivi.
21. Applikazzjoni tal-prin`ipji li hemm f’dan il-Kapitolu.
KAPITOLU III 
~ittadinanza
22. Persuni li jsiru `ittadini fil-[urnata stabbilita.
23. Persuni li jkollhom dritt li jkunu re[istrati b]ala `ittadini. 
24. Persuni naturalizzati jew re[istrati b]ala residenti qabel il-[urnata
stabbilita.
25. Ksib ta’ `ittadinanza bi twelid jew dixxendenza minn persuni imwielda
fi jew wara l-[urnata stabbilita.
 2 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
26. |wie[ ma’ `ittadin ta’ Malta. 
27. Doppja `ittadinanza.
28. ~ittadini tal-Commonwealth.
29. Responsabbiltà kriminali ta’ `ittadini tal-Commonwealth. 
30. Setg]at tal-Parlament.
31. Tifsir.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
32. Drittijiet u libertajiet fundamentali ta’ l-individwu.
33. Protezzjoni tad-dritt g]all-]ajja.
34. Protezzjoni minn arrest jew detenzjoni arbitrarja. 
35. Protezzjoni minn xog]ol furzat.
36. Protezzjoni minn trattament inuman.
37. Protezzjoni minn privazzjoni ta’ proprjetà bla kumpens. 
38. Protezzjoni g]all-intimità tad-dar jew proprjetà o]ra. 
39. Disposizzjonijiet biex ti[i \gurata protezzjoni tal-li[i. 
40. Protezzjoni ta’ libertà ta’ kuxjenza u qima.
41. Protezzjoni ta’ libertà ta’ espressjoni.
42. Protezzjoni ta’ libertà ta’ g]aqda u asso`jazzjoni. 
43. Projbizzjoni ta’ deportazzjoni.
44. Protezzjoni ta’ libertà ta’ moviment.
45. Protezzjoni minn diskriminazzjoni min]abba razza, e``. 
46. Twettiq ta’ disposizzjonijiet protettivi.
47. Tifsir tal-Kapitolu IV.
KAPITOLU V 
Il-President 
48. Twaqqif tal-kariga ta’ President.
49. Qadi tal-funzjonijiet tal-President matul vakanza, e``. 
50. {urament li g]andu jittie]ed mill-President. 
KAPITOLU VI 
Il-Parlament
TAQSIMA 1
G]amla tal-Parlament 
51. Twaqqif ta’ Parlament.
52. G]amla tal-Kamra tad-Deputati.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    3
53. Kwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
54. Skwalifiki ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati. 
55. Ti\mim ta’ kariga ta’ membri.
56. Votazzjoni f’Elezzjonijiet.
57. Kwalifika ta’ eletturi.
58. Skwalifika ta’ eletturi.
59. Speaker u Deputy Speaker.
60. Twaqqif ta’ Kummissjoni Elettorali. 
61. Distretti elettorali.
62. Mili ta’ vakanzi.
63. De`i\joni ta’ kwistjonijiet dwar membru.
64. Skrivan tal-Kamra tad-Deputati u persunal tieg]u. 
TAQSIMA 2
Setg]at u Pro`edura tal-Parlament 
65. Setg]at ta’ g]emil ta’ li[ijiet.
66. Tibdil ta’ din il-Kostituzzjoni.
67. Regolar tal-pro`edura fil-Kamra tad-Deputati.
68. {urament li g]andu jittie]ed mill-membri tal-Kamra tad-Deputati.
69. Min jippresjedi fil-Kamra tad-Deputati.
70. Quorum fil-Kamra tad-Deputati. 
71. Votazzjoni.
72. Mod ta’ e\er`izzju tas-setg]at le[islativi. 
73. Restrizzjoni ta’ `erti mi\uri finanzjarji. 
74. Ilsien tal-Li[ijiet.
TAQSIMA 3
Sej]a, proroga u xoljiment 
75. Sessjonijiet tal-Parlament.
76. Proroga u xoljiment tal-Parlament. 
77. Elezzjonijiet [enerali.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
78. Awtorità esekuttiva ta’ Malta.
79. Il-Kabinett.
80. }atra ta’ Ministri.
81. Ti\mim ta’ kariga ta’ Ministri.
82. Assenjazzjoni ta’ portafolji lill-Ministri. 
 4 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
83. A[ent Prim Ministru.
84. Ministri temporanji.
85. E\er`izzju tal-funzjonijiet tal-President.
86. E\er`izzju tal-funzjonijiet tal-Prim Ministru.
87. Il-President g]andu jkun informat dwar ]wejje[ ta’ gvern. 
88. Segretarji Parlamentari.
89. {urament li g]andu jittie]ed mill-Ministri. 
90. Kap ta’ l-Oppo\izzjoni.
91. Avukat {enerali.
92. Segretarji Permanenti u kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern. 
93. Prerogattiva ta’ ma]fra.
94. Segretarju tal-Kabinett.
KAPITOLU VIII 
Il-{udizzjarju 
95. Qrati Superjuri.
96. }atra ta’ m]allfin.
97. Ti\mim ta’ kariga ta’ m]allfin.
98. A[ent Prim Im]allef u a[enti m]allfin. 
99. Qrati Inferjuri.
100. Ma[istrati.
101. {uramenti li g]andhom jittie]du minn im]allfin u ma[istrati.
101A. Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni tal-{ustizzja. 
KAPITOLU IX 
Finanzi 
102. Fond Konsolidat.
103. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa mill-Fond Konsolidat.
104. Awtorizzazzjoni ta’ nefqa qabel approprjazzjoni. 
105. Fond ta’ Kontin[enzi.
106. Dejn pubbliku.
107. Rimunerazzjoni dwar `erti karigi. 
108. Awditur {enerali.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku 
109. Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
110. }atra, e``., ta’ uffi`jali pubbli`i.
111. Rappre\entanti prin`ipali ta’ Malta fl-esteru. 
KOSTITUZZJONITA’MALTA    5
112. }atra bi trasferiment dwar xi karigi.
113. Protezzjoni ta’ drittijiet ta’ pensjoni. 
114. G]oti u ti\mim ta’ pensjonijiet, e``.
115. Protezzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku minn pro`eduri
legali.
KAPITOLU XI 
Mixxellanji 
116. Azzjonijiet dwar validità ta’ li[ijiet.
117. Projbizzjoni ta’ `erti asso`jazzjonijiet. 
118. Awtorità dwar ix-Xandir.
119. Funzjoni ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir. 
120. Kummissjoni dwar l-Impiegi.
121. Setg]at u pro`edura ta’ Kummissjonijiet. 
122. Ri\enji.
123. }atriet mill-[did, e``. 
124. Tifsir.
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
IT-TIENI SKEDA:  {uramenti ta’ Kariga 
IT-TIELET SKEDA: {urament ta’ Lealtà
IR-RABA’ SKEDA: Elenku ta’ Pajji\i tal-Commonwealth minbarra Malta
 6 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KOSTITUZZJONI TA’ MALTA
L-Ordni ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta, kif emendata bl-Atti:
XLI ta’ l-1965, XXXVII ta’ l-1966, IX ta' l-1967, XXV1 ta’ l-1970, XLVII
ta’ l-1972, LVII, LVIII ta’ l-1974, XXXVIII ta’ l-1976, X ta’ l-1977,
XXIX ta’ l-1979, 1V ta’ l-1987, XXIII ta’ l-1989; bil-Prok1ami: Nri. II u
VI ta’ l-1990; bl-Atti XIX ta’ l-1991 u IX ta’ l-1994; bil-Prok1ami Nri.IV
ta' l-1995 u III ta’ l-1996, u bl-Atti: XI ta’ l-1996, XVII ta’ l-1997, III ta’ l-
2000, u XIII ta’ l-2001.
21 ta’ Settembru 1964*
KAPITOLU I
Sostitwit: 
LVIII. 1974.2. 
Ir-Repubblika ta’ Malta
Ir-Repubblika u t-
territorji tag]ha.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.3. 
Emendat:
IV. 1987.2.
1. (1) Malta hija repubblika demokratika bba\ata fuq ix-
xog]ol u fuq ir-rispett g]ad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali ta’
l-individwu.
(2) It-territorji ta’ Malta jikkonsistu f’dawk it-territorji
kompri\i f’Malta minnufih qabel il-[urnata stabbilita, mag]duda l-
ib]ra territorjali tag]hom, jew dawk it-territorji u ib]ra li l-
Parlament jista’ minn \mien g]al \mien jistabbilixxi b’li[i.
(3) Malta hija stat newtrali li jrid attivament jil]aq il-pa`i, is-
si[urtà u l-progress so`jali fost in-nazzjonijiet kollha billi j]addan
politika ta’ non-allineament u jirrofta li jipparte`ipa f’kull alleanza
militari. Dan l-istatus jimplika b’mod partikolari, illi:
(a) l-ebda ba\i militari barranija ma tit]alla fuq territorju
Malti;
(b) l-ebda fa`ilitajiet militari f’Malta ma jit]allew ji[u
w\ati minn xi forzi barranin ]lief fuq talba tal-Gvern
ta’ Malta, u biss fil-ka\i li [ejjin:
(i) fl-e\er`izzju tal-jedd naturali ta’ difi\a le[ittima
f’ka\ ta’ vjolazzjoni armata ta’ l-area li fuqha r-
Repubblika ta’ Malta g]andha sovranità, jew
biex tie]u mi\uri jew azzjonijiet de`i\i mill-
Kunsill tas-Sigurtà tal-{nus Mag]quda; jew
(ii) kull meta jkun hemm theddida g]as-sovranità,
indipendenza, in-newtralità, l-unità jew l-
integrità territorjali tar-Repubblika ta’ Malta;
(`) minbarra fil-ka\i msemmija hawn fuq, l-ebda
fa`ilitajiet o]ra f’Malta ma jit]allew jintu\aw b’tali
mod u b’tali mi\ura li jwasslu g]all-pre\enza f’Malta
ta’ kon`entrazzjoni ta’ forzi barranin;
(d) minbarra fil-ka\i msemmija hawn fuq, l-ebda persunal
militari barrani ma jit]alla fuq territorju Malti, ]lief
dak il-persunal militari li jkun qed jag]mel, jew jg]in
biex jitwettqu, xog]lijiet jew attivitajiet `ivili, u ]lief
g]add re[onevoli ta’ persunal tekniku militari li jg]in
*Ara L-Ordni tat-2 ta’ Settembru, 1964 dwar l-Indipendenza ta’ Malta.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    7
fid-difi\a tar-Repubblika ta’ Malta;
(e) it-tarznari tar-Repubblika ta’ Malta jintu\aw g]al
skopijiet kummer`jali `ivili, i\da jistg]u wkoll
jintu\aw, f’limiti ra[onevoli ta’ \mien u g]add, g]at-
tiswija ta’ bastimenti militari li jkunu tpo[[ew
f’qag]da li ma jistg]ux ji[[ieldu jew g]all-bini ta’
vapuri; u skond il-prin`ipji ta’ non-allineament l-
imsemmija tarznari ji[u m`a]]da lill-bastimenti
militari ta\-\ew[ superpotenzi.
Reli[jon. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.4 
2. (1) Ir-reli[jon ta’ Malta hija r-Reli[jon Kattolika
Apostolika Rumana.
(2) L-awtoritajiet tal-Knisja Kattolika Apostolika Rumana
g]andhom id-dmir u l-jedd li jg]allmu liema prin`ipji huma tajbin
u liema huma ]\iena.
(3) It-tag]lim reli[ju\ tal-fidi Kattolika Apostolika Rumana
g]andu jkun provdut fl-iskejjel kollha ta’ l-Istat b]ala parti mill-
edukazzjoni obbligatorja.
Bandiera 
Nazzjonali. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.5.
3. (1) Il-Bandiera Nazzjonali ta’ Malta tikkonsisti f’\ew[
strixxi vertikali ndaqs, bajda ma’ l-arblu u ]amra n-na]a ta’ barra. 
(2) Rappre\entazzjoni tal-George Cross mog]ti lil Malta mill-
Maestà Tieg]u r-Re {or[ Sitta fil-15 ta’ April, 1942 tkun qieg]da,
imberfla bl-a]mar, fir-rokna ta’ l-istrixxa l-bajda.
Innu Nazzjonali. 
bil-kliem "Lil din l-Art }elwa l-Omm li tatna isimha".
Ilsien. 
(2) L-ilsien Malti u l-ilsien Ingli\ u dawk l-ilsna l-o]ra li
jistg]u ji[u preskritti mill-Parlament (b’li[i mg]oddija b’mhux
anqas minn \ew[ terzi tal-membri kollha tal-Kamra tad-Deputati)
ikunu l-ilsna uffi`jali ta’ Malta u l-Amministrazzjoni tista’ g]all-
finijiet kollha uffi`jali tu\a kull wie]ed minn dawk l-ilsna:
I\da kull persuna tista’ tindirizza ru]ha lejn l-
Amministrazzjoni f’kull wie]ed mill-ilsna uffi`jali u t-twe[iba ta’
l-Amministrazzjoni g]al hekk tkun b’dak l-ilsien.
(3) L-ilsien tal-Qrati jkun l-ilsien Malti:
I\da l-Parlament jista’ jag]mel dak il-provvediment g]all-
u\u ta’ l-ilsien Ingli\ f’dawk il-ka\ijiet u ta]t dawk il-
kondizzjonijiet li jista’ jippreskrivi.
(4) Il-Kamra tad-Deputati tista’, meta tirregola l-pro`edura
tag]ha, tistabbilixxi l-ilsien jew l-ilsna li g]andhom ikunu w\ati fi
pro`eduri u annotazzjonijiet parlamentari.
Il-Kostituzzjoni 
tkun il-li[i 
suprema. 
Sostitwit:
LVII. 1974.2; 
LVIII. 1974.69.
6. Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (7) u (9) ta’
l-artikolu 47 u ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni, jekk xi li[i
o]ra tkun inkonsistenti ma’ din il-Kostituzzjoni, din il-
Kostituzzjoni g]andha tipprevali u l-li[i l-o]ra g]andha, safejn
tkun inkonsistenti, tkun bla effett.
 8 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU II
Dikjarazzjoni ta’ Prin`ipji
Dritt g]al xog]ol.  7. L-Istat jirrikonoxxi d-dritt ta`-`ittadini kollha g]al xog]ol
u g]andu j[ib ’il quddiem dawk il-kondizzjonijiet li jag]mlu dan
id-dritt effettiv.
Tmexxija ’l 
quddiem ta’ 
kultura, e``. 
8. L-Istat g]andu j[ib ’il quddiem l-i\vilupp tal-kultura u tat-
tfittix xjentifiku u tekniku.
Salvagwardar ta’ 
paesa[[ u 
patrimonju storiku 
u artistiku. 
9. L-Istat g]andu jissalvagwardja l-paesa[[ u l-patrimonju
storiku u artistiku tan-Nazzjon.
Edukazzjoni 
primarja tkun 
obbligatorja u bla 
]las. 
10. L-edukazzjoni primarja g]andha tkun obbligatorja u fl-
iskejjel ta’ l-Istat g]andha tkun bla ]las.
Interessi 
edukattivi. 
11. (1) L-istudenti kapa`i u meritevoli, ukoll jekk ming]ajr
risorsi finanzjarji, g]andhom dritt li jil]qu l-og]la gradi ta’
edukazzjoni.
(2) L-Istat g]andu jag]ti effett g]al dan il-prin`ipju permezz
ta’ boro\ ta’ studju, ta’ kontribuzzjonijiet lill-familji ta’ l-istudenti
u provvedimenti o]ra fuq il-ba\i ta’ e\amijiet kompetittivi.
Protezzjoni ta’ 
xog]ol.
12. (1) L-Istat g]andu jipprote[[i x-xog]ol.
(2) Huwa g]andu jipprovdi g]at-t]arri[ professjonali jew ta’
vokazzjoni u miljorament tal-]addiema.
}inijiet ta’ xog]ol.  13. (1) L-akbar numru ta’ sieg]at tax-xog]ol kull jum g]andu
jkun stabbilit mil-li[i.
(2) Il-]addiem g]andu dritt g]al [urnata mistrie] fil-[img]a u
g]al btajjel annwali bi ]las; huwa ma jistax jirrinunzja g]al dan id-
dritt.
Drittijiet ugwali ta’ 
r[iel u nisa. 
Sostitwit: 
XIX. 1991.2. 
14. L-Istat g]andu jippromwovi dritt ugwali ta’ r[iel u nisa li
jgawdu d-drittijiet ekonomi`i, so`jali, kulturali, `ivili u politi`i
kollha u g]al dan il-g]an g]andu jie]u dawk il-mi\uri li jkunu
ndikati biex jelimina kull forma ta’ diskriminazzjoni bejn is-sessi,
minn kull persuna, organizzazzjoni jew azjenda; l-Istat g]andu
b’mod partikolari jimmira li ji\gura li l-]addiema nisa jgawdu
drittijiet indaqs u l-istess pagi g]all-istess xog]ol b]al ir[iel.
L-anqas età g]al 
xog]ol bi ]las.
15. L-anqas età g]al xog]ol bi ]las g]andha tkun preskritta
b’li[i.
Salvagwardar ta’ 
xog]ol ta’ minuri.
16. L-Istat g]andu jipprovdi biex ji[i salvagwardat ix-xog]ol
ta’ minuri u ji\guralhom id-dritt ta’ l-istess paga g]all-istess
xog]ol. 
G]ajnuna so`jali u 
sigurtà.
17. (1) Kull `ittadin li ma jkunx kapa`i g]al xog]ol u li ma
jkunx provdut bir-risorsi me]tie[a g]all-g]ixien g]andu dritt g]al
manteniment u g]ajnuna so`jali.
KOSTITUZZJONITA’MALTA    9
(2) Il-]addiema g]andhom dritt g]al assigurazzjoni xierqa fuq
ba\i kontributorja g]all-]ti[iet tag]hom f’ka\ ta’ disgrazzja, mard,
inkapa`ità, xju]ija u disimpieg involontarju.
(3) Persuni inkapa`itati u persuni li ma jkunux kapa`i g]al
xog]ol g]andhom dritt g]al edukazzjoni u t]arri[ ta’ vokazzjoni. 
Inkora[[iment ta’ 
intrapri\a 
ekonomika privata. 
18. L-Istat g]andu jinkora[[ixxi l-intrapri\a ekonomika
privata.
Protezzjoni ta’ 
snajja arti[jani. 
19. L-Istat g]andu jipprovdi g]all-protezzjoni u l-i\vilupp tas-
snajja arti[jani.
Inkora[[iment ta’ 
ko-operattivi. 
20. L-Istat jirrikonoxxi l-funzjoni so`jali ta’ ko-operattivi u
g]andu jinkora[[ixxi l-i\vilupp tag]hom.
Applikazzjoni tal-
prin`ipji li hemm 
f’dan il-Kapitolu.
21. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu ma jkunux
esegwibbli f’xi qorti, i\da l-prin`ipji li hemm fihom huma b’dan
kollu fondamentali g]all-iggvernar tal-pajji\ u jkun l-iskop ta’ l-
Istat li japplika dawn il-prin`ipji fl-eg]mil ta’ li[ijiet.
KAPITOLU III 
~ittadinanza 
~ittadinanza 
mitluba bil-li[i.
Sostitwit:
III.2000.2. 
22. (1) Il-ksib, il-pussess, ir-rinunzja u t-telfien ta`-
`ittadinanza Maltija g]andhom ji[u regolati bil-li[i.
(2) I`-`ittadinanza doppja jew multipla hija permessa skond
li[i li f’dak i\-\mien tkun fis-se]] f’Malta.
~ittadini tal-
Commonwealth. 
Emendat: 
XLI. 1965.3;
IX. 1967;
XXIII. 1989.6.
Rinumerat:
III.2000.4.
23. (1) Kull min skond din il-Kostituzzjoni jew xi Att tal-
Parlament huwa `ittadin ta’ Malta jew skond xi li[i li g]al dak i\-
\mien tkun isse]] f’xi pajji\ li g]alih dan l-artikolu jg]odd huwa
`ittadin ta’ dak il-pajji\ ikollu, bis-sa]]a ta’ dik i`-`ittadinanza,
status ta’ `ittadin tal-Commonwealth.
(2) Kull min huwa sudditu Ingli\ ming]ajr `ittadinanza skond
il-British Nationality Act, 1948* jew ikompli jkun sudditu Ingli\
skond l-artikolu 2 ta’ dak l-Att ikollu, bis-sa]]a ta’ dak l-istatus, l-
istatus ta’ `ittadin tal-Commonwealth.
(3) Il-pajji\i li g]alihom jg]odd dan l-artikolu huma dawk
elenkati fir-Raba’ Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
(4) Il-President jista’ bi Proklama jemenda, i\id ma’, jirrevoka
jew jissostitwixxi l-elenku ta’ pajji\i li hemm fir-Raba’ Skeda li
tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni.
Responsabbiltà 
kriminali ta’ 
`ittadini tal-
Commonwealth. 
Rinumerat u 
emendat:
III.2000.5.
24. (1) ~ittadin tal-Commonwealth li ma jkunx `ittadin ta’
Malta jew `ittadin tar-Repubblika ta’ l-Irlanda li ma jkunx `ittadin
ta’ Malta ma jkunx ]ati ta’ reat kontra xi li[i li sse]] f’Malta
min]abba f’xi ]a[a mag]mula jew omessa f’xi parti tal-
Commonwealth li ma tkunx Malta jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda
jew f’xi pajji\ stran[ier kemm-il darba -
(a) l-att jew ommissjoni ma kienx ikun reat kieku kien
*11 & 12 Geo. 6.c.56.
 10 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
frustier; u
(b) fil-ka\ ta’ att jew ommissjoni f’xi parti tal-
Commonwealth  jew fir-Repubblika ta’ l-Irlanda, ma
kienx ikun reat jekk il-pajji\ li fih l-att ikun mag]mul
jew l-ommissjoni tkun saret kien pajji\ stran[ier.
(2) F’dan l-artikolu -
"frustier" tfisser persuna li ma tkunx `ittadin tal-Commonwealth,
persuna protetta Ingli\a jew `ittadin tar-Republika ta’ l-Irlanda;
"pajji\ barrani" tfisser kull pajji\ (minbarra r-Repubblika ta’ l-
Irlanda) li ma jkunx parti mill-Commonwealth;
"Persuna Protetta Ingli\a" tfisser persuna li tkun persuna protetta
Ingli\a g]all-finijiet tal-British Nationality Act, 1948 jew ta’ kull
li[i o]ra tar-Renju Unit li tie]u post dak l-Att.
Ksib ta’ 
`ittadinanza bi 
twelid jew 
dixxendenza minn 
persuni mwielda fi 
jew wara l-[urnata 
stabbilita. 
Sostitwit: 
XXIII. 1989.3
25. Im]assar bl-Att III ta’ l-2000.
|wie[ ma `ittadin 
ta’ Malta. 
Emendat: 
LVIII. 1974.8.
Sostitwit:
XXIII. 1989.4. 
26. Im]assar bl-Att III ta’ l-2000.
Doppja 
`ittadinanza. 
Emendat: 
XXXVII. 1966.2;
LVIII. 1974.9;
XXIII. 1989.5.
27. Im]assar bl-Att III ta’ l-2000.
28. u 29. [ew rinumerati bl-Att III taa’ l-2000. 
Setg]at tal-
Parlament.
30. Im]assar bl-Att III ta’ l-2000.
Tifsir. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 10; 
X. 1977.2; 
XXIII. 1989.7.
31. Im]assar bl-Att III ta’ l-2000.
KAPITOLU IV
Drittijiet u Libertajiet Fundamentali ta’ l-Individwu 
Drittijiet u 
libertajiet 
fundamentali ta’ l-
individwu. 
32. Billi kull persuna f’Malta hija intitolata g]ad-drittijiet u
libertajiet fundamentali ta’ l-individwu, ji[ifieri, id-dritt, tkun xi
tkun ir-razza, post ta’ ori[ini, fehmiet politi`i, kulur, twemmin jew
sess tag]ha, i\da su[[ett g]ar-rispett tad-drittijiet u l-libertajiet ta’
o]rajn u ta’ l-interess pubbliku, g]al kull wa]da u kollha kemm
huma dawn li [ejjin, ji[ifieri-
(a) il-]ajja, libertà, sigurtà tal-persuna, it-tgawdija ta’
proprjetà u l-protezzjoni tal-li[i;
(b) il-libertà ta’ kuxjenza, ta’ espressjoni u ta’ g]aqda u
asso`jazzjoni pa`ifika; u
(`) ir-rispett g]all-]ajja privata u familjari tieg]u, 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
id-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan il-Kapitolu jkollhom effett
sabiex jag]tu protezzjoni g]ad-drittijiet u libertajiet imsemmija
qabel, salvi dawk il-limitazzjonijiet ta’ dik il-protezzjoni kif
jinsabu f’dawk id-disposizzjonijiet li huma limitazzjonijiet
ma]suba biex ji\guraw illi t-tgawdija ta’ l-imsemmija drittijiet u
libertajiet minn xi individwu ma tippre[udikax id-drittijiet u
libertajiet ta’ o]rajn jew l-interess pubbliku.
Protezzjoni tad-
dritt g]all-]ajja.
33. (1) }add ma jista’ ji[i pprivat mill-]ajja tieg]u
intenzjonalment ]lief fl-esekuzzjoni tas-sentenza ta’ qorti dwar reat
kriminali skond il-li[i ta’ Malta li tieg]u jkun [ie misjub ]ati.
(2) Ming]ajr ]sara g]al xi responsabbiltà g]al ksur ta’ xi li[i
o]ra dwar l-u\u ta’ forza f’dawk il-ka\ijiet li huma hawnhekk i\jed
’il quddiem imsemmija, persuna ma g]andhiex titqies li tkun [iet
ipprivata mill-]ajja tag]ha bi ksur ta’ dan l-artikolu jekk tmut
b’ri\ultat ta’ l-u\u ta’ forza daqs kemm tkun ra[onevolment
[ustifikabbli fi`-`irkostanzi tal-ka\ - 
(a) fid-difi\a ta’ xi persuna minn vjolenza jew fid-difi\a
ta’ proprjetà;
(b) sabiex ji[i effetwat arrest skond il-li[i jew ti[i evitata
l-]arba ta’ persuna detenuta skond il-li[i;
(`) sabiex ti[i meg]luba rewwixta, insurrezzjoni jew
ammutinament; jew
(d) sabiex ji[i evitat l-eg]mil minn dik il-persuna ta’ reat
kriminali,
jew jekk tmut min]abba att le[ittimu ta’ gwerra.
Protezzjoni minn 
arrest jew 
detenzjoni 
arbitrarja.
34. (1) }add ma g]andu ji[i pprivat mill-libertà personali
tieg]u ]lief kif jista’ jkun awtorizzat b’li[i fil-ka\ijiet li [ejjin,
ji[ifieri -
(a) b]ala konsegwenza ta’ l-inkapa`ità tieg]u li jwie[eb
g]al akku\a kriminali;
(b) fl-esekuzzjoni tas-sentenza jew ordni ta’ qorti, sew
Malta sew band’o]ra dwar reat kriminali li tieg]u ikun
[ie misjub ]ati; 
(`) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti li tikkundannah g]al
disprezz lejn dik il-qorti jew lejn qorti jew tribunal
ie]or jew fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni tal-Kamra tad-
Deputati li tikkundannah g]al disprezz lejha stess jew
lejn il-membri tag]ha jew g]al ksur ta’ privile[[;
(d) fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ qorti mag]mul biex
ji\gura twettiq ta’ xi obbligu impost lilu b’li[i;
(e) sabiex jin[ieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti jew quddiem il-Kamra tad-Deputati fl-
esekuzzjoni ta’ l-ordni ta’ dik il-Kamra;
(f) fuq suspett ra[onevoli li huwa jkun ikkommetta, jew
ikun sejjer jikkommetti, reat kriminali;
(g) fil-ka\ ta’ persuna li ma tkunx g]alqet l-età ta’
tmintax-il sena, g]all-iskop ta’ l-edukazzjoni u [id
tag]ha;
 12 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(h) sabiex ji[i evitat it-tixrid ta’ marda infettiva jew
konta[[u\a;
(i) fil-ka\ ta’ persuna li tkun, jew tkun ra[onevolment
suspetta li tkun, ta’ mo]] marid, mog]tija g]an-
narkoti`i jew xorb, jew vagabonda, g]all-iskop tal-
kura jew trattament tag]ha jew protezzjoni tal-
komunità; jew
(j) sabiex ji[i evitat id-d]ul ille[ittimu ta’ dik il-persuna
f’Malta, jew sabiex ti[i effettwata l-espulsjoni, l-
estradizzjoni jew it-tne]]ija le[ittima o]ra ta’ dik il-
persuna minn Malta jew it-te]id ta’ pro`eduri dwar
hekk jew sabiex ti[i mra\\na dik il-persuna waqt li
tkun qed ti[i mg]oddija minn Malta fil-kors ta’ l-
estradizzjoni jew tne]]ija tag]ha b]ala pri[unier
misjub ]ati minn pajji\ g]al ie]or.
(2) Kull min ikun arrestat jew detenut g]andu ji[i nformat, fil-
]in ta’ l-arrest jew detenzjoni tieg]u, f’ilsien li huwa jifhem, bir-
ra[unijiet ta’ l-arrest jew detenzjoni tieg]u:
I\da jekk interpretu jkun me]tie[ u ma jkunx disponibbli
malajr jew jekk ikun xort’o]ra imprattikabbli li ji[u m]arsa d-
disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu fil-]in ta’ l-arrest jew
detenzjoni tieg]u, dawn id-disposizzjonijiet g]andhom ji[u m]arsa
kemm jista’ jkun malajr.
(3) Kull min ji[i arrestat jew detenut - 
(a) sabiex jin[ieb quddiem qorti fl-esekuzzjoni ta’ l-ordni
ta’ qorti; jew
(b) fuq suspett ra[onevoli li jkun ikkommetta, jew li jkun
sejjer jikkommetti, reat kriminali,
u li ma ji[ix me]lus, g]andu jin[ieb quddiem qorti mhux aktar tard
minn tmienja u erbg]in sieg]a wara; u jekk xi ]add arrestat jew
detenut f’xi ka\ b]al dak li huwa msemmi fil-paragrafu (b) ta’ dan
is-subartikolu ma ji[ix i[[udikat fi \mien ra[onevoli, f’dak il-ka\,
bla ]sara g]al kull pro`eduri o]ra li jistg]u jin[iebu kontra tieg]u,
huwa g]andu ji[i me]lus jew bla kondizzjoni jew b’kondizzjonijiet
ra[onevoli, mag]duda b’mod partikolari dawk il-kondizzjonijiet li
jkunu me]tie[a ra[onevolment biex ji[i \gurat li huwa jidher f’data
aktar tard g]all-kaw\a jew g]all-pro`eduri preliminari g]all-
kaw\a.
(4) Kull min ikun arrestat jew detenut illegalment minn xi
persuna o]ra jkollu dritt g]al kumpens g]al hekk minn dik il-
persuna.
(5) Ebda ]a[a li hemm fi jew li tkun mag]mula bl-awtorità ta’
xi li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-li[i in kwistjoni tawtorizza t-te]id matul dak
il-perijodu ta’ emer[enza pubblika skond ma hu msemmi fil-
paragrafu (a) jew (`) tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 47 ta’ din il-
Kostituzzjoni ta’ mi\uri li jkunu ra[onevolment [ustifikabbli
sabiex ti[i affrontata s-sitwazzjoni li te\isti matul dak il-perijodu
ta’ emer[enza pubblika.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(6) Jekk xi ]add li jkun detenut legalment bis-sa]]a biss ta’ li[i
b]al dik imsemmija fis-subartikolu li ja]bat l-a]]ar qabel dan hekk
jitlob f’xi \mien matul il-perijodu ta’ dik id-detenzjoni mhux qabel
sitt xhur wara li jkun g]amel l-a]]ar talba b]al dik matul dak il-
perijodu, il-ka\ tieg]u ji[i rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li[i u mag]mul minn persuna jew persuni li
kull wa]da minnhom ikollha jew kellha kariga [udizzjarja jew tkun
kwalifikata biex ti[i ma]tura g]al kariga b]al dik f’Malta.
(7) Wara xi revi\joni minn tribunal skond is-subartikolu li
ja]bat l-a]]ar qabel dan tal-ka\ ta’ xi persuna detenuta, it-tribunal
jista’ jag]mel rakkomandazzjonijiet dwar il-]tie[a jew espedjenza
tat-tkomplija tad-detenzjoni tag]ha lill-awtorità li minnha -kienet
[iet ordnata. i\da. kemm-il darba ma jkunx provdut xort,o]ra
b’li[i, dik l-awtorità ma tkunx obbligata ta[ixxi skond xi rak
komandazzjonijiet b]al dawk.
Protezzjoni minn 
xog]ol furzat.
35. (1) }add ma g]andu jkun me]tie[ jag]mel xog]ol furzat. 
(2) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-fra\i "xog]ol furzat" ma
tinkludix - 
(a) xi xog]ol me]tie[ b’konsegwenza tas-sentenza jew
ordni ta’ qorti;
(b) xog]ol me]tie[ ming]and xi ]add waqt li jkun
legalment detenut b’sentenza jew ordni ta’ qorti li,
g]alkemm ma jkunx me]tie[ b’konsegwenza ta’ dik
is- sentenza jew ordni, ikun me]tie[ ra[onevolment fl-
interessi ta’ l-i[jene jew g]at-ti\mim tal-post li fih
ikun detenut jew, jekk ikun detenut g]all-iskop tal-
kura, trattament, edukazzjoni jew [id tieg]u, ikun
ra[onevolment me]tie[ g]al dak l-iskop;
(`) xi xog]ol me]tie[ ming]and membru ta’ korp
dixxiplinat min]abba d-dmirijiet tieg]u b]ala tali jew,
fil-ka\ ta’ persuna li jkollha o[[ezzjonijiet ta’
kuxjenza g]al servizz b]ala membru ta’ forza navali,
militari jew ta’ l-ajru, xi xog]ol li dik il-persuna hija
me]tie[a b’li[i li taqdi minflok dak is-servizz;
(d) xi xog]ol me]tie[ matul perijodu ta’ emer[enza
pubblika jew fil-ka\ ta’ xi emer[enza o]ra jew
kalamità li thedded il-]ajja jew il-[id tal-komunità.
Protezzjoni minn 
trattament inuman.
36. (1) }add ma g]andu jkun asso[[ettat g]al piena jew
trattament inuman jew degradanti.
(2) Ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità ta’ xi
li[i ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-
artikolu safejn il-li[i in kwistjoni tawtorizza l-g]oti ta’ xi
deskrizzjoni ta’ piena li kienet legali f’Malta minnufih qabel il-
[urnata stabbilita.
(3) (a) Ebda li[i ma g]andha tipprovdi g]all-impo\izzjoni ta’
pieni kollettivi.
(b) Ebda ]a[a f’dan is-subartikolu ma tipprekludi l-
impo\izzjoni ta’ pieni kollettivi fuq il-membri ta’ korp
 14 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dixxiplinat skond il-li[i li tirregola d-dixxiplina ta’
dak il-korp.
Protezzjoni minn 
privazzjoni ta’ 
proprjetà bla 
kumpens.
Emendat: 
LVIII. 1974.11.
37. (1) Ebda proprjetà ta’ kull xorta li tkun ma g]andu
jittie]ed pussess tag]ha b’mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew
dritt fuq proprjetà ta’ kull xorta li tkun ma g]andu ji[i miksub
b’mod obbligatorju, ]lief meta hemm disposizzjoni ta’ li[i
applikabbli g]al dak it-te]id ta’ pussess jew akkwist -
(a) g]all-]las ta’ kumpens xieraq;
(b) li ti\gura lil kull persuna li tippretendi dak il-kumpens
dritt ta’ a``ess lil qorti jew tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li[i sabiex ji[i de`i\ l-interess
tag]ha fi jew dritt fuq il-proprjetà u l-ammont ta’ kull
kumpens li g]alih tista’ tkun intitolata, u sabiex tikseb
]las ta’ dak il-kumpens; u
(`) li ti\gura lil kull parti fi pro`eduri f’dik il-qorti jew
tribunal dwar pretensjoni b]al dik dritt ta’ appell mid-
de`i\joni tag]ha lill-Qorti ta’ l-Appell f’Malta:
I\da f’ka\ijiet spe`jali l-Parlament jista’, jekk hekk jidhirlu
xieraq li jag]mel fl-interess nazzjonali, b’li[i jistabbilixxi l-kriterji
li g]andhom jit]arsu, mag]duda l-fatturi u `-`irkostanzi l-o]ra li
g]andhom jitqiesu, biex ji[i stabbilit il-kumpens li g]andu jit]allas
dwar proprjetà li jittie]ed pussess tag]ha jew li ti[i akkwistata
b’mod obbligatorju; u f’kull ka\ b]al dak il-kumpens g]andu ji[i
iffissat u g]andu jit]allas skond hekk.
(2) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma g]andha tiftiehem li tolqot l-
eg]mil jew ]dim ta’ xi li[i safejn tipprovdi g]at-te]id ta’ pussess
jew akkwist ta’ proprjetà -
(a) bi ]las ta’ xi taxxa, rata jew drittijiet;
(b) b]ala penali g]al, jew b]ala konsegwenza ta’, ksur tal-
li[i, sew jekk bi pro`eduri `ivili jew wara
dikjarazzjoni ta’ ]tija ta’ reat kriminali;
(`) wara l-attentat ta’ tne]]ija tal-proprjetà barra minn
jew [ewwa Malta bi ksur ta’ xi li[i;
(d) b]ala te]id ta’ kampjun g]all-finijiet ta’ xi li[i;
(e) meta l-proprjetà tikkonsisti f’annimal meta ji[i misjub
f’art ]addie]or jew mitluf;
(f) b]ala in`identali g]al kirja, li`enza, privile[[ jew
ipoteka, mortgage, dritt, bill of sale, ple[[ jew kuntratt
ie]or;
(g) b]ala l-g]oti jew l-amministrazzjoni ta’ proprjetà
g]an-nom u g]ab-benefi``ju tal-persuna ntitolata
g]all-interess benefi`jarju fiha, proprjetà fi  trust,
proprjetà ta’ l-g]adu jew il-proprjetà ta’ persuni
dikjarati falluti b’sentenza jew xort’o]ra dikjarati
falluti jew insolventi, persuni ta’ mo]] marid, persuni
mejta, jew g]aqdiet korporati jew mhux korporati fil-
kors ta’ stral` jew likwidazzjoni;
(h) fl-esekuzzjoni ta’ sentenzi jew ordnijiet ta’ qrati;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(i) min]abba li tkun fi stat perikolu\ jew ta’ ]sara g]as-
sa]]a tan-nies, annimali jew pjanti;
(j) b]ala konsegwenza ta’ xi li[i dwar il-preskrizzjoni ta’
azzjonijiet, preskrizzjoni akkwi\ittiva, art
abbandunata, te\or misjub, manumorta jew id-drittijiet
ta’ su``essjoni kompetenti lill-Gvern ta’ Malta; jew
(k) g]al dak i\-\mien biss sakemm ikun me]tie[ g]all-
finijiet ta’ xi e\ami, investigazzjoni, kaw\a jew
inkjesta jew, fil-ka\ ta’ art, l-eg]mil fuqha -
(i) ta’ xog]ol ta’ konservazzjoni ta’ ]amrija jew il-
konservazzjoni ta’ risorsi naturali o]ra ta’ kull
xorta jew ta’ rikostruzzjoni ta’ ]sara tal-gwerra;
jew
(ii) ta’ \vilupp jew titjib agrikolu li s-sid jew
okkupant ta’ l-art ikun [ie mitlub, u jkun
ming]ajr sku\a ra[onevoli u legali rrofta jew
naqas li jag]mel.
(3) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma g]andha tiftiehem li tolqot l-
eg]mil jew ]dim ta’ xi li[i safejn tipprovdi g]all-g]oti lill-Gvern
tal-proprjetà ta’ xi minerali, ilma jew antikitajiet ta’ ta]t l-art.
(4) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma g]andha tiftiehem li tolqot l-
eg]mil jew ]dim ta’ xi li[i g]at-te]id ta’ pussess obbligatorju fl-
interess pubbliku ta’ xi proprjetà, jew l-akkwist obbligatorju fl-
interess pubbliku u ta’ xi interess fi jew dritt fuq proprjetà, meta
dik il-proprjetà, interess jew dritt huwa mi\mum minn g]aqda
korporata li hija mwaqqfa g]al skopijiet pubbli`i minn xi li[i u li
fiha ebda flejjes ma [ew investiti barra minn flejjes provduti minn
xi le[islatura f’Malta.
Protezzjoni g]all-
intimità tad-dar 
jew proprjetà o]ra.
38. (1) }ief bil-kunsens tieg]u stess jew b’dixxiplina tal-
[enituri, ]add ma g]andu ji[i asso[[ettat g]at-tfittix fuq il-persuna
tieg]u jew proprjetà tieg]u jew g]ad-d]ul minn o]rajn fil-post
tieg]u.
(2) Ebda ]a[a li hemm fi jew li hija mag]mula skond l-awtorità
ta’ xi li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur
ta’ dan l-artikolu safejn dik il-li[i tag]mel provvediment - 
(a) li jkun ra[onevolment me]tie[ fl-interess tad-difi\a,
sigurtà pubblika, ordni pubbliku, moralità jew de`enza
pubblika, sa]]a pubblika, pjani regolaturi ta’ bliet u
r]ula, l-i\vilupp u utilizzazzjoni ta’ risorsi minerali,
jew l-i\vilupp u utilizzazzjoni ta’ xi proprjetà b’dak il-
mod biex jin[ieb ’il quddiem il-benefi``ju pubbliku;
(b) li jkun ra[onevolment me]tie[ sabiex jin[iebu ’l
quddiem id-drittijiet u l-libertajiet ta’ persuni o]ra;
(`) li jawtorizza dipartiment tal-Gvern ta’ Malta, jew
awtorità tal-gvern lokali, jew g]aqda korporata
mwaqqfa b’li[i g]al skop pubbliku, li jid]ol fil-post
ta’ xi persuna sabiex jispezzjona dak il-post jew xi
]a[a li jkun hemm fih g]all-fini ta’ xi taxxa, rata jew
drittijiet jew sabiex jag]mel xog]ol li g]andu
 16 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
x’jaqsam ma’ xi proprjetà jew xi installazzjoni li tkun
legalment f’dak il-post u li tkun ta’ dak il-Gvern, dik l-
awtorità, jew dik l-g]aqda korporata, skond il-ka\; jew
(d) li jawtorizza, g]all-fini ta’ esekuzzjoni ta’ sentenza
jew ordni ta’ qorti, it-tfittix ta’ xi persuna jew
proprjetà b’ordni ta’ qorti jew d]ul f’xi post b’ordni
b]al dak, jew li jkun me]tie[ sabiex ji[u evitati jew
mikxufa reati kriminali,
u ]lief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a
mag]mula skond l-awtorità tieg]u, hija murija li ma tkunx
[ustifikabbli ra[onevolment f’so`jetà demokratika.
Disposizzjonijiet 
biex ti[i \gurata 
protezzjoni tal-li[i.
39. (1) Kull meta xi ]add ikun akku\at b’reat kriminali huwa
g]andu, kemm-il darba l-akku\a ma ti[ix irtirata, ji[i mog]ti smig]
xieraq g]eluq \mien ra[onevoli minn qorti indipendenti u
imparzjali mwaqqfa b’li[i.
(2) Kull qorti jew awtorità o]ra [udikanti mwaqqfa b’li[i
g]ad-de`i\joni dwar l-e\istenza jew l-estensjoni ta’ drittijiet jew
obbligi `ivili g]andha tkun indipendenti u imparzjali; u meta l-
pro`eduri g]al de`i\joni b]al dik huma mibdija minn xi persuna
quddiem qorti jew awtorità o]ra [udikanti b]al dik, il-ka\ g]andu
ji[i mog]ti smig] xieraq g]eluq \mien ra[onevoli.
(3) }lief bil-ftehim tal-partijiet kollha, il-pro`eduri kollha ta’
kull qorti u l-pro`eduri dwar id-de`i\joni ta’ l-e\istenza jew l-
estensjoni tad-drittijiet jew obbligi `ivili ta’ persuna quddiem xi
awtorità [udikanti o]ra, mag]dud il-pronunzjament tad-de`i\joni
tal-qorti jew awtorità o]ra, g]andhom jin\ammu fil-pubbliku.
(4) Ebda ]a[a fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu ma g]andha
timpedixxi lil xi qorti jew xi awtorità b]alma hija msemmija f’dak
is-subartikolu milli teskludi mill-pro`eduri persuni li ma jkunux il-
partijiet tal-pro`eduri u r-rappre\entanti legali tag]hom -
(a) fi pro`eduri quddiem qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja
u pro`eduri o]ra li, fil-prattika tal-Qrati f’Malta ji[u,
jew huma ta’ l-istess xorta b]al dawk li ji[u, de`i\i in
camera;
(b) fi pro`eduri skond xi li[i dwar it-taxxa fuq l-income;
jew
(`) safejn il-qorti jew awtorità o]ra - 
(i) tista’ tqis me]tie[ jew espedjenti f’`irkostanzi li
fihom il-pubbli`ità tista’ tippre[udika l-interessi
tal-[ustizzja; jew
(ii) jista’ jkollha setg]a jew tkun me]tie[a b’li[i li
tag]mel hekk fl-interess tad-difi\a, sigurtà
pubblika, ordni pubbliku, moralità jew de`enza
pubblika, il-[id ta’ persuni ta]t l-età ta’ tmintax-
il sena jew il-protezzjoni tal-]ajja privata ta’
persuni li jkollhom x’jaqsmu mal-pro`eduri.
(5) Kull min ji[i akku\at b’reat kriminali g]andu ji[i meqjus li
jkun inno`enti sakemm ji[i pruvat jew ikun wie[eb li huwa ]ati: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I\da ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità
ta’ xi li[i ma titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-
subartikolu safejn dik il-li[i timponi fuq xi persuna akku\ata kif
intqal qabel il-pi\ tal-prova ta’ fatti partikolari.
(6) Kull min ikun akku\at b’reat kriminali -
(a) g]andu ji[i nformat bil-miktub, b’ilsien li huwa jifhem
u bid-dettalji, dwar ix-xorta tar-reat li bih ikun
akku\at;
(b) g]andu ji[i mog]ti \mien u fa`ilitajiet xierqa g]all-
preparazzjoni tad-difi\a tieg]u;
(`) g]andu jit]alla jiddefendi ru]u personalment jew
permezz ta’ rappre\entant legali u min ma jkunx jista’
j]allas g]al rappre\entanza legali hekk kif tkun
me]tie[a ra[onevolment mi`-`irkostanzi tal-ka\
tieg]u jkollu dritt li jkollu dik ir-rappre\entanza bi
spejje\ pubbli`i;
(d) g]andu ji[i mog]ti fa`ilitajiet biex je\amina
personalment jew permezz tar-rappre\entant legali
tieg]u x-xhieda msej]a mill-prosekuzzjoni quddiem
kull qorti u li jikseb l-attendenza ta’ xhieda su[[ett
g]all-]las ta’ l-ispejje\ ra[onevoli tag]hom, u jag]mel
l-e\ami tax-xhieda li jkunu ser jixhdu g]alih quddiem
il-qorti bl-istess kondizzjonijiet b]al dawk li jg]oddu
g]al xhieda msej]a mill-prosekuzzjoni; u
(e) g]andu jit]alla li jkollu bla ]las l-g]ajnuna ta’
interpretu jekk ma jkunx jista’ jifhem l-ilsien u\at fil-
pro`eduri dwar l-akku\a,
u ]lief bil-kunsens tieg]u stess il-pro`eduri ma jistg]ux jin\ammu
fl-assenza tieg]u ]lief jekk huwa j[ib ru]u hekk li jag]mel it-
tkomplija tal-pro`eduri fil-pre\enza tieg]u imprattikabbli u l-qorti
tkun ordnat li ji[i mwarrab u li l-pro`eduri jitkomplew fl-assenza
tieg]u.
(7) Meta xi ]add jg]addi pro`eduri dwar reat kriminali, il-
persuna akku\ata jew xi persuna awtorizzata minnha g]al hekk
g]andha, jekk hekk te]tie[ u bi ]las ta’ dak id-dritt ra[onevoli li
jista’ jkun preskritt b’li[i, ti[i mog]tija fi \mien ra[onevoli wara s-
sentenza kopja g]all-u\u tal-persuna akku\ata ta’ kull inkartament
tal-pro`eduri mag]mula minn jew g]an-nom tal-qorti.
(8) }add ma g]andu jitqies li jkun ]ati ta’ reat kriminali
min]abba f’xi att jew omissjoni li, fil-]in meta jkun sar, ma jkunx
jikkostitwixxi reat b]al dak, u ebda piena ma g]andha ti[i mposta
g]al xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta mill-
og]la piena li setg]et ti[i mposta g]al dak ir-reat fi\-\mien meta
jkun [ie mag]mul.
(9) Ebda persuna li turi li tkun g]addiet pro`eduri quddiem xi
qorti kompetenti g]al reat kriminali u jew tkun [iet misjuba ]atja
jew liberata ma g]andha ter[a’ tg]addi pro`eduri g]al dak ir-reat
jew g]al xi reat kriminali ie]or li g]alih setg]at ti[i misjuba ]atja
fil-pro`eduri g]al dak ir-reat ]lief wara ordni ta’ qorti superjuri
mog]ti matul il-kors ta’ appell jew pro`eduri ta’ revi\joni dwar id-
 18 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
dikjarazzjoni ta’ ]tija jew liberazzjoni; u ebda persuna ma g]andha
tg]addi pro`eduri g]al reat kriminali jekk turi li tkun ]adet il-
ma]fra g]al dak ir-reat:
I\da ebda ]a[a f’xi li[i ma g]andha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan is-subartikolu min]abba biss
li tawtorizza xi qorti li tag]mel pro`eduri kontra membru ta’ korp
dixxiplinat g]al reat kriminali nonostanti kull pro`eduri u
dikjarazzjoni ta’ ]tija jew liberazzjoni ta’ dak il-membru skond il-
li[i dixxiplinarja ta’ dak il-korp, imma hekk illi kull qorti li tkun
hekk ti[[udika dak il-membru u li hekk issibu ]ati g]andha meta
tikkundannah g]al xi piena tie]u kont ta’ kull piena mog]tija lilu
skond dik il-li[i dixxiplinarja.
(10) Ebda persuna li tg]addi pro`eduri g]al reat kriminali ma
g]andha tkun obbligata li tixhed fil-pro`eduri kontra tag]ha. 
(11) F’dan l-artikolu "rappre\entant legali" tfisser persuna
intitolata li te\er`ita f’Malta b]ala avukat jew, ]lief dwar pro`eduri
quddiem qorti fejn prokuratur legali ma g]andux dritt ta’ smig],
prokuratur legali.
Protezzjoni ta’ 
libertà ta’ kuxjenza 
u qima. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 12. 
40. (1) Il-persuni kollha f’Malta g]andu jkollhom libertà
s]i]a ta’ kuxjenza u jgawdu l-e\er`izzju liberu tal-mod rispettiv
tag]hom ta’ qima reli[ju\a.
(2) Ebda persuna ma tkun me]tie[a li tir`ievi tag]lim fir-
reli[jon jew li turi tag]rif jew profi`jenza fir-reli[jon jekk, fil-ka\
ta’ persuna li ma tkunx la]qet l-età ta’ sittax-il sena, issir
o[[ezzjoni g]al din il-]tie[a mill-persuna li skond il-li[i jkollha
awtorità fuqha u, f’kull ka\ ie]or, jekk il-persuna hekk me]tie[a
to[[ezzjona:
I\da ebda ]tie[a b]al dik ma g]andha titqies li tkun
inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’, dan l-artikolu safejn it-tag]rif
ta’, jew il-profi`jenza jew istruzzjoni fi, ir-reli[jon ikunu me]tie[a
g]at-tag]lim ta’ dik ir-reli[jon, jew g]al ammissjoni g]as-
sa`erdozju jew g]al ordni reli[ju\, jew g]al g]anijiet o]ra relijju\i,
u ]lief safejn dik il-]tie[a ti[i murija li ma tkunx ra[onevolment
[ustifikabbli f’so`jetà demokratika.
(3) Ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità ta’ xi
li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1), safejn dik il-li[i tag]mel provvediment li jkun
me]tie[ ra[onevolment fl-interess tas-sigurtà pubblika, ordni
pubbliku, moralità jew de`enza pubblika, sa]]a pubblika, jew il-
protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’ o]rajn, u ]lief safejn dak
il-provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a mag]mula skond l-
awtorità  tieg]u, hija murija li ma tkunx [ustifikabbli
ra[onevolment f’so`jetà demokratika.
Protezzjoni ta’ 
libertà ta’ 
espressjoni.
41. (1) }lief bil-kunsens tieg]u stess jew b]ala dixxiplina tal-
[enituri, ]add ma g]andu ji[i mfixkel fit-tgawdija tal-libertà tieg]u
ta’ espressjoni, mag]duda libertà li jkollu fehmiet ming]ajr ind]il,
libertà li jir`ievi idejiet u tag]rif ming]ajr ind]il, libertà li
jikkomunika idejiet u tag]rif ming]ajr ind]il (kemm jekk il-
komunikazzjoni tkun lill-pubbliku in [enerali jew lil xi persuna jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
klassi ta’ persuni) u libertà minn ind]il dwar il-korrispondenza
tieg]u.
(2) Ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità ta’ xi
li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu safejn dik il-li[i tag]mel
provvediment - 
(a) li jkun me]tie[ ra[onevolment -
(i) fl-interess tad-difi\a, sigurtà pubblika, ordni
pubbliku, moralità jew de`enza pubblika, jew
sa]]a pubblika; jew
(ii) sabiex ji[u protetti r-reputazzjonijiet, drittijiet u
libertajiet ta’ persuni o]ra, jew il-]ajja privata
ta’ persuni li jkollhom x’jaqsmu ma’ pro`eduri
legali, ji[i evitat il-kxif ta’ tag]rif ri`evut
sigriet, ti[i mi\muma l-awtorità u l-
indipendenza tal-qrati, ji[u protetti l-privile[[i
tal-Parlament, jew ji[u regolati t-telefonu, it-
telegrafu, il-posta, ix-xandir bil-wireless, it-
televi\joni jew mezzi o]ra ta’ komunikazzjoni,
esibizzjonijiet pubbli`i jew divertimenti
pubbli`i; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq uffi`jali pubbli`i,
u ]lief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a
mag]mula skond l-awtorità tieg]u ti[i murija li ma tkunx
ra[onevolment [ustifikabbli f’so`jetà demokratika.
(3) Kull min ikun residenti f’Malta jista’ jo]ro[ jew jistampa
gazzetta jew [urnal pubblikat kull jum jew perjodikament:
I\da jista’ jsir provvediment b’li[i - 
(a) li jipprojbixxi jew jillimita l-]ru[ jew stampar ta’ xi
gazzetta jew [urnal b]al dak minn persuni ta]t il-
wie]ed u g]oxrin sena ta’ età; u
(b) li je]tie[ kull persuna li tkun l-editur jew stampatur ta’
xi gazzetta jew [urnal b]al dak li tinforma l-awtorità
preskritta b’hekk u dwar l-età tag]ha u li \\omm lill-
awtorità preskritta informata dwar il-post tar-residenza
tag]ha.
(4) Meta l-pulizija taqbad xi edizzjoni ta’ gazzetta b]ala li tkun
il-mezz li bih reat kriminali jkun [ie mag]mul il-pulizija g]andha
fi \mien erbg]a u g]oxrin sieg]a mill-qbid i[[ib il-qbid g]ak-
konjizzjoni tal-qorti kompetenti u jekk il-qorti ma tkunx sodisfatta
li jkun hemm prova prima facie ta’ dak ir-reat, dik l-edizzjoni
g]andha ti[i mog]tija lura lill-persuna li minn g]andha tkun [iet
maqbuda.
(5) }add ma jkun ipprivat mi`-`ittadinanza tieg]u skond xi
disposizzjonijiet mag]mula ta]t l-artikolu 30 (1) (b) ta’ din il-
Kostituzzjoni jew mill-kapa`ità [uridika tieg]u min]abba biss l-
opinjoni politika tieg]u.
 20 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
libertà ta’ g]aqda u 
asso`jazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1l974.13.
42. (1) }lief bil-kunsens tieg]u stess jew b]ala dixxiplina tal-
[enituri ]add ma g]andu ji[i mfixkel fit-tgawdija tal-libertà tieg]u
ta’ g]aqda u asso`jazzjoni pa`ifika, ji[ifieri, id-dritt tieg]u li
jing]aqad pa`ifikament u liberament u jasso`ja ma’ persuni o]ra u
b’mod partikolari li jifforma jew jappartjeni lil trade union jew
unions jew asso`jazzjonijiet o]ra g]all-protezzjoni ta’ l-interessi
tieg]u.
(2) Ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità ta’ xi
li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-li[i tag]mel provvediment- 
(a) li jkun me]tieg ra[onevolment - 
(i) fl-interess tad-difi\a, sigurtà pubblika, ordni
pubbliku, moralità jew de`enza pubblika, jew
sa]]a pubblika; jew
(ii) sabiex ji[u protetti d-drittijiet jew libertajiet ta’
persuni o]ra; jew
(b) li jimponi restrizzjonijiet fuq uffi`jali pubbli`i,
u ]lief safejn dak il-provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a
mag]mula skond l-awtorità tieg]u hija murija li ma tkunx
[ustifikabbli ra[onevolment f’so`jetà demokratika.
(3) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull disposizzjoni f’xi li[i li
tipprojbixxi li jsiru meetings jew dimostrazzjonijiet pubbli`i f’xi
belt jew ra]al partikolari jew f’aktar minn belt wa]da jew ra]al
wie]ed partikolari g]andha titqies li hi disposizzjoni li m’hijiex
ra[onevolment [ustifikabbli f’so`jetà demokratika.
Projbizzjoni ta’ 
deportazzjoni. 
Emendat: 
LVIII.1974.14. 
43. (1) L-estradizzjoni hija permessa biss in esekuzzjoni ta’
arran[amenti mag]mula bi trattat u skond l-awtorità ta’ li[i.
(2) }add ma g]andu ji[i estradett g]al reat ta’ karattru
politiku.
(3) Ebda `ittadin ta’ Malta ma g]andu ji[i mwarrab minn Malta
]lief b]ala konsegwenza ta’ pro`eduri ta’ estradizzjoni jew skond
xi li[i b]alma hija msemmija fl-artikolu 44(3)(b) ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap. 276. 
(4) Id-disposizzjonijiet mag]mula bi jew skond l-Att dwar l-
Estradizzjoni* li jkunu g]al dak i\-\mien fis-se]], g]at-tne]]ija ta’
persuni minn Malta g]al pajji\ ie]or tal-Commonwealth biex
jg]addu pro`eduri jew jiskuntaw piena f’dak il-pajji\ dwar reat
mag]mul f’dak il-pajji\ u kull arran[amenti [enerali g]all-
estradizzjoni ta’ persuni bejn pajji\i tal-Commonwealth li
g]alihom Malta g]al dak i\-\mien taderixxi g]andhom jitqiesu,
g]all-finijiet tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, li jkunu
arran[amenti mag]mula bi trattat, u s-subartikolu (2) ma jg]oddx
dwar it-tne]]ija jew estradizzjoni ta’ persuna skond dawk id-
disposizzjonijiet jew arran[amenti.
*Dan l-Att issostitwixxa l-Att ta’ l-1970 dwar l-Estradizzjoni  (Pajji\i tal-
Commonwealth).
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Protezzjoni ta’ 
libertà ta’ 
moviment.
Emendat:
XIII. 2001.2.
44. (1) Ebda `ittadin ta’ Malta ma g]andu ji[i pprivat mil-
libertà tieg]u ta’ moviment, u g]all-fini ta’ dan l-artikolu din il-
libertà tfisser id-dritt ta’ moviment liberu [ewwa Malta, id-dritt li
jirrisjedi f’kull parti ta’ Malta, id-dritt li jo]ro[ minn Malta u d-
dritt li jid]ol Malta.
(2) Kull restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment ta’ `ittadin, li tkun
involuta fid-detenzjoni tieg]u legali ma g]andhiex titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan l-artikolu.
(3) Ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità ta’ xi
li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ dan
l-artikolu safejn dik il-li[i tag]mel provvediment-
(a) g]all-impo\izzjoni ta’ restrizzjonijiet li jkunu
ra[onevolment me]tie[a fl-interess tad-difi\a, sigurtà
pubblika, ordni pubbliku, moralità jew de`enza
pubblika, jew sa]]a pubblika u ]lief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a mag]mula
skond l-awtorità tieg]u hija murija li ma tkunx
[ustifikabbli ra[onevolment f’so`jetà demokratika;
(b) g]all-impo\izzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-libertà ta’
moviment ta’ xi `ittadin ta’ Malta li ma jkunx `ittadin
bis-sa]]a ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’
l-Att dwar i`-~ittadinanza Maltija kif ikun fis-se]]
mal-bidu fis-se]] ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att
dwar i`-~ittadinanza Maltija;
(`) g]all-impo\izzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq il-moviment
jew residenza [ewwa Malta ta’ uffi`jali pubbli`i; jew 
(d) g]all-imposizzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ xi
persuna li to]ro[ minn Malta li jkunu ra[onevolment
me]tie[a sabiex ji[i \gurat it-twettiq ta’ xi obbligu
impost fuq dik il-persuna b’li[i u ]lief safejn dak il-
provvediment jew, skond il-ka\, il-]a[a mag]mula
skond l-awtorità tieg]u hija murija li ma tkunx
ra[onevolment [ustifikabbli f’so`jetà demokratika.
(4) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu kull persuna - 
(a) li tkun emigrat minn Malta (kemm jekk qabel, fi jew
wara l-[urnata stabbilita) u, billi kienet `ittadin ta’
Malta bis-sa]]a ta’ l-artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu
5(1) ta’ l-Att dwar i`-~ittadinanza Maltija kif ikun fis-
se]] mal-bidu fis-se]] ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar i`-~ittadinanza Maltija, tkun temmet milli
tkun `ittadin b]al dak; jew
(b) li emigrat minn Malta qabel il-[urnata stabbilita u, li
ma kienx g]aliex tkun temmet milli tkun `ittadin tar-
Renju Unit u Kolonji qabel dik il-[urnata, kienet issir
`ittadin ta’ Malta bis-sa]]a ta’ l-artikolu 3(1) l-Att
dwar i`-~ittadinanza Maltija kif ikun fis-se]] mal-
bidu fis-se]] ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar
i`-~ittadinanza Maltija; jew
 22 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(`)* li jkun il-konju[i ta’ persuna msemmija fil-paragrafu
(a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu jew ta’ persuna li
tkun `ittadin ta’ Malta bis-sa]]a ta’ l-artikolu 3(1) jew
ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i`-~ittadinanza
Maltija kif ikun fis-se]] mal-bidu fis-se]] ta’ l-Att ta’
l-2000 li jemenda l-Att dwar i`-~ittadinanza Maltija u
li tkun mi\\ew[a lil dik il-persuna g]al mill-inqas
]ames snin u li tkun tg]ix ma’ dik il-persuna, jw tkun
l-iben jew il-bint ta]t il-wie]ed u g]oxrin sena ta’ età
ta’ dik il-persuna; jew,
(d) li tkun l-armla jew l-armel ta’ persuna msemmija fil-
paragrafu (a) jew fil-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu jew ta’ persuna li fil-waqt tal-mewt tieg]u
jew tag]ha kienet `ittadin ta’ Malta bis-sa]]a ta’ l-
artikolu 3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i`-
~ittadinanza Maltija kif ikun fis-se]] mal-bidu fis-
se]] ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-Att dwar i`-
~ittadinanza Maltija, u li kienet g]adha tg]ix mieg]u
jew jg]ix mag]ha fil-waqt tal-mewt tieg]u jew tag]ha
u li kienet ilha mi\\ew[a lil dik il-persuna  g]al mill-
inqas ]ames snin, jew li kieku kienet, li ma kienx
g]all-mewt ta’ dik il-persuna, tkun ilha hekk
mi\\ew[a g]al mill-inqas ]ames snin, jew tkun l-iben
jew il-bint ta]t l-età ta’ wie]ed u g]oxrin sena ta’ dik
il-persuna,
g]andha titqies li tkun `ittadin ta’ Malta bis-sa]]a ta’ l-artikolu
3(1) jew ta’ l-artikolu 5(1) ta’ l-Att dwar i`-~ittadinanza Maltija
kif ikun fis-se]] mal-bidu fis-se]] ta’ l-Att ta’ l-2000 li jemenda l-
Att dwar i`-~ittadinanza Maltija:
I\da jekk il-Ministru responsabbli g]all-]wejje[ li
g]andhom x’jaqsmu ma`-`ittadinanza Maltija f’xi \mien b’ordni
jiddikjara li jkun kontra l-interess pubbliku li konju[i kif hemm
imsemmi fil-paragrafu (`), jew armla jew armel kif hemm imsemmi
fil-paragrafu (d), jew iben jew bint li jkollhom ’il fuq minn tmintax
il-sena ta’ età kif  hemm imsemmi fil-paragrafu (`) jew (d)
g]andhom hekk jitqiesu, jew ikomplu hekk jitqiesu, dawk il-
konju[i, armla, armel, iben jew bint, skond il-ka\, g]andhom ma’
dan itemmu milli jitqiesu b]ala `ittadini ta’ Malta kif imsemmi
qabel:
I\da wkoll, il-Ministru responsabbli g]all-]wejje[ li
g]andhom x’jaqsmu ma`-`ittadinanza Maltija ma g]andux ikun
me]tie[ li jag]ti ebda ra[uni g]all-]ru[ ta’ xi ordni msemmi fil-
proviso li ji[i minnufih qabel, u d-de`i\joni tal-Ministru dwar xi
ordni b]al dan ma g]andha tkun su[[etta g]al appell jew st]arri[
f’ebda qorti.
(5) Jekk xi ]add li l-libertà ta’ moviment tieg]u tkun [iet
ristretta bis-sa]]a ta’ provvediment skond ma hu ma]sub fis-
subartikolu (3)(a) ta’ dan l-artikolu hekk jitlob f’xi \mien matul il-
perijodu ta’ dik ir-restrizzjoni mhux qabel sitt xhur wara li jkun sar
*Ara l-artikolu 5 ta’ l-Att XIII ta’ l-2001.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
l-ordni jew sitt xhur wara li jkun g]amel l-a]]ar talba b]al dik,
skond il-ka\, il-ka\ tieg]u ji[i rivedut minn tribunal indipendenti u
imparzjali mwaqqaf b’li[i mag]mul minn persuna jew persuni li
kull wa]da minnhom ikollha jew kellha kariga [udizzjarja jew tkun
kwalifikata biex tkun ma]tura g]al kariga b]al dik f’Malta:
I\da persuna li l-libertà ta’ moviment tag]ha tkun [iet
ristretta bis-sa]]a ta’ restrizzjoni li tkun applikabbli lil persuni
b’mod [enerali jew lil gruppi [enerali ta’ persuni ma g]andhiex
tag]mel talba skond dan is-subartikolu jekk ma tkunx kisbet qabel
il-kunsens tal-Prim’Awla tal-Qorti ~ivili.
(6) Wara revi\joni minn tribunal skond dan l-artikolu tal-ka\
ta’ persuna li l-libertà ta’ moviment tag]ha tkun [iet ristretta t-
tribunal jista’ jag]mel rakkomandazzjonijiet dwar il-]tie[a jew
espedjenza li titkompla r-restrizzjoni lill-awtorità li minnha tkun
[iet ordnata i\da, jekk ma jkunx provdut xort’o]ra b’li[i, dik l-
awtorit à  ma tkunx obbligata li ta[ixxi skond xi
rakkomandazzjonijiet b]al dawk.
Protezzjoni minn 
diskriminazzjoni 
min]abba razza, 
e``.
Emendat: 
LVIII. 1974.15; 
XIX. 1991.3.
45. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (4), (5)
u (7) ta’ dan l-artikolu, ebda li[i ma g]andha tag]mel xi
disposizzjoni li tkun diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett
tag]ha.
(2) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6), (7) u
(8) ta’ dan l-artikolu, ]add ma g]andu ji[i trattat b’mod
diskriminatorju minn xi persuna li ta[ixxi bis-sa]]a ta’ xi li[i
miktuba jew fil-qadi tal-funzjonijiet ta’ xi kariga pubblika jew xi
awtorità pubblika.
(3) F’dan l-artikolu, il-kelma "diskriminatorju" tfisser g]oti ta’
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli g]al kollox
jew prin`ipalment g]ad-deskrizzjoni tag]hom rispettiva skond ir-
razza, post ta’ ori[ini, opinjonijiet politi`i, kulur, fidi jew sess li
min]abba fihom persuni ta’ deskrizzjoni wa]da b]al dawn ikunu
su[[etti g]al inkapa`itajiet jew restrizzjonijiet li persuni ta’
deskrizzjoni o]ra b]al dawn ma jkunux su[[etti g]alihom jew
ikunu mog]tija privile[[i jew vanta[[i li ma jkunux mog]tija lil
persuni ta’ deskrizzjoni o]ra b]al dawn.
(4) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma g]andux jg]odd
g]al xi li[i safejn dik il-li[i tipprovdi - 
(a) g]all-approprjazzjoni ta’ d]ul pubbliku jew fondi
pubbli`i o]ra; jew
(b) dwar persuni li ma jkunux `ittadini ta’ Malta; jew
(`) dwar adozzjoni, \wie[, xoljiment ta’ \wie[, dfin,
devoluzzjoni ta’ proprjetà mal-mewt jew xi ]wejje[ ta’
li[i personali mhux hawn qabel spe`ifikati; jew
(d) li biha persuni ta’ xi deskrizzjoni b]al dik kif hija
msemmija fis-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistg]u
ji[u asso[[ettati g]al xi inkapa`ità jew restrizzjoni
jew jistg]u ji[u mog]tija xi privile[[ jew vanta[[ li,
meta jittie]ed kont tax-xorta ta’ dawn u ta’ `irkostanzi
spe`jali li jappartjenu lil dawk il-persuni jew lil
 24 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
persuni ta’ xi deskrizzjoni o]ra b]al dik u ta’ kull
disposizzjoni o]ra ta’ din il-Kostituzzjoni, ikun
ra[onevolment [ustifi-kabbli f’so`jetà demokratika;
jew
(e) g]all-awtorizzazzjoni tat-te]id matul perijodu ta’
emer[enza pubblika ta’ mi\uri li jkunu ra[onevolment
[ustifikabbli sabiex ti[i milqug]a s-sitwazzjoni li tkun
te\isti matul dak il-perijodu ta’ emer[enza pubblika:
I\da l-paragrafu (`) ta’ dan is-subartikolu ma g]andux
japplika g]al xi li[i li tag]mel xi disposizzjoni li tkun
diskriminatorja sew fiha nnifisha jew fl-effett tag]ha, billi tag]ti
trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli g]al kollox
jew prin`ipalment g]ad-deskrizzjoni tag]hom skond is-sess.
(5) Ebda ]a[a li jkun hemm f’xi li[i ma g]andha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu
sa fejn tipprovdi:
(a) dwar kwalifiki g]al servizz u kundizzjonijiet ta’
servizz f’xi korp dixxiplinat; jew
(b) dwar kwalifiki (li ma jkunux kwalifiki li jirrigwardaw
is-sess spe`ifikament) g]al servizz b]ala uffi`jal
pubbliku jew g]as-servizz ta’ awtorità ta’ gvern lokali
jew g]aqda korporata mwaqqfa g]al skopijiet pubbli`i
b’xi li[i.
(6) Is-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma g]andux jg]odd
g]al xi ]a[a li tkun espressament jew b’implikazzjoni me]tie[a
awtorizzata li ssir minn xi disposizzjoni b]al dik ta’ li[i kif huwa
msemmi fis-subartikolu (4) jew (5) ta’ dan l-artikolu.
(7) Ebda ]a[a li tkun hemm jew li tkun mag]mula bl-awtorità
ta’ xi li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma jew bi ksur ta’
dan l-artikolu safejn il-li[i in kwistjoni tag]mel provvediment (li
ma jkunux provvedimenti li jirrigwardaw is-sess spe`ifikatament)
li li bih persuni ta’ xi deskrizzjoni b]al dik kif hija msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu jistg]u ji[u asso[[ettati g]al xi
restrizzjoni fuq drittijiet u libertajiet garantiti bl-artikoli 38, 40, 41,
42 u 44 ta’ din il-Kostituzzjoni, li tkun restrizzjoni b]al dik kif
awtorizzata bl-artikolu 38(2), 40(2), 41(2), 42(2) jew 44(3).
(8) Ebda ]a[a fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu ma g]andha
tolqot xi diskrezzjoni dwar l-eg]mil, tmexxija jew nuqqas ta’
tkomplija ta’ pro`eduri `ivili jew kriminali f’xi qorti li jkollha xi
persuna bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi li[i o]ra.
(9) }tie[a, tkun mag]mula kif tkun, li r-Reli[jon Kattolika
Apostolika Rumana g]andha ti[i mg]allma minn persuna li tkun
tipprofessa dik ir-reli[jon ma titqiesx li hi inkonsistenti ma’, jew bi
ksur ta’, dan l-artikolu.
(10) Sa tmiem ta’ perjodu ta’ sentejn li jibda fl-1 ta’ Lulju, 1991,
ebda ]a[a li hemm f’xi li[i mag]mula qabel l-1 ta’ Lulju, 1991, ma
titqies li tkun inkonsistenti mad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
billi dik il-li[i tkun tipprovdi g]al trattament differenti lil persuni
differenti attribwibbli g]al kollox jew prin`ipalment g]ad-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
deskrizzjoni tag]hom rispettiva skond is-sess.
(11) Ebda ]a[a fid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma
g]andha tg]odd g]al xi li[i, jew g]al xi ]a[a mag]mula ta]t l-
awtorità ta’ xi li[i, jew g]al xi pro`edura jew arran[ament, sa fejn
dik il-li[i, ]a[a mag]mula, pro`edura jew arran[ament jipprovdu
g]at-tehid ta’ mi\uri spe`jali bil-g]an li ti[i a``ellerata l-
ugwaljanza de facto bejn ir[iel u nisa, u sa fejn biss dawk il-mi\uri,
me]ud kont tat-tessut so`jali ta’ Malta, ikunu murija li huma
ra[jonevolment [ustifikati f’so`jetà demokratika.
Twettiq ta’ 
disposizzjonijiet 
protettivi. 
Emendat: 
LVIII. 1974.16.
46. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u
(7) ta’ dan l-artikolu, kull persuna li tallega li xi wa]da mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag]dudin) ta’ din il-
Kostituzzjoni tkun [iet, tkun qed ti[i jew tkun x’aktarx ser ti[i
miksura dwarha, jew kull persuna o]ra li l-Prim’Awla tal-Qorti
~ivili f’Malta tista’ ta]tar ad istanza ta’ xi persuna li hekk tallega,
tista’, bla ]sara g]al kull azzjoni o]ra dwar l-istess ]a[a li tkun
tista’ ssir legalment, titlob lill-Prim’Awla tal-Qorti ~ivili g]al
rimedju.
(2) Il-Prim’Awla tal-Qorti ~ivili g]andu jkollha [urisdizzjoni
ori[inali li tisma’ u tidde`idi kull talba mag]mula minn xi persuna
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, u tista’ tag]mel dawk l-
ordnijiet, to]ro[ dawk l-atti u tag]ti dawk id-direttivi li tqis xierqa
sabiex twettaq, jew ti\gura t-twettiq ta’ kull wa]da mid-
disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33 sa 45 (mag]dudin) li
g]all-protezzjoni tag]hom tkun intitolata dik il-persuna:
I\da l-Qorti tista’, jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk
tag]mel, tirrifjuta li te\er`ita s-setg]at tag]ha skond dan is-
subartikolu f’kull ka\ meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta’
rimedju g]all-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-
persuna skond xi li[i o]ra.
(3) Jekk f’xi pro`eduri f’xi qorti li ma tkunx il-Prim’Awla tal-
Qorti ~ivili jew il-Qorti Kostituzzjonali tqum xi kwistjoni dwar il-
ksur ta’ xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikoli 33
sa 45 (mag]dudin), dik il-qorti g]andha tibg]at il-kwistjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti ~ivili kemm-il darba fil-fehma
tag]ha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx sempli`ement frivola jew
vessatorja; u dik il-qorti g]andha tag]ti d-de`i\joni tag]ha fuq kull
kwistjoni mibg]uta quddiemha skond dan is-subartikolu u, bla
]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu,
il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni g]andha tiddisponi
mill-kwistjoni skond dik id-de`i\joni.
(4) Kull parti fi pro`eduri mi[juba quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti ~ivili skond dan l-artikolu jkollha dritt ta’ appell quddiem il-
Qorti Kostituzzjonali.
(5) Ma jkunx hemm appell minn xi de`i\joni skond dan l-
artikolu li xi talba jew it-tqanqil ta’ xi kwistjoni tkun sempli`ement
frivola jew vessatorja.
(6) Jista’ jsir provvediment bi jew skond Att tal-Parlament biex
ji[u mog]tija lill-Prim’Awla tal-Qorti ~ivili dawk is-setg]at
b’\ieda g]al dawk mog]tija b’dan l-artikolu li jkunu me]tie[a jew
 26 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
mixtieqa sabiex il-Qorti tkun tista’ aktar effettivament te\er`ita l-
[urisdizzjoni mog]tija lilha b’dan l-artikolu.
(7) Regolamenti tal-qorti li jipprovdu dwar il-prattika u
pro`edura tal-Qrati ta’ Malta g]all-finijiet ta’ dan l-artikolu jistg]u
ji[u mag]mula mill-persuna jew awtorità li g]al dak i\-\mien
ikollha setg]a li tag]mel regolamenti tal-qorti dwar il-prattika u
pro`edura ta’ dawk il-Qrati, u g]andhom ikunu ma]suba biex ji[i
\gurat li l-pro`edura g]andha tkun b’rikors u illi s-smig] g]andu
jkun b’kull ]effa possibbli.
Tifsir tal-Kapitolu 
IV. 
Emendat: 
LVIII. 1974.17; 
XIX. 1991.4.
47. (1) F’dan il-Kapitolu, ]lief fejn ir-rabta tal-kliem ma
te]tie[x xort’o]ra, il-kliem li [ejjin ikollhom it-tifsiriet li [ejjin
rispettivament, ji[ifieri - 
"korp dixxiplinat" tfisser - 
(a) korp navali, militari jew ta’ l-ajru tal-Gvern ta’ Malta; 
(b) il-Korp tal-Pulizija ta’ Malta;
(`) kull korp ie]or ta’ pulizija mwaqqaf b’li[i f’Malta; 
(d) is-servizz tal-]abs ta’ Malta;
"ksur", dwar xi ]tie[a, tinkludi nuqqas ta’ t]aris ta’ dik il-]tie[a,
u kliem simili g]andhom jiftehmu skond hekk;
"li[i dixxiplinarja" tfisser li[i li tirregola d-dixxiplina -
(a) ta’ xi korp dixxiplinat;
(b) ta’ persuni li jkunu qed jiskontaw kundanni ta’ ]abs; 
"membru", dwar korp dixxiplinat, tinkludi kull persuna li, skond
il-li[i li tirregola d-dixxiplina ta’ dak il-korp, tkun su[[etta g]al
dik id-dixxiplina;
"qorti" tfisser kull qorti f’Malta li ma tkunx qorti mwaqqfa bi
jew skond li[i dixxiplinarja u fl-artikoli 33 u 35 ta’ din il-
Kostituzzjoni tinkludi, dwar reat kontra li[i dixxiplinarja qorti
hekk imwaqqfa.
(2) F’dan il-Kapitolu "perijodu ta’ emer[enza pubblika" tfisser
kull perijodu li matulu - 
(a) Malta tkun qeg]da f’xi gwerra; jew
(b) tkun isse]] proklama mill-President li tiddikjara li
je\isti stat ta’ emer[enza pubblika; jew
(`) tkun isse]] ri\oluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati li jkun
hemm jaqblu mag]ha l-voti ta’ m]ux anqas minn \ew[
terzi tal-Membri kollha tal-Kamra li tiddikjara li l-
istituzzjonijiet demokrati`i f’Malta huma mhedda
b’sovversjoni.
(3) (a)Meta tkun saret xi proklama ta’ emergenza, ir-ra[uni li
g]aliha tkun saret g]andha ti[i komunikata minnufih lill-Kamra
tad-Deputati u, jekk il-Kamra ma tkunx f’dak i\-\mien ser tiltaqa’
b’dak l-a[[ornament jew proroga li ma jtemmux g]eluq g]axart
ijiem il-President g]andu bi proklama jsej]ilha biex tiltaqa’ fi
\mien ]amest ijiem u g]andha hekk tiltaqa’ u \\omm seduta fil-
[urnata stabbilita bil-proklama u tkompli tiltaqa’ u ta[ixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
b]allikieku kienet a[[ornata jew prorogata g]al dik il-[urnata.
(b) Proklama ta’ emer[enza g]andha, kemm-il darba ma ti[ix
im]assra qabel mill-President, tispi``a mis-se]] fit-tmiem ta’
perijodu ta’ erbatax-il [urnata li jibda fid-data li fiha tkun saret jew
dak il-perijodu itwal kif jista’ jkun provdut skond il-paragrafu li [ej
minnufih wara dan, i\da bla ]sara g]all-eg]mil ta’ proklama o]ra
ta’ emer[enza fil jew qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(`) Jekk f’xi \mien waqt li proklama ta’ emer[enza tkun isse]]
(mag]dud kull \mien waqt li tkun isse]] bis-sa]]a ta’ dan il-
paragrafu) ri\oluzzjoni ti[i mg]oddija mill-Kamra tad-Deputati li
tapprova t-tkomplija fis-se]] tag]ha g]al perijodu ie]or, ta’ mhux
i\jed minn tliet xhur, li jibda fid-data li fiha kieku kienet ittemm, il-
proklama g]andha, jekk ma ti[ix im]assra qabel, tkompli sse]]
g]al dak il-perijodu l-ie]or.
(4) Ri\oluzzjoni b]al dik imsemmija fil-paragrafu (`) tas-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu g]andha, kemm-il darba ma tkunx
im]assra qabel mill-Kamra tad-Deputati, tispi``a mis-se]] fit-
tmiem ta’ tnax-il xahar li jibdew fid-data li fiha tkun [iet
mg]oddija jew f’dak il-perijodu aqsar kif jista’ jkun spe`ifikat fiha,
i\da ming]ajr ]sara g]all-mog]dija ta’ ri\oluzzjoni o]ra mill-
Kamra tad-Deputati bil-mod preskritt f’dak il-paragrafu fil jew
qabel it-tmiem ta’ dak il-perijodu.
(5) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf skond xi li[i li tkun isse]] f’Malta, ebda ]a[a li hemm fi
jew mag]mula skond l-awtorità tal-li[i dixxiplinarja ta’ dak il-korp
ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi
wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu li ma jkunux l-
artikoli 33, 35 u 36.
(6) Dwar kull persuna li tkun membru ta’ korp dixxiplinat
imwaqqaf xort’o]ra milli kif intqal qabel u pre\enti legalment
f’Malta, ebda ]a[a li hemm fi jew mag]mula skond l-awtorità tal-
li[i dixxiplinarja ta’ dak il-korp ma g]andha titqies li tkun
inkonsistenti ma’ jew bi ksur ta’ xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’
dan il-Kapitolu.
(7) Sa tmiem ta’ perijodu li jag]laq fit-30 ta’ {unju, l993, ebda
]a[a li hemm f’xi li[i spe`ifikata fl-Ewwel Skeda li tinsab ma’ din
il-Kostituzzjoni u, sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tliet snin li jibda bil-
[urnata stabbilita, ebda ]a[a li hemm f’xi li[i o]ra mag]mula qabel
il-[urnata stabbilita ma titqies li tkun inkonsistenti mad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag]dudin) ta’ dan il-
Kapitolu u, salv kif intqal qabel, ebda ]a[a mag]mula skond l-
awtorità ta’ xi li[i b]al dik ma titqies li tkun saret bi ksur ta’ dawk
l-artikoli.
(8) Meta xi disposizzjoni ta’ li[i ma]ru[a qabel il-[urnata
stabbilita titqies li tkun inkonsistenti ma’ xi wa]da mid-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 33 sa 45 (mag]dudin) ta’ dan il-
Kapitolu, ebda persuna ma jkollha dritt g]al kumpens dwar xi ]a[a
mag]mula skond l-awtorità ta’ dik id-disposizzjoni qabel ma kienet
hekk meqjusa b]ala inkonsistenti.
(9) Ebda ]a[a fl-artikolu 37 ta’ din il-Kostituzzjoni ma
 28 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
g]andha tolqot il-]dim ta’ xi li[i fis-se]] minnufih qabel it-3 ta’
Marzu 1962 jew xi li[i mag]mula fi jew wara dik id-data li
temenda jew tissostitwixxi xi li[i fis-se]] minnufih qabel dik id-
data (jew xi li[i li minn \mien g]al \mien tkun emendata jew
sostitwita bil-mod deskritt f’dan is-subartikolu) u li ma - 
(a) i\\idx max-xorta ta’ proprjetà li jista’ jittie]ed pussess
tag]ha jew id-drittijiet fuq u interess fi proprjetà li
jistg]u ji[u miksuba;
(b) i\\idx mal-finijiet li g]alihom jew `irkostanzi li fihom
dik il-proprjetà jista’ jittie]ed pussess tag]ha jew ti[i
miksuba;
(`) tag]milx il-kondizzjonijiet li jirregolaw id-dritt g]al
kumpens jew l-ammont tieg]u anqas favorevoli lil xi
persuna li jkollha jew li tkun interessata fil-proprjetà;
jew
(d) tipprivax xi persuna minn xi dritt b]al dak li huwa
msemmi fil-paragrafu (b) jew paragrafu (`) ta’ l-
artikolu 37(1) ta’ din il-Kostituzzjoni.
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
KAPITOLU V 
Il-President 
Twaqqif ta’ kariga 
ta’ President. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18.
*48. (1) G]andu jkun hemm President ta’ Malta li ji[i ma]tur
b’Ri\oluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Persuna ma tistax ti[i ma]tura fil-kariga ta’ President
jekk-
(a) ma tkunx `ittadin ta’ Malta; jew
(b) ikollha jew kellha l-kariga ta’ Prim Im]allef jew
im]allef ie]or tal-Qorti Superjuri; jew
(`) ma tkunx eli[ibbli g]al ]atra jew biex ta[ixxi f’xi
kariga pubblika skond l-artikoli 109, 118 u 120 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(3) Il-kariga ta’ President issir vakanti:
(a) fit-tmiem ta’ ]ames snin mid-data tal-]atra f’dik il-
kariga; jew
(b) jekk id-detentur tal-kariga jitne]]a mill-kariga
b’Ri\oluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati min]abba
inkapa`ità li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u
(kemm jekk min]abba mard mentali jew korporali jew
g]al xi ra[uni o]ra) jew g]al im[ieba ]a\ina.
Qadi tal-
funzjonijiet tal-
President matul 
vakanza, e``.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.18. 
49. Kull meta l-kariga ta’ President tkun temporanjament
vakanti, u sakemm ji[i ma]tur President [did, u kull meta d-
detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew ikun bil-vakanzi
jew g]al xi ra[uni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet mog]tija lilu
b’din il-Kostituzzjoni, dawk il-funzjonijiet g]andhom ji[u moqdija
*Nota: Is-subartikolu  (4) ta’ dan l-artikolu [ie ommess g]aliex kellu l-effett
tieg]u.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
minn dik il-persuna li l-Prim Ministru, wara konsultazzjoni mal-
Kap ta’ l-Oppo\izzjoni, jista’ ja]tar jew, jekk ma jkun hemm ebda
persuna f’Malta hekk ma]tura u li tkun tista’ taqdi dawk il-
funzjonijiet, mill-Prim Im]allef.
{urament li 
g]andu jittie]ed 
mill-President. 
Sostitwit:
LVIII. 1974.18. 
*50. Persuna ma]tura g]al jew li tassumi l-funzjonijiet tal-
kariga ta’ President g]andha, qabel ma tid]ol f’dik il-kariga, tie]u
u tiffirma l-[urament tal-kariga muri fit-Tieni Skeda li tinsab ma’
din il-Kostituzzjoni. Kull persuna ma]tura fil-kariga ta’ President
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 48 ta’ din il-Kostituzzjoni
g]andha tie]u l-[urament tal-kariga quddiem il-Kamra.
KAPITOLU VI
Il-Parlament 
TAQSIMA I
G]amla tal-Parlament
Twaqqif ta’ 
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.19. 
51. G]andu jkun hemm Parlament ta’ Malta li jkun mag]mul
mill-President u minn Kamra tad-Deputati.
G]amla tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
XXVI. 1970.2. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.20. 
Emendat: 
IV. 1987. 3;
XI. 1996.2.
52. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, il-
Kamra tad-Deputati tkun mag]mula minn dak in-numru ta’
membri, li jkun numru fard u li jkun divi\ibbli bin-numru tad-
distretti elettorali, li l-Parlament jista’ minn \mien g]al \mien
b’li[i jistabbilixxi. Dawk il-membri ji[u eletti bil-mod provdut
minn jew skond xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta bi
proporzjonijiet indaqs mid-distretti elettorali msemmija fl-artikolu
56 ta’ din il-Kostituzzjoni, billi kull distrett jele[[i dak in-numru
ta’ membri, li ma jkunx inqas minn ]amsa u mhux iktar minn
sebg]a kif il-Parlament g]andu minn \mien g]al \mien
jistabbilixxi; u dawk il-membri jkunu mag]rufa b]ala "Membri tal-
Parlament":
I\da meta -
(i) f’xi elezzjoni [enerali, partit politiku wie]ed
jikseb fit-total kollu aktar minn ]amsin fil-mija
tal-voti validi kollha mitfug]in f’dik l-elezzjoni,
kif akkreditati lill-kandidati tieg]u mill-
Kummissjoni Elettorali fl-ewwel g]add tal-voti
kollha, i\da n-numru tal-kandidati tieg]u eletti
f’dik l-elezzjoni jkun anqas mit-total tal-
kandidati l-o]ra li ji[u eletti; jew
(ii) f’elezzjoni [enerali li tkun kontestata minn aktar
minn \ew[ partiti politi`i u li fiha kandidati
minn tnejn biss minn dawn il-partiti ji[u eletti,
partit politiku j[ib per`entwali tal-voti validi
kollha mitfug]in f’dik l-ele\zjoni, kif akkreditati
*Ir-riferenza g]as-subartikolu  (4) ta’ l-artikolu 48 [iet im]ollija barra billi dak
is-subartikolu [ie ommess.
 30 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
lill-kandidati ta’ dak il-partit mill-Kummissjoni
Elettorali fl-ewwel g]add tal-voti kollha, li tkun
aktar minn dik il-per`entwali li j[ib xi partit
wie]ed ie]or, i\da n-numru tal-kandidati eletti
g]all-istess partit f’dik l-elezzjoni jkun anqas
min-numru tal-kandidati l-o]ra hekk eletti,
in-numru tal-membri tal-Kamra tad-Deputati g]andu ji\died bin-
numru ta’ membri li jkun me]tie[ biex il-partit li j[ib aktar minn
]amsin fil-mija, jew il-per`entwali og]la, tal-voti validi kollha, kif
ikun il-ka\, ikollu membru wie]ed aktar mit-total tal-kandidati l-
o]ra eletti f’dik l-elezzjoni; u f’kull ka\ b]al dan, dawk il-kandidati
g]andhom ji[u dikjarati mill-Kummissjoni Elettorali b]ala eletti
biex jimlew il-postijiet addizzjonali mi\juda b’dan il-proviso illi,
billi jkunu kandidati tal-partit l-a]]ar imsemmi f’dik l-elezzjoni,
kienu [ew akkreditati mill-Kummissjoni Elettorali fl-a]]ar g]add
bl-og]la jew l-eqreb og]la numru ta’ voti ming]ajr ma jkunu [ew
eletti rrispettivament minn liema jkun id-distrett elettorali li fih
jirrikorri dak l-og]la jew l-eqreb og]la numru ta’ voti.
(2) Jekk xi persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati ti[i eletta biex tkun Speaker tal-Kamra hija g]andha, bis-
sa]]a li tkun tiddetjeni l-kariga ta’ Speaker, tkun membru tal-
Kamra b’\ieda mal-membri l-o]ra:
I\da f’kull ka\ b]al dak l-iSpeaker  ma jitqiesx b]ala
membru tal-Kamra sabiex ji[i stabbilit in-numru ta’ voti me]tie[a
li jkunu favur abbozz g]al xi wie]ed mill-finijiet ta’ l-artikolu 66
ta’ din il-Kostituzzjoni.
Kwalifiki ta’ 
Membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
53. Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 54 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun eletta b]ala
membru tal-Kamra tad-Deputati jekk ikollha, u ma tkunx
kwalifikata biex tkun hekk eletta kemm-il darba ma jkollhiex, il-
kwalifiki g]ar-re[istrazzjoni b]ala elettur g]all-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati msemmija fl-artikolu 57 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
Skwalifiki ta’ 
membru tal-Kamra 
tad-Deputati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.21;
XXXVIII. 1976.2.
54. (1) }add ma jkun kwalifikat biex ikun elett b]ala membru
tal-Kamra tad-Deputati - 
(a) jekk ikun `ittadin ta’ pajji\ li ma jkunx Malta billi jkun
sar hekk `ittadin volontarjament jew ikun ta]t
dikjarazzjoni ta’ lealtà lejn pajji\ b]al dak;
(b) ]lief kif ikun provdut xort’o]ra mill-Parlament, jekk
ikun jiddetjeni jew ikun qed ja[ixxi f’xi kariga
pubblika jew ikun membru tal-forzi armati tal-Gvern
ta’ Malta;
(`) jekk ikun parti fi, jew ikun so`ju b’responsabbiltà
illimitata f’so`jetà jew direttur jew  manager ta’
kumpannija li tkun parti fi, kuntratt mal-Gvern ta’
Malta li jkun kuntratt ta’ appalt g]al xi xog]ol jew
kuntratt g]all-provvista ta’ merkanzija biex ti[i w\ata
fil-qadi tal-pubbliku u ma jkunx, g]eluq xahar qabel
id-data ta’ l-elezzjoni, ippubblika fil-Gazzetta avvi\ li
juri x-xorta ta’ xi kuntratt b]al dak, u l-interess tieg]u,
KOSTITUZZJONITA’MALTA
jew l-interess ta’ xi so`jetà jew kumpannija b]al dik,
fih;
(d) ikun fallut mhux rijabilitat, billi jkun [ie dikjarat fallut
b’sentenza jew xort’o]ra dikjarat fallut skond xi li[i li
tkun isse]] f’Malta;
(e) jekk ikun interdett jew inabilitat min]abba xi mard
mentali jew min]abba prodigalità minn qorti f’Malta,
jew ikun xort’o]ra de`i\ f’Malta li jkun ta’ mo]]
marid;
(f) ikun ta]t kundanna tal-mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
pri[unerija (tkun kif tkun imsej]a) ta’ aktar minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti b]al dik jew
sostitwita minn awtorità kompetenti g]al xi kundanna
o]ra imposta fuqu minn qorti b]al dik, jew ikun ta]t
kundanna b]al dik ta’ pri[unerija li l-esekuzzjoni
tag]ha tkun [iet sospi\a;
(g) jekk ikun jiddetjeni jew ikun ja[ixxi f’xi kariga li l-
funzjonijiet tag]ha jinvolvu xi responsabbiltà g]al,
jew dwar, it-tmexxija ta’ xi elezzjoni ta’ membri tal-
Kamra tad-Deputati jew il-kompilazzjoni jew revi\joni
ta’ xi re[istru elettorali;
(h) jekk ikun skwalifikat milli jkun membru tal-Kamra
tad-Deputati bi jew skond xi li[i li g]al dak i\-\mien
tkun isse]] f’Malta min]abba li jkun [ie misjub ]ati
ta’ xi reat dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati.
(2) G]all-finijiet tal-paragrafu (f) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu - 
(a) \ew[ kundanni jew aktar li jkunu me]tie[a li ji[u
skuntati konsekuttivament g]andhom jitqiesu b]ala
kundanni separati jekk ebda wa]da minnhom ma tkun
g]al i\jed minn tnax-il xahar, i\da jekk wa]da
minnhom tkun i\jed minn dak it-terminu g]andhom
jitqiesu b]ala kundanna wa]da; u
(b) ebda kont ma g]andu jittie]ed ta’ xi kundanna ta’
pri[unerija imposta b]ala alternattiva g]al, jew
min]abba nuqqas ta’, il-]las ta’ multa.
(3) Persuna ma g]andhiex ti[i meqjusa b]ala li tiddetjeni, jew
li ta[ixxi fi, kariga pubblika g]all-fini tal-paragrafu (b) tas-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu - 
(a) jekk tkun bil-permess ta’ assenza qabel it-tluq minn
kariga pubblika;
(b) jekk tkun surmast fl-Università ta’ Malta li ma tkunx
skond il-kondizzjonijiet ta’ l-impieg tag]ha impeduta
mill-prattika privata tal-professjoni tag]ha jew mitluba
li tag]ti l-]in kollu tag]ha g]ad-disposizzjoni tal-
Gvern ta’ Malta.
 32 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Ti\mim ta’ kariga 
ta’ membri. 
Emendat: 
XXXVIII. 1976.3.
55. (1) Il-post ta’ membru tal-Parlament isir vakanti - 
(a) max-xoljiment sussegwenti tal-Parlament wara l-
elezzjoni tieg]u;
(b) jekk jirri\enja mill-post tieg]u b’kitba minn idejh
indirizzata lill-iSpeaker jew, jekk il-kariga ta’ Speaker
tkun vakanti jew l-iSpeaker  ikun assenti minn Malta,
lid-Deputy Speaker;
(`) jekk huwa jsir parti f’xi kuntratt mal-Gvern ta’ Malta
li jkun kuntratt ta’ appalt g]al xi xog]ol jew kuntratt
g]all-provvista ta’ merkanzija biex ti[i w\ata fil-qadi
tal-pubbliku, jew jekk xi so`jetà li fiha huwa jkun
so`ju b’responsabbiltà illimitata jew kumpannija li
tag]ha huwa jkun direttur jew manager issir parti f’xi
kuntratt b]al dak, jew jekk isir so`ju b’responsabbiltà
illimitata f’so`jetà jew direttur jew  manager  ta’
kumpannija li tkun parti f’xi kuntratt b]al dak:
I\da huwa ma jivvakax il-post tieg]u skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu jekk qabel ma jsir
parti fil-kuntratt jew qabel ma, jew kemm jista’ jkun
prattikabbli wara li, isir xort’o]ra nteressat fil-kuntratt
(kemm b]ala so`ju b’responsabbiltà illimitata
f’so`jetà jew b]ala direttur jew  manager  ta’
kumpannija) huwa jikxef lill-iSpeaker ix-xorta tal-
kuntratt u l-interess tieg]u jew l-interess tas-so`jetà
jew kumpannija fih u l-Kamra tad-Deputati
b’ri\oluzzjoni te\entah mid- disposizzjonijiet ta’ dan
il-paragrafu;
(d) jekk ikun assenti mis-seduti tal-Kamra tad-Deputati
g]al dak il-perijodu u f’dawk i`-`irkostanzi li jistg]u
jkunu preskritti mill-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra;
(e) jekk itemm milli jkun `ittadin ta’ Malta;
(f) jekk itemm milli jkun kwalifikat g]ar-re[istrazzjoni
b]ala elettur g]all-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati;
(g) bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
dan l-artikolu, jekk jinqalg]u xi `irkostanzi li, kieku
ma kienx membru tal-Kamra tad-Deputati, kienu
j[eg]luh ikun skwalifikat g]al elezzjoni g]aliha.
(2) (a)Jekk `irkostanzi b]al dawk li huma msemmija fil-
paragrafu (g) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu jin]olqu billi xi
membru tal-Kamra tad-Deputati jkun ta]t kundanna tal-mewt jew
pri[unerija, interdett jew inabilitat jew dikjarat b’sentenza li jkun
mo]]u marid, dikjarat b’sentenza jew dikjarat xort’o]ra fallut jew
misjub ]ati ta’ reat dwar elezzjonijiet u jekk il-membru jkun jista’
jappella kontra d-de`i\joni (sew bil-permess ta’ qorti jew awtorità
o]ra jew ming]ajr dak il-permess), huwa jtemm minnufih milli
jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala Membru tal-Kamra i\da, bla ]sara
g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, huwa ma jivvakax il-post
tieg]u sat-tmiem ta’ perijodu ta’ tletin [urnata wara dakinhar:
I\da l-iSpeaker jista’, minn \mien g]al \mien, jestendi dak
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-perijodu g]al perijodi o]ra ta’ tletin [urnata biex il-membru jkun
jista’ jkompli appell kontra d-de`i\joni, hekk illi estensjonijiet ta’
\mien li je``edu fit-total globali mija u ]amsin [urnata ma
g]andhomx jing]ataw ming]ajr l-approvazzjoni, murija
b’ri\oluzzjoni, tal-Kamra.
(b) Jekk, mad-de`i\joni ta’ xi appell, dawk i`-`irkostanzi
jkomplu je\istu u ebda appell ie]or ma jkun jista’ jsir mill-membru,
jew jekk, min]abba t-temm ta’ xi perijodu g]all-eg]mil ta’ appell
jew avvi\ dwaru jew i`-`a]da ta’ permess g]al appell jew g]al xi
ra[uni o]ra, jispi``a milli l-membru jkun jista’ jappella, huwa
g]andu minnufih jivvaka l-post tieg]u.
(`) Jekk f’xi \mien qabel ma l-membru jivvaka l-post tieg]u
dawk i`-`irkostanzi b]alma ntqal qabel itemmu milli je\istu, il-post
tieg]u ma jsirx vakanti mat-tmiem tal-perijodu msemmi fil-
paragrafu (a) ta’ dan is-subartikolu u huwa jkun jista’ jirre\umi l-
qadi tal-funzjonijiet tieg]u b]ala membru tal-Kamra tad-Deputati.
(d) G]all-finijiet ta’ dan is-subartikolu "appell" tfisser, fil-ka\
ta’ ordni minn qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja g]all-interdizzjoni
jew inabilitazzjoni ta’ membru tal-Kamra tad-Deputati, it-te]id ta’
xi azzjoni g]ar-revi\joni ta’ dak l-ordni quddiem il-Prim’Awla tal-
Qorti ~ivili.
Votazzjoni 
f’elezzjonijiet. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.22. 
Emendat: 
IV. 1987.4.
56. (1) Il-membri tal-Kamra tad-Deputati g]andhom ji[u
eletti fuq il-prin`ipju tar-rappre\entanza proporzjonali permezz ta’
vot singlu trasferibbli minn dak in-numru ta’ distretti elettorali, li
jkun numru fard u li ma jkunx inqas minn disg]a u mhux i\jed
minn ]mistax, kif il-Parlament g]andu minn \mien g]al \mien
jistabbilixxi.
(2) L-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati g]andha
tkun ]ielsa minn attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni u ind]il barrani. 
(3) Ikun id-dmir tal-Kummissjoni Elettorali li tissospendi l-
elezzjoni, jew fid-distretti elettorali kollha jew f’xi wie]ed jew
iktar minn dawk id-distretti, jekk ikollha ra[uni xierqa li temmen li
jkunu saru attijiet illegali jew ta’ korruzzjoni jew reati o]ra li
g]andhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjonijiet jew kien hemm ind]il
barrani u dawk l-attijiet, reati jew ind]il ikunu pprevalew b’mod
hekk estensiv jew ikunu ta’ dik ix-xorta li ra[onevo1ment ikunu
mistennija li jkollhom effett fuq ir-ri\ultat ta’ l-elezzjoni, fid-
distretti elettorali kollha jew f’xi wie]ed jew iktar minnhom.
(4) F’kull ka\ meta elezzjoni ti[i sospi\a ta]t is-subartikolu (3)
ta’ dan l-artikolu, il-Kummissjonarju Elettorali Prin`ipali g]andu
minnufih jirriferi l-kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali g]ad-
de`i\joni tag]ha.
(5) Meta tkun te\isti xi wa]da mir-ra[unijiet li fuqha tista’ ti[i
sospi\a elezzjoni ta]t is-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu u l-
elezzjoni ma tkunx [iet sospi\a, jew jekk attijiet illegali jew ta’
korruzzjoni jew reati o]ra jew ind]il barrani kif imsemmija f’dak
is-subartikolu jistg]u ra[onevolment jitqiesu li kellhom effett fuq
ir-ri\ultat ta’ elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wie]ed
jew aktar minnhom, kull persuna li g]andha l-jedd g]all-vot f’dik l-
elezzjoni tista’, mhux aktar tard minn tlett ijiem wara l-
 34 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
pubblikazzjoni tar-ri\ultat uffi`jali ta’ l-elezzjoni, tirreferi l-
kwistjoni lill-Qorti Kostituzzjonali g]ad-de`i\joni tag]ha.
(6) Kull riferenza lill-Qorti Kostituzzjonali ta]t jew is-
subartikolu (4) jew is-subartikolu (5) ta’ dan l-artikolu g]andha ssir
u g]andha ti[i de`i\a minn dik il-Qorti skond kull li[i li f’dak i\-
\mien tkun isse]] f’Malta. Fuq kull riferenza b]al dik il-Qorti
jkollha, bla ]sara g]al kull setg]at o]ra, is-setg]a li tannulla l-
elezzjoni, fid-distretti elettorali kollha jew f’wie]ed jew aktar
minnhom, g]al kull wa]da mir-ra[unijiet imsemmija f’dawk is-
subartikoli, u li tag]ti dawk id-direttivi u ordnijiet u li tag]ti dawk
ir-rimedji jew provvedimenti o]ra li jidhrilha xierqa fi`-`irkostanzi
u b’mod partikolari biex ti\gura li elezzjoni ]ielsa, minflok dik li
tkun [iet annullata, issir mill-aktar fis possibbli.
(7) Meta tkun [iet annullata elezzjoni ta]t is-subartikolu (6) ta’
dan l-artikolu, ir-ri\ultat ta’ l-elezzjoni ma jkunx komplet qabel il-
pubblikazzjoni tar-ri\ultat uffi`jali ta’ elezzjoni valida fid-distretti
elettorali kollha.
(8) }lief b’abbozz g]al-Att tal-Parlament mg]oddi bil-mod
spe`ifikat fis-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-
Kostituzzjoni, ma g]andu jsir ebda tibdil f’xi li[i -
(a) li bih xi eg]mil jew nuqqas ma jibqax att illegali jew
ta’ korruzzjoni jew reat ie]or dwar l-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati jew ind]il barrani; jew
(b) li jibdel jew i\id i`-`irkostanzi jew il-kondizzjonijiet li
fihom jew ta]thom l-eg]mil jew in-nuqqas ikunu att
illegali jew ta’ korruzzjoni jew reat ie]or jew ind]il
barrani; jew
(`) li jnaqqas il-piena li ]ati jista’ minn \mien g]al \mien
je]el g]al xi att jew reat ie]or jew ind]il b]al dawk;
u g]all-finijiet ta’ dan is-subartikolu d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 66 ta’ din il-Kostituzzjoni g]andhom
japplikaw b]allikieku riferenzi g]at-tibdil f’xi wa]da mid-
disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni kienu riferenzi g]at-tibdil
f’xi li[i.
(9) }add ma jivvota fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati g]al xi distrett elettorali jekk ma jkunx re[istrat skond xi
li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta b]ala elettur f’dak id-
distrett.
(10) Fl-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati -
(a) il-votazzjoni tkun bil-vot u g]andha ssir b’dak il-mod
li ma jikxifx kif il-vot ta’ xi elettur partikolari jkun
ing]ata; u
(b) ]add ma jit]alla jivvota g]an-nom ta’ ]addie]or:
I\da jista’ jsir provvediment b’li[i li bih, jekk
persuna ma tkunx tista’, min]abba g]ama, kaw\a
fi\ika o]ra jew analfabeti\mu timmarka l-karta tal-vot
tag]ha, il-karta tal-vot tag]ha tista’ ti[i immarkata
g]an-nom tag]ha u fuq direttivi tag]ha minn xi
persuna o]ra li tkun qieg]da tissorvelja uffi`jalment
KOSTITUZZJONITA’MALTA
il-votazzjoni fil-post tal-votazzjoni.
(11) Il-karti tal-vot g]andhom ikunu hekk mag]mula sabiex
illitterati jkunu jistg]u jiddistingwu bejn il-partiti politi`i li
g]alihom jappartjenu l-kandidati.
(12) Il-kandidati u l-a[enti tag]hom ji[u mog]tija fa`ilitajiet
biex jaraw it-trasport tal-kaxxi tal-voti u s-si[illar u t-tne]]ija tas-
si[ill tag]hom.
(13) Il-kliem "att illegali jew ta’ korruzzjoni", "reati li
g]andhom x’jaqsmu ma’ l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati" u "ind]il barrani" g]andhom it-tifsir mog]ti lilhom b’li[i
li f’dak i\-\mien tkun fis-se]] u li tkun tirregola t-tmexxija ta’
elezzjonijiet jew ind]il barrani dwar elezzjonijiet, u xi li[i b]al dik
g]andha titqies g]all-finijiet ta’ dan l-artikolu u ta’ l-artikoli 32 sa
47 (mag]dudin) ta’ din il-Kostituzzjoni li tkun me]tie[a
ra[onevolment fl-interess ta’ l-ordni pubbliku u ra[onevolment
[ustifikabbli f’so`jetà demokratika.
Kwalifika ta’ 
eletturi.
Emendat: 
LVIII. 1974.23. 
57. Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 58 ta’ din il-
Kostituzzjoni, persuna tkun kwalifikata biex tkun re[istrata b]ala
elettur g]all-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk
tkun, u ma tkunx kwalifikata biex tkun hekk re[istrata jekk ma
tkunx - 
(a) `ittadin ta’ Malta;
(b) g]alqet l-età ta’ tmintax-il sena; u
(`) residenti f’Malta u matul it-tmintax-il xahar minnufih
qabel ir-re[istrazzjoni tag]ha hekk residenti g]al
perijodu kontinwu ta’ sitt xhur jew g]al perijodi li
jammontaw fit-total globali g]al sitt xhur:
I\da dan il-paragrafu ma japplikax g]al persuna li
tkun ordinarjament tirrisjedi f’Malta i\da ma tkunx
tirrisjedi f’Malta kif me]tie[ b’dan il-paragrafu
min]abba servizz barra minn Malta fis-servizz
pubbliku, mag]dud servizz fil-karigi msemmija fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 124 ta’ din il-
Kostituzzjoni, jew min]abba servizz barra minn Malta
f’korp, jew b]ala membru ta’ korp, dixxiplinat kif
imfisser fl-artikolu 47 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Skwafifika ta’ 
eletturi.
58. }add ma jkun kwalifikat li jkun re[istrat b]ala elettur
g]all-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati jekk - 
(a) ikun interdett jew inabilitat min]abba xi mard mentali
minn qorti f’Malta jew ikun xort’o]ra de`i\ f’Malta li
jkun ta’ mo]] marid;
(b) ikun ta]t kundanna ta’ mewt imposta fuqu minn xi
qorti f’Malta jew ikun qed jiskonta kundanna ta’
pri[unerija (tkun kif tkun imsej]a) ta’ i\jed minn tnax
il-xahar imposta fuqu minn qorti b]al dik jew
sostitwita minn awtorità kompetenti g]al xi kundanna
o]ra imposta fuqu minn qorti b]al dik, jew ikun ta]t
kundanna b]al dik ta’ pri[unerija li l-esekuzzjoni
 36 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tag]ha tkun [iet sospi\a; jew
(`) ikun skwalifikat minn re[istrazzjoni b]ala elettur minn
jew skond xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]]
f’Malta min]abba li jkun [ie misjub ]ati ta’ xi reat
dwar l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati.
Speaker u Deputy 
Speaker.
59. (1) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ g]all-ewwel darba
wara xi elezzjoni [enerali u qabel ma tippro`edi g]at-tmexxija ta’
xi xog]ol ie]or, g]andha tele[[i persuna biex tkun l-iSpeaker tal-
Kamra; u jekk il-kariga ta’ Speaker issir vakanti f’xi \mien qabel
ix-xoljiment sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra g]andha, kemm
jista’ jkun malajr, tele[[i persuna o]ra g]al dik il-kariga.
(2) L-iSpeaker jista’ ji[i elett jew - 
(a) minn fost persuni li jkunu membri tal-Kamra tad-
Deputati, imma li ma jkunux Ministri jew Segretarji
Parlamentari; jew
(b) minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra tad-
Deputati u jkunu kwalifikati g]al elezzjoni b]ala
membri tag]ha.
(3) Meta l-Kamra tad-Deputati tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
elezzjoni [enerali u qabel ma tippro`edi g]at-tmexxija ta’ xi
xog]ol ie]or ]lief l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker, il-Kamra g]andha
tele[[i membru tal-Kamra, li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari, biex ikun Deputy Speaker tal-Kamra; u jekk il-kariga
ta’ Deputy Speaker issir vakanti f’xi \mien qabel ix-xoljiment
sussegwenti tal-Parlament, il-Kamra g]andha, malli jkun
konvenjenti, tele[[i membru ie]or b]al dak g]al dik il-kariga.
(4) Persuna g]andha tivvaka l-kariga ta’ Speaker  jew  Deputy
Speaker - 
(a) fil-ka\ ta’ Speaker elett minn fost il-membri tal-Kamra
tad-Deputati jew fil-ka\ tad-Deputy Speaker -
(i) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra:
I\da l-iSpeaker ma g]andux jivvaka l-
kariga min]abba biss li jkun temm milli jkun
membru tal-Kamra max-xoljiment tal-
Parlament, sakemm il-Kamra tiltaqa’ g]all-
ewwel darba wara dak ix-xoljiment;
(ii) jekk ji[i ma]tur biex ikun Ministru jew
Segretarju Parlamentari;
(b) fil-ka\ ta’ Speaker elett minn fost persuni li ma jkunux
membri tal-Kamra tad-Deputati -
(i) meta l-Kamra tiltaqa’ l-ewwel darba wara xi
xoljiment tal-Parlament;
(ii) jekk jinqalg]u xi `irkostanzi li kienu j[eg]luh li
jkun skwalifikat g]al elezzjoni b]ala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(`) jekk jav\a r-ri\enja tieg]u tal-kariga tieg]u lill-Kamra
tad-Deputati jew jekk b’kitba ta]t idejh indirizzata, fil-
ka\ ta’ l-iSpeaker lill-Iskrivan tal-Kamra u fil-ka\ tad-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Deputy Speaker  lill-iSpeaker (jew, jekk il-kariga ta’
Speaker tkun vakanti jew l-iSpeaker ikun assenti minn
Malta, lill-Iskrivan tal-Kamra) jirri\enja dik il-kariga;
jew
(d) fil-ka\ tad-Deputy Speaker,  jekk ji[i elett biex ikun
Speaker.
(5) (a) Jekk, bis-sa]]a tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’
din il-Kostituzzjoni, l-iSpeaker jew id-Deputy Speaker
ikun me]tie[ li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u
b]ala membru tal-Kamra tad-Deputati huwa g]andu
jtemm ukoll milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala
Speaker jew Deputy Speaker, skond il-ka\, u dawk il-
funzjonijiet g]andhom sakemm huwa jivvaka l-post
tieg]u fil-Kamra jew jirri\umi l-qadi tal-funzjonijiet
tal-kariga tieg]u, ji[u moqdija -
(i) fil-ka\ ta’ l-iSpeaker, mid-Deputy Speaker  jew,
jekk il-kariga ta’ Deputy Speaker  tkun vakanti
jew id-Deputy  Speaker  ikun me]tie[ li jtemm
milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala membru
tal-Kamra tad-Deputati bis-sa]]a tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, minn dak il-membru tal-Kamra (li
ma jkunx Ministru jew Segretarju Parlamentari)
kif il-Kamra tista’ tele[[i g]al dan l-iskop;
(ii) fil-ka\ tad-Deputy Speaker, minn dak il-membru
tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew Segretarju
Parlamentari) kif il-Kamra tista’ tele[[i g]al dan
l-iskop.
(b) Jekk l-iSpeaker  jew  Deputy Speaker  jirre\umi l-qadi tal-
funzjonijiet tieg]u b]ala membru tal-Kamra, skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, huwa g]andu jirre\umi wkoll il-qadi tal-funzjonijiet
tieg]u ta’ Speaker jew Deputy Speaker, skond il-ka\.
Twaqqif ta’ 
Kummissjoni 
Elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.24.
60. (1) G]andu jkun hemm Kummissjoni Elettorali g]al
Malta.
(2) Il-Kummissjoni Elettorali tkun mag]mula minn Chairman,
li jkun il-persuna li g]al dak i\-\mien ikollha l-kariga ta’
Kummissjonarju Elettorali Prin`ipali u li tkun ma]tura g]al dik il-
kariga mis-servizz pubbliku, u dak in-numru ta’ membri li ma
jkunx anqas minn erbg]a li jista’ jkun preskritt b’xi li[i li g]al dak
i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
(3) Il-membri tal-Kummissjoni Elettorali g]andhom ji[u
ma]tura mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
mog]ti wara li jikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni.
(4) }add ma jkun kwalifikat li j\omm kariga b]ala membru tal-
Kummissjoni Elettorali jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g]all-elezzjoni g]al, il-
Kamra tad-Deputati jew uffi`jal pubbliku.
(5) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, membru
 38 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Kummissjoni Elettorali g]andu jivvaka l-kariga tieg]u - 
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-]atra tieg]u jew
f’dak i\-\mien qabel li jista’ jkun spe`ifikat fid-
dokument li bih ikun [ie ma]tur; jew
(b) jekk jinqalg]u xi `irkostanzi li, kieku ma kienx
membru tal-Kummissjoni, kienu j[eg]luh ikun
skwalifikat g]all-]atra b]ala tali.
(6) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (7) ta’ dan
l-artikolu, membru tal-Kummissjoni Elettorali jista’ jitne]]a mill-
kariga mill-President li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(7) Membru tal-Kummissjoni Elettorali ma g]andux jitne]]a
mill-kariga ]lief g]al inkapa`ità li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga
tieg]u (sew jekk min]abba mard mentali jew korporali jew g]al xi
ra[uni o]ra) jew g]al im[ieba ]a\ina.
(8) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni Elettorali tkun
vakanti jew jekk membru ma jkunx jista’ g]al xi ra[uni jaqdi l-
funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President, li ja[ixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, mog]ti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni, jista’ ja]tar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
ma]tura b]ala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk ma]tura g]andha, bla ]sara
g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5), (6) u (7) ta’ dan l-
artikolu, ittemm milli tkun membru b]al dak meta persuna ti[i
ma]tura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka\, meta l-membru li
ma kienx jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u jirre\umi dawk
il-funzjonijiet.
(9) Fl-e\er`izzju tal-funzjonijiet tag]ha skond din il-
Kostituzzjoni l-Kummissjoni Elettorali ma tkunx su[[etta g]ad-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorità o]ra.
Distretti elettorali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.25.
61. (1) Il-Kummissjoni Elettorali g]andha tirrivedi l-konfini
tad-distretti elettorali msemmija fl-artikolu 56(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni b’intervalli ta’ mhux anqas minn sentejn u mhux
i\jed minn ]ames snin u tista’, skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, tbiddel dawk il-konfini safejn tqis mixtieq skond ir-
ri\ultat tar-revi\joni:
I\da l-Kummissjoni g]andha tag]mel revi\joni b]al dik u,
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tbiddel l-imsemmija
konfini kull meta l-Parlament ikun g]amel provvediment li jibdel
in-numru ta’ distretti elettorali; u b’\ieda l-Kummissjoni tista’
f’kull \mien tag]mel revi\joni b]al dik u, skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, tibdel l-imsemmija konfini
safejn tqis desiderabbli b]ala konsegwenza tat-ti\mim ta’
`ensiment tal-popolazzjoni bis-sa]]a ta’ xi li[i.
(2) Kull provvediment tal-Parlament li jibdel in-numru tad-
distretti elettorali g]andu jibda jse]] meta t-tibdil tal-konfini tad-
distretti elettorali li, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu, huwa konsegwenzjali g]alih ji[i fis-se]].
(3) Kull meta jsir tibdil tal-konfini mill-Kummissjoni skond
dan l-artikolu g]andu jkollhom effett id-disposizzjonijiet li [ejjin: 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-Kummissjonarju Elettorali Prin`ipali g]andu
jg]arraf bit-tibdil, malajr kemm jista’ jkun wara li jsir,
lill-Prim Ministru u lill-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni;
(b) mhux aktar tard minn xahrejn wara li jir`ievi dak it-
tag]rif, il-Prim Ministru g]andu jara li t-tibdil
jitqieg]ed quddiem il-Kamra tad-Deputati biex ji[i
kunsidrat minnha;
(`) mhux aktar tard minn ]ames xhur wara li l-Prim
Ministru jir`ievi dak it-tag]rif, il-Kamra tista’,
b’ri\oluzzjoni, jew tapprova t-tibdil jew tibag]tu lura
lill-Kummissjoni biex ter[a’ tikkunsidrah mill-[did;
(d) wara li jg]addu sitt xhur mid-data li fiha t-tibdil ikun
[ie mg]arraf lill-Prim Ministru, jew, jekk it-tibdil ikun
[ie approvat mill-Kamra, malli ji[i hekk approvat,
jew, jekk it-tibdil jintbag]at lura lill-Kummissjoni,
wara li jg]addu xahrejn minn meta hekk jintbag]at
lura, il-Kummissjonarju Elettorali Prin`ipali g]andu
jie]u ]sieb li t-tibdil ji[i pubblikat fil-Gazzetta jew fil-
forma ori[inali tieg]u jew, jekk ikun [ie modifikat
mill-Kummissjoni, kif hekk modifikat; u
(e) kull tibdil b]al dak g]andu jibda jse]] ma’ l-ewwel
xoljiment tal-Parlament wara li t-tibdil ikun [ie
pubblikat fil-Gazzetta skond il-paragrafu (d) ta’ dan
is- subartikolu:
I\da ebda ]a[a f’dan il-paragrafu ma g]andha
tiftiehem li timpedixxi l-pubblikazzjoni ta’ xi re[istru
elettorali jew xi ]tie[a o]ra li g]andha x’taqsam mar-
re[istrazzjoni ta’ eletturi milli ji[u esegwiti skond it-
tibdil, ta]t xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]]
f’Malta, qabel dak ix-xoljiment.
(4) Kull tibdil tal-konfini ta’ xi distrett elettorali skond dan l-
artikolu g]andu jsir b’dak il-mod li ji\gura li, fi\-\mien meta l-
Kummissjoni tag]mel ir-revi\joni tag]ha, in-numru miksub bid-
divi\joni ta’ l-elettorat totali fid-distrett (kif \gurat b’riferenza
g]ar-re[istru elettorali fis-se]] dak i\-\mien) bin-numru ta’
membri li g]andhom ji[u eletti g]all-Kamra tad-Deputati minn dak
id-distrett ikun kemm jista’ jkun daqs il-kwota elettorali kemm
ikun ra[onevolment prattikabbli:
I\da kull tibdil b]al dak jista’ jsir b’dak il-mod li n-numru
ta’ eletturi f’dak id-distrett ikun, fi\-\mien meta l-Kummissjoni
tag]mel ir-revi\joni tag]ha, akbar jew anqas mill-kwota elettorali
moltiplikata bin-numru ta’ membri li g]andhom ikunu hekk eletti,
i\da f’ebda ka\ b’aktar minn ]amsa fil-mija, sabiex jittie]ed kont
tal-vi`inanza [eografika, differenzi fid-densità ta’ popolazzjoni u
fatturi o]ra rilevanti.
(5) G]all-finijiet ta’ kull revi\joni mag]mula skond dan l-
artikolu, "kwota elettorali" tfisser in-numru miksub bid-divi\joni
ta’ l-elettorat totali ta’ Malta (kif \gurat mir-re[istru elettorali fis-
se]] fi\-\mien meta l-Kummissjoni tag]mel dik ir-revi\joni) bin-
numru totali ta’ membri li g]andhom ikunu eletti g]all-Kamra tad-
Deputati fl-elezzjoni [enerali li ssir wara x-xoljiment sussegwenti
 40 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tal-Parlament.
(6) It-tmexxija ta’ elezzjonijiet f’kull distrett elettorali u ta’
kull votazzjoni me]uda skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
66(3) ta’ din il-Kostituzzjoni tkun su[[etta g]ad-direzzjoni u
sorveljanza tal-Kummissjoni Elettorali.
Mili ta’ vakanzi.  62. Kull meta l-post ta’ xi membru tal-Kamra tad-Deputati jsir
vakanti l-vakanza g]andha timtela bil-mod provdut bi jew skond xi
li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
De`i\joni ta’ 
kwistjonijiet dwar 
membru. 
Emendat: 
XLVII. 1972.2. 
63. Kull kwistjoni jekk - 
(a) xi persuna tkunx [iet eletta validament b]ala membru
tal-Kamra tad-Deputati;
(b) xi membru tal-Kamra jkunx ivvaka l-post tieg]u fiha
jew ikunx me]tie[, skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 55 ta’ din il-
Kostituzzjoni, li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u
b]ala membru; jew
(`) xi persuna tkunx [iet eletta validament b]ala Speaker
minn fost persuni li ma jkunux membri tal-Kamra u,
wara li tkun [iet hekk eletta, tkunx ivvakat il-kariga
ta’ Speaker,
g]andha ti[i mressqa quddiem u de`i\a mill-Qorti Kostituzzjonali
skond id-disposizzjonijiet ta’ xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun
isse]] f’Malta.
Skrivan tal-Kamra 
tad-Deputati u 
persunal tieg]u.
64. (1) G]andu jkun hemm Skrivan tal-Kamra tad-Deputati.
(2) Il-kariga ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati u l-karigi
tal-membri tal-persunal tieg]u jkunu karigi pubbli`i.
TAQSIMA 2
Setg]at u Pro`edura tal-Parlament
Setg]a ta’ g]emil 
ta’ li[ijiet. 
65. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjoriijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Parlament jista’ jag]mel li[ijiet g]all-pa`i, ordni
u gvernar tajjeb ta’ Malta.
(2) Bla ]sara g]all-[eneralità tas-subartikolu (1) u su[[etti
g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (3), (4) u (5) ta’ dan l-
artikolu, il-Parlament jista’ b’li[i jistabbilixxi l-privile[[i,
immunitajiet u setg]at tal-Kamra tad-Deputati u l-membri tag]ha.
(3) Ma jistg]u jittie]du ebda pro`eduri `ivili jew kriminali
kontra xi membru tal-Kamra tad-Deputati g]al kliem li jkunu
ntqalu quddiem, jew miktuba f’rapport lil, il-Kamra jew kumitat
tag]ha jew min]abba xi kwistjoni jew ]a[a mi[juba hemm minnu
b’petizzjoni, abbozz, ri\oluzzjoni, mozzjoni jew xort’o]ra.
(4) Matul kull sessjoni l-membri tal-Kamra tad-Deputati
g]andhom igawdu libertà minn arrest g]al kull dejn `ivili ]lief dejn
li l-eg]mil tieg]u jikkostitwixxi reat kriminali.
(5) Ebda pro`ediment ma]ru[ minn xi qorti fl-e\er`izzju `ivili
tag]ha ma g]andu ji[i notifikat jew esegwit [ewwa r-re`inti tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kamra tad-Deputati waqt li l-Kamra tkun f’seduta jew permezz ta’
l-iSpeaker, l-Iskrivan jew xi uffi`jal tal-Kamra.
Tibdil ta’ din il-
Kostituzzjoni. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.26. 
Emendat:
IV. 1987.5;
XIII. 2001.3.
66. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-
Parlament jista’ jibdel kull wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni u (safejn tag]mel parti mil-li[i ta’ Malta) kull wa]da
mid-disposizzjonijiet ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-Indipendenza ta’
Malta.
(2) Safejn jibdel - 
(a) dan l-artikolu; jew
(b) l-artikolu 1, is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 2, is-
subartikolu (1) ta’ l-artikolu 3, is-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 5, l-artikolu 6, l-artikoli minn 32 sa 48 (it-
tnejn inklu\i), l-artikoli 51, 52, 56, 57, 60 u 61, is-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 65, is-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 75, l-artikolu 76 (barra mis-subartikolu (2)
tieg]u), l-artikoli 77 u 78, l-artikolu 80, l-artikolu 91,
l-artikoli minn 95 sa 100 (it-tnejn inklu\i), l-artikoli
minn 102 sa 110 (it-tnejn inklu\i), l-artikoli 113, 114,
115A, 118, 119 jew 120 ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(`) l-artikolu 124 ta’ din il-Kostituzzjoni fl-applikazzjoni
tieg]u g]al xi wa]da mid-disposizzjonijiet spe`ifikati
fil-paragrafu (a) jew (b) ta’ dan is-subartikolu,
abbozz g]al Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma g]andux ji[i
mg]oddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-il darba fil-votazzjoni
finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur tieg]u l-voti ta’ mhux
anqas minn \ew[ terzi tal-membri kollha tal-Kamra.
(3) Safejn jibdel - 
(a) dan is-subartikolu jew is-subartikolu (4) ta’ dan l-
artikolu; jew
(b) is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni,
abbozz g]al Att tal-Parlament skond dan l-artikolu ma g]andux ji[i
ppre\entat lill-President g]all-kunsens tieg]u kemm-il darba mhux
inqas minn tliet xhur u mhux iktar minn sitt xhur wara li jkun
g]adda mill-Kamra hekk kif spe`ifikat fis-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu ma jkunx [ie mqieg]ed quddiem l-eletturi kwalifikati li
jivvotaw g]all-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati u l-
ma[[oranza ta’ l-eletturi li jivvotaw ma jkunux approvaw l-abbozz.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (10) ta’ l-artikolu 56 ta’
din il-Kostituzzjoni g]andhom japplikaw g]all-votazzjoni fuq
abbozz imqieg]ed quddiem l-eletturi skond is-subartikolu (3) ta’
dan l-artikolu kif japplikaw g]all-votazzjoni fl-elezzjoni ta’
membri tal-Kamra tad-Deputati, u bla ]sara g]al dak li ntqal qabel
il-vot fuq dak l-abbozz g]andu jittie]ed b’dak il-mod kif
jippreskrivi l-Parlament.
(5) Safejn jibdel xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni barra minn dawk spe`ifikati fis-subartikoli (2) u (3)
ta’ dan l-artikolu, abbozz g]al Att tal-Parlament skond dan l-
 42 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
artikolu ma g]andux ji[i mg]oddi mill-Kamra tad-Deputati kemm-
il darba fil-votazzjoni finali dwaru f’dik il-Kamra ma jkollux favur
tieg]u l-voti ta’ ma[[oranza tal-membri kollha tal-Kamra.
(6) Att tal-Parlament li jibdel in-numru tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati ma g]andux jolqot in-numru tal-membri tal-Kamra
qabel ix-xoljiment tal-Parlament li ja]bat wara l-]ru[ tieg]u b’li[i.
(7) F’dan l-artikolu -
(a) riferenzi g]al xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi g]al kull li[i
li ti[i emendata jew tissostitwixxi dik id-disposizzjoni;
u
(b) riferenzi g]at-tibdil ta’ xi wa]da mid-disposizzjonijiet
ta’ din il-Kostituzzjoni jew ta’ l-Att ta’ l-1964 dwar l-
Indipendenza ta’ Malta jinkludu riferenzi g]all-
emendar, modifika jew ]ru[ b’li[i mill-[did b’emenda
jew modifika jew ming]ajrhom, ta’ dik id-
disposizzjoni, is-sospensjoni jew t]assir ta’ dik id-
disposizzjoni u l-eg]mil ta’ disposizzjoni differenti
minflok dik id-disposizzjoni.
Regolar tal-
pro`edura fil-
Kamra tad-
Deputati.
67. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-Kamra tad-Deputati tista’ tirregola l-pro`edura
tag]ha stess.
(2) Il-Kamra tad-Deputati tista’ ta[ixxi nonostanti xi vakanzi
fost il-membri tag]ha (mag]duda kull vakanza mhux mimlija meta
l-Kamra tiltaqa’ g]all-ewwel darba fil jew wara l-[urnata stabbilita
jew wara xi xoljiment tal-Parlament) u l-pre\enza jew
parte`ipazzjoni ta’ xi persuna mhux intitolata li tkun pre\enti jew li
tipparte`ipa fil-pro`eduri tal-Kamra ma tne]]ix il-validità ta’ dawk
il-pro`eduri.
(3) Kull disposizzjoni mag]mula bis-sa]]a tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu g]at-twaqqif ta’ Kumitati tal-Kamra biex
jinvestigaw ]wejje[ ta’ importanza pubblika [enerali g]andha tkun
hekk mag]mula biex ti\gura illi, safejn ikun jidher prattikabbli lill-
Kamra, kull Kumitat b]al dak ikun hekk mag]mul li jkun
jirrappre\enta b’mod xieraq lill-Kamra.
{urament li 
g]andu jittie]ed 
mill-membri tal-
Kamra tad-
Deputati. 
68. Ebda membru tal-Kamra tad-Deputati ma jit]alla jie]u
parti fil-pro`eduri tal-Kamra (barra minn pro`eduri me]tie[a g]all-
finijiet ta’ dan l-artikolu) sakemm ma jkunx ]a u ffirma quddiem il-
Kamra l-[urament ta’ lealtà:
I\da l-elezzjoni ta’ l-iSpeaker u Deputy Speaker tista’ ssir
qabel ma l-membri tal-Kamra jkunu ]adu u ffirmaw dak il-
[urament.
Min jippresjedi fil-
Kamra tad-
Deputati.
69. (1) G]andu jippresjedi f’kull seduta tal-Kamra tad-
Deputati -
(a) l-iSpeaker; jew
(b) fl-assenza ta’ l-iSpeaker, id-Deputy Speaker; jew
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(`) fl-assenza ta’ l-iSpeaker u tad-Deputy Speaker, dak il-
membru tal-Kamra (li ma jkunx Ministru jew
Segretarju Parlamentari) li l-Kamra tista’ tele[[i g]al
dak l-iskop.
(2) Riferenzi f’dan l-artikolu g]al `irkostanzi li fihom l-
iSpeaker jew id-Deputy Speaker ikun assenti jinkludu riferenzi
g]al `irkostanzi li fihom il-kariga ta’ Speaker jew Deputy Speaker
tkun vakanti.
Quorum fil-Kamra 
tad-Deputati. 
70. (1) Jekk f’xi seduta tal-Kamra tad-Deputati xi membru li
jkun pre\enti ji[bed l-attenzjoni tal-persuna li tkun qed tippresjedi
fis-seduta g]all-assenza ta’ quorum u, wara dak l-intervall li jista’
jkun preskritt fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, il-persuna li tkun
qed tippresjedi f’dik is-seduta ti\gura li quorum tal-Kamra jkun
g]adu mhux pre\enti, il-Kamra g]andha ti[i a[[ornata.
(2) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu - 
(a) quorum  tal-Kamra tad-Deputati jkun mag]mul minn
]mistax-il membru; u
(b) il-persuna li tkun tippresjedi fis-seduta tal-Kamra ma
tkunx mag]duda fil-kalkolu jekk hemmx  quorum
pre\enti.
Votazzjoni.
Kostituzzjoni, kull kwistjoni proposta g]al de`i\joni fil-Kamra tad-
Deputati g]andha ti[i de`i\a b’ma[[oranza tal-voti tal-membri
tag]ha pre\enti u li jivvotaw.
(2) L-iSpeaker  ma g]andux jivvota dwar xi kwistjoni jekk
mhux meta l-voti jkunu ndaqs, f’liema ka\ huwa jkollu u je\er`ita
vot de`i\iv.
(3) Kull persuna o]ra g]andha, meta tippresjedi fil-Kamra tad-
Deputati, i\\omm il-vot tag]ha ori[inali b]ala membru u, jekk
dwar xi kwistjoni, il-voti jkunu ndaqs, ikollha wkoll u te\er`ita vot
de`i\iv.
Mod ta’ e\er`izzju 
tas-setg]at 
le[islativi.
Emendat: 
LVIII.1974.27. 
72. (1) Is-setg]a tal-Parlament li jag]mel li[ijiet g]andha ti[i
e\er`itata b’abbozzi mg]oddija mill-Kamra tad-Deputati, u bil-
kunsens mog]ti g]alihom mill-President.
(2) Meta abbozz ji[i pre\entat lill-President g]all-kunsens,
huwa g]andu ming]ajr dewmien juri li jag]ti l-kunsens.
(3) Abbozz ma g]andux isir li[i kemm-il darba ma jkunx [ie
mg]oddi kif imiss u ma jkunx [ie mog]ti l-kunsens g]alih skond
din il-Kostituzzjoni.
(4) Meta li[i jkun [ie mog]ti l-kunsens g]aliha mill-President
din g]andha bla dewmien ti[i pubblikata fil-Gazzetta u ma
g]andhiex tibda sse]] sakemm ma tkunx hekk pubblikata, i\da l-
Parlament jista’ jipposponi l-bidu fis-se]] ta’ xi li[i b]al dik u
jista’ jag]mel li[ijiet b’effett retroattiv.
 44 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Restrizzjoni dwar 
`erti mi\uri 
finanzjarji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.28. 
73. }lief wara rakkomandazzjoni tal-President murija minn
Ministru, il-Kamra tad-Deputati ma g]andhiex -
(a) tippro`edi dwar xi abbozz (mag]duda kull emenda
g]al abbozz) li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, jipprovdi g]al xi wie]ed mill-iskopijiet li
[ejjin, ji[ifieri, biex jimponi jew i\id xi taxxa, biex
jimponi jew i\id xi pi\ fuq id-d]ul jew fondi o]ra ta’
Malta jew biex jibdel xi pi\ b]al dak xort’o]ra milli
billi jnaqqsu, jew biex isir ftehim jew ma]fra dwar xi
dejn dovut lil Malta;
(b) tippro`edi dwar xi mozzjoni (mag]duda kull emenda
g]al mozzjoni) li l-effett tag]ha, fil-fehma tal-persuna
li tkun tippresjedi, ikun li tipprovdi g]al xi wie]ed
mill-iskopijiet imsemmija qabel; jew
(`) tir`ievi xi petizzjoni li, fil-fehma tal-persuna li tkun
tippresjedi, te]tie[ li jsir provvediment g]al xi wie]ed
mill-iskopijiet imsemmija qabel.
Ilsien tal-Li[ijiet. 74. }lief kif provdut xort’o]ra mill-Parlament, kull li[i
g]andha ssir kemm bl-ilsien Malti kif ukoll bl-ilsien Ingli\ u, jekk
ikun hemm xi konflitt bejn it-test Malti u t-test Ingli\ ta’ xi li[i, it-
test Malti g]andu jipprevali.
TAQSIMA 3
Sej]a, Proroga u Xoljiment
Sessjonijiet tal-
Parlament.
Emendat: 
LVIII. 1974.29. 
75. (1) Kull sessjoni tal-Parlament g]andha tibda f’dak i\-
\mien li l-President jista’ bi proklama jistabbilixxi u g]andha
tin\amm f’dak il-post jew f’dawk il-postijiet li l-President bi
proklama, jew li l-Kamra tad-Deputati b’kull mod li jidhrilha
xieraq, jistg]u minn \mien g]al \mien jistabbilixxu.
(2) G]andu jkun hemm sessjoni tal-Parlament g]all-inqas
darba kull sena, hekk illi perijodu ta’ tnax-il xahar ma jg]addix
bejn l-a]]ar seduta tal-Parlament f’sessjoni wa]da u l-ewwel
seduta tieg]u fis-sessjoni sussegwenti.
(3) Il-Kamra tad-Deputati g]andha tiltaqa’ mhux aktar tard
minn xahrejn wara l-pubblikazzjoni tar-ri\ultat uffi`jali ta’ xi
elezzjoni [enerali mill-Kummissjoni Elettorali f’[urnata stabbilita
mill-President.
Proroga u 
xoljiment tal-
Parlament. 
Emendat: 
LVIII. 1974.30.
76. (1) Il-President jista’ f’kull \mien bi proklama jipproroga
jew ixolji l-Parlament.
(2) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu, il-Parlament, jekk ma jkunx xolt aktar kmieni, g]andu
jkompli g]al ]ames snin mid-data ta’ l-ewwel seduta tieg]u wara xi
xoljiment u g]andu wara dan ixolji.
(3) F’kull \mien meta Malta tkun fi gwerra, il-Parlament jista’
minn \mien g]al \mien jestendi l-perijodu ta’ ]ames snin spe`ifikat
fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu g]al mhux i\jed minn tnax-il
xahar kull darba:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I\da l-]ajja tal-Parlament ma g]andhiex ti[i esti\a skond
dan is-subartikolu g]al aktar minn ]ames snin.
(4) Jekk bejn xoljiment tal-Parlament u l-elezzjoni [enerali
sussegwenti ta’ membri tal-Kamra tad-Deputati tin]oloq
emer[enza ta’ dik ix-xorta li, fil-fehma tal-Prim Ministru jkun
je]tie[ li jer[a’ jissejja] il-Parlament, il-President jista’ bi
proklama jsejja] il-Parlament li jkun [ie xolt biex jiltaqa’, u dak il-
Parlament g]andu wara dan jitqies (]lief g]all-fini ta’ l-artikolu 77
u, dwar l-elezzjoni [enerali sussegwenti, l-artikoli 61(3) u 66(6) ta’
din il-Kostituzzjoni) li ma jkunx [ie xolt i\da g]andu jitqies (]lief
kif ing]ad qabel) li ji[i xolt fid-data li fiha l-votazzjoni tkun
konklu\a fl-elezzjoni [enerali sussegwenti.
(5) Fl-e\er`izzju tas-setg]at tieg]u skond dan l-artikolu l-
President g]andu ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
I\da - 
(a) jekk il-Kamra tad-Deputati tg]addi ri\oluzzjoni, li
jkollha voti favur tag]ha ta’ ma[[oranza tal-membri
kollha tag]ha, li ma g]andhiex fidu`ja fil-Gvern, u l-
Prim Ministru fi \mien tliet ijiem la ma jirri\enja mill-
kariga tieg]u u l-anqas jag]ti parir g]al xoljiment, il-
President jista’ jxolji l-Parlament;
(b) jekk il-kariga ta’ Prim Ministru tkun vakanti u l-
President iqis li x’aktarx ma jkunx jista’ fi \mien
ra[onevoli ja]tar g]al dik il-kariga persuna li jista’
jkollha l-appo[[ ta’ ma[[oranza tal-membri tal-Kamra
tad-Deputati, il-President jista’ jxolji l-Parlament; u
(`) jekk il-Prim Ministru jirrakkomanda xoljiment u l-
President iqis li l-Gvern ta’ Malta jista’ jitkompla
ming]ajr xoljiment u illi xoljiment ma jkunx fl-
interess ta’ Malta, il-President jista’ jirrifjuta li jxolji
l-Parlament.
Elezzjonijiet 
[enerali.
Emendat: 
LVIII. 1974.31. 
77. Elezzjoni [enerali tal-membri tal-Kamra tad-Deputati
g]andha tin\amm f’dak i\-\mien g]eluq tliet xhur wara kull
xoljiment tal-Parlament kif il-President, li ja[ixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, g]andu jistabbilixxi bi proklama.
KAPITOLU VII 
L-Esekuttiv 
Awtorità 
esekuttiva ta’ 
Malta.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.32. 
78. (1) L-awtorità esekuttiva ta’ Malta hija fil-President.
(2) L-awtorità esekuttiva ta’ Malta g]andha ti[i e\er`itata mill-
President, jew direttament jew permezz ta’ uffi`jali subordinati
g]alih, skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(3) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma timpedixxi lill-Parlament
milli jikkonferixxi funzjonijiet fuq persuni jew awtoritajiet li ma
jkunux il-President.
Il-Kabinett.
mag]mul mill-Prim Ministru u dak in-numru ta’ Ministri o]ra li
 46 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jistg]u ji[u ma]tura skond l-artikolu 80 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kabinett ikollu d-direzzjoni [enerali u l-kontroll tal-
Gvern ta’ Malta u jkun responsabbli kollettivament dwar hekk lejn
il-Parlament.
}atra ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.33.
80. Kull meta jkun hemm lok g]all-]atra ta’ Prim Ministru, il-
President g]andu ja]tar b]ala Prim Ministru l-membru tal-Kamra
tad-Deputati li, fil-[udizzju tieg]u, ikun l-a]jar li jkun jista’ jgawdi
l-appo[[ tal-ma[[oranza tal-membri tal-Kamra u g]andu, waqt li
ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, ja]tar lill-Ministri l-o]ra
minn fost il-membri tal-Kamra tad-Deputati:
I\da jekk ikun hemm lok g]all-eg]mil ta’ ]atra g]all-kariga
ta’ Prim Ministru jew xi Ministru ie]or waqt li l-Parlament ikun
xolt, persuna li kienet membru tal-Kamra tad-Deputati minnufih
qabel ix-xoljiment tista’ ti[i ma]tura b]ala Prim Ministru jew xi
Ministru ie]or b]allikieku, f’kull ka\, dik il-persuna kienet g]adha
membru tal-Kamra tad-Deputati, i\da kull persuna hekk ma]tura
g]andha tivvaka l-kariga fil-bidu tas-sessjoni sussegwenti tal-
Parlament jekk ma tkunx f’dak i\-\mien membru tag]ha.
Ti\mim ta’ kariga 
ta’ Ministri. 
Emendat: 
LVIII. 1974.34. 
81. (1) Jekk il-Kamra tad-Deputati tg]addi ri\oluzzjoni, li
jkollha favur tag]ha l-voti ta’ ma[[oranza tal-membri kollha
tag]ha, li ma jkollhiex fidu`ja fil-Gvern, il-President jista’ jne]]i l-
Prim Ministru mill-kariga:
I\da l-President ma g]andux jag]mel hekk jekk ma jkunux
g]addew tliet ijiem u jkun idde`ida li ma jxoljix il-Parlament skond
l-artikolu 76 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Il-kariga ta’ Prim Ministru ssir ukoll vakanti -
(a) meta, wara xi xoljiment tal-Parlament, il-Prim
Ministru jkun informat mill-President li l-President
ikun sejjer ja]tru mill-[did b]ala Prim Ministru jew
sejjer ja]tar persuna o]ra b]ala Prim Ministru;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o]ra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(`) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
me]tie[ li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
(3) Il-kariga ta’ Ministru, minbarra dik ta’ Prim Ministru,
g]andha ssir vakanti-
(a) mal-]atra jew ]atra mill-[did ta’ xi persuna g]all-
kariga ta’ Prim Ministru;
(b) jekk il-]atra tieg]u g]all-kariga tieg]u ti[i m]assra
mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru;
(`) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o]ra milli b’xoljiment tal-Parlament; jew 
(d) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
KOSTITUZZJONITA’MALTA
me]tie[ li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala
membru tal-Kamra tad-Deputati.
Assenjazzjoni ta’ 
portafolji lill-
Ministri. 
Emendat: 
LVIII.1974.35. 
82. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, il-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’, b’direttivi bil-miktub, jassenja lill-Prim Ministru
jew kull Ministru ie]or responsabbiltà ta’ kull xog]ol tal-Gvern ta’
Malta mag]duda l-amministrazzjoni ta’ xi dipartiment tal-gvern.
(2) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma tag]ti setg]a lill-President li
jag]ti lil xi Ministru awtorità biex je\er`ità xi setg]a jew jaqdi xi
dmir li hija mog]tija jew huwa impost minn din il-Kostituzzjoni
jew xi li[i o]ra fuq xi persuna jew awtorità li ma tkunx dak il-
Ministru.
A[ent Prim 
Ministru. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.36.
83. (1) Kull meta l-Prim Ministru jkun assenti minn Malta jew
bil-vaganzi, jew ma jkunx jista’ min]abba mard jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieg]u, il-President jista’ jawtorizza xi membru ie]or tal-
Kabinett biex jaqdi dawk il-funzjonijiet (li ma jkunux dawk il-
funzjonijiet mog]tija b’dan l-artikolu) u dak il-membru jkun jista’
jaqdi dawk il-funzjonijiet sakemm l-awtorità tieg]u ti[i revokata
mill-President.
(2) Is-setg]at tal-President skond dan l-artikolu g]andhom ji[u
e\er`itati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru:
I\da jekk il-President iqis li ma jkunx prattikabbli li jikseb
il-parir tal-Prim Ministru min]abba l-assenza jew mard tieg]u
huwa jkun jista’ je\er`ità dawk is-setg]at ming]ajr dak il-parir.
Ministri 
temporanji. 
Emendat: 
LVIII. 1974.37. 
84. (1) Kull meta Ministru li ma jkunx il-Prim Ministru ma
jkunx jista’, min]abba mard jew assenza tieg]u minn Malta, jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President jkun jista’ ja]tar
membru ie]or tal-Kamra tad-Deputati biex ikun Ministru
temporanju:
I\da jekk ikun hemm lok g]all-eg]mil ta’ ]atra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li, minnufih qabel ix-xoljiment, kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ ti[i ma]tura b]ala Ministru
temporanju b]allikieku kienet g]adha membru ta’ dik il-Kamra,
i\da kull persuna hekk ma]tura g]andha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx f’dak i\-
\mien membru tag]ha.
(2) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 ta’ din il-
Kostituzzjoni, Ministru temporanju g]andu j\omm il-kariga
sakemm ji[i notifikat mill-President li l-Ministru, li min]abba l-
inkapa`ità tieg]u li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u huwa [ie
ma]tur, re[a’ sar kapa`i li jaqdi l-funzjonijiet tieg]u jew sakemm
dak il-Ministru jivvaka l-kariga tieg]u.
(3) Is-setg]at tal-President skond dan l-artikolu g]andhom ji[u
e\er`itati minnu skond il-parir tal-Prim Ministru.
E\er`izzju tal-
funzjonijiet tal-
President. 
Emendat: 
LVIII. 1974.38.
85. (1) Fl-e\er`izzju tal-funzjonijiet tieg]u l-President g]andu
ja[ixxi skond il-parir tal-Kabinett jew ta’ Ministru li ja[ixxi skond
l-awtorità [enerali tal-Kabinett ]lief fil-ka\ijiet meta huwa me]tie[
 48 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi li[i o]ra li ja[ixxi skond il-parir ta’
xi persuna jew awtorità li ma tkunx il-Kabinett:
I\da l-President g]andu ja[ixxi skond il-[udizzju deliberat
tieg]u stess fl-esekuzzjoni tal-funzjonijiet li [ejjin -
(a) fl-e\er`izzju tas-setg]at dwar ix-xoljiment tal-
Parlament mog]tija lilu skond il-proviso li hemm mas-
subartikolu (5) ta’ l-artikolu 76 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(b) fl-e\er`izzju tas-setg]a li ja]tar il-Prim Ministru jew
ine]]i l-Prim Ministru mill-kariga mog]tija lilu bl-
artikolu 80 u bis-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni;
(`) fl-e\er`izzju tas-setg]at mog]tija lilu bl-artikolu 83 ta’
din il-Kostituzzjoni (li jirriferixxi g]all-qadi tal-
funzjonijiet tal-Prim Ministru matul assenza, vaganzi
jew mard) fi`-`irkostanzi msemmija fil-proviso li
hemm mas-subartikolu (2) ta’ dak l-artikolu;
(d) fl-e\er`izzju tas-setg]a li ja]tar il-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni u li j]assar kull ]atra b]al dik mog]tija
lilu bl-artikolu 90 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(e) meta juri l-approvazzjoni tieg]u g]all-finijiet tas-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 110 ta’ din il-
Kostituzzjoni dwar ]atra g]al kariga fil-persunal
tieg]u.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-President huwa me]tie[ li
ja[ixxi skond il-parir ta’ xi persuna jew awtorità, il-kwistjoni jekk
ikunx f’xi ka\ ir`ieva, jew ikunx a[ixxa skond, dak il-parir ma
g]andhiex ti[i e\aminata minn ebda qorti.
(3) Ir-riferenza fis-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu g]all-
funzjonijiet tal-President g]andha tiftiehem b]ala riferenza g]as-
setg]at u dmirijiet tieg]u fl-e\er`izzju ta’ l-awtorità esekuttiva ta’
Malta u g]al kull setg]at u dmirijiet o]ra mog]tija lilu jew imposti
fuqu b]ala President bi jew skond din il-Kostituzzjoni jew xi li[i
o]ra.
E\er`izzju tal-
funzjonijiet tal-
Prim Ministru. 
86. (1) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me]tie[ li je\er`ita xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’ xi
persuna jew awtorità huwa g]andu je\er`ita dik il-funzjoni skond
dik ir-rakkomandazzjoni:
I\da - 
(a) qabel ma ja[ixxi skond hekk huwa jista’ jirriferixxi
lura g]al darba wa]da dik ir-rakkomandazzjoni g]al
konsiderazzjoni mill-[did minn dik il-persuna jew
awtorità; u
(b) jekk dik il-persuna jew awtorità, wara li tkun
ikkunsidrat mill-[did ir-rakkomandazzjoni ori[inali
skond il-paragrafu ta’ qabel dan, tissostitwixxi
rakkomandazzjoni differenti, id-disposizzjonijiet ta’
dan is-subartikolu g]andhom jg]oddu g]al dik ir-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
rakkomandazzjoni differenti b]alma jg]oddu g]ar-
rakkomandazzjoni ori[inali.
(2) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me]tie[ li jaqdi xi funzjoni wara konsultazzjoni ma’ xi persuna jew
awtorità, huwa ma jkunx obbligat li jaqdi dik il-funzjoni skond il-
parir ta’ dik il-persuna jew awtorità.
(3) Meta skond din il-Kostituzzjoni l-Prim Ministru huwa
me]tie[ li jaqdi xi funzjoni skond ir-rakkomandazzjoni ta’, jew
wara konsultazzjoni ma’, xi persuna jew awtorità, il-kwistjoni jekk
huwa jkunx f’xi ka\ ir`ieva, jew ikunx a[ixxa skond dik ir-
rakkomandazzjoni jew jekk ikunx ikkonsulta ma’ dik il-persuna
jew awtorità ma g]andhiex ti[i e\aminata minn ebda qorti.
Il-President 
g]andu jkun 
informat dwar 
]wejje[ ta’ gvern.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.39.
87. Il-Prim Ministru g]andu j\omm lill-President informat
g]al kollox dwar it-tmexxija [enerali tal-Gvern ta’ Malta u g]andu
jag]ti lill-President dak it-tag]rif li huwa jista’ jitlob dwar xi ]a[a
partikolari li g]andha x’taqsam mal-Gvern ta’ Malta.
Segretarji 
Parlamentari. 
Emendat: 
LVIII. 1974.40. 
88. (1) Il-President, li g]andu ja[ixxi skond il-parir tal-Prim
Ministru, jista’ ja]tar Segretarji Parlamentari minn fost il-membri
tal-Kamra tad-Deputati biex jg]inu lill-Ministri fil-qadi tad-
dmirijiet tag]hom:
I\da jekk jinqala’ lok g]all-eg]mil ta’ ]atra waqt li l-
Parlament ikun xolt, persuna li minnufih qabel ix-xoljiment kienet
membru tal-Kamra tad-Deputati tista’ ti[i ma]tura b]ala Segretarju
Parlamentari b]allikieku kienet g]adha membru ta’ dik il-Kamra,
imma kull persuna hekk ma]tura g]andha tivvaka l-kariga fil-bidu
tas-sessjoni sussegwenti tal-Parlament jekk ma tkunx dak i\-\mien
membru tag]ha.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 81 ta’
din il-Kostituzzjoni g]andhom jg]oddu g]as-Segretarji
Parlamentari b]alma jg]oddu g]all-Ministri.
{urament li 
g]andu jittie]ed 
mill-Ministri. 
Sostitwit: 
LVIII. 1974.41. 
89. Ministru jew Segretarju Parlamentari ma g]andux jid]ol
g]ad-dmirijiet tal-kariga tieg]u jekk ma jkunx ]a u ffirma l-
[urament ta’ lealtà u l-[urament g]all-qadi xieraq tal-kariga tieg]u
murija fit-Tielet u fit-Tieni Skeda li jinsabu ma’ din il-
Kostituzzjoni.
Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni.
Emendat: 
LVIII. 1974.42.
90. (1) G]andu jkun hemm Kap ta’ l-Oppo\izzjoni li jkun
ma]tur mill-President.
(2) Kull meta jkun hemm lok g]all-]atra ta’ Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni, il-President g]andu ja]tar -
(a) jekk ikun hemm partit ta’ oppo\izzjoni wie]ed li l-
forza numerika tieg]u fil-Kamra tad-Deputati tkun
akbar mill-forza ta’ kull partit ie]or ta’ oppo\izzjoni,
il-membru tal-Kamra tad-Deputati li jkun il-Kap ta’
dak il-partit; jew
(b) jekk, min]abba egwaljanza fil-forza numerika tal-
partiti ta’ oppo\izzjoni fil-Kamra jew min]abba li ma
jkunx hemm partit ta’ oppo\izzjoni, ebda persuna ma
 50 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tkun kwalifikata g]all-]atra skond il-paragrafu (a) ta’
dan is-subartikolu, il-membru tal-Kamra li, fil-
[udizzju tal-President, ikollu l-appo[[ ta’ l-akbar
grupp singlu ta’ membri tal-Kamra f’oppo\izzjoni
g]all-Gvern li jkunu lesti biex jappo[[aw kap wie]ed.
(3) Il-kariga ta’ Kap ta’ l-Oppo\izzjoni g]andha ssir vakanti -
(a) jekk wara xi xoljiment tal-Parlament, huwa ji[i
nformat mill-President illi l-President ikun sejjer
ja]tar persuna o]ra b]ala Kap ta’ l-Oppo\izzjoni;
(b) jekk itemm milli jkun membru tal-Kamra tad-Deputati
xort’o]ra milli b’xoljiment tal-Parlament; 
(`) jekk, skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’
l-artikolu 55 ta’ din il-Kostituzzjoni, huwa jkun
me]tie[ li jtemm milli jaqdi l-funzjonijiet tieg]u b]ala
membru tal-Kamra tad-Deputati; jew
(d) jekk il-]atra tieg]u ti[i m]assra skond id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu.
(4) Jekk, fil-[udizzju tal-President, membru tal-Kamra tad-
Deputati li ma jkunx il-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni, ikun sar il-Kap fil-
Kamra tal-partit fl-oppo\izzjoni li jkollu l-akbar forza numerika fil-
Kamra jew, skond il-ka\, il-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni jkun temm milli
jkollu l-appo[[ ta’ l-akbar grupp singlu ta’ membri f’oppo\izzjoni
g]all-Gvern, il-President g]andu j]assar il-]atra tal-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni.
(5) Is-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu ma jkollux se]] waqt li
l-Parlament ikun xolt.
Avukat {enerali.
Emendat: 
LVIII. 1974.43. 
91. (1) G]andu jkun hemm Avukat {enerali li l-kariga tieg]u
tkun kariga pubblika u li jkun ma]tur mill-President li g]andu
ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) }add ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ Avukat
{enerali jekk ma jkunx kwalifikat g]al ]atra b]ala m]allef tal-
Qrati Superjuri.
(3) Fl-e\er`izzju tas-setg]at tieg]u biex jistitwixxi, jag]mel u
jwaqqaf pro`eduri kriminali u ta’ kull setg]at o]ra mog]tija lilu
b’xi li[i f’termini li jawtorizzawh li je\er`ita dik is-setg]a fil-
[udizzju individwali tieg]u l-Avukat {enerali ma jkunx su[[ett
g]ad-direzzjoni jew kontroll ta’ ebda persuna jew awtorità o]ra.
(4) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (5) ta’ dan
l-artikolu, l-Avukat {enerali g]andu jivvaka l-kariga tieg]u meta
jag]laq l-età ta’ sittin sena.
(5) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97 ta’ din il-
Kostituzzjoni g]andhom jg]oddu g]all-Avukat {enerali.
Segretarji 
Permanenti u 
kapijiet ta’ 
dipartimenti tal-
gvern.
Emendat: 
LVIII. 1974.44.
92. (1) Meta lil xi Ministru tkun [iet mog]tija r-
responsabbiltà g]al xi dipartiment tal-gvern, huwa g]andu je\er`ita
direzzjoni [enerali u kontroll fuq dak id-dipartiment; u, bla ]sara
g]al dik id-direzzjoni u kontroll, id-dipartiment jista’ jkun ta]t is-
sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti:
KOSTITUZZJONITA’MALTA
I\da \ew[ dipartimenti tal-gvern jew i\jed jistg]u jitqeg]du
ta]t is-sorveljanza ta’ Segretarju Permanenti wie]ed.
(2) Il-Prim Ministru jkun responsabbli g]all-assennjazzjoni ta’
dipartimenti tal-gvern lil Segretarji Permanenti.
(3) Is-setg]a ta’ ]atra ta’ uffi`jali pubbli`i biex i\ommu jew
ja[ixxu fil-kariga ta’ Segretarju Permanenti u ta’ tne]]ija mill-
kariga ta’ persuni li jkunu j\ommu jew ikunu qed ja[ixxu f’dik il-
kariga tkun fil-President li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
mog]ti wara li l-Prim Ministru jkun ikkonsulta mal-Kummissjoni
dwar is-Servizz Pubbliku.
(4) Il-kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern li ma jkunux dawk li l-
mod ta’ ]atra tag]hom huwa spe`ifikatament provdut f’din il-
Kostituzzjoni g]andhom ikunu ma]tura minn fost l-uffi`jali
pubbli`i anzjani mill-Prim Ministru wara konsultazzjoni mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.
Prerogattiva ta’ 
ma]fra.
Emendat: 
LVIII. 1974.45. 
93. (1) Il-President ikollu s-setg]a li - 
(a) jag]ti lil xi persuna li jkollha x’taqsam fi jew tkun [iet
misjuba ]atja ta’ xi reat ma]fra, sew ]ielsa jew
su[[etta g]al kondizzjonijiet skond il-li[i;
(b) jag]ti lil xi persuna sospensjoni, sew indefinita jew
g]al perijodu spe`ifikat, dwar l-esekuzzjoni ta’ xi
kundanna mog]tija lil dik il-persuna g]al xi reat;
(`) jissostitwixxi forma ta’ piena anqas ]arxa minflok xi
piena imposta fuq xi persuna g]al xi reat; jew
(d) ja]fer fl-intier tag]ha jew f’parti minnha kull
kundanna mog]tija lil xi persuna g]al reat jew g]al xi
penali jew konfiska li xort’o]ra tkun dovuta lill-Istat
min]abba f’xi reat.
(2) (a) Meta xi persuna tkun [iet kundannata g]al mewt minn
xi qorti f’Malta, il-President g]andu jara li rapport bil-
miktub tal-ka\ mill-im]allef [udikant, jew, fil-ka\ ta’
qorti marzjali mill-persuna li tkun ippresjediet, u dak
it-tag]rif l-ie]or miksub mill-inkartament tal-ka\ jew
minn band’o]ra kif il-President jista’ je]tie[, ji[i
mibg]ut lill-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja.
(b) L-imsemmi Ministru g]andu jibg]at dak ir-rapport
miktub u tag]rif (jekk ikun hemm) lill-Kabinett, u l-
Kabinett g]andu jag]ti parir lill-President jekk
g]andux jag]ti lill-]ati ma]fra jew sospensjoni fl-
e\er`izzju tas-setg]at mog]tija lilu b’dan l-artikolu.
Segretarju tal-
Kabinett. 
94. (1) G]andu jkun hemm Segretarju tal-Kabinett li g]andu
jkun uffi`jal pubbliku hekk nominat mill-Prim Ministru.
(2) Is-Segretarju tal-Kabinett ikun responsabbli, skond dawk l-
istruzzjonijiet li jistg]u ji[u mog]tija lilu mill-Prim Ministru, biex
jipprepara x-xog]ol g]al, u biex i\omm il-minuti ta’, il-laqg]at tal-
Kabinett u biex iwassal id-de`i\jonijiet tal-Kabinett lill-persuna
jew awtorità xierqa, u jkollu dawk il-funzjonijiet l-o]ra li l-Prim
Ministru jista’ minn \mien g]al \mien jordna.
 52 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
KAPITOLU VIII
Il-{udizzjarju 
Qrati Superjuri.
Sostitwit: 
LVIII. 1974.46.
95. (1) G]andu jkun hemm f’MaIta u g]al Malta dawk il-Qrati
Superjuri li jkollhom dawk is-setg]at u [urisdizzjoni kif ikun
provdut b’xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
(2) Wa]da mill-Qrati Superjuri, mag]mula minn tlieta mill-
im]allfin li jkunu jistg]u, skond xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun
isse]] f’Malta, joqg]odu fil-Qorti ta’ l-Appell, g]andha tkun
mag]rufa b]ala l-Qorti Kostituzzjonali u jkollha [urisdizzjoni li
tisma’ u tidde`idi - 
(a) dawk il-kwistjonijiet li huma msemmija fl-artikolu 63
tal-Kostituzzjoni;
(b) kull ]a[a riferita lilha skond l-artikolu 56 ta’ din il-
Kostituzzjoni u kull ]a[a riferita lilha skond kull li[i
dwar l-elezzjoni tal-membri tal-Kamra tad-Deputati;
(`) appelli minn de`i\jonijiet tal-Prim’Awla tal-Qorti
~ivili skond l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) appelli minn de`i\jonijiet ta’ xi qorti ta’ [urisdizzjoni
ori[inali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni li ma jkunux
dawk li jistg]u jaqg]u ta]t l-artikolu 46 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
(e) appelli minn de`i\jonijiet ta’ xi qorti ta’ [urisdizzjoni
ori[inali f’Malta fuq kwistjonijiet dwar il-validità ta’
li[ijiet li ma jkunux dawk li jistg]u jaqg]u ta]t l-
artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni; u
(f) kull kwistjoni de`i\a minn qorti ta’ [urisdizzjoni
ori[inali f’Malta flimkien ma’ xi wa]da mill-
kwistjonijiet imsemmija fil-paragrafi ta’ qabel ta’ dan
is-subartikolu li minnha jkun sar appell lill-Qorti
Kostituzzjonali:
I\da ebda ]a[a li tinsab f’dan il-paragrafu ma
ttellef li appell jin[ieb separatament quddiem il-Qorti
ta’ l-Appell skond xi li[i li g]al dak i\-\mien ikun
hemm isse]] f’Malta.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, jekk xi kwistjoni b]alma hija msemmija fil-paragrafu (d)
jew (e) ta’ dak is-subartikolu tqum g]all-ewwel darba fi pro`eduri
f’qorti ta’ [urisdizzjoni ta’ appell, dik il-qorti g]andha tibg]at il-
kwistjoni quddiem il-qorti li tkun tat id-de`i\joni ori[inali, kemm-
il darba fil-fehma tag]ha t-tqanqil tal-kwistjoni ma tkunx
sempli`ement frivola jew vessatorja, u dik il-qorti g]andha tag]ti
d-de`i\joni tag]ha fuq kull kwistjoni b]al dik u, bla ]sara g]al kull
appell skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu, il-qorti li quddiemha tkun qamet il-kwistjoni g]andha
tiddisponi mill-kwistjoni skond dik id-de`i\joni.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ta’ l-artikolu 46
ta’ din il-Kostituzzjoni g]andhom jg]oddu g]all-Qorti
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Kostituzzjonali u g]al dak l-iskop riferenzi g]al dak l-artikolu fl-
imsemmija subartikoli g]andhom jiftehmu b]ala riferenzi g]al dan
l-artikolu.
(5) Jekk f’xi \mien matul l-elezzjoni ta’ membri tal-Kamra tad-
Deputati u matul it-tletin [urnata li ji[u wara dik l-elezzjoni, il-
Qorti Kostituzzjonali ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-
artikolu, dik il-Qorti g]andha minnufih u sakemm tkun xort’o]ra
kostitwita skond il-li[i, tkun kostitwita bis-sa]]a ta’ dan is-
subartikolu u tkun mag]mula mit-tliet im]allfin l-aktar anzjani li
jkunu fil-kariga f’dak i\-\mien, mag]dud, jekk ikun hemm f’dik il-
kariga, il-Prim Im]allef jew im]allef ie]or li jkun qed jaqdi l-
funzjonijiet ta’ Prim Im]allef; u jekk f’xi \mien ie]or l-imsemmija
Qorti ma tkunx kostitwita kif provdut f’dan l-artikolu g]al iktar
minn ]mistax-il [urnata, dik il-Qorti g]andha, malli jg]addi l-
imsemmi \mien ta’ ]mistax-il [urnata u sakemm tkun xort’o]ra
kostitwita skond il-li[i, tkun kostitwita bis-sa]]a ta’ dan is-
subartikolu u tkun mag]mula mit-tliet im]allfin l-aktar anzjani kif
imsemmi qabel.
(6) L-im]allfin tal-Qrati Superjuri g]andhom ikunu Prim
Im]allef u dak in-numru ta’ im]allfin o]ra kif jista’ jkun preskritt
b’xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta:
I\da l-kariga ta’ im]allef tal-Qrati Superjuri ma g]andhiex,
ming]ajr il-kunsens tieg]u, ti[i abolita waqt li huwa jkun fil-
kariga.
}atra ta’ im]allfin.
Emendat: 
LVIII. 1974.47. 
96. (1) L-Im]allfin tal-Qrati Superjuri g]andhom ji[u
ma]tura mill-President li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) }add ma jkun kwalifikat biex ikun ma]tur im]allef tal-
Qrati Superjuri kemm-il darba g]al perijodu ta’, jew perijodi li
jammontaw b’kollox g]al, mhux anqas minn tnax-il sena ma jkunx
jew e\er`ita b]ala avukat f’Malta jew serva b]ala ma[istrat
f’Malta, jew f’parti hekk e\er`ita u f’parti hekk serva.
Ti\mim ta’ kariga 
ta’ im]allfin. 
Emendat: 
LVIII.1974.48. 
97. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
im]allef tal-Qrati Superjuri g]andu jivvaka l-kariga tieg]u meta
jag]laq l-età ta’ ]amsa u sittin sena.
(2) Im]allef tal-Qrati Superjuri ma g]andux jitne]]a mill-
kariga tieg]u ]lief mill-President wara indirizz mill-Kamra tad-
Deputati li jkollu favur tieg]u l-vot ta’ mhux anqas minn \ew[ terzi
tal-membri tag]ha u li jitlob g]al dik it-tne]]ija min]abba
inkapa`ità ippruvata li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u (kemm
jekk g]al mard korporali jew mentali jew g]al xi ra[uni o]ra) jew
im[ieba ]a\ina ippruvata.
(3) Il-Parlament jista’ b’li[i jirregola l-pro`edura g]all-
pre\entata ta’ indirizz u g]all-investigazzjoni u prova dwar l-
inkapa`ità jew im[ieba ]a\ina ta’ m]allef tal-Qrati Superjuri skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar subartikolu qabel dan.
 54 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
A[ent Prim 
Im]allef u a[enti 
im]allfin. 
Emendat:
LVIII. 1974.49
98. (1) Jekk il-kariga ta’ Prim Im]allef tkun vakanti jew jekk
il-Prim Im]allef g]al xi ra[uni ma jkunx jista’ jaqdi l-funzjonijiet
tal-kariga tieg]u, f’dak il-ka\, sakemm persuna tkun ma]tura g]al
u tkun assumiet il-funzjonijiet ta’ dik il-kariga jew sakemm il-Prim
Im]allef ikun irre\uma dawk il-funzjonijiet, skond il-ka\, dawk il-
funzjonijiet g]andhom (]lief safejn, u fil-ka\, isir provvediment
ie]or b’li[i) ji[u moqdija minn dak il-wie]ed mill-im]allfin l-o]ra
tal-Qrati Superjuri li jista’ jkun nominat g]al hekk mill-President,
li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) Jekk il-kariga ta xi m]allef tal-Qrati Superjuri (li ma jkunx
il-Prim Im]allef) tkun vakanti jew jekk xi m]allef b]al dak ikun
ma]tur biex ja[ixxi b]ala Prim Im]allef jew ikun g]al xi ra[uni
inkapa`i li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President, li
ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, jista’ ja]tar persuna
kwalifikata g]al ]atra b]ala m]allef tal-Qrati Superjuri biex ta[ixxi
b]ala m]allef ta’ dawk il-Qrati:
I\da persuna tista’ ti[i hekk ma]tura g]alkemm tkun
g]alqet l-età ta’ ]amsa u sittin sena.
(3) Kull persuna ma]tura skond is-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu biex ta[ixxi b]ala m]allef tal-Qrati Superjuri g]andha
tkompli hekk ta[ixxi g]al perijodu tal-]atra tag]ha jew, jekk ebda
perijodu b]al dak ma jkun spe`ifikat, sakemm il-]atra tag]ha ti[i
m]assra mill-President li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
Qrati Inferjuri.  99. G]andu jkun hemm f’Malta u g]al Malta dawk il-qrati
inferjuri li jkollhom dawk is-setg]at u [urisdizzjoni kif jista’ jkun
provdut b’xi li[i li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
Ma[istrati. 
Emendat: 
LVIII. 1974.50. 
100. (1) Il-ma[istrati tal-qrati inferjuri g]andhom ji[u
ma]tura mill-President li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru.
(2) }add ma jkun kwalifikat biex ikun ma]tur g]al jew biex
ja[ixxi fil-kariga ta’ ma[istrat tal-qrati inferjuri kemm-il darba ma
jkunx e\er`ita b]ala avukat f’Malta g]al perijodu ta’, jew perijodi
li jammontaw b’kollox g]al, mhux anqas minn seba’ snin.
(3) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’ dan
l-artikolu, ma[istrat tal-qrati inferjuri g]andu jivvaka l-kariga
tieg]u meta jag]laq l-età ta’ sittin sena.
(4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 97
ta’ din il-Kostituzzjoni g]andhom jg]oddu g]all-ma[istrati tal-
qrati inferjuri.
{uramenti li 
g]andhom jittie]du 
minn im]allfin u 
ma[istrati. 
101. Im]allef tal-Qrati Superjuri jew ma[istrat tal-qrati inferjuri
ma g]andux jid]ol g]ad-dmirijiet tal-kariga tieg]u sakemm ma
jkunx ]a u iffirma l-[urament ta’ lealtà u dak il-[urament g]all-
qadi xieraq tal-kariga tieg]u kif jista’ jkun preskritt b’xi li[i li g]al
dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
Kummissjoni 
g]all-
Amministrazzjoni 
tal-{ustizzja.
Mi\jud: 
IX. 1994.2.
101A. (1) G]andu jkun hemm Kummissjoni g]all-
Amministrazzjoni tal-{ustizzja li tkun mag]mula mill-President, li
jkun Chairman, u minn disa’ membri o]ra kif [ej:
(a) il-Prim Im]allef li jkun Deputy Chairman u jippresjedi
l-Kummissjoni fin-nuqqas ta`-Chairman;
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(b) l-Avukat {enerali, ex officio;
(`) \ew[ membri eletti g]al \mien erba’ snin mill-
im]allfin tal-Qrati Superjuri minn fosthom stess;
(d) \ew[ membri eletti g]al \mien erba’ snin mill-
ma[istrati tal-Qrati Inferjuri minn fosthom stess;
(e) \ew[ membri ma]turin g]al \mien erba’ snin, wie]ed
mill-Prim Ministru u l-ie]or mill-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni li f’kull ka\ ikunu persuna li mill-inqas
ikollha l-età ta’ ]amsa u erbg]in sena, u li tkun tgawdi
r-rispett [enerali tal-pubbliku u tkun mag]rufa g]all-
integrità u onestà tag]ha;
(f) il-President tal-Kamra ta’ l-Avukati, ex officio.
(2) Il-President g]andu jkollu biss il-vot de`i\iv; meta d-
Deputy Chairman jippresiedi fuq xi laqg]a tal-Kummissjoni,
g]andu j\omm il-vot ori[inali flimkien mal-vot de`i\iv.
(3) Il-membri eletti fil-Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni
tal-{ustizzja g]andhom ji[u eletti skond dawk ir-Regoli li jistg]u
ji[u stabbiliti mill-persuna jew awtorità kif imsemmi fis-
subartikolu (7) ta’ l-artikolu 46 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(4) (a) Persuna ma tkunx kwalifikata li tin]atar jew tkompli
\\omm il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni g]all-
Amministrazzjoni tal-{ustizzja:
(i) jekk tkun Ministru, Segretarju Parlamentari,
Membru tal-Kamra tad-Deputati jew membru ta’
awtorità ta’ gvern lokali; jew
(ii) jekk ikun instab ]ati ta’ reat punibbli bi
pri[unerija g]al kull \mien li jkun; jew
(iii) jekk ikun skwalifikat milli ji[i elett b]ala
membru tal-Kamra tad-Deputati g]al xi wa]da
mir-ra[unijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (`),
(d), (e), (f), (g) jew (h) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 54 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(b) Il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni g]all-Amministraz-
zjoni tal-{ustizzja ssir vakanti jekk jin]olqu `irkostanzi li, kieku
dik il-persuna ma kenitx membru tal-Kummissjoni, hi ma kenitx
tikkwalifika biex issir membru, u membru tal-Kummissjoni g]andu
jastjeni u jista’ ji[i riku\at fl-istess `irkostanzi b]al im]allef tal-
Qrati Superjuri.
(5) (a)Meta persuna timla’ vakanza ma]luqa minn membru tal-
Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni tal-{ustizzja li ma jibqax
membru g]al xi ra[uni, ]lief dik ta’ l-iskadenza tal-perjodu tal-
kariga tieg]u, dik il-persuna g]andha tokkupa l-kariga g]a\-\mien
mhux skadut tal-kariga ta’ dak il-membru li jkun issostitwixxa.
(b) Meta membru jkun [ie riku\at jew ikun astjena, il-President
li ja[ixxi skond il-[udizzju tieg]u innifsu biss, ja]tar b]ala
membru sostitwit biex joqg]od fil-Kummissjoni g]all-
Amministrazzjoni tal-{ustizzja kull fejn hu possibbli, persuna li
fil-fehma tieg]u jkollha kemm jista’ jkun l-istess kwalitajiet u
kwalifiki daqs il-membru li jkun qieg]ed ji[i sostitwit.
 56 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(`) Meta l-membri li g]andhom ji[u eletti ta]t il-paragrafi (`) u
(d) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, jew ma]tura ta]t il-
paragrafu (e) ta’ l-istess subartikolu, ma ji[ux hekk eletti jew
ma]tura fi \mien [img]atejn minn meta ssir sej]a g]alhekk mill-
President, il-President li fl-g]emil ta’ dik il-]atra ja[ixxi skond il-
[udizzju tieg]u biss g]andu hu stess ja]tar membri minflokhom li
kull fejn hu possibbli fil-fehma tieg]u jkollhom l-istess kwalitajiet
u kwalifiki li g]andu jkollhom dawk il-membri.
(6) (a)  Il-Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni tal-{ustizzja
g]andha f’kull \mien ikollha Kumitat g]all-Avukati u Prokuraturi
Legali li jkollu dik il-kompo\izzjoni, u dawk il-funzjonijiet, dawk
is-setg]at u dmirijiet li jistg]u ji[u assenjati lilu b’li[i. Il-
Kummissjoni g]andha fl-e\er`izzju ta’ kull funzjoni tag]ha
relattiva g]al professjonijiet ta’ Avukati u Prokuraturi Legali,
ta[ixxi permezz ta’ l-imsemmi kumitat b’dak il-mod, u su[[ett g]al
dik ir-revi\joni kif dik il-li[i tista’ tipprovdi.
(b) Minkejja d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu, il-Kummissjoni g]andha tirreferi lill-Kumitat g]all-
Avukati u Prokuraturi Legali (hawn aktar ’il quddiem f’dan is-
subparagrafu msejja] "il-Kumitat") kull kwistjoni li tirrigwarda l-
im[ieba ]a\ina ta’ avukat jew prokuratur legali fl-e\er`izzju tal-
professjoni tag]hom, u, ]lief f’ka\ ta’ appell, il-Kummissjoni ma
g]andhiex ta[ixxi xort’o]ra fuq dik il-kwistjoni ]lief wara li tkun
ir`eviet u skond il-konklu\jonijiet tal-Kumitat f’dik il-materja.
B’dana illi meta rapport tal-konklu\jonijiet tal-Kumitat ma jkunx
g]adu [ie ppre\entat lill-Kummissjoni fi \mien xahrejn mill-jum
meta l-kwistjoni tkun tressqet l-ewwel darba quddiem il-Kumitat,
jew f’dak il-perjodu ie]or jew perjodi o]rajn li l-Kummissjoni
tista’ tippermetti, li fl-ebda ka\, ]lief g]al ra[unijiet e``ezzjonali
]afna, ma g]andhom jissuperaw l-erba’ xhur, il-Kummissjoni
g]andha minnufih tinvestiga l-kwistjoni u taqtag]ha hi nnifisha.
(`) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tal-paragrafu ta’ qabel dan,
il-Kummissjoni tista’ ta]tar dawk il-kumitati l-o]ra biex jg]inuha
fuq kull ]a[a li ti[i fil-funzjonijiet tag]ha, kif jidhrilha xieraq.
(7) Fit-twettiq ta’ dmirijiethom il-membri tal-Kummissjoni u
ta’ xi wie]ed mill-kumitati tag]ha g]andhom ja[ixxu skond il-
[udizzju individwali tag]hom u ma jkunux su[[etti g]ad-
direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorità o]ra.
(8) Is-subartikoli (2) u (3) ta’ l-artikolu 121 ta’ din il-
Kostituzzjoni g]andhom japplikaw g]al kull kumitat tal-
Kummissjoni.
(9) G]andu jkun hemm Segretarju tal-Kummissjoni g]all-
Amministrazzjoni tal-{ustizzja li g]andu ja[ixxi wkoll b]ala
Segretarju g]al kull kumitat tal-Kummissjoni. Is-Segretarju tal-
Kummissjoni g]andu jin]atar mill-istess Kummissjoni minn fost l-
uffi`jali pubbli`i li jkunu assenjati fil-Qrati jew minn fost membri
tal-professjonijiet legali. Is-Segretarju g]andu jibqa’ fil-kariga sa
dak i\-\mien li l-Kummissjoni ttemmlu l-]atra tieg]u.
(10) Min jin]atar membru tal-Kummissjoni g]all-
Amministrazzjoni tal-{ustizzja jew ta’ xi wie]ed mill-kumitati
tag]ha jista’ jitne]]a mill-kariga tieg]u mill-President, li ja[ixxi
KOSTITUZZJONITA’MALTA
skond il-parir tal-korp jew persuna li ta]tar dak il-membru, i\da
dak il-membru jista’ biss jitne]]a min]abba f’inkapa`ità li jwettaq
id-dmirijiet tal-kariga tieg]u (kemm jekk g]al mard korporali jew
mentali jew g]al xi ra[uni o]ra) jew im[ieba ]a\ina.
(11) Il-funzjonijiet tal-Kummissjoni g]all-Amministraz-zjoni
tal-{ustizzja huma:
(a) li tissorvelja l-]idma tal-qrati superjuri u inferjuri
kollha u li tag]mel dawk ir-rakkomandazzjonijiet
me]tie[a lill-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja
dwar ir-rimedji li fil-fehma tag]ha jistg]u jwasslu g]al
]idma aktar effi`jenti ta’ dawk il-qrati;
(b) li tag]ti parir lill-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja
dwar kull ]a[a li g]andha x’taqsam ma’ l-
organizzazzjoni ta’ l-amministrazzjoni tal-[ustizzja;
(`) meta hekk mitluba mill-Prim Ministru li tag]ti parir
fuq kull ]atra li g]andha ssir skond l-artikoli 96, 98 u
100 ta’ din il-Kostituzzjoni;
(d) li tifformula kodi`i jew kodi`ijiet ta’ etika li
jirregolaw l-im[ieba tal-membri tal-[udikatura;
(e) fuq il-parir tal-Kumitat g]all-Avukati u Prokuraturi
Legali, li tifformula kodi`i jew kodi`ijiet ta’ etika li
jirregolaw l-im[ieba professjonali ta’ membri ta’ dawk
il-professjonijiet:
I\da meta dak il-parir ma jing]atax f’dak i\-
\mien li l-Kummissjoni tista’ tistabbilixxi, il-
Kummissjoni tista’ tifformula dak il-kodi`i jew dawk
il-kodi`ijiet ming]ajr il-]tie[a ta’ dak il-parir;
(f) li ti[bed l-attenzjoni ta’ kull im]allef jew ma[istrat
fuq kull ]a[a, fil-qorti li fiha hu jkun ipo[[i, li ma
tkunx kondu`enti g]al funzjonament effi`jenti u xieraq
ta’ dik il-Qorti, u li ti[bed l-attenzjoni ta’ kull im]allef
jew ma[istrat g]al xi a[ir li jista’ jolqot il-fidu`ja li
g]andu min]abba l-kariga tieg]u, jew g]al xi nuqqas
minn na]a tieg]u li jimxi skond xi kodi`i jew
kodi`ijiet ta’ etika li jkun japplika g]aliha;
(g) li te\er`ita, skond kull li[i, dixxiplina fuq avukati u
prokuraturi legali fit-twettiq tal-professjoni tag]hom;
u
(h) dawk il-funzjonijiet l-o]ra li jistg]u jing]atawlha
b’kull li[i.
(12) Il-Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni tal-{ustizzja
g]andha ta’ kull sena tag]mel rapport lill-Ministru responsabbli
g]all-[ustizzja dwar l-attivitajiet tag]ha matul is-sena kalendarja
ta’ qabel, u g]andha f’kull \mien meta hekk jidhrilha xieraq jew kif
jista’ jitlob l-istess Ministru, tag]mel rapport lill-imsemmi
Ministru fuq xi materja partikolari.
(13) Is-setg]at tal-President ta]t kull li[i, dwar is-surroga ta’ l-
im]allfin u l-magistrati u dwar tqassim ta’ dmirijet ta’ l-im]allfin u
l-ma[istrati, g]andhom jitwettqu fuq il-parir tal-Ministru
 58 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
responsabbli g]all-[ustizzja, b’dan illi l-Ministru g]andu, fl-g]oti
ta’ dak il-parir lill-President, ja[ixxi skond ir-rakkomandazzjoni li
tkun saritlu mill-Prim Im]allef:
I\da meta l-Prim Im]allef jonqos milli jag]mel
rakkomandazzjoni lill-Ministru, u f’kull ka\, meta l-Ministru jqis li
jkun hekk xieraq, il-Ministru jista’ jag]ti parir lill-President, b’dak
il-mod li, fi`-`irkostanzi, hu jidhirlu xieraq:
I\da wkoll, f’dak il-ka\ il-Ministru g]andu jippubblika
minnufih fil-Gazzetta avvi\ dwar dak il-fatt li fih jag]ti r-ra[unijiet
tieg]u g]al dik l-azzjoni, u g]andu jag]mel stqarrija dwar dak il-
fatt fil-Kamra tad-Deputati mhux aktar tard mit-tieni seduta li ti[i
minnufih wara li jkun ta dak il-parir lill-President.
(14) Il-kwistjoni jekk il-Kummissjoni g]all-Amministrazzjoni
tal-{ustizzja tkunx qdiet validament xi funzjoni mog]tija lilha bi
jew skond din il-Kostituzzjoni ma g]andhiex ti[i e\aminata minn
ebda qorti.
KAPITOLU IX 
Finanzi 
Fond Konsolidat. 102. (1) Id-d]ul kollu u l-flejjes l-o]ra kollha mi[bura jew
imda]]la minn Malta (li ma jkunux d]ul jew flejjes o]ra li jit]allsu
f’xi fond ie]or, li jkun fond imwaqqaf minn jew skond xi li[i li
g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta g]al skop spe`ifiku)
g]andhom, kemm-il darba l-Parlament ma jipprovdix xort’o]ra,
jit]allsu fi u jifformaw Fond Konsolidat wie]ed.
(2) Ebda flejjes ma g]andhom ji[u rtirati mill-Fond Konsolidat
]lief biex tit]allas l-ispi\a li hija addebitata lill-Fond b’din il-
Kostituzzjoni jew xi li[i o]ra li g]al dak i\-\mien tkun isse]]
f’Malta jew meta l-]ru[ ta’ dawk il-flejjes ikun [ie awtorizzat
b’Att ta’ Approprjazzjoni jew skond l-artikolu 104 ta’ din il-
Kostituzzjoni.
(3) Ebda flejjes ma g]andhom ji[u rtirati minn xi fond
pubbliku li ma jkunx il-Fond Konsolidat kemm-il darba l-]ru[ ta’
dawk il-flejjes ma jkunx [ie awtorizzat bi jew skond xi li[i li g]al
dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta.
(4) Ebda flejjes ma g]andhom ji[u rtirati mill-Fond Konsolidat
jew minn xi fond pubbliku ie]or ]lief bil-mod preskritt bi jew
skond xi li[i.
(5) In-nefqat, pi\ijiet u spejje\ in`identali g]all-[bir u
amministrazzjoni tal-Fond Konsolidat g]andhom ji[u addebitati
lill-Fond.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa mill-Fond 
Konsolidat.
103. (1) Il-Ministru responsabbli g]all-finanzi g]andu jara li
ti[i preparata u mqeg]da quddiem il-Kamra tad-Deputati qabel, jew
mhux aktar tard minn tletin [urnata wara, il-bidu ta’ kull sena
finanzjarja estimi tad-d]ul u ]ru[ ta’ Malta g]al dik is-sena.
(2) Il-kapi tan-nefqa li jkun hemm fl-estimi (li ma tkunx nefqa
addebitata lill-Fond Konsolidat b’din il-Kostituzzjoni jew b’xi li[i
KOSTITUZZJONITA’MALTA
o]ra li g]al dak i\-\mien tkun isse]] f’Malta) g]andhom ji[u
mda]]la f’abbozz ta’ li[i, li jkun imsejja] b]ala abbozz ta’ li[i ta’
approprjazzjoni, li jipprovdi g]all-]ru[ mill-Fond Konsolidat tas-
somom me]tie[a biex tit]allas dik l-ispi\a u l-approprjazzjoni ta’
dawk is-somom g]all-iskopijiet spe`ifikati fih.
(3) Jekk dwar xi sena finanzjarja jinsab - 
(a) li l-ammont approprjat bl-Att ta’ Approprjazzjoni g]al
xi skop ikun insuffi`jenti, jew li tkun qamet ]tie[a ta’
spi\a g]al skop li g]alih ebda ammont ma jkun [ie
approprjat b’dak l-Att; jew
(b) li xi flejjes ikunu [ew minfuqa g]al xi skop b’e``ess
ta’ l-ammont (jekk ikun hemm) approprjat g]al dak l-
iskop b’dak l-Att,
estimu supplementari li juri s-somom me]tie[a jew minfuqa
g]andu jitqieg]ed quddiem il-Kamra tad-Deputati u l-kapi ta’ kull
nefqa b]al dik g]andhom ji[u mda]]la f’abbozz ta’ li[i ta’
approprjazzjoni supplementari.
Awtorizzazzjoni 
ta’ nefqa qabel 
approprjazzjoni.
104. Il-Parlament jista’ jag]mel provvediment li bis-sa]]a
tieg]u, jekk l-Att ta’ Approprjazzjoni dwar xi sena finanzjarja ma
jkunx beda jse]] mal-bidu ta’ dik is-sena finanzjarja, il-Ministru
responsabbli g]all-finanzi jista’ jawtorizza l-irtir ta’ flejjes mill-
Fond Konsolidat sabiex tit]allas dik l-ispi\a li jista’ jqis me]tie[a
biex jitmexxa l-Gvern ta’ Malta sat-tmiem ta’ erba’ xhur mill-bidu
ta’ dik is-sena finanzjarja jew sa meta jibda jse]] dak l-Att, liema
jkun l-ewwel.
Fond ta’ 
Kontin[enzi.
105. (1) Il-Parlament jista’ jipprovdi g]at-twaqqif ta’ Fond ta’
Kontin[enzi u biex jawtorizza lill-Ministru responsabbli g]all-
finanzi, jekk ikun sodisfatt li tkun qamet ]tie[a ur[enti u
mprevvista g]al nefqa li g]aliha ma jkunx hemm provvediment
ie]or, biex jag]mel avvanzi minn dak il-Fond biex jilqa’ dik il-
]tie[a.
(2) Meta jsir xi avvanz skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-
artikolu g]andu ji[i pre\entat estimu supplementari u g]andu ji[i
mressaq kemm jista’ jkun malajr abbozz ta’ li[i ta’ approprjazzjoni
supplementari sabiex ji[i mqieg]ed lura l-ammont hekk avvanzat.
Dejn pubbliku. 
Fond Konsolidat u fondi o]ra pubbli`i ta’ Malta.
(2) F’dan l-artikolu riferenzi g]ad-dejn pubbliku ta’ Malta
jinkludu riferenzi g]all-img]ax fuq dak id-dejn, ]lasijiet ta’ fond
ta’ ammortizzament u flejjes ta’ fidwa dwar dak id-dejn u n-nefqat,
pi\ijiet u spejje\ in`identali g]all-amministrazzjoni ta’ dak id-dejn.
Rimunerazzjoni 
dwar `erti karigi.
Emendat: 
LVIII. 1974.52;
XVII. 1997.2.
107. (1) G]andu ji[i m]allas lid-detenturi tal-karigi li
g]alihom jg]odd dan l-artikolu dawk is-salarji li jistg]u jkunu
preskritti bi jew skond xi li[i.
(2) Is-salarji u kull allowance li jit]allsu lid-detenturi tal-karigi
li g]alihom jg]odd dan l-artikolu g]andhom ji[u addebitati lill-
Fond Konsolidat.
(3) Is-salarju li jit]allas lid-detentur ta’ xi kariga li g]alih
 60 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
jg]odd dan l-artikolu u l-kondizzjonijiet tieg]u ta’ kariga, ]lief
allowances, ma g]andhomx ji[u mibdula bi \vanta[[ tieg]u wara l-
]atra tieg]u, u, g]all-finijiet ta’ dan is-subartikolu, safejn is-salarju
jew il-kondizzjonijiet ta’ servizz ta’ xi persuna jiddependu fuq l-
g]a\la minn dik il-persuna, is-salarju jew il-kondizzjonijiet li
g]alihom tag]mel l-g]a\la g]andhom jitqiesu li jkunu aktar
vanta[[u\i g]aliha minn kull o]rajn li g]alihom setg]at tag]mel l-
g]a\la.
(4) Dan l-artikolu jg]odd g]all-karigi msemmija fl-artikoli 48,
91, 95(6), 100, 109, 118 u 120 ta’ din il-Kostituzzjoni.
Awditur {enerali. 
Emendat: 
LVIII. 1974.53.
Sostitwit:
XVII. 1997.3.
108. (1) G]andu jkun hemm Awditur {enerali li 1-kariga
tieg]u tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-funzjonijiet skond
ma hemm provdut fid-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan l-artikolu.
(2) L-Awditur {enerali jkun uffi`jal tal-Kamra tad-Deputati u
jin]atar mill-President li ja[ixxi skond ri\oluzzjoni tal-Kamra tad-
Deputati li tg]addi bis-sa]]a tal-voti ta’ mhux anqas minn \ew[-
terzi tal-membri kollha tal-Kamra:
I\da meta persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-
Deputati ti[i eletta b]ala Speaker tal-Kamra tad-Deputati, dik il-
persuna ma g]andhiex titqies li tkun membru tal-Kamra g]all-g]an
li ti[i stabbilita l-ma[[oranza me]tie[a b’dan is-subartikolu.
(3) (a) Bla hsara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) ta’
dan l-artikolu l-Awditur {enerali g]andu jibqa’ fil-
kariga g]al perijodu ta’ ]ames snin mid-data tal-]atra
tieg]u u jkun eli[ibbli li jer[a’ jin]atar g]al perijodu
wie]ed ie]or ta’ ]ames snin.
(b) Meta l-Awditur {enerali jkun in]atar minn fost
uffi`jali pubbli`i u meta tintemm il-]atra jkun ta’ età
i\g]ar mill-età ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun [iet hekk ma]tura g]andha ter[a’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija fis-subartikolu (6).
(`) L-Awditur {enerali ma jkunx jista’, filwaqt li huwa
jkun qed jokkupa dik il-kariga, ikollu xi kariga bi qlig]
o]ra, jew mod ie]or mal-Gvern ta’ Malta jew ma’ xi
intrapri\a kummer`jali jew professjonali, tkun xi tkun.
(4) (a) L-Awditur {enerali jista’ f’kull \mien jitne]]a jew ji[i
sospi\ mill-kariga tieg]u mill-President, meta jsirlu
indirizz mill-Kamra tad-Deputati li jsir bis-sa]]a tal-
voti ta’ mhux anqas minn \ew[-terzi tal-membri kollha
tal-Kamra, li fih jintalab biex ine]]ih mill-kariga
min]abba f’inkapa`ità  ppruvata li jwettaq il-
funzjonijiet tal-kariga tieg]u (sew jekk din tkun
min]abba nuqqas ta’ sa]]a fi\ika jew mentali jew
min]abba xi ra[uni o]ra) jew min]abba f’im[ieba
ha\ina ppruvata, u d-disposizzjonijiet tal-paragrafu (a)
tal-proviso li hemm mas-subartikolu (2) ta’ dan l-
artikolu g]andhom japplikaw ukoll g]all-g]an li ti[i
stabbilita l-ma[[oranza me]tie[a b’dan is-subartikolu.
(b) F’kull \mien meta ma jkunx hemm sessjoni tal-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Parlament, l-Awditur {enerali jkun jista’ ji[i sospi\
mill-kariga tieg]u mill-President, li ja[ixxi skond il-
[udizzju deliberat tieg]u stess, dwar l-inkapa`ità li
jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tieg]u jew im[ieba
]a\ina li dwarha tin[ieb prova li tissodisfa lill-
President; i\da kull sospensjoni bhal dik ma g]andhiex
tkompli sse]] g]al aktar minn xahrejn wara li tibda s-
sessjoni tal-Parlament li jkun imiss minnufih wara.
(5) Il-kontijiet:
(a) tad-dipartimenti u uffi``ji tal-Gvern ta’ Malta,
mag]dud l-Uffi``ju tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku, u l-uffi``ju ta’ l-Iskrivan tal-Kamra tad-
Deputati, u tal-qrati kollha Superjuri u Inferjuri
f’Malta, u
(b) ta’ dawk l-awtoritajiet pubbli`i l-o]ra jew korpi o]ra li
jamministraw, ikollhom f’idejhom, jew ju\aw fondi li
jappartjenu direttament jew indirettament lill-Gvern
ta’ Malta kif jista’ ji[i preskritt minn xi li[i jew bis-
sa]]a tag]ha li f’dak i\-\mien tkun fis-se]] f’Malta, 
g]andhom ji[u verifikati u jsir rapport dwarhom kull sena mill-
Awditur {enerali lill-Kamra tad-Deputati u g]al dak l-iskop l-
Awditur {enerali jew kull persuna awtorizzata minnu g]al hekk
ikollu a``ess g]all-kotba, notamenti, re\okonti u dokumenti o]ra
kollha li jirriferixxu g]al dawk il-kontijiet.
(6) (a) L-Awditur {enerali g]andu jing]ata dak is-salarju u
dawk l-allowances li jistg]u minn \mien g]al \mien
ji[u preskritti jew permessi g]al Im]allef tal-Qrati
Superjuri.
(b) Dak is-salarju u  allowances jin]ar[u mill-Fond
Konsolidat u d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3) ta’
l-artikolu 107 tal-Kostituzzjoni ikunu japplikaw g]al
dak is-salarju.
(7) L-Awditur {enerali ma jibdiex iwettaq id-dmirijiet tal-
kariga tieg]u qabel ma jie]u u jiffirma quddiem il-President il-
[urament ta’ lealtà u dak il-[urament li jirrigwarda l-e\ekuzzjoni
sew tal-kariga tieg]u hekk kif jista’ ji[i preskritt b’li[i li f’dak i\-
\mien tkun isse]] f’Malta.
(8) Il-Parlament jista’ minn \mien g]al \mien jipprovdi
permezz ta’ li[i dwar il-mod kif ir-rapporti li jsiru mill-Awditur
{enerali g]and]om jintg]amlu.
Deputat Awditur 
{enerali.
(9) (a) G]andu jkun hemm ukoll Deputat Awditur {enerali li
l-kariga tieg]u tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-
funzjonijiet li l-Awditur {enerali jista’ minn \mien
g]al \mien lilu jiddelega u li, kull meta l-kariga ta’
Awditur {enerali tkun temporanjament vakanti, u
sakemm ji[i ma]tur Awditur {enerali [did, u kull
meta d-detentur tal-kariga jkun assenti minn Malta jew
ikun bil-vaganza jew g]al xi ra[uni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, iwettaq il-
funzjonijiet ta’ Awditur {enerali.
 62 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
(b) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), tal-paragrafi
(a) u (`) tas-subartikolu (3), tas-subartikolu (4), tal-
paragrafu (b) tas-subartikolu (6) u tas-subartikolu (7)
ta’ dan l-artikolu g]andhom ikunu japplikaw g]ad-
Deputat Awditur {enerali.
(`) Id-Deputat Awditur {enerali g]andu jing]ata dak is-
salarju u dawk l-allowances li jistg]u minn \mien g]al
\mien ji[u preskritti g]al jew jing]ataw lil Ma[istrat
tal-Qrati Inferjuri.
(d) Meta d-Deputat Awditur {enerali jkun ma]tur min
fost uffi`jali pubbli`i u meta tintemm il-]atra jkun ta’
età i\g]ar mill-età ta’ irtirar fis-servizz pubbliku, il-
persuna li tkun [iet hekk ma]tura g]andha ter[a’ lura
fis-servizz pubbliku u tkompli tgawdi l-istess salarju u
allowances imsemmija f’dan is-subartikolu.
Uffi``ju 
Nazzjonali tal-
Verifika.
(10) (a) G]andu jkun hemm Uffi``ju Nazzjonali tal-Verifika li
jkun mag]mul mill-Awditur {enerali, li jkun imexxi
dak l-uffi``ju, id-Deputat Awditur {enerali u dawk il-
funzjonarji l-o]ra, li jin]atru mill-Awditur {enerali,
hekk kif l-Awditur {enerali jista’ jqis li jkun me]tie[
sabiex jassistuh fit-twettiq sew tal-kariga tieg]u, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 110 tal-Kostituzzjoni ma
g]andhomx ikunu japplikaw g]all-uffi`jali li jin]atru
fl-Uffi``ju Nazzjonali tal-Verifika.
(b) Il-Parlament jista’ minn \mien g]al \mien jipprovdi
permezz ta’ li[i dwar il-mod kif ji[u allokati flejjes
lill-Uffi``ju Nazzjonali tal-Verifika u dwar il-mod kif
il-kontijiet ta’ l-Uffi``ju Nazzjonali tal-Verifika ji[u
verifikati u jsir rapport dwarhom.
(11) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma g]andha tiftiehem b]ala li
tipprekludi lill-Awditur {enerali jew lill-Uffi``ju Nazzjonali tal-
Verifika milli jing]ataw xi funzjonijiet jew setg]at o]ra ta]t jew
skond xi li[i li tkun fis-se]].
(12) Fit-twettiq tal-funzjonijiet tag]hom ta]t il-Kostituzzjoni, l-
Awditur {enerali u d-Deputat Awditur {enerali ma jkunux su[[etti
g]all-awtorità jew kontroll ta’ ebda persuna o]ra.
KAPITOLU X 
Is-Servizz Pubbliku
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku. 
Emendat: 
LVIII. 1974.54.
109. (1) G]andu jkun hemm Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku g]al Malta li tkun mag]mula minn chairman, deputy
chairman u minn membru wie]ed sa tliet membri o]ra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
g]andhom ikunu ma]tura mill-President, li ja[ixxi skond il-parir
KOSTITUZZJONITA’MALTA
tal-Prim Ministru mog]ti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni.
(3) }add ma jkun kwalifikat biex i\omm kariga b]ala membru
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jekk ikun Ministru,
Segretarju Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g]al elezzjoni
ta’, il-Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorità ta’ gvern lokali jew
jekk ikun uffi`jal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma
g]andux, g]eluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-[urnata li fiha
kellu kariga l-a]]ar b]ala membru, ikun eli[ibbli g]al ]atra jew
biex ja[ixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku g]andha
ssir vakanti - 
(a) fit-tmiem ta’ ]ames snin mid-data tal-]atra tieg]u jew
f’dik id-data qabel kif jista’ jkun spe`ifikat fid-
dokument li bih huwa jkun [ie ma]tur; jew
(b) jekk jin]olqu xi `irkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu j[ag]luh ikun skwalifikat g]al
]atra b]ala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku jista’
jitne]]a mill-kariga mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-
Prim Ministru, i\da jista’ ji[i mne]]i biss min]abba inkapa`ità li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u (kemm jekk min]abba mard
mentali jew korporali jew g]al xi ra[uni o]ra) jew g]al im[ieba
]a\ina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku tkun vakanti jew jekk xi membru g]al xi ra[uni ma jkunx
jista’ jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President, li ja[ixxi
skond il-parir tal-Prim Ministru, mog]ti wara li jkun ikkonsulta
lill-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni, jista’ ja]tar persuna li tkun kwalifikata
biex tkun ma]tura b]ala membru biex tkun membru temporanju tal-
Kummissjoni; u kull persuna hekk ma]tura g]andha, bla ]sara
g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu,
tispi``a milli tkun membru b]al dak meta persuna tkun [iet
ma]tura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka\, meta l-membru li
ma setg]ax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u jirre\umi dawk il-
funzjonijiet.
}atra e``., ta’ 
uffi`jali pubbli`i. 
Emendat: 
LVIII. 1974.55.
110. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ din il-
Kostituzzjoni, is-setg]a li jag]mel ]atriet g]all-karigi uffi`jali u li
jne]]i, u li je\er`ita kontroll dixxiplinari fuq, persuni li jkollhom
jew ikunu ja[ixxu f’xi karigi b]al dawk tkun fil-Prim Ministru, li
ja[ixxi fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
I\da l-Prim Ministru jista’, billi ja[ixxi fuq ir-
rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
jiddelega bil-miktub, salvi dawk il-kondizzjonijiet li jistg]u jkunu
spe`ifikati fid-dokument ta’ delega, kull wa]da mis-setg]at
imsemmija f’dan is-subartikolu lil dak l-uffi`jal pubbliku jew
 64 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
awtorità o]ra kif jista’ jkun spe`ifikat fid-dokument.
(2) Delega ta’ setg]a skond dan l-artikolu - 
(a) tkun ming]ajr ]sara g]all-e\er`izzju ta’ dik is-setg]a
mill-Prim Ministru li ja[ixxi fuq ir-rakkomandazzjoni
tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku;
(b) tista’ tawtorizza lill-uffi`jal pubbliku jew awtorità
o]ra kon`ernata li je\er`ita dik is-setg]a sew
b’riferenza lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew ming]ajrha; u
(`) dwar l-impieg ta’ uffi`jali pubbli`i minn barra s-
servizz pubbliku, g]andha, kemm-il darba dak l-
impieg ma jsirx wara e\ami pubbliku li ji[i av\at fil-
Gazzetta, ti[i e\er`itata biss permezz ta’ servizz g]all-
impjegar provdut minn fondi pubbli`i li ji\gura li ebda
distinzjoni, esklu\joni jew preferenza ma jsiru jew
jing]ataw favur jew kontra xi persuna min]ahba l-
fehma politika tag]ha u liema servizz jipprovdi
opportunità g]all-impiegi biss fl-a]jar interessi tas-
servizz pubbliku u tan-nazzjon in [enerali.
(3) (a) G]andu jkun hemm appell lill-Prim Ministru, li ja[ixxi
skond ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, minn kull de`i\joni ta’ uffi`jal
pubbliku jew awtorità g]at-tne]]ija ta’ xi persuna
minn kariga uffi`jali b’e\er`izzju ta’ setg]a delegata
skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu:
I\da dak id-dritt ta’ appell ikun ming]ajr ]sara
g]al kull dritt ie]or ta’ appell li jista’ jkun provdut
skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-Kostituzzjoni dwar l-
e\er`izzju ta’ kull setg]a o]ra delegata skond is-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu.
(b) Dritt ta’ appell skond dan l-artikolu g]andu ji[i
e\er`itat skond dak il-provvediment dwar pro`edura
kif jista’ jkun preskritt mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku skond l-artikolu 121(1) ta’ din il-
Kostituzzjoni:
I\da kull pro`edura hekk preskritta tkun l-istess
g]al kull klassi ta’ uffi`jali pubbli`i.
(`) Meta jin[ieb appell skond il-paragrafu (b) ta’ dan is-
subartikolu minn xi uffi`jal pubbliku huwa g]andu,
meta ji[i kunsidrat l-appell mill-Kummissjoni dwar is-
Servizz Pubbliku, ikollu dritt li ji[i mismug]
personalment mill-Kummissjoni u li jkun mg]ejjun
minn rappre\entant ta’ xi trade union li lilha jkun
jappartjeni.
(4) Ebda persuna ma tkun ma]tura skond dan l-artikolu g]al
jew biex ta[ixxi f’xi kariga tal-persunal tal-President ]lief bl-
approvazzjoni tal-President.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma g]andhomx
jg]oddu relattivament g]al - 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) il-karigi msemmija fl-artikoli 91, 92 (barra mis-
subartikolu (4) tieg]u), 94, 95(6), 100, 108 u 111 ta’
din il-Kostituzzjoni; jew
(b) ]atriet biex ja[ixxi f’xi kariga uffi`jali g]al xahrejn
jew anqas safejn ir-rakkomandazzjoni tal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku hija me]tie[a
g]al xi ]atra b]al dik; jew
(`) ]atriet g]all-karigi msemmija fl-artikolu 92(4), u
]atriet bi trasferiment g]all-karigi jew mill-karigi
msemmija fl-artikolu 112 ta’ din il-Kostituzzjoni.
(6) D]ul f’impiegi ma’ kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew
b’xi li[i jew ta]t xi li[i o]ra, u ma’ kull so`jetà jew korp ie]or li
fih il-Gvern ta’ Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem
bi\\ejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv,
g]andu, kemm-il darba dak id-d]ul ma jkunx sar wara e\ami
pubbliku li jkun [ie av\at kif imiss, isir permezz tas-servizz g]all-
impjegar kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu.
Rappre\entanti 
prin`ipali ta’ Malta 
fl-esteru. 
Emendat: 
LVIII. 1974.56.
111. (1) Is-setg]a ta’ ]atra ta’ persuni biex i\ommu jew
ja[ixxu fil-karigi li g]alihom dan l-artikolu jg]odd u g]at-tne]]ija
ta’ persuni hekk ma]tura minn xi kariga b]al dik tkun fil-President,
li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru:
I\da dwar kull persuna mag]\ula g]all-]atra mis-servizz
pubbliku l-Prim Ministru g]andu, qabel ma jag]ti l-parir tieg]u
skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jikkonsulta mal-
Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u, meta ti[i mne]]ija mill-
kariga li fiha tkun [iet ma]tura skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu, il-persuna hekk ma]tura g]andha tirritorna fil-grad li
kellha fis-servizz pubbliku minnufih qabel dik il-]atra.
(2) Il-karigi li g]alihom jg]odd dan l-artikolu huma l-karigi ta’
kull Ambaxxatur, Kummissarju G]oli jew rappre\entant ie]or
prin`ipali ta’ Malta f’xi pajji\ ie]or.
}atra bi 
trasferiment dwar 
xi karigi.
112. (1) Is-setg]a li jag]mel ]atriet bi trasferiment lil u mill-
karigi li g]alihom dan l-artikolu jg]odd tkun fil-Prim Ministru li
ja[ixxi wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni dwar is-Servizz
Pubbliku:
I\da l-persuna ma]tura g]al xi kariga b]al dik skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g]andha, meta ti[i trasferita
minn dik il-kariga, tirritorna fil-grad li kellha fis-servizz pubbliku
minnufih qabel il-]atra tag]ha f’dik il-kariga.
(2) Il-karigi li g]alihom dan l-artikolu jg]odd huma - 
(a) karigi li d-detenturi tag]hom ikunu me]tie[a jirrisjedu
barra minn Malta g]all-qadi xieraq tal-funzjonijiet
tag]hom; u
(b) dawk il-karigi fil-Ministeru responsabbli g]all-
affarijiet barranin ta’ Malta kif jistg]u, minn \mien
g]al \mien, ji[u spe`ifikati mill-Prim Ministru.
 66 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
Protezzjoni ta’ 
drittijiet ta’ 
pensjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1974. 57.
113. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114 ta’
din il-Kostituzzjoni, il-li[i applikabbli g]al kull benefi``ju li
g]alih dan l-artikolu jg]odd g]andha, dwar kull persuna li tkun [iet
mog]tija, jew li tkun eli[ibbli g]all-g]oti ta’ xi benefi``ji b]al
dawk, tkun dik li tkun fis-se]] fid-data relattiva jew xi li[i o]ra
sussegwenti u li ma tkunx anqas favorevoli g]al dik il-persuna.
(2) F’dan l-artikolu "id-data relattiva" tfisser - 
(a) dwar kull benefi``ju mog]ti qabel il-[urnata
stabbilita, id-data li fiha dawk il-benefi``ji kienu
mog]tija;
(b) dwar kull benefi``ju mog]ti jew li g]andu jing]ata fi
jew wara l-[urnata stabbilita lil jew dwar xi persuna li
kienet uffi`jal pubbliku qabel dik id-data, il-[urnata
qabel il-[urnata stabbilita; u
(`) dwar kull benefi``ju mog]ti jew li g]andu jing]ata lil
jew dwar xi persuna li ssir uffi`jal pubbliku fi jew
wara l-[urnata stabbilita, id-data li fiha hija ssir
uffi`jal pubbliku.
(3) Meta persuna jkollha dritt te\er`ita g]a\la dwar liema minn
\ew[ li[ijiet jew i\jed g]andha tapplika g]all-ka\ tag]ha, il-li[i li
hija tag]\el g]andha, g]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, titqies li tkun
aktar favorevoli g]aliha mil-li[i jew li[ijiet l-o]ra.
(4) Kull benefi``ju li g]alih jg]odd dan l-artikolu (li ma jkunx
benefi``ju li g]andu ji[i addebitat lil xi fond pubbliku ie]or ta’
Malta) g]andu jkun addebitat lill-Fond Konsolidat.
(5) Dan l-artikolu jg]odd g]al kull benefi``ju li jit]allas skond
xi li[i li tipprovdi g]all-g]oti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew li kienu uffi`jali pubbli`i dwar
is-servizz tag]hom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rappre\entanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
(6) Riferenzi g]al-li[i applikabbli g]al xi benefi``ji li
g]alihom dan l-artikolu jg]odd jinkludu (ming]ajr ]sara g]all-
[eneralità tag]hom) riferenzi g]al kull li[i dwar i\-\mien li fih u l-
mod li bih xi persuna tista’ tirtira sabiex tkun eli[ibbli g]al dawk
il-benefi``ji.
(7) Ebda ]a[a li tinsab fi, jew mag]mula ta]t l-awtorità ta’, xi
li[i ma g]andha titqies li tkun inkonsistenti ma’, jew bi ksur ta’,
dan l-artikolu safejn dik il-li[i tag]mel provvediment li bih xi
benefi``ji li g]alihom ig]odd dan l-artikolu jistg]u jitnaqqsu jew
jin\ammu - 
(a) sakemm il-persuna li tkun eli[ibbli g]alihom til]aq is-
sittin sena, jew dik l-età aktar baxxa li tista’ ti[i
stabbilita minn jew ta]t li[i, jekk dik il-persuna tkun
qed tir`ievi xi income  li g]alih japplika dan is-
subartikolu u dik id-disposizzjoni ssir sabiex kull
income b]al dak flimkien ma’ kull benefi``ji kif intqal
mhux imnaqqsa ma jkunux iktar fit-total minn dak l-
ammont li jista’ ji[i stabbilit minn, jew ta]t jew skond
KOSTITUZZJONITA’MALTA
xi li[i, li jkun ammont li ma jkunx inqas mis-salarju li
minn \mien g]al \mien jit]allas dwar il-kariga
mi\muma minn dik il-persuna meta tirtira, billi
jitqiesu biss, jekk dak is-salarju jkun b’\idiet
inkrimentali, dawk i\-\idiet korrispondenti li jkunu
ttie]du qabel l-irtir; jew
(b) sabiex ji[i \gurat it-t]aris ta’ xi ]tie[a legali dwar xi
wie]ed mill-g]anijiet tal-paragrafu (a) ta’ dan is-
subartikolu; jew
(`) jekk il-persuna li tkun eli[ibbli g]alihom ma tibqax
`ittadin ta’ Malta.
(8) L-income li g]alih japplika s-subartikolu (7) ta’ dan l-
artikolu hu kull remunerazzjoni dwar, jew income ie]or li jinkiseb
minn, xi mpieg, xog]ol, servizz, kariga, kummer`, negozju,
professjoni jew vokazzjoni, jew minn xi pensjoni, allowance,
gratifikazzjoni jew ]las ie]or b]al dan dwar xi mpieg b]al dak jew
xi g]ajn o]ra ta’ income.
G]oti u ti\mim ta’ 
pensjonijiet, e``.
Emendat: 
LVIII. 1974.58.
114. (1) Meta xi benefi``ji li g]alihom dan l-artikolu jg]odd
jistg]u ji[u mi\muma, imnaqqsa fl-ammont jew sospi\i minn xi
persuna jew awtorità skond xi li[i dawk il-benefi``ji ma
g]andhomx ji[u hekk mi\muma, imnaqqsa fl-ammont jew sospi\i
ming]ajr ma tkun taqbel il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku,
kemm-il darba dawk il-benefi``ji ma jitnaqqsux jew ma jin\ammux
skond xi li[i msemmija fis-subartikolu (7) ta’ l-artikolu 113 ta’ din
il-Kostituzzjoni.
(2) Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ma g]andhiex
taqbel skond is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu f’azzjoni me]uda
g]ar-ra[uni li xi persuna li g]andha jew kellha xi wa]da mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 u 108 ta’ din il-Kostituzzjoni
kienet ]atja ta’ m[ieba ]a\ina kemm-il darba ma tkunx [iet
imne]]ija mill-kariga min]abba dik l-im[ieba ]a\ina.
(3) Dan l-artikolu jg]odd g]al kull benefi``ju li jit]allas skond
xi li[i li tipprovdi g]all-g]oti ta’ pensjonijiet, gratifikazzjonijiet
jew kumpens lil persuni li jkunu jew kienu uffi`jali pubbli`i dwar
is-servizz tag]hom fis-servizz pubbliku jew lir-romol, ulied,
dipendenti jew rappre\entanti personali ta’ dawk il-persuni dwar
dak is-servizz.
Protezzjoni tal-
Kummissjoni dwar 
is-Servizz 
Pubbliku minn 
pro`eduri legali.
115. Il-kwistjoni jekk - 
(a) il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku tkunx qdiet
validament xi funzjoni mog]tija lilha bi jew skond din
il-Kostituzzjoni;
(b) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi uffi`jal pubbliku jew awtorità o]ra tkunx qdiet
validament xi funzjoni delegata lil dak il-membru,
uffi`jal pubbliku jew awtorità bis-sa]]a tad-
disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 110
ta’ din il-Kostituzzjoni; jew
(`) xi membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku
jew xi uffi`jal pubbliku jew awtorità o]ra tkunx qdiet
 68 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
validament xi funzjoni o]ra dwar ix-xog]ol tal-
Kummissjoni jew dwar xi funzjoni b]al dik kif hija
msemmija fil-paragrafu ta’ qabel dan,
ma g]andhiex ti[i e\aminata minn ebda qorti. 
Mi\jud:
XIII. 2001.4.
KAPITOLU  XA
Kunsilli Lokali
Kunsilli Lokali. 115A. L-Istat, g]andu jadotta sistema ta’ gvern lokali li biha t-
territorju ta’ Malta jinqasam f’dak l-g]add ta’ lokalitajiet hekk kif
jista’ minn \mien g]al \mien ji[i stabbilit b’li[i, b’dan li kull
lokalità tkun amministrata minn Kunsill Lokali elett mir-residenti
tal-lokalità u li jitwaqqaf u jit]addem skond dik il-li[i li tista’ minn
\mien g]al \mien tkun fis-se]].
KAPITOLU XI 
Mixxellanji
Azzjonijiet dwar 
validità ta’ li[ijiet.
116. Dritt ta’ azzjoni g]al dikjarazzjoni li xi li[i tkun invalida
g]al xi ra[unijiet ]lief inkonsistenza mad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 33 sa 45 ta’ din il-Kostituzzjoni tkun tappartjeni lill-
persuni kollha ming]ajr distinzjoni u persuna li [[ib azzjoni b]al
dik ma tkunx me]tie[a turi xi interess persunali b’appo[[ g]all-
azzjoni tag]ha.
Projbizzjoni ta’ 
`erti 
asso`jazzjonijiet. 
117. (1) Ikun illegali li twaqqaf, i\\omm jew tag]mel parti
minn xi asso`jazzjoni ta’ persuni li jkunu organizzati u m]arr[a
jew organizzati u mg]ammra sabiex ikunu jistg]u ji[u w\ati g]all-
u\u jew wiri ta’ forza fi\ika fit-tmexxija ’l quddiem ta’ xi skop
politiku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g]andhom ji[u
mwettqa b’dak il-mod kif jista’ jkun provdut mill-Parlament.
Awtorità dwar ix-
Xandir. 
Emendat:
LVIII. 1974.59.
118. (1) G]andu jkun hemm Awtorità dwar ix-Xandir g]al
Malta li tkun mag]mula minn chairman u dak in-numru ta’ membri
o]ra li ma jkunx anqas minn erbg]a kif jista’ jkun preskritt minn xi
li[i li tkun dak i\-\mien isse]] f’Malta.
(2) Il-membri ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir g]andhom ji[u
ma]tura mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru
mog]ti wara li jkun ikkonsulta l-Kap ta’ l-Oppo\izzjoni.
(3) }add ma jkun kwalifikat li jkollu l-kariga ta’ membru ta’ l-
Awtorità  dwar ix-Xandir jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g]all-elezzjoni ta’, il-
Kamra tad-Deputati, membru ta’ awtorità ta’ gvern lokali jew jekk
ikun uffi`jal pubbliku.
(4) Membru ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir ma g]andux, g]eluq
perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-[urnata li fiha l-a]]ar kellu
kariga jew a[ixxa b]ala membru, ikun eli[ibbli g]al ]atra jew biex
ja[ixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir issir vakanti- 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
(a) fit-tmiem ta’ ]ames snin mid-data tal-]atra tieg]u jew
f’dak i\-\mien qabel kif jista’ jkun spe`ifikat fid-
dokument li bih kien ma]tur; jew
(b) jekk jin]olqu xi `irkostanzi li, kieku ma kienx membru
ta’ l-Awtorità, kienu j[eg]luh ikun skwalifikat g]al
]atra b]ala hekk.
(6) Membru ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir jista’ jitne]]a mill-
kariga mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru,
i\da jista’ jitne]]a biss g]al inkapa`ità li jaqdi d-dmirijiet tal-
kariga tieg]u (sew min]abba mard mentali jew korporali jew g]al
xi ra[uni o]ra) jew g]al im[ieba ]a\ina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir
tkun vakanti jew jekk membru g]al xi ra[uni ma jkunx jista’ jaqdi
l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President, li ja[ixxi skond il-parir
tal-Prim Ministru, mog]ti wara li jkun ikkonsulta lill-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni, jista’ ja]tar persuna li tkun kwalifikata biex tkun
ma]tura b]ala membru biex tkun membru temporanju ta’ l-
Awtorità; u kull persuna hekk ma]tura g]andha, bla ]sara g]ad-
disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6) ta’ dan l-artikolu, tispi``a
milli tkun membru b]al dak meta persuna tkun [iet ma]tura biex
timla l-vakanza jew, skond il-ka\, meta l-membru li ma setg]ax
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u jirre\umi dawk il-funzjonijiet.
(8) Fl-e\er`izzju tal-kariga tag]ha skond l-artikolu 119(1) ta’
din il-Kostituzzjoni l-Awtorità dwar ix-Xandir ma g]andhiex tkun
su[[etta g]ad-direzzjoni jew kontroll ta’ xi persuna jew awtorità
o]ra.
Funzjoni ta’ l-
Awtorità dwar ix-
Xandir.
119. (1) Tkun funzjoni ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir li ti\gura
illi, safejn ikun possibbli, f’dawk is-servizzi ta’ xandir ta’ smig] u
televi\joni li jistg]u jkunu provduti f’Malta, ti[i mi\muma
imparzjalità xierqa dwar ]wejje[ ta’ kontroversja politika jew
industrjali jew li jirriferixxu g]al policy pubblika korrenti u illi l-
fa`ilitajiet u l-]in ta’ xandir huma mqassma b’mod xieraq bejn
persuni li jkunu ta’ partiti politi`i differenti.
(2) Il-funzjoni ta’ l-Awtorità dwar ix-Xandir imsemmija fis-
subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu tkun bla ]sara g]al dawk il-
funzjonijiet u dmirijiet l-o]ra li jistg]u ji[u mog]tija lilha b’xi li[i
li tkun dak i\-\mien isse]] f’Malta.
Kummissjoni dwar 
l-Impiegi.
Mi\jud: 
LVIII. 1974.60.
120. (1) G]andu jkun hemm Kummissjoni dwar l-Impiegi g]al
Malta li tkun mag]mula minn chairman u minn erba’ membri o]ra.
(2) Il-membri tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jkunu ma]tura
mill-President li, fil-]atra ta`-chairman g]andu ja[ixxi skond il-
parir tal-Prim Ministru mog]ti wara li dan ikun ikkonsulta l-Kap ta’
l-Oppo\izzjoni, fil-]atra ta’ tnejn mill-erba’ membri o]ra g]andu
ja[ixxi skond il-parir tal-Prim Ministru, u fil-]atra ta\-\ew[
membri l-o]ra g]andu ja[ixxi skond il-parir tal-Kap ta’ l-
Oppo\izzjoni.
(3) }add ma jkun kwalifikat biex i\omm kariga b]ala membru
tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jekk ikun Ministru, Segretarju
Parlamentari, membru ta’, jew kandidat g]al elezzjoni ta’, il-Kamra
 70 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
tad-Deputati, membru ta’ awtorità ta’ gvern lokali, jew ikun
uffi`jal pubbliku.
(4) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi ma g]andux,
g]eluq perijodu ta’ tliet snin li jibda mill-[urnata li fiha kellu
kariga jew a[ixxa l-a]]ar b]ala membru, ikun eli[ibbli g]al ]atra
jew biex ja[ixxi f’xi kariga pubblika.
(5) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-kariga
ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi g]andha ssir vakanti -
(a) fit-tmiem ta’ tliet snin mid-data tal-]atra tieg]u; jew 
(b) jekk jin]olqu `irkostanzi li, kieku ma kienx membru
tal-Kummissjoni, kienu j[ag]luh ikun skwalifikat g]al
]atra b]ala hekk.
(6) Membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi jista’ jitne]]a
mill-kariga mill-President, li ja[ixxi skond il-parir tad-detentur tal-
kariga li fuq il-parir tieg]u jkun [ie ma]tur dak il-membru, mog]ti,
meta jkun il-ka\, kif provdut fis-subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu,
i\da dak il-membru jista’ ji[i mne]]i biss min]abba inkapa`ità li
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u (kemm jekk min]abba mard
mentali jew korporali jew g]al xi ra[uni o]ra) jew g]al im[ieba
]a\ina.
(7) Jekk il-kariga ta’ membru tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi
tkun vakanti jew jekk xi membru g]al xi ra[uni ma jkunx jista’
jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u, il-President, li ja[ixxi skond
il-parir tad-detentur tal-kariga li fuq il-parir tieg]u dak il-membru
jkun [ie ma]tur, mog]ti, meta jkun il-ka\, kif provdut fis-
subartikolu (2) ta’ dan l-artikolu, jista’ ja]tar persuna li tkun
kwalifikata biex tkun ma]tura b]ala membru biex tkun membru
temporanju tal-Kummissjoni; u kull persuna hekk ma]tura
g]andha, bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (5) u (6)
ta’ dan l-artikolu, tispi``a milli tkun membru b]al dak malli
persuna tkun [iet ma]tura biex timla l-vakanza jew, skond il-ka\,
malli l-membru li ma setax jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tieg]u
jirre\umi dawk il-funzjonijiet.
(8) Tkun il-funzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Impiegi li ti\gura
li, dwar l-impiegi, ebda distinzjoni, esklu\joni jew preferenza li ma
tkunx [ustifikabbli f’so`jetà demokratika ma g]andha ssir jew
ting]ata favur jew kontra xi persuna min]abba l-opinjoni politika
tag]ha.
(9) Kull persuna li tallega li tkun saret jew ing]atat bi ]sara
g]aliha xi distinzjoni, esklu\joni jew preferenza kif intqal qabel
tista’ titlob lill-Kummissjoni dwar l-Impiegi, b’dak il-mod u f’dak
i\-\mien li jista’ ji[i preskritt, g]ar-rimedju.
(10) Il-Parlament g]andu jipprovdi biex jing]ataw lill-
Kummissjoni dwar l-Impiegi dawk is-setg]at li jkunu me]tie[a jew
mixtieqa sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ effika`ement tag]ti
rimedju xieraq u b’mod [enerali biex taqdi l-funzjonijiet tag]ha
ta]t din il-Kostituzzjoni.
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Setg]at u 
pro`edura ta’ 
Kummissjonijiet.
121. (1) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni
tista’, bil-kunsens tal-Prim Ministru jew ta’ dak il-Ministru l-ie]or
li jista’ jkun awtorizzat g]al hekk mill-Prim Ministru, b’regolament
jew xort’o]ra tirregola l-pro`edura tag]ha stess u tag]ti setg]at u
timponi dmirijiet fuq kull uffi`jal pubbliku jew awtorità tal-Gvern
ta’ Malta g]all-fini tal-qadi tal-funzjonijiet tag]ha.
(2) Kull Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni tista’
ta[ixxi nonostanti kull vakanza fost il-membri tag]ha jew l-assenza
ta’ xi membru u kull pro`edura tag]ha tkun valida g]alkemm xi
persuna li ma kellhiex dritt tag]mel hekk tkun ]adet parti fiha.
(3) Kull kwistjoni mressqa g]al de`i\joni f’xi laqg]a ta’ xi
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni g]andha ti[i de`i\a
b’ma[[oranza tal-voti tal-membri kollha tag]ha, u jekk fuq xi
kwistjoni b]al dik il-voti jkunu maqsuma ndaqs il-membru li jkun
jippresjedi g]andu jkollu u g]andu je\er`ita vot de`i\iv.
(4) G]all-finijiet tas-subartikolu (3) ta’ dan l-artikolu, ir-
riferenzi g]al membru tal-Kummissjoni Elettorali g]andhom
jiftehmu b]ala li jinkludu riferenza g]a`-Chairman ta’ dik il-
Kummissjoni.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g]andhom jg]oddu
g]all-Awtorità dwar ix-Xandir imwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni. 
Ri\enji.
g]al xi kariga mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni (mag]duda l-kariga
ta’ Prim Ministru jew Ministru ie]or jew Segretarju Parlamentari)
jista’ jirri\enja minn dik il-kariga b’kitba minn ta]t idejh
indirizzata lill-persuna jew awtorità li minnha kien ma]tur, elett
jew mag]\ul.
(2) Ir-ri\enja ta’ xi persuna minn xi kariga b]al dik kif intqal
qabel tibda sse]] meta l-kitba li turi r-ri\enja ti[i ri`evuta mill-
persuna jew awtorità li lilha tkun indirizzata jew minn xi persuna
awtorizzata minn dik il-persuna jew awtorità biex tir`eviha.
}atriet mill-[did, 
e``. 
Emendat: 
LVIII. 1974.61;
XXIII. 1989.8;
XVII. 1997.4.
123. (1) Salv kif mod ie]or provdut f’din il-Kostituzzjoni,
meta xi persuna tkun ivvakat xi kariga mwaqqfa b’din il-
Kostituzzjoni mag]duda l-kariga ta’ Prim Ministru jew Ministru
ie]or jew Segretarju Parlamentari, hija tista’, jekk kwalifikata,
ter[a ti[i ma]tura, eletta jew xort’o]ra mag]\ula biex i\\omm dik
il-kariga skond id-disposizzjonijiet ta’ din il-Kostituzzjoni.
(2) Is-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu ma g]andux japplika
g]all-kariga ta’ President, i\da g]andu japplika g]al persuna li tkun
in]atret sabiex taqdi l-funzjonijiet ta’ President skond l-artikolu 49
tal-Kostituzzjoni.
(3) Meta b’din il-Kostituzzjoni hija mog]tija setg]a lil xi
persuna jew awtorità li tag]mel xi ]atra g]al xi kariga pubblika,
persuna tista’ ti[i ma]tura g]al dik il-kariga g]alkemm xi persuna
o]ra jista’ jkollha dik il-kariga, meta dik il-persuna l-o]ra tkun bil-
permess ta’ assenza qabel tluq mill-kariga; u meta \ew[ persuni
jew i\jed ikollhom l-istess kariga min]abba f’]atra mag]mula bis-
sa]]a ta’ dan is-subartikolu, f’dak il-ka\ g]all-finijiet ta’ xi
funzjoni mog]tija lid-detentur ta’ dik il-kariga l-persuna li tkun
 72 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
ma]tura l-a]]ar g]andha titqies li tkun l-unika detentri`i tal-kariga.
Tifsir.
Emendat: 
LVIII. 1974.62;
XXIX. 1979.2;
XVII. 1997.5.
124. (1) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma te]tiegx xort’o]ra -
"Att tal-Parlament" tfisser li[i mag]mula mill-Parlament;
"il-Commonwealth" tfisser Malta, kull pajji\ li g]alih l-artikolu
23 ta’ din il-Kostituzzjoni jg]odd u kull dipendenza ta’ xi pajji\
b]al dak;
"il-Fond Konsolidat" tfisser il-Fond Konsolidat imwaqqaf bl-
artikolu 102 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"Gazzetta" tfisser il-Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta jew kull [urnal
uffi`jali ie]or sostitwit g]aliha pubblikat b’ordni tal-Gvern ta’
Malta;
"[urament ta’ lealtà" tfisser il-[urament ta’ lealtà muri fit-Tielet
Skeda li tinsab ma’ din il-Kostituzzjoni jew dak il-[urament l-ie]or
li jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"il-[urnata stabbilita" tfisser il-21 ta’ Settembru 1964; 
"il-Kabinett" tfisser il-Kabinett imwaqqaf bl-artikolu 79 ta’ din
il-Kostituzzjoni;
"Kamra" tfisser il-Kamra tad-Deputati mwaqqfa bl-artikolu 5l ta’
din il-Kostituzzjoni;
"kariga pubblika" tfisser kariga bi ]las fis-servizz pubbliku;
"li[i" tinkludi kull dokument li jkollu l-forza ta’ li[i u kull regola
ta’ li[i mhux miktuba u "skond il-li[i" u "legalment" g]andhom
jiftehmu skond hekk;
"Malta" tfisser il-G\ira ta’ Malta, il-G\ira ta’ G]awdex u l-
g\ejjer l-o]ra ta’ l-Ar`ipelagu Malti, mag]duda l-ib]ra territorjali
tag]hom;
"Parlament" tfisser il-Parlament ta’ Malta;
"Qorti Kostituzzjonali" tfisser il-Qorti Kostituzzjonali mwaqqfa
bl-artikolu 95 ta’ din il-Kostituzzjoni;
"seduta" tfisser perijodu li matulu l-Kamra tad-Deputati tkun
f’seduta kontinwa ming]ajr a[[ornament u tinkludi kull perijodu li
matulu l-Kamra tkun f’kumitat;
"sena finanzjarja" tfisser il-perijodu ta’ tnax-il xahar li jtemmu
fil-wie]ed u tletin [urnata ta’ Di`embru ta’ xi sena jew f’dik id-
data l-o]ra kif jista’ jkun preskritt mill-Parlament;
"is-servizz pubbliku" tfisser, bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-
subartikoli (2) u (3) ta’ dan l-artikolu, is-servizz tal-Gvern ta’
Malta f’kariga `ivili;
"sessjoni" tfisser is-seduti tal-Kamra tad-Deputati li jibdew meta
tiltaqa’ l-ewwel darba wara li tibda sse]] din il-Kostituzzjoni jew
wara l-proroga jew xoljiment tal-Parlament f’kull \mien u
jispi``aw meta l-Parlament ji[i prorogat jew xolt ming]ajr ma jkun
[ie prorogat;
"l-iSpeaker" u "id-Deputy Speaker" ifissru rispettivament l-
KOSTITUZZJONITA’MALTA
iSpeaker u d-Deputy Speaker eletti skond l-artikolu 59 ta’ din il-
Kostituzzjoni;
"uffi`jal pubbliku" tfisser id-detentur ta’ xi kariga pubblika jew
persuna ma]tura biex ta[ixxi f’xi kariga b]al dik.
(2) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
tfissirx xort’o]ra, "is-servizz pubbliku" tinkludi servizz fil-kariga
ta’ m]allef tal-Qrati Superjuri, servizz fil-kariga ta’ Awditur
{enerali u Deputat Awditur {enerali, servizz fil-kariga ta’
ma[istrat tal-Qrati Inferjuri u servizz fil-kariga ta’ membru fil-
Korp tal-Pulizija ta’ Malta.
(3) F’din il-Kostituzzjoni "is-servizz pubbliku" ma tinkludix
servizz fil-kariga ta’ -
(i) Prim Ministru jew Ministru ie]or, Segretarju
Parlamentari, Speaker, Deputy Speaker, membru
tal-Kamra tad-Deputati, membru ta’
Kummissjoni mwaqqfa b’din il-Kostituzzjoni;
(ii) ]lief meta d-detentur tal-kariga jkun mag]\ul
mis-servizz pubbliku, Ambaxxatur,
Kummissarju G]oli jew rappre\entant ie]or
prin`ipali ta’ Malta f’xi pajji\ ie]or; jew
(iii) ]lief safejn jista’ jkun preskritt mill-Parlament,
membru ta’ xi kunsill, bord, lista, kumitat jew
korp ie]or simili mwaqqaf bi jew skond xi li[i.
(4) G]all-finijiet ta’ din il-Kostituzzjoni persuna ma g]andhiex
titqies li jkollha kariga pubblika min]abba biss il-fatt li tkun qed
tir`ievi pensjoni jew allowance ie]or b]alha dwar servizz pubbliku.
(5) F’din il-Kostituzzjoni, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma
te]tie[x xort’o]ra - 
(a) riferenza g]al ]atra f’xi kariga g]andha tiftiehem
b]ala li tinkludi riferenza g]al ]atra bi promozzjoni
jew trasferiment g]al dik il-kariga u g]all-]atra ta’
persuna biex taqdi funzjonijiet ta’ dik il-kariga matul
xi perijodu li tkun vakanti jew li matulu d-detentur
tag]ha ikun bil-vaganzi jew ma jkunx jista’ (sew
min]abba assenza jew mard korporali jew mentali jew
g]al xi ra[uni o]ra) jaqdi dawk il-funzjonijiet; u
(b) riferenza g]ad-detentur ta’ kariga bl-isem li jispe`ifika
l-kariga tieg]u jew b’riferenza g]ad-disposizzjoni ta’
din il-Kostituzzjoni li twaqqaf dik il-kariga g]andha
tiftiehem li tinkludi riferenza g]al kull persuna li g]al
dak i\-\mien tkun taqdi skond il-li[i l-funzjonijiet ta’
dik il-kariga.
(6) Meta hija mog]tija setg]a b’din il-Kostituzzjoni lil xi
persuna jew awtorità li ta]tar xi persuna biex ta[ixxi fi jew taqdi l-
funzjonijiet ta’ xi kariga jekk id-detentur tag]ha jkun huwa stess
inkapa`i li jaqdi dawk il-funzjonijiet, ebda ]atra b]al dik ma
g]andha ti[i attakkata g]ar-ra[uni li d-detentur tal-kariga ma kienx
inkapa`i li jaqdi dawk il-funzjonijiet.
(7) Riferenzi f’din il-Kostituzzjoni g]as-setg]a ta’ tne]]ija ta’
 74 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
uffi`jal pubbliku mill-kariga tieg]u g]andhom jiftehmu b]ala li
jinkludu riferenzi g]al kull setg]a mog]tija b’xi li[i li te]tie[ jew
tippermetti lil dak l-uffi`jal li jirtira mis-servizz pubbliku:
I\da - 
(a) ebda ]a[a f’dan is-subartikolu ma g]andha tiftiehem
b]ala li tag]ti lil xi persuna jew awtorità setg]a li
te]tie[ xi persuna li jkollha xi wa]da mill-karigi
msemmija fl-artikoli 91, 95(6), 100 jew 108(1) jew (9)
ta’ din il-Kostituzzjoni li tirtira mis-servizz pubbliku;
u
(b) id-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu ma
g]andhomx jg]oddu g]al xi setg]a mog]tija b’xi li[i li
tippermetti persuna li tirtira mis-servizz pubbliku meta
dik il-persuna tkun talbet permess biex tirtira mis-
servizz pubbliku g]al ra[unijiet medi`i pprovati.
(8) Kull disposizzjoni f’din il-Kostituzzjoni li tag]ti lil xi
persuna jew awtorità setg]a ta’ tne]]ija ta’ xi uffi`jal pubbliku
mill-kariga tieg]u tkun ming]ajr ]sara g]as-setg]a ta’ xi persuna
jew awtorità li tabolixxi xi kariga jew g]al xi li[i li tipprovdi g]all-
irtir obbligatorju ta’ uffi`jali pubbli`i b’mod [enerali jew xi klassi
ta’ uffi`jali pubbli`i meta jag]lqu l-età spe`ifikata fiha.
(9) Meta xi setg]a hija mog]tija b’din il-Kostituzzjoni g]all-
eg]mil ta’ xi proklama, ordni, regoli jew regolamenti jew g]all-
g]oti ta’ xi direttivi jew g]all-eg]mil ta’ xi nomina, is-setg]a
g]andha tiftiehem b]ala li tinkludi setg]a, e\er`itabbli bl-istess
mod, biex temenda jew t]assar xi proklama, ordni, regoli,
regolamenti, direttivi jew nomina b]al dawk.
(10) Ebda disposizzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni illi xi persuna
jew awtorità ma tkunx su[[etta g]ad-direzzjoni jew kontroll minn
xi persuna jew awtorità o]ra fl-e\er`izzju ta’ xi funzjonijiet skond
din il-Kostituzzjoni ma g]andha tiftiehem b]ala li tipprekludi qorti
milli te\er`ita [urisdizzjoni dwar xi kwistjoni jekk dik il-persuna
jew awtorità tkunx qdiet dawk il-funzjonijiet skond din il-
Kostituzzjoni jew xi li[i o]ra.
(11) Meta persuna hija me]tie[a b’din il-Kostituzzjoni li tie]u
[urament hija tkun tista’, jekk tkun hekk tixtieq, t]ares dik il-]tie[a
billi tag]mel dikjarazzjoni.
(12) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni g]al li[i mag]mula
qabel ma tibda sse]] din il-Kostituzzjoni g]andha, kemm-il darba
r-rabta tal-kliem ma te]tie[x xort’o]ra, tiftiehem b]ala riferenza
g]al dik il-li[i kif tkun isse]] minnufih qabel il-[urnata stabbilita.
(13) Kull riferenza f’din il-Kostituzzjoni g]al li[i li temenda
jew tissostitwixxi xi li[i o]ra g]andha tiftiehem li tinkludi
riferenza g]al li[i li timmodifika, to]ro[ b’li[i mill-[did, b’emenda
jew modifika jew ming]ajrhom, jew tag]mel disposizzjonijiet
differenti minflok dik il-li[i l-o]ra.
(14) Meta l-Parlament ikun b’li[i ipprovda g]all-
interpretazzjoni ta’ Atti tal-Parlament, id-disposizzjonijiet ta’ kull
li[i b]al dik, ukoll jekk imfissra li jg]oddu g]al li[ijiet mg]oddija
KOSTITUZZJONITA’MALTA
wara l-bidu fis-se]] tag]ha, g]andhom ig]oddu g]all-finijiet ta’ l-
interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni, u xort’o]ra relattivament
g]aliha, kif ig]oddu g]all-fini ta’ l-interpretazzjoni u xort’o]ra
relattivament g]al Atti tal-Parlament b]allikieku din il-
Kostituzzjoni kienet Att tal-Parlament mg]oddi wara l-bidu fis-
se]] ta’ kull li[i b]al dik:
I\da, sa dak i\-\mien li l-Parlament ikun ipprovda kif intqal
qabel, il-li[i li tg]odd g]all-interpretazzjoni ta’ din il-Kostituzzjoni
u xort’o]ra relattivament g]aliha tkun il-li[i li kienet tg]odd g]al
hekk fil-[urnata stabbilita. 
SKEDI LI JINSABU MAL-KOSTITUZZJONI 
L-EWWEL SKEDA
(Artikolu 47(7))
Kodi`i Kriminali (Kapitolu 9)
Kodi`i tal-Li[ijiet tal-Pulizija (Kapitolu 10)
Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili (Kapitolu 12) 
Kodi`i tal-Kummer` (Kapitolu 13)
Kodi`i ~ivili (Kapitolu 16)
Sostitwita: 
LVIII. 1974.63.
IT-TIENI SKEDA 
(Artikoli 50 u 89)
{uramenti ta’ Kariga
(a) {urament g]all-qadi xieraq tal-kariga ta’ President.
Jiena ..............................................., solennement na]lef/
niddikjara li naqdi fedelment il-kariga ta’ President (li naqdi
fedelment il-funzjonijiet tal-President) ta’ Malta, u li, skond l-a]jar
]ila tieg]i nikkonserva, in]ares u niddefendi l-Kostituzzjoni ta’
Malta. (Hekk Alla jg]ini).
(b) {urament g]all-qadi xieraq tal-kariga ta’ Prim Ministru jew
Ministru ie]or jew Segretarju Parlamentari.
Jiena ................................................ solennement na]lef/
niddikjara li naqdi fedelment u skond il-kuxjenza d-dmirijiet tieg]i
b]ala (Prim Ministru/Ministru/Segretarju Parlamentari) skond il-
Kostituzzjoni u l-li[ijiet ta’ Malta, ming]ajr bi\a’ jew favur. (
Hekk Alla jg]ini).
Mi\juda: 
LVIII.1974.64. 
IT-TIELET SKEDA 
(Artikolu 124(1))
 76 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
{urament ta’ Lealtà
Jiena ................................................ solennement na]lef/
niddikjara li nkun tassew fidili u leali lejn il-Poplu u r- Repubblika
ta’ Malta u l-Kostituzzjoni tag]ha. (Hekk Alla jg]ini).
Mi\juda: 
XXIII. 1989.9. 
Emendata: 
Proklama II ta’ l-
1990;
Proklama VI ta’ l-
1990;
Proklama IV ta’ l-
1995;
Proklama III ta’ l-
1996;
III.2000.6.
IR-RABA’ SKEDA
(Artikolu 23)
Elenku ta’ Pajji\i tal-Commonwealth minbarra Malta 
Afrika ta’ Isfel
Antigua u Barbuda 
Awstralja
Bahamas 
Bangladesh 
Barbados 
Belize 
Botswana 
Brunei Darussalam 
~ipru
Dominica
Il-Gambia 
Ghana 
Grenada 
Guyana 
Indja 
Jamaica 
Kameroon 
Kanada 
Kenya 
Kiribati 
Lesotho 
Malawi 
Malaysia 
Maldives 
Mauritius 
Mozambique 
Namibia 
Nauru
New Zealand 
KOSTITUZZJONITA’MALTA
Nigerja 
Pakistan 
Papua New Guinea
Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq u Kolonji
St. Kitts u Nevis
St. Lucia
St. Vincent u l-Grenadines 
Seychelles
Sierra Leone 
Singapore 
Solomon Islands 
Sri Lanka 
Swaziland 
Tanzania 
Tonga
Trinidad u Tobago 
Tuvalu
Uganda 
Vanuatu 
Western Samoa 
Zambja
Zimbabwe
 78 KOSTITUZZJONITA’MALTA  
