 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        1
KAPITOLU 13
KODI¬I TAL-KUMMER¬
Biex jemenda u jikkonsolida l-li[ijiet dwar il-Kummer`.
L-ORDlNANZI XIII ta’ l-1857, XV, XVI, XVII, XVIII u XIX ta’ l-1858 u II ta’ l-1898, u l-
ATTI XIV u XXIX ta’ l-1933* kif emendati bl-Ordinanzi: III ta’ l-1863, VII ta’ l-1868, V ta’ l-
1904; bl-Atti: XV ta’ l-1924, XXX ta’l-1927, XII ta’ l-1929; bl-Ordinanzi: XXX ta’ l-1931,
XXXVII ta’ l-1939 u VII ta’ l-1941 - ikkonsolidati.
Il-Kodi`i [ie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: XVIII ta’ l-1944, XIII ta’ l-1946, X u
XXV ta’ l-1962; bl-Avvi\i Legali 4 ta’ l-1963 u 46 ta’ l-1965; bl-Atti: XXXI ta’ l-1966, XI u
XLVI ta’ l-1973; bl-Att LVIII ta’ l-1974; bl-Avvi\ Legali 148 ta’ l-1975; bl-Atti: XXII ta' l-
1976, XLlX ta’ l-1981, IX u XVI ta’ l-1982, XIII ta’ l-1983, XXXVII ta’ l-1988, VIII u XXXIII
ta’ l-1990, XXIV ta’ l-1995, XVI ta’ l-2000 u XXXI ta’ l-2002.
*(2 ta’ Ottubru, 1857)*
(21 ta’ Di`embru, 1859)#
(26 ta’ April, 1898) +
(12 ta’ Mejju, 1939)¢
(3 ta’ Awissu, 1933)**
*Ara l-Proklama Nru. XXI tat-2 ta’ Ottubru, 1857.
#Ara l-Proklama Nru. XII tal-21 ta’ Di`embru, 1859.
+Ara l-Proklama Nru. II tas-26 ta’ April, 1898.
¢Ara l-Proklama Nru. XXV tat-12 ta’ Mejju, 1939.
**Ara l-Att Nru. V ta’ l-1927 li [ie m]olli barra ta]t l-Ordinanza ta’ l-1936 dwar ir-Revi\joni tal-
Li[ijiet Statutarji u n-Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 266 tat-18 ta’ Lulju, 1933.
  2      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
TAQSIM TAL-KODI¬I
Artikoli
Titolu fil-qosor 1
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMER¬ IN {ENERALI
Disposizzjonijiet Preliminari 2-3
Titolu I. Fuq il-Kummer`janti u l-Atti tal-Kummer` 4-12
Titolu II. Fuq l-Obbligi tal-Kummer`janti 13-37
Sub-titolu I. Fuq il-Kotba tal-Kummer` 13-26
Sub-titolu II. Fuq Pubblikazzjoni tal-Kitbiet ta\-|wie[ 27-31
Sub-titolu III. Fuq il-Limiti tal-Konkorrenza 32-37 
Titolu III. Fuq ir-Re[istru tal-Kummer`janti 38-48 
Titolu IV. Fuq il-Persuni Aw\iljari tal-Kummer`janti  49-109
Sub-titolu I. Fuq ir-Rappre\entanza in [enerali  49-56 
Sub-titolu II. Fuq l-Instituri 57-66
Sub-titolu III. Fuq il-Vja[[aturi tal-Kummer` u l-Impjegati
tal-}wienet  67-69
Sub-titolu IV. Fuq l-A[enti tal-Kummer` 70-78
Sub-titolu V. Fuq is-Sensala 79-95 
Sub-titolu VI. Fuq il-Kummer`janti Kummissjonanti 96-109
Titolu V. Fuq l-Obbligazzjonijiet Kummer`jali 110-118
Titolu VI. Fuq il-Kamra tal-Kummer` 119-122
Titolu VII. Fuq il-Kambjali, Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 123-263 
Sub-titolu I. Fuq il-Kambjali 123-259
Fuq il-Forma tal-Kambjala 123-129
Fuq id-Dmirijiet tat-Traent 130-135
Fuq il-{î ra tal-Kambjala 136-147 
Fuq l-A``ettazzjoni 148 -157 
Fuq l-A``ettazzjoni g]all-Unur tal-Firma jew 
b'Intervent 158-167
Fuq il-Solidarjetà 168
Fuq l-Avall 169-171 
Fuq l-Iskadenza u l-}las tal-Kambjala 172-208
Fuq il-}las g]all-Unur tal-Firma jew b’Intervent 209-217
Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tal-Pussessur 218-246
Fuq il-Protest 247-251 
Fuq ir-Rikambju 252- 259 
Sub-titolu II. Fuq il-Biljetti Negozjabbli jew 
Promissory Notes, u Mandati jew Cheques
fuq Bankiera jew Kaxxiera 260-263
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        3
 Artikoli
Titolu VIII. Fuq il-Kuntratt ta’ Kont Kurrent 264-272 
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMER¬ MARITTIMU 
U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I. Fuq il-Kuntratt ta’ Nole[[ 273-337
Sub-titolu I. Disposizzjonijiet {enerali 273-281
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tan-Nole[[ant u 
tan-Nole[[atur 282-311
Sub-titolu III. Fuq kif jin]allu l-Kuntratti ta’ Nole[[ 312-320
Sub-titolu IV. Fuq il-Poloz ta' Kargu 321-327 
Sub-titolu V. Fuq il-Passi[[ieri 328-337
Titolu II.* Fuq il-Kuntratti ta’ Self b'Kambju Marittimu 338-360
Titolu III. Fuq l-Assigurazzjonijiet Marittimi 361-440
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Assigurazzjoni Marittima 361-385
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ l-Assiguratur u 
ta’ l-Assigurat 386-412
Sub-titolu III. Fuq l-Abbandun 413-440
Titolu IV. Fuq l-Avariji u l-{ettu u Kontribuzzjoni 
g]all-Avariji 441-468
Sub-titolu I. Fuq l-Avariji 441-451
Sub-titolu II. Fuq il-{ettu u Kontribuzzjuni g]all-Avarija 452-468
Titolu V.*  Fuq il-Krediti Privile[[jati fuq Bastimenti 
u b`ejje` o]ra tal-ba]ar 469-476 
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I. Fuq id-Dikjarazzjoni ta’ Falliment  477-487 
Titolu II. Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kuraturi tal-
Fallut 488-504
Titolu III. Fuq ir-Rivendikazzjoni 505-509
Titolu IV. Fuq il-Verifika tal-Krediti kontral-Fallut 510-516
Titolu V. Fuq l-Akkordju  517-527
Titolu VI. Fuq il-Gradwazzjoni tal-Kredituri 528-537
Titolu VII.  Fuq ir-Rijabilitazzjoni 538-540
*Im]assar bl-Att XXXVII ta’ l-1988.
  4      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
TAQSIMA IV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-
RA{UNIJIET LI G}ALIHOM M’HEMMX 
JEDD TA’ AZZJONI F’XI }WEJJE{ 
KUMMER¬JALI, FUQ IL-
{URISDIZZJONI TAL-QORTI ¬IVILI, 
PRIM’AWLA, U FUQ ID-DRITTIJIET 
KUMMER¬JALI
 Artikoli
Titolu I.  Fuq il-Preskrizzjoni u fuq ir-Ra[unijiet li 
g]alihom m’hemmx jedd ta’ Azzjoni f'xi 
}wejje[ Kummer`jali 541-546
Titolu II. Fuq il-{urisdizzjoni tal-Qorti ¬ivili, Prim’Awla 547-549
Titolu III. Fuq id-Drittijiet Kummer`jali 550-551 
Disposizzjoni {enerali 552 
SKEDA
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        5
Titolu fil-qosor.
TAQSIMA I
FUQ IL-KUMMER¬ IN {ENERALI
Id-disposizzjonijiet 
preliminari [ew 
mi\juda bl-Att XXX 
ta’ l-1927.
DISPOSIZZJONIJIET PRELIMINARI
Liema persuni u 
atti jaqg]u ta]t il-
li[i tal-kummer`.
2. Ta]t il-li[i tal-kummer` jaqg]u l-kummer`janti u l-atti tal-
kummer` mag]mulin minn kull persuna, ukoll jekk ma tkunx
tikkummer`ja.
Li[ijiet li jg]oddu.
I\da, fejn din il-li[i ma tiddisponix, ig]odd l-u\u tal-
kummer`, u, fin-nuqqas ta’ dan l-u\u, tg]odd il-li[i `ivili.
Titolu I
Id-disposizzjonijiet 
ta' dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ 
l-1927.
FUQ IL-KUMMER¬JANTI U L-ATTI TAL-KUMMER¬
Tifsir ta' 
"kummer`jant".
4. Kummer`janti huma dawk li, bi professjoni, jag]mlu
f’isimhom atti tal-kummer`, kif ukoll is-so`jetajiet kummer`jali.
Atti tal-kummer`.
(a) ix-xiri ta’ ]wejje[ mobbli sabiex jer[g]u jinbieg]u
jew sabiex jing]ataw b’kiri, sew in natura jew wara li
jin]admu jew ji[u manifatturati; il-bejg] jew il-kiri ta’
]wejje[ mobbli, in natura jew wara li jin]admu jew
ji[u manifatturati, meta x-xiri tag]hom ikun sar sabiex
jer[g]u jinbieg]u jew sabiex jing]ataw b’kiri;
(b) kull operazzjoni bankarja;
(`) kull operazzjoni dwar kambjali;
(d) kull operazzjoni ta’ xiri jew bejg] ta’ titoli ta’ kreditu
bi \mien g]al kunsinna;
(e) kull operazzjoni li g]andha x’taqsam ma’ so`jetajiet
kummer`jali jew ma’ l-azzjonijiet tag]hom;
(f) kull operazzjoni dwar bastimenti u navigazzjoni;
(g) kull intrapri\a ta’ provvisti, manifattura, bini, [arr,
sigurtà,  depo\iti, spettakoli pubbli`i u ta’ reklam;
(h) ix-xiri u l-bejg] mill-[did ta’immobbli, meta jsiru bi
spekulazzjoni kummer`jali, u l-intrapri\i tal-bini;
  6      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
(i) kull operazzjoni dipendenti jew li g]andha x’taqsam
ma’ l-atti hawn fuq imsemmija.
Affarijiet o]ra ta' 
kummer`.
6. L-obligazzjonijiet li jitnisslu minn kolli\joni ta’
bastimenti, minn g]ajnuna jew salvata[[ f’ka\ ta’ g]arqa, minn
bastiment li jinkalja, minn abbandun, minn [ettu jew avarija, huma
wkoll affarijiet ta’ kummer`.
Pre\unzjoni dwar 
in-natura ta’ att 
mag]mul minn 
kummer`jant.
7. Kull att ta’ kummer`jant jitqies li hu att kummer`jali, ]lief
meta mill-att stess ikun jidher li hu m’g]andux x’jaqsam mal-
kummer`.
Persuni li jistg]u 
jikkummer`jaw.
8. Kull persuna kapa`i li tikkuntratta, tista’ tikkummer`ja,
jekk ma tkunx mil-li[i impeduta li tikkummer`ja.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
9. Kull minuri, meta jag]laq is-sittax-il sena, jista’
jikkummer`ja u jitqies b]ala li hu ta’ l-età  g]all-obbligazzjonijiet li
bihom jintrabat f’affarijiet tal-kummer`, kemm-il darba - 
(a) ikun qabel [ie awtorizzat g]aldaqshekk mill-[enitur li
g]as-setg]a tieg]u jkun su[[ett, bil-mezz ta’ att
pubbliku irre[istrat fil-Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili; jew,
jekk i\-\ew[ [enituri jkunu mejtin, interdetti jew
assenti, ikun [ie awtorizzat mill-im]allef tal-
Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili; u
(b) sunt ta’ l-att ta’ awtorizzazzjoni jew tad-digriet hawn
fuq imsemmijin ikun [ie mxandar, b’avvi\, fil-Bor\a
tal-Kummer`, fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o]ra. 
Setg]at tal-minuri 
kummer`janti.
10. Il-minuri, li huma kummer`janti awtorizzati kif jing]ad
hawn fuq, jistg]u g]all-kummer` tag]hom jobbligaw, jipotekaw u
wkoll jittrasferixxu l-beni tag]hom, ming]ajr ebda formalità
me]tie[a mil-li[i `ivili.
L-artikoli 9 u 10 
jg]oddu g]all-
minuri mhux 
kummer`janti.
11. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 9 u 10 jg]oddu g]all-
minuri li ma jkunux kummer`janti, kwantu g]al atti iddikjarati li
huma atti ta’ kummer`.
Revoka ta’ l-
awtorità  mill-
[enituri. 
Emendat: 
XLVI.1973.108;
XXIV.1995.362.
12. (1) L-awtorità  biex jikkummer`ja mog]tija lill-minuri
mill-[enitur li g]andu s-setg]a tal-[enituri tista’, f’kull \mien, ti[i
mne]]ija mill-[enitur li jkun qed je\er`ita dik is-setg]a b’att
pubbliku li g]andu ji[i nnotifikat lill-minuri.
(2) L-att tar-revoka g]andu ji[i rre[istrat fil-Prim’Awla tal-
Qorti ¬ivili u mxandar b’avvi\ fil-Bor\a tal-Kummer`, fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta o]ra.
(3) F’ebda ka\ din ir-revoka m’g]andha tkun ta’ ]sara g]all-
jeddijiet akkwistati minn terzi, lanqas g]all-operazzjonijiet li jkunu
g]adhom fil-kors tan-negozju.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        7
Titolu II
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan it-
Titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXX ta’ l-1927.
FUQ L-OBBLIGI TAL-KUMMER¬JANTI
Sub-titolu I
FUQ IL-KOTBA TAL-KUMMER¬
Kotba tal-kummer` 
obbligatorji. 
Emendat: 
XIII.1946.2.
13. Kull kummer`jant g]andu j\omm dawn il-kotba:
(a) l-iskartafa`` jew ktieb primi noti;
(b) il-[urnal;
(`) il-libro-kassa;
(d) il-ktieb ta’ l-inventarju;
(e) il-le[er.
Skartafa``.
jew ktieb primi noti kull operazzjoni kummer`jali li jag]mel, billi
juri l-kondizzjonijiet jew il-pattijiet kollha li g]alihom tkun
su[[etta.
{urnal.
kollha li l-kummer`jant jag]mel, id-djun u krediti tieg]u, in-
negozji tieg]u, l-a``ettazzjonijiet u l-[î ri ta’ kambjali, u, in
[enerali, dak kollu li hu jir`ievi jew i]allas g]al kull ra[uni tkun li
tkun; u g]andu juri xahar b’xahar is-somom li hu jonfoq g]all-
ispejje\ tad-dar.
Il-libro-kassa.
is-somom kollha li l-kummer`jant ida]]al u dawk li j]allas,
imqabblin mal-[urnal; dan il-ktieb g]andu ji[i ibbilan`jat g]all-
anqas darba fix-xahar.
Il-ktieb ta’ l-
inventarju.
17. (1) Il-kummer`jant g]andu jag]mel kull sena inventarju li
jkun fih deskrizzjoni u stima tal-patrimonju kollu tal-kummer`jant,
attiv u passiv, tkun xi tkun ix-xorta u l-ori[ini tieg]u.
(2) L-inventarju ta’ kull sena g]andu jing]alaq b’bilan` u
b’turija tal-qlig] u tat-telf, u g]andu jigi ikkupjat sena b’sena fil-
ktieb ta’ l-inventarju hawn fuq imsemmi.
Il-le[er. 
Mi\jud: 
XIII.1946.3.
18. Il-le[er g]andu juri notament bir-reqqa u a[[ornat ta’ l-
operazzjonijiet kollha, imqassmin b]ala kontijiet persunali u
impersunali, u hekk mi\mum illi f’kull \mien wie]ed ikun jista’
jo]rog xbieha `ara u sewwa ta’ kif jinsabu l-affarijiet tan-negozju
jew kummer`.
Kotba mhux 
obbligatorji.
19. Barra mill-kotba msemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-
sub-titolu, il-kummer`janti jistg]u j\ommu kotba o]ra u karti o]ra,
li minnhom ikun jidher b’aktar dettalji fiex jikkonsisti u kif hu
miexi n-negozju tag]hom.
Dmir tal-
kummer`jant li 
j\omm ittri, e``., li 
jir`ievi jew jibg]at.
20. Il-kummer`jant g]andu j\omm, wara xulxin skond id-data,
l-ori[inali kollha ta’ l-ittri, fatturi u telegrammi li jir`ievi, u kopja,
mag]mula bl-id jew bit-typewriter jew bil-pressa, ta’ l-ittri, fatturi
u telegrammi kollha li hu jibg]at.
  8      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Kif g]andhom 
jin\ammu l-kotba. 
Emendat: 
XXXVII.1939.2.
21. (1) Il-kotba kollha li l-kummer`janti huma obbligati
j\ommu, minbarra l-iskartafa``, g]andhom ikunu innumerati u
mi\muma, skond l-ordni tad-data, ming]ajr spazji in bjank jew noti
fil-[nub.
(2) Kull meta jkun me]tie[ li ssir xi t]assira, din g]andha ssir
b’mod li l-kelmiet im]assrin jibqg]u li jistg]u jinqraw.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]al
dawk il-kotba li kienu [à  fl-u\u qabel l-ewwel ta’ Jannar ta’ l-elf
disa’ mija u tmienja u g]oxrin.
Prova bil-kotba.
Kap. 12.
22. (1) Il-kotba tal-kummer`, obbligatorji jew le, jag]mlu
prova skond il-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(2) I\da, wie]ed ma jistax jifred bi``a minn o]ra milli jkun
fihom dawn il-kotba.
Setg]a tal-qorti li 
tordna li tin[ieb il-
korrispondenza, 
e``.
23. (1) Fil-kors tal-kaw\a, il-qorti tista’ tordna, fuq talba ta’
wa]da mill-partijiet jew ex officio, li tin[ieb il-korrispondenza
kollha li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni fil-kaw\a u li ji[u esibiti l-
kotba tal-kummer` sabiex tittie]ed minnhom kopja ta’ dik il-bi``a
biss li jkollha x’taqsam mal-kaw\a.
(2) F’dan il-ka\, accountant kwalifikat mag]\ul mill-partijiet
jew, jekk il-partijiet ma jaqblux, mill-qorti ex officio, jista’ ji[i
ma]tur sabiex, ming]ajr ma jie]u barra l-kotba u quddiem il-
persuna li tkun esibithom, je\amina r-regolarità  ta’ dawk il-kotba u
jie]u minnhom kopja ta’ dawk il-partiti li jkollhom x’jaqsmu mal-
kaw\a.
(3) Il-parti kuntrarja tista’ b]ala kontro-prova [[ib il-kotba
tag]ha mi\muma skond il-li[i.
E\ami [enerali tal-
kotba.
24. Fil-ka\ijiet ta’ stral` jew ta’ likwidazzjoni ta’ so`jetà , jew
ta’ komunjoni ta’ beni jew ta’ su``essjoni, il-qorti tista’ tag]ti li
jsir l-e\ami tal-kotba kollha, ta]t dawk il-kondizzjonijiet u
formalitajiet li l-qorti tordna g]al kull ka\.
Kummer`janti bl-
imnut.
25. Il-kummer`janti bl-imnut mhumiex obbligati jni\\lu fil-
kotba tag]hom il-bejg] mag]mul bi flus kuntanti: hu bi\\ejjed li
huma jni\\lu kuljum is-somma f’daqqa tal-bejg] kollu tal-[urnata. 
G]al kemm \mien 
g]andhom 
jintrefg]u l-kotba, 
e``.
26. Il-kummer`janti huma obbligati jerfg]u l-kotba tag]hom
tal-kummer`, l-ittri, il-fatturi u t-telegrammi li jir`ievu, g]al \mien
]ames snin li, fil-ka\ tal-kotba, jibdew ig]oddu mid-data ta’ l-
a]]ar partita mda]]la f’kull ktieb.
Sub-titolu II
FUQ IL-PUBBLIKAZZJONI TAL-KITBIET TA|-|WIE{
Pubblikazzjoni tal-
kitbiet ta\-\wie[. 
Emendat: 
XXXVII.1939.3; 
XXIV.1995.362.
27. (1) Kull nutar li jir`ievi kitba ta\-\wie[ jew att ie]or li
jbiddel dik il-kitba bejn persuni li wa]da minnhom tidher fl-att
b]ala kummer`janti, g]andu, fi \mien ]mistax-il [urnata mid-data
ta’ dik il-kitba jew att, jippre\enta lir-Re[istratur tal-Qrati ta’
Malta jew lir-re[istratur tal-qrati ta’ G]awdex, skond fejn tkun
toqg]od il-parti li tidher b]ala kummer`janti, nota li jkun fiha dawn
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        9
il-partikularitajiet:
(a) id-data tal-kitba jew att u l-isem tan-nutar li jir`ievi
dik il-kitba jew att;
(b) l-isem tal-parti li tidher b]ala kummer`janti;
(`) l-ammont tad-dota u tad-dotarju.
(2) Ir-re[istratur g]andu jie]u ]sieb li kopja tan-nota hawn fuq
imsemmija ti[i mwa]]la l-Bor\a u ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern.
Ir-re[istratur 
g]andu j\omm 
indi`i tan-noti. 
Mi\jud: 
XXXVII.1939.4. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
28. (1) Ir-Re[istratur tal-Qrati ta’ Malta u r-re[istratur tal-
qrati ta’ G]awdex u Kemmuna g]andhom i\ommu indi`i, f’ordni
alfabetiku, tan-noti ippre\entati lilhom rispettivament ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan.
(2) Il-pubbliku jista’ jara l-indi`i.
Penali. 
Emendat: XXXV11. 
1939.5; A.L. 46 ta’ 
l-1965; LVIII. 
1974.68; 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
29. Kull nutar li ma josservax id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
27 je]el, meta jinsab ]ati, penali mhux i\jed minn g]axar liri, fuq
talba ta’ parti interessata, jew ta’ l-Avukat {enerali, b’`itazzjoni
quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili, jew quddiem il-Qorti tal-
Ma[istrati (G]awdex) fil-[urisdizzjoni superjuri kummer`jali
tag]ha, skond il-ka\.
Meta l-persuna 
mi\\ew[a tibda 
tikkummer`ja wara 
\-\wie[. Emendat: 
XXXV1I. 1939.6.
30. (1) Meta wa]da mi\-\ew[ persuni mi\\ew[in flimkien
tibda tikkummer`ja wara \-\wie[, jew g]alkemm tkun [à
tikkummer`ja ma tkunx hekk dehret fil-kitba ta\-\wie[, l-obbligi
msemmijin fl-artikolu 27 imissu lilha.
(2) Jekk dik il-persuna tonqos li tesegwixxi l-obbligi hawn fuq
imsemmija, te]el il-penali stabbilita fl-a]]ar artikolu qabel dan u,
barra minn hekk, f’ka\ ta’ falliment, tista’ ti[i iddikjarata ]atja ta’
falliment dolu\.
Dmir tar-
re[istratur meta 
ssir talba g]all-
firda tal-beni bejn 
il-mi\\ew[in. 
Emendat: 
XXXVII.1939.7.
31. (1) Ir-re[istratur g]andu jie]u ]sieb li kull talba g]all-
firda tal-beni bejn ir-ra[el u l-mara, meta l-wie]ed jew l-o]ra
jidhru b]ala kummer`janti fl-indi`i msemmi fl-artikolu 28, ti[i
ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern.
(2) Ir-re[istratur g]andu jie]u ]sieb ukoll li s-sentenza fuq it-
talba hawn fuq imsemmija ti[i ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern, u
g]andu jag]mel riferenza g]al dik is-sentenza fl-indi`i fuq
imsemmi. 
Sub-titolu III
FUQ IL-LIMITI TAL-KONKORRENZA
Abbu\ ta’ u\u ta’ 
ismijiet, marki jew 
sinjali distintivi. 
Emendat:
XVI. 2000.103.
Kap. 416.
32. Il-kummer`janti ma jistg]ux jag]mlu u\u ta’ ebda isem,
marka jew sinjal distintiv li jistg]u j[ibu ta]wid ma’ isem, marka
jew sinjal distintiv ie]or u\ati skond il-li[i minn ]addie]or, ukoll
jekk dan l-isem, marka jew sinjal distintiv ta’ ]addie]or ma jkunux
irre[istrati skond l-Att dwar it-Trademarks, lanqas ma jistg]u
jag]mlu u\u ta’ ismijiet ta’ ditti jew ta’ ismijiet fittizji li jistg]u
jqarrqu lil ]addie]or fuq il-vera importanza tad-ditta.
  10      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Indikazzjoni falza 
ta’ l-ori[ini tal-
merkanzija.
33. Il-kummer`janti ma jistg]ux jag]mlu u\u ta’ indikazzjoni
falza ta’ l-ori[ini tal-merkanzija:
I\da indikazzjoni li, fl-u\u tal-kummer`, hija ikkonsidrata
b]ala indikazzjoni komuni, ma titqiesx li hija indikazzjoni falza.
Tixrid ta’ notizzji 
bi ]sara ta’ 
kummer`janti 
o]ra.
34. (1) Il-kummer`janti ma jistg]ux, g]al skop ta’
konkorrenza, ixerrdu notizzji li jistg]u jag]mlu ]sara lill-industrja
jew kummer` ta’ kummer`janti o]ra.
(2) Lanqas ma jistg]u jag]mlu u\u ta’ onorifi`enzi, warrants
ta’ privattivi, medalji, premjijiet jew distinzjonijiet o]ra li
g]alihom ma jkollhomx jedd jew li jkunu qalg]uhom g]al xi linja
o]ra ta’ industrja jew ta’ kummer`.
Korruzzjoni ta’ 
impjegati ta’ 
]addie]or.
35. Il-kummer`janti ma jistg]ux jikkorrompu persuni
impjegati fl-industrja jew kummer` ta’ konkorrent sabiex ikunu
jafu jew jisfruttaw il-parru``ani tieg]u.
¬ertifikati ta’ 
onestà  jew ]ila 
kuntrarji g]all-
fatti.
36. Il-kummer`jant ma jistax, fl-e\er`izzju tal-kummer` jew
industrija tieg]u, jag]ti `ertifikati ta’ onestà  jew ta’ ]ila kuntrarji
g]all-fatti kif mag]rufin minnu u li jistg]u jqarrqu l-bona fidi ta’
]addie]or.
Penali. 
Emendat: 
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
37. (1) Il-kummer`jant li jikser xi wa]da mill-projbizzjonijiet
imsemmija fl-artikoli 32 sas-36, inklu\ivament, hu su[[ett g]all-
azzjoni tad-danni u l-img]axijiet jew, kif jag]\el il-kummer`jant
danne[[jat, g]al penali. Barra minn dan, il-kummer`jant
danne[[jat jista’ jitlob li dak kollu li jkun sar kontra l-
projbizzjonijiet hawn fuq imsemmija ji[i meqrud, jew li ji[i ordnat
kull rimedju ie]or illi jista’, skond ma jkunu `-`irkostanzi, ine]]i l-
att li bih tkun saret il-konkorrenza mhux le`ita.
(2) L-azzjoni g]ad-danni u l-img]axijiet ta]t dan l-artikolu
titmexxa skond ir-regoli tal-li[i `ivili.
(3) I\da, il-penali ti[i stabbilita mill-Prim’Awla tal-Qorti
¬ivili, jew mill-Qorti tal-Ma[istrati (G]awdex) fil-[urisdizzjoni
superjuri tag]ha b]ala Qorti ¬ivili, Prim’Awla, fuq talba tal-
kummer`jant danne[[jat, u ma tkunx anqas minn g]axar liri u
lanqas i\jed minn ]ames mitt lira, skond ma jkun il-kobor tal-fatt,
i\-\mien li dam sejjer, il-mala fidi tal-kontravventur u `-`irkostanzi
partikulari l-o]ra kollha ta’ kull ka\. Dik il-penali tit]allas lill-
kummer`jant danne[[jat b’saldu ta’ kull pretensjoni tieg]u g]ad-
danni u l-img]axijiet.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        11
Titolu III
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
bl-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IR-RE{ISTRU TAL-KUMMER¬JANTI
Re[istru tal-
kummer`janti. 
Emendat: 
VIII. 1990.3; 
XXIV.1995.362.
38. (1) Kull kummer`jant u kull so`jetà  kummer`jali jistg]u,
jekk iridu, ji[u irre[istrati fi ktieb li qieg]ed g]aldaqshekk,
imsejja] "Re[istru tal-Kummer`janti", li ji[i mi\mum ta]t is-
setg]a tal-Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili.
(2) Ta]t is-setg]a tal-Qorti tal-Ma[istrati (G]awdex) fil-
[urisdizzjoni superjuri tag]ha b]ala Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili,
jin\amm re[istru ie]or g]all-kummer`janti li joqog]du G]awdex u
g]as-so`jetajiet kummer`jali li g]andhom hemm il-post tal-
kummer` tag]hom; i\da, dak ir-re[istru jitqies b]ala ]a[a wa]da
ma’ dak li jin\amm ta]t is-setg]a tal-Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili.
Kwalifiki g]ar-
re[istrazzjoni.
39. (1) Kull persuna g]andha jedd li ti[i mni\\la fir-re[istru
msemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, kemm-il darba-
(a) f’dak i\-\mien tkun te\er`ita l-kummer` jew xi linja
ta’ kummer`;
(b) tkun rijabilitata, jekk qabel tkun [iet iddikjarata
falluta;
Kap. 9.
(`) ma tkunx [iet misjuba ]atja ta’ xi wie]ed mid-delitti
kontra l-fidu`ja pubblika jew kontra l-proprjetà ,
imsemmijin fil-Kodi`i Kriminali;
(d) i[[ib `ertifikat mill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer` li
jwettaq dwaru il-kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (a),
(b) u (`).
(2) Jekk ir-re[istrazzjoni tkun ta’ so`jetà  kummer`jali, il-
kwalifiki msemmijin fil-paragrafi (b), (`) u (d) tas-subartikolu (1)
ta’ dan l-artikolu jin]tie[ li jkunu je\istu f’kull wie]ed mis-so`ji
b’responsabbilità  illimitata.
Pro`edura g]ar-
re[istrazzjoni. 
Emendat: 
XVI. 1982.2.
Kap. 168.
40. Kull min irid ji[i mni\\el f’dak ir-re[istru g]andu jag]mel
talba b’rikors quddiem wa]da mill-qrati msemmijin fl-artikolu 38,
skond ma jkun il-ka\, u jda]]al mag]ha d-dokumenti kollha
me]tie[a, u, fil-ka\ ta’ so`jetà  kummer`jali, g]andha ti[i mda]]la
wkoll kopja tad-dikjarazzjoni pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern
skond is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
So`jetajiet Kummer`jali*, li turi d-data tar-re[istrazzjoni tas-
so`jetà  u d-data li fiha `-`ertifikat tar-re[istrazzjoni relattiv ikun
in]are[. 
Digriet li jilqa’ jew 
ji`]ad it-talba 
g]ar-re[istrazzjoni.
41. (1) L-im]allef jew ma[istrat, skond ma jkun il-ka\, jilqa’
jew ji`]ad it-talba b’digriet in camera, u jordna, fl-ewwel ka\, lir-
re[istratur li jni\\el l-isem tar-rikorrent fir-re[istru hawn fuq
imsemmi u, fit-tieni ka\, li r-rikorrent ji[i innotifikat b’kopja tad-
digriet.
*Im]assra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  12      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
(2) Fid-digriet li ji`]ad it-talba g]andu jkun hemm ir-ra[unijiet
ta’ dik id-de`i\joni u jista’ jsir appell minnu, b’`itazzjoni quddiem
il-Qorti ta’ l-Appell fi\-\mien ta’ tmint ijiem minn dak in-nhar tan-
notifika fuq imsemmija.
Setg]at tal-qorti. 42. Il-qorti, sew ta’ l-ewwel kemm tat-tieni grad, tista’
te\amina lir-rikorrent bil-[urament u tordnalu j[ib dawk il-provi
kollha li jidhrilha me]tie[a g]ad-de`i\joni tat-talba.
T]assir mir-
re[istru.
43. (1) L-isem ta’ kummer`jant jew ta’ so`jetà  kummer`jali,
wara li jkun [ie mni\\el kif imiss fir-re[istru hawn fuq imsemmi,
jista’ ji[i m]assar jekk il-kummer`jant imut jew jirtira mill-
kummer` jew jekk is-so`jetà  tin]all, inkella jekk il-wie]ed jew l-
o]ra ji[u iddikjarati falluti, jew jekk il-kummer`jant jew wie]ed
mis-so`ji b’responsabbiltà  illimitata ji[i misjub ]ati ta’ xi wie]ed
mid-delitti msemmijin fil-paragrafu (`) tas-subartikolu (1) ta’ l-
artikolu 39.
(2) It-talba g]at-t]assir g]andha ti[i mag]mula quddiem il-
qorti kompetenti b’rikors ippre\entat mill-parti interessata jew
mill-President tal-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer`, kontra l-
persuna jew is-so`jetà  interessata jew ir-rappre\entant le[ittimu
tag]hom.
(3) Mid-digriet mog]ti fuq dik it-talba jista’ jsir ukoll appell fl-
istess \mien u bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 41.
X’g]andu jkun fih 
ir-re[istru tal-
kummer`janti.
Emendat: 
XXIV.1995.362;
XXXI. 2002.256.
44. (1) Kull re[istrazzjoni fir-re[istru hawn fuq imsemmi
g]andha [[ib numru progressiv u turi l-isem u l-kunjom tal-
kummer`jant jew ta’ kull so`ju b’responsabbiltà  illimitata, skond
il-ka\, l-isem kummer`jali, id-ditta jew l-isem tas-so`jetà  li ta]tu l-
kummer` hu e\er`itat, fejn joqog]du u l-kummer` jew in-negozju
partikolari li je\er`itaw.
(2) Kull re[istrazzjoni mag]mula f’G]awdex g]andha, ming]ajr
dewmien, ti[i mibg]uta, b’kopja legali, lir-re[istratur f’Malta, u dan
g]andu jni\\el dik ir-re[istrazzjoni fir-re[istru tal-kummer`janti, u
jag]tiha n-numru li jmissha. Dak in-numru g]andu ji[i, ming]ajr
dewmien, ikkomunikat lir-re[istratur f’G]awdex sabiex minnufih
ini\\lu fir-re[istru mi\mum ta]t l- awtorità  ta’ dik il-qorti.
¬ertifikat ta’ 
re[istrazzjoni.
45. Kull kummer`jant jew so`jetà  kummer`jali jistg]u, bi
spejje\ tag]hom, jitolbu lir-re[istatur `ertifikat tar-re[istrazzjoni
tag]hom.
Ir-re[istru jista’ 
jarah kul]add.
46. Ir-re[istru tal-kummer`janti jista’ jarah kul]add bla ]las.
In-nuqqas ta’ 
re[istrazzjoni ma 
jne]]ix il-jedd ta’ 
persuna li 
tikkummer`ja. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.360.
47. (1) In-nuqqas ta’ re[istrazzjoni ma jne]]ix il-jedd li
persuna tista’ tikkummer`ja.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        13
Penali g]al min 
juri li hu irre[istrat 
bla ma jkun.
(2) I\da, kull min, ming]ajr ma jkun [ie irre[istrat kif imiss
jew wara li l-isem tieg]u jkun [ie m]assar mir-re[istru tal-
kummer`janti, jag]mel u\u, fil-korrispondenza tieg]u jew f’karti
o]ra li g]andhom x’jaqsmu mal-kummer` tieg]u, ta’ xi
indikazzjoni li tista’ [[ieg]el lil xi ]add ja]seb li hu irre[istrat kif
imiss, je]el penali ta’ mhux anqas minn ]ames liri u mhux i\jed
minn mitt lira, fuq talba ta’ l-Avukat {enerali, b’`itazzjoni
quddiem il-qorti kompetenti ta’ [urisdizzjoni kummer`jali.
Taqsimiet g]as-
sensala pubbli`i u 
a[enti tal-
kummer`.
48. Fir-re[istru tal-kummer`janti, g]andu jkun hemm taqsima
spe`jali g]as-sensala pubbli`i u o]ra g]all-a[enti tal-kummer`.
Titolu IV
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma kif imbiddla 
b/-Att XXX ta’ l-
1927.
FUQ IL-PERSUNI AW|ILJARJI TAL-KUMMER¬JANTI
Sub-titolu I
FUQ IR-RAPPRE|ENTANZA IN {ENERALI
Li[i dwar ir-
rappre\entanza 
kummer`jali. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6. 
Kap. 16. 
Kap. 452.
49. Fin-nuqqas ta’ patt, ta’ li[i jew ta’ u\u kuntrarju, ir-
rappre\entanza kummer`jali hija regolata mid-disposizzjonijiet tat-
Titolu XVIII tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodi`i ¬ivili sa fejn
jistg]u jg]oddu, barra mid-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1861:
I\da, meta r-rappre\entanza kummer`jali [[ib ukoll l-
obbligu min-na]a tar-rappre\entant li jag]mel xi servizzi
partikolari, f’dak il-ka\ hija wkoll regolata mid-disposizzjonijiet
ta’ l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali, sa fejn
applikabbli.
Effett ta’ atti 
mag]mulin mir-
rappre\entant fil-
limiti tas-setg]at 
tieg]u.
50. L-atti kollha mag]mulin mir-rappre\entant g]all-prin`ipal,
fil-limiti tas-setg]at tieg]u, i[ibu direttament l-effett tag]hom
favur jew kontra l-prin`ipal.
Regoli dwar il-
validità  u l-effetti 
ta’ atti mag]mulin 
mir-rappre\entant.
51. Sabiex wie]ed jista’ jistabbilixxi l-validità  u l-effetti ta’ l-
att mag]mul mir-rappre\entant, g]andu jie]u qies tal-kapa`ità  tal-
prin`ipal u tal-volontà  tar-rappre\entant:
I\da, jekk fi\-\mien li tg]aqqad in-negozju l-prin`ipal kien
miexi b’mala fidi, hu ma jistax jinqeda bil-bona fidi tar-
rappre\entant.
Forma tas-setg]at 
mog]tija lir-
rappre\entant.
52. Meta l-li[i trid li att isir bil-miktub, is-setg]a mog]tija lir-
rappre\entant sabiex jag]mel dak l-att g]andha ting]ata bil-miktub.
Setg]at tar-
rappre\entant.
53. Bla ]sara ta’ kull u\u jew patt kuntrarju, fis-setg]a g]ax-
xiri ma titqiesx li tid]ol is-setg]a g]ax-xiri bid-dejn, u fis-setg]a
g]all-bejg] ma titqiesx 1i tid]ol is-setg]a g]all-bejg] bil-kreditu. 
Dmirijiet tar-
rappre\entant lejn 
it-terzi. 
54. (1) Ir-rappre\entant g]andu jag]ti lit-terzi kull
informazzjoni dwar sa fejn jaslu s-setg]at mog]tija lilu mill-
prin`ipal, u, jekk it-terzi hekk ikunu jridu, g]andu wkoll jag]tihom
  14      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
dikjarazzjoni iffirmata minnu kif imiss sabiex juri li dik l-
operazzjoni li jkun jag]mel tid]ol fis-setg]at tieg]u fuq
imsemmija.
Kap. 9.
(2) Kull dikjarazzjoni falza li r-rappre\entant jag]mel
dolo\ament fid-dikjarazzjoni fuq imsemmija hija meqjusa b]ala
falsifikazzjoni ta’ skrittura tal-kummer`, fis-sens ta’ l-artikolu 183
tal-Kodi`i Kriminali, u taqa’ ta]t il-pieni f’dak l-artikolu
msemmija, bla ]sara ta’ kull azzjoni g]ad-danni u l-img]axijiet.
Kif il-prin`ipal li 
jne]]i r-
rappre\entanza 
jista’ je]les mir-
responsabbiltà  lejn 
it-terzi. 
Emendat:
VIII.1990.3; 
XXIV.1995.362.
55. Meta tkun [iet mog]tija rappre\entanza [enerali, il-
prin`ipal, li jne]]i dik ir-rappre\entanza, jista’ je]les minn kull
responsabbiltà  lejn it-terzi g]all-operazzjonijiet li jsiru wara mir-
rappre\entant, billi jag]ti avvi\ ta’ dik it-tne]]ija b’nota
ippre\entata fil-Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili, jew fil-Qorti tal-
Ma[istrati (G]awdex) fil-[urisdizzjoni superjuri kummer`jali
tag]ha, skond ma jkun il-ka\, u billi jfittex li dik in-nota ti[i
ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o]ra, u ti[i mwa]]la
fil-Bor\a tal-Kummer`.
Negozju mir-
rappre\entant 
mieg]u nnifsu.
56. Ir-rappre\entant ma jistax ig]aqqad mieg]u nnifsu negozju
tal-prin`ipal tieg]u, la akkont tieg]u nnifsu u lanqas ta’ ]addie]or,
u la direttament u lanqas bil-mezz ta’ terza persuna, ming]ajr is-
setg]a jew it-twettiq tal-prin`ipal.
Sub-titolu II
FUQ L-INSTITURI
Min hu institur. 57. L-institur hu dak li ji[i inkarigat, persunalment u fil-fiss,
mill-kummer` jew minn linja ta’ kummer` tal-prin`ipal f’post jew
f’postijiet partikolari.
Min jista’ jkun 
institur. 
Emendat: 
XLVI.1973.108.
58. Kull persuna, tkun xi tkun l-età  tag]ha, tista’ tkun institur.
L-inkarigu mog]ti 
lill-institur jista’ 
jkun espress jew 
ta`itu.
59. (1) L-inkarigu mog]ti lil wie]ed biex ja[ixxi ta’ institur
jista’ jkun espress jew ta`itu.
(2) Fl-ewwel ka\, jekk il-prin`ipal ikun irid jag]mel limiti
g]as-setg]at mog]tija lill-institur b’mod li titnissel pre\unzjoni li
dawk il-limiti huma mag]rufa mit-terzi, hu g]andu jippre\enta fil-
qorti l-wa]da jew l-o]ra msemmija fl-artikolu 55 nota li turi ]a[a
b’]a[a x’inhuma dawk il-limiti kollha u jfittex li dik in-nota ti[i
mwa]]la fil-Bor\a tal-Kummer` u ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern
u f’gazzetta o]ra, jekk jista’ jkun kummer`jali.
(3) Fit-tieni ka\, l-inkarigu mog]ti lil wie]ed biex ja[ixxi ta’
institur jitqies, g]al quddiem it-terzi, li hu [enerali u li fih jid]lu l-
atti kollha li jag]mlu ma’ l-e\er`izzju tal-kummer` u li huma
me]tie[a g]all-e\er`izzju tal-kummer` jew tal-linja ta’ kummer` li
g]alihom ikun [ie mog]ti lilu dak l-inkarigu, jekk il-prin`ipal ma
jippruvax li t-terzi kienu jafu bil-limiti ta’ dak l-inkarigu fi\-\mien
li g]aqqdu n-negozju.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        15
Responsabbiltà  tal-
prin`ipal.
60. Il-prin`ipal hu responsabbli g]all-eg]mil ta’ l-institur u
g]all-obbligazzjonijiet li dan ikkuntratta fil-limiti tal-kummer` jew
tal-linja ta’ kummer` li jkunu [ew im]ollija f’idejh.
Self mag]mul lill-
institur.
61. Il-mutwu mag]mul lill-institur ma jobbligax lill-prin`ipal
]lief meta jing]ad l-iskop li g]alih ikun sar u dan l-iskop ikun fil-
fatt dwar il-kummer` jew linja ta’ kummer` li minnhom l-institur
ikun inkarigat.
Dmirijiet ta’ l-
institur.
62. (1) L-institur g]andu dejjem jimxi f’isem il-prin`ipal, u
meta jiffirma g]andu jni\\el, flimkien ma’ ismu u kunjomu, l-isem
u l-kunjom jew id-ditta tal-prin`ipal, bi\-\ieda tal-kelmiet "bi
prokura" jew o]rajn li jfissru hekk.
(2) Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, l-institur jobbliga ru]u
persunalment; i\da f’dak il-ka\, it-terzi jistg]u je\er`itaw, ukoll
kontra l-prin`ipal, l-azzjonijiet li jitnisslu minn dawk l-atti ta’ l-
institur li jag]mlu ma’ l-e\er`izzju tal-kummer` u li huma
me]tie[a g]all-e\er`izzju tal-kummer`, li minnu jkun inkarigat.
L-institur ma jistax 
jag]mel negozju 
g]alih jew g]al 
]addie]or.
63. (1) L-institur ma jistax , akkont tieg]u jew ta’ ]addie]or,
ming]ajr il-kunsens espress tal-prin`ipal, jag]mel negozju jew
ikollu interess f’kummer` ta’ l-istess xorta ta’ dak li tieg]u jkollu l-
inkarigu.
(2) Jekk l-institur jikser din il-projbizzjoni, il-prin`ipal jista’ ,
kif jag]\el huwa, jew je\er`ita l-azzjoni g]ad-danni u l-
img]axijiet, inkella jitlob il-]las ta’ kull qlig] li l-institur ikun
g]amel b’kull negozju mag]mul bi ksur tad-dmirjiet tieg]u.
L-institur jista’ 
j]arrek jew ji[i 
m]arrek.
64. L-institur jista’ j]arrek jew ji[i m]arrek f’isem il-prin`ipal
g]all-obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti mag]mulin minnu fl-
e\er`izzju tal-kummer` jew tal-linja ta’ kummer` li minnhom ikun
inkarigat, ukoll meta l-prin`ipal ikun jinsab f’Malta.
Responsabbiltà  ta’ 
l-institur. 
Emendat: 
XVI.1982.2.
65. L-institur hu responsabbli in solidum flimkien mal-
prin`ipal g]all-osservanza tad-disposizzjonijiet tat-Titolu II ta’ din
it-Taqsima ta’ dan il-Kodi`i dwar l-affarijiet kollha li jid]lu fil-
kummer` jew linja ta’ kummer` li minnhom ikun inkarigat.
Tmiem ta’ l-
inkarigu ta’ l-
institur.
66. It-tmiem ta’ l-inkarigu ta’ l-institur g]andu ji[i mg]arraf
lill-pubbliku bl-istess formalitajiet imsemmijin fis-subartikolu (2)
ta’ l-artikolu 59, ukoll jekk dak l-inkarigu, meta [ie mog]ti, ma
jkunx [ie hekk img]arraf.
Sub-Titolu III
FUQ IL-VJA{{ATURI TAL-KUMMER¬ U L-IMPJEGATI 
TAL-}WIENET
Dmirijiet ta’ 
vja[[aturi tal-
kummer`.
67. (1) Il-vja[[aturi tal-kummer` g]andhom juru lill-klijenti,
li mag]hom jikkuntrattaw fl-isem tal-prin`ipal, l-att li jo]loq ir-
rappre\entanza tag]hom u li jistabbilixxi l-limiti tag]ha.
(2) Fin-nuqqas ta’ setg]a espressa, huma ma jistg]ux ida]]lu l-
prezz tal-merkanzija, jekk ma jkunux g]amlu huma nfishom il-
kunsinna tag]ha, lanqas ma jistg]u jag]tu \mien g]all-]las jew
  16      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
skonti fuq l-operazzjonijiet li jkunu g]aqqdu.
(3) Huma jistg]u jir`ievu l-ilmenti mag]mula lill-prin`ipal, u
jistg]u j]arrku jew ji[u m]arrka fl-isem tal-prin`ipal g]all-
obbligazzjonijiet imnisslin mill-atti li huma jkunu g]amlu fl-isem
tal-prin`ipal innifsu.
Dmirijiet ta’ l-
impjegati fi 
]wienet.
68. (1) L-impjegati fi ]wienet, inkarigati mill-bejg] bl-
ingrossa jew bl-imnut, jistg]u jinkassaw, [ewwa l-ma]\en jew il-
]anut, il-prezz ta’ l-o[[etti mibjug]a minnhom, jekk il-[bir tal-]las
ma jkunx riservat g]al persuna o]ra b]ala kaxxier.
(2) Huma ma jistg]ux ida]]lu dak il-prezz barra mill-ma]\en
jew mill-]anut, ]lief meta juru li g]andhom is-setg]a g]aldaqshekk
jew meta j]allu ri`evuta iffirmata mill-prin`ipal.
Il-vja[[aturi tal-
kummer` u l-
impjegati fi 
]wienet ma 
jistg]ux je\er`itaw 
l-istess kummer` 
tal-prin`ipal. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
69. (1) Il-vja[[aturi tal-kummer` u l-impjegati fi ]wienet ma
jistg]ux, ming]ajr setg]a espressa, je\er`itaw l-istess kummer` tal-
prin`ipal akkont tag]hom jew ta’ ]addie]or, u lanqas ma jistg]u
jag]tu informazzjonijiet dwar il-parru``ani bi ]sara tal-prin`ipal.
(2) Kull min jikser din il-projbizzjoni je]el id-danni u l-
img]axijiet; barra minn dan il-]ati je]el multa ta’ mhux anqas minn
]ames liri u mhux i\jed minn mitt lira, bi pro`eduri me]uda fuq
talba tal-prin`ipal, quddiem il-Qorti tal-Ma[istrati.
Sub-Titolu IV
FUQ L-A{ENTI TAL-KUMMER¬
Min hu a[ent tal-
kummer`. 
70. Hu a[ent tal-kummer` dak li hu inkarigat fil-fiss u
persunalment minn ditta wa]da jew i\jed ta’ barra sabiex
imexxilhom l-affarijiet tag]hom f’Malta u jibg]atilhom l-ordnijiet
g]all-a``ettazzjoni.
Li`enza b]ala 
a[ent tal-kummer`. 
Emendat:
XXXVII.1939.8; 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
IX. 1982.2.
71. (1) }add ma jista’ jag]milha ta’ a[ent tal-kummer`, sew
wa]du kemm f’so`jetà  ma’ o]rajn, ming]ajr li`enza tal-Kunsill tal-
Kamra tal-Kummer`.
(2) Dik il-li`enza ma ti[ix mog]tija ]lief meta -
Kap. 168.
(a) issir talba bil-miktub lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
f’dik il-forma li l-Kunsill jistabbilixxi, illi jkun fiha l-
isem s]i] u l-kunjom, l-età , l-indirizz privat u
kummer`jali tar-rikorrent u dawk il-partikolaritajiet l-
o]ra dwar il-kummer` jew okkupazzjoni tieg]u, li l-
Kunsill jitlob. Fil-ka\ ta’ persuna li titlob li`enza biex
tag]milha ta’ a[ent tal-kummer` f’so`jetà  ma’ o]rajn,
fit-talba g]andha ssir riferenza g]ad-dikjarazzjoni
pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern skond is-subartikolu
(1) ta’ l-artikolu 192 ta’ l-Ordinanza dwar is-
So`jetajiet Kummer`jali*, li turi d-data tar-
re[istrazzjoni tas-so`jeta u d-data li fiha `-`ertifikat
*Im]assra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        17
tar-re[istrazzjoni relattiv ikun in]are[;
(b) ir-rikorrent jissodisfa lill-Kunsill hawn fuq imsemmi,
b’riferenzi bankarji, kummer`jali jew b’riferenzi o]ra,
li huwa persuna kapa`i u tajba biex jag]milha ta’ a[ent
tal-kummer` u li g]andu konoxxenza bi\\ejjed tal-
li[ijiet u u\i kummer`jali dwar ix-xog]ol, jeddijiet u
dmirijiet ta’ l-a[enti tal-kummer`;
(`) ir-rikorrent i[ib lill-Kunsill hawn fuq imsemmi
`ertifikat ta’ kondotta tajba mill-Kummissarju tal-
Pulizija.
(3) Ebda li`enza ta]t dan l-artikolu ma ting]ata lil persuna li
hija fl-impieg tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ bank, jew lil persuna li
g]andha warrant biex te\er`ita professjoni f’Malta, u li fil-fatt
tkun te\er`ita dik il-professjoni.
(4) Jista’ jsir appell, b’rikors, lill-Qorti ta’ l-Appell, kontra r-
rifjut tal-]ru[ ta’ li`enza ta]t dan l-artikolu.
(5) Il-li`enzi kollha mog]tijin ta]t dan l-artikolu g]andhom
ji[u av\ati fil-Gazzetta tal-Gvern. Fix-xahar ta’ Jannar ta’ kull
sena, lista s]i]a tal-li`enzi li jkunu jse]]u g]andha ti[i wkoll
ma]ru[a fil-Gazzetta tal-Gvern.
(6) Kull li`enza ma]ru[a ta]t dan l-artikolu tista’ ti[i m]assra
jew sospi\a mill-Qorti ta’ l-Appell fuq rikors ta’ l-Avukat {enerali,
jekk il-pussessur tal-li`enza -
(a) ji[i misjub ]ati ta’ delitt kontra l-proprjetà ;
(b) ji[i iddikjarat fallut;
(`) ja``etta impieg ta]t il-Gvern ta’ Malta, jew f’bank,
jew ji[i mog]ti warrant biex je\er`ita professjoni, u
fil-fatt je\er`ita dik il-professjoni;
(d) ji[i ippruvat, b’sodisfazzjon tal-qorti, li mhux persuna
kapa`i u tajba biex tkun a[ent tal-kummer`.
(7) Dak it-t]assir jew sospensjoni ta’ li`enza g]andhom ji[u
av\ati fil-Gazzetta tal-Gvern.
(8) Kull pro`ediment ta]t dan l-artikolu jista’ jsir fil-qorti bil-
mag]luq, jekk il-qorti hekk tordna.
Setg]a tal-
President ta’ Malta 
li jistabbilixxi ]las 
ta’ dritt g]al-
li`enzi. 
Emendat: 
XXXVII.1939.9; 
XXV.1962.4; 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII.1974.68.
72. Il-President ta’ Malta jista’, b’regolament,* jistabbilixxi d-
dritt li g]andu jit]allas lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer` g]all-
]ru[ ta’ li`enza ta’ a[ent tal-kummer` ta]t id-disposizzjonijiet ta’
l-a]]ar artikolu qabel dan. B’dawk ir-regolamenti jista’ ji[i
stabbilit li barra d-dritt g]all-]ru[ tal-li`enza g]andu jit]allas dritt
ie]or ta’ kull sena u jista’ ji[i provdut li fin-nuqqas tal-]las ta’ dak
id-dritt l-ie]or ta’ kull sena, il-li`enza ma tibqax isse]].
Pieni.
Emendat: 
XXXVII.1939.10; 
VII.1941.2.
73. Kull min, ming]ajr li`enza li tkun isse]] f’dak i\-\mien,
juri ru]u li hu, jew jag]milha jew jintrabat li jag]milha ta’ a[ent
tal-kummer`, je]el, meta jinsab ]ati, bi pro`edura sommarja, multa
ta’ mhux i\jed minn ]amsin lira, u fil-ka\ ta’ re`idiva, il-piena ta’
*G]ar-regolamenti ta]t dan l-artikolu, ara n-Not. tal-Gvern Nru 310 ta’ l-1939.
  18      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
pri[unerija ta’ mhux i\jed minn tliet xhur jew multa ta’ mhux i\jed
minn mitt lira, jew il-pri[unerija u l-multa flimkien.
Nuqqas ta’ 
a``ettazzjoni ta’ l-
operazzjoni mill-
prin`ipal.
74. L-operazzjoni li jitratta l-a[ent titqies li ma se]]itx, jekk
id-ditta, wara li ti[i mg]arrfa bl-operazzjoni, ma tg]arrafx lill-parti
l-o]ra jew lill-a[ent innifsu bl-a``ettazzjoni tag]ha fi\-\mien li hu
soltu me]tie[ g]at-twe[iba.
Dmirijiet ta’ l-
a[ent.
75. L-a[ent g]andu jg]arraf lil kull wa]da mid-ditti b’dak
kollu li jinteressaha f’dawn il-G\ejjer, u g]andu j\omm fil-kotba
tieg]u notamenti separati ta’ l-operazzjonijiet li jag]mel g]al kull
wa]da minnhom.
Setg]a li l-a[ent 
m’g]andux.
76. }lief meta jkollu setg]a espressa, l-a[ent ma jistax ida]]al
flus g]all-prin`ipal, lanqas ma jista’ jag]ti \mien g]all-]las jew
skonti. Hu jista’ jir`ievi lmenti dwar difetti fil-merkanzija u jista’
j]arrek jew ji[i m]arrek fl-isem tal-prin`ipal tieg]u.
Kummissjoni li 
jmissu l-a[ent.
77. (1) Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, l-a[ent
jit]allas b’kummissjoni fuq l-operazzjoni, jekk l-operazzjoni sse]].
Fil-ka\ li tit]allas bi``a biss mis-somma, l-a[ent jista’ jitlob biss il-
kummissjoni fuq is-somma li ti[i m]allsa.
(2) ll-kummissjoni tmiss s]i]a lill-a[ent meta l-operazzjoni ti[i
sfrattata mid-ditta.
(3) l\da, meta l-a[ent ikollu hu biss l-a[enzija g]al Malta,
jie]u l-kummissjoni s]i]a wkoll fuq l-operazzjonijiet li d-ditta
tag]mel direttament ming]ajr il-g]ajnuna tieg]u.
I\-\mien tat-tmiem 
ta’ l-a[enzija.
 78. (l) Meta l-a[enzija mog]tija mid-ditta ma tkunx g]al
\mien stabbilit, sew il-prin`ipal kemm l-a[ent jistg]u j]ollu l-
a[enzija billi jag]tu avvi\ lil xulxin tliet xhur qabel, bla ]sara tal-
jedd ta’ l-a[ent g]all-kummissjoni fuq l-operazzjonijiet li jkunu
mexjin.
(2) Din ir-regola ma tg]oddx meta l-a[enzija tispi``a min]abba
l-mala fidi tal-prin`ipal jew ta’ l-a[ent.
Sub-titolu V
FUQ IS-SENSALA
Kwalifiki g]al 
sensal pubbliku. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
 79. (1) Kull min irid isir sensal pubbliku g]andu jag]mel
talba lill-Kunsill tal-Kamra tal-Kummer`, u j[ib `ertifikat li juri illi
hu ta’ l-età  u ta’ kondotta tajba.
(2) ll-Kunsill hawn fuq imsemmi ja]tar tliet kummer`janti
sabiex je\aminaw lir-rikorrent dwar il-jeddijiet u d-dmirijiet tas-
sensala pubbli`i u dwar dak kollu li g]andu x’jaqsam mal-
professjoni tag]hom.
(3) Jekk ir-rikorrent ji[i approvat, il-Kunsill hawn fuq
imsemmi jag]tih `ertifikat ta’ kompetenza, iffirmat mill-President
ta’ l-istess Kunsill.
(4) Qabel ma jid]ol g]ad-dmirijiet tal-kariga tieg]u, is-sensal
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        19
pubbliku g]andu jie]u [urament quddiem l-im]allef tal-Prim’ Awla
tal-Qorti ¬ivili, li jaqdi fedelment id-dmirijiet tal-kariga tieg]u, u
l-im]allef ini\\el notament ta’ dak il-[urament fuq i`-`ertifikat ta’
kompetenza hawn fuq imsemmi bid-data u l-firma tieg]u.
(5) Is-sensala li j]arsu l-formalitajiet kollha hawn fuq
imsemmija, ji[u rre[istrati f’taqsima spe`jali tar-re[istru tal-
kummer`janti msemmi fit-Titolu III ta’ din it-Taqsima ta’ dan il-
Kodi`i.
Telf tal-kariga ta’ 
sensal. 
Kap. 9.
80. Is-sensal pubbliku li ji[i misjub ]ati ta’ wie]ed mid-delitti
msemmijin fis-Sub-titoli I, II u III tat-Titolu IX tat-Taqsima II ta’ l-
Ewwel Ktieb tal-Kodi`i Kriminali jitlef, ipso facto, il-kariga
tieg]u, u ismu ji[i m]assar mir-re[istru tal-kummer`janti.
Piena g]al min 
jag]milha ta’ 
sensal pubbliku 
ming]ajr jedd. 
Emendat: 
VIII.1990.3.
81. Kull min, ming]ajr ma j]ares il-formalitajiet me]tie[a fl-
artikolu 79 jew wara li jitlef il-kariga tieg]u ta’ sensal pubbliku,
jag]mel att ta’ senserija, je]el, meta jinsab ]ati mill-Qorti tal-
Ma[istrati, il-pieni stabbiliti g]all-kontravvenzjonijiet.
Kotba li g]andhom 
i\ommu is-sensala.
82. (1) Is-sensala pubbli`i g]andhom i\ommu memorandum
jew ktieb primi noti, u re[istru tas-senseriji.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 21 jg]oddu g]al dawn il-
kotba.
Dmirijiet tas-
sensala.
83. Kull sensal pubbliku, kull meta jg]aqqad operazzjoni,
g]andu jni\\ilha minnufih fil-memorandum jew ktieb primi noti
tieg]u, u g]andu, [urnata b’[urnata, ini\\el kull operazzjoni fir-
re[istru tas-senseriji. Hu g]andu jni\\el f’dawn i\-\ew[ kotba, id-
data, l-ismijiet tal-partijiet li jikkuntrattaw, ix-xorta ta’ l-
operazzjoni, u, in [enerali, kull patt u kondizzjoni miftehmin bejn
il-partijiet, u, fil-ka\ ta’ merkanzija, hu g]andu jni\\el
partikolarment il-kwalità , il-kwantità , il-prezz u l-marka, meta jkun
hemm, u kif g]andu jsir il-]las.
Kunsinna ta’ kopji 
tar-
re[istrazzjonijiet.
84. Is-sensal pubbliku g]andu jag]ti lil kull wa]da mill-
partijiet li titlobha kopja vera iffirmata minnu tal-partita mni\\la
fir-re[istru tas-senseriji.
Pre\entata ta’ 
kotba.
85. Is-sensala pubbli`i, jekk ji[u hekk ordnati mill-qorti,
g]andhom jippre\entaw il-kotba tag]hom sabiex ji[u mqabbla mal-
kopji mog]tija minnhom lill-partijiet, u g]andhom jag]tu lill-qorti,
jekk hemm b\onn bil-[urament, dak it-tag]rif kollu li jkun
me]tie[.
Kustodja tal-kotba.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
86. (1) Is-sensala pubbli`i g]andhom il-kustodja tal-kotba
tag]hom u g]andhom i\ommuhom fi stat tajjeb.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jmut jew ji[i interdett, il-kotba
tieg]u g]andhom ji[u mqieg]da fil-Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili,
mill-werrieta tieg]u jew mill-persuna li jkunu g]andha jew minnu
nnifsu, skond ma jkun il-ka\, fi \mien ]mistax-il [urnata mill-
mewt jew mill-interdizzjoni.
(3) Fin-nuqqas ta’ dan id-depo\itu, ir-re[istratur jista’ ja[ixxi
g]ad-depo\itu tal-kotba, u jista’, jekk ikun hemm b\onn, jitlob il-
]ru[ tal-mandat me]tie[ kontra kull persuna li hu jkollu ra[un
  20      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
ja]seb illi g]andha jinsabu dawk il-kotba.
E``ezzjonijiet. 
Emendat: 
XXXVII.1939.11.
87. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79, 80 u 81 ma jg]oddux
g]as-sensala ta’ bejg] jew ta’ kiri ta’ immobbli, u d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sas-86 ma jg]oddux g]as-sensala
ta’ bejg] ta’ prodotti tar-raba’.
Is-sensal ma jistax 
jag]mel 
operazzjonijiet 
akkont tieg]u 
innifsu, e``.
88. Ebda sensal pubbliku ma jista’ jag]mel operazzjonijiet
kummer`jali akkont tieg]u nnifsu, jew ikollu xi interess fihom,
direttament jew indirettament, f’ismu jew bil-mezz ta’ terza
persuna, sew jekk wa]du kemm ukoll f’so`jetà  ma’ o]rajn; lanqas
ma jista’ jislef ismu g]al ebda affari tkun li tkun lil persuna o]ra li
ma jkollhiex is-setg]a li ta]dem ta’ sensal pubbliku:
l\da, \ew[ sensala jew i\jed jistg]u jissie]bu bejniethom
biex jag]mlu senseriji biss.
ls-sensal mhuwiex 
ir-rappre\entant 
tal-partijiet.
89. Is-sensal pubbliku mhuwiex ir-rappre\entant tal-partijiet
biex ig]aqqad l-operazzjoni; u jekk fit-tg]aqqid ta’ l-affari hu
jidher b]ala rappre\entant ta’ wa]da mill-partijiet, ma jkollux jedd
g]as-senserija b]ala sensal.
Is-sensal li ma 
jsemmix l-isem tal-
parti.
90. (1) Is-sensal pubbliku li ma jsemmix lill-parti l-wa]da l-
isem tal-parti l-o]ra, iwie[eb persunalment g]all-esekuzzjoni tal-
kuntratt, u jid]ol fil-jeddijiet tal-parti m]allsa minnu kontra l-parti
li ma jkunx semma’ isimha.
(2) Jekk is-sensal pubbliku jsemmi l-isem, ukoll jekk wara li
jkun g]aqqad l-operazzjoni, il-parti l-wa]da tista’ ta[ixxi
direttament kontra l-parti l-o]ra, i\da s-sensal pubbliku jibqa’
jwie[eb fil-ka\ li l-kuntratt ma ji[ix esegwit.
Penali g]al 
kontravvenzjonijiet
mag]mulin minn 
sensala pubbli`i. 
Emendat: 
A.L. 46 ta' l-1965; 
LVIII. 1974.68; 
VIII. 1990.3;
XXIV.1995.362.
91. (1) Is-sensal pubbliku illi jikser xi wiehed mill-obbligi
msemmijin fl-artikoli ta’ qabel dan je]el, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess jew ta’ l-Avukat {enerali, penali ta’ mhux anqas
minn lira u mhux i\jed minn g]oxrin lira, bi pro`eduri me]uda
quddiem il-Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili, jew il-Qorti tal-Ma[istrati
(G]awdex) fil-[urisdizzjoni superjuri kummer`jali tag]ha, skond
ma jkun il-ka\, bla ]sara ta’ kull azzjoni o]ra li titnissel minn din
il-li[i jew minn kull li[i o]ra.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna l-interdizzjoni tas-sensal
pubbliku g]al \mien ta’ mhux aktar minn sentejn, u, f’dan il-ka\,
ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 81 matul i\-\mien ta’ l-
interdizzjoni.
}las tad-dritt tas-
sensal.
92. Barra minn meta jkun hemm ftehim kuntrarju, id-dritt tas-
senserija jit]allas mill-partijiet li jikkuntrattaw f’ishma ndaqs.
Jeddijiet tas-sensal. 93. Is-sensal pubbliku g]andu jedd tas-senserija g]an-negozju
li jkun ittratta, ukoll jekk il-partijiet ig]aqqdu bejniethom l-affari
ming]ajru, imma bla ma jkun inda]al sensal pubbliku ie]or.
Qsim tad-dritt tas-
senserija.
94. Meta sensal pubbliku jkun beda affari li mbag]ad
jispi``aha wie]ed ie]or fuq il-kondizzjonijiet ittrattati minn dak ta’
l-ewwel, id-dritt tas-senserija jinqasam indaqs bejn i\-\ew[
sensala; i\da jekk l-affari ssir b’kondizzjonijiet o]ra minn dawk
ittrattati mill-ewwel sensal, id-dritt kollu tas-senserija jmiss lit-
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        21
tieni sensal.
L-artikoli 79-94 
ma jg]oddux g]al 
sensala awtorizzati 
ta]t il-li[i ta’ 
qabel.
95. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 79 sa l-94 ma jg]oddux
g]al sensala li kienu awtorizzati ja]dmu ta’ sensala qabel l-ewwel
ta’ Jannar ta’ l-elf disa’ mija tmienja u g]oxrin. 
Sub-titolu VI
FUQ IL-KUMMER¬JANTI KUMMISSJONANTI
Min hu 
kummer`jant 
kummissjonant.
96. Il-kummer`jant kummissjonant hu dak li, f’ismu jew ta]t l-
isem ta’ ditta so`jali, jag]mel atti ta’ kummer` b’ordni jew akkont
ta’ prin`ipal.
Il-kummer`jant 
kummissjonant 
mhux obbligat 
jag]ti l-isem tal-
prin`ipal.
97. Il-kummer`jant kummissjonant mhux obbligat jag]ti l-
isem tal-persuna li g]aliha hu ja[ixxi. Hu obbligat direttament ma’
dawk li mag]hom jikkuntratta, daqs li kieku l-operazzjoni kienet
tieg]u nnifsu.
Azzjoni tat-terzi 
kontra l-prin`ipal 
jew bil-maqlub.
98. Il-prin`ipal m’g]andux azzjoni kontra dawk li mag]hom il-
kummer`jant kummissjonant ikun ikkuntratta, lanqas dawn
m’g]andhom azzjoni kontra l-prin`ipal.
Setg]at tal-
kummer`jant 
kummissjonant.
99. Il-kummer`jant kummissjonant jista’ jitbieg]ed mill-
istruzzjonijiet li jir`ievi ming]and il-prin`ipal jekk hu ja]seb li dan
kien jag]ti l-approvazzjoni tieg]u kieku kien jaf bit-tibdil tal-
kondizzjonijiet, u ma jkunx hemm \mien bi\\ejjed biex jitlob u
jie]u minn qabel il-kunsens tieg]u.
Jedd tal-
kummer`jant 
kummissjonant fix-
xiri u bejg] ta’ 
titoli ta’ fondi 
pubbli`i, e``.
100. F’ka\ ta’ inkarigu g]ax-xiri jew bejg] ta’ titoli ta’ fondi
pubbli`i, ta’ kambjali u ta’ titoli o]ra ta’ kreditu li jkunu fil-
kummer` jew ta’ merkanzija li jkollha prezz fil-bor\a jew fis-suq,
il-kummer`jant kummissjonant, jekk il-prin`ipal ma jordnax
xort’o]ra, jista’ jag]ti hu stess, bil-prezz li jkun miexi, b]ala
bejjieg], il-]aga li g]andu jixtri, jew i\omm g]alih bil-prezz li jkun
miexi, b]ala xerrej, il-]a[a li g]andu jbieg] akkont tal-prin`ipal,
bla ]sara tal-jedd g]all-kummissjoni tieg]u.
Responsabbiltà  tal-
kummer`jant 
kummissjonant.
101. Fin-nuqqas ta’ ftehim jew u\u kuntrarju, il-kummer`jant
kummissjonant ma jwe[ibx g]all-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet li tie]u fuqha l-persuna li mag]ha huwa
jikkuntratta; u jekk jie]u din ir-responsabiltà , huwa jkollu jedd g]al
kummissjoni spe`jali, imsej]a star del credere, li, meta ma jkunx
hemm ftehim, ti[i meqjusa fuq l-u\u tal-lok fejn il-kummissjoni
ti[i esegwita.
L-u\u li jkun 
miexi.
102. Kull kummissjoni titqies mog]tija bl-ordni li wie]ed
g]andu jimxi fuq l-u\u li jkun ise]] fil-kummer`.
A``ettazzjoni tal-
mandat.
103. Il-kummer`jant kummissjonant jista’ ja``etta jew jirrifjuta
l-mandat tal-prin`ipal:
l\da jekk ma ja``etta]x, hu g]andu, ming]ajr ebda
dewmien, jag]ti avvi\ tar-rifjut tieg]u lill-prin`ipal.
Il-kummer`jant 
kummissjonant 
jista’ ma jesegwix 
il-kummissjoni.
104. Il-kummer`jant kummissjonant jista’ ma jesegwix il-
kummissjoni li jkun [à  a``etta, jekk wara tinqala’ ra[uni li
[[ieg]lu ja]seb li l-prin`ipal m’g]andux fondi bi\\ejjed biex
iwie[eb g]all-obbligazzjonijiet tieg]u, u, f’dan il-ka\, hu g]andu,
  22      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
ming]ajr ebda dewmien, jag]tih avvi\ tar-rifjut tieg]u.
Privile[[ favur il-
kummer`jant 
kummissjonant.
105. Il-kummer`jant kummissjonant li jkun ]are[ flus fuq il-
merkanzija mibg]uta lilu biex ibig]ha akkont tal-prin`ipal, g]andu
privile[[ g]all-]las lura tal-flus li jkun ]are[, g]all-img]axijiet u
g]all-ispejje\, fuq il-valur tal-merkanzija, jekk din tkun [à  tinsab
ta]t idejh f’ma]\en jew lok ta’ depo\itu, jew jekk, qabel ma tasal,
hu jkun jista’ jipprova li l-merkanzija [iet mibg]uta lilu.
Priville[[ fuq 
merkanzija 
mixtrija akkont ta’ 
]addie]or.
106. Il-kummer`jant kummissjonant li jkun xtara merkanzija
akkont ta’ ]addie]or, g]andu fuq din il-merkanzija l-privile[[
imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan g]all-]las lura tal-prezz
im]allas jew li g]ad irid jit]allas, mhux biss jekk il-merkanzija
tkun ta]t idejh f’ma]\en jew lok ta’ depo\itu, i\da wkoll jekk,
qabel ma l-merkanzija tasal f’idejn il-prin`ipal, hu jipprova li kien
bag]at dik il-merkanzija lill-prin`ipal.
Privile[[ fuq 
merkanzija li ma 
tbiddlitx.
107. Il-privile[g imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan ise]]
ukoll meta, g]ad li l-merkanzija tkun [à  f’idejn il-prin`ipal, ma
jkunx sar fiha tibdil sostanzjali u tkun g]adha tista’ ting]araf.
Preferenza tal-
kreditu tal-
kummer`jant 
kummissjonant.
108. Il-kummer`jant kummissjonant, li lilu tkun [iet mibg]uta
merkanzija jew li jkun xtara merkanzija akkont tal-prin`ipal
g]andu, ukoll jekk din il-merkanzija tkun [iet mibjug]a u
ikkunsinnata, jedd g]all-]las lura, fuq dak li jin[ieb mill-bejg],
g]as-somom li jkun ]are[, g]all-img]axijiet u g]all-ispejje\, bi
preferenza fuq il-kredituri tal-prin`ipal.
Privile[[ fuq il-
prezz tal-
merkanzija.
109. Il-privile[[ imsemmi fl-artikoli 105 u 108 jista’ ji[i
e\er`itat fuq il-prezz tal-merkanzija, kemm-il darba ma jkunx [à
[ie m]allas jew ma jkunx [à  g]adda f’kont kurrent bejn il-prin`ipal
u x-xerrej.
Titolu V
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KUMMER¬JALI
Meta l-kuntratt bil-
mezz ta’ 
korrispondenza hu 
perfett.
110. Il-kuntratt mag]mul b’korrispondenza, sew b’ittra kemm
ukoll b’telegramm bejn persuni fil-bog]od minn xulxin, mhux
perfett jekk l-a``ettazzjoni ma tasalx lill-proponent fi\-\mien
stabbilit minnu jew fi\-\mien li hu soltu me]tie[ sabiex wie]ed
jibg]at il-proposta u jir`ievi l-a``ettazzjoni, skond ix-xorta tal-
kuntratt u l-u\ijiet [enerali tal-kummer`.
T]assir tal-
kuntratt.
111. (1) Sakemm il-kuntratt mhux perfett, sew il-proposta
kemm l-a``ettazjoni jistg]u jit]assru. I\da, kemm-il darba l-
proponent jiddikjara li huwa j\omm il-proposta miftu]a sa `ertu
\mien, inkella meta dak i\-\mien ikun jirri\ulta mix-xorta tan-
negozju, it-t]assir tal-proposta qabel ma jag]laq i\-\mien hawn fuq
imsemmi mhux ta’ xkiel g]all-perfezzjoni tal-kuntratt.
(2) Jekk il-proposta tkun tag]ti s-setg]a, imqar jekk
impli`itament, lill-parti l-o]ra li tesegwixxi l-kuntratt ming]ajr ma
tkun [iet qabel img]arrfa l-a``ettazzjoni tag]ha, il-kuntratt isir
perfett minnufih li tibda l-esekuzzjoni tieg]u fi\-\mien skond l-u\u
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        23
jew fi\-\mien stabbilit.
A``ettazjoni 
mdewma, e``. 
112. A``ettazzjoni mdewma jew su[[etta g]al kondizzjonijiet,
\ieda, restrizzjonijiet jew tibdil titqies li hija u tg]odd b]ala rifjut
tal-proposta ori[inali u b]ala proposta [dida.
Offerta bil-mezz 
ta’ avvi\i.
113. (1) L-offerta lill-pubbliku b’katalogi jew avvi\i o]ra ma
torbotx ]lief fil-ka\ li jkun [ie espressament hekk iddikjarat; hija
tg]odd biss b]ala stedina biex wie]ed joffri.
(2) Il-wirja ta’ merkanzija hija proposta li tobbliga lil min
jesponi sakemm ikollha mag]ha indikazzjoni tal-prezz u tal-
kondizzjonijiet l-o]ra kollha tal-bejg].
Jekk il-partijiet 
jiftehmu li jni\\lu 
bil-miktub il-
ftehim bil-fomm.
114. Jekk il-partijiet ikunu ftiehmu li l-ftehim bil-fomm g]andu
jitni\\el bil-miktub, hu pre\unt li huma riedu jasso[[ettaw il-
validità  tieg]u g]at-t]aris ta’ dik il-formalità .
Il-kondebituri 
huma obbligati in 
solidum.
115. (1) Fl-obbligazzjonijiet kummer`jali, hu pre\unt, jekk ma
jkunx hemm ftehim kuntrarju, li l-kondebituri huma obbligati in
solidum.
(2) L-istess pre\unzjoni tg]odd g]all-garanti, ukoll jekk ma
jkunx kummer`jant, illi jag]mel tajjeb g]all-obbligazzjoni
kummer`jali.
}las.
legali f’Malta u ma jkunx [ie msemmi l-kambju tag]hom, il-]las
jista’ jsir bil-flus tal-pajji\ skond kif ikun miexi l-kambju "a vista",
dak in-nhar li jag]laq il-]las, u fil-lok miftiehem g]all-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, u, jekk f’dak il-lok ma jkunx hemm kors tal-
kambju, skond ir-rata tal-kambju tas-suq l-aktar fil-qrib, kemm-il
darba fil-kuntratt ma jkunx hemm il-klawsola "in effettivi" jew xi
o]ra b]alha.
Kondizzjoni 
rizoluttiva ta`ita. 
Emendat: 
XXII.1976.4. 
Kap. 16.
117. Fil-kuntratti kummer`jali, il-kondizzjoni ri\oluttiva ta`ita
msemmija fl-artikolu 1068 tal-Kodi`i ¬ivili t]oll il-kuntratt ipso
jure, u l-qorti ma tistax tag]ti \mien lill-konvenut sabiex ji[i
me]lus mill-mora:
l\da dan l-artikolu ma japplikax g]al kuntratti ta’ kiri ta’
proprjetà  immobbli jew g]al kuntratti ta’ enfitewsi jew g]al
kuntratti li l-]all tag]hom, fil-ka\ ta’ nuqqas ta’ wa]da mill-
partijiet milli t]ares l-obbligi tag]ha, jkun regolat b’li[i b’mod
spe`jali.
Jeddijiet liti[ju\i 
mnisslin minn 
operazzjonijiet 
kummer`jali. 
Kap. 16.
118. Il-jedd ta’ rkupru li jmiss lid-debitur ta]t l-artikolu 1483
tal-Kodi`i ¬ivili, fil-ka\ ta’ `essjoni ta’ jedd liti[ju\, ma jistax jigi
e\er`itat jekk il-jedd liti[ju\ hekk `edut ikun [ej minn operazzjoni
kummer`jali.
  24      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Titolu VI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu 
huma imbiddla bl-
Att XXX ta’ l-1927.
FUQ IL-KAMRA TAL-KUMMER¬
Kamra tal-
Kummer`.
119. (1) Il-Kamra tal-Kummer` hija korp ta’ kummer`janti,
sensala, kaptani tal-ba]ar u ta’ kull persuna o]ra li tkun fil-
kummer`.
(2) Dan il-korp hu mag]ruf mill-Gvern.
Kunsill tal-Kamra 
tal-Kummer`. 
Emendat: 
XVIII.1944.2.
120. (1) L-imsemmija Kamra g]andha kull sena ta]tar, skond
l-istatut img]oddi mill-imsemmija Kamra, kumitat mag]mul minn
membri tal-Kamra tal-Kummer` sabiex jirregola l-]idma ta’ dik il-
Kamra. Il-persuni ma]tura g]al dan il-kumitat jifformaw il-Kunsill
tal-Kamra tal-Kummer` u l-isem tag]hom ji[i ma]ru[ fil-Gazzetta
tal-Gvern.
(2) Il-Kunsill hawn fuq imsemmi jirrappre\enta l-komunità
kummer`jali ta’ Malta.
Sedi tal-Kamra tal-
Kummer`. 
Emendat: 
XXXIII.1990.38.
121. Il-Kamra tal-Kummer` g]andha s-sedi tag]ha l-Belt
Valletta fil-bini tal-Kamra tal-Kummer`.
Operazzjonijiet tal-
Bor\a.
122. Im]assar: XXXIII. 1990.38.
Titolu VII
FUQ IL-KAMBJALI, BILJETTI NEGOZJABBLI JEW PROMISSORY 
NOTES, U MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW 
KAXXIERA
Sub-titolu I
FUQ IL-KAMBJALI
FUQ IL-FORMA TAL-KAMBJALA
Forma tal-
kambjala.
123. Il-kambjala g]andu jkun fiha d-data, il-lok fejn ti[i
mi[buda, is-somma li g]andha tit]allas, l-isem ta’ dak li g]andu
j]allas, u l-isem ta’ dak li lilu jew g]all-ordni tieg]u g]andu jsir il-
]las, i\-\mien u l-lok tal-]las, u l-valur mog]ti fi flus,
f’merkanzija, f’kont, jew f’kull mod ie]or, u g]andha tkun
iffirmata minn min ji[bidha.
Min ji[bed il-
kambjala u dak li 
fuqu tin[ibed 
jistg]u jkunu l-
istess persuna.
124. Il-kambjala tista’ tin[ibed fuq wie]ed innifsu, u tista’ tkun
mag]mula li tit]allas fil-lok stess fejn tkun in[ibdet.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        25
Meta l-kambjala 
ma tiswiex.
125. Il-kambjala ffirmata b’salib jew b’xi sinjal ie]or, ma
tiswiex.
Differenzi bejn il-
kliem u numri.
126. (1) Jekk fil-kambjala s-somma li g]andha tit]allas tkun
miktuba bi kliem u b’numri, u dawn ma jkunux jaqblu bejniethom,
is-somma miktuba bi kliem hija s-somma li g]andha tit]allas.
(2) Jekk is-somma tkun [iet imtennija b’numri jew bi kliem, u
dawn ma jkunux jaqblu bejniethom, l-anqas somma hija s-somma li
g]andha tit]allas.
Tista’ tin[ibed 
g]all-ordni ta’ min 
[ibidha jew ta’ 
terza persuna.
127. Il-kambjala tista’ tin[ibed g]all-ordni ta’ terza persuna,
jew g]all-ordni ta’ dak stess li [ibidha.
Tista’ tin[ibed fuq 
wie]ed u tit]allas 
fil-lok fejn toqg]od 
terza persuna.
128. (1) Il-kambjala tista’ tin[ibed fuq persuna, u mag]mula li
tit]allas fil-lok fejn toqg]od persuna o]ra.
(2) Hija tista’ tin[ibed g]all-ordni u akkont ta’ terza persuna.
Tista’ tin[ibed 
f’\ew[ e\emplari 
jew i\jed.
129. (1) Il-kambjala tista’ ti[i mag]mula f’\ew[ e\emplari
jew i\jed u ta’ dan g]andha ssir tismija f’kull e\emplar bil-kelmiet
l-ewwel, it-tieni, it-tielet, e``., u f’dan il-ka\, kull e\emplar jiswa
g]al kollha, u l-e\emplari kollha jag]mlu kambjala wa]da.
(2) Meta ma jkunx hemm din it-tismija, kull e\emplar jitqies
b]ala kambjala g]aliha.
FUQ ID-DMIRIJIET TAT-TRAENT
Jista’ jintalab i\jed 
minn e\emplar 
wie]ed.
130. It-traent g]andu jag]ti lill-prenditur, jekk dan hekk jitlob,
qabel ma l-kambjala tag]laq, \ew[ e\emplari jew i\jed tal-
kambjala.
Fondi biex jag]mlu 
tajjeb g]all-]las 
tal-kambjala.
131. (1) It-traent, jew, meta l-kambjala hija mi[buda akkont
ta’ ]addie]or, dak li akkont tieg]u l-kambjala tkun in[ibdet,
g]andu jie]u ]sieb li meta l-kambjala tag]laq ikun hemm akkont
tieg]u f’idejn it-trattarju provvista ta’ fondi bi\\ejjed g]all-]las
tag]ha, ukoll jekk dik il-kambjala g]andha tit]allas fil-lok fejn
toqg]od terza persuna.
(2) I\da, min ji[bed kambjala g]al isem ]addie]or jibqa’
obbligat persunalment lejn il-prenditur, lejn il-[iranti u lejn il-
pussessur tal-kambjala.
Meta jitqies li 
trattarju g]andu l-
provvista tal-fondi.
132. Jitqies li saret f’idejn it-trattarju l-provvista tal-fondi, jekk,
fi\-\mien li tag]laq il-kambjala, hu jkun debitur tat-traent, jew tal-
persuna li akkont tag]ha l-kambjala tkun in[ibdet, f’somma mhux
anqas minn dik imsemmija fil-kambjala.
Meta hemm 
a``ettazzjoni 
jitqies li hemm il-
provvista tal-fondi.
133. (1) L-a``ettazzjoni tissupponi li hemm il-provvista tal-
fondi, u hija tag]mel prova ta’ dik il-provvista kwantu g]all-
pussessuri u g]all-[iranti.
(2) It-traent biss, ikun hemm jew ma jkunx hemm
a``ettazzjoni, hu fl-obbligu li jipprova, fil-ka\ ta’ kontestazzjoni, li
l-persuni li fuqhom il-kambjala kienet mi[buda kellhom il-
  26      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
provvista tal-fondi me]tiega g]all-]las tal-kambjala fi\-\mien li
g]alqet; inkella jkun obbligat jag]mel tajjeb g]all-kambjala,
g]alkemm il-protest ikun sar wara \-\minijiet stabbiliti.
Kambjala 
ipprotestata.
134. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata m’g]andu,
f’ebda ka\, jedd fuq il-provvista tal-fondi mag]mula mit-traent jew
minn dak li akkont tieg]u tkun in[ibdet.
(2) Jekk il-kambjala ma tkunx [iet a``ettata, il-provvista tal-
fondi, f’ka\ ta’ falliment tal-parti li tkun g]amlitha, ter[a’ tid]ol
fil-massa.
(3) Jekk il-kambjala tkun [iet a``ettata, il-provvista ta’ fondi
tibqa’ g]all-a``ettant, ta]t l-obbligu li j]allas lill-pussessur tal-
kambjala.
Meta t-traent 
jipprojbixxi t-
trasferiment tal-
kambjala.
135. Meta t-traent jipprojbixxi t-trasferiment tal-kambjala
b’dikjarazzjoni espressa fuqha stess, u b’dankollu hija ti[i
ittrasferita, il-[iratarju ma jakkwistax ]lief il-jeddijiet li jmissu lill-
prenditur.
FUQ IL-{Î RA TAL-KAMBJALA
Trasferiment 
b’[î ra.
136. Il-pussessur ta’ kambjala jista’ jittrasferixxi l-proprjetà
tag]ha bil-[îr a.
Lil min tista’ ti[i 
mdawra.
137. Il-kambjala tista’ ti[i mdawra lit-trattarju, lill-a``ettant,
jew lill-[irant ta’ qabel, jew ukoll imdawra lura lit-traent, u tista’
ter[a’ ti[i mdawra minn kull wie]ed minnhom.
Fejn issir il-[î ra. 138. Il-[î ra ssir fid-dahar tal-kambjala, jew fuq bi``a karta
msej]a allonge, li, meta me]tie[, ti[i mwa]]la ma’ l-istess
kambjala.
Il-[î ra tista’ tkun 
spe`jali jew in 
bjank.
139. Il-[î ra tista’ ssir billi jitni\\lu fiha l-isem ta’ dak li lilu, jew
li g]all-ordni tieg]u, g]andu jsir il-]las, id-data tal-[î ra, u
partikularitajiet o]ra; tista’ ssir ukoll in bjank, bil-firma biss tal-
[irant.
Responsabbiltà  tal-
[irant.
140. (1) Il-[irant iwie[eb lejn kull pussessur ta’ wara g]all-
a``ettazzjoni u g]all-]las tal-kambjala.
{î ra "ming]ajr 
garanzija".
(2) I\da, jekk fil-[î ra ti[i mi\juda d-dikjarazzjoni "ming]ajr
garanzija" jew kliem ie]or li j[ib l-istess ri\erva, il-[irant li jkun
fisser ru]u b’dan il-mod jibqa’ me]lus minn kull obbligu li jitnissel
mill-[î ra tieg]u.
Il-[irant li 
jipprojbixxi t-
trasferiment mhux 
responsabbli lejn 
il-pussessuri ta’ 
wara.
141. Meta l-[irant fil-[î ra tieg]u jkun espressament ipprojbixxa
kull trasferiment ie]or tal-kambjala, dawk li wara ti[i lilhom
imdawra l-kambjala ma jkollhom ebda jedd ta’ regress kontra dak
il-[irant.
Effett ta’ [î ra 
limitata.
142. Jekk il-[î ra ssir bid-dikjarazzjoni "g]all-inkass" jew bi
kliem ie]or li juri ordni mog]ti mill-[irant, din il-[î ra ma
tittrasferix il-proprjetà  tal-kambjala, i\da tg]addi biss lill-[iratarju
l-ordni li jkun fiha, u f’dan il-ka\, il-[iratarju jista’ biss jg]addi lil
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        27
]addie]or dak l-istess ordni b’[î ra b]alha.
Meta l-[î ra ssir 
wara li jag]laq i\-
\mien g]all-protest 
min]abba nuqqas 
ta’ ]las jew ta’ 
a``ettazzjoni.
143. (1) Jekk il-[î ra ssir wara li jag]laq i\-\mien li fih g]andu
jsir il-protest min]abba nuqqas ta’ ]las, il-[iratarju jakkwista
kontra t-trattarju l-jeddijiet kollha li jo]or[u mill-a``ettazzjoni li
tkun [à  saret u l-jeddijiet ta’ regress kontra dawk illi jkunu dawru l-
kambjala wara li jg]addi dak i\-\mien.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu tg]odd ukoll jekk il-[ira
ssir wara li jag]laq i\-\mien li fih g]andu jsir il-protest min]abba
nuqqas ta’ a``ettazzjoni.
Jeddijiet tal-
[iratarju meta l-
[î ra ssir wara l-
protest min]abba 
nuqqas ta’ ]las.
144. Jekk il-[î ra ssir wara li l-kambjala tkun giet ipprotestata
min]abba nuqqas ta’ ]las, din il-[î ra ma tag]tix lill-[iratarju ebda
jeddijiet o]ra ]lief dawk tal-[irant tieg]u lejn it-trattarju, jekk dan
ikun a``etta l-kambjala, u lejn dawk il-[iranti li jkunu g]adhom
obbligati fl-istess kambjala.
Jeddijiet tal-
[iratarju kontra t-
traent.
145. Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan,
il-[iratarju j\omm s]a] il-jeddijiet tieg]u kontra t-traent, u kontra
dak li akkont tieg]u l-kambjala tkun [iet mi[buda.
Meta l-[irant 
jag]mel i\-\mien 
g]all-pre\entata 
tal-kambjala.
146. Meta l-[irant ikun g]amel fil-[î ra tieg]u \-\mien li fih il-
kambjala g]andha ti[i ippre\entata lit-trattarju, l-obbligazzjoni li
to]ro[ mill-[î ra tispi``a, jekk il-kambjala ma ti[ix ippre\entata
g]all-a``ettazzjoni fi\-\mien hekk imsemmi.
Jeddijiet tal-
pussessur meta l-
kambjala ma tkunx 
imdawra lilu.
147. Il-pussess biss ta’ kambjala li ma tkunx imdawra lill-
pussessur tag]ti lil dan il-jedd li jippre\enta din il-kambjala g]all-
a``ettazzjoni u li jag]mel il-protest min]abba n-nuqqas ta’
a``ettazzjoni.
FUQ L-A¬¬ETTAZZJONI 
Kif g]andha ssir l-
a``ettazzjoni.
148. L-a``ettazzjoni tal-kambjala g]andha ssir fuq il-kambjala
nfisha, bil-firma ta’ l-a``ettant, bil-kelmiet "na``etta", jew
"a``ettata", jew ming]ajrhom.
Meta l-
a``ettazzjoni 
g]andha [[ib id-
data.
149. L-a``ettazzjoni g]andha [[ib id-data, jekk il-kambjala
g]andha tit]allas f’`ertu \mien "vista" jew skond l-u\u. In-nuqqas
tad-data ta’ l-a``ettazzjoni jag]mel il-kambjala e\i[ibbli fi\-\mien
fiha msemmi, li jibda jg]odd mid-data tag]ha.
L-a``ettazzjoni ma 
tistax tkun 
kondizzjonali, i\da 
tista’ tkun limitata.
150. (1) L-a``ettazzjoni ma tistax tkun kondizzjonali, i\da
tista’ tkun limitata kwantu g]as-somma li g]andha tit]allas.
(2) L-a``ettazzjoni kondizzjonali titqies b]ala rifjut ta’
a``ettazzjoni.
Meta l-kambjala 
g]andha ti[i 
a``ettata.
151. (1) Il-kambjala g]andha ti[i a``ettata minnufih li ti[i
ippre\entata, jew l-aktar tard fi \mien erbg]a u g]oxrin sieg]a mill-
pre\entata tag]ha.
(2) Jekk, wara li jag]laq dan i\-\mien, ma ti[ix mog]tija lura,
a``ettata jew mhix a``ettata, dak li jkun \ammha hu obbligat g]ad-
danni u l-img]axijiet lejn il-pussessur.
  28      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Obbligi ta’ l-
a``ettant.
152. (1) Bl-a``ettazzjoni ta’ kambjala, l-a``ettant jie]u fuqu l-
obbligu li j]allas l-ammont tag]ha, u ma jistax ji[i me]lus minn
dan l-obbligu, g]alkemm it-traent, jew dak li akkont tieg]u l-
kambjala [iet a``ettata, ikun, ming]ajr hu ma kien jaf, falla qabel l-
a``ettazzjoni tal-kambjala.
(2) l\da, jekk l-a``ettant ma kellux provvista ta’ fondi, hu jista’
jdur kontra t-traent jew kontra l-parti li akkont tag]ha l-kambjala
[iet a``ettata; f’kull ka\ b]al dan l-a``ettazzjoni tag]ti lok biss
g]al sempli`i pre\unzjoni kontra l-a``ettant, li jkollu l-jedd g]all-
prova kuntrarja.
Protest min]abba 
nuqqas ta’ 
a``ettazzjoni.
153. (1) Ir-rifjut ta’ a``ettazzjoni g]andu ji[i ippruvat bi
protest, li jissejja] protest min]abba nuqqas ta’ a``ettazzjoni.
(2) Jekk il-kambjala ma ti[ix a``ettata g]as-somma kollha li
g]aliha tkun [iet mi[buda, g]andu jsir l-istess protest g]ad-
differenza.
Dmir tat-traent u 
tal-[iranti meta 
ji[u notifikati bil-
protest min]abba 
nuqqas ta’ 
a``ettazzjoni.
154. Wara n-notifika tal-protest imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel
dan, il-[iranti u t-traent huma, rispettivament, obbligati jag]tu
garanzija tajba g]all-]las ta’ l-ammont tal-kambjala meta tag]laq
jew ta’ l-ammont li g]alih ma tkunx [iet a``ettata, jew inkella
j]allsu l-kambjala flimkien ma’ l-ispejje\ tal-protest u tar-
rikambju.
Meta l-kondizzjoni 
ta’ l-a``ettant 
titbiddel wara l-
a``ettazzjoni tal-
kambjala.
155. Jekk, wara l-a``ettazzjoni tal-kambjala, ji[i ippruvat li l-
kondizzjoni ta’ l-a``ettant, fl-affarijiet tieg]u kummer`jali, tbiddlet
b’mod li wie]ed ikollu ra[un ja]seb li l-kambjala ma ti[ix im]allsa
meta tag]laq, tista’ tintalab kontra t-traent, il-[iranti, u wkoll
kontra l-a``ettant innifsu, l-istess garanzija b]al dik imsemmija fl-
a]]ar artikolu qabel dan.
Obbligazzjoni tal-
garanti.
156. Il-garanti ta’ wie]ed biss minn dawk li jkunu obbligati
jag]tu garanzija, mhux obbligat in solidum ]lief ma’ dak li g]alih
jag]mel garanzija.
Weg]da ta’ 
a``ettazzjoni.
157. Il-fatt li wie]ed iwieg]ed li ja``etta kambjala ma jiswiex
b]ala a``ettazzjoni, i\da dak li lilu tkun [iet imwieg]da l-
a``ettazzjoni g]andu azzjoni g]ad-danni u g]all-img]axijiet kontra
min wieg]ed fil-ka\ li dan irrifjuta li ja``etta b]al ma wieg]ed.
FUQ L-A¬¬ETTAZZJONI G}ALL-UNUR TAL-FIRMA JEW 
B’INTERVENT
A``ettazzjoni 
g]all-unur tal-
firma jew 
b’intervent.
158. (1) Meta kambjala tkun [iet ipprotestata min]abba
nuqqas ta’ a``ettazzjoni, kull persuna, li ma tkunx [à  obbligata
fiha, tista’ tinda]al u ta``etta l-kambjala g]all-unur tat-traent, jew
ta’ wie]ed mill-[iranti, sew b’ordni jew ming]ajr ordni
g]aldaqshekk ta’ dak it-traent jew [irant.
(2) It-trattarju nnifsu jista’, wara l-protest min]abba nuqqas ta’
a``ettazzjoni, jinda]al b]ala barrani kif jing]ad hawn fuq.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        29
Ordni ta’ 
preferenza meta 
diversi persuni 
joffru li ja``ettaw 
g]all-unur tal-
firma.
159. Jekk diversi persuni joffru li ja``ettaw kambjala g]all-unur
tal-firma, g]andhom preferenza -
(a) dawk li jinda]lu g]at-traent jew g]al dak li akkont
tieg]u l-kambjala tkun [iet mi[buda;
(b) dawk li jinda]lu g]all-[iranti skond l-ordni tal-[î ri.
Il-pussessur jista’ 
jag]zel.
160. Jekk tnejn jew i\jed joffru li ja``ettaw b’intervent g]all-
istess persuna, il-pussessur tal-kambjala jista’ jag]\el lil min irid
minnhom.
G]andu preferenza 
dak li jkun 
inkarigat jinda]al.
161. l\da, dak li jkun [ie inkarigat jinda]al mill-persuna li
g]aliha jkun irid ja``etta g]andu, f’kull ka\, preferenza fuq dawk li
joffru li ja``ettaw g]all-istess persuna, ming]ajr dak l-inkarigu.
Il-pussessur ta’ 
kambjala jista’ 
ja``etta g]all-unur 
tal-firma.
162. Il-pussessur ta’ kambjala jista’, b]al kull persuna o]ra,
ja``etta b’intervent u jista’, ta]t l-istess `irkostanzi, jag]ti
preferenza lilu nnifsu.
Kif issir l-
a``ettazzjoni g]all-
unur tal-firma.
163. L-a``ettazzjoni g]all-unur tal-firma g]andha ssir bil-
miktub fuq il-kambjala u g]andha ti[i iffirmata mill-a``ettant
g]all-unur, u g]andha ti[i msemmija fl-att tal-protest jew f’att
ie]or wara b]ala \ieda mieg]u jew imda]]al fih.
Dmirijiet ta’ l-
a``ettant g]all-
unur.
164. L-a``ettant g]all-unur g]andu jitlob il-kunsinna tal-protest
li jkun sar min]abba nuqqas ta’ a``ettazzjoni, u g]andu jg]arraf,
ming]ajr dewmien, bl-intervent tieg]u lill-parti li g]all-unur
tag]ha jkun inda]al, u jikkomunikalha l-protest hawn fuq
imsemmi: fin-nuqqas ta’ dan, huwa jwie[eb g]ad-danni u l-
img]axijiet.
Meta l-a``ettant 
g]all-unur ma 
jsemmix il-persuna 
li g]aliha jinda]al.
165. Jekk l-a``ettant g]all-unur jonqos li jsemmi l-persuna li
g]all-unur tag]ha huwa jinda]al, l-a``ettazzjoni titqies li saret
g]all-unur tat-traent, jew tal-parti li akkont tag]ha l-kambjala tkun
[iet mi[buda, jekk l-isem ta’ dik il-parti jkun jidher fuq il-
kambjala.
Jeddijiet tal-
pussessur fil-ka\ 
ta’ a``ettazzjoni 
g]all-unur.
166. (1) G]ad li jkun hemm l-a``ettazzjoni g]all-unur, il-
pussessur ta’ kambjala j\omm s]a] il-jeddijiet tieg]u kollha li
jkollu kontra t-traent u l-[iranti min]abba n-nuqqas ta’
a``ettazzjoni tat-trattarju.
(2) I\da, jekk l-intervent g]all-b\onn ji[i irrikmandat mit-
traent innifsu fl-istess kambjala, u din ti[i a``ettata minn min
ikollu l-inkarigu biex jinda]al, ma tkunx me]tie[a l-garanzija
msemmija fl-artikolu 154.
Il-kambjala 
a``ettata g]all-
unur g]andha ti[i 
ippre\entata g]all-
]las lit-trattarju 
ori[inali.
167. (1) Kambjala a``ettata g]all-unur g]andha ti[i
ippre\entata lit-trattarju ori[inali g]all-]las fi\-\mien li tag]laq, u
ipprotestata kontra tieg]u jekk ma ti[ix im]allsa.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan il-protest, l-a``ettant g]all-unur mhux
obbligat i]allas il-kambjala, u jekk i]allasha ming]ajr ma jkun
hemm il-protest, huwa jitlef il-jedd ta’ regress kontra dawk li
setg]u jkollhom interess li l-kambjala ti[i ipprotestata kontra t-
trattarju.
  30      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
FUQ IS-SOLIDARJETÀ
Il-partijiet 
f’kambjala huma 
obbligati in 
solidum.
168. Dawk kollha li jiffirmaw, ja``ettaw jew idawru kambjala,
huma obbligati in solidum g]all-garanzija lejn il-pussessur.
FUQ L-AVALL
Avall. 169. Apparti mill-a``ettazzjoni u l-[î ra, il-]las ta’ kambjala
jista’ ji[i ggarantit b’avall, li hu l-obbligazzjoni ta’ terza persuna.
Kif jing]ata l-
avall.
170. L-avall jista’ jing]ata fuq il-kambjala nfisha, jew b’att
g]alih, jew ukoll b’ittra.
Obbligazzjoni ta’ 
min jag]ti l-avall.
171. Dak li jag]ti l-avall hu obbligat in solidum u bl-istess mod
li huma obbligati t-traent u l-[iranti, jekk il-partijiet ma jkunux
ftiehmu xort’o]ra.
FUQ L-ISKADENZA U L-}LAS TAL-KAMBJALA
I\-\mien tal-]las. 172. Il-kambjala tista’ ti[i mag]mula li tit]allas -
(a) "a vista";
(b) fi \mien jew jum determinat;
(`) f’`ertu \mien "vista";
(d) f’`ertu \mien mid-data;
(e) skond l-u\u.
"A vista". 173. Il-kambjala mi[buda "a vista" g]andha tit]allas malli ti[i
ppre\entata.
G]al \mien jew 
jum determinat.
174. Il-kambjala mi[buda g]al \mien jew jum determinat
g]andha tit]allas fi\-\mien jew fil-jum fiha msemmijin.
Kambjala li 
g]andha tit]allas 
f’nofs ix-xahar.
175. Meta \-\mien tal-]las imsemmi fil-kambjala hu g]an-nofs
ix-xahar, il-kambjala titqies mag]luqa fil-]mistax ta’ dak ix-xahar.
Kambjala li 
g]andha tit]allas 
f’`ertu \mien 
"vista" jew mid-
data.
176. ll-kambjala mi[buda g]al `ertu \mien "vista" jew g]al
`ertu \mien mid-data, g]andha tit]allas - 
(a) jekk i\-\mien hu indikat bi [ranet, fl-a]]ar [urnata tal-
[ranet imsemmija: i\da, jekk il-kambjala tkun
mi[buda g]al `ertu \mien "vista", il-[urnata li fiha l-
kambjala ti[i ppre\entata g]all-a``ettazzjoni ma
ting]addx, u fil-ka\ li l-kambjala tkun mi[buda g]al
`ertu \mien mid-data, il-[urnata tad-data tal-kambjala
ma ting]addx;
(b) jekk i\-\mien hu indikat b’[img]at jew b’xhur, fil-
[urnata tal-[img]a jew tax-xahar li tkun taqbel, fl-
isem jew fin-numru, mal-[urnata li fiha l-kambjala
tkun [iet ippre\entata g]all-a``ettazzjoni jew mal-
[urnata tad-data tal-kambjala:
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        31
I\da, kemm-il darba din il-[urnata ma tkunx
tid]ol fix-xahar li fih g]andu jsir il-]las, il-kambjala
titqies mag]luqa fl-a]]ar [urnata ta’ dak ix-xahar.
Nofs xahar.
]mistax-il [urnata.
Kalendarju 
Gregorjan.
178. Ix-xhur huma dawk skond il-kalendarju Gregorjan.
Kambjala mi[buda 
skond l-u\u.
179. Il-kambjala mi[buda b]ala li tit]allas skond l-u\u g]andha
tit]allas wie]ed u g]oxrin [urnata minn dak in-nhar li ti[i
ippre\entata g]all-a``ettazzjoni.
Meta ma 
jissemma’ ebda 
\mien, il-kambjala 
tit]allas "a vista".
180. Jekk ma jkunx [ie indikat xi wie]ed mi\-\minijiet
imsemmija fl-artikolu 172, il-kambjala tit]allas "a vista".
Meta l-[urnata ta’ 
l-iskadenza hija l-
}add, e``. 
Emendat: 
V.1904.8.
181. Jekk il-[urnata li fiha tag]laq kambjala hija [urnata ta’
nhar ta’ }add jew festa kmandata jew tal-{img]a l-Kbira jew ta’
[urnata o]ra ta’ vakanza pubblika, hija g]andha tit]allas il-[urnata
ta’ wara, li ma tkunx vakanza pubblika.
Meta t-trattarju ji[i 
ddikjarat fallut.
182. Il-kambjala titqies mag]luqa mill-waqt li l-persuna li fuqha
tkun mi[buda ti[i iddikjarata falluta, u f’dan il-ka\ il-pussessur
jista’ jag]mel il-protest tal-kambjala msemmi fl-artikolu 191; i\da
t-traent u l-[iranti jistg]u, jekk ji[u msej]in g]all-]las, jiddiferixxu
l-]las sa dak in-nhar li l-kambjala tag]laq skond il-kondizzjonijiet
li ta]thom tkun [iet mi[buda, billi jag]tu l-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
B’liema flus 
tit]allas il-
kambjala.
183. Il-kambjala g]andha tit]allas bix-xorta ta’ flus imsemmija
fiha. I\da, jekk ix-xorta ta’ flus imsemmija fil-kambjala hija
imma[inarja jew m’g]andhiex kors legali fil-lok li fih g]andu jsir
il-]las, u fil-kambjala ma jkunx hemm imsemmi l-valur ta’ dik ix-
xorta ta’ flus, il-]las isir bil-flus li g]andhom kors legali fil-lok tal-
]las, f’somma li taqbel mal-valur tal-flus imsemmija fil-kambjala
fi\-\mien li din tag]laq, kemm-il darba t-traent, bl-u\u tal-klawsola
in effettivi jew ta’ klawsola o]ra b]alha, ma jkunx wera r-rieda li l-
]las isir fix-xorta ta’ flus minnu msemmija, basta li din ix-xorta ta’
flus ma tkunx imma[inarja.
Min i]allas mhux 
obbligat jivverifika 
l-awtenti`ità  tal-
[îri .
184. Dak li j]allas kambjala mhux obbligat jivverifika l-
awtenti`ità  tal-[îri .
}las qabel l-
eg]luq.
185. Dak li j]allas kambjala qabel ma tag]laq iwie[eb g]all-
validità  tal-]las. 
}las fl-eg]luq 
ming]ajr 
oppo\izzjoni j[ib 
il-]elsien.
186. Dak li j]allas kambjala meta tag]laq, u ming]ajr
oppo\izzjoni, jitqies me]lus skond il-li[i.
Il-pussessur ma’ 
jistax ji[i m[ieg]el 
jir`ievi l-]las qabel 
l-eg]luq.
187. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax ji[i m[ieg]el jir`ievi l-
]las tag]ha qabel ma tag]laq.
}las tat-tieni, it-
tielet, e``.
188. Il-]las ta’ kambjala mag]mul fuq it-tieni, it-tielet, jew
e\emplar ie]or, jiswa, basta li jkun spe`ifikat fuq dan it-tieni, it-
tielet, jew e\emplar ie]or, li dan il-]las ine]]i l-effett ta’ l-
  32      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
e\emplari l-o]ra tal-kambjala.
Meta l-e\emplar 
a``ettat tal-
kambjala ma ji[ix 
me]ud lura minn 
min i]allas.
189. Dak li j]allas kambjala fuq it-tieni, it-tielet, jew e\emplar
ie]or, ming]ajr ma jie]u lura l-e\emplar li fuqu jkun a``etta, ma
ji[ix me]lus quddiem it-terz li jkollu f’idejh l-e\emplar a``ettat,
bla ]sara tal-jedd ta’ regress kontra dak li lilu ]allas bla ma kien
imiss.
Meta ji[u a``ettati 
\ew[ e\emplari 
jew i\jed.
190. Meta kambjala tin[ibed fl-ewwel, fit-tieni, fit-tielet, jew
f’aktar e\emplari, u t-trattarju ja``etta i\jed minn e\emplar wie]ed,
hu obbligat i]allas l-e\emplari kollha a``ettati li ji[u ppre\entati
lilu fl-iskadenza minn kull pussessur tag]hom, bla ]sara tal-jedd ta’
regress kontra dak li jkun g]amel u\u ta’ i\jed minn e\emplar
wie]ed tal-kambjala.
Protest g]al nuqqas 
ta’ ]las.
191. Ir-rifjut tal-]las ta’ kambjala g]andu ji[i ippruvat bi
protest, li jissejja] protest g]al nuqqas ta’ ]las.
}las ta’ kambjala 
mhux imdawra lill-
pussessur.
192. Dak li jitlob il-]las ta’ kambjala li ma tkunx [iet imdawra
lilu, i\da li, fl-istess ]in, juri li [iet lilu mibg]uta biex ida]]al il-
]las tag]ha, jista’, billi jag]ti garanzija tajba, jitlob il-]las tag]ha,
u jista’ jipprotestaha jekk ma ti[ix im]allsa.
Responsabbiltà  tal-
pussessur li 
jit]allas tal-
kambjala. 
193. Il-pussessur ta’ kambjala li jir`ievi l-]las tag]ha, u l-
[iranti kollha ta’ qablu, huma garanti lejn dak li ]allasha tal-
validità  tal-[îri  kollha ta’ qabel.
Il-]las isir kontra l-
kunsinna tal-
kambjala. 
194. Bla ]sara tal-ka\ imsemmi fl-artikoli 201 u 202, id-debitur
mhux obbligat i]allas il-kambjala ]lief kontra l-kunsinna tag]ha bl-
ir`evuta kif imiss.
}las ta’ bi``a mis-
somma.
195. (1) Il-pussessur tal-kambjala ma jistax jirrifjuta li jir`ievi
ming]and it-trattarju bi``a biss mis-somma msemmija fiha, ukoll
meta l-kambjala tkun [iet a``ettata mit-trattarju nnifsu, jew minn
]addie]or, g]as-somma kollha, imma l-pussessur g]andu
jipprotestaha g]all-bqija.
(2) I\da, dak li jkun ]allas bi``a ma jistax jitlob li l-kambjala
ti[i ikkunsinnata lilu, imma hu jista’ jitlob biss li s-somma li ]allas
ti[i mni\\la fuq il-kambjala, u li ti[i ikkunsinnata lilu kopja tag]ha
bl-ir`evuta tas-somma m]allsa.
Meta l-kambjala 
ma ti[ix 
ippre\entata g]all-
]las.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
196. Jekk il-kambjala ma ti[ix ippre\entata g]all-]las meta
tag]laq, l-a``ettant jista’, wara li jag]laq i\-\mien li fih imissu jsir
il-protest g]al nuqqas ta’ ]las, iqieg]ed l-ammont tal-kambjala fil-
Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili, bi spejje\ u riskju tal-pussessur.
E``ezzjonijiet 
persunali g]all-
[iranti.
197. L-e``ezzjonijiet li huma persunali g]all-[iranti ma
jistg]ux jing]ataw kontra l-pussessur ta’ kambjala.
E``ezzjonijiet 
persunali g]all-
pussessur.
198. (1) L-e``ezzjonijiet li huma persunali g]all-pussessur tal-
kambjala ma jistg]ux idewmu l-]las tag]ha, jekk ma jkunux
likwidi u li jistg]u jinqatg]u malajr fil-kaw\a li tkun miexja.
(2) Jekk dawn l-e``ezzjonijiet ikunu jin]tie[u e\ami fit-tul, is-
smig] tag]hom isir f’kaw\a g]aliha, u, sadanittant, il-kundanna
g]all-]las tal-kambjala, bil-garanzija jew ming]ajrha, skond ma
jidhrilha l-qorti, m’g]andhiex tkun imdewma.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        33
Oppo\izzjoni 
g]all-]las ta’ 
kambjala.
199. Ma tistax issir oppo\izzjoni g]all-]las ta’ kambjala ]lief
fil-ka\ ta’ telf tal-kambjala jew ta’ falliment tal-pussessur. 
Telf ta’ kambjala 
mhux a``ettata.
200. Fil-ka\ ta’ telf ta’ kambjala mhux a``ettata, sid il-kambjala
jista’ jitlob il-]las tag]ha fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew
e\emplar ie]or.
Telf ta’ kambjala 
a``ettata.
201. Jekk il-kambjala mitlufa tkun a``ettata, il-]las ma jistax
jintalab fuq it-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew e\emplar ie]or, kemm-il
darba dak li jitlob il-]las ma jippruvax kif imiss il-jedd tieg]u u ma
jag]tix garanzija tajba.
Meta l-pussessur 
ma jistax 
jippre\enta 
e\emplar tal-
kambjala.
202. Meta dak li tilef il-kambjala, a``ettata jew le, ma jistax
jippre\enta t-tieni, it-tielet, ir-raba’, jew e\emplar ie]or tag]ha, hu
jista’ madankollu jitlob u jie]u l-]las tag]ha, jekk jipprova kif
imiss il-jedd tieg]u fuqha u jag]ti garanzija tajba.
Meta tispi``a l-
obbligazzjoni li 
tin]oloq bil-
garanzija.
203. L-obbligazzjoni li tin]oloq bil-garanzija msemmija fl-
a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, tispi``a wara tliet snin.
Meta jista’ jintalab 
li l-ammont tal-
kambjala mitlufa 
ji[i ddepo\itat. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
204. Jekk ma ting]atax il-garanzija msemmija fl-artikoli 201 u
202, jista’ jintalab, meta ssir il-prova tal-jedd me]tie[a f’dawk l-
artikoli, li s-somma li g]andha tit]allas fuq il-kambjala mitlufa ti[i
mqieg]da fil-Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili.
Protest fil-ka\ ta’ 
kambjala mitlufa.
205. Fil-ka\ ta’ nuqqas ta’ ]las fuq talba mag]mula g]alhekk,
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 201 u 202, sid il-kambjala
mitlufa g]andu, sabiex i\omm il-jeddijiet tieg]u kollha, jag]mel att
ta’ protest, u jinnotifikah lit-traent u lill-[iranti, fi\-\mien u bil-
mod b]al ma jing]ad i\jed ’il quddiem dwar il-protest g]al nuqqas
ta’ ]las.
Obbligu tal-[irant 
immedjat lejn il-
[iratarju tieg]u 
f’ka\ ta’ kambjala 
mitlufa. 
206. Sid il-kambjala mitlufa, sabiex jie]u t-tieni, it-tielet, jew
e\emplar ie]or tag]ha, g]andu jitlobha lill-[irant immedjat tieg]u
u dan il-[irant hu fl-obbligu li jag]tih l-g]ajnuna tieg]u u l-u\u ta’
ismu biex ja[ixxi kontra l-[irant tieg]u nnifsu, u hekk minn [irant
g]all-ie]or sat-traent tal-kambjala.
Sid il-kambjala 
mitlufa hu obbligat 
g]all-]las ta’ l-
ispejje\.
207. Sid il-kambjala mitlufa hu obbligat g]all-]las ta’ l-ispejje\
kollha li jsiru min]abba t-telf tag]ha.
Responsabbiltà  
g]ad-danni fil-ka\ 
ta’ rifjut ta’ g]oti 
tat-tieni, it-tielet 
jew e\emplar 
ie]or.
208. Dak li jirrifjuta li jag]ti t-tieni, it-tielet, jew e\emplar
ie]or, meta tkun [iet mitluba lilu skond l-artikolu 206, iwie[eb
g]ad-danni u l-img]axijiet.
FUQ IL-}LAS G}ALL-UNUR TAL-FIRMA JEW B’INTERVENT
}las g]all-unur.
min irid jista’ jinda]al u j]allasha ta]t protest g]all-unur tat-traent
jew ta’ wie]ed mill-[iranti.
Kif g]andu 
jirri\ulta.
210. Il-]las g]all-unur g]andu ji[i msemmi fl-att tal-protest jew
f’att ie]or wara b]ala \ieda mieg]u jew imda]]al fih.
  34      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Jeddijiet u dmirijiet 
ta’ min i]allas 
g]all-unur.
211. (1) Dak li j]allas kambjala b’intervent jid]ol fil-jeddijiet
tal-pussessur, u fid-dmirijiet tieg]u dwar il-formalitajiet li
g]andhom ji[u m]arsa.
(2) Barra minn dan, hu g]andu jag]ti minnufih avvi\ tal-]las lil
dak li g]all-unur tieg]u jkun inda]al, ta]t piena tad-danni u
img]axijiet.
}elsien tal-[iranti. 212. (1) Jekk il-]las b’intervent isir g]all-unur tat-traent, il-
[iranti kollha ji[u me]lusa.
(2) Jekk il-]las isir g]all-unur ta’ [irant partikolari, il-[iranti
kollha ta’ warajh ji[u me]lusa.
Meta \ew[ persuni 
jew i\jed joffru li 
j]allsu b’intervent.
213. Jekk \ew[ persuni jew i\jed joffru li j]allsu kambjala
b’intervent, ig]oddu r-regoli dwar l-a``ettazzjoni b’intervent.
Il-preferenza 
ting]ata lit-
trattarju.
214. l\da, jekk dak li fuqu fil-bidu tkun in[ibdet il-kambjala, u
li kontra tieg]u jkun sar il-protest g]al nuqqas ta’ a``ettazzjoni,
ikun irid i]allas il-kambjala meta tag]laq, hu g]andu preferenza
fuq dawk kollha li jkunu jridu j]allsuha b’intervent.
Jedd ta’ l-a``ettant 
b’intervent meta l-
kambjala ti[i 
m]allsa minn 
]addie]or.
215. L-a``ettant b’intervent, illi ma j]allasx il-kambjala
min]abba li ti[i m]allsa mit-trattarju jew minn ]addie]or, g]andu
jedd jitlob ming]and dak li ]allas il-kambjala l-ispejje\ li jkun
g]amel u kummissjoni ta’ terz fil-mija.
Meta dak li j]allas 
g]all-unur jitlef il-
jedd ta’ regress.
216. Dak li j]allas kambjala g]all-unur, meta persuna o]ra, li
kellha preferenza fuqu, kienet offriet li t]allas il-kambjala, ma
jistax idur kontra dawk il-[iranti illi kienu ji[u me]lusa minn kull
obbligu li kieku ]alset dik il-persuna l-o]ra.
Il-kambjala u l-
protest g]andhom 
ji[u ikkunsinnati lil 
min i]allas g]all-
unur.
217. Dak li j]allas g]all-unur g]andu jedd g]all-kunsinna lilu
tal-kambjala nfisha u tal-protest g]al nuqqas ta’ ]las, u huwa
obbligat g]ar-rimbor\ ta’ l-ispejje\ tal-protest.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAL-PUSSESSUR
Il-pussessur 
g]andu jippre\enta 
l-kambjala g]all-
]las jew g]all-
a``ettazzjoni.
218. Il-pussessur ta’ kambjala li g]andha tit]allas f’Malta "a
vista", jew f’`ertu \mien "vista", jew skond l-u\u, hu obbligat
jippre\enta l-kambjala g]all-]las jew g]all-a``ettazzjoni, fi\-
\minijiet imsemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, li jibdew ig]oddu
mid-data tal-kambjala, ta]t piena li jitlef il-jedd tieg]u ta’ regress
kontra l-[iranti, u wkoll kontra t-traent jekk dan ikun g]amel il-
provvista tal-fondi g]all-]las tal-kambjala.
|mien li fih 
g]andha ssir il- 
pre\entata.
219. I\-\minijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan huma:
(a) sitt xhur, jekk il-kambjala hija mi[buda minn lok fl-
Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-E[ittu, fi Tripli,
f’Tune\, fl-Al[erija jew fil-Marokk;
(b) sena, jekk il-kambjala hija mi[buda minn kull lok
ie]or;
(`) xahar jekk il-kambjala hija mi[buda u g]andha
tit]allas f’Malta:
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        35
I\da, fi \mien ta’ gwerra fuq il-ba]ar, i\-\minijiet
imsemmija fil-paragrafi (a) u (b) ji[u irduppjati.
Kambjala li 
g]andha tit]allas 
barra minn Malta.
220. L-istess telf ta’ jedd imsemmi fl-artikolu 218 ibati l-
pussessur ta’ kambjala mi[buda f’Malta, u li g]andha tit]allas "a
vista", jew f‘`ertu \mien "vista", jew skond l-u\u, f’wie]ed jew
ie]or mill-pajji\i msemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan, jekk il-
pussessur ma jippre\entahiex g]all-]las jew g]all-a``ettazzjoni fi\-
\minijiet imsemmijin f’dak l-artikolu.
Xi kambjali jistg]u 
ma ji[ux 
ippre\entati g]all-
a``ettazzjoni.
221. Il-pussessur ta’ kambjala mi[buda g]al `ertu \mien jew
jum determinat, jew g]al `ertu \mien mid-data, mhux obbligat
jippre\enta l-kambjala g]all-a``ettazzjoni, i\da jekk jag]\el li
jippre\entaha g]andu jipprotestaha jekk ma ti[ix a``ettata.
Meta t-traent jew 
il-[iranti jag]tu 
ordnijiet xort’ 
o]ra.
222. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 218, 220 u 221 ma
jg]oddux g]at-traent u g]all-[iranti li jkunu taw b’mod li jiswa
ordnijiet xort’ o]ra.
Il-pre\entata g]all-
]las g]andha ssir 
fl-iskadenza.
223. Il-pussessur ta’ kambjala g]andu jippre\entaha g]all-]las
dak in-nhar li tag]laq.
Fejn g]andhom 
isiru l-pre\entata, 
il-protest, e`c.
224. Il-pre\entata ta’ kambjala g]all-a``ettazzjoni jew g]all-
]las, il-protest, it-talba g]al e\emplar ta’ kambjala, kif ukoll l-atti
l-o]ra kollha kontra persuna partikolari dwar il-kambjala,
g]andhom isiru fil-lok tal-kummer` ta’ din il-persuna inkella ta’
fejn toqg]od bid-dar.
L-a``ettazzjoni ma 
tistax tintalab nhar 
ta’ }add, e`c. 
Emendat: 
V.1904.9.
225. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax jitlob l-
a``ettazzjoni tag]ha, jew il-kunsinna ta’ e\emplar, jew l-
esekuzzjoni ta’ att ie]or dwarha, ]lief f’[urnata li mhix [urnata ta’
vakanza pubblika.
(2) Jekk l-a]]ar [urnata li fiha g]andha tintalab l-esekuzzjoni
ta’ xi wie]ed minn dawn l-atti tkun [urnata ta’ nhar ta’ }add, jew
ta’ festa kmandata o]ra, jew ta’ nhar il-{img]a l-Kbira, jew
[urnata o]ra ta’ vakanza pubblika, it-talba g]all-esekuzzjoni
g]andha ssir fil-[urnata ta’ wara li mhix [urnata ta’ vakanza
pubblika.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]all-
protest.
Meta g]andu jsir 
il-protest.
226. (1) Il-protest g]al nuqqas ta’ a``ettazzjoni g]andu jsir
fil-[urnata ta’ wara dik li fiha l-kambjala ti[i ippre\entata g]all-
a``ettazzjoni.
(2) Il-protest g]al nuqqas ta’ ]las g]andu jsir fil-[urnata ta’
wara dik li fiha l-kambjala tag]laq.
Il-protest g]al 
nuqqas ta’ 
a``ettazzjoni, e``., 
ma je]lisx lill-
pussessur mill-
protest g]al nuqqas 
ta’ ]las.
227. (1) Il-protest g]al nuqqas ta’ a``ettazzjoni, jew il-mewt
jew il-falliment ta’ dak li fuqu l-kambjala tkun mi[buda, ma
je]ilsux lill-pussessur mill-protest tal-kambjala g]al nuqqas ta ]las.
(2) Jekk l-a``ettant ifalli qabel ma tag]laq il-kambjala, il-
pussessur jista’ jipprotesta l-kambjala u jdur kontra min imiss.
  36      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Il-pussessur 
g]andu jitlob l-
a``ettazzjoni mill-
persuna msemmija 
fuq il-kambjala 
jekk it-trattarju 
jirrifjuta li 
ja``ettaha.
228. Jekk fil-kambjala jkun hemm imsemmija l-persuna g]all-
a``ettazzjoni jew g]all-]las b’intervent, u t-trattarju jirrifjuta li
ja``ettaha, il-pussessur g]andu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra t-trattarju, jippre\entaha g]all-a``ettazzjoni lill-persuna
msemmija fiha.
Il-pussessur 
g]andu jitlob il-
]las ming]and l-
a``ettant g]all-
unur, e``., jekk it-
trattarju jirrifjuta li 
j]allas il-kambjala.
229. Jekk il-persuna li fuqha l-kambjala tkun mi[buda tirrifjuta
li t]allasha, il-pussessur g]andu, wara li jipprotesta l-kambjala
kontra tag]ha, jippre\entaha g]all-]las lill-a``ettant g]all-unur, u,
f’ka\ ta’ rifjut ta’ dan ta’ l-a]]ar, lil kull persuna o]ra msemmija
fil-kambjala g]all-a``ettazzjoni jew g]all-]las tag]ha fil-ka\ ta’
b\onn.
Ir-rifjut ta’ l-
a``ettant g]all-
unur, e``., g]andu 
ji[i mni\\el fil-
protest jew wara. 
230. lr-rifjut, sew ta’ l-a``ettazzjoni kemm tal-]las, minn wa]da
mill-persuni msemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, g]andu
ji[i msemmi fl-att tal-protest kontra t-trattarju jew wara dak il-
protest.
Il-pussessur ma 
jistax jirrifjuta l-
a``ettazzjoni jew 
il-]las g]all-unur 
tal-firma.
231. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g]al nuqqas ta’
a``ettazzjoni jew ta’ ]las, ma jistax jirrifjuta l-a``ettazzjoni jew il-
]las li wie]ed joffri li jag]mel b’intervent g]all-unur tal-firma tat-
traent jew ta’ xi wie]ed mill-[iranti.
(2) l\da, b’din l-a``ettazzjoni g]all-unur tal-firma, ma
jispi``ax g]all-pussessur il-jedd g]all-garanzija msemmija fl-
artikolu 154.
X’jiswew il-
kelmiet "ming]ajr 
protest ".
232. It-talba jew l-ordni li jkun hemm fil-kambjala sabiex din
titra[[a lura ming]ajr protest (retour sans protê t), te]les lill-
pussessur mill-obbligu li jipprotesta l-kambjala, i\da ma te]ilsux
mill-obbligu li jippre\enta l-kambjala fi\-\mien li jmiss.
Avvi\ ta’ nuqqas 
ta’ a``ettazzjoni 
jew ta’ ]las.
233. (1) Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g]al nuqqas ta’
a``ettazzjoni jew ta’ ]las g]andu, ming]ajr dewmien, jag]ti avvi\
bil-miktub ta’ dak in-nuqqas lill-[irant li ji[i minnufih qablu.
(2) Kull [irant, meta jir`ievi dan l-avvi\, g]andu, ming]ajr
dewmien, jinnotifikah lill-[irant li ji[i minnufih qablu.
(3) L-avvi\ imsemmi f’dan l-artikolu g]andu jkollu mieg]u l-
protest.
Meta fil-[î ra ma 
jkunx hemm l-
indirizz tal-[irant.
234. Jekk [irant idawwar il-kambjala lil ]addie]or ming]ajr ma
jni\\el l-indirizz tieg]u, l-avvi\ tan-nuqqas ta’ l-a``ettazzjoni jew
tal-]las g]andu jing]ata lill-[irant li ji[i minnufih qablu.
Meta l-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
235. Il-pussessur ta’ kambjala ma jistax, g]al nuqqas ta’ ]las,
idur kontra t-traent jew kontra l-[iranti - 
(a) jekk il-kambjala ma tkunx [iet ippre\entata g]all-
a``ettazzjoni, meta hu me]tie[, jew g]all-]las, lit-
trattarju jew lill-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u
229;
(b) jekk il-pussessur jirrifjuta l-a``ettazzjoni jew il-]las
ming]and wie]ed li ried jinda]al g]all-unur tal-firma
tat-traent jew ta’ xi wie]ed mill-[iranti.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        37
Ka\ijiet o]ra li 
fihom il-pussessur 
jitlef il-jedd ta’ 
regress.
236. Il-pussessur lanqas ma jkollu jedd idur kontra l-[iranti jew
kontra t-traent li jkun g]amel il-provvista tal-fondi f’idejn it-
trattarju jew f’idejn il-persuni msemmijin fl-artikoli 228 u 229,
jekk hu jkun naqas jag]mel dak li hu me]tie[ skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 226, 230 u 233.
Kif jista’ ji[i 
e\er`itat il-jedd ta’ 
regress.
237. Il-pussessur ta’ kambjala ipprotestata g]al nuqqas ta’ ]las
g]andu jedd idur kontra l-obbligati kollha flimkien, jew kontra
wie]ed biss jew kontra xi w]ud minnhom, ming]ajr ma jitlef il-
jedd tieg]u rigward dawk li kontra tag]hom ma jkunx a[ixxa, u
huwa mhux obbligat jimxi skond l-ordni tal-[îr i.
|mien li fih 
g]andu ji[i 
e\er`itat il-jedd ta’ 
regress kontra l-
[iranti u t-traenti li 
joqog]du f’Malta.
238. Il-jedd ta’ regress kontra l-[iranti u t-traenti li jkunu
joqog]du f’Malta, g]al kambjali, ipprotestati g]al nuqqas ta’ ]las,
mi[buda f’Malta u li g]andhom jit]allsu band’o]ra, g]andu ji[i
e\er`itat fi\-\mien -
(a) ta’ tnax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tit]allas f’lok
fl-Ewropa, fl-Asja Minuri, fis-Sirja, fl-E[ittu, fi Tripli,
f’Tune\, fl-Al[erija jew fil-Marokk;
(b) ta’ tmintax-il xahar, jekk il-kambjala kellha tit]allas
f’kull pajji\ ie]or:
I\da dawn i\-\minijiet ji[u irduppjati fi \mien ta’ gwerra
fuq il-ba]ar.
Meta jibda jg]addi 
\-\mien.
239. I\-\minijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan jibdew
ig]oddu - 
(a) g]all-pussessur tal-kambjala, minn dak in-nhar tal-
protest g]al nuqqas ta’ ]las;
(b) g]al kull wie]ed mill-[iranti minn dak in-nhar li jkun
[ie mitlub lilu l-]las, jekk i]allas volontarjament, jew,
jekk le, minn dak in-nhar li ti[i mag]mula kontra
tieg]u t-talba [udizzjarja g]all-]las.
Telf tal-jedd ta’ 
regress bl-eg]luq 
ta\-\mien.
240. Wara li jag]lqu \-\minijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[
artikoli qabel dan, il-pussessur u l-[iranti tal-kambjala jitilfu l-jedd
ta’ regress.
Falliment ta’ 
wa]da jew i\jed 
mill-persuni 
obbligati fil-
kambjala.
241. (1) F’ka\ ta’ falliment ta’ wa]da jew i\jed mill-persuni
obbligati fil-kambjala ipprotestata, il-pussessur tag]ha jista’ j[ib ’il
quddiem it-talba tieg]u g]all-]las kollu ta’ dak li jkollu jie]u
kontra l-massa ta’ kull wie]ed mill-falluti.
(2) Meta jitqassam u jittie]ed sehem mill-massa ta’ wie]ed
mill-falluti, il-persuni obbligati fil-kambjala, li ma jkunux falluti,
kif ukoll il-massi tal-falluti l-o]ra, ji[u me]lusa biss sas-somma
tas-sehem li jkun hekk ittie]ed.
Meta l-pussessur 
ja``etta akkordju 
volontarju.
242. (1) I\da, jekk il-pussessur tal-kambjala jag]mel akkordju
volontarju mat-traent jew ma’ l-a``ettant, huwa jitlef il-jedd ta’
regress kontra l-[iranti kollha.
(2) Jekk l-akkordju jsir ma’ wie]ed mill-[iranti, il-pussessur
jitlef il-jedd ta’ regress kontra l-[iranti kollha ta’ wara i\da j\omm
il-jeddijiet tieg]u kontra l-a``ettant. Huwa j\omm ukoll il-jeddijiet
tieg]u kontra l-[iranti ta’ qabel u kontra t-traent, jekk dawn il-
  38      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
[iranti jew it-traent ma jippruvawx li batew ]sara b’dak l-akkordju,
u kemm-il darba l-pussessur ikun \amm espressament il-jeddijiet
tieg]u kontra tag]hom.
(3) Jekk l-akkordju ji[i mag]mul mat-traent, l-a``ettant, jekk
ma tkunx [iet lilu mag]mula l-provvista tal-fondi, jibqa’ me]lus
minn kull ohbligazzjoni.
(4) Jekk, fl-a]]arnett, l-akkordju jkun [ie mag]mul
volontarjament ma l-a``ettant, u dan kellu l-provvista ta’ fondi, il-
pussessur jitlef il-jedd ta’ regress kontra t-traent.
Meta l-jedd ta’ 
regress jer[a’ jibda 
jse]].
243. Il-jedd ta’ regress jer[a’ jibda jse]] favur il-pussessur
kontra t-traent jew kontra dak fost il-[iranti illi, wara li jag]lqu \-
\minijiet stabbiliti g]all-protest, g]all-avvi\, u g]all-e\er`izzju tal-
jedd hawn fuq imsemmi, jir`ievi b’akkont, jew b’kumpens, jew
b’kull mod ie]or, il-fondi iddestinati g]all-]las tal-kambjala.
Min i]allas g]andu 
jedd g]all-
kunsinna lilu tal-
kambjala.
244. Kull debitur ta’ kambjala g]andu jedd, meta j]allas l-
ammont tag]ha, flimkien ma’ l-img]axijiet u l-ispejje\ in`identali,
jitlob li l-kambjala ti[i ikkunsinnata lilu bis-saldu fuqha.
L-a``ettazzjoni u l-
[îri  jiswew ukoll 
jekk il-firma tat-
traent tkun falza.
245. L-a``ettazzjoni u l-[îri , jekk huma veri, jibqg]u jiswew,
g]ad li l-firma tat-traent tkun falza jew iffalsifikata.
Jekk il-kambjala 
jkun fiha 
a``ettazzjoni jew 
[îra  falza.
246. Jekk kambjala jkun fiha a``ettazzjoni jew [îra  falza jew
iffalsifikata, il-[iranti kollha u t-traent, li l-firem tag]hom ikunu
veri, jibqg]u obbligati f’dik il-kambjala.
FUQ IL-PROTEST
Il-protest g]andu 
jsir b’nutar 
pubbliku.
247. Il-protesti g]al nuqqas ta’ a``ettazzjoni jew ta’ ]las
g]andhom isiru b’nutar pubbliku, illi g]andu jmur fil-lok fejn il-
persuna, li g]andha ta``etta jew t]allas, ikollha l-kummer` tag]ha
jew tkun toqg]od bid-dar, u jitlobha ta``etta l-kambjala jew t]allas
l-ammont tag]ha.
Forma tal-protest. 248. (1) L-att ta’ protest g]andu jkun fih kopja kelma b’kelma
tal-kambjala, ta’ l-a``ettazzjoni, jekk tkun [à  [iet a``ettata, tal-
[îri,  u ta’ l-ordnijiet mog]tijin fiha, u g]andu jkun fih ukoll -
(a) l-isem ta’ dak li favur tieg]u jsir il-protest;
(b) t-talba biex ja``etta jew biex i]allas, mag]mula lil dak
li kontra tieg]u jsir il-protest;
(`) il-fatt jekk dak li g]andu ja``etta jew i]allas kienx
pre\enti jew assenti;
(d) ir-ra[uni tar-rifjut ta’ l-a``ettazzjoni jew tal-]las;
(e) id-data li fiha t-talba [iet mag]mula jew tfittxet li ti[i
mag]mula i\da bla effett.
(2) Fil-ka\ ta’ a``ettazzjoni jew ta’ ]las g]all-unur tal-firma,
fil-protest g]andu jing]ad minn min, g]all-unur ta’ min, u b’liema
mod il-kambjala [iet a``ettata jew im]allsa.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        39
Meta n-nutar ma 
jirnexxilux isib il-
persuna.
249. Meta n-nutar ma jirnexxilux isib lill-persuna li g]andha
ta``etta jew t]allas, jew ma jirnexxilux isir jaf jekk din il-persuna
g]andhiex lok tal-kummer` tag]ha, jew ma jirnexxilux isib fejn
toqg]od bid-dar, hu g]andu jfisser espressament fil-protest li t-
tfittix tieg]u baqa’ bla effett.
G]andu jsir protest 
wie]ed biss ukoll 
meta t-talba ssir lil 
diversi persuni.
250. Meta t-talba g]all-a``ettazzjoni jew g]all-]las g]andha
ssir lil \ew[ persuni jew i\jed, hu bi\\ejjed li ji[i mag]mul att ta’
protest wie]ed dwar dik it-talba.
In-nuqqas ta’ 
protest ma jistax 
jissewwa b’mezz 
ie]or.
251. Ebda att ie]or mill-pussessur tal-kambjala ma jista’ jiswa
minflok l-att tal-protest, minbarra l-ka\ijiet imsemmjin fl-artikoli
199, 200, 201 u 202 dwar it-telf tal-kambjali.
FUQ IR-RIKAMBJU
Kif isir.
Tifsir ta’ rivalsa.
jit]allas ming]and it-traent jew ming]and wie]ed mill-[iranti, tal-
kreditu tieg]u b]ala pussessur g]all-kambjala ipprotestata, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 256.
Kif hu irregolat ir-
rikambju.
254. Ir-rikambju hu irregolat skond kif ikun sejjer il-kambju tal-
lok fejn tin[ibed ir-rivalsa fuq il-lok fejn isir ir-rimbor\.
Kont ta’ ritorn.
ritorn".
X’g]andu jkun fih 
il-kont.
256. (1) Dan il-kont g]andu jikkomprendi -
(a) l-ammont tal-kambjala ipprotestata;
(b) l-ispejje\ tal-protest, u spejje\ le[ittimi o]ra, b]al
dawk ta’ kummissjoni, ta’ senserija u ta’ posta[[;
(`) l-isem ta’ dak li fuqu ti[i mi[buda r-rivalsa, u r-rata
tal-kambju li bih [iet innegozjata, i``ertifikat minn
sensal jew minn \ew[ kummer`janti.
(2) Il-kont hawn fuq imsemmi g]andu jkollu mieg]u l-
kambjala ipprotestata u l-protest.
Meta m’hemmx 
kwotazzjoni ta’ 
kambju bejn il-lok 
fejn issir ir-rivalsa 
u dak li fuqu ti[i 
mi[buda.
257. Meta ma jkunx hemm kwotazzjoni ta’ kambju bejn il-lok
fejn issir ir-rivalsa u l-lok li fuqu ti[i mi[buda, ir-rikambju jinqies
skond kif ikun sejjer il-kambju fl-eqreb lok g]al dak li fuqu ti[i
mi[buda r-rivalsa.
Img]axijiet.
nuqqas ta’ ]las, fuq l-ispejje\ tal-protest, u fuq kull spi\a le[ittima
o]ra, jibda g]addej minn dak in-nhar tal-protest.
Ma jistax jintalab 
]las fuq rivalsa fin-
nuqqas ta`-
`ertifikat.
259. Ebda ]las ma jista’ jintalab fuq rivalsa kemm-il darba l-
kont ta’ ritorn ma jkollux mieg]u `-`ertifikat me]tie[ fl-artikolu
256.
  40      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Sub-titolu II
FUQ IL-BILJETTI NEGOZZJABBLI JEW PROMISSORY NOTES, U 
MANDATI JEW CHEQUES FUQ BANKIERA JEW KAXXIERA
Disposizzjonijiet 
dwar il-kambjali li 
jg]oddu g]all-
biljetti negozjabbli.
260. Id-disposizzjonijiet li jg]oddu g]all-kambjali u li
jirrigwardaw il-[î ra, l-obbligazzjoni in solidum, l-avall, i\-\mien
ta’ l-iskadenza, il-]las, il-]las g]all-unur, il-protest, id-dmirijiet u
l-jeddijiet tal-pussessur, u r-rikambju, ig]oddu g]all-biljetti
negozjabbli jew promissory notes.
X’g]andu jkun fih 
biljett negozjabbli.
261. (1) Il-biljett negozjabbli jew promissory note g]andu
jkun fih id-data, is-somma li g]andha tit]allas, l-isem tal-persuna li
favur tag]ha jew g]all-ordni tag]ha huwa ffirmat, i\-\mien li fih
g]andu jsir il-]las, u l-valur mog]ti fi flus, f’merkanzija, b’akkont,
jew xort’o]ra.
(2) Il-biljett negozjabbli jew promissory note jista’ jkun
mi[bud li jit]allas lill-purtatur.
Mandati jew 
cheques.
262. (1) Il-mandati jew cheques fuq bankiera jew kaxxiera
g]andu jkun fihom id-data, is-somma li g]andha tit]allas, u jistg]u
jsiru li jit]allsu lill-persuna msemmija bl-isem, jew g]all-ordni
tag]ha, jew g]all-purtatur.
(2) Huma jit]allsu mal-pre\entata tag]hom.
Konsegwenza meta 
tiddawwar il-
pre\entata ta`-
cheque.
263. Jekk il-pussessur ta’ cheque jonqos li jsarrfu fi \mien tlitt
ijiem mid-data tieg]u, u, wara dan i\-\mien, il-bankier jew kaxxier
jirrifjuta j]allsu, il-pussessur li jkun ir`ieva `-cheque ming]and
terza persuna ma jistax idur kontra din il-persuna, u lanqas kontra l-
persuna li tkun [ibdet i`-cheque jekk din tipprova li kellha f’idejn
il-bankier jew kaxxier fondi bi\\ejjed g]all-]las ta’ dak i`-cheque,
u li dawn il-fondi ma [ewx nieqsa bi ]tija tag]ha.
Titolu VIII
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KONT KURRENT
X’inhu kont 
kurrent.
264. Il-kont kurrent hu kuntratt li bih \ew[ persuni jiftiehmu li
r-rimessi ta’ xulxin ji[u mni\\lin f’kont b]ala partiti ta’ dejn u ta’
kreditu, bl-obbligu tal-parti li kontra tag]ha jinsab bilan` meta
jing]alaq il-kont li t]allas dak il-bilan`.
Proprjetà  tar-
rimessi.
265. Kull rimessa li ssir b’esekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt titqies
li g]addiet bi proprjetà  assoluta minn dak li g]amilha g]al dak li
r`eviha.
Partiti ta’ dejn u ta’ 
kreditu.
266. Il-partiti ta’ dejn u ta’ kreditu jitqiesu li huma \ew[
ammonti indivi\ibbli:
I\da, jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, jibqa’ s]i] kull
jedd ta’ azzjoni jew e``ezzjoni dwar l-atti u l-kuntratti li minnhom
ikollha ori[ini kull wa]da mir-rimessi; u, jekk dawk l-atti jew
kuntratti ji[u annullati, il-partiti li jkollhom x’jaqsmu mag]hom
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        41
jitne]]ew mill-kont.
Jekk kreditu 
iggarantit ig]addi 
fil-kont kurrent.
267. (1) Il-parti li dda]]al fil-kont kreditu iggarantit b’rahan
jew b’ipoteka g]andha jedd tinqeda b’dik il-garanzija g]all-]las
tal-bilan` li jinsab favur tag]ha.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]all-
kreditu, img]oddi f’kont kurrent, li jkun iggarantit bl-obbligazzjoni
ta’ garanti jew ta’ kondebitur.
Rimessi ta’ krediti 
mag]luqa.
268. (1) Ir-rimessi kollha ta’ krediti mag]luqa, tkun liema
tkun l-ori[ini tag]hom, jitqiesu mg]oddija f’kont kurrent ta]t il-
klawsola "su[[etta g]all-inkass".
(2) Jekk dan id-dejn jibqa’ mhux im]allas, min jir`ievi r-
rimessa jista’ jag]\el jew li j]assar il-partita minn fuq il-kont
inkella li ja[ixxi kontra min g]amel ir-rimessa g]all-]las tad-dejn. 
Mandat ta’ 
sekwestru kontra l-
kurrentista.
269. Il-kreditur ta’ kurrentista jista’ jitlob kontra d-debitur
tieg]u mandat ta’ sekwestru f’idejn il-kurrentista l-ie]or, i\da dan
is-sekwestru jsir jiswa biss meta u jekk jinsab bilan` finali favur
dan id-debitur fl-eg]luq tal-kont.
Id-debitur ma 
jistax ig]arraq il-
po\izzjoni tieg]u 
fil-kont kurrent.
270. (1) Id-debitur ma jistax, wara l-esekuzzjoni tas-sekwestru
msemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, ig]arraq il-kondizzjoni tal-
kreditu tieg]u b’rimessi [odda:
I\da r-rimessi li jkollhom titolu minn jedd akkwistat mill-
kurrentista l-ie]or qabel il-]ru[ tas-sekwestru, ma jitqisux li huma
rimessi [odda.
(2) Il-kurrentista sekwestratarju jista’, wara l-esekuzzjoni tas-
sekwestru, jitlob li j]oll il-kuntratt.
Il-kont jing]alaq 
kull sena.
271. Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’o]ra, il-kont kurrent jing]alaq
kull sena.
Effetti tal-mewt, 
inkapa`ità  jew 
falliment ta’ 
kurrentista.
272. Il-mewt, jew l-inkapa`ità  jew il-falliment ta’ kurrentista
wara li jinfeta] il-kont, ma jwaqqg]ux il-kuntratt, jekk il-werriet,
jew ir-rappre\entant, jew il-kurrentista l-ie]or, skond il-ka\, ma
jag]\lux li j]ollu il-kuntratt bil-mezz ta’ att [udizzjarju g]al dan l-
effetti fi \mien tliet xhur minn dak in-nhar tal-mewt, ta’ l-
inkapa`ità  jew tal-falliment.
  42      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
TAQSIMA II
FUQ IL-KUMMER¬ MARITTIMU U N-NAVIGAZZJONI
Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ NOLE{{
Sub-titolu I
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
Kuntratt ta’ 
nole[[.
273. Il-kuntratt ta’ nole[[ huwa ftehim g]all-kiri ta’ bastimenti.
Xorta ta’ nole[[i. 274. In-nole[[ jista’ jsir -
(a) g]all-bastiment kollu jew g]al bi``a minnu; g]al vja[[
wie]ed jew i\jed;
(b) bil-kolletta, ji[ifieri, meta l-kaptan jir`ievi merkanzija
separatament minn diversi persuni biex ig]abbiha u
j[orrha.
Meta l-kuntratt 
g]andu jsir bil-
miktub.
275. Jekk il-bastiment, nole[[at sew jekk kollu jew bi``a
minnu, huwa ta’ purtata ta’ i\jed minn tletin tunnellata, il-kuntratt
ma jiswiex jekk ma jsirx bil-miktub.
Regoli dwar i\-
\mien tat-tag]bija 
u tal-]att, jekk ma 
jkunx hemm 
ftehim.
276. Jekk i\-\mien g]at-tag]bija jew g]all-]att ma jkunx
stabbilit fil-ftehim, g]andhom jit]arsu r-regoli li [ejjin:
(a) i\-\mien g]at-tag]bija jew g]all-]att f’Malta hu ta’
tmint ijiem, meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ mitt
tunnellata jew anqas; ta’ tnax-il [umata, meta l-
bastiment hu ta’ purtata ta’ i\jed minn mitt tunnellata
i\da mhux i\jed minn mitejn; ta’ g]oxrin [urnata,
meta l-bastiment hu ta’ purtata ta’ i\jed minn mitejn
tunnellata. Dan i\-\mien jibda jg]odd minn meta l-
kaptan jiddikjara li hu lest biex ig]abbi jew i]ott.
Il-[ranet imsemmijin f’dan l-artikolu huma
[ranet tax-xog]ol wa]da wara l-o]ra.
(b) F’postijiet barra minn Malta, i\-\mien g]at-tag]bija
jew g]all-]att hu stabbilit mil-li[ijiet u l-u\u tal-lok
tat-tag]bija jew tal-]att, u meta t-tag]bija jew il-]att
g]andhom isiru f’postijiet diversi, i\-\mien hu
stabbilit mil-li[ijiet u l-u\u tal-lok fejn titg]abba jew
tit]att l-a]]ar bi``a tat-tag]bija.
Meta t-tag]bija jew 
il-]att g]and]om 
isiru bi``a f’lok u 
l-bqija f’ie]or.
277. Jekk bi``a mit-tag]bija g]andha titg]abha jew tit]att f’lok
u l-bqija f’ie]or, i\-\mien me]ud fit-tra[itt minn lok g]al ie]or ma
ji[ix mag]dud fi\-\mien stabbilit g]at-tag]bija jew g]all-]att.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        43
Meta n-nole[[ant 
jag]mel 
dikjarazzjoni mhix 
vera dwar il-
purtata tal-
bastiment.
278. (1) Jekk in-nole[[ant jiddikjara li l-bastiment hu ta’
purtata akbar milli jkun, hu jbati tnaqqis proporzjonat tan-nol, u
jwie[eb g]ad-danni u mg]axijiet lejn in-nole[[atur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux meta d-
differenza bejn il-purtata iddikjarata u l-vera ma taqbi\x l-erbg]in
parti tat-tunnella[[ veru tal-bastiment.
Meta jista’ jintalab 
il-]las tan-nol. 
279. Il-]las tan-nol jista’ jintalab minnufih wara l-kunsinna tat-
tag]bija.
Minn meta n-nol 
jibda g]addej, 
meta l-bastiment 
hu nole[[at bix-
xahar.
280. (1) Meta l-bastiment hu nole[[at bix-xahar, in-nol jibda
g]addej mill-waqt li jinbeda l-vja[[.
(2) Il-vja[[ jitqies mibdi hekk kif il-bastiment isiefer mil-lok
min fejn beda jg]abbi, jew, jekk isiefer bla tag]bija mil-lok minn
fejn ikun g]abba s-saborra.
Ix-xerrej, e``., 
g]andu joqg]od 
g]an-nole[[ [à  
miftiehem mal-
bejieg], e``.
281. lx-xerrej ta’ bastiment jew su``essur ie]or hu marbut bil-
kuntratt ta’ nole[[ mag]mul mill-bejjieg] jew pussessur ie]or ta’
qablu tal-bastiment.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAN-NOLE{{ANT U TAN-
NOLE{{ATUR
Meta n-nole[[atur 
ma jg]abbi ebda 
bi``a mill-
merkanzija.
282. Jekk in-nole[[atur ma jg]abbi ebda bi``a mill-merkanzija
fi\-\mien miftiehem fil-kuntratt jew stabbilit mil-li[i, in-nole[[ant
jista’ jag]\el illi - 
(a) jew jitlob l-indennizz miftiehem fil-kuntratt, inkella,
jekk dan l-indennizz ma jkunx [ie miftiehem,
indennizz bi stima ta’ periti; jew
(b) i]oll il-kuntratt, u jitlob ming]and in-nole[[atur in-
nofs tan-nol; jew
(`) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq g]all-vja[[
ming]ajr tag]bija, u, meta jispi``a l-vja[[, jitlob
ming]and in-nole[[atur il-]las tan-nol kollu, flimkien
ma’ l-ammont tal-kontrastallija, jekk ikun il-ka\, u
ma’ l-ispejje\ tal-protest u ta’ atti o]ra li n-nole[[ant
kellu jag]mel.
Meta n-nole[[atur 
ig]abbi bi``a biss 
mit-tag]bija.
283. Jekk fi\-\mien hawn fuq imsemmi n-nole[[atur ikun
g]abba biss bi``a mit-tag]bija, in-nole[[ant jista’ jag]\el illi-
(a) jew jitlob l-indennizz imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel
dan; jew
(b) wara jumejn min-notifika ta’ protest, jitlaq g]all-vja[[
bil-bi``a tat-tag]bija hekk img]obbija, u jitlob in-nol,
il-kontrastalliji, u l-ispejje\, kif jing]ad fl-a]]ar
artikolu qabel dan.
  44      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Kontribuzzjoni 
g]all-avarija 
[enerali meta 
nole[[atur ma 
jg]abbix il-
merkanzija, jew 
ig]abbi biss bi``a 
minnha.
284. Jekk matul il-vja[[ il-bastiment, li jkun siefer ming]ajr
tag]bija, jew b’bi``a biss mit-tag]bija ibati avarija li, kieku l-
bastiment kellu tag]bija s]i]a, kienet tag]ti lok g]al avarija
[enerali, in-nole[[ant jista’ jitlob ming]and in-nole[[atur
kontribuzzjoni fuq il-proporzjon ta’ \ew[ terzi tal-merkanzija li
dan ma kienx g]abba.
Jekk in-nole[[atur 
jirrinunzja g]all-
kuntratt.
285. Jekk in-nole[[atur ma jg]abbi ebda bi``a mit-tag]bija, u
jirrinunzja g]all-kuntratt qabel ma jibdew il-[ranet tal-
kontrastalliji, hu g]andu j]allas lin-nole[[ant in-nofs tan-nol. 
In-nole[[ant jista’ 
jg]abbi merkanzija 
o]ra flok dik li ma 
tg]abbietx min-
nole[[atur.
286. (1) Meta n-nole[[ant g]andu jedd jitlaq ming]ajr
tag]bija, jew b’bi``a biss mit-tag]bija, hu jista’, biex ji\gura n-nol
u l-kontribuzzjoni fil-ka\ ta’ avarija [enerali, ig]abbi merkanzija
o]ra, ukoll ming]ajr il-kunsens tan-nole[[atur.
(2) F’dan il-ka\ in-nole[[atur ori[inali g]andu jedd g]all-utli
ta’ dak in-nol, u ji[i me]lus mill-kontribuzzjoni g]all-avarija
[enerali li tkun [iet im]allsa minn dik il-merkanzija l-o]ra.
Meta n-nole[[atur 
ig]abbi izjed mill-
miftiehem.
287. Jekk in-nole[[atur ig]abbi i\jed milli jkun [ie miftiehem,
hu g]andu j]allas in-nol fuq i\-\ejjed bir-rata stabbilita g]all-
kwantità  miftiehma.
Responsabbiltà  
tan-nole[[ant 
f’ka\ ta’dewmien.
288. Jekk il-bastiment ma jkunx lest, u ma jkunx fi stat li
jg]abbi l-merkanzija fi\-\mien miftiehem, in-nole[[ant iwie[eb
g]ad-danni u l-img]axijiet lejn in-nole[[atur.
Meta l-bastiment 
hu nole[[at bil-
kolletta.
289. Meta bastiment hu nole[[at bil-kolletta, il-kaptan g]andu
jsiefer ma’ l-ewwel ri] jew ma’ l-ewwel okka\joni tajba wara li
jag]laq i\-\mien li fi] kien miftiehem li l-bastiment g]andu jibqa’
ta]t tag]bija, jekk bi ftehim mal-karigaturi dan i\-\mien ma ji[ix
im[edded.
Jeddijiet ta’ 
karigaturi 
f’kuntratt ta’ 
tag]bija bil-
kolletta.
290. (1) Meta f’kuntratt ta’ tag]bija bil-kolletta l-[urnata tat-
tluq ma tkunx [iet miftiehma, kull wie]ed mill-karigaturi jista’
jie]u lura l-merkanzija tieg]u ming]ajr ma j]allas in-nol, billi
jag]ti lura l-poloz ta’ kargu iffirmati mill-kaptan, jew billi jag]ti
garanzija g]al dawk il-poloz li jkunu [à  nbag]tu, u billi j]allas l-
ispejje\ kollha tat-tag]bija u tal-]att ta’ dik il-merkanzija.
(2) I\da, jekk, f’kull ka\ b]al dan, il-bastiment ikollu [à
abbord i\jed min-nofs it-tag]bija, il-kaptan g]andu jsiefer ma’ l-
ewwel ri] jew ma’ l-ewwel okka\joni tajba, jekk ji[i hekk
im[ieg]el bi protest mill-karigaturi li lkoll flimkien ikollhom il-
bi``a l-kbira tat-tag]bija, u g]andu jsiefer mhux i\jed tard minn
tmint ijiem minn dak in-nhar tan-notifika ta’ dak il-protest; f’dan
il-ka\, ebda wie]ed mill-karigaturi ma jista’ jie]u lura l-merkanzija
tieg]u.
Meta l-bastiment 
ji[i arrestat bi ]tija 
tan-nole[[atur, 
e``.
291. Jekk bastiment ji[i arrestat fil-waqt tat-tluq, jew matul il-
vja[[, jew fil-lok tal-]att, b’att jew bi traskura[ni tan-nole[[atur
jew ta’ wie]ed mill-karigaturi, dan in-nole[[atur jew karigatur
g]andu j]allas lin-nole[[ant u lill-karigaturi l-o]ra d-danni kollha
u l-img]axijiet.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        45
Meta l-bastiment 
ji[i mi\mum jew 
jiddewwem bi ]tija 
tan-nole[[ant.
292. In-nole[[ant iwie[eb g]ad-danni u l-img]axijiet lejn in-
nole[[atur, jekk, b’att jew bi traskuragni tan-nole[[ant, il-
bastiment ji[i mi\mum jew jiddewwem fit-tluq, jew matul il-vja[[,
jew fil-lok tal-]att.
Jekk in-nole[[atur 
ig]abbi merkanzija 
ipprojbita, e``.
293. Jekk, bil-mo]bi jew ming]ajr il-kunsens tan-nole[[ant jew
tal-kaptan, in-nole[[atur jew il-karigatur ig]abbi merkanzija li
tag]ha hija ipprojbita l-importazzjoni jew l-esportazzjoni, jew, b’xi
att ie]or kontra l-li[i, fil-waqt tat-tag]bija jew tal-]att, jag]mel
]sara lill-bastiment jew lil interessati o]ra, huwa fl-obbligu li
j]allas id-danni, u, ukoll jekk il-merkanzija ti[i ikkonfiskata, li
j]allas in-nol kollu, u li jikkontribwixxi g]all-avarija [enerali, jekk
ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
ikollu b\onn ta’ 
tiswija.
294. (1) Jekk il-kaptan ikun kostrett matul il-vja[[ li jag]mel
tiswijiet fil-bastiment, in-nole[[atur jew il-karigatur g]andu
jistenna li l-bastiment jissewwa, jekk ma jag]\ilx li jie]u lura l-
merkanzija, i\da, f’dan il-ka\, g]andu j]allas in-nol kollu u
jikkontribwixxi g]all-avarija [enerali, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 324.
(2) Jekk il-bastiment ikun nole[[at bix-xahar, in-nol jibqa’
g]addej fi\-\mien li l-bastiment ikun jissewwa, i\da jekk ikun
nole[[at bil-vja[[, ma jkun hemm jedd g]al ebda \ieda fin-nol.
(3) Jekk il-bastiment ma jkunx jista’ jissewwa, il-kaptan
g]andu jinnole[[a bastiment ie]or jew bastimenti o]ra biex i[orru
l-merkanzija g]al-lok tad-destinazzjoni.
(4) Jekk il-kaptan ma jsibx jinnole[[a dan il-bastiment jew
bastimenti o]ra fil-lok stess jew f’lok fil-qrib, in-nol g]andu
jit]allas fil-proporzjon tal-parti tal-vja[[ li tkun saret.
(5) Fil-ka\ imsemmi fis-subartikolu (4) ta’ dan l-artikolu, id-
dmir tal-[arr tal-merkanzija jaqa’ fuq kull wie]ed mill-karigaturi,
i\da n-nole[[ant jibqa’ obbligat mhux biss li jg]arrafhom bis-
sitwazzjoni tieg]u, i\da li jag]mel ukoll f’dan i\-\mien dak kollu li
hu me]tie[ g]all-konservazzjoni tat-tag]bija.
Jekk il-bastiment 
ma kienx tajjeb 
g]all-ba]ar meta 
siefer.
295. In-nole[[ant jitlef in-nol u jwie[eb g]ad-danni u l-
img]axijiet lejn in-nole[[atur, jekk dan jipprova li l-bastiment ma
kienx tajjeb g]all-ba]ar meta siefer.
Meta n-nole[[atur 
jista’ jie]u lura l-
merkanzija matul 
il-vja[[.
296. In-nole[[atur jista’ matul il-vja[[ jie]u lura l-merkanzija
kollha, jew bi``a minnha, basta li ebda ]sara jew dewmien ma ji[u
b’daqshekk ikka[unati lin-nole[[aturi l-o]ra, u li j]allas lill-kaptan
in-nol kollu tal-merkanzija li jie]u lura, kif ukoll is-sehem li jmissu
g]all-avarija [enerali jew indennizz ie]or, jekk ikun hemm lok,
skond i`-`irkostanzi, bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
324.
Jekk it-tag]bija ma 
tkunx tista’ tibqa’ 
tin[arr.
297. Jekk, matul il-vjag[, it-tag]bija, min]abba xi a``ident tal-
ba]ar, issir li ma tkunx tista’ aktar tin[arr bil-ba]ar, in-nole[[atur
jista’ je]odha lura billi j]allas in-nol fil-proporzjon tal-parti tal-
vja[[ li tkun saret; i\da, jekk it-tag]bija ma tkunx tista’ hekk
tissokta tin[arr bil-ba]ar min]abba difett fiha nfisha, in-nole[[atur,
jekk je]odha lura, g]andu j]allas in-nol kollu.
  46      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Nol tal-merkanzija 
mibjug]a matul il-
vja[[.
298. In-nol tal-merkanzija li l-kaptan ikun kostrett ibieg] matul
il-vja[[ biex isewwi l-bastiment, jew biex jixtri qlug], ]bula jew
armar ie]or, jew provi\jonijiet, g]andu jit]allas kollu, jekk il-
bastiment jasal salv fil-port, jew fil-proporzjon tal-parti tal-vja[[ li
tkun saret, jekk il-bastiment jeg]req.
Nol tal-merkanzija 
mitfug]a l-ba]ar.
299. In-nol tal-merkanzija mitfug]a l-ba]ar g]as-salvazzjoni
komuni, jit]allas b’kontribuzzjoni b]ala avarija [enerali.
Ma jit]allasx nol 
g]all-merkanzija li 
tintilef bil-g]arqa 
tal-bastiment, e``.
300. Ma jit]allas ebda nol g]all-merkanzija li tintilef min]abba
li l-bastiment jeg]req, jew imur l-art, jew min]abba forza ma[[uri
o]ra, u n-nole[[ant g]andu jrodd in-nol li jkun t]allas lilu bil-
quddiem.
In-nol g]andu 
jit]allas jekk il-
merkanzija ti[i 
salvata.
301. (1) Jekk il-merkanzija ti[i salvata mill-g]arqa jew
di\astru ie]or, in-nol g]andu jit]allas lin-nole[[ant sal-lok tad-
di\astru.
(2) G]andu jit]allas in-nol kollu jekk il-merkanzija titwassal
sal-lok tad-destinazzjoni.
Ma jit]allasx jekk 
ti[i salvata 
ming]ajr il-
g]ajnuna tal- 
kaptan.
302. Ma g]andu jit]allas ebda nol g]al dik il-merkanzija li tkun
parti mit-tag]bija, li ti[i salvata fil-ba]ar jew fuq xatt il-ba]ar,
ming]ajr il-g]ajnuna tal-kaptan.
}att tat-tag]bija. 303. Wara li jg]addi \-\mien miftiehem fil-kuntratt, jew
stabbilit mil-li[i g]all-]att, in-nole[[ant jew il-kaptan jista’
j[ieg]el lin-nole[[atur, jew lill-persuna li lilha tkun mibg]uta t-
tag]bija, biex jibda j]ott it-tag]bija minn fuq il-bastiment, u biex
i]allas in-nol u l-avarija.
Meta n-nole[[ant 
jew il-kaptan jista’ 
j]ott u jiddepo\ita 
l-merkanzija.
304. Jekk, wara li jg]addu l-granet ta’ l-istallija, tinqala’
kwistjoni dwar il-]att tal-merkanzija, in-nole[[ant jew il-kaptan
jista’ j]ott il-merkanzija, u jqeg]dha b’depo\itu f’idejn terza
persuna, bla ]sara tal-jedd tieg]u fuq dik il-merkanzija.
Il-kaptan ma jistax 
i\omm il-
merkanzija abbord.
305. (1) In-nole[[ant jew il-kaptan ma jistax i\omm il-
merkanzija fuq il-bastiment min]abba li ma jkunx t]allas in-nol, l-
avarija [enerali, u spejje\ o]ra.
(2) l\da, in-nole[[ant jew il-kaptan jista’ jqieg]ed il-
merkanzija b’depo\itu f’idejn terza persuna sakemm isir il-]las tas-
somma li jkollu jie]u, u jista’, jekk il-merkanzija tkun ta’ xorta li
tista’ tit]assar, jitlob il-bejg] tag]ha.
(3) Jekk l-avarija [enerali ma tkunx tista’ ti[i illikwidata
malajr, jista’ jintalab id-depo\itu [uddizzjarju ta’ somma li ti[i
stabbilita mill-qorti.
Meta l-kaptan jitlef 
il-jedd tieg]u 
kontra n-
nole[[atur jew il-
karigatur.
306. Jekk il-kaptan i]ott il-merkanzija ming]ajr ma jie]u l-]las
tan-nol, ta’ l-avarija, jew ta’ spejje\ o]ra, jew ming]ajr ma jie]u
dawk il-prekawzjonijiet li g]alihom ikollu jedd skond il-li[ijiet tal-
lok tal-]att, jitlef il-jedd tieg]u kontra n-nole[[atur jew il-
karigatur, jekk dak in-nole[[atur jew karigatur jipprova li hu ]allas
l-ammont tan-nol, ta’ l-avarija u ta’ l-ispejje\ lill-persuna li ir`eviet
il-merkanzija, jew li ma jistax, billi dik il-persuna tkun falliet, jie]u
lura dak l-ammont.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        47
Jekk il-
kunsinnatarju 
jirrifjuta li jir`ievi 
l-merkanzija.
307. Jekk il-kunsinnatarju jirrifjuta li jir`ievi l-merkanzija, in-
nole[[ant jew il-kaptan jista’ jitlob il-bejg] ta’ dik il-kwantità  ta’
merkanzija li tkun me]tie[a g]all-]las tan-nol, avariji u spejje\
o]ra, bla ]sara, li jista’ jdur kontra n-nole[[aturi jew karigaturi
jekk id-d]ul mill-bejg] ma jkunx bi\\ejjed.
Fil-privile[[ g]an-
nol jid]lu wkoll l-
avariji u spejje\ 
o]ra.
Kap. 16.
308. (1) Fil-privile[[ spe`jali li, ta]t id-disposizzjonijiet tal-
paragrafu (`) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodi`i ¬ivili, imiss lin-
nole[[ant jew lill-kaptan g]all-]las tan-nol, jid]lu wkoll il-
kontribuzzjonijiet g]all-avariji u spejje\ o]ra.
(2) l\da, dan il-privile[[, sew dwar in-nol kemm dwar l-avariji
u spejje\ o]ra, jispi``a wara ]mistax-il [urnata mill-kunsinna tal-
merkanzija, g]alkemm din il-merkanzija tkun g]ad ma g]addietx
f’idejn terzi.
Meta l-merkanzija 
g]andba ting]add, 
e``.
309. Meta n-nol hu miftiehem fuq il-g]add, fuq il-kejl, jew fuq
l-u\in tal-merkanzija li g]andha tin[arr, in-nole[[ant g]andu jedd
jitlob li l-merkanzija ti[i mag]duda, imkejla, jew mi\una waqt il-
]att.
In-nole[[atur jew 
karigatur ma jistax 
jitlob tnaqqis tan-
nol.
310. F’ebda ka\ in-nole[[atur jew il-karigatur ma jista’ jitlob it-
tnaqqis tan-nol.
Meta l-karigatur 
jista’ jabbanduna l-
merkanzija g]an-
nol.
311. Il-karigatur ma jistax jabbanduna g]all-]las tan-nol il-
merkanzija li tkun naqset fil-prezz jew li tkun t]assret b’difett
tag]ha nfisha jew b’a``ident. I\da, jekk btieti ta’ nbid, \ejt, g]asel,
jew likwidi o]ra jkunu hekk nixxew li jsiru vojta jew kwa\i, dawn
il-btieti jistg]u ji[u abbandunati g]an-nol.
Sub-titolu III
FUQ KIF JIN}ALLU L-KUNTRATTI TA’ NOLE{{
Meta l-kuntratt ta’ 
nole[[ jin]all ipso 
jure.
312. (1) ll-kuntratt ta’ nole[[ jin]all ipso jure, ming]ajr ma l-
partijiet jistg]u jitolbu nol jew indennizz, meta jinsab li hemm,
qabel it-tluq tal-bastiment, xi wa]da mi`-`irkostanzi li [ejjin:
(a) jekk it-tluq tal-bastiment ikun mi\mum minn forza
ma[[uri;
(b) jekk l-esportazzjoni mil-lok tat-tluq tal-merkanzija
kollha jew ta’ parti mill-merkanzija li tkun imda]]la
fl-istess kuntratt ta’ nole[[, hija ipprojbita, jew jekk l-
importazzjoni tag]ha hija ipprojbita fil-lok tad-
destinazzjoni;
(`) jekk il-kummer` mal-pajji\ g]al fejn hu iddestinat il-
bastiment huwa ipprojbit.
(2) F’kull ka\ b]al dan l-ispejje\ tat-tag]bija u tal-]att jibqg]u
fuq in-nole[[atur.
Meta tinqala’ 
gwerra.
313. (1) Il-kuntratt ta’ nole[[ jista’ jin]all fuq talba ta’ wa]da
mill-partijiet jekk, qabel il-bidu tal-vja[[, tinqala’ gwerra, li
min]abba fiha l-bastiment jew it-tag]bija, jew il-wie]ed u l-o]ra,
  48      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
ma jibqg]ux jitqiesu b]ala proprjetà  newtrali.
(2) Jekk la l-bastiment u lanqas it-tag]bija ma jkunu liberi, in-
nole[[ant u n-nole[[atur ma jistg]ux jitolbu kumpens wie]ed
ming]and l-ie]or, i\da n-nole[[atur ibati l-ispejje\ tat-tag]bija u
tal-]att.
(3) Jekk it-tag]bija biss ma tkunx libera, in-nole[[atur g]andu
j]allas lin-nole[[ant l-ispejje\ kollha me]tie[a biex ilesti l-
bastiment g]as-safar, g]all-pagi u g]all-manteniment ta’ l-
ekwipa[[ sa dak in-nhar li ssir it-talba g]all-]alla tal-kuntratt, jew,
jekk il-merkanzija tkun [à  abbord, sa dak in-nhar tal-]att.
(4) Jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu, l-ispejje\ kollha tat-
tag]bija u tal-]att ibatihom in-nole[[ant.
In-nole[[ant 
i\omm s]i] il-jedd 
tal-kontrastallija u 
avarija. 
314. Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan,
in-nole[[ant i\omm s]a] il-jeddijiet tieg]u g]all-[ranet ta’
kontrastallija u g]all-avarija [enerali, jekk ikun hemm.
Jekk il-bastiment 
hu nole[[at g]al 
i\jed minn post 
wie]ed ta’ 
destinazzjoni u 
tinqala’ gwerra 
qabel it-tmiem 
tal-vja[[.
315. Jekk il-bastiment, nole[[at g]al i\jed minn post wie]ed ta’
destinazzjoni, wara li jispi``a vja[[ wie]ed, jinsab fil-port li minnu
g]andu jitlaq g]al vja[[ ie]or, u tinqala’ gwerra qabel ma jitlaq
g]al dan il-vja[[ l-ie]or, g]andhom jit]arsu dawn ir-regoli li
[ejjin:
(a) jekk la l-bastiment u lanqas it-tag]bija ma jkunu
liberi- 
il-bastiment g]andu jibqa’ fil-port sakemm issir
il-pa`i jew sakemm ikun jista’ jitlaq ta]t skorta,
jew b’mod ie]or \gur, jew sakemm ji[i mibg]ut
ordni [did lill-kaptan mis-sidien tal-bastiment u
tat-tag]bija, 
jekk il-bastiment ikun img]obbi, il-kaptan jista’
jiddepo\ita l-merkanzija f’ma]\en jew f’lok
ie]or \gur, sakemm il-vja[[ jista’ jissokta jew
sakemm jittie]du passi o]ra,
il-pagi tal-ba]rin u l-ispejje\ tal-manteniment ta’
l-ekwipa[[, il-kera ta’ l-im]a\en u kull spi\a
o]ra ikka[unata bid-dewmien jitbatew, b]ala
avarija [enerali, min-nole[[atur u min-
nole[[ant,
jekk il-bastiment ma jkunx img]obbi, in-
nole[gatur ibati \ew[ terzi ta’ l-ispejje\;
(b) jekk il-bastiment biss ma jkunx liberu -
il-kuntratt tal-vja[[ miftiehem ji[i ma]lul fuq
talba tan-nole[[ant,
jekk il-bastiment ikun img]obbi, in-nole[[ant
jew il-kaptan g]andu j]allas l-ispejje\ tat-
tag]bija u tal-]att, u ma jistax jitlob ]lief in-nol
fil-proporzjon tal-vja[[i li jkunu [à  saru, tal-
kontrastallija, u ta’ l-avarija [enerali;
(`) jekk it-tag]bija biss ma tkunx libera, u n-nole[[atur
ma jag]milx tag]bija xort’o]ra, il-kaptan jista’ jitlaq
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        49
ming]ajr tag]bija, u jispi``a l-vja[[ li g]alih ikun
telaq. F’dan il-ka\, in-nole[[ant jew il-kaptan, wara li
jispi``a l-vja[[, g]andu jedd g]an-nol kollu, u
jg]oddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 284 u
286:
I\da n-nole[[ant jew il-kaptan g]andu, fl-assenza
tan-nole[[atur, jag]mel ]iltu kif ji]tie[ sabiex ifittex
tag]bija minn persuni o]ra.
Jekk il-gwerra 
tinqala’ qabel ma l-
bastiment jasal jew 
meta jasal fil-post 
tat-tag]bija.
316. (1) Meta l-bastiment ji[i nole[[at vojt g]al port ie]or, u
biex ji[i hemm img]obbi g]al vja[[, il-kuntratt jin]all jekk, waqt li
l-bastiment ikun sejjer lejn il-lok tat-tag]bija, jew ikun wasal fil-
lok tat-tag]bija, tinqala’ gwerra li min]abba fiha ma jkunx jista’
jissokta l-vja[[; u ebda wa]da mill-partijiet ma jkollha jedd g]al
kumpens, kemm-il darba l-impediment ikun g]all-bastiment biss,
inkella g]all-bastiment u g]at-tag]bija flimkien.
(2) Jekk, g]all-kuntrarju, il-bastiment ikun liberu, i\da mhux
it-tag]bija, in-nole[[atur g]andu j]allas nofs in-nol miftiehem.
Projbizzjoni ta’ 
kummer`. 
317. Jekk, waqt li l-bastiment ikun fil-vja[[, il-kummer` mal-
pajji\ li g]alih il-bastiment ikun telaq ji[i ipprojbit, u l-bastiment
ikollu jer[a’ lura bit-tag]bija, in-nol jit]allas g]all-vja[[ tal-
mawra biss, g]alkemm il-bastiment ikun [ie nole[[at biex imur u
jer[a’ lura.
Embargo.
ma[[uri, il-vja[[ ta’ bastiment ji[i sospi\ g]al xi \mien jew qabel
it-tluq tal-bastiment jew matul il-vja[[, ming]ajr ebda ]tija tal-
kaptan, tas-sid, jew tan-nole[[atur, il-ftehim jibqa’ jse]], u ebda
wa]da mill-partijiet ma jkollha jedd ta’ indennizz g]al dewmien.
(2) In-nol g]andu jit]allas ukoll g]az-\mien li l-bastiment
idum mi\mum, jekk in-nole[[ ikun bix-xahar; i\da m’g]andha
tit]allas ebda \ieda ta’ nol jekk il-bastiment ikun nole[[at bil-
vja[[.
(3) Il-karigatur jista’, fi \mien l-impediment, i]ott il-
merkanzija bi spejje\ tieg]u, bil-kondizzjoni li jer[a’ jg]abbiha
jew li jindennizza lin-nole[[ant jew lill-kaptan.
Imblokk.
il-kaptan g]andu, jekk ma jir`evix ordni xort’o]ra, jitlaq lejn xi
wie]ed mill-portijiet qrib ta’ l-istess Stat, fejn ikun hemm permess
li jid]ol.
Nole[[ bil-
kolletta.
320. Ir-regoli kollha ta]t dan is-sub-titolu jg]oddu g]all-
kuntratt ta’ nole[[ bil-kolletta.
Sub-titolu IV
FUQ IL-POLOZ TA’ KARGU
Polza ta’ kargu.
  50      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
mog]tija lill-karigatur, u duplikat tag]ha g]andu jkun iffirmat mill-
karigatur, u mg]oti lill-kaptan.
Kif issir u kif tista’ 
ti[i ittrasferita.
322. (1) Il-polza ta’ kargu tista’ tkun g]all-ordni jew g]all-
purtatur jew g]al persuna msemmija fiha.
(2) Il-polza ta’ kargu tista’ ti[i ittrasferita b’[î ra wkoll in
bjank.
Kopji tal-polza ta’ 
kargu.
323. Il-kaptan g]andu jag]ti tant kopji ta’ polza ta’ kargu daqs
kemm jitlob in-nole[[atur jew il-karigatur.
Il-merkanzija ma 
tistax ti[i rtirata 
ming]ajr il-poloz.
324. (1) In-nole[[aturi jew il-karigaturi ma jistg]ux jirtiraw
il-merkanzija [à  mg]obbija ming]ajr ma jag]tu lura lill-kaptan il-
poloz li jkunu r`evew g]al dik il-merkanzija.
(2) Jekk tkun [iet mibg]uta polza ta’ kargu wa]da jew ikunu
[ew mibg]uta i\jed minn wa]da, in-nole[[aturi jew il-karigaturi
ma jistg]ux jirtiraw il-merkanzija ming]ajr ma jag]tu garanzija
bi\\ejjed biex tag]mel tajjeb g]all-konsegwenzi li jistg]u j[ibu dik
il-polza jew dawk il-poloz mibg]uta, u bl-obbligu, fil-ka\ijiet
kollha, li j]allsu n-nol kollu, l-ispejje\ tal-]att, u dawk ikka[unati
bit-tqanqil tat-tag]bija li tifdal, bla ]sara ta’ l-artikolu 290, jew ta’
disposizzjonijiet o]ra tal-li[i.
Favur u kontra min 
tag]mel prova l-
polza ta’ kargu.
325. Il-polza ta’ kargu tag]mel prova bejn il-partijiet kollha
interessati fit-tag]bija, kif ukoll bejniethom u l-assiguraturi, bla
]sara tal-prova kuntrarja.
Jekk ikun hemm 
differenza bejn il-
poloz ta’ l-istess 
tag]bija.
326. Jekk il-poloz ta’ l-istess tag]bija ma jkunux jaqblu wa]da
ma’ l-o]ra, dik li tkun f’idejn il-kaptan tag]mel prova, jekk tkun
[iet mimlija mill-karigatur jew mill-a[ent tieg]u; u dik li ti[i
ippre\entata mill-karigatur jew mid-destinatarju tag]mel prova,
jekk tkun [iet mimlija mill-kaptan.
L-a[ent jew id-
destinatarju 
g]andu jag]ti 
ir`evuta.
327. L-a[ent jew id-destinatarju meta jir`ievi l-merkanzija
msemmija fil-polza ta’ kargu jew fil-kuntratt tan-nole[[, g]andu
jag]ti lill-kaptan ir`evuta ta’ dik il-merkanzija, ta]t piena li j]allas
l-ispejje\, id-danni u l-img]axijiet kollha, mag]duda dawk
ikka[unati bid-dewmien.
Sub-titolu V
FUQ IL-PASSI{{IERI
Jekk il-passi[[ier 
ma jitlax abbord 
fi\-\mien stabbilit.
328. Jekk il-passi[[ier ma jitlax abbord, jew, ming]ajr il-
permess tal-kaptan, jitbieg]ed mill-bastiment fil-]in stabbilit g]at-
tluq, il-kaptan jista’ jsiefer u jie]u l-ammont kollu tal-passa[[. 
Il-passi[[ier ma 
jistax jittrasferixxi 
l-jedd tieg]u.
329. Il-passi[[ier ma jistax, ming]ajr il-kunsens tal-kaptan,
jittrasferixxi lil ]addie]or il-jedd li jag]tih il-kuntratt.
Jekk il-passi[[ier 
imut qabel ma 
jibda l-vja[[.
330. (1) Jekk il-passi[[ier imut qabel ma jibda l-vja[[,
jit]allas nofs il-passa[[ biss.
(2) F’dan il-ka\ l-ispejje\ tal-manteniment, jekk ikunu
mda]]lin fil-passa[[ miftiehem, ji[u mnaqqsin minnu.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        51
Jekk il-vja[[ ma 
jissoktax.
331. (1) Jekk il-vjag[ tal-bastiment ma jissoktax jew ji[i
sospi\, jew qabel it-tluq jew matul il-vja[[, min]abba forza
ma[[uri, jew min]abba ]a[a o]ra li ma tiddependix mill-kaptan, il-
passi[[ier u l-kaptan jibqg]u ma]lula mill-obbligi lejn xulxin, u
ebda wie]ed minnhom ma jista’ jitlob kumpens ming]and l-ie]or.
(2) I\da, jekk il-vja[[ ma jissoktax wara li jibda, il-passi[[ieri
g]andhom i]allsu l-passa[[ fil-proporzjon tal-parti tal-vja[[ li
tkun saret.
Il-passi[[ier 
g]andu jedd g]all-
manteniment 
sakemm il-
bastiment 
jissewwa.
332. Jekk fil-ka\ ta’ l-artikolu 294, il-passi[[ier ikun irid
jistenna sakemm il-bastiment jissewwa, il-manteniment tal-
passi[[ier, matul dan iz-\mien, ikun a karigu tal-kaptan kemm-il
darba dan ikun obbliga ru]u li jag]ti l-manteniment matul il-vja[[.
Il-passi[[ieri 
g]andhom jobdu l-
ordnijiet tal-
kaptan.
333. Il-passi[[ieri g]and]om jobdu l-ordnijiet tal-kaptan f’dak
kollu li g]andu x’jaqsam mal-bon ordni abbord.
Il-kaptan 
m’g]andux ibiddel 
ir-rotta fuq talba 
tal-passi[[ier.
334. Il-kaptan la huwa obbligat, u lanqas ma jista’, jid]ol f’port
jew jieqaf matul il-vja[[, fuq talba jew g]all-vanta[[ ta’
passi[[ier. 
Manteniment tal-
passi[[ieri.
335. Il-passi[[ier g]andu, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’o]ra, ja]seb g]all-manteniment tieg]u nnifsu; i\da l-kaptan
g]andu, jekk mitlub, jipprovdi lill-passi[[ieri, bi prezz xieraq, bil-
provi\jonijiet me]tie[a.
}wejjeg il-
passi[[ieri f’ka\ 
ta’ mewt.
336. Jekk passi[[ier imut matul il-vja[[, il-kaptan g]andu jie]u
]sieb jerfa’ kull ma jkollu abbord il-passi[gier li jmut.
Il-kaptan g]andu 
jedd i\omm f’idejh 
il-proprjetà  tal-
passi[[ieri.
Kap. 16
337. Il-kaptan g]andu jedd i\omm f’idej] g]all-]las tal-passa[[
u tal-manteniment, kull ]a[a li l-passi[[ier itella’ abbord, u dan
barra l-privile[[ spe`jali li huwa g]andu b]all-kredituri msemmijin
fil-paragrafu (b) ta’ l-artikolu 2009 tal-Kodi`i ¬ivili.
Titolu II
FUQ IL-KUNTRATTI TA’ SELF B’KAMBJU MARITTIMU
L-artikoli minn 338 sa 360 im]assra: XXXVII. 1988.41.
  52      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Titolu III
FUQ L-ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Sub-Titolu I
FUQ IL-KUNTRATT TA’ ASSIGURAZZJONI MARITTIMA
Il-kuntratt ta’ 
assigurazzjoni 
marittima g]andu 
jsir bil-miktub.
361. (1) Il-kuntratti ta’ assigurazzjoni marittima g]andhom
isiru bil-miktub, ta]t piena ta’ nullità .
(2) Huma jistg]u jsiru b’kitba privata, li tissejja] polza. Fil-
polza m’g]andu jit]alla ebda vojt.
(3) Il-kuntratt g]andu jkun fih id-data tal-[urnata li fiha [ie
iffirmat, u jekk [iex mag]mul qabel jew wara nofs inhar. 
Kuntratt wie]ed 
jista’ jkun fih i\jed 
minn 
assigurazzjoni 
wa]da.
362. (l) Kuntratt wie]ed jista’ jkun fih i\jed minn
assigurazzjoni wa]da, sew dwar l-o[[etti assigurati, minn
assigurazzjoni wa]da, sew dwar l-o[[etti assigurati, sew dwar l-
ammont tal-premju, kemm ukoll dwar id-diversi assiguraturi.
(2) Jekk bl-istess kuntratt o[[etti, ukoll jekk mhux ta’ l-istess
spe`i, img]obbija fuq l-istess bastiment, ji[u assigurati g]al
persuna wa]da biss, jitqies li saret assigurazzjoni wa]da biss.
(3) Jekk l-assiguraturi jkunu tnejn jew i\jed, u huma ma
jiffirmawx il-kuntratt fl-istess \mien, kull wie]ed minnhom
g]andu, qabel ma jiffirma, ini\\el id-data u l-]in li fihom ikun
iffirma.
Trasferiment b’ 
[îra.
363. Il-polza tista’ ti[i ittrasferita b’[î ra.
O[[etti li jistg]u 
ji[u assigurati.
364. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq il-korp tal-bastiment,
img]obbi jew vojt, armat jew \armat, li jsiefer wa]du jew ma’
o]rajn; fuq l-armar u l-g]odda; fuq l-armament; fuq il-provi\jon;
fuq dak kollu li jkun intefaq g]all-bastiment sa dak in-nhar tat-tluq;
fuq is-somom mislufa b’kambju marittimu u l-img]axijiet
tag]hom; fuq il-tag]bija; fuq il-qlig] mistenni; fuq in-nol
miftiehem; u fuq kull ]a[’o]ra li tista’ ti[i stmata fi flus, u li tista’
tkun su[[etta g]ar-riskju tan-navigazzjoni.
(2) Fl-assigurazzioni tal-bastiment, ming]ajr tifsir ie]or, jid]lu
l-korp tal-bastiment, l-armar u l-g]odda, u l-armament.
Meta u g]al liema 
\mien tista’ ssir l-
assigurazzjoni.
365. (1) L-assigurazzjoni tista’ ssir fuq l-o[[etti kollha hawn
fuq imsemmija jew fuq bi``a minnhom, kollha f’daqqa, jew kull
o[[ett g]alih.
(2) Tista’ ssir fi \mien il-pa`i jew fi \mien gwerra, qabel jew
matul il-vja[[ tal-bastiment.
(3) Tista’ ssir g]all-vja[[ ta’ ’l hemm u lura, jew biss g]al
wie]ed mit-tnejn; g]all-vja[[ kollu jew g]al \mien limitat; g]al
vja[[ partikolari u flimkien g]al \mien limitat; g]all-vja[[i u
trasporti kollha bil-ba]ar, fi xmajjar jew kanali navigabbli.
Kemm idum ir-
riskju.
366. Jekk sew il-vja[[ kemm i\-\mien huma msemmija fil-
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        53
kuntratt ta’ l-assigurazzjoni, l-assiguratur jie]u r-riskju tal-vja[[
kollu. Jekk il-vja[[ idum i\jed mi\-\mien limitat, il-premju jikber
fil-proporzjon li jdum i\jed. Jekk il-vja[[ jispi``a fi \mien iqsar
minn dak stabbilit, il-premju miftiehem ma jista’ jitnaqqas bl-ebda
mod.
Merkanzija 
assigurata fuq 
bastiment mhux 
mag]ruf mill-
assigurat.
367. Jekk l-assigurat ma jkunx jaf fuq liema bastiment hija
mg]obbija l-merkanzija, din il-merkanzija tista’ ti[i assigurata
b]ala mg]obbija fuq bastiment mhux mag]ruf mill-assigurat. 
Meta l-ispe`i tal-
merkanzija mhix 
iddikjarata fil- 
kuntratt.
368. Jekk ix-xorta jew l-ispe`i tal-merkanzija ma tkunx
imsemmija fil-kuntratt, il-merkanzija tista’ ti[i assigurata ta]t l-
isem [enerali ta’ merkanzija; i\da f’din l-assigurazzjoni ma jid]lux
il-flus tad-deheb jew tal-fidda, jew il-virgi jew il-b`ejje` tad-deheb
jew tal-fidda, jew id-djamanti, il-[awhar, l-o[[etti tad-deheb, jew
il-munizzjonijiet ta’ gwerra.
Merkanzija stmata 
b’munita stan[iera.
369. Jekk il-valur tal-]a[a assigurata hu stabbilit fil-kuntratt
b’munita stran[iera, hu g]andu ji[i meqjus fuq il-valur ta’ dik il-
munita stran[iera f’Malta, kif ikun miexi l-kambju fiz-\mien li jsir
il-kuntratt.
Kif ji[i ippruvat il-
valur tal-
merkanzija.
370. Jekk il-valur tal-merkanzija ma jkunx stabbilit fil-kuntratt,
dan il-valur jista’ ji[i ippruvat bil-fatturi u bil-kotba: fin-nuqqas ta’
dawn, il-merkanzja ti[i stmata fuq il-prezz tas-suq fi\-\mien u fil-
lok tat-tag]bija, kompri\i d-drittijiet kollha li t]allsu u l-ispejje\ li
saru sa\-\mien tat-tag]bija tal-merkanzija.
Kif ji[i ippruvat il-
qlig] mistenni.
371. ll-qlig] mistenni ji[i ippruvat bil-listi tal-prezzijiet
kurrenti, jew, fin-nuqqas ta’ dawn il-listi, b’mezzi o]ra li juru l-
qlig] li ra[onevolment seta’ jsir kieku l-merkanzija assigurata
waslet fil-lok ta’ destinazzjoni wara vja[[ ming]ajr a``identi.
Meta l-qlig] huwa 
anqas mis-somma 
iddikjarata mill-
assigurat.
372. Jekk b’dawn il-listi tal-prezzijiet kurrenti, jew b’mezzi
o]ra, ji[i ippruvat li, kieku l-merkanzija waslet, il-qlig] kien ikun
anqas mis-somma iddikjarata fil-kuntratt mill-assigurat, l-
assiguratur ji[i me]lus bil-]las ta’ dik is-somma anqas. Jekk l-
o[[etti assigurati ma kienu jag]tu ebda qlig], l-assiguratur ma
jkollu jag]ti xejn.
Kif ji[i ippruvat l-
ammont tan-nol.
373. (1) L-ammont tan-nol ji[i ippruvat bil-kuntratti ta’
nole[[, jew bil-poloz ta’ kargu.
(2) Fin-nuqqas ta’ dawn il-provi, u kwantu g]all-merkanzija li
tkun tas-sidien infishom tal-bastiment, l-ammont tan-nol ji[i
illikwidat minn periti.
|mien tar-riskju.
ta’ l-assigurazzjoni, dan ir-riskju jibda u jispi``a kif jing]ad fl-
artikolu 355.
|mien tar-riskju 
dwar il-
merkanzija,
375. Meta ti[i assigurata merkanzija, i\-\mien tar-riskju jimxi
bla ma jieqaf, ukoll jekk, wara li l-bastiment ikun ta fond f’port
intermedju, il-kaptan kien kostrett i]ott it-tag]bija sabiex isewwi l-
bastiment; i\da \-\mien tar-risku jispi``a jekk il-vja[[ ji[i
mwaqqaf legalment, jew jekk l-assigurat ikun ta ordni biex il-
merkanzija ma ter[ax titg]abba, jew, fl-a]]arnett, malli l-vja[[ ji[i
mitmum.
  54      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
dwar in-nol, 376. Ir-riskju g]an-nol assigurat jibda, g]all-assiguratur, kif u
meta titg]abba l-merkanzija li tikkontribwixxi g]an-nol, u jispi``a
meta l-merkanzija tin]att l-art.
dwar assiguraturi 
ta’ self b’kambju 
marittimu, 
377. Ir-riskju ta’ l-assiguraturi ta’ somom mislufa b’kambju
marittimu, jibda u jispi``a flimkien mal-bidu u mat-tmiem tar-
riskju tal-kambjant, skond il-li[i, u skond dawk il-pattijiet li jkunu
[ew innotifikali lill-assiguratur.
dwar qlig] 
mistenni.
378. I\-\mien li fih jibda u jispi``a r-riskju g]all-qlig]
mistenni, hu l-istess b]al dak li hemm g]all-merkanzija.
1l-qlig] mistenni 
g]andu ji[i stmat 
g]alih wa]du.
379. (1) Fil-ka\ ta’ assigurazzjoni ta’ qlig] mistenni, dan il-
qlig] g]andu ji[i stmat g]alih wa]du fil-kuntratt, b’tismija tal-
merkanzija li minnha hu mistenni dan il-qlig].
(2) Fil-ka\ li l-o[[ett assigurat ji[i stmat kollu kemm hu
f’daqqa, bi ftehim espress li \-\ejjed fuq dik l-istima g]andu jitqies
b]ala l-qlig] mistenni, l-assigurazzjoni tiswa biss g]all-prezz ta’ l-
o[[etti assigurati, u kwantu g]a\-\ejjed dan ji[i meqjus fuq dak l-
ammont ta’ qlig] mistenni illi jista’ ji[i ippruvat skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 370 u 371.
Rijassigurazzjoni. 380. (1) L-assiguratur jista’ jer[a’ jassigura ma’ ]addie]or l-
o[[etti li hu stess ikun assigura.
(2) L-assigurat jista’ jassigura il-prezz ta’ l-assigurazzjoni.
(3) Il-premju tar-rijassigurazzjoni jista’ jkun akbar jew i\g]ar
minn dak ta’ l-assigurazzjoni.
|ieda tal-premju 
jekk tinqala’ 
gwerra.
381. Jekk, wara li jibda r-riskju ma]sub fil-kuntratt ta’
assigurazzjoni, tinqala’ gwerra, u, min]abba f’]ekk, l-o[[ett
assigurat ji[i espost g]al periklu akbar, l-assiguratur g]andu jedd
jitlob \ieda tal-premju, u, meta din i\-\ieda ma tkunx [iet
miftiehma bejn il-partijiet, ti[i stabbilita mill-qorti, billi jitqiesu `-
`irkostanzi li jistg]tu jkabbru l-periklu.
Il-ba]ri jew il-
passi[[ier li jkollu 
merkanzija 
assigurata, g]andu 
jiddepo\ita polza 
ta’ kargu. 
Emendat: 
XXXI.1966.2; 
LVIII.1974.68; 
XXIV.1995.362.
382. (1) Kull wie]ed mill-ekwipa[[ jew passi[[ier, li jkollu,
abbord tal-bastiment li fuqu jkun iservi jew ikun ]a l-passa[[,
merkanzija assigurata f’Malta, hu obbligat i]alli polza ta’ kargu fil-
Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, jekk il-tag]bija ssir f’Malta; jekk it-
tag]bija ssir barra minn Malta, din il-polza g]andha tit]alla g]and
ir-rappre\entant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta
f’dak il-port jew g]and persuna li tkun isservi fis-servizz
diplomatiku, konsulari jew servizz ie]or barrani ta’ xi pajji\ li,
b’arran[ament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrappre\enta
l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew g]and persuna
awtorizzata g]al hekk mill-President ta’ Malta, jew, fl-assenza ta’
dawn il-persuni, g]and xi kummer`jant ta’ fidu`ja li jkun `ittadin
ta’ Malta jew `ittadin ie]or tal-Commonwealth, jew g]and
ma[istrat lokali.
(2) Jekk il-merkanzija assigurata tkun tal-kaptan, il-polza ta’
kargu g]andha tkun iffirmata minn tnejn fost il-membri prin`ipali
ta’ l-ekwipa[[, u, f’ka\ ta’ di\astru, il-kaptan hu obbligat jipprova
lill-assiguraturi x-xiri ta’ dik il-merkanzija.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        55
Falliment ta’ l-
assiguratur jew ta’ 
l-assigurat.
383. (1) Jekk l-assiguratur ifalli qabel ma jispi``a r-riskju, l-
assigurat jista’ jitlob jew li ti[i mog]tija garanzija jew li ji[i
ma]lul il-kuntratt.
(2) L-assiguratur g]andu l-istess jedd fil-ka\ ta’ falliment ta’ l-
assigurat, jekk il-premju ta’ l-assigurazzjoni ma jkunx [ie lilu
m]allas.
Meta hu null il-
kuntratt ta’ l-
assigurazzjoni.
384. Il-kuntratt ta’ assigurazzjoni hu null, jekk isir - 
(a) fuq il-pagi jew salarji tan-nies ta’ l-ekwipa[[;
(b) fuq il-premju jew il-kappa assenjata lill-kaptan;
(`) fuq il-bastimenti jew il-merkanzija obbligati, qabel ma
jibda l-vja[[, b’self b’kambju marittimu fuq il-valur
kollu tag]]om:
I\da, jekk il-bastimenti jew il-merkanzija ma
jkunux obbligati b’dan is-self ]lief f’bi``a biss, il-
kuntratt ta’ assigurazzjoni jiswa g]a\-\ejjed tal-valur
tag]hom li jaqbe\ is-somma me]uda b’self.
}abi jew 
dikjarazzjoni falza.
385. (1) Kull ]abi, jew dikjarazzjoni falza mill-assigurat, jew
kull differenza bejn il-kuntratt ta’ assigurazzjoni u l-polza ta’
kargu, jag]mlu null il-kuntratt ta’ assigurazzjoni, jekk il-]abi, id-
dikjarazzjoni falza jew id-differenza jkunu tali li jnaqqsu l-idea tar-
riskju jew li jbiddlu l-o[[ett tieg]u.
(2) L-assigurazzjoni hija nulla g]ad li l-]abi, id-dikjarazzjoni
falza jew id-differenza ma kellhomx effett fuq il-]sara jew fuq it-
telf tal-]wejje[ assigurati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ L-ASSIGURATUR U TA’ 
L-ASSIGURAT
Jekk vja[[ ji[i 
abbandunat qabel 
il-bidu tar-riskju.
386. (1) Jekk il-vja[[ ji[i abbandunat, ukoll jekk bl-eg]mil ta’
l-assigurat, qabel ma jkun beda r-riskju g]all-assiguratur, l-
assigurazzjoni ssir nulla, u l-assigurat mhux obbligat i]allas il-
premju, u, fil-ka\ li jkun ]allsu, g]andu jedd jie]u lura l-]las
ming]and l-assiguratur.
(2) I\da, l-assiguratur g]andu jir`ievi, b]ala storn, nofs fil-mija
fuq is-somma assigurata, jew nofs il-premju, jekk il-premju kollu
ma jkunx jammonta g]al wie]ed fil-mija.
Riskju ta’ l-
assiguratur.
387. It-telfa jew il-]sara li ti[ri lill-o[[etti assigurati min]abba
tempesta, jew g]ax il-bastiment jeg]req, jew jinkalja, jew
b’kolli\joni a``identali, b’tibdil furzat ta’ rotta jew ta’ vja[[ jew
ta’ bastiment; inkella min]abba [ettu, ]ruq, pri\a, sakke[[,
piraterija, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra,
rappre\alji; jew, in [enerali, min]abba kull periklu ie]or tal-ba]ar,
huma g]ar-riskju ta’ l-assiguratur, kemm-il darba l-assiguratur ma
jkunx b’konvenzjoni [ie me]lus minn wie]ed jew aktar minn dawk
  56      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
ir-riskji.
Tibdil vo1ontarju 
tar-rotta. e``., ma 
jbati]x l-
assiguratur.
388. Kull tibdil volontarju ta’ rotta jew ta’ vja[[ jew ta’
bastiment, u kull telf jew ]sara li jsiru bl-eg]mil ta’ l-assigurat, ma
hux g]ar-riskju ta’ l-assiguratur, u dan jitqies li qala’ l-premju, jekk
i\-\mien tar-riskju tieg]u jkun beda.
}sara min]abba 
difetti fil-
merkanzija nfisha.
389. (1) Jekk ma jkunx hemm ftehim espress xort’o]ra, l-
assiguratur ma hu fl-ebda ka\ obbligat g]all-]sara jew g]all-avarija
li ji[ru direttament min]abba difett ta’ l-o[[etti assigurati infishom
jew min]abba x-xorta tag]hom.
(2) Fil-ka\ijiet li fihom l-assiguratur g]andu j]allas il-]sara
g]at-tnixxijiet jew g]at-tidwib, g]andha qabel xejn titnaqqas il-
kwantità  li l-merkanzija assigurata hi soltu su[[etta li tonqos.
Baratterija. 390. (l) Jekk ma jkunx hemm ftehim kuntrarju, l-assiguratur
ma jwe[ibx g]all-malversazzjoni jew ]tijiet tal-kaptan jew ta’ l-
ekwipa[[, mag]rufin ta]t l-isem ta’ baratterija tal-kaptan.
(2) Dan il-ftehim kuntrarju m’g]andux effett g]al dik il-parti
tal-]a[a assigurata li tkun proprjetà  tal-kaptan.
(3) I\da, l-assiguratur iwie[eb g]an-nuqqas ta’ ]ila tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipa[[.
Kolli\jonijiet. 
Emendat: 
XXII. 1976.4.
391. (1) Fil-ka\ ta’ ]sarat min]abba kolli\joni bejn
bastimenti, l-assiguratur hu obbligat g]ad-danni ikka[unati
b’kolli\joni a``identali, jew b’kolli\joni ikka[unata bi ]tija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipa[[ ta’ bastiment ie]or.
Kap. 234.
(2) I\da, jekk jinsab li l-]tija kienet sew tal-bastiment assigurat
kemm tal-bastiment l-ie]or, jew ikun hemm dubju dwar ta’ min
minnhom kienet il-]tija, id-danni, meta ma jkunux ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili, jitbatew
f’ishma ndaqs bejn il-bastimenti li jkunu ]abtu ma’ xulxin; u,
f’dawn il-ka\ijiet, kif ukoll fil-ka\ ta’ kolli\joni li ti[ri bi ]tija tal-
kaptan jew ta’ l-ekwipa[[ tal-bastiment assigurat, l-assiguratur
mhux obbligat, kemm-il darba ma jkunx obbliga ru]u wkoll g]all-
ka\ijiet ta’ baratterija tal-kaptan.
(3) L-assiguratur, fil-ka\ijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, hu
obbligat biss g]all-]sara li ssir fil-bastiment assigurat, u m’hu
obbligat g]al ebda indennizz li, min]abba l-kolli\joni, ikollu
jit]allas mill-bastiment assigurat lill-bastiment l-ie]or.
Drittijiet ta’ 
pilota[[, e``.
392. L-assiguratur mhux obbligat g]all-ispejje\ ordinarji ta’
pilota[[ jew ta’ rmonk, lanqas g]all-ebda xorta ta’ drittijiet imposti
fuq il-bastiment jew fuq il-merkanzija, ]lief jekk isiru jew ji[u
imposti min]abba ]sarat li g]alihom l-assiguratur hu obbligat.
Klawsola, "franka 
mill-avarija."
393. Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
avarija", l-assiguratur m’hu obbligat g]al ebda avarija, [enerali jew
partikulari, ]lief fil-ka\ijiet li jag]tu lok g]all-abbandun.
Klawsola "franka 
mill-ostilitajiet."
394. (1) Meta l-assigurazzjoni ssir bil-klawsola "franka mill-
ostilitajiet", l-assiguratur hu me]lus minn kull responsabbiltà  jekk
l-o[[etti jispi``aw jew jit]assru min]abba vjolenza, pri\a,
sakke[[, arrest b’ordni ta’ potenza, dikjarazzjoni ta’ gwerra, jew
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        57
rappre\alja.
(2) ll-kuntratt ta’ assigurazzjoni jispi``a hekk kif il-]a[a
assigurata issofri dewmien, jew titbiddel ir-rotta tal-vja[[,
min]abba ostilitajiet.
(3) I\da, dan kollu ma je]lisx lill-assiguratur mill-obbligu tal-
]las tal-]sara li tkun [rat qabel il-bidu ta’ l-ostilitajiet.
Bastiment, e``., 
mi\mumin fil-port 
minn forza ostili.
395. Meta l-bastiment jew il-merkanzija assigurati "franki mill-
ostilitajiet" ji[u, minn forza ostili, me]uda jew mi\muma f’port,
dan il-bastiment jew merkanzija jitqiesu li [ew me]udin b]ala
pri\a fil-ba]ar, u r-riskju ta’ l-assiguratur jispi``a.
Assigurazzjoni fuq 
merkanzija li 
g]andha ti[i 
mg]obbija fuq 
\ew[ bastimenti 
jew i\jed.
396. Jekk l-assigurazzjoni tkun [iet imqassma fuq merkanzija li
g]andha titg]abba fuq \ew[ bastimenti jew i\jed imsemmijin fil-
kuntratt, b’dikjarazzjoni tas-somma assigurata fuq kull bastiment, u
jekk il-merkanzija kollha titg]abba fuq bastiment wie]ed jew fuq
numru ta’ bastimenti anqas minn dak imsemmi fil-kuntratt, l-
assiguratur hu obbligat biss g]as-somma li assigura fuq il-
bastiment jew fuq il-bastimenti li ]adu t-tag]bija, g]alkemm il-
bastimenti kollha msemmijin fil-kuntratt jintilfu; u b’danakollu hu
g]andu jedd g]al nofs fil-mija fuq l-ammont ta’ l-assigurazzjonijiet
li jsiru hekk nulli.
Meta l-vja[[ ji[i 
mtawwal jew 
imqassar.
397. (1) L-assiguratur hu me]lus mir-riskji, u jie]u l-premju,
jekk l-assigurat jibg]at il-bastiment f’lok i\jed bog]od minn dak
imsemmi fil-kuntratt, g]alkemm dan il-lok ikun fuq l-istess rotta. 
(2) L-assigurazzjoni g]andha l-effett tag]ha kollu jekk il-vja[[
ji[i mqassar.
L-assigurat g]andu 
jg]arraf lill-
assiguratur bid-
di\astru.
398. (1) L-assigurat g]andu jg]arraf ming]ajr dewmien lill-
assiguratur bl-a]barijiet kollha li jir`ievi dwar it-telfa tal-]a[a
assigurata, u g]andu jag]ti lill-assiguraturi, jekk jitolbuhomlu, il-
kopji jew l-estratti ta’ kull dokument li jkun jag]ti dawn l-
a]barijiet.
(2) Fin-nuqqas ta’ dan, hu jbati d-danni u l-ispejje\.
L-assigurat g]andu 
jag]mel ]iltu biex 
isalva jew jirkupra 
l-]a[a assigurata.
399. Sakemm l-assigurat ma je\er`itax il-jedd ta’ l-abbandun li
lilu jmiss, hu g]andu jag]mel ]iltu kollha biex isalva jew jirkupra
l-]a[a assigurata.
L-assiguratur ta’ 
self b’kambju 
marittimu ma 
jwe[ibx g]all-qerq 
tal-kambjatarju.
400. Fil-ka\ ta’ assigurazzjoni ta’ self b’kambju marittimu, l-
assiguratur, fin-nuqqas ta’ ftehim kuntrarju, ma jwe[ibx g]all-qerq
tal-kambjatarju.
Jekk il-merkanzija 
assigurata ma 
tintbag]atx.
401. Jekk l-o[[etti assigurati ma ji[ux mibg]uta, jew ti[i
mibg]uta bi``a minnhom biss, l-assiguratur jir`ievi nofs fil-mija,
jew in-nofs tal-premju, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
386, fuq is-somma assigurata jew fuq is-somma li taqbe\ il-valur
ta’ l-o[[etti mibg]uta, skond il-ka\.
Jekk il-mandant li 
ma jissemmiex 
ismu ma jibg]atx 
il-merkanzija.
402. Dak li jikkuntratta assigurazzjoni g]al persuna o]ra
ming]ajr ma jag]ti isimha, ma jistax jitlob il-premju jekk din il-
persuna l-o]ra ma tibg]atx il-merkanzija, jew tibg]at bi``a minnha
biss.
  58      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Assigurazzjonl 
g]al somma fuq 
jew ta]t il-valur 
reali.
403. (1) L-assigurazzjoni mag]mula g]al somma li taqbe\ il-
valur ta’ l-o[[etti assigurati hija nulla g]all-assigurat biss, jekk ji[i
ippruvat li kien hemm frodi jew qerq min-na]a tieg]u.
(2) Jekk ma jkunx hemm frodi jew qerq, l-assigurazzjoni tiswa
sa l-ammont tal-valur ta’ l-o[[etti assigurati, u, g]a\-\ejjed, l-
assiguraturi jie]du nofs fil-mija, jew nofs il-premju, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 386.
(3) Il-patt li l-assiguratur hu obbligat g]as-somma kollha
msemmija fil-kuntratt, apparti l-valur ta’ l-o[[ett assigurat, huwa
validu.
(4) Jekk l-assigurazzjoni ssir g]al valur anqas mill-valur reali,
l-assiguratur hu obbligat biss fil-proporzjon tal-valur iddikjarat. 
I\jed minn 
assigurazzjoni 
wa]da fuq l-istess 
o[[ett.
404. (1) Jekk ikun hemm \ew[ kuntratti jew i\jed ta’
assigurazzjoni, li jkunu saru ming]ajr qerq, fuq l-istess o[[ett, u l-
ewwel kuntratt ikun ikopri l-valur kollu ta’ l-o[[ett assigurat,
ikollu effett biss dan l-ewwel kuntratt.
(2) L-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’ wara huma
me]lusa, u jir`ievu biss in-nofs fil-mija fuq is-somma assigurata,
jew nofs il-premju, skond l-artikolu 386.
(3) Jekk il-valur kollu ta’ l-o[[etti mg]obbija ma jkunx kopert
bl-ewwel kuntratt, l-assiguraturi li jkunu iffirmaw il-kuntratti ta’
wara huma obbligati g]all-valur li jibqa’, skond l-ordni tad-data
tal-kuntratti.
Jekk abbord ikun 
hemm merkanzija 
sa l-ammont kollu 
ta’ l-
assigurazzjonijiet.
405. Jekk abbord ikun hemm merkanzija sa l-ammont kollu tas-
somom assigurati, u tintilef bi``a mill-merkanzija, it-telfa jbatuha
l-assiguraturi kollha ta’ din il-merkanzija, kull wie]ed fil-
proporzjon ta’ l-interess li jkollu.
Meta l-kaptan jista’ 
jag]mel skala 
f’diversi portijiet.
406. Jekk ti[i mog]tija s-setg]a lill-kaptan li jid]ol f’i\jed minn
port wie]ed biex ikompli jew ibiddel it-tag]bija, l-assiguratur ibati
r-riskju tal-merkanzija assigurata, kif jing]ad fl-artikolu 355. 
Radd tal-premju 
fil-ka\ ta’ nullità 
tal -kuntratt,
407. Fil-ka\ ta’ nullità  tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, kollu jew
ta’ bi``a minnu, l-assiguratur g]andu, jekk l-assigurat ikun mexa
b’bona fidi, irodd il-premju, jew, skond ma jkun il-ka\, dik il-bi``a
tal-premju proporzjonata g]all-ammont li jkun ir`ieva g]al riskji li
ma jkunx ]a, bit-tnaqqis ta’ nofs fil-mija, jew ta’ nofs il-premju
skond l-artikolu 386.
barra minn f’ka\ 
ta’ qerq, e``., ta’ l-
assigurat.
408. Jekk il-kuntratt ji[i annullat min]abba qerq, frodi, jew
mala fidi min-na]a ta’ l-assigurat, l-assiguratur mhux obbligat
irodd il-premju.
Nullità  ta’ l-
assigurazzjoni jekk 
l-assiguratur ikun 
jaf li l-bastiment 
wasal salv, e``.
409. Hija nulla l-assigurazzjoni meta ssir fuq bastimenti jew
merkanzija li, fil-waqt tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikunu [à
waslu fil-lok tad-destinazzjoni, jew ikunu batew di\astru, jekk ji[i
ippruvat, jew ikun hemm pre\unzjoni li, fil-waqt tal-firma tal-
kuntratt, l-assiguratur kien jaf li l-]a[a assigurata waslet, jew,
skond il-ka\, l-assigurat kien jaf bid-di\astru.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        59
Meta hemm 
pre\unzjoni li 
wasla jew id-
di\astru kienu 
mag]rufa.
410. Jitqies li hemm din il-pre\unzjoni jekk, meta jsir kalkolu
ta’ erba’ mili fis-sieg]a, inkella jekk, meta jittie]ed qies tal-mezzi
ta’ komunikazzjoni jew `irkostanzi o]ra, jinsab li l-a]bar dwar il-
wasla jew it-telfa tal-bastiment setg]at tasal fil-lok fejn sar il-
kuntratt mil-lok ta’ dik il-wasla jew telfa, jew mil-lok minn fejn dik
l-a]bar [iet l-ewwel, qabel ma [ie iffirmat il-kuntratt.
Fatti o]ra li jag]tu 
lok g]al din il-
pre\unzjoni.
411. Jitqies ukoll li hemm dik il-pre\unzjoni jekk, qabel il-firma
tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, ikun wasal xi bastiment fil-lok fejn
sar il-kuntratt, mil-lok tal-wasla jew tat-telfa, jew mil-lok minn fejn
tkun [iet l-ewwel a]bar ta’ dik il-wasla jew telfa, basta li dan il-
bastiment ikun siefer minn dawk il-postijiet wara l-wasla jew telfa.
Klawsola ta’ 
"a]barijiet tajba 
jew ]\iena".
412. (1) Ma titqiesx li hemm il-pre\unzjoni msemmija fl-
a]]ar artikolu qabel dan, jekk l-assigurazzjoni ssir ta]t il-klawsola
ta’ "a]barijiet tajba jew ]\iena", jew xi klawsola o]ra b]al din. 
(2) F’dan il-ka\ l-assigurazzjoni ma tistax ti[i annullata, jekk
ma ji[ix ippruvat li l-assiguratur kien jaf bil-wasla, jew l-assigurat
kien jaf bid-di\astru, qabel ma [ie iffirmat il-kuntratt.
Sub-titilu III
FUQ L-ABBANDUN
Meta jista’ jsir l-
abbandun.
413. (l) L-abbandun tal-]wejje[ assigurati jista’ jsir f’ka\-
(a) ta’ g]arqa;
(b) ta’ bastiment li jinkalja jew imur l-art u jitkisser;
(`) li l-bastiment ma jkunx aktar tajjeb g]an-navigazzjoni
min]abba di\astru tal-ba]ar;
(d) ta’ abbandun furzat;
(e) ta’ pri\a;
(f) ta’ arrest minn potenza stran[iera jew mill-Gvern;
(g) ta’ telfa jew t]assir ta’ l-o[[etti assigurati meta din it-
telfa jew it-t]assir jil]qu mill-anqas tliet kwarti tal-
valur tag]hom.
(2) Il-]sarat l-o]ra kollha jitqiesu avarija, u ji[u regolati bejn l-
assiguratur u l-assigurat skond il-ftehim tag]hom, u skond l-
interess ta’ kull wie]ed minnhom.
Meta l-bejg] tal-
merkanzija jista’ 
jag]ti lok g]all-
abbandun.
414. Il-bejg] tal-merkanzija min]abba a``identi tal-ba]ar,
matul il-vja[[ u qabel ma din il-merkanzija tasal fil-lok tad-
destinazzjoni, jitqies b]ala wie]ed mill-ka\ijiet ta’ telfa li jag]ti
lok g]all-abbandun, ikun kemm ikun il-prezz li j[ib dan il-bejg].
Il-
kontribuzzjonijiet 
g]all-avarija 
[enerali ma 
jitqisux fil-kalkolu 
biex ji[i stabbilit 
il-valur tat-telfa 
jew tat-t]assir.
415. Meta hu me]tie[ li ji[i \gurat jekk hemmx t]assir jew telfa
ta’ tliet kwarti tal-valur tal-merkanzija assigurata, ma jitqisux id-
danni li [ejjin mill-kontribuzzjonijiet g]all-avarija [enerali. I\da,
l-ispejje\ tal-bejg] ta’ din il-merkanzija, u l-ispejje\ ta’ l-atti
me]tie[a ta’ qabel il-bejg] ji[u ikkalkulati.
  60      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
L-assigurat jista’ 
jag]\el bejn l-
abbandun u l-
azzjoni ta’ avarija.
416. (l) Meta hemm lok g]all-abbandun tal-]wejje[
assigurati, l-assigurat jista’ jag]\el li jag]mel l-abbandun jew li
je\er`ita l-azzjoni ta’ avarija.
(2) L-assigurat ma jistax, wara li jag]\el l-azzjoni ta’ avarija,
jirrinunzja g]al din l-azzjoni u je\er`ita l-azzjoni ta’ abbandun.
I\da, hu jista’ jirrinunzja g]all-abbandun, jekk dan ikun g]ad ma
[iex a``ettat mill-assiguraturi, u je\er`ita l-azzjoni ta’ avarija.
L-abbandun ma 
jistax isir qabel ma 
jibda r-riskju.
417. L-abbandun ma jistax isir qabel ma jibda r-riskju assigurat.
L-abbandun ma 
jistax ikun 
kondizzjonali jew 
parzjali.
418. L-abbandun ta’ l-o[[etti assigurati ma jistax ikun ta’ bi``a
minnhom, lanqas ma jista’ jsir taht kondizzjoni. Fl-abbandun tid]ol
biss il-]a[a li hija l-o[[ett ta’ l-assigurazzjoni u tar-riskju.
F’liema \minijiet 
jista’ jsir l-
abbandun.
419. (1) L-abbandun lill-assiguraturi g]andu jsir f’dawn i\-
\minijiet li [ejjin:
(a) fi \mien sitt xhur minn dak in-nhar li tasal l-a]bar tad-
di\astru, jekk dan ji[ri fuq il-kosti ta’ l-Ewropa, jew
fuq dawk ta’ l-Asja jew ta’ l-Afrika fil-Mediterran,
jew, f’ka\ ta’ pri\a, minn dak in-nhar li tasal l-a]bar li
l-bastiment [ie me]ud f’wie]ed mill-portijiet jew
mill-postijiet li qeg]din fil-kosti hawn fuq imsemmija;
(b) fi \mien tmintax-il xahar miz-\minijiet hawn fuq
imsemmija rispettivament, jekk id-di\astru jkun [ara
jew il-pri\a tkun [iet me]uda f’xi parti o]ra tad-dinja.
(2) Wara li dawn i\-\minijiet jag]lqu, l-assigurat ma jistax
i\jed jag]mel l-abbandun.
L-assigurat g]andu 
jag]ti avvi\ lill-
assiguratur.
420. (1) Meta hemm jedd g]all-abbandun, u f’ka\ ta’ kull
a``ident ie]or li hu g]ar-riskju ta’ l-assiguratur, l-assigurat g]andu
jinnotifika lill-assiguratur b’kull informazzjoni li jkun ir`ieva.
(2) In-notifika g]andha ssir ming]ajr dewmien, ta]t piena tad-
danni u l-img]axijiet.
|mien li g]andu 
jg]addi biex jag]ti 
jedd g]all-
abbandun ming]ajr 
il-]tie[a tal-prova 
tat-telfa.
421. (l) Jekk, wara li tg]addi sena mit-tluq tal-bastiment, jew
minn dak in-nhar li jaslu l-a]]ar a]barijiet fuqu, f’ka\ ta’ vja[[i
ordinarji, jew wara li jg]addu sentejn fil-ka\ ta’ vja[[i twal, l-
assigurat jiddikjara li ma ir`ieva l-ebda a]bar tal-bastiment, hu
jista’ jag]mel l-abbandun lill-assiguratur u jitlob il-]las tas-somma
assigurata, ming]ajr ma tkun me]tie[a l-prova tat-telfa tal-
bastiment.
(2) Wara s-sena jew is-sentejn hawn fuq imsemmija, l-assigurat
g]andu, biex jibda l-pro`eduri, i\-\minijiet imsemmijin fl-artikolu
419.
Meta titqies li saret 
it-telfa fil-ka\ ta’ 
"polza g]al \mien 
determinat".
422. (l) Fil-ka\ ta’ assigurazzjoni g]al \mien determinat,
wara li jag]lqu \-\minijiet imsemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan,
it-telfa tal-bastiment titqies li [rat fi\-\mien ta’ l-assigurazzjoni.
(2) Jekk ji[u mag]mulin wa]da wara l-o]ra \ew[
assigurazzjonijiet jew i\jed bi \mien determinat, it-telfa titqies li
saret fi\-\mien ta’ l-ewwel assigurazzjoni; jew fil-ka\ ta’ l-a]bar li
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        61
tasal kif jing]ad fl-a]]ar artikolu qabel dan, fi\-\mien ta’ dik l-
assigurazzjoni partikulari li tkun taqbel mad-data ta’ l-a]]ar
a]barijiet.
Tifsir ta’ "vja[[i 
twal".
423. Il-vja[[i twal huma dawk li jsiru g]all-kosti jew pajji\i ‘l
hemm mill-Istrett ta’ {ibiltà , e``., e``etwat il-littoral ta’ l-Ewropa
sas-Sund, il-littoral ta’ l-Afrika sa Kap Verde, il-Ba]ar Baltiku, il-
G\ejjer Britanni`i, u l-g\ejjer ta’ Madera u tal-Kanarji.
L-assigurat jista’ 
jag]mel l-
abbandun minnufih 
jew i\omm dan il-
jedd.
424. L-assigurat jista’, bin-notifika msemmija fl-artikolu 420,
jew jag]mel l-abbandun, u jsejja] lill-assiguratur g]all-]las tas-
somma assigurata fi\-\mien imsemmi fil-kuntratt, jew i\omm il-
jedd li jag]mel l-abbandun fi\-\minijiet imsemmija fil-li[i. 
Dikjarazzjoni li 
g]andha ssir mill-
assigurat meta 
jag]mel l-
abbandun.
425. L-assigurat g]andu meta jag]mel l-abbandun, jiddikjara l-
assigurazzjonijiet kollha li jkun g]amel, jew li jkun ipprokura jew
ordna li jsiru, u l-flus li ssellef b’kambju marittimu fuq il-bastiment
jew fuq il-merkanzija. Fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, i\-\mien
tal-]las li g]andu jibda jg]odd mill-abbandun, jieqaf sa dak in-nhar
li l-assigurat jag]mel u jinnotifika dik id-dikjarazzjoni, i\da
b’daqshekk i\-\mien stabbilit biex isir l-att ta’ abbandun ma ji[ix
im[edded.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni 
qarrieqa.
426. Jekk id-dikjarazzjoni tkun qarrieqa, l-assigurat jitlef il-
vanta[[i ta’ l-assigurazzjoni, u g]andu j]allas is-somma li jkun
issellef b’kambju marittimu jew fuq il-merkanzija, g]ad li l-
bastiment jintilef jew ji[i me]ud b]ala pri\a.
Obbligi ta’ l-
assigurat f’ka\ ta’ 
g]arqa, e``.
427. (l) F’ka\ ta’ g]arqa jew jekk il-bastiment jinkalja u
jitkisser, l-assigurat g]andu jfittex li jirkupra l-o[[etti assigurati,
bla pre[udizzju tal-jedd li jag]mel l-abbandun fi\-\mien u fil-lok li
jmiss.
(2) L-assigurat g]andu jedd g]all-ispejje\ ta’ l-irkupru sal-
valur ta’ l-o[[etti rkuprati.
Meta g]andha 
tit]allas is-somma 
ta’ l-
assigurazzjoni.
428. (1) Jekk i\-\mien tal-]las ma jkunx [ie stabbilit fil-
kuntratt, l-assiguratur g]andu j]allas is-somma ta’ l-assigurazzjoni
erba’ xhur wara n-notiflka ta’ l-abbandun.
(2) Wara li jag]laq dak i\-\mien, l-assiguratur g]andu j]allas
ukoll l-img]axijiet bir-rata legali. L-o[[etti abbandunati jibqg]u
obbligati g]all-]las.
L-assiguratur ma 
jistax ji[i m]arrek 
qabel ma ting]ata 
lilu l-prova tat-
tag]bija u tat-telfa.
429. L-assiguratur ma jistax ji[i m]arrek g]all-]las tas-somom
assigurati qabel ma ji[u innotifikati lilu l-atti li jippruvaw it-
tag]bija u t-telfa tal-merkanzija assigurata.
Meta l-qorti tista’ 
tordna l-]las 
provvi\orju.
430. (1) Meta, fil-fehma tal-qorti, l-e``ezzjonijiet ta’
assiguraturi g]andhom ji[u mismug]in f’kaw\a g]aliha, il-qorti
g]andha tikkundanna l-assiguraturi g]all-]las provvi\orju lill-
assigurat tas-somma assigurata, bl-obbligu ta’ l-assigurat li jag]ti
garanzija.
(2) Il-garanzija tispi``a wara sentejn, jekk matul dan i\-\mien
l-assiguraturi ma jkunu [iebu ’l quddiem ebda talba [udizzjarja.
  62      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Effetti ta’ l-
abbandun.
431. Meta l-abbandun ji[i innotifikat u a``ettat, jew iddikjarat
validu, l-o[[etti assigurati jsiru ta’ l-assiguratur minn dak in-nhar
ta’ l-abbandun, u l-assiguratur ma jistax, bl-isku\a li l-bastiment
[ie lura, je]les mill-]las tas-somma assigurata.
Fl-abbandun tal-
bastiment g]andu 
jid]ol in-nol tal-
merkanzija salvata.
432. In-nol tal-merkanzija salvata, ukoll jekk ikun [ie m]allas
bil-quddiem, jid]ol fl-abbandun tal-bastiment, u jsir ukoll proprjetà
ta’ l-assiguratur, bla ]sara tal-jeddijiet ta’ dawk li silfu b’kambju
marittimu, jew tal-ba]rin g]all-]las tas-salarju tag]hom, jew ta’
persuni o]ra g]all-]las ta’ l-ispejje\ ma]ru[in matul il-vja[[.
F’ka\ ta’ arrest 
minn potenza.
433. (1) F’ka\ ta’ arrest b’ordni ta’ potenza, l-assigurat
g]andu, ming]ajr dewmien, jinnotifika lill-assiguratur bl-a]bar li
jkun ir`ieva.
(2) L-abbandun ta’ l-o[[etti arrestati ma jistax isir ]lief wara
sitt xhur min-notifika, jekk l-arrest ikun sar fil-Mediterran jew f’xi
ba]ar ta’ l-Ewropa; jew wara sena, jekk l-arrest ikun sar f’post
i\jed bog]od.
(3) Dawn i\-\minijiet jibdew ig]oddu minn dak in-nhar tan-
notifika ta’ l-arrest. Kemm-il darba, l-merkanzija arrestata tkun ta’
xorta li tista’ tit]assar, i\-\minijiet hawn fuq imsemmija jitnaqqsu
f’xahrejn fl-ewwel ka\, u fi tliet xhur fit-tieni ka\.
L-assigurati 
g]andhom ifittxu li 
je]ilsu l-o[[etti 
arrestati.
434. (1) Matul i\-\minijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel
dan, l-assigurati g]andhom jag]mlu ]ilithom kollha biex je]ilsu l-
o[[etti arrestati.
(2) L-assiguraturi min-na]a tag]hom jistg]u, bi ftehim ma’ l-
assigurati jew g]al rashom, jag]mlu l-]ila tag]hom biex je]ilsu
dawk l-o[[etti.
Abbandun 
min]abba li l-
bastiment ma 
jkunx tajjeb g]all-
ba]ar.
435. L-abbandun min]abba li bastiment ma jkunx tajjeb g]all-
ba]ar ma jistax isir jekk il-bastiment ikun jista’ jissewwa u jin[ieb
fi stat li jissokta l-vja[[ g]al-lok tad-destinazzjoni, ]lief jekk l-
ispejje\ tat-tiswija jkunu i\jed minn tliet kwarti tal-valur tal-
bastiment, bla ]sara tal-jedd ta’ l-assigurat kontra l-assiguraturi
g]all-ispejje\ u l-avarija li jkunu tbatew.
G]andu jing]ata 
avvi\ lill-
assiguratur tat-
tag]bija.
436. Jekk il-bastiment ikun [ie iddikjarat mhux tajjeb g]all-
ba]ar, il-parti li jkollha t-tag]bija assigurata, g]andha, ming]ajr
dewmien, tinnotifika lill-assiguratur bl-a]bar li r`eviet.
Il-kaptan g]andu 
jipprokura 
bastiment ie]or.
437. Il-kaptan g]andu f’dan il-ka\ jag]mel ]iltu kollha li
jipprokura bastiment ie]or biex jie]u l-merkanzija fil-lok tad-
destinazzjoni tag]ha.
Riskju fil-ka\ ta’ 
tag]bija mill-[did 
fuq bastiment 
ie]or.
438. L-assiguratur jie]u r-riskju tal-merkanzija li ter[a’ ti[i
mg]obbija fuq bastiment ie]or, fil-ka\ imsemmi fl-a]]ar artikolu
qabel dan, sakemm din il-merkanzija tasal u tin]att.
Spejje\ li g]alihom 
hu obbligat l-
assiguratur.
439. Barra minn dan, l-assiguratur hu obbligat g]all-avariji u
g]all-ispejje\ kollha tal-]att, tad-depo\itu u kustodja fl-im]a\en, u
tat-tag]bija fuq bastiment ie]or, g]al kull \ieda fin-nol, u g]al kull
spi\a o]ra li ssir g]as-salvata[g tal-merkanzija, sa l-ammont tas-
somma assigurata.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        63
Jekk il-kaptan ma 
jg]abbix il-
merkanzija fuq 
bastiment ie]or fi 
\mien xahrejn, l-
assigurat jista’ 
jag]mel l-
abbandun.
440. Jekk fi \mien xahrejn il-kaptan ma setax isib bastiment
ie]or biex ig]abbi fuqu l-merkanzija u je]odha fil-lok tad-
destinazzjoni, l-assigurat jista’ jag]mel l-abbandun ta’ dik il-
merkanzija.
Titolu IV
FUQ L-AVARIJI U L-{ETTU U KONTRIBUZZJONI G}ALL-AVARIJI
Sub-titolu I
FUQ L-AVARIJI
Avarija.
g]all-merkanzija wa]idha, jew g]at-tnejn flimkien, u kull ]sara li
ti[ri lill-bastiment jew lill-merkanzija minn x’]in jitg]abbew jew
jitilqu, sakemm ji[u lura jew jit]allew, jaqg]u ta]t l-isem ta’
avarija.
Regoli li 
g]andhom jit]arsu 
meta ma hemmx 
ftehim spe`jali.
442. Meta ma jkunx hemm ftehim spe`jali bejn il-partijiet
kollha, l-avariji huma regolati mid-disposizzjonijiet li [ejjin. 
Avariji [enerali 
jew partikolari.
443. L-avariji huma ta’ \ew[ xorta: avarija grossa jew [enerali,
u avarija sempli`i jew partikolari.
Avariji [enerali. 
(a) l-o[[etti mitfug]a l-ba]ar g]as-sigurtà  komuni, jew
g]all-[id tal-bastiment u tat-tag]bija flimkien;
(b) il-gumni, l-arbli, il-qlug], u armar ie]or, li ji[u
maqtug]in jew imkissrin g]all-]sieb fuq imsemmi;
(`) l-ankri, i`-`imi, jew ]wejje[ o]ra li ji[u abbandunati
g]all-]sieb fuq imsemmi;
(d) il-]sara li bil-[ettu ssir lill-merkanzija li tibqa’ fuq il-
bastiment;
(e) il-]sara li ssir apposta fil-bastiment biex tg]in il-[ettu,
biex t]affef il-bastiment, jew biex issalva l-
merkanzija, jew biex tg]in il-]ru[ ta’ l-ilma, u kull
]sara kollha li tbati t-tag]bija min]abba f’hekk;
(f) il-manteniment tal-ba]rin matul i\-\mien tat-tiswijiet
tal-]sarat li jsiru apposta g]as-sigurtà  komuni;
(g) l-ispejje\ tal-]att biex ji]fief il-bastiment, u g]ad-d]ul
f’port jew lok ie]or, meta l-bastiment ikollu jag]mel
hekk min]abba tempesta, jew min]abba li jkollu
warajh xi eg]dewwa jew pirati, jew min]abba ra[uni
o]ra, g]as-sigurtà  tal-bastiment u tat-tag]bija;
(h) il-]sara li ssir lill-bastiment wa]du, jew lit-tag]bija
wa]idha, jew lit-tnejn flimkien, jekk il-bastiment ji[i
  64      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
mitfug] l-art apposta biex ma jinqabadx pri\a jew ma
jintilifx, jew biex il-bastiment jew it-tag]bija ji[u
me]lusa minn kull periklu ie]or li jkun fil-qrib, l-
ispejje\ u s-salarji biex il-bastiment jer[a’ jintrefa’
f’wi`` il-ba]ar; u l-]las g]ax-xog]ol barrani sabiex
ti[i me]lusa t-telfa jew il-pri\a fil-ka\ijiet hawn fuq
imsemmija;
(i) in [enerali, il-]sarat kollha li jitbatew apposta fil-
ka\ijiet ta’ periklu, u l-ispejje\ mag]mulin g]all-[id u
g]as-sigurtà  komuni tal-bastiment u tal-merkanzija,
mi\-\mien tat-tag]bija u tat-tluq, sar-ritorn u l-]att.
}wejje[ li 
jikkontribwixxu 
g]all-avarija 
[enerali.
445. Il-merkanzija, il-bastiment fl-istat li jkun fi\-\mien li jasal,
u l-ammont nett tan-nol wara li jinqatg]u s-salarji u l-manteniment
tal-ba]rin, u spejje\ o]ra tal-vja[[ g]andhom kollha, kull ]a[a
skond ma jkun il-valur jew l-ammont tag]ha, jikkontribwixxu
g]all-avarija [enerali.
Kif ji[i mag]mul 
il-prezz.
446. 1l-prezz tal-merkanzija ji[i stabbilit skond il-valur
tag]hom fil-lok tal-]att.
Avariji partikolari. 447. Huma avariji partikolari:
(a) il-]sara li ti[ri fil-merkanzija min]abba difett tag]ha
nfisha, jew min]abba tempesta, pri\a, g]arqa, jew
min]abba li l-bastiment imur l-art;
(b) l-ispejje\ mag]mulin biex ti[i salvata l-merkanzija;
(`) it-telfa ta’ gumni, ankri, qlug], arbli, jew `imi, li ssir
min]abba tempesta jew a``ident ie]or tal-ba]ar; l-
ispejje\ li jsiru billi l-bastiment ikollu jid]ol f’xi post
min]abba t-telfa b’a``ident ta’ dawn l-o[[etti, jew
min]abba li jkollu b\onn jie]u provi\jon, jew sabiex
jissewwa l-bastiment jekk dan ikun jag]mel l-ilma;
(d) is-salarji u l-manteniment tal-ba]rin matul i\-\mien
tat-tiswijiet tal-bastiment min]abba xi wa]da mir-
ra[unijiet imsemmijin f’dan l-artikolu;
(e) is-salarji u l-manteniment tal-ba]rin matul il-
kwarantina; u
(f) in [enerali, l-ispejje\ kollha mag]mulin u l-]sara
kollha li jbati l-bastiment wa]du, jew il-merkanzija
wa]idha, mi\-\mien tat-tag]bija u tat-tluq tag]hom sa
dak tar-ritorn u tal-]att, kemm-il darba dawn l-ispejje\
u ]sarat ma jkunux [ew mag]mula jew ikka[unati
apposta, u g]as-sigurtà  komuni tal-bastiment u tat-
tag]bija.
Min ibati u j]allas 
l-avariji 
partikolari.
448. L-avariji partikolari jitbatew u jit]allsu mis-sid tal-]a[a li
tbati l-]sara jew li tikka[una l-ispi\a.
}sara fil-
merkanzija li ssir 
bi traskura[ni tal-
kaptan jew ta’ l-
ekwipa[[.
449. (l) Il-]sarat li jsiru lill-merkanzija billi l-kaptan jonqos li
jag]laq il-bokkaporti, li jankra l-bastiment, jew li jipprovdi gumni
tajba jew min]abba a``identi o]ra li ji[ru bi traskura[ni tal-kaptan
jew ta’ l-ekwipa[[, huma wkoll avariji partikolari li g]andu
jbatihom sid il-merkanzija; i\da g]al kull ]sara b]al din is-sid
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        65
g]andu azzjoni kontra l-kaptan, il-bastiment, u n-nol.
(2) Il-]sarat li jbatu s-sidien tal-bastiment min]abba dewmien
bla b\onn u i\jed milli jmiss fil-portijiet, iwie[eb g]alihom il-
kaptan.
Spejje\ ta’ bdoti, 
rmonk, e``., 
mhumiex avariji.
450. Id-drittijiet ta’ bdoti u ta’ rmonk g]ad-d]ul ta’ bastiment
f’portijiet jew f’postijiet, jew g]all-]ru[ minnhom, l-ispejje\ ta’
testimonjali, id-drittijiet ta’ tunnella[[, u drittijiet o]ra ta’
navigazzjoni, mhumiex avariji, i\da huma sempli`i spejje\ li
jbatihom il-bastiment, bla ]sara tad-disposizzjonijiet tal-paragrafu
(g) ta’ l-artikolu 444.
Meta ma tistax issir 
azzjoni g]al 
avarija.
451. Ma hemmx azzjoni g]al avarija [enerali jekk din l-avarija
ma tkunx taqbe\ il-wie]ed fil-mija tal-valur tal-bastiment u tal-
merkanzija flimkien, u ma hemmx azzjoni g]al avarija partikolari
jekk din l-avarija ma tkunx taqbe\ il-wie]ed fil-mija tal-valur tal-
]a[a li batiet il-]sara.
Sub-titolu II
FUQ IL-{ETTU U KONTRIBUZZJONI G}ALL-AVARIJA
{ettu.
warajh l-eg]dewwa, il-kaptan jidhirlu li hu dmir tieg]u, biex isalva
l-bastiment, li jitfa’ xi ]a[a l-ba]ar, jew li jaqta’ l-arbli, jew li
jabbanduna l-ankri, g]andu jie]u l-fehma ta’ l-interessati li jkunu
abbord tal-bastiment, u tal-membri prin`ipali ta’ l-ekwipa[[.
(2) Jekk il-fehmiet ma jkunux jaqblu, tirba] il-fehma tal-
kaptan.
Liema ]wejje[ 
g]andhom 
jintefg]u l-
ewwelnett.
453. Il-]wejje[ li huma l-anqas me]tie[a, l-itqal, u li jiswew l-
anqas, g]andhom jintefg]u l-ewwel.
Id-de`i\joni 
me]huda g]andha 
titni\\el bil-
miktub.
454. (l) Il-kaptan g]andu, mill-i\jed fis li jista’ jkun, ini\\el
bil-miktub id-deliberazzjoni me]uda dwar il-[ettu.
(2) Fid-deliberazzjoni g]andhom jissemmew ir-ra[unijiet li
i[ieg]lu li jsir il-[ettu, u l-o[[etti mitfug]a jew li batew ]sara;
g]andu jkun hemm fiha mi[juba l-ismijiet ta’ dawk li jkunu qablu u
ta’ dawk li ma jkunux qablu mal-kaptan; u g]andha ti[i ikkupjata
fil-[urnal.
Dikjarazzjoni ta’ 
telfiet u ]sarat.
455. ld-dikjarazzjoni tat-telfiet u tal-]sarat g]andha ssir fil-lok
fejn il-bastiment i]ott.
Kif ti[i stmata l- 
merkanzija 
mitfug]a l-ba]ar.
456. Il-merkanzija mitfug]ha l-ba]ar ti[i stmata skond il-prezz
kif ikun miexi fil-lok tal-]att; ix-xorta u l-kwalità  tag]ha g]andha
ti[i ippruvata fuq kollox bil-poloz ta’ kargu u bil-fatturi, jekk ikun
hemm.
Kif g]andu jsir il-
qsim tat-telf.
457. It-telfiet u l-]sarat ji[u mqassma fuq l-o[[etti mix]uta l-
ba]ar u fuq dawk salvati, u fuq il-bastiment u fuq in-nol, fil-
proporzjon tal-valur tag]hom fil-lok tal-]att.
  66      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Meta d-
dikjarazzjoni tal-
kwalità  tal-
merkanzija ma 
tkunx vera.
458. (1) Jekk fil-poloz ta’ kargu tkun [iet iddikjarata ]a[a
b’o]ra dwar il-kwalità  tal-merkanzija, u jinsab li din il-merkanzija
hija ta’ valur akbar minn dak iddikjarat, hija g]andha, jekk ti[i
salvata, tikkontribwixxi skond l-istima tag]ha; i\da, jekk tintilef
ti[i m]allsa skond il-kwalità  kif iddikjarata fil-polza ta’ kargu.
(2) Jekk jinsab li l-merkanzija hija ta’ kwalità  inferjuri minn
dik imsemmija fil-polza ta’ kargu, hija g]andha, jekk ti[i salvata,
tikkontribwixxi skond il-kwalità  msemmija fil-polza ta’ kargu;
i\da, jekk ti[i mitfug]a l-ba]ar jew ti[rilha ]sara, ti[i m]allsa
skond il-valur tag]ha.
Il-munizzjonijiet 
ta’ gwerra, e``., 
ma jid]lux fil-
kontribuzzjoni ta’ 
l-avarija [enerali.
459. (1) Il-munizzjonijiet ta’ gwerra, il-provi\jonijiet, il-
bagalji tan-nies ta’ l-ekwipa[[, u l-ilbies ta’ l-u\u tal-passi[[ieri
ma jid]lux fil-kontribuzzjoni ta’ l-avarija [enerali.
(2) I\da, il-valur ta’ dawn l-o[[etti, jekk ji[u mitfug]in il-
ba]ar, jit]allas b’kontribuzzjoni fuq l-o[[etti l-o]ra kollha.
O[[etti ming]ajr 
polza ta’ kargu.
460. L-o[[etti li g]alihom ma jkunx hemm polza ta’ kargu,
lanqas dikjarazzjoni tal-kaptan, ma jit]allsux jekk ji[u mitfug]in
il-ba]ar, imma jikkontribwixxu jekk ji[u salvati.
O[[etti mg]obbija 
fuq il-gverta.
461. (1) L-o[[etti mg]obbija fuq il-gverta tal-bastiment
jikkontribwixxu, jekk ji[u salvati; jekk ji[u mitfug]in il-ba]ar, jew
ibatu ]sara min]abba l-[ettu, sidhom ma jkollu jedd g]al ebda
kontribuzzjoni, i\da, g]andu jedd ta’ regress kontra l-kaptan, meta
dan ikun responsabbli skond il-li[i.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]all-
vja[[i bejn Malta u Sqallija, jew bejn Malta u Tripli jew Tune\, jew
g]al dawk l-o[[etti li b’u\u jitg]abbew fuq il-gverta.
Jekk il-[ettu ma 
jsalvax il-
bastiment.
462. Jekk il-[ettu ma jsalvax il-bastiment, ma jkun hemm ebda
kontribuzzjoni, u l-merkanzija li ma tkunx [iet mitfug]a l-ba]ar, u
li [iet salvata, ma tkunx obbligata la g]all-]las u lanqas g]all-
indennizz ta’ dik il-merkanzija l-o]ra li tkun [iet mitfug]a jew li
batiet ]sara.
Jekk il-[ettu isalva 
l-bastiment li 
mbag]ad jintilef.
463. Jekk il-[ettu jsalva l-bastiment, u jekk dan, meta jissokta l-
vja[[, wara jintilef, l-o[[etti salvati jikkontribwixxu g]all-[ettu,
skond il-valur tag]hom fl-istat li jkunu jinsabu, wara li jinqatg]u l-
ispejje\ tas-salvata[[.
}sara li ti[ri wara 
l-[ettu.
464. (1) L-o[[etti mitfug]in il-ba]ar ma jid]lux fil-
kontribuzzjoni, fl-ebda ka\, g]all-]las ta’ ]sarat li ji[ru lill-
merkanzija salvata wara l-[ettu.
(2) It-tag]bija ma tid]olx fil-kontribuzzjoni g]all-]las tal-
bastiment li jintilef jew li jsir mhux tajjeb g]all-ba]ar, ]lief fil-
ka\ijiet imsemmijin fl-artikolu 444.
Il-merkanzija 
tikkontribwixxi 
g]at-tiswija tal-
bastiment li ji[i 
miftu] biex ti[i 
salvata.
465. Jekk il-bastiment ji[i miftu] biex tin]are[ minnu l-
merkanzija, din il-merkanzija tikkontribwixxi g]at-tiswija tal-]sara
li ssir lill-bastiment.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        67
Ebda 
kontribuzzjoni 
mill-merkanzija 
mqieg]da fuq id-
dg]ajjes.
466. Jekk il-bastiment jintilef bil-bqija tat-tag]bija, ma jkunx
hemm jedd g]all-kontribuzzjoni kontra l-merkanzija li titqieg]ed
fid-dg]ajjes biex jit]affef il-bastiment, lanqas jekk din il-
merkanzija tasal salva fil-port.
Jekk l-o[getti 
mitfug]a ji[u 
rkuprati.
467. Jekk, wara t-taqsim tal-kontribuzzjoni, l-o[[etti mitfug]a
l-ba]ar ji[u rkuprati mis-sidien tag]hom, dawn is-sidien g]andhom
iroddu lill-kaptan u lill-interessati dak li jkunu ]adu mill-
kontribuzzjoni, wara li jitnaqqsu d-danni li jkunu saru bil-[ettu, u l-
ispejje\ ta’ l-irkupru ta’ l-o[[etti.
Sid il-merkanzija 
mhux obbligat 
jikkontribwixxi 
i\jed mill-valur 
tag]ha.
468. Sid il-merkanzija ma jista’ ji[i f’ebda ka\ im[ieg]el
jikkontribwixxi g]all-avarija [enerali i\jed mill-valur tal-
merkanzija fi\-\mien li tasal.
Titolu V
FUQ IL-KREDITI PRIVILLE{{ATI FUQ BASTIMENTI U B¬EJJE¬ 
O}RA TAL-BA}AR
L-artikoli minn 469 sa 476, im]assra bl-Att: XXXVII. 1988.41.
TAQSIMA III
FUQ IL-FALLIMENT
Titolu I
FUQ ID-DIKJARAZZJONI TA’ FALLIMENT
X’inhu l-falliment.
stat ta’ falliment.
Dikjarazzjoni fil-
qorti.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
478. (1) Il-kummer`jant jew ir-rappre\entant le[ittimu tieg]u
jista’, meta jieqaf mill-]las, jag]mel dikjarazzjoni ta’ dan fil-Qorti
¬ivili, Prim’ Awla.
(2) Fil-ka\ ta’ falliment ta’ so`jetà  f’isem kollettiv, id-
dikjarazzjoni g]andu jkun fiha l-isem ta’ kull wie]ed mis-so`ji in
solidum u l-lok fejn joqg]od.
X’g]andu jkun fiha 
d-dikjarazzjoni.
479. Id-dikjarazzjoni tal-kummer`jant g]andu jkun fiha l-isem u
l-kunjom tieg]u, kif ukoll ix-xorta ta’ kummer` li hu kien jag]mel,
l-ismijiet, il-kunjomijiet u partikolaritajiet o]ra tal-kredituri tieg]u,
bil-lok fejn joqog]du, u l-kwalità  u x-xorta tad-djun.
  68      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Il-kotba g]andhom 
jin[iebu mad-
dikjarazzjoni.
Emendat: 
XXIV.1995.362.
480. Mad-dikjarazzjoni msemmija fl-artikoli ta’ qabel dan, il-
kummer`jant g]andu fl-istess ]in, jippre\enta fil-Qorti ¬ivili,
Prim’ Awla, il-kotba u l-karti tieg]u kollha tal-kummer`.
Sej]a lill-kredituri. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
481. Meta kummer`jant jippre\enta dikjarazzjoni b]al din, ir-
re[istratur g]andu, b’ittra, isejja] lill-kredituri msemmijin fid-
dikjarazzjoni biex jidhru quddiem il-Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, u
hemm ig]idu l-g]aliex id-debitur tag]hom m’g]andux ji[i
iddikjarat fi stat ta’ falliment, u sabiex ji[u ma]tura kuraturi. Id-
dikjarazzjoni g]andha ti[i bi ]sieb ir-re[istratur imxandra b’avvi\,
li g]andu jkun fih sunt tad-dikjarazzjoni, ma]ru[ fil-Gazzetta tal-
Gvern u f’gazzetta o]ra, jew i\jed.
Dikjarazzjoni ta’ 
falliment fuq talba 
ta’ kreditur. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
482. (1) Kull kreditur jista’ wkoll, sew jekk il-kreditu tieg]u
jkun kummer`jali jew le, u g]alkemm dan il-kreditu jkun g]ad ma
g]alaqx, ja[ixxi bi pro`edura sommarja fil-Qorti ¬ivili, Prim’
Awla, kontra d-debitur jew ir-rappre\entant le[ittimu tieg]u, u
jitlob dikjarazzjoni li dan id-debitur hu fi stat ta’ falliment.
Id-dikjarazzjoni 
ma tistax tintalab 
mit-tifel kontra l-
missier jew bil-
maqlub, e``.
(2) It-talba g]al dikjarazzjoni ta’ falliment ma tistax issir minn
iben kontra l-missier, jew mill-missier kontra l-iben, jew mir-ra[el
kontra l-mara jew mill-mara kontra r-ra[el.
Meta d-
dikjarazzjoni tista’ 
tintalab wara l-
mewt tal-
kummer`jant.
(3) Il-falliment ta’ kummer`jant jista’ ji[i iddikjarat wara
mewtu, jekk qabel ma miet hu kien waqaf mill-]las; f’dan il-ka\,
id-dikjarazzjoni tal-falliment ma tistax ti[i mitluba mill-kredituri
]lief fi \mien tliet xhur mill-mewt tad-debitur.
Il-kreditur li jitlob 
sentenza ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
falliment g]andu 
jag]u garanzija.
(4) Fil-ka\ ta’ talba g]al dikjarazzjoni ta’ falliment kif jing]ad
f’dan l-artikolu, il-parti li tag]mel it-talba g]andha, fl-istess ]in li
tag]mel dik it-talba, tobbliga ru]ha, b’garanzija, g]al penali ta’
mhux i\jed minn mitejn lira, favur il-persuna li kontra tag]ha ssir
it-talba, li tissokta l-kaw\a ming]ajr dewmien u li tipprova l-
pretensjoni tag]ha; fin-nuqqas ta’ dan, il-qorti tista’ tordna li s-
somma tal-garanzija ti[i m]allsa, kollha jew bi``a minnha, lill-
persuna li favur tag]ha l-garanzija tkun [iet mog]tija:
I\da, dan il-]las ma je]lisx lill-attur mill-azzjoni kontra
tieg]u g]al danni u img]axijiet min]abba dik il-pro`edura.
Jekk ma jkunx 
hemm fondi fil-
patrimonju tal-
fallut.
483. (1) Jekk, meta ma hemmx fondi fil-patrimonju tal-fallut,
il-kreditur li fuq talba tieg]u jkun [ie iddikjarat il-falliment,
jittraskura li jfittex li jsiru bi spejje\ tieg]u, dawk l-atti jew
pro`eduri li jkunu me]tie[a biex iwasslu g]all-gradwazzjoni tal-
kredituri, kull kreditur ie]or, kif ukoll il-fallut innifsu, jista’ jie]u
]sieb li jsiru dawk l-atti jew pro`eduri.
Rimbor\ ta’ spejje\ 
li jsiru mill-
kreditur.
(2) L-ispejje\ kollha me]tie[a li jsiru fi pro`eduri ta’ fallimenti
ji[u m]allsin lura lill-kreditur li jkun ]ari[hom, mill-ewwel flus li
jid]lu akkont tal-patrimonju, u bi preferenza ta’ kull kreditu ie]or.
Atti kawteratorji. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
484. (1) L-atti kawtelatorji u konservatorji kontra l-beni u l-
persuna tad-debitur, jistg]u ji[u mitluba mill-kredituri bl-istess
pro`eduri li l-li[i tippreskrivi g]all-]ru[ ta’ kull att jew mandat li
jing]ata b’kawtiela ta’ kull kreditu ie]or, skond ma tkun ix-xorta u
l-kwalità t al-kreditu.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        69
Libertà  provvi\orja 
lill-fallut.
(2) I\da l-fallut li jkun [ie arrestat fuq talba ta’ wie]ed mill-
kredituri jew li jkun irtira f’daru min]abba l-bi\a’ li ji[i arrestat,
jista’ jitlob lill-Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, il-libertà  provvi\orja
g]a\-zmien ta’ sitt xhur li, skond ma jkun jidhrilha l-qorti fid-
dehen tag]ha, jista’ ji[i m[edded g]al ra[uni tajba. Il-qorti
tidde`idi fuq din il-kwistjoni fuq `itazzjoni kontra l-kuraturi u l-
kredituri li fuq talba tag]hom ikun ing]ata l-]ru[ tal-mandat ta’ l-
arrest. Din il-liberazzjoni provvi\orja tal-fallut mill-molestji
persunali g]andha effett ukoll g]all-kredituri u interessati o]ra li
ma jkunux [ew im]arrka.
(3) Din il-libertà  provvi\orja ti[i mog]tija jekk ma ji[ix
ippruvat li kien hemm att dolu\ jew ta’ qerq min-na]a tal-fallut.
I\da l-kredituri jistg]u, b’`itazzjoni, jitolbu l-arrest tal-fallut fuq
prova ta’ xi att dolu\ jew ta’ qerq min-na]a tieg]u. Il-qorti tista’
wkoll, ex officio, tordna, matul il-pro`eduri, l-arrest provvi\orju
tal-fallut, jekk ikun hemm kontra tieg]u pre\unzjoni ba\ata ta’ att
dolu\ jew ta’ qerq.
Atti b’qerq tal-
kredituri huma 
nulli jew 
annullabbli.
485. (1) Kull att li jittrasferixxi l-proprjetà  ta’ beni korporali
jew inkorporali, kompri\a r-rinunzja g]al kull xorta ta’ su``essjoni
jew g]al preskrizzjoni akkwistata, kif ukoll kull obbligazzjoni jew
att ie]or tal-fallut b’titolu gratuwitu mag]mulin sabiex jiffroda l-
kredituri tieg]u, hu null u ming]ajr effett rigward il-massa tal-
kredituri, tkun liema tkun ix-xorta tag]hom, u wkoll jekk il-
partijiet interessati jkunu b’bona fidi.
(2) Kull att ta’ dik ix-xorta, kull obbligazzjoni, att jew ]las
b’titolu oneru\ jistg]u ji[u annullati jekk ikun hemm frodi wkoll
min-na]a tal-parti interessata.
(3) L-akkwist, l-obbligu, l-att jew il-]las jing]add li [ie
mag]mul bi frodi mill-parti interessata, meta ji[i ippruvat li din il-
parti kienet taf bil-falliment jew bi`-`irkostanzi li taw lok g]ad-
dikjarazzjoni tal-falliment.
Il-fallut jitlef l-
amministrazzjoni 
ta’ ]wej[u.
486. (1) Minn dak in-nhar tad-dikjarazzjoni tal-falliment
mag]mula mill-kummer`jant innifsu jew, skond ma jkun il-ka\,
minn dak in-nhar tas-sentenza li tiddikjara l-falliment, il-fallut hu
spussessat ipso jure mill-amministrazzjoni ta’ ]wej[u kollha,
korporali jew inkorporali, u dipendenti jew le mill-kummer`
tieg]u.
(2) Dak kollu li d-debitur jakkwista wara l-falliment jid]ol,
meta u kif ji[i hekk akkwistat, f’dan l-ispussess, bla ]sara ta’ kull
disposizzjoni kuntrarja tad-donaturi jew testaturi, wara li jitnaqqsu
l-pi\ijiet ta’ fuq il-beni hekk akkwistati, u somma xierqa g]all-
manteniment ta’ kuljum.
Id-dejn tal-fallut 
mhux mag]luq isir 
e\i[[ibbli mad-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
487. Id-djun tal-fallut, li jkunu g]adhom ma g]alqux, ukoll jekk
privile[[ati, b’rahan jew b’ipoteka, isiru eli[ibbli bid-dikjarazzjoni
tal-falliment mag]mula mill-kummer`jant innifsu jew bis-sentenza
tal-qorti li tiddikjara l-falliment.
  70      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KURATURI 
TAL-FALLUT
}atra ta’ kuraturi. 488. Il-qorti g]andha fis-sentenza li biha ji[i iddikjarat il-
falliment, jew jekk il-pro`ediment ikun sar fuq id-dikjarazzjoni tal-
fallut innifsu kemm fuq talba tal-kredituri, ta]tar kuratur wie]ed
jew i\jed biex je\er`itaw il-funzjonijiet mog]tija lilhom ta]t din it-
Taqsima.
Kwalifiki. 489. Il-kuraturi li ta]tar il-qorti g]andhom ikunu persuni li hija
jidhrilha li huma tajba biex jaqdu fedelment id-dmirijiet tal-kariga
tag]hom, ukoll jekk ikunu kredituri jew qraba tal-fallut.
Xandir ta’ estratt 
tas-sentenza fil-
Gazzetta.
490. Il-kuraturi g]andhom jie]du ]sieb li jo]or[u fil-Gazzetta
tal-Gvern u f’gazzetta o]ra jew i\jed, avvi\ li jkun fih sunt tas-
sentenza li tiddikjara l-falliment.
Tne]]ija tal-
kuraturi.
491. Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-pro`eduri, sew ex officio
kemm fuq talba ta’ wie]ed jew i\jed mill-kredituri jew tal-fallut,
tne]]i l-kuraturi. Ma jing]atax appell minn din id-de`i\joni. Fil-
ka\ ta’ tne]]ija, ji[u ma]tura kuraturi [odda.
Il-proprjetà  tg]addi 
f’idejn il-kuraturi.
492. (1) Il-kuraturi ma jistg]u je\er`itaw ebda wa]da mill-
funzjonijiet tag]hom qabel ma jie]du l-[urament li jaqdu tajjeb u
fedelment l-inkarigu mog]ti lilhom.
(2) Hekk kif jittie]ed dan il-[urament, il-pussess tal-proprjetà
kollha u l-jeddijiet kollha ta’ kull xorta tal-fallut, minbarra l-jedd
tan-nomina g]al xi benefi``ju ekklesjastiku battal, flimkien mal-
jeddijiet kollha u mal-proprjetà  kollha li hu jakkwista sakemm ji[i
rijabilitat, ig]addu u jibqg]u ta]t idejn il-kuraturi.
(3) Il-kuraturi jitqiesu b]ala uffi`jali tal-qorti, u b]ala tali
huma su[[etti g]all-ordnijiet tag]ha.
Mandat ta’ qbid ta’ 
proprjetà . 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
493. Jekk il-beni tal-fallut, kompri\i l-kotba u l-karti tieg]u, ma
jkunux [à  [ew imqieg]da fi\-\gur fuq talba ta’ xi kreditur, il-
kuraturi, hekk kif jie]du l-[urament, g]andhom jitolbu, b’rikors,
lill-im]allef tal-Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, il-]ru[ ta’ mandat ta’
qbid. Jekk il-falliment ikun ta’ so`jetà  f’isem kollettiv, il-mandat
ta’ qbid g]andu ji[i esegwit mhux biss fl-uffi``ji prin`ipali tas-
so`jetà , i\da wkoll fid-dar fejn joqg]od kull wie]ed mis-so`ji.
Min jista’ jara l-
kotba u l-karti.
494. Il-kotba u l-karti tal-fallut jistg]u jarawhom il-partijiet
kollha interessati, u, bil-permess ta’ l-im]allef, jistg]u ji[u
ikkunsinnati, kollha jew bi``a minnhom, lill-kuraturi.
{bir ta’ flus. 495. Il-kuraturi jir`ievu kull somma li jkollha ting]ata lill-
fallut. L-ir`evuti li ji[u mog]tija mill-kuraturi g]andhom ji[u
vistati mir-re[istratur, illi g]andu j\omm sunt tag]hom; inkella ma
jkunux je]ilsu lid-debituri. Il-kuraturi g]andhom jie]du pussess ta
kull ]a[’o]ra li tkun g]adha g]and il-fallut jew li tkun tieg]u.
Bejg] ta’ ]wejje[ 
li jistg]u jit]assru.
496. Il-kuraturi g]andhom ibig]u, b’irkantatur bil-li`enza, l-
o[[etti u l-merkanzija li jistg]u jit]assru, wara li jag]tu r-ra[unijiet
tag]hom lill-im]allef u jie]du s-setg]a ming]andu.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        71
Merkanzija mhux 
su[[etta g]al 
t]assir.
497. Il-merkanzija mhux su[[etta g]al t]assir ma tistax tinbieg]
mill-kuraturi, qabel ma jsiru l-pro`eduri dwar l-akkordju skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li [ejjin, ]lief wara sentenza tal-qorti
fuq `itazzjoni ma]ruga kontra l-partijiet interessati.
Il-kuraturi jistg]u 
jissoktaw il-
kummer`.
498. (1) Il-kuraturi jistg]u, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-im]allef,
jissoktaw il-kummer` tal-fallut, meta huma ta’ fehma li b’dan il-
mezz jista’ jitwaqqaf mill-[did il-kummer` tieg]u, jew ji\died l-
attiv tieg]u b’[id tal-kredituri.
(2) L-im]allef g]andu, meta jag]ti din l-awtorizzazzjoni, jag]ti
dawk il-provvedimenti li jidhirlu li huma ta’ l-aktar [id g]all-
interessi tal-fallut u tal-kredituri:
I\da, jekk xi kreditur, f’kull \mien li jkun, jag]mel
oppo\izzjoni g]al dik l-awtorizzazzjoni, il-qorti tista’, g]al ra[uni
tajba, tne]]i l-awtorizzazzjoni, wara li tisma’ lill-kuraturi u lill-
fallut.
Somma ta’ flus li l-
kuraturi jistg]u 
j\ommu.
499. Il-kuraturi jistg]u, kif jidhirlu l-im]allef lid-dehen tieg]u,
i\ommu f’idejhom somma, fl-ammont li l-im]allef jiffissa, biex
tag]mel tajjeb g]all-ispejje\ me]tiega. Kull somma ta’ flus o]ra
g]andha ti[i m]allsa mill-kuraturi fir-re[istru tal-qorti.
Azzjonijiet kontra 
l-kuraturi.
500. Mi\-\mien li l-kuraturi jid]lu g]ad-dmirijiet tal-kariga
tag]hom, kull azzjoni `ivili mibdija qabel il-falliment kontra l-
persuna u l-beni tal-fallut ma tistax tissokta ]lief kontra l-kuraturi.
Wara l-falliment, ma tista’ tinbeda ebda azzjoni ]lief kontra l-
kuraturi.
Dmirijiet tal-
kuraturi.
501. (1) Il-kuraturi, minn kif jid]lu g]ad-dmirijiet tal-kariga
tag]hom, g]andhom jag]mlu kull att me]tie[ sabiex i\ommu s]a]
il-jeddijiet tal-fallut lejn id-debituri tieg]u; huma g]andhom ukoll
ifittxu jag]mlu l-iskrizzjoni fir-Registru Pubbliku ta’ l-ipoteki fuq
il-beni tad-debituri tal-fallut, jekk dan ma jkunx [à  ]a ]siebha.
(2) Hu dmir tal-kuraturi li ja[ixxu g]all-]las tal-krediti tal-
fallut, tkun liema tkun ix-xorta tag]hom, g]all-[id tal-kredituri:
I\da, il-kuraturi ma jistg]ux jag]mlu transazzjonijiet jew i[ibu
kwistjonijiet f’arbitra[[, ming]ajr il-kunsens bil-miktub tal-
kredituri li jkunu jirrappre\entaw l-akbar sehem fil-valur tal-
kredituri tal-fallut, u ming]ajr l-awtorizzazzjoni ta’ l-im]allef.
Inventarju.
il-kuraturi g]andhom, g]alkemm ikun sar appell minn dik is-
sentenza, jag]mlu inventarju tal-beni tal-fallut.
(2) Dan i\-\mien jista’ g]al raguni tajba ji[i m[edded.
(3) Kull kreditur jista’ u l-fallut hu obbligat jassisti g]all-
formazzjoni ta’ l-inventarju.
X’g]andu jkun fih 
l-inventarju.
503. L-inventarju g]andu jkun fih lista vera flimkien ma’
deskrizzjoni u stima tal-proprjetà  tal-fallut, mobbli u immobbli, l-
istat tad-djun u tal-krediti tieg]u, prospett tal-qlig] u telf tieg]u, u
prospett ie]or ta’ l-ispejje\.
Setg]a tal-qorti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
504. Il-Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, tista’, minn rajha jew fuq talba
tal-kuraturi jew ta’ wie]ed jew i\jed mill-kredituri, i[[ieg]el lill-
  72      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
fallut u lil kull persuna o]ra tag]ti, bil-[urament, kull
informazzjoni li jidhrilha li hija me]tie[a jew li tiswa fl-interess
tal-massa tal-kredituri u g]all-formazzjoni ta’ l-inventarju.
Titolu III
FUQ IR-RIVENDIKAZZJONI
Rivendikazzjoni 
ta’ kambjali, e``.
505. Jistg]u ji[u, f’ka\ ta’ falliment, mitlubin lura l-kambjali u
titoli o]ra ta’ kreditu li jkunu g]adhom ma t]allsux u li jkunu
jinsabu in natura f’idejn il-fallut fi \mien il-falliment tieg]u
kemm-il darba dawn il-kambjali jew titoli ta’ kreditu jkunu [ew
mag]mula minn sidhom b’ordni g]all-inkass akkont tieg]u nnifsu.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija.
506. (1) Tista’ wkoll tintalab lura l-merkanzija ikkunsinnata
lill-fallut ta]t titoli ta’ depo\itu inkella biex ti[i mibjug]a akkont
ta’ sidha, sa\-\mien kollu li tkun te\isti in natura, kollha jew bi``a
minnha.
(2) Jista’ jintalab lura wkoll il-prezz jew il-bi``a tal-prezz ta’
din il-merkanzija, li ma jkunx [ie m]allas bi flus jew xort’o]ra, jew
li ma tkunx saret tpa`ija tieg]u f’kont kurrent, bejn il-fallut u x-
xerrej.
Rivendikazzjoni 
ta’ merkanzija 
mibjug]a lill-
fallut.
507. (1) Tista’ tintalab lura l-merkanzija mibjug]a lill-fallut
jew mibg]uta akkont tieg]u, sakemm tkun tinsab g]andu.
(2) I\da, ma hemmx dan il-jedd ta’ rivendikazzjoni jekk, qabel
ma tasal, il-merkanzija tkun [iet mibjug]a, ming]ajr qerq, fuq
fatturi jew poloz ta’ kargu iffirmati minn dak li bag]at il-
merkanzija.
(3) Il-parti li tag]mel ir-rivendikazzjoni hija obbligata trodd
lill-massa l-akkonti li tkun ]adet, kif ukoll dak kollu li jkun [ie
m]allas bil-quddiem g]an-nol, kummissjoni, assigurazzjoni jew
spejje\ o]ra, u g]andha t]allas il-bilan` tag]hom li jkun g]ad irid
jit]allas.
Merkanzija li g]ad 
ma [ietx 
ikkunsinnata lill-
fallut.
508. Il-bejjieg] jista’ j\omm il-merkanzija mibjug]a lill-fallut,
imma li tkun g]ad ma [ietx ikkunsinnata lill-fallut jew li tkun g]ad
ma nbag]titx lilu jew lil terz akkont tieg]u.
Setg]a tal-kuraturi 
li jirtiraw 
merkanzija.
509. Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, il-
kuraturi jistg]u, bl-awtorizzazzjoni ta’ l-im]allef, jie]du l-
merkanzija billi j]allsu lill-bejjieg] il-prezz miftiehem bejnu u l-
fallut.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        73
Titolu IV
FUQ IL-VERIFIKA TAL-KREDITI KONTRA L-FALLUT
Lista tal-kredituri.
jag]mlu, fi \mien tlitt ijiem, lista tal-kredituri kollha.
(2) Din il-lista g]andha titqieg]ed fir-re[istru, u r-re[istratur
g]andu, b’ordni ta’ l-im]allef, isejja] laqg]a tal-kredituri b’avvi\
ma]ru[ fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o]ra jew i\jed. 
Laqg]a tal-
kredituri.
(3) Il-laqg]a tal-kredituri ssir quddiem l-im]allef fil-jum u fil-
lok imsemmijin fl-avvi\.
Rikors tal-kreditur.
wara, kif jordna l-im]allef, jippre\enta rikors biex il-kreditu tieg]u
ji[i ammess u mieg]u j[ib u jispe`ifika d-dokumenti li jistg]u
jippruvawh. G]andu jsir pro`ess verbal ta’ l-e``ezzjonijiet li
jing]ataw mill-kuraturi jew mill-kredituri.
Il-persuni 
interessati jistg]u 
jassistu g]all-
verifika tal-krediti.
512. (1) Kull persuna, g]ad li l-kreditu tag]ha jkun g]ad ma
[iex ivverifikat u ammess, tista’, meta turi sommarjament li
g]andha interess, tassisti g]all-verifika tal-krediti l-o]ra, u tista’
tag]ti e``ezzjonijiet kontra dik il-verifika.
(2) Kemm-il darba wie]ed mill-kuraturi, f’ismu stess, jopponi
jew jitlob xi jedd, l-interess tal-massa tal-kredituri ji[i difi\ mill-
kuratur l-ie]or jew mill-kuraturi l-o]ra li ma jkunux g]amlu
oppo\izzjoni jew talba; izda, jekk kull wie]ed mill-kuraturi, f’ismu
stess, jopponi jew jitlob xi jedd, il-massa tal-kredituri, g]al din id-
darba u g]al dan il-]sieb biss, ti[i rappre\entata minn xi persuna
o]ra li l-im]allef ja]tar, b’digriet, ming]ajr ebda formalità  o]ra.
Talba ta’ kreditu 
falz. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
513. Jekk xi ]add, xjentement, jiddikjara kreditu falz jew li hu
kreditur f’somma akbar minn dik li tassew ikollu jie]u, hu je]el,
b’azzjoni li tin[ieb quddiem il-Qorti ¬ivili, Prim’ Awla, il-]las
g]al darbtejn tal-kreditu mitlub falz, favur il-patrimonju tal-fallut.
Verifika tal-krediti.
ig]addi g]all-verifika tal-krediti. Id-digriet ta’ l-im]allef dwar il-
verifika tal-krediti g]andu jkun fih riferenza g]at-titoli li jippruvaw
il-krediti, u g]andu jsemmi l-lok ta’ fejn joqog]du l-kredituri u s-
somma ammessa favur tag]hom.
Pro`eduri ta’ wara 
l-verifika tal-
krediti. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
515. (1) Hekk kif l-im]allef ilesti d-digriet imsemmi fl-a]]ar
artikolu qabel dan, id-digriet ji[i iddepo\itat fir-re[istru u mxandar
b’avvi\ fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta o]ra jew i\jed. Avvi\
ta’ dan id-depo\itu g]andu jing]ata lil kull wie]ed mill-kredituri li
jkunu g]amlu r-rikors g]all-verifika tal-krediti tag]hom.
(2) Jekk dan id-digriet ma ji[ix attakkat fi \mien tmint ijiem
min-notifika tad-depo\itu, jitqies ipso jure li [ie a``ettat.
(3) Id-digriet jista’ ji[i attakkat b’`itazzjoni quddiem il-Qorti
¬ivili, Prim’ Awla.
  74      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
Lista tal-kredituri li 
ma dehrux.
516. Meta d-digriet tal-verifika tal-krediti ji[i iddepo\itat fir-
re[istru, il-kuraturi g]andhom jag]mlu u jippre\entaw fir-re[istru
nota b’lista ta’ l-ismijiet tal-kredituri li ma jkunux dehru. 
Titolu V
FUQ L-AKKORDJU
Laqg]a tal-
kredituri wara 
digriet fuq il-
verifika tal-krediti.
517. (1) Fi \mien g]axart ijiem wara d-depo\itu tad-digriet
tal-verifika tal-krediti, ir-re[istratur g]andu jsejja] laqg]a tal-
kredituri li l-krediti tag]hom ikunu [ew ammessi.
(2) Din il-laqg]a ssir fil-jum u fil-]in stabbiliti mill-im]allef, u
huwa jippresiedi f’din il-laqg]a.
Pre\enza tal-fallut. 518. (1) Il-fallut ji[i wkoll imsejja] g]al din il-laqg]a. Hu ma
jistax jinkariga lil ]addie]or jidher g]alih ming]ajr ra[unijiet
approvati mill-im]allef.
(2) L-im]allef je\amina t-titoli ta’ dawk li jidhru b]ala
prokuraturi ta’ kredituri assenti. Hu jordna lill-kuraturi li jag]tu,
quddiemu, kont ta’ l-istat tal-falliment u ta’ kull ma jkun sar.
(3) Il-fallut jista’ dejjem ji[i mismug].
Kondizzjonijiet ta’ 
l-akkordju.
519. F’din il-laqg]a ji[i e\aminat jekk hemmx lok g]all-
akkordju. Il-fallut jipproponi l-kondizzjonijiet ta’ l-akkordju, u l-
kredituri jkollhom i\-\mien ta’ mill-anqas tmint ijiem biex
jikkunsidraw il-proposta.
{bir tal-voti. 520. Wara li jag]lqu dawn it-tmint ijiem, il-kredituri jiltaqg]u
mill-[did quddiem l-im]allef u jittie]du l-voti tag]hom.
L-akkordju jsir 
mill-ma[[oranza 
fin-numru u minn 
tliet kwarti tal-
valur tal-krediti.
521. (1) Ir-re[istratur i\omm pro`ess verbal tal-pro`eduri li
jkunu saru u tar-ri\oluzzjonijiet li jkunu g]addew f’dawn il-
laqg]at.
(2) Kull kreditur jista’ jag]ti l-vot tieg]u, u l-ftehim finali ma
jitqiesx li sar ]lief bil-konkors ta’ g]add ta’ kredituri li jag]mlu
ma[[oranza u li l-krediti tag]hom ivverifikati jla]]qu t-tliet kwarti
tas-somom kollha li g]andhom jing]ataw.
(3) Il-kredituri ipotekarji mni\\lin fir-Re[istru Pubbliku jew
dawk li jkollhom rahan f’idejhom ma jistg]ux jivvutaw g]ar-
ri\oluzzjoni dwar l-akkordju.
Meta l-ma[[oranza 
tal-kredituri li 
jkunu jridu l-
akkordju ma 
tla]]aqx tliet 
kwarti tal-krediti 
ammessi.
522. (1) Jekk il-ma[[oranza tal-kredituri pre\enti ta``etta l-
akkordju, i\da l-krediti tag]hom ma jkunux jag]mlu tliet kwarti
tas-somom ammessi b]ala li g]andu jag]ti l-fallut, id-de`i\joni
tit]alla g]al tmint ijiem o]ra, b]ala l-a]]ar \mien li jing]ata
g]aldaqshekk.
(2) It-tuturi jew il-kuraturi ta’ kredituri ma jistg]ux jag]tu l-
kunsens tag]hom g]all-akkordju ming]ajr l-awtorizzaz-zjoni ta’ l-
im]allef tas-Sekond’Awla tal-Qorti ¬ivili, i\da l-pre\enza ta l-
im]allef mhix me]tie[a fl-att ta’ l-akkordju.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        75
Proposta ta’ 
kondizzjonijiet 
[odda ta’ akkordju.
(3) Jekk l-akkordju ma jsirx, kull kreditur jista’, f’kull waqt
ie]or tal-pro`edura, jipproponi kondizzjonijiet [odda ta’ akkordju,
u f’dan il-ka\, l-im]allef jag]ti \mien bi\\ejjed sabiex jistg]u ji[u
ikkunsidrati. 
L-akkordju g]andu 
ji[i appruvat mill-
im]allef.
523. (1) Jekk il-kredituri kollha jaqblu fuq l-akkordju, l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju mill-im]allef tkun bi\\ejjed biex
tag]mlu validu. I\da jekk il-kunsens g]all-akkordju ji[i mog]ti
mill-kredituri biss li jag]mlu tliet kwarti tal-valur tal-krediti, il-
kuraturi jew il-fallut g]andhom, fi \mien tmint ijiem, jag]mlu talba
lill-qorti biex tappruvah, b’`itazzjoni kontra l-kredituri li jkunu
opponew l-akkordju jew li jkunu baqg]u kontuma`i g]as-sej]a
msemmija fl-artikolu 517.
(2) Meta ma ji[ux ippruvati mill-konvenuti atti dolu\i jew ta’
]tija kbira, il-qorti tapprova l-akkordju.
(3) L-akkordju hekk appruvat ikun obbligatorju g]all-kredituri
kollha.
Rijabilitazzjoni.
jure rijabilitat.
Effetti.
fallut l-amministrazzjoni ta’ ]wej[u, ta]t il-kondizzjonijiet, jekk
ikun hemm, li ji[u mniz\lin fl-att ta’ l-akkordju.
Pattijiet li jistg]u 
jsiru fl-att ta’ l-
akkordju.
(3) Kull ftehim fl-att ta’ l-akkordju, li ma jkunx kuntrarju g]al-
li[i, jiswa. Fl-att ta’ l-akkordju jista’ jsir patt dwar il-g]a\la ta’
persuna wa]da jew i\jed biex jissorveljaw l-esekuzzjoni ta’ l-
akkordju, biex jassistu g]all-bejg] tal-beni, jekk ikollu jsir dan il-
bejg], u biex ji\guraw it-taqsim tal-prezz bejn il-kredituri.
(4) Hu validu l-patt li l-fallut ma jkun jista’ jag]mel ebda att,
sew ta’ amministrazzjoni jew ta’ trasferiment, ming]ajr il-kunsens
ta’ persuna wa]da jew i\jed ma]turin mill-kredituri; dan il-patt
g]andu effett ukoll kontra t-terzi li jkunu ikkuntrattaw b’bona fidi
mal-fallut wa]du.
Meta fl-akkordju 
ikun hemm abbon 
ta’ bi``a mid-dejn.
525. (1) Jekk bl-akkordju jing]ata abbon ta’ bi``a mid-dejn,
il-fallut hu me]lus, ukoll fuq dak li g]ad ikollu, sa l-ammont ta’
dan l-abbon:
I\da, dan l-abbon u \-\mien mog]ti lill-fallut g]all-]las, ma
jiswewx lill-kondebituri in solidum mal-fallut jew lill-garanti in
solidum tieg]u.
Effetti tal-ksur ta’ 
l-akkordju.
(2) In-nuqqas tal-]las skond il-ftehim ta’ l-akkordju, jitqies
b]ala falliment [did, jekk id-debitur jissokta jikkummer`ja.
Jeddijiet tal-
kredituri kontra l-
kondebituri.
526. G]alkemm ikun hemm l-akkordju, il-jedd ta’ l-azzjoni tal-
kredituri g]all-ammont kollu tal-kreditu tag]hom kontra l-
kondebituri in solidum mal-fallut u kontra l-garanti in solidum
tieg]u jibqa’ s]i], g]ad illi dawn il-kredituri jkunu taw il-kunsens
tag]hom g]all-akkordju.
G]oti ta’ kontijiet 
mill-kuraturi.
527. (1) Il-kuraturi g]andhom, fi \mien erbat ijiem wara l-
approvazzjoni ta’ l-akkordju, jag]tu l-kont tag]hom ta’ l-a]]ar; u
huma jistg]u ji[u m[ieg]la jag]tu dan il-kont fuq talba tal-fallut
  76      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
jew ta’ kull parti interessata o]ra.
(2) Il-kuraturi g]andhom wara, fi \mien tmint ijiem
jikkunsinnaw lill-fallut jew lill-persuna li ti[i ma]tura fl-akkordju,
il-beni kollha, il-kotba, il-karti u o[[etti o]ra tal-fallut.
(3) Ma’ din il-kunsinna, il-funzjonijiet tal-kuraturi jispi``aw.
Titolu VI
FUQ IL-GRADWAZZJONI TAL-KREDITURI
Jekk l-akkordju ma 
ji[ix appruvat.
528. Jekk l-akkordju ma ji[ix appruvat, il-kuraturi g]andhom, fi
\mien xahar, ig]addu g]all-bejg], ta]t is-setg]a tal-qorti, tal-beni
tal-fallut.
Beni li g]andhom 
jit]allew lill-fallut.
529. Fil-ka\ijiet kollha, il-fallut u l-familja tieg]u jistg]u, bl-
approvazzjoni ta’ l-im]allef, i\ommu l-ilbies u l-]wejje[ mobbli l-
o]ra me]tie[a g]all-u\u persunali tag]hom, billi jittie]ed qies tal-
kondizzjoni u ta`-`irkostanzi ta’ qabel tal-fallut.
Fidwa tar-rahan. 530. (1) Il-kuraturi g]andhom is-setg]a jifdu r-rahan, g]all-
[id tal-patrimonju tal-fallut, billi j]allsu d-djun li jkun hemm fuqu.
(2) Jekk ir-rahan ma ji[ix mifdi mill-kuraturi, u ji[i mibjug]
mill-kreditur bi prezz i\jed mill-kreditu, i\-\ejjed tal-prezz g]andu
ji[i mi[bur mill-kuraturi; jekk il-prezz li jin[ieb ikun inqas mill-
kreditu, il-kreditur li kellu r-rahan jid]ol mal-kredituri l-o]ra g]all-
bqija.
Gradwazzjoni tal-
kredituri.
531. (1) Wara d-depo\itu tad-digriet tal-verifika tal-krediti, l-
im]allef ig]addi g]all-gradwazzjoni tal-kredituri.
(2) F’din il-gradwazzjoni ji[i stabbilit l-ordni li fih il-kredituri
g]andhom ji[u m]allsa mill-prezz tal-beni mibjug]a, mir-renti tal-
beni issekwestrati, u minn flejjes o]ra li seta’ baqa’ jew li jistg]u
ji[u f’kull \mien f’idejn il-kuraturi, jew li xort’o]ra je\istu favur
il-patrimonju tal-fallut, ukoll jekk dawn il-flejjes ma jkunux [ew
imqieg]da fir-Re[istru tal-Qorti.
Pre\entata ta’ 
rikors mill-
kredituri 
532. G]al din il-gradwazzjoni, il-kredituri ji[u msej]a, b’ittra
mir-re[istratur, biex jippre\entaw fir-re[istru, fi \mien ]mistax-il
[urnata, it-talba me]tie[a, b’rikors, flimkien mad-dokumenti l-o]ra
li jistg]u jkunu me]tie[a g]all-gradwazzjoni.
Is-smig] tat-talbiet 
tal-kredituri.
533. Wara l-pre\entata tar-rikorsi msemmijin fl-a]]ar artikolu
qabel dan, ir-re[istratur isejja], b’ittra, lill-kredituri, lill-kuraturi u
lill-fallut biex jidhru quddiem l-im]allef fil-jum li ji[i mog]ti g]al
daqshekk, sabiex isir is-smig] tat-talba ta’ kull wie]ed minnhom. 
Sussidju lill-fallut 
g]all-
manteniment.
534. (1) Meta ma jkunx hemm pre\unzjoni ta’ falliment dolu\,
il-fallut g]andu jedd jitlob somma, b]ala sussidju, minn fuq il-beni
tieg]u.
(2) Il-kuraturi jipproponu l-ammont tas-sussidju u l-im]allef
jiffissa] billi jittie]ed qies tal-b\onnijiet u tan-numru tal-familja
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        77
tal-fallut, u tat-telf li b’daqshekk isir lill-kredituri tieg]u.
Kredituri 
privile[[ati.
535. ll-kredituri li jkollhom rahan, privile[[ jew ipoteka, ji[u
gradwati skond il-li[ijiet li jkunu jse]]u f’dak i\-\mien.
Kredituri li ma 
jkunux dehru wara 
s-sej]a.
536. Il-kredituri li ma jkunux dehru wara s-sej]a msemmija fl-
artikolu 532, ma ji[ux ikkunsidrati fil-gradwazzjoni tal-kredituri:
i\da, ebda wie]ed mill-kredituri li jkunu dehru g]as-sej]a ma jista’
jir`ievi l-]las tal-kreditu tieg]u jekk ma jag]tix garanzija tajba,
g]as-sodisfazzjon tal-kuraturi, li hu johrog pro rata somma favur
dawk il-kredituri li ma jkunux dehru jew li jkunu assenti, fil-ka\ li
huma jidhru fi \mien sena minn dak in-nhar li ting]ata l-garanzija.
L-img]axijiet ma 
jibqg]ux 
g]addejjin mid-
dikjarazzjoni tal-
falliment.
537. F’ebda ka\ ta’ falliment ma ji[u mog]tija img]axijiet fuq
is-somom li jkollu jag]ti l-fallut, mid-data tad-dikjarazzjoni tal-
falliment mag]mula mill-fallut jew, skond ma jkun il-ka\, mid-data
tas-sentenza li tiddikjara l-falliment.
Titolu VII
FUQ IR-RIJABILITAZZJONI
Rijabilitazzjoni.
isejja], b’ittra, lill-kredituri hekk gradwati biex jidhru fil-jum
mog]ti mill-im]allef g]all-e\ami tal-kontijiet tal-kuraturi, u biex
ji[i de`i\ jekk il-fallut g]andux ji[i rijabilitat g]all-kummer`.
(2) Ir-rijabilitazzjoni ti[i mog]tija b’digriet ta’ l-im]allef, jekk
ma jkunx [ie ippruvat xi att dolu\ jew ta’ qerq min-na]a tal-fallut.
(3) Ir-rijabilitazzjoni g]andha l-effett li te]les lill-fallut, sew
g]al dik li hi l-persuna tieg]u kif ukoll g]all-beni li jakkwista
wara, mid-djun kollha li setg]u jintalbu kontra tieg]u f’kull \mien
sad-dikjarazzjoni tal-falliment.
Falliment dolu\.
g]all-ka\ ta’ falliment dolu\.
(2) Kull kummer`jant jitqies li hu fallut dolu\ f’kull wie]ed
mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk hu ma jistqarrx is-sewwa f’dak li g]andu
x’jaqsam mal-krediti jew mad-djun tieg]u, u ma’ l-
insolvibbiltà  tieg]u;
(b) jekk huwa jfin[i spejje\ jew telf, jew ma jag]tix kont
sodisfa`enti ta’ dak kollu li da]]al;
(`) jekk hu jkun ]eba jew warrab xi somma ta’ flus, jew xi
kreditu, o[[etti, merkanzija jew ]wejje[ o]ra mobbli;
(d) jekk hu jkun fin[a bejg], negozji jew donazzjonijiet;
(e) jekk hu jkun fin[a djun bi ftehim bejnu u kredituri
fittizji, billi jo]loq skritturi foloz jew billi jistqarr ru]u
debitur, ming]ajr kaw\a jew valur, b’atti pubbli`i jew
privati;
  78      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
(f) jekk ikun ]eba jew qered il-kotba tieg]u, dokumenti
jew karti o]ra dwar il-kontijiet tieg]u.
Ka\ijiet li fihom il-
kummer`jant jista’ 
ji[i iddikjarat fallut 
dolu\.
540. Kull fallut jista’, fil-ka\ijiet li [ejjin, ji[i iddikjarat fallut
dolu\, kemm-il darba ma jippruvax bi\\ejjed li hu ma kellu ebda
]sieb li jiffroda -
(a) jekk ma jkunx \amm kotba jew jekk il-kotba tieg]u ma
jkunux juru l-veru stat tieg]u attiv u passiv; 
(b) jekk, meta [ie msejja] skond il-li[i biex ji[i e\aminat,
naqas li jidher;
(`) jekk ma kienx assista fil-formazzjoni ta’ l-inventarju.
TAQSIMA IV
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RA{UNIJIET LI G}ALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI }WEJJE{ KUMMER¬JALI, FUQ 
IL-{URISDIZZJONI TAL-QORTI ¬IVILI, PRIM’ AWLA, U FUQ ID-
DRITTIJIET KUMMER¬JALI
Titolu I
FUQ IL-PRESKRIZZJONI U FUQ IR-RA{UNIJIET LI G}ALIHOM 
M’HEMMX JEDD TA’ AZZJONI F’XI }WEJJE{ KUMMER¬JALI
|minijiet 
perentorji.
541. I\-\minijiet kollha stabbiliti b’disposizzjoni ta’ dan il-
Kodi`i g]all-e\er`izzju ta’ azzjonijiet jew regressi li [ejjin minn
atti kummer`jali, huma perentorji; u l-benefi``ju tar-restitutio in
integrum bis-sa]]a ta’ titolu, motiv jew privile[[ li jkun, ma
jg]oddx.
Azzjonijiet 
preskritti bi\-
\mien ta’ ]ames 
snin.
542. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 238, 239 u 263,
l-azzjonijiet li [ejjin minn kambjali jew minn biljetti negozjabbli
jew promissory notes, jaqg]u bil-preskrizzjoni wara ]ames snin
minn dak in-nhar li jag]lqu, u l-azzjonijiet li [ejjin minn tratti jew
cheques fuq bankiera jew kaxxiera jaqg]u bil-preskrizzjoni wara
]ames snin mid-data tag]hom.
Azzjonijiet li [ejjin 
minn kambju 
marittimu, e``.
543. Kull azzjoni li [ejja minn kuntratt ta’ kambju marittimu
jew ta’ assigurazzjoni, taqa’ bil-preskrizzjoni wara ]ames snin
minn dak in-nhar li hija setg]at ti[i e\er`itata.
Azzjonijiet ta’ 
nolijiet, e``.
544. L-azzjonijiet li [ejjin jaqg]u bil-preskrizzjoni kif sejjer
jing]ad hawn ta]t:
(a) kull azzjoni g]all-]las ta’ nol, sena wara li jispi``a l-
vja[[;
(b) kull azzjoni g]all-]las ta’ provi\jonijiet mog]tijin lill-
ba]rin b’ordni tal-kaptan, sena wara li ji[u mog]tija;
(`) kull azzjoni g]all-]las ta’ njam u ]wejjeg o]ra
me]tie[a g]all-bini, armar u forniment ta’ bastiment,
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        79
sentejn wara li dak l-injam jew ]wejje[ o]ra ji[u
fornuti; 
 (d) kull azzjoni g]all-]las tas-salarji ta’ ]addiema u g]al
xog]lijiet mag]mula, sena wara li jispi``aw ix-
xog]lijiet jew wara l-kunsinna tax-xog]ol;
(e) kull azzjoni g]all-kunsinna ta’ merkanzija, wara sena
minn dak in-nhar li jasal il-bastiment.
Meta ma hemmx 
azzjoni.
545. Ma hemmx azzjoni -
(a) kontra l-kaptan u l-assiguraturi g]all-]sara li ti[ri lill-
merkanzija, jekk il-merkanzija ti[i rtirata ming]ajr
protest u l-]sara kienet tista’ tidher;
(b) kontra n-nole[[atur g]al avarija, jekk il-kaptan ikun
ikkunsinna l-merkanzija u ir`ieva n-nol ming]ajr ma
jkun g]amel protest;
(`) g]al ]sarat ikka[unati b’kolli\joni ta’ bastimenti f’lok
li fih il-kaptan seta’ ja[ixxi, kemm-il darba l-kaptan
ma jkunx g]amel il-protest tieg]u.
Il-preskrizzjoni 
timxi kontra 
minuri, e``.
546. Bla ]sara ta’ fejn il-li[i tiddisponi espressament xort’ o]ra,
il-preskrizzjonijiet stabbiliti f’dan il-Kodi`i jimxu kontra l-minuri
u l-interdetti, bla ]sara tal-jedd tag]hom ta’ regress kontra t-tutur
jew il-kuratur.
Titolu II
Emendat:
XXIV.1995.362.
FUQ IL-{URISDIZZJONI TAL-PRIM’ AWLA TAL-QORTI ¬IVILI
{urisdizzjoni 
kummer`jali. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
Kap. 12.
547. Il-[urisdizzjoni kummer`jali hija e\er`itata mill-Prim’
Awla tal-Qorti ¬ivili, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Kwisjonijiet ta’ 
natura 
kummer`jali.
548. Huma ta’ natura kummer`jali -
(a) il-kwistjonijiet kollha dwar obbligazzjonijiet u
kuntratti bejn kummer`janti, jekk ma jidhirx mill-att
innifsu li l-affari hija purament `ivili;
(b) il-kwistjonijiet kollha dwar atti ta’ kummer` bejn kull
xorta ta’ persuni.
Kwistjonijiet o]ra 
li tidde`iedi l-
Prim’ Awla tal-
Qorti ¬ivili. 
Emendat: 
XXIV.1995.362.
549. Il-Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili tidde`iedi wkoll -
(a) azzjonijiet kontra a[enti jew persuni o]ra inkarigati
minn kummer`janti, u s-subalterni tag]hom, g]all-
operazzjonijiet biss mag]mulin fil-kors ordinarju tal-
kummer` tal-prin`ipal tag]hom; u azzjonijiet ta’ dawk
hawn fuq imsemmija l-ewwel, kontra l-prin`ipal;
  80      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
(b) dak kollu li g]andu x’jaqsam mal-fallimenti skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i.
Titolu III
FUQ ID-DRITTIJIET KUMMER¬JALI
Kit huma regolati 
d-drittijiet 
kummer`jali.
550. Id-drittijiet kummer`jali huma regolati skond l-Iskeda li
hawn ma’ din l-Ordinanza.
Setg]a tal-Ministru 
responsabbli g]all-
[ustizzja biex 
jistabbilixxi 
drittijiet. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXI. 1966.2.
551. Il-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja jista’, b’avvi\
ma]ru[ fil-Gazzetta tal-Gvern, wara li jisma’ l-Kamra tal-
Kummer`, ibiddel l-Iskeda tad-drittijiet imsemmijin fl-a]]ar
artikolu qabel dan, jew i\id mag]ha.
DISPOSIZZJONI {ENERALI
Kull u\u kuntrarju 
ma g]andu ebda 
effett.
552. Kull li[i jew u\u kuntrarji jew inkompatibbli mad-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i ma g]andhom ebda effett.
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        81
L-iskedi 
mi[jubin fl-art. 1 
ta’ l-Ord. II ta’ l-
1898, 
ikkonsolidati.
SKEDA
(Artikoli 550 - 551)
TAQSIMA I
KUMMISSJONIJIET U DRITTIJIET
Kummissjonijiet
Xiri u bejg] ta’ merkanzija.
G]al xiri ta’ merkanzija bil-flus tal-mandant fl-
idejn .................................................................. 2%
G]al xiri ta’ merkanzija u tratta g]all-valur tag]ha 2½%
G]al bejg] ta’ merkanzija ....................................... 2%
Talli wie]ed jipprova jbig] merkanzija -
jekk il-valur huwa i\jed minn Lm500  ¼%
jekk il-valur huwa Lm500 jew inqas ½%
G]al xiri u bejg] ta’ bastimenti tal-qlug] jew ta’
vapuri (kompri\a s-senserija), minn kull wa]da
mill-partijiet ...................................................... 1¼%
Operazzjonijiet Bankarji
G]al [bid ta’ tratta ................................................. 1/8 sa ¼ %
G]al rimessa .......................................................... 1/8%
G]al a``ettazzjoni .................................................. 1/8%
G]al negozjazzjoni ................................................. 1/8 sa ¼ %
G]al [îr a ta’ kambjali ............................................. 1/8%
N.B. - Jekk il-[bid u r-rimessa ta’ tratta jew l-
a``ettazzjoni jew in-negozjazzjoni jirrigwardaw
l-istess operazzjoni, id-dritt huwa biss ............... ¼ % 
Xiri u bejg] ta’ fondi pubbli`i-
g]al titoli kkwotati i\jed minn 75%, mill-valur
tag]hom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/8% 
g]al titoli kkwotati anqas minn 75% mill-valur
tag]hom nominali -
fuq il-valur nominali ....................................... 1/16%
G]al sbor\i lil vja[[aturi kontra ittri ta’ kreditu ...... ½%
G]al inkass, ]las jew negozjazzjoni ta’ kupuni ....... 1/8% 
G]al inkass ta’ kambjali u rimessa ta’ l-ammont ..... 1/8% 
G]al inkass ta’ flus f’kont kurrent u rimessa ta’ l-
inkassi, jew ]las mag]mul fuq talba ................... 1/8% 
  82      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
N.B.-L-anqas rati msemmijin hawn fuq fil-ka\ijiet
fejn ir-rata mhix fissa, ig]oddu g]al
operazzjonijiet li l-ammont tag]hom huwa i\jed
minn Lm100.
A[enzija ta’ Bastimenti tal-Qlug] jew ta’ Vapuri
Lin-nole[[atur ta’ bastiment tal-qlug] jew ta’ vapur  2%
Lill-kunsinnatarju, fuq in-nole[[ ta’ bastiment tal-
qlug] jew ta’ vapur, meta huwa jkun jipprokura
n-nole[[ ............................................................ 1% 
Fuq in-nolijiet ta’ importazzjoni, kif jidhru fil-
manifest, sew jekk in-nol jit]allas fil-port ta’
destinazzjoni, kemm jekk bil-quddiem ............... 2%
Talli wie]ed jipprokura nolijiet lil vapuri jew lil
bastimenti tal-qlug] g]al esportazzjoni, kif
jidhru fil-manifest .............................................. 3%
G]al sbor\i lil vapuri jew bastimenti tal-qlug] ........ 2%
G]al sbor\i lil vapuri jew bastimenti tal-qlug],
meta huma ta]t avarija ....................................... 2½%
G]al ]att u tag]bija mill-[did, jew g]al spedizzjoni
mill-[did ta’ merkanzija fuq bastiment bil-qlug]
jew vapur bl-avarija jew ming]ajrha -
meta l-valur tal-merkanzija huwa anqas minn
Lm2,000 ......................................................... ½%
meta l-valur tal-merkanzija huwa i\jed minn
Lm2,000 ......................................................... ¼ % 
G]al trasbord ta’ kollijiet - skond il-merkanzija u n-
numru tal-kollijiet-
g]al kull koll .................................................. 4m sa 2c5
g]al balal jew kaxex ta’ drappijiet -
g]al kull balla jew kaxxa ................................ 10c 
g]al ]adid - g]al kull tunnellata ..................... 10c 
G]al bejg] b’irkant pubbliku ta’ merkanzija jew
o[[etti \barkati minn bastimenti tal-qlug] jew
vapuri ta]t avarija .............................................. 2% 
Drittijiet
Talli wie]ed jidher g]al persuna wa]da jew i\jed
quddiem qorti tal-[ustizzja -
jekk l-ammont fil-kaw\a jaqbe\ Lml000 -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ............................. 2% 
fil-qorti tat-tieni grad .................................. 1% 
jekk l-ammont fil-kaw\a huwa Lm1,000 jew
anqas -
fil-qorti ta’ l-ewwel grad ..................................... 3%
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        83
TAQSIMA II
DRITTIJIET TA’ SENSALA PUBBLl¬I
fil-qorti tat-tieni grad .......................................... 2% 
N.B. Jekk wie]ed jidher g]al persuna o]ra fil-qorti
tat-tieni grad biss, id-dritt hu -
jekk l-ammont fil-kaw\a jaqbe\ Lm1,000 ....... 2%
jekk l-ammont fil-kaw\a huwa Lml,000 jew
anqas .............................................................. 3% 
G]al depo\iti fil-qrati b]ala garanzija f’kaw\a
(barra mill-img]ax tas-6 fil-mija fis-sena) -
g]al \mien mhux i\jed minn sena ........................ 3%
g]al kull \mien wara, mhux i\jed minn sena ........ 2% 
G]al ri`ezzjoni ta’ telegrammi sabiex jinbag]tu
barra - g]al kull telegramm 25c
Talli wie]ed jag]ti ordnijiet -
lil vapuri - g]al kull ordni ................................... 50c
lil bastimenti tal-qlug] - g]al kull ordni .............. 25c
Talli wie]ed jipprokura kummissjonijiet, jir`ievi u
jikkunsinna merkanzija, jirregola kontijiet,
jipprokura a``etazzjonijiet, jew jinkassa u
jirrimetti ............................................................ 3%
G]al del credere fuq bejg] ta’ merkanzija bid-dejn  2%
Talli wie]ed jag]mel garanzija favur ta’ persuna
fix-xahar ............................................................ ¼%
Talli wie]ed jag]mel garanzija favur ta’ persuna,
akkumpanjata b’depo\itu (barra mill-¼ % fix-
xahar) l-img]ax, fis-sena, ta’ ............................. 6% 
G]al bejg] u xiri ta’ merkanzija (minn kull wa]da
mill-partijiet) ....................................................... ½%
G]al bejg] u xiri ta’ merkanzija ta’ ftit valur, b]al
pozzolana, irmied tas-soda, ]atab g]an-nar, mel]
minerali, u o[[etti b]al dawn (minn kull wa]da
mill-partijiet) ....................................................... 1%
N.B. - Fil-ka\ ta’ merkanzija mibjug]a bl-iskont, is-
senserija tittie]ed fuq l-ammont nett tal-fattura.
G]al tpartit ta’ merkanzija - fuq il-valur ta’ kull
o[[ett (minn kull wa]da mill-partijiet) ................. 3/8% 
G]al xiri u bejg] ta’ titoli ta’ fondi pubbli`i g]all-
purtatur - fuq il-valur reali (minn kull wa]da mill-
partijiet) .............................................................. 1%
G]al xiri u bejg] ta’ kambjali fuq l-esteru, skont ta’
kambjali fis-suq, u ta’ kupuni - fuq il-valur reali -
(minn kull wa]da mill-partijiet) ........................... 1%
  84      KAP. 13. ]             KODI¬I TAL-KUMMER¬
TAQSIMA III
DRITTIJIET TA’ PERITI
G]al xiri u bejg] ta’ virgi tad-deheb u tal-fidda, jew
ta’ munita ta’ l-Istat jew stran[iera - fuq il-valur
reali - (minn kull wa]da mill-partijiet) ................. ½%
G]al nole[[ s]i] jew parzjali ta’ bastimenti tal-qlug]
jew ta’ vapuri - li g]andhom jit]allsu mill-kaptan  2%
G]al nole[[ ta’ bastimenti tal-qlug] jew ta’ vapuri
bil-kolletta (ta]t tag]bija) .................................... 3%
Lm c m 
G]all-e\ami ta’ l-istat ta’ bastiment tal-qlug], jew ta’
l-istat tal-buk jew tal-makna ta’ vapur, bl-avarija
jew ming]ajrha - 
g]all-ewwel vista .................................................. 2.10,0
g]al kull vista o]ra ............................................... 1.05,0
G]all-e\ami ta’ merkanzija -
jekk il-valur ma jaqbe\x Lm100 ............................ 0.52,5
jekk il-valur jaqbe\ Lml00 imma mhux Lm200 ..... 1.05,0
jekk il-valur jaqbe\ Lm200 - 
g]all-ewwel vista .................................................. 2.10,0
g]al kull vista o]ra ............................................... 1.05,0
G]all-e\ami, abbord, tal-kondizzjoni ta’ l-istat tat-
tag]bija u ta’ l-istivar tag]ha -
g]all-ewwel vista .................................................. 2.10,0 
g]al kull vista o]ra ............................................... 1.05,0
N.B. - Id-drittijiet ta’ hawn fuq imissu lil kull perit u
g]al attendenzi [ewwa l-Port il-Kbir jew [ewwa
l-Port ta’ Marsamxett; g]al attendenzi ’1 barra
minn dawn il-Portijiet, dawk id-drittijiet ji[u
rduppjati. Fid-drittijiet hawn fuq imsemmija
jid]lu d-drittijiet g]all-formazzjoni tar-rapport,
i\da l-ispejjez tat-trasport u spejje\ o]ra
mag]mulin mill-periti fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet
tag]hom, ji[u m]allsin lilhom b’\ieda mad-
drittijiet hawn fuq imsemmija.
Jekk il-periti jibqg]u okkupati i\jed minn [urnata ’l
barra minn dawk i\-\ew[ Portijiet u l-attendenza
kontinwa tag]hom tkun me]tie[a g]al i\jed minn
dak i\-\mien - barra mill-ispejje\ li jag]mlu, g]al
kull [urnata mibdija ............................................. 5.25,0
G]al stima ta’ bastiment tal-qlug] jew ta’ vapur,
ta’attrezzi u armar ie]or - barra mill-ispejje\ li
jag]mlu-
fuq l-ewwel Lm500 ............................................... 1%
 KODI¬I TAL-KUMMER¬   [ KAP. 13.        85
fuq it-tieni Lm500 ................................................. ¾%
fuq kull somma o]ra ............................................. ½%
Lm c m 
