KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        1
KAPITOLU 16
KODI~I ¬IVILI
Biex jemenda u jikkonsolida l-Li[ijiet dwar il-Persuni u l-Li[ijiet dwar il-jeddijet fuq il-
Beni u l-manjieri differenti li bihom jistg]u ji[u akkwistati u ittrasferuti dawn il-jeddijiet.
Dan il-Kodi`i jikkonsolida dan li [ej:
11 ta’ Frar, 1870
22 ta’ Jannar, 1874
L-ORDINANZA VII ta’ l-1868 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1870, IV ta’ l-1907, XIV
ta’ l-1913, II u V ta’ l-1920; bl-Atti: III ta’ l-1930, XLII ta’ l-1933; bl-Ordinanzi: XL ta’ l-
1935, XIX ta’ l-1937, III ta’ l-1938, XXXIX ta’ l-1939 u XXV ta’ l-1940); l-ORDINANZA I ta’
l-1873 (kif emendata bl-Ordinanzi: I ta’ l-1908, XIII ta’ l-1932; bl-Att XXI ta’ l-1933; bl-
Ordinanzi: XX ta’ l-1934, XVIII ta’ l-1938 u XXII ta’ l-1939); l-Artikolu 1 ta’ l-ORDINANZA
VI ta’ l-1895 u l-Artikoli 2, 4, 5, 6, 7 (l) u 9 ta’ l-ORDINANZA XIII ta’ l-1895.
Dan il-Kodi`i [ie sussegwentement emendat bl-Ordinanzi: II u VII ta’ l-1944; bl-Atti:
XXVIII ta’ l-1948, XI ta’ l-1952; bl-Ordinanzi: IV u XXXIX ta’ l-1961, XXI u XXV ta’ l-1962;
bl-Avvi\ Legali 4 ta’ l-1963; bl-Att XXVIII ta’ l-1963; bl-Avvi\ Legali 46 ta’ l-1965; bl-Atti
XXXI ta’ l-1965, II u XXXI ta’ l-1966, XVI ta’ l-1967, VI ta’ l-1968, VI u XXXVIII ta’ l-1972,
XI u XXV ta’ l-1973; bl-Avvi\ Legali 54 ta’ l-1973; bl-Atti: XLVI ta’ l-1973, I u LIV ta’ l-
1974, XXXVII ta’ l-1975; bl-Avvi\ Legali 93 ta’ l-1975; bl-Att LVIII ta’ l-1975; bl-Avvi\
Legali 148 ta’ l-1975; bl-Att LV ta’ l-1975; bl-Avvi\ Legali 46 ta’ l-1976; bl-Atti: XXII, XXVII
u XXXIX ta’ l-1976; bl-Avvi\ Legali 43 ta’ l-1977; bl-Atti: VII u XI ta’ l-1977, XXII u XXX ta’
l-1979, XXX, XLIX u L ta’ l-1981, VII u IX ta’ l-1982, VI u XIII ta’ l-1983, XX ta’ l-1984, VII
ta’ l-1985, XII u XXXI ta’ l-1986; bl-Avvi\ Legali 161 ta’ l-1989; bl-Atti: VIII ta’ l-1990, XVII
ta’ l-1991, IX ta’ l-1992, V u XXI u’ l-1993; III u XXVIII ta’ l-1994, u IV, XXIV u XXX ta’ l-
1995, u II ta’ l-1996; bl-Avvi\ Legali 212 ta’ l-1997; u bl-Atti IX u XXII ta’ l-2000, u XX u
XXXI ta’ l-2002.
  2      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
TAQSIM TAL-KODI¬I
       Artikoli
Titolu fil-qosor    1
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I.   Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet li Jitnisslu mi\-|wie[  2-66
  Sub-titolu I.  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet tar-Ra[el u l-Mara 
lejn xulxin  2-6A
  Sub-titolu II .  Fuq il-Jeddijiet u d-Dmirijiet bejn Axxendenti, 
Dixxendenti u A]wa    7-34
  Sub-titolu III.  Fuq il-Firda Personali   35-36
Titolu II. Fuq il-Filjazzjoni  67-112
Sub-titolu I.  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied imnissla jew imwielda 
matul i\-|wie[  67-77
Sub-titolu II.  Fuq il-Provi tal-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Le[ittimi  78-85
Sub-titolu III. Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Ille[ittimi u fuq   
il-Le[ittimazzjoni  86-112
     §I  Fuq il-Filjazzjoni ta’ l-Ulied Ille[ittimi   86-100A
§II  Fuq il-Le[ittimazzjoni  101-112
Titolu III. Fuq l-Adozzjoni  113-130
Titolu IV. Fuq is-Setg]ta tal-{enituri   131-156
Sub-titolu I . Fuq l-Effetti  tas-Setg]a tal-{enituri fuq l-Ulied 
Ta]t  l-Età    132-149
Sub-titolu II.  Fuq kif Tispi``a s-Setg]a tal-{enituri  150-156
Titolu V. Fuq l-Istat ta’ Ta]t  l-Età  u  t-Tutela   157-187
Sub-titolu I.  Fuq l-Istat ta’ Ta]t  l-Età   157
Sub-titolu II . Fuq it-Tutela   158-187
     §I  Fuq il-}atra u t-Tne]]ija ta’ Tuturi   159-171
§II  Fuq l-Amministrazzjoni tat-Tutur   172-187
Titolu VI. Fuq l-Età  Ma[[uri, l-Interdizzjoni  u  l-Inabilitazzjoni   188-192
Sub-titolu I.  Fuq l-Età  Ma[[uri   188
Sub-titolu II.  Fuq l-Interdizzjoni u  l-Inabilitazzjoni   189-192
Titolu VII. Fuq il-Persuni Assenti   193-233
Sub-titolu I.  Fuq il-Kurazija ta’ l-Assenti  194-204
Sub-titolu II.  Fuq il-Pussess Provvi\orju ta’ }wejje[ l-Assenti 205-222
Sub-titolu III. Fuq il-Pussess Assolut ta’ }wejje[ l-Assenti 223-228
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Assenza dwar Jeddijiet li jistg]u 
jmissu lill-Assenti 229-232
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        3
Artikoli
Sub-titolu V.  Fuq il-Kurazija tat-Tfal Minuri ta’ l-Assenti 233
Titolu VIII. Fuq l-Atti ta’ l-Istat  ¬ivili 234-306
Sub-titolu I.  Disposizzjonijiet  {enerali 234-271
Sub-titolu II.  Fuq l-Atti tat-Twelid 272-292
Sub-titolu III.  Fuq l-Atti ta\-|wie[ 293-295
Sub-titolu IV.  Fuq  l-Atti  tal-Mewt 296-306
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA 1
Fuq il-Jeddijiet fuq il-Beni
Titolu I. Fuq il-Beni u x-Xorta tag]hom 307-319
Sub-titolu I.  Fuq il-Beni Immobbli 308-311
Sub-titolu II.  Fuq il-Beni Mobbli 312-319
Titolu II. Fuq il-Proprjetà 320-327
Titolu III. Fuq il-Jeddijiet ta’ U\ufrutt, ta’ U\u u ta’ Abitazzjoni 328-399
Sub-titolu I.  Fuq l-U\ufrutt 328-388
     §I  Fuq il-Jeddijiet ta’ l-U\ufruttwarju 332-348
     §II  Fuq l-Obbligi ta’ l-U\ufruttwarju 349-377
     §III  Fuq kif Jispi``a l-U\ufrutt 378-388
Sub-titolu II.  Fuq l-U\u u l-Abitazzjoni 389-399
Titolu IV. Fuq is-Servitujiet Predjali 400-488
Disposizzjonijiet {enerali 400-401
Sub-titolu I.  Fuq is-Servitujiet ma]luqa mil-Li[i 402-453
     §I  F uq is-Servitujiet li ji[u mill-Posizzjoni tal-Lok 403-406
     §II  Fuq il-}itan u Fossijiet li jifirdu Fond minn ie]or 
ta’ ma’ [enbu 407-433
     §III  Fuq il-Bog]od li g]andu jin\amm f’xi ka\ijiet  434-444
     §IV  Fuq l-Istilli`idju 445
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Mog]dija u ta’ Akwedott 446-453
Sub-titolu II.  Fuq is-Servitujiet imnissla mill-Fatt tal-Bniedem  454-488
     §I  Fuq ix-Xorta ta’ Servitujiet li jistg]u ji[u mnissla
mill-Fatt tal-Bniedem, u fuq kif dawn is-
Servitujiet Jitnisslu 454-469
     §II  Fuq kif ji[u E\er`itati s-Servitujiet  470-478
     §III  Fuq kif Jispi``aw is-Servitujiet 479-488
Titolu V. Fuq il-Komunjoni tal-Beni 489-523
  4      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Artikoli
Sub-titolu I.  Fuq in-Natura tal-Komunjoni tal-Beni u l-Jeddijiet 
tal-Komproprjetarji matul il-Komunjoni 489-495
Sub-titolu II.  Fuq il-Qasma tal-Beni in Komun 496-514
Sub-titolu III.  Fuq il-Bejg] b’Li`itazzjoni 515-523
Titolu VI. Fuq il-Pussess 524-559
Sub-titolu I. X’inhu l-Pussess 524-533
Sub-titolu II. Fuq il-Jeddijiet tal-Pussessur f’ka\ ta’ Molestja 534-539
Sub-titolu III.  Fuq il-Jeddijiet u Obbligi bejn il-Pussessur u s-Sid  540-559
     §I  F uq il-Frottijiet tal-}a[a li wie]ed jippossjedi,  fuq 
l-Ispejje\ li jag]mel fiha u fuq il-Jedd ta’ 
Ritenzjoni 540-550
     §II  Fuq l-Obbligi tal-Pussessur dwar ir-Radd tal-}a[a  551-557
     §III  Fuq l-Effetti Partikolari tal-Pussess ta’ }wejje[ 
Mobbli 558-559
TAQSIMA II
Fuq kif wie]ed jista’ jakkwista u jittrasferixxi l-
Proprjetà  u Jeddijiet o]ra fuq il-Beni jew li 
g]andhom x’jaqsmu mal-Beni
Disposizzjonijiet {enerali 560
Titolu I. Fuq l-Okkupazzjoni 561-565
Titolu II. Fuq l-A``essjoni 566-584
Sub-titolu I.  Fuq il-Jedd ta’ A``essjoni fuq dak li l-}a[a tag]ti 567
Sub-titolu II. Fuq il-Jedd ta’ A``essjoni dwar }wejje[ Immobbli 568-571
Sub-titolu III.  Fuq il-Jedd ta’ A``essjoni dwar }wejje[ Mobbli  572-584
Titolu III. Fuq is-Su``essjoni 585-958
Disposizzjonijiet  {enerali 585-587
Sub-titolu I.  Fuq is-Su``essjoni b’Testment 588-787
     §I  Fuq it-Testmenti 588-595
     §II  Fuq min jista’ Jiddisponi jew Jir`ievi b’Testment 596-613
     §III  Fuq il-Beni li wie]ed jista’ jiddisponi minnhom 
b’Testment 614-653
Fuq il-Le[ittima u d-Di\eredazzjoni 615-630
Fuq il-Jeddijiet tar-Ra[el jew tal-Mara u tat-Tfal 
Ille[ittimi 631-646
Fuq ir-Riduzzjoni tad-Disposizzjonijiet ta’ 
Testment li jaqb\u s-Sehem li t-Testatur seta’ 
jiddisponi minnu 647-653
     §IV Fuq il-Forma tat-Testmenti 654-682
Fuq it-Testmenti Ordinarji 654-672
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        5
Artikoli
Fuq it-Testmenti Privile[[ati 673-682
     §V  Fuq  l-lstituzzjoni  ta’  Werrieta,  il-Legati  u  l-Jedd  
ta’ Akkrexximent 683-750
Fuq l-lstituzzjoni tal-Werriet u fuq il-Legati 683-685
Fuq il-Persuni u l-}wejje[ li huma  l-o[[ett ta’ 
Disposizzjoni 686-709
Fuq id-Disposizzjonijiet ta]t Kondizzjoni jew bi 
|mien 710-720
Fuq l-Effetti tal-Legati u l-}las tag]hom 721-736
Fuq il-Jedd ta’ Akkrexximent 737-742
Fuq it-T]assir  ta’ Disposizzjonijiet ta’ Testment 
u fuq id-Disposizzjoniet ta’ Testment li Jibqg]u 
Ming]ajr Effetti 743-750
     §VI  Fuq is-Sostituzzjoni u l-Fedekommessi 751-761
     §VII  Fuq l-Esekuturi Testamentarji 762-778
     §VIII  Fuq il-Ftu] u Pubblikazzjoni tat-Testmenti 779-780
     §IX  Fuq it-T]assir ta’ Testmenti 781-787
Sub-titolu II.  Fuq is-Su``essjoni ab intestato 788-830
Disposizzjonijiet  {enerali 788-795
Fuq il-Persuni Kapa`i li Jirtu 796-800
Fuq il-Jedd ta’ Rappre\entazzjoni 801-807
     §I  Fuq is-Su``essjonijiet Regolari 808-816
Fuq is-Su``essjoni tad-Dixxendenti Le[ittimi 808-809
Fuq is-Su``essjoni ta’ l-Axxendenti Le[ittimi 810-813
Fuq is-Su``essjoni tal-Qraba Kollaterali Le[ittimi 814-816
     §II  Fuq is-Su``essjonijiet Irregolari 817-830
Fuq il-Jeddijiet tat-Tfal Ille[ittimi fuq }wejje[ 
il-{enituri tag]hom, u fuq is-Su``essjoni tat-Tfal 
Ille[ittimi li jmutu ming]ajr ulied 817-824
Fuq il-Jeddijiet ta’ min fost ir-Ra[el u l-Mara jibqa’ 
}aj  825-829
Fuq il-Jeddijiet tal-Gvern 830
Sub-titolu III. Disposizzjonijiet li jg]oddu sew g]as-Su``essjoni 
b’Testment kemm g]as-Su``essjoni ab intestato 831-958
     §I  Fuq il-Ftu] tas-Su``essjoni, fuq li l-Pussess Jissokta 
fil-persuna tal-Werriet, u fuq il-Preskrizzjoni 
ta’ xi Azzjonijiet  831-845
     §II  Fuq l-A``ettazzjoni u r-Rinunzja ta’ Wirt  846-905
Fuq l-A``ettazzjoni ta’ Wirt  846-859
Fuq ir-Rinunzja ta’ Wirt  860-876
Fuq il-Benefi``ju ta’ l-Inventarju  877-902
  6      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Artikoli
Fuq il-Wirt Battal  903-905
     §III  Fuq il-Qasma  906-912
     §IV  Fuq il-Kollazzjoni  913-938
     §V  Fuq il-}las ta’ Djun  939-945
     §VI  Fuq l-Effetti tal-Qasma u l-Garanzija ta’ l-Ishma  946-952
     §VII  Fuq il-Qasma mag]mula mill-Missier, jew l-Omm, 
jew minn Axxendenti o]ra, bejn id-Dixxendenti 
tag]hom  953-958
Titolu IV. Fuq l-Obbligazzjonijiet in [enerali  959-1235
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratti  960-1011
     §I  Fuq ir-Rekwi\iti tal-Kuntratti  966-991
Fuq il-Kapa`ità  tal-Partijiet li Jikkuntrattaw  967-973
Fuq il-Kunsens  974-981
Fuq l-O[[ett tal-Kuntratti  982-986
Fuq il-Kaw\a tal-Kuntratti  987-991     
     §II  Fuq l-Effetti tal-Kuntratti  992-1001
     §III  Fuq l-Interpretazzjoni tal-Kuntratti 1002-1011
Sub-titolu II.  Fuq il-Kwa\i-kuntratti, Delitti u Kwa\i-delitti  1012-1051
     §I  Fuq il-Kwa\i-kuntratti 1012-1028
     §II  Fuq id-Delitti u Kwa\i-delitti 1029-1051
Sub-titolu III. Fuq Xorta u O]ra ta’ Obbligazzjonijiet  1052-1124
     §I  Fuq l-Obbligazzjonijiet Kondizzjonali 1052-1069
Fuq il-Kondizzjoni in [enerali u fuq ix-Xorta u 
O]ra tag]ha  1052-1062
Fuq il-Kondizzjoni Suspensiva 1063-1065
Fuq il-Kondizzjoni Ri\oluttiva 1066-1069
     §II  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi \mien  1070-1079
     §III  Fuq l-Obbligazzjonijiet Alternattivi u Fakultattivi  1080-1088
 §IV  Fuq l-Obbligazzjonijiet in solidum 1089-1109 
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu 
g]all-Kredituri  1090-1093
Fuq l-Obbligazzjoni in solidum kwantu g]ad-Debituri 1094-1109
     §V  Fuq l-Obbligazzjonijiet Divi\ibbli u Indivi\ibbli  1110-1117
Fuq l-Obbligazzjonijiet Divi\ibbli  1113-1114
Fuq l-Obbligazzjonijiet Indivi\ibbli  1115-1117
     §VI  Fuq l-Obbligazzjonijiet bi Klawsoli Penali  1118-1124
Sub-titolu IV.  Fuq l-Effetti ta’ l-Obbligazzjonijiet 1125-1144
Sub-titolu V.  Fuq il-Mod li bih Jispi``aw l-Obbligazzjonijiet 1145-1231
     §I  Fuq il-}las 1146-1178
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        7
Artikoli
Fuq il-}las in {enerali 1146-1163
Fuq il-}las b’Surroga 1164-1167
Fuq l-Imputazzjoni tal-}las 1168-1172
Fuq l-Offerta ta’ }las u fuq id-Depo\itu 1173-1178
     §II  Fuq in-Novazzjoni 1179-1189
     §III  Fuq il-Ma]fra tad-Dejn 1190-1195
     §IV  Fuq it-Tpa`ija 1196-1204
     §V  Fuq il-Konfu\joni 1205-1206
     §VI  Fuq it-Telfa tal-}a[a 1207-1208
     §VII  Fuq ir-Rexxissjoni 1209-1231
Sub-titolu VI.  Fuq il-Prova ta’ l-Obbligazzjonijiet u tat-Tmiem 
tag]hom  1232-1235
Titolu V. Fuq il-Kitbiet ta\-\wie[ 1236-1345
Sub-titolu I.  Istituzzjonijiet tad-Dota u Dotarju 1248
     §I  Fuq il-Kostituzzjoni tad-Dota* 1249-1258
     §II  Fuq il-Jeddijiet tar-Ra[el fuq id-Dota* 1259-1267
     §III  Fuq li d-Dota ma tistax ti[i ttrasferita jew Obbligata* 1268-1299
     §IV  Fuq ir-Radd tad-Dota* 1300-1312
Sub-titolu II. Fuq id-Dotarju* 1313-1315
Sub-titolu III.  Fuq il-Komunjoni ta’ l-Akkwisti# 1316-1333
Sub-titolu IV.  Fuq il-Beni Parafernali 1334-1337
Sub-titolu V.  Fuq il-Komunjoni ta’ Residwu ta]t Amministrazzjoni 
Separata  1338-1345
Titolu VI. Fuq il-Bejg] 1346-1484
Sub-titolu I.  Fuq il-Kuntratt ta’ Bejg] 1346-1364
Sub-titolu II.  Persuni li jistg]u Jixtru jew Ibig]u 1365-1369
Sub-titolu III.  }wejje[ li jistg]u Jinbieg]u 1370-1377
Sub-titolu IV.  Fuq l-Obbligi tal-Bejjieg] 1378-1432
     §I  Fuq il-Kunsinna 1379-1407
     §II  Fuq il-Garanzija 1408-1432
Fuq il-Garanzija tal-Pussess Pa`ifiku tal-}a[a 
mibjug]a 1409-1423
Fuq  il-Garanzija  g]ad-Difetti  li  ma  Jidhrux  
tal-}a[a mibjug]a 1424-1432
Sub-titolu V.  Fuq l-Obbligi tax-Xerrej 1433-1439
Sub-titolu VI.  Fuq il-}all u r-Rexxissjoni tal-Bejg] 1440-1468
*Im]assar bl-Att XXI ta’ l-1993.
#Sostitwit bl-Att XXI ta’ l-1993.
  8      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Artikoli
Fuq l-Irkupru 1441-1468
Sub-titolu VII. Fuq i`-`essjoni ta’ Krediti u Jeddijiet o]ra 1469-1484
Titolu VII. Fuq it-Tpartit 1485-1493
Titolu VIII. Fuq l-Enfitewsi 1494-152
Titolu IX. Fuq il-Kuntratt ta’ Kiri 1525-1643
Disposizzjoni {enerali 1525
Sub-titolu I.  Fuq il-Kiri tal-}a[a 1526-1622
     §I  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi ta’ Sid il-Kera 1539-1553
     §II  Fuq il-Jeddijiet u l-Obbligi tal-Kerrej 1554-1565
     §III  Kif Jin]all il-Kiri 1566-1576D
     §IV  Regoli Spe`jali dwar il-Kiri ta’ Raba’ li jag]ti 
Frottijiet 1577-1589
     §V  Fuq il-Jedd ta’ Preferenza fil-Kiri ta’ }a[a 1590-1612
     §VI  Fuq is-Sullokazzjoni 1613-1622
Sub-titolu II.  Fuq il-Kiri ta’ Xog]ol u ta’ Industrja 1623-1627
     §I  Fuq il-Vetturali bl-Art jew bil-Ba]ar 1628-1632
     §II  Fuq l-Appalti 1633-1643
Titolu X. Fuq il-Kuntratt ta’ So`jetà 1644-1688
Disposizzjonijiet  {enerali 1644-1647
Sub-titolu I.  Fuq id-Diversi Xorta ta’ So`jetà 1648-1652
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-So`ji bejniethom 1653-1675
Sub-titolu III. Fuq l-Obbligazzjonijiet tas-So`ji lejn it-Terzi 1676-1678
Sub-titolu IV.  Fuq kif Tispi``a s-So`jetà 1679-1688
Titolu XI. Fuq il-Kostituzzjoni ta’ Renta 1689-1712
Sub-titolu I.  Fuq ir-Renta Perpetwa 1694-1701
Sub-titolu II.  Fuq il-Vitalizju 1702-1712
Titolu XII. Fuq il-Log]ob u l-Im]atri 1713-1717A
Titolu XIII. Fuq it-Transazzjoni 1718-1736
Titolu XIV. Fuq id-Donazzjoni 1737-1823
Disposizzjonijiet  {enerali 1737-1742
Sub-titolu I.  Fuq min jista’ jag]mel jew jir`ievi Donazzjoni 1743-1752
Sub-titolu II. Fuq il-Forma u l-Effetti tad-Donazzjoni 1753-1784
Sub-titolu III.  Fuq l-E``ezzjonijiet g]ar-Regola dwar li 
d-Donazzjonijiet ma jistg]ux Jit]assru 1785-1792
Sub-titolu IV.  Fuq id-Donazzjonijiet mag]mulin b’Kontem-
plazzjoni ta’ |wie[ 1793-1803
Sub-titolu V. Fuq id-Donazzjonijiet bejn il-G]arajjes jew ir-Ra[el 
u l-Mara fil-Kitba ta\-\wie[ jew matul i\-\wie[ 1804-1812
Sub-titolu VI.  Fuq it-Tnaqqis tad-Donazzjonijiet 1813-1823
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        9
Artikoli
Titolu XV. Fuq is-Self g]all-U\u jew Kommodat 1824-1838
Titolu XVI. Fuq il-Prekarju 1839-1841
Titolu XVII. Self g]all-Konsum jew Mutwu 1842-1855A
Titolu XVIII. Fuq il-Mandat 1856-1890
Sub-titolu I.  Xorta u Forma tal-Mandat 1856-1872
Sub-titolu II.  Fuq l-Obbligi tal-Mandatarju 1873-1879
Sub-titolu III.  Fuq l-Obbligi tal-Mandant 1880-1885
Sub-titolu IV. Kif Jispi``a l-Mandat 1886-1890
Titolu XIX. Fuq id-Depo\itu 1891-1924
Sub-titolu I.  Fuq id-Depo\itu hekk proprjament imsejja] 1892-1921
     §I  Fuq id-Depo\itu Volontarju 1896-1919
Fuq l-Obbligi tad-Depo\itarju 1899-1917
Fuq l-Obbligi tad-Depo\itant 1918-1919
     §II  Fuq id-Depo\itu Ne`essarju 1920-1921
Sub-titolu II.  Fuq is-Sekwestru Konvenzjonali. 1922-1924
Titolu XX. Fuq il-Garanzija 1925-1963
Sub-titolu I.  X’inhi u sa fejn tg]odd il-Garanzija 1925-1933
Sub-titolu II.  Fuq l-Effetti tal-Garanzija 1934-1950
     §I  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Kreditur u 
l-Garanti  1934-1941
     §II  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn id-Debitur u 
l-Garanti  1942-1948
     §III  Fuq l-Effetti tal-Garanzija bejn il-Garanti 1949-1950
Sub-titolu III.  Fuq il-Garanzija Legali u {udizzjarja 1951-1955
Sub-titolu IV.  Kif Tispi``a l-Garanzija 1956-1963
Titolu XXI. Fuq il-Kuntratt ta’ Rahan 1964-1986
Titolu XXII. Fuq l-Antikresi 1987-1993
Titolu XXIII. Fuq il-Privile[[i u l-Ipoteki 1994-2095
Sub-titolu I.  Fuq il-Privile[[i 1999-2010
     §I  Fuq il-Privile[[i {enerali 2003-2008
     §II  Fuq il-Privile[[i Spe`jali 2009-2010
Fuq il-Privile[[i fuq }wejje[ Mobbli Partikolari 2009
Fuq il-Privile[[i fuq Immobbli 2010
Sub-titolu II.  Fuq l-Ipoteki 2011-2028
     §I  Fuq l-lpoteka Legali 2017-2022
     §II  Fuq l-Ipoteka {udizzjali 2023
     §III  Fuq l-Ipoteka Konvenzjonali 2024-2028
Sub-titolu III.  Fuq kif Jin\ammu l-Privile[[i u l-Ipoteki 2029-2052
  10      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Artikoli
Sub-titolu IV.  Fuq li-Ti[did ta’ l-Iskrizzjonijiet 2053-2058
Sub-titolu V.  Fuq it-Tnaqqis u t-T]assir ta’ l-Iskrizzjonijiet 2059-2068
Sub-titolu VI.  Fuq l-Effett tal-Privile[[i u ta’ Ipoteki kontra 
t-Terzi Pussessuri 2069-2083
Sub-titolu VII.  Fuq kif jispi``aw il-Privile[gi u l-Ipoteki 2084-2087
Sub-titolu VIII.Fuq l-Ordni bejn il-Privile[[i u l-Ipoteki 2088-2095
Titolu XXIV. Fuq il-Benefi``ju tal-Firda tal-Patrimonji 2096-2106
Titolu XXV. Fuq il-Preskrizzjoni 2017-2160
Disposizzjonijiet  {enerali 2107-2117
Sub-titolu I.  Fuq il-Kaw\i li Jimpedixxu l-Preskrizzjoni 2118-2121
Sub-titolu II.  Fuq il-Kaw\i li Jissospendu l-Preskrizzjoni 2122-2126
Sub-titolu III.  Fuq il-Kaw\i li Jiksru l-Preskrizzjoni 2127-2136
Sub-titolu IV. Fuq i\-\mien me]tie[ g]all-Preskrizzjoni  2137-2160
     §I  Fuq il-Preskrizzjoni ta’ G]axar Snin, Tletin u 
Erbg]in Sena  2140-2146
     §II  Fuq xi Preskrizzjonijiet Partikolari 2147-2160
SKEDA
Taqsima I Drittijiet
Taqsima II Formuli
Taqsima III  Partikolaritajiet dwar `erti korrezzjonijiet fl-Atti ta’ 
l-Istat ¬ivili
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        11
Titolu.
L-EWWEL KTIEB
FUQ IL-PERSUNI
Titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJET LI JITNISSLU MI|-|WIE{
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJIET TAR-RA{EL U L-MARA LEJN 
XULXIN
Dmirijiet tal-
mi\\ew[in lejn 
xulxin. 
Sostitwit: 
XXI.1993.3. 
2.  (1) Il-li[i tippromwovi l-g]aqda u l-istabbilità  tal-familja.
(2) Il-mi\\ew[in g]andhom jeddijiet indaqs u jerfg]u
responsabbiltajiet indaqs matul i\-\wie[ tag]hom. G]andhom id-
dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma’ xulxin kemm
moralment kif ukoll materjalment.
Dmir g]al 
kontribuzzjoni 
g]all-]ti[iet tal-
familja. 
Emendat: 
XLVI.1973.2. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
3. Il-partijiet fi\-\wie[ g]andhom l-obbligu, kull wa]da
minnhom skond il-mezzi u l-]ila tag]hom, li ja]dmu kemm jekk
fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jin]tie[u l-interessi tal-familja, li
jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu g]all-]ti[iet tal-familja.
Id-dar ta\-\wie[. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.3.
3A. (1) Id-dar ta\-\wie[ g]andha tkun stabbilita f’lok li
jintag]zel bi qbil bejn il-mi\zew[in skond il-]ti[iet tal-mi\\ew[in
u l-interess ewlieni tal-familja nnifisha.
(2) Meta d-dar ta\-\wie[, kollha kemm hi jew sehem minnha,
tkun tappartjeni fi proprjetà  jew b’xi titolu ie]or, lil parti wa]da
mill-mi\\ew[in, dik il-parti tista’ biss tittrasferixxi b’titolu inter
vivos is-sehem tag]ha fuq id-dar ta\-\wie[:
(a) bil-kunsens tal-parti l-o]ra; jew
(b) meta dak il-kunsens ma jing]atax ming]ajr ra[uni
xierqa, bl-awtorità  tal-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja; jew
(`) b’irkant f’bejg] [udizzjarju fuq talba ta’ xi kreditur ta’
dik il-parti.
(3) Il-parti li ma tkunx tat il-kunsens tag]ha g]al trasferiment
tista’ [[ib azzjoni g]all-annullament ta’ trasferiment li ma jkunx
sar skond is-subartikolu (2), f’g]eluq sena minn meta t-trasferiment
ikun [ie re[istrat.
  12      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Dmir tal-
mi\\ew[in lejn l-
ulied. 
Mi\jud: 
XXI.1993.3.
3B. I\-\wie[ jimponi fuq il-mi\\ew[in l-obbligu li jie]du
]sieb, imantnu, jg]allmu u jedukaw lill-ulied li ji[u mi\-\wie[
skond il-]ila, xe]tiet naturali u aspirazzjonijiet ta’ l-ulied.
Kunjom li jintu\a 
mill-mi\\ew[in u 
mill-ulied tal-
familja. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.3.
Kap. 255.
4. (l) Il-mi\\ew[in g]andhom ma\-\wie[ jie]du l-kunjom
tar-ra[el u martu tista’ \\id kunjom xbubitha mieg]u.
(2) Il-mara tista’, minflok, tag]\el li \\omm kunjom xbubitha
li warajh tista’ \\id kunjom \ew[ha.
(3) Ulied i\-\wie[ jie]du kunjom missierhom, li warajh jistg]u
j\idu kunjom xbubit ommhom.
(4) Jekk il-mara jkollha l-]sieb li \\omm kunjom xbubitha
wara \-\wie[ hija g]andha, qabel i\-\wie[, hekk tiddikjara l-]sieb
tag]ha qabel il-pubblika\zjoni tad-tnidijiet skond l-Att dwar i\-
|wie[ u g]andha tissottoskrivi d-dikjarazzjoni relattiva fl-att ta\-
\wie[. Dik id-dikjarazzjoni tkun irrevokabbli.
*(5) Is-subartikolu (1) g]andu japplika g]al mara li tkun
i\\ew[et qabel l-1 ta’ Di`embru, 1993, kemm-il darba u sakemm
ma tikkonsenjax jew tie]u ]sieb li tikkonsenja lill-Uffi``ju tar-
Re[istratur Pubbliku, il-Formula Q li tinsab fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi`i fejn turi li tag]\el li ter[a’ tie]u
kunjom xbubitha. Dik in-nota ma tkunx tista’ ssir wara li jg]addu
sitt xhur mill-1 ta’ Di`embru, 1993 u meta tkun konsenjata fl-
Uffi``ju tar-Re[istratur Pubbliku id-Direttur g]andu jirre[istraha fi
ktieb mi\mum g]al hekk, li g]alih g]andu j\omm indi`i ta]t
kunjom xbubit il-mara u kunjom ir-ra[el tag]ha.
Manteniment. 5. (1) G]all-manteniment, ir-ra[el jew il-mara ji[u qabel l-
omm u l-missier jew axxendenti o]ra.
(2) Meta sew l-ulied kemm ir-ra[el jew il-mara jitolbu l-
manteniment, ilkoll g]andhom jedd daqsinsew.
(3) Ir-ra[el u l-mara, sakemm jistg]u jie]du l-manteniment
ming]and xulxin, ma jistg]ux jitolbuh ming]and uliedhom jew
dixxendenti o]ra jew ming]and l-axxendenti tag]hom.
Meta jintemm id-
dmir g]all-
manteniment. 
Emendat: 
XLVI. 1973.4. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.4.
6. Id-dmir ta’ manteniment ta’ parti fi\-\wie[ lejn il-parti l-
o]ra jintemm jekk il-parti l-o]ra, wara li tkun telqet mid-dar ta\-
\wie[, bla ra[uni xierqa ma tkunx trid tmur lura fid-dar.
Nuqqas ta’ qbil 
bejn il-mi\\ew[in. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.4.
6A. (1) Fil-ka\ ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-mi\\ew[in kull parti
tista’ tirreferi l-kwistjoni g]all-g]ajnuna tal-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja u l-im]allef li jippresjedi g]andu, wara li jisma’ lill-
mi\\ew[in u jekk jidhirlu xieraq lil kull wild ’il fuq mill-età  ta’
erbatax-il sena li jkunu joqog]du mal-mi\\ew[in, jipprova jwassal
g]al ftehim bi qbil dwar dik il-kwistjoni.
*Dan is-subartikolu [ie mi\jud ta]t is-setg]at mog]tija lill-Kummissjoni tal-
Li[ijiet permezz ta’ l-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revi\joni tal-Li[ijiet Statutarji. Dan
is-subartikolu sostanzjalment jirriprodu`i s-subartikolu (3) ta’ l-artikolu 89 ta’ l-
Att XXI ta’ l-1993.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        13
(2) Meta dak il-ftehim bi qbil ma jintla]aqx u l-kwistjoni tkun
dwar fejn tkun id-dar ta\-\wie[ jew il-bdil tag]ha jew dwar
kwistjonijiet o]ra ta’ importanza fondamentali, l-im]allef li
jippresjedi g]andu, jekk hekk mitlub espressament mi\-\ew[
partijiet fi\-\wie[ flimkien, jidde`iedi l-kwistjoni hu nnifsu billi
jipprovdi soluzzjoni li fil-fehma tieg]u tkun l-a]jar fl-interessi tal-
familja u tal-]ajja tal-familja.
(3) Ma jkunx hemm appell mid-de`izjoni ta’ l-im]allef li
jippresjedi f’dan il-ka\.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI. 1993.5.
FUQ IL-JEDDIJIET U D-DMIRIJLET BEJN AXXENDENTI, 
DIXXENDENTI U A}WA
Dmiriiet tal-
[enituri lejn 
uliedhom. 
Emendat: 
XXI. 1993.6.
7. (1) Il-[enituri g]andhom l-obbligu li jie]du ]sieb,
imantnu, ig]allmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-
artikolu 3B.
(2) Meta ma hemmx il-[enituri, jew jekk dawn ma jkollhomx
mezzi bi\\ejjed, id-dmir tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni ta’ l-
ulied jaqa’ fuq l-axxendenti l-o]ra.
Dmirijiet ta’ l-ulied 
lejn il-[enituri.
8. L-ulied g]andhom id-dmir li jag]tu l-manteniment lill-
[enituri tag]hom jew axxendenti o]ra, li jkunu fil-b\onn.
Dmirijiet tal-
mi\zew[in lejn 
xulxin fl-g]oti ta’ 
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.7.
9. Parti fi\-\wie[ ma tistax ma tag]tix l-appo[[ morali
tag]ha lill-parti l-o]ra fit-twettiq ta’ kull obbligu li dik il-parti l-
o]ra jkollha lejn id-dixxendenti jew l-axxendenti tag]ha.
Meta \ew[ l-bint 
m’g]andhiex dan 
id-dmir lejn 
missier u omm il-
mara.
10. Im]assar: XXI. 1993.7.
Effetti tal-mewt 
tar-ra[el u tal-mara 
li minnhom tnisslet 
il-qrubija u tat-tfal 
ta\-\wie[ li nissel 
il-qrubija.
11. Im]assar: XXI. 1993.7.
Ordni li fih 
jitqieg]du l-
persuni ta]t dmir 
ta’ manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.8.
12. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan is-sub-
titolu, ikun hemm aktar minn persuna wa]da obbligata g]all-
manteniment, dawn il-persuni jkunu obbligati fl-ordni li [ej:
(a) l-ulied jew dixxendenti tal-persuna li titlob il-
manteniment, fl-ordni kif huma mil-li[i msejha g]all-
wirt tag]ha;
(b) il-[enituri;
(`) l-axxendenti l-o]ra, fl-ordni kif huma mil-li[i msej]a
g]all-wirt ta’ dik il-persuna.
Obbligu in 
solidum.
13. (1) L-obbligu ta’ dawk illi, fl-ordni mi[jub fl-a]]ar
artikolu qabel dan, huma mqeg]din fl-istess grad, huwa in solidum.
  14      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Obbligu in 
subsidium.
(2) I\da dawk li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, huma mqeg]din fi
grad i\jed fil-bog]od, huma obbligati biss in subsidium, meta l-
manteniment ma jkunx jista’ jittie]ed ming]and persuni fi grad
eqreb.
Setg]a tal-qorti 
f’ka\ li ma jridx 
dewmien.
(3) Madankollu, il-qorti tista’ meta l-ka\ ma jkunx irid
dewmien, tikkundanna lil wa]da mill-persuni li huma obbligati
g]all-manteniment, tkun f’liema grad tkun, g]all-g]oti tal-
manteniment, u \\omm lil din il-persuna l-jedd li ddur g]all-]las
kontra dawk il-persuni l-o]ra li, skond l-ordni ta’ hawn fuq, kienu
obbligati jag]tu dak il-manteniment.
Manteniment 
mitlub minn i\jed 
minn persuna 
wa]da. 
Emendat: 
XXI. 1993.9.
14. (1) Meta \ew[ persuni jew aktar jitolbu l-manteniment
ming]and min m’g]andux imnejn jag]tih lilhom ilkoll, fil-
preferenza li ting]ata lill-wa]da fuq l-o]ra, g]andu ji[i m]ares l-
ordni mi[jub fl-artikolu 12.
(2) Madankollu, il-qorti tista’ titbieg]ed mir-regola mi[juba
fis-subartikolu (1) f’ka\ijiet ta’ ur[enza kbira, billi tqis l-istat tas-
sa]]a, l-età  jew `irkostanzi o]ra tal-persuni li jitolbu l-
manteniment.
A]wa bniet u 
subien.
15. (1) L-a]wa bniet u subien, sew jekk a]wa mill-missier u l-
omm, kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, g]andhom ukoll
l-obbligu tal-manteniment lejn xulxin, i\da biss meta ma jkunx
hemm persuni o]ra obbligati.
(2) L-obbligu ta’ l-a]wa bniet u subien, meta hemm dan l-
obbligu, huwa wkoll in solidum.
(3) Il-persuni msemmijin fl-artikolu 12 g]andhom dejjem
preferenza fuq l-a]wa subien u bniet, barra minn fil-ka\ijiet ta’
ur[enza kbira, billi jittie]ed qies ta’ l-età , ta’ l-istat tas-sa]]a u ta’
`irkostanzi o]ra.
Obbligu tal-
manteniment 
min]abba qrubija 
mid-demm jew bi 
\wie[. 
Emendat: 
XXI. 1993.10.
16. (1) L-obbligu tal-manteniment, min]abba l-qrubija mid-
demm, ise]] biss bejn il-persuni u fil-ka\ijiet imsemmijin fl-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dan l-obbligu lanqas ma jibqa’ jse]] favur il-persuni hawn
fuq imsemmija jekk min jitlob il-manteniment ikun [ie fil-b\onn bi
]tija tieg]u:
I\da dan ma jg]oddx meta dawk li jitolbu l-manteniment
huma l-[enituri, jew axxendent ie]or.
Meta jista’ jintalab 
lura dak li jing]ata 
b]ala 
manteniment. 
Emendat: 
XXI. 1993.11.
17. (1) Jekk l-a]wa, bniet jew subien, ikunu ]adu l-
manteniment, u fi \mien g]axar snin mill-a]]ar darba li lilhom
ikun ing]ata l-manteniment isiru jistg]u j]allsu lura dak li r`evew,
g]andhom iroddu dak l-ammont lil min ikun tahom dak il-
manteniment, basta li l-talba g]ar-radd issir f’dak i\-\mien.
(2) F’ebda ka\ ie]or, jekk ma jkunx hemm ftehim xort’ o]ra,
ma jista’ jintalab ir-radd tal-]las tal-manteniment mog]ti ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        15
Meta l-obbligu ta’ 
manteniment 
ig]addi g]all-
werrieta.
18. Im]assar: XXI. 1993.12.
X’ifisser “il-
manteniment”.  
Emendat: 
XXI. 1993.13.
19. (1) Fil-manteniment jid]lu l-ikel, l-ilbies, is-sa]]a u l-
abitazzjoni.
(2) Fil-manteniment li g]andu jing]ata lill-ulied u dixxendenti
o]ra, jid]lu wkoll l-ispejje\ me]tie[a g]as-sa]]a u g]all-
edukazzjoni tag]hom.
Kif jitqies il-
manteniment.
20. (1) Il-manteniment g]andu jing]ata skond il-b\onn ta’
min jitolbu u l-mezzi ta’ min g]andu jag]tih.
(2) Fl-ist]arri[a sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment
jistax jaqalg]u xort’o]ra, g]andu jittie]ed qies ukoll tal-]ila tieg]u
fl-e\er`izzju ta’ xi professjoni, arti jew seng]a.
(3) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min hu obbligat g]all-
manteniment, g]andu jing]add biss il-qlig] tieg]u mix-xog]ol tal-
professjoni, arti jew seng]a, is-salarju jew il-pensjoni tieg]u
mog]tija mill-Gvern jew minn ]addie]or, u ta’ l-utili tal-beni, sew
mobbli kemm immobbli.
(4) Ma jitqiesx li g]andu mezzi bi\\ejjed biex jag]ti l-
manteniment min ma jistax jag]tih ]lief billi jilqa’ f’daru l-persuna
li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx
axxendent jew dixxendent.
(5) Meta jinqiesu l-mezzi ta’ min jitlob il-manteniment, g]andu
jittie]ed qies ukoll ta’ kemm jiswew il-beni tieg]u mobbli jew
immobbli.
Meta min jag]ti l- 
manteniment jasal 
fi stat li ma jistax 
jag]tih i\jed.
21. (1) Meta min jag]ti l-manteniment ji[i fi stat li ma jkunx
jista’ jag]ti aktar il-manteniment kollu jew bi``a minnu, hu jista’
jitlob li jkun me]lus mill-obbligu tieg]u jew li tkun imnaqqsa s-
somma tal-manteniment, skond ma jkun il-ka\.
(2) Dan ig]odd ukoll jekk il-b\onn ta’ min ikun jir`ievi l-
manteniment jispi``a g]al kollox jew f’parti.
Radd tal-]las tal-
manteniment.
22. (1) Min ikun ta l-manteniment m’g]andux jedd jitlob ir-
radd ta’ dak il-manteniment li jkun ta wara li tkun spi``at ir-ra[uni
li g]aliha kien obbligat g]all-manteniment.
(2) Ma tistax lanqas il-persuna li lilha kellu jing]ata l-
manteniment titlob ming]and id-debitur li jkun sar jista’ jag]ti dak
il-manteniment, is-somma tal-manteniment g]a\-\mien li fih l-
istess debitur ma kienx tah min]abba nuqqas ta’ mezzi.
Il-manteniment 
jista’ jing]ta in 
natura.
23. (1) Min hu fid-dmir li jag]ti l-manteniment ma jistax,
ming]ajr ra[uni tajba, ikun im[ieg]el i]allas somma ta’ flus g]all-
manteniment, kemm-il darba hu joffri ru]u li jilqa’ f’daru u jmantni
lil min ikollu l-jedd g]all-manteniment minn g]andu.
(2) Meta l-manteniment g]andu jing]ata barra mid-dar tal-
persuna li g]andha tag]tih, din tista’, g]al ra[uni tajba, tag]ti l-
manteniment in natura minflok ma t]allas flus.
  16      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Id-donatarju huwa 
fid-dmir qabel il-
qraba. 
Emendat: 
XXI.1993.14.
24. }add ma jista’ jitlob il-manteniment ming]and il-persuni
obbligati min]abba li jkunu qraba mid-demm, meta min jitlob il-
manteniment ikun jista’, b]ala donatur, jie]du ming]and id-
donatarju bis-sa]]a tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1773.
Manteniment 
pendente lite.
25. (1) Meta jkun hemm talba g]all-manteniment, il-qorti
tista’, waqt li tkun g]adha miexja l-kaw\a, tikkundanna lill-
konvenut biex jag]ti lill-attur il-manteniment provvi\orju f’somma
li tkun bi\\ejjed g]all-]wejje[ l-aktar me]tie[a g]all-]ajja, i\da
dan kemm-il darba l-konvenut ikun bi`-`ar wie]ed minn dawk illi,
jekk ikollhom minn fejn, huma mil-li[i fid-dmir li jag]tu l-
manteniment lill-attur.
(2) Jekk f’dan il-ka\ it-talba g]all-manteniment ti[i mi`]uda,
il-konvenut ikollu l-jedd jitlob ming]and l-attur innifsu, jew
ming]and il-persuna li jkollha d-dmir tag]ti l-manteniment lil dak
l-attur, ir-radd bl-img]ax ta’ kull somma li jkun ]allas.
L-iben m’g]andux 
azzjoni kontra l-
[enituri biex 
jag]mlulu 
assenjament f’ka\ 
ta’ \wie[, e``.
26. Im]assar: XXI. 1993.15.
Il-jedd g]all-
manteniment 
jispi``a f’xi 
ka\ijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.16.
27. (1) L-obbligu ta’ kull persuna lejn o]ra g]all-manteniment
jispi``a jekk il-persuna, li favur tag]ha dak l-obbligu huwa
stabbilit, tiz\ewwe[ kontra r-rieda tal-persuna li jkollha dak l-
obbligu, i\da dan kemm-il darba din l-opposizzjoni tkun saret g]al
ra[unijiet tajba, u t-talba g]all-]elsien mill-obbligu hawn fuq
imsemmi, issir mill-persuna li tag]mel dik l-opposizzjoni fi \mien
sitt xhur mit-tie[.
(2) Dik l-opposizzjoni jkollha effett biss jekk issir b’att
[udizzjarju, li g]andu ji[i nnotifikat lil kull wa]da mill-persuni li
jkollhom il-]sieb li ji\\ew[u, u ppre\entat fir-re[istru tal-qorti
`ivili tal-g\ira li fiha jkun joqg]od l-opponent, jew ta’ dik tal-gzira
fejn tkun toqg]od wa]da mill-partijiet hawn fuq imsemmija.
Ra[unijiet tajba ta’ 
opposizzjoni g]al 
\wie[. Emendat: 
XLVI. 1973.6.
28. G]all-finijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, in-nuqqas tal-
mezzi me]tie[a g]all-]ajja, skond il-kondizzjoni tal-persuna li
kontra tag]ha ssir l-opposizzjoni, inkella l-kondotta ]a\ina tal-parti
l-o]ra, huma mag]duda ra[unijiet tajba ta’ opposizzjoni g]a\-
\wie[.
Meta \-\wie[ isir 
bla ma qabel isiru 
t-tnidijiet. 
Emendat: 
XXI. 1993.17.    
29. Meta \-\wie[ isir bid-dispensa tat-tnidijiet kollha jew ta’
bi``a minnhom, u ma ji[ix ippruvat li l-persuna su[[etta g]all-
obbligu msemmi fl-artikolu 27 kienet taf, mill-anqas ]mistax-il
[urnata qabel ma sar i\-\wie[, li dan i\-\wie[ kellu jsir, hija tista’,
ukoll jekk ma jkunx hemm l-opposizzjoni msemmija f’dak l-
artikolu, titlob, fis-sitt xhur ta’ wara \-\wie[, il-]elsien tag]ha
minn dak l-obbligu, g]al kull ra[uni li g]aliha l-opposizzjoni fuq
imsemmija kien jista’ jkollha dak l-effett.
|wie[ li jsir 
ming]ajr is-
solennitajiet u 
formalitajiet ta’ 
qabel i\-\wie[.
30. Im]assar: XXI. 1993.18.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        17
Meta l-obbligu tal-
manteniment 
jispi``a lejn ir-
ra[el jew il-mara 
jew l-ulied tal-
persuna qariba 
mid-demm. 
Emendat: 
XLVI.1973.7. 
31. Im]assar: XXI. 1993.18.
Ra[unijiet li 
g]alihom il-
[enituri jistg]u 
ji`]du 
manteniment ta’ 
wliedhom. 
Emendat: 
XLVI. 1973.8. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.19.
32. Minbarra r-ra[uni msemmija fl-artikolu 27, [enituri jew
axxendenti o]ra jistg]u ji`]du l-manteniment lit-tfal jew
dixxendenti o]ra g]al kull wa]da mir-ra[unijiet li g]alihom
dixxendent jista’ ji[i di\eredat minn axxendent.
Meta jista’ 
jin`a]ad il-
manteniment g]al 
offi\a gravi. 
Emendat: 
XXI. 1993.20.
33. Kull persuna tista’ ti`]ad il-manteniment lil ]uha jew lil
o]tha, min]abba offi\a gravi mag]mula minnhom kontra tag]ha,
jew kontra l-mara jew ir-ra[el tag]ha, jew kontra qarib tag]ha sal-
grad ta’ ziju jew zija, jew kontra neputi jew neputija tag]ha.
E``ezzjoni.
\ew[ artikoli qabel dan, ma jista’ jin`a]ad il-manteniment, meta l-
offi\a, jew ra[uni o]ra ta’ `]id ta’ manteniment hemm imsemmija,
jkunu saru wisq \mien qabel minn meta ssir it-talba g]all-
manteniment.
Sub-titolu III
Sostitwit: 
XXI. 1993.21.
FUQ IL-FIRDA PERSONALI
L-obbligu tal-
g]ajxien flimkien 
jispi``a mal-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.22.
35. (1) Bil-firda personali, mog]tija b’sentenza, jew li g]aliha
ting]ata s-setg]a b’digriet tal-qorti `ivili kompetenti, jispi``a,
g]all-effetti kollha `ivili, l-obbligu ta’ bejniethom li jg]ixu
fiimkien.
(2) Il-firda mog]tija minn kull qorti o]ra ma [[ibx effetti
`ivili.
Kif wie]ed jista’ 
jikseb il-firda. 
Emendat: 
XX1. 1993.23.
36. Il-firda personali ma tistax issir ]lief b’talba ta’ wa]da
mill-persuni mi\\ew[a flimkien kontra l-o]ra, u g]al xi wa]da mir-
ra[unijiet mi[jubin fl-artikoli li [ejjin, jew bil-kunsens ta’ xulxin,
kif hemm fl-artikolu 59.
Separazzjoni 
personali. 
Emendat: 
XXI. 1993.24.
Sostitwit:
XXXI. 2002.210.
37. (1) Il-kaw\i kollha g]al separazzjoni personali g]andhom
jin[iebu quddiem is-sezzjoni xierqa tal-Qorti ~ivili kif ji[i stabbilit
b’regolamenti mag]mulin mill-Ministru responsabbli g]all-
[ustizzja:
I\da qabel jinbdew il-pro`edimenti, tista’ ssir talba sabiex
ji[i stabbilit l-ammont tas-somma g]all-manteniment fil-waqt li l-
pro`edimenti jkunu pendenti u g]all-g]oti ta’ digriet li jordna l-
]las ta’ dik is-somma jew talba lill-qorti biex b’digriet tistabbilixxi
liema wa]da mill-partijiet fi\-\wie[, jekk ikun il-ka\, g]andha
  18      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
matul il-pro`edimenti tibqa’ tg]ix fid-dar matrimonjali.
(2) Ir-rikors li jkun fih it-talba msemmija fil-proviso tas-
subartikolu (1) g]andu ji[i appuntat g]as-smig] f’data vi`ina,
f’kull ka\ mhux iktar tard minn sitt ijiem tax-xog]ol mid-data tal-
pre\entata tieg]u u g]andu ji[i notifikat lill- intimat ming]ajr
dewmien flimkien ma’ l-avvi\ ta’ dak l- appuntament.
(3) Il-qorti g]andha tisma’ lir-rikorrent u lill-intimat
sommarjament u mbag]ad g]andha, b’digriet, tidde`iedi fuq ir-
rikors:
I\da l-qorti tista’ tidde`iedi fuq it-talba meta r-rikorrent jew
l-intimat jew kemm ir-rikorrent kif ukoll l-intimat jonqsu li jidhru
fil-jum tas-smig].
Kap. 12.
(4) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ikun titolu e\ekuttiv
meqjus b]ala inklu\ fost id-digrieti msemmija fl-artikolu 253(a)
tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili u jkun
e\egwibbli bl-istess mod u ta]t l-istess kondizzjonijiet kif ji[u
e\egwiti atti b]al dan.
(5) Id-digriet imsemmi fis-subartikolu (3) ma jibqax
e\egwibbli jekk l-azzjoni g]as-separazzjoni li g]aliha jing]ata
permess ma tinbedix fi \mien xahrejn mid-data tad-digriet jew
f’dak i\-\mien itwal li tista’ tag]ti l-qorti fl-istess digriet jew
f’digriet ie]or wara.
Kap. 12. (6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 381(3) tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili li bis-sa]]a tag]hom il-qorti ta’
[urisdizzjoni kontenzju\a tista’ tag]mel il-mandat hemm spe`ifikat
g]andhom japplikaw, mutatis mutandis , daqslikieku r-riferenza
g]all-qorti f’dak is-subartikolu, kienet riferenza g]as-sezzjoni
xierqa tal-Qorti ~ivili li quddiemha tkun saret it-talba msemmija
fil-proviso   g]as- subartikolu (1).
(7) Id-digriet u l-ordni msemmija f’dan l-artikolu jistg]u biss
ji[u riveduti, mibdula jew revokati fuq rikors mag]mul mill-parti li
titlob dik ir-revi\joni, dak it-tibdil jew dik ir-revoka.
(8) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 39 tal-
Kostituzzjoni, regolamenti mag]mulin ta]t dan l-artikolu jistg]u
jipprovdu g]as-smig] ta’ kaw\i bil-mag]luq.
Adulterju. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.25.
38. Kull parti mi\\ew[a tista’ titlob il-firda min]abba l-
adulterju tal-parti l-o]ra.
Adulterju tar-ra[el. 39. Im]assar: XXI. 1993.25.
E``essi, mo]qrija, 
e``. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.2.
40. Kull wa]da mill-persuni mi\\ew[in flimkien tista’ titlob
il-firda min]abba e``essi, mo]qrija, theddid jew offi\i gravi tal-
parti l-o]ra kontra l-attur, jew kontra xi wie]ed jew ie]or mit-tfal
tieg]u, jew min]abba li l-]ajja flimkien ma tkunx g]adha possibbli
g]ax i\-\wie[ ikun tkisser irremedjabilment:
I\da ma tistax tintalab firda min]abba li l-]ajja flimkien ma
tkunx g]adha possibbli g]ax i\-\wie[ ikun tkisser
irremedjabilment qabel ma jg]addu erba’ snin mid-data ta\-\wie[,
u i\da wkoll, il-qorti tista’ tiddikjara l-firda g]al dik ir-ra[uni
minkejja li, sew qabel jew wara l-bidu fis-se]] ta’ dan l-artikolu*
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        19
ebda wa]da mill-persuni mi\\ew[in flimkien ma tkun g]amlet it-
talba g]al dik ir-ra[uni.
Abbandun. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.26.
41. Kull wa]da mill-partijiet mi\\ew[a tista’ wkoll titlob il-
firda jekk, g]al sentejn jew i\jed, tkun abbandunata mill-o]ra,
ming]ajr ra[uni tajba.
Rikon`iljazzjoni.
rikon`iljazzjoni bejn ir-ra[el u l-mara.
(2) I\da, jekk wara tin]oloq ra[uni [dida ta’ firda, l-attur jista’,
sabiex issa]]a] it-talba tieg]u, i[ib ukoll ir-ra[unijiet ta’ qabel.
Mewt ta’ wa]da 
mill-persuni 
mi\\ew[a 
flimkien.
43. Bil-mewt tar-ra[el jew tal-mara, ]lief fil-ka\ li fih is-
sentenza tal-firda jista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-artikoli 48 sa
52 inklu\ivament, tispi``a l-azzjoni tal-firda, ukoll jekk il-mewt
ti[ri wara li tkun saret it-talba.
Meta sew ir-ra[el 
kemm l-mara 
jistg]u jitolbu l-
firda.
44. Il-fatt li jkun hemm ra[unijiet li g]alihom sew ir-ra[el
kemm il-mara jistg]u jitolbu l-firda, mhux ta’ xkiel g]all-wie]ed
jew g]all-o]ra li jitolbu l-firda kontra xulxin.
Diskrezzjoni tal-
qorti meta jkun 
hemm ra[unijiet li 
g]alihom il-
konvenut jista’ 
wkoll jitlob il-
firda.
45. I\da, meta ji[i ppruvat xi fatt li min]abba fih il-konvenut
seta’ wkoll kieku ried jitlob il-firda, il-qorti tista’ tie]u qies ta’ dak
il-fatt g]all-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 52.
Dar ta\-\wie[ 
pendente lite. 
Emendat: 
XLVI. 1973.9. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.28.
46. Fi\-\mien li tkun miexja l-kaw\a tal-firda, kull wa]da
mill-partijiet, sew jekk attri`i jew konvenuta, tista’ titlaq mid-dar
ta\-\wie[ u tista’, sew jekk tkun telqet mid-dar ta\-\wie[ u sew
jekk le, titlob lill-qorti biex tidde`iedi liema wa]da mill-partijiet
g]andha toqg]od fid-dar ta\-\wie[ sakemm tkun miexja dik il-
kaw\a.
Manteniment 
pendente lite. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.28.
46A. Fi\-\mien li tkun miexja l-kaw\a tal-firda, kull wa]da
mill-partijiet, sew jekk attri`i jew konvenuta, tista’ titlob ming]and
il-parti l-o]ra somma g]all-manteniment skond il-b\onnijiet tag]ha
u skond il-mezzi tal-parti l-o]ra, u meta jitqiesu wkoll i`-
`irkostanzi l-o]ra kollha tal-partijiet.
}sieb ta’ l-ulied. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.10; 
XXI. 1993.28.
47. Fi\-\mien li tkun miexja l-kaw\a l-qorti g]andha tag]ti
dawk l-ordnijiet dwar min jie]u ]sieb it-tfal kif jidhrilha xieraq, u
meta tkun qed tag]mel hekk g]andha tqis b]ala l-iktar
konsiderazzjoni importanti l-[id ta’ l-ulied.
Konsegwenzi g]al 
min mir-ra[el jew 
il-mara jag]ti 1ok 
g]all-firda. 
Emendat: 
XXI. 1993.29.
48. (1) Il-parti, ir-ra[el jew il-mara, illi tkun il-]tija tal-firda
g]al wa]da mir-ra[unijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef - 
(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 633A, 825,
826 u 827;
(b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-o]ra b’donazzjoni
bi ]sieb ta\-\wie[, jew waqt i\-\wie[, jew ta]t titolu
ie]or gratuwitu;
(`) kull jedd ta’ parti mi\-\wie[ g]an-nofs ta’ l-akkwisti
*Dan l-artikolu kif sostitwit bl-Att XXX ta’ l-1981 [ie fis-se]] fil-31 ta’ Lulju,
1981.
  20      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
illi jkunu saru l-aktar bil-]idma tal-parti l-o]ra wara
data stabbilita mill-qorti b]ala d-data meta l-parti
g]andha tkun kunsidrata li minnha tkun ]atja tal-firda.
G]all-finijiet ta’ dan il-paragrafu biex ji[i determinat
jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-]idma ta’ wa]da
mill-partijiet fi\-\wie[, g]andhom jitqiesu l-kontributi
b’kull mod ta\-\ew[ partijiet skond l-artikolu 3;
(d) il-jedd li i[[ieg]el lill-parti l-o]ra, f’kull ka\, li
tag]tiha l-manteniment bis-sa]]a ta’ l-obbligu li
jitnissel mi\-\wie[.
(2) Il-]wejje[ imsemmijin fis-subartikolu (1)(b) jer[g]u
jmorru g]and il-parti l-o]ra, u l-akkwisti msemmijin fil-paragrafu
(`) ta’ dak is-subartikolu jibqg]u kollha g]al din il-parti, bla ]sara
tal-jeddijiet li l-ulied jew terzi persuni o]ra jkunu kisbu fuq dawk l-
istess ]wejje[ qabel ma s-sentenza tal-firda tkun [iet imni\\la fir-
Re[istru Pubbliku.
Jekk il-]tija tkun 
tal-mara. 
Emendat: 
XLVI. 1973.11.
49. Im]assar: XXI. 1993.30.
Jekk il-]tija tkun 
tar-ra[el. 
Emendat: 
LVIII. 1975.2.
50. Im]assar: XXI. 1993.30.
Setg]a tal-qorti 
f’xi ka\ijiet. 
Emendat: 
XXl. 1993.31.
51. Il-firda li ssir min]abba xi wa]da mir-ra[unijiet
imsemmijin fl-artikolu 40, tista’ jkollha l-effetti msemmijin fl-
artikolu 48, meta l-qorti jidhrilha li, ta]t i`-`irkostanzi tal-ka\,
g]andhom ig]oddu, f’kollox jew f’bi``a, id-disposizzjonijiet ta’
dak l-artikolu. 
Diskrezzjoni tal-
qorti f’xi ka\ijiet.
Emendat: 
XXI.1993.31.
52. Hu m]olli wkoll f’idejn il-qorti li tidde`idi, skond i`-
`irkostanzi, jekk id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 48 g]andhomx
ig]oddu, f’kollox jew f’bi``a, g]ar-ra[el u g]all-mara, jew g]al
wie]ed jew g]all-o]ra biss, inkella, m’g]andhomx ig]oddu g]al
]add minnhom, jekk il-wie]ed u l-o]ra jkunu ]tija ta’ eg]mil li
jag]ti lok g]all-firda.
|amm ta’ jeddijiet 
jew vanta[[i 
miksuba bil-firda.
53. ll-parti li tkun qalg]at il-firda, i\\omm kull jedd jew
vanta[[ li tkun kisbet mill-parti l-o]ra, g]ad illi dak il-jedd jew
vanta[[ ikun [ie mog]ti lilha ta]t il-patt ta’ g]oti ta’ jedd jew ta’
vanta[[ ie]or lill-parti l-o]ra, u dan il-patt ma jse]]x.
Obbligu tal-
manteniment. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.32.
54. (1) Il-parti li kontra tag]ha tinqata’ l-firda mhix me]lusa,
min]abba dik il-firda, mill-obbligu tal-manteniment tal-parti l-
o]ra, meta dan il-manteniment ikollu jing]ata skond id-
disposizzjonijiet tas-Sub-titolu I ta’ dan it-Titolu.
(2) L-ammont ta’ dak il-manteniment ji[i stabbilit billi jitqiesu
l-mezzi tal-parti li tkun obbligata li tag]ti manteniment u l-
b\onnijiet tal-parti l-o]ra, wara li jitqiesu wkoll i`-`irkostanzi l-
o]ra kollha tal-partijiet.
(3) Minkejja kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i, meta ti[i
de`i\a l-firda, il-qorti tista’, jekk hekk jidhrilha xieraq fi`-
`irkostanzi, tordna lill-parti responsabbli g]all-manteniment li
t]allas lill-parti l-o]ra, minflok dak il-manteniment kollu jew parti
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        21
minnu, somma globali, li fil-fehma tal-qorti tkun bi\\ejjed sabiex
il-parti li jkollha tir`ievi l-manteniment tkun finanzjarjament
indipendenti jew inqas dipendenti mill-parti l-o]ra, skond il-ka\.
(4) G]all-finijiet tas-subartikolu (3), il-qorti g]andha, fost i`-
`irkostanzi, tqis il-possibilità  li l-persuna li lilha g]andu jit]allas
manteniment tkunx tista’ tir`ievi ta]ri[ jew ta]ri[ mill-[did fi
professjoni, arti, seng]a jew ]idma o]ra, jew biex tibda jew
tkompli ]idma li to]loq d]ul ta’ flus, u tordna l-]las ta’ somma
globali g]al dak l-iskop.
(5) Il-qorti tista’ tordna, skond i`-`irkostanzi, li l-]las tas-
somma globali msemmija fis-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu
jsir f’g]add ta’ skadenzi ndaqs jew mhux indaqs mifruxa fuq
perijodu ta’ \mien xieraq.
(6) Il-qorti tista’ wkoll tordna li, minflok dik is-somma globali,
imsemmija fis-subartikolu (3), kollha jew parti minnha, il-parti li
jkollha t]allasha tag]ti lill-parti l-o]ra proprjetà  b’titolu ta’
proprjetà  jew u\ufrutt, jew g]all-u\u jew abitazzjoni.
(7) Meta jkun hemm tibdil li ji[ri wara fil-mezzi tal-parti
responsabbli g]all-manteniment jew il-b\onnijiet tal-parti l-o]ra,
il-qorti tista’, fuq it-talba ta’ kull wa]da mill-partijiet, tordna li dak
il-manteniment jinbidel jew jitwaqqaf skond il-ka\. I\da, meta tkun
t]allset somma globali jew tkun ing]atat proprjetà  b’sodisfazzjon
totali ta’ l-obbligu ta’ parti li t]allas manteniment lill-parti l-o]ra,
ir-responsabbiltà  kollha ta’ l-ewwel parti g]all-manteniment tat-
tieni parti tieqaf. I\da meta s-somma globali tkun t]allset jew il-
proprjetà  tkun ing]atat b]ala parti biss mill-imsemmi obbligu, il-
qorti g]andha, meta tordna l-]las tas-somma globali jew l-g]oti tal-
proprjetà , fl-istess ]in tistabbilixxi l-parti tal-manteniment li tkun
hekk sodisfatta u kull tibdil li ji[ri wara g]andu f’dan il-ka\ ikun
japplika biss g]al dik il-parti li ma tkunx sodisfatta u fl-istess
proporzjon g]aliha.
Meta tieqaf il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti u l-
komunjoni l-o]ra 
ta]t 
amministrazzjoni 
separata. 
Sostitwit: 
XXI.1993.32.
55. (1) Meta tag]ti s-sentenza tal-firda, il-qorti g]andha
tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni ta’ residwu
ta]t amministrazzjoni separata li jkun hemm bejn il-partijiet
tispi``a mill-jum li fih is-sentenza tkun finali u konklu\iva.
(2) Il-qorti tista’ i\da, meta fil-fehma tag]ha `-`irkostanzi hekk
jehtie[u, tordna li beni li jkunu parti mill-komunjoni ma jinqasmux
qabel ma jg]addi dak i\-\mien wara li tispi``a l-komunjoni li tista’
fl-ordni tistabbilixxi.
(3) Kull ordni mog]ti mill-qorti skond is-subartikolu (2), jista’,
g]al ra[uni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-qorti.
Id-dar ta\-\wie[. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.32.
55A. (1) Meta tag]ti s-sentenza tal-firda, il-qorti g]andha, fuq
it-talba ta’ xi wa]da mill-partijiet, tidde`iedi skond i`-`irkostanzi
jekk xi parti minnhom g]andhiex toqg]od fid-dar ta\-\wie[. 
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wa]da mill-partijiet f’kull
\mien, tibdel dik id-de`i\joni jekk ikun hemm tibdil sostanzjali fi`-
`irkostanzi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 3A(2) ma japplikax fir-
  22      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
rigward ta’ mi\\ew[in li jkunu legalment separati, sakemm il-
kuntrarju ma jkunx [ie miftiehem mill-mi\\ew[in jew ordnat mill-
qorti li g]andha l-[urisdizzjoni li tag]ti s-separazzjoni personali; u
dak il-ftehim jew ordni ma jkollux se]] kontra terzi ]lief mill-waqt
li dak il-ftehim jew ordni jkun [ie mni\\el fir-Re[istru Pubbliku.
}sieb ta’ l-ulied 
wara l-firda. 
Sostitwit: 
XXl. 1993.32.
56. (1) Meta tag]ti s-sentenza tal-firda, il-qorti g]andha
tordna wkoll lil liema wa]da mill-partijiet g]andha ti[i fdata l-
kustodja tat-tfal u l-konsiderazzjoni ewlenija tkun il-[id ta’ l-ulied.
(2) Il-qorti tista’, jekk tqis li dawk il-mi\uri jkunu tassew
me]tie[a, u wara li tqis i`-`irkostanzi kollha rilevanti, tordna li l-
ulied jitqieg]du ta]t il-kustodja ta’ terzi jew f’xorta o]ra ta’ kura.
(3) Il-qorti tista’ tag]ti dawk l-ordnijiet fis-sentenza tal-firda,
g]alkemm fl-azzjoni g]aliha ma tkun saret ebda talba, dwar il-
kustodja ta’ l-ulied.
(4) Il-qorti tista’, f’kull \mien, tirrevoka jew tibdel dawk l-
ordnijiet dwar l-ulied, meta l-interessi ta’ l-ulied hekk jitolbu.
(5) Il-qorti tista’ barra dan, meta `-`irkostanzi hekk je]tie[u,
tistabbilixxi li xi ]add mill-[enituri jew it-tnejn ikunu mi`]uda
mill-jeddijiet ta’ l-awtorità  tal-[enituri g]al kollox jew f’parti. 
Jedd tal-missier u 
ta’ l-omm li jaraw 
li kollox qieg]ed 
isir sewwa g]al 
dak li hu 
manteniment tat-
tfal. 
Emendat:
XXI. 1993.33.
57. (1) Tkun min tkun il-persuna li f’idejha ji[u fdati t-tfal, il-
missier u l-omm jibqg]u fil-jedd li jaraw li kollox qieg]ed isir
sewwa g]al dak li hu manteniment u edukazzjoni, u jibqg]u
obbligati li jo]or[u s-sehem li jmisshom g]all-manteniment u l-
edukazzjoni, skond il-li[i.
(2) Hu m]olli fid-dehen tal-qorti li tistabbilixxi, skond i`-
`irkostanzi, i\-\mien, il-lok, u l-mod li fihom il-missier jew l-omm
ikunu jistg]u jaraw lit-tfal.
(3) Il-qorti tista’ tipprojbixxi g]al kollox lill-missier jew lill-
omm li jaraw it-tfal, meta dan jista’ jkun ta’ ]sara g]all-[id tat-tfal. 
Setg]a tal-qorti li 
twaqqaf il-kaw\a 
tal-firda.
58. (1) ll-qorti tista’, meta jidhrilha li hu xieraq g]all-[id tal-
mara u tar-ra[el u tat-tfal, tordna s-sospensjoni tal-kaw\a tal-firda
g]al dak i\-\mien li jidhrilha sewwa, u tag]ti dawk il-
provvedimenti provvi\orji li jkunu me]tie[a mi`-`irkostanzi.
(2) Mid-digriet li jordna s-sospensjoni tal-kaw\a, jew li jag]ti
dawk il-provvedimenti provvi\orji, jista’ jsir appell.
Firda bil-kunsens 
tat-tnejn. 
Emendat: 
XXI. 1993.34.
59. (1) Il-firda personali tista’, bis-setg]a tal-qorti, issir bil-
kunsens tat-tnejn, b’att pubbliku.
(2) Il-qorti g]andha, qabel ma tag]ti din is-setg]a, twissi lill-
partijiet dwar dak li [[ib mag]ha l-firda, u tfittex li
tirrikon`iljahom.
Ordni tal-qorti 
dwar f’idejn min 
g]andhom 
jing]ataw it-tfal.
Emendat: 
XXX. 1981.3.
60. (1) Il-qorti, meta tag]ti s-setg]a g]all-firda, tordna, fid-
digriet, f’idejn min g]andhom ji[u mog]tija t-tfal.
(2) Il-qorti tista’, f’kull \mien, g]all-a]jar tat-tfal, t]assar jew
tbiddel l-ordnijiet li tkun tat dwarhom.
Rinunzja ta’ wirt. (3) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ kull li[i o]ra kull wa]da
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        23
mill-persuni mi\\ew[in tista’ f’att pubbliku ta’ separazzjoni,
tirrinunzja g]as-su``essjoni tal-parti l-o]ra.
Ftehim tal-mara u 
r-ra[el dwar il-
kustodja tat-tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.13.
61. (1) Kull ftehim bejn il-mara u r-ra[el dwar il-kustodja tat-
tfal jista’, f’kull \mien, fuq talba tal-mara jew tar-ra[el, jew ta’ xi
qarib ta’ xi ]add minnhom, ji[i annullat mill-qorti kompetenti,
meta hekk ikun me]tie[ g]all-[id tat-tfal.
(2) F’dak il-ka\, il-qorti g]andha tidde`idi f’idejn min
g]andhom ji[u mog]tijin it-tfal, u kif g]andhom jitmantnew u ji[u
edukati.
Kunjom il-mara 
wara s-
separazajoni. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.35.
62. (1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(4), il-mara
tista’ wara s-separazzjoni tag]\el li tirreverti g]al kunjom
xbubitha. F’ka\ ta’ separazzjoni konsenswali, g]andha ssir
dikjarazzjoni dwar dik l-g]a\la fl-att pubbliku ta’ separazzjoni, u
f’ka\ ta’ separazzjoni [udizzjarja, il-mara g]andha tag]mel dik id-
dikjarazzjoni b’nota ppre\entata fl-atti tal-kaw\a qabel is-sentenza.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba tar-ra[el, li tista’ ssir f’kull
\mien qabel is-sentenza, tipprojbixxi lill-mara milli tkompli tu\a
kunjom \ew[ha wara s-separazzjoni, meta dak l-u\u jista’ jkun ta’
pre[udizzju gravi lir-ra[el.
Effetti kwantu 
g]at-terzi tas-
separazzjoni 
personali. 
Mi\jud: 
XXI.1993.35.
62A. Is-separazzjoni personali ma g]andha ebda effett kontra t-
terzi ]lief minn dak in-nhar li s-sentenza jew il-kuntratt, skond il-
ka\, ji[u mni\\la fir-Re[istru Pubbliku. Kull re[istrazzjoni b]al
dik g]andha tinkludi riferenza g]al kull dikjarazzjoni jew
projbizzjoni dwar il-kunjom tal-mara wara s-separazzjoni.
Il-partijiet jistg]u 
jne]]u l-effetti tal-
firda.
63. Ir-ra[el u l-mara mifrudin, b’sentenza jew bil-kunsens ta’
xulxin, jistg]u f’kull \mien jer[g]u jmorru flimkien, u b’hekk
ine]]u l-effetti tal-firda, kollha jew bi``a minnhom, i\da dan bla
]sara tal-jeddijiet li t-terzi jkunu [a akkwistaw.
Ir-ra[el u l-mara li 
jmorru jg]ammru 
flimkien minn 
rajhom jitqiesu li 
re[[]u ng]aqdu. 
Emendat: 
XXI. 1993.36.
64. (1) Jekk ir-ra[el u l-mara mifrudin imorru minn rajhom
ig]ammru flimkien, i[ib il-g]aqda tag]hom mill-[did, u j[edded l-
obbligu, li [ej mi\-\wie[, tal-g]ajxien flimkien u tal-manteniment. 
Effetti o]ra jistg]u 
jispi``aw b’att 
pubbliku.
(2) I\da, kull effett ie]or tal-firda ma jispi``ax ]lief bis-sa]]a
ta’ att pubbliku.
L-att jista’ jsir 
wara li r-ra[el u l-
mara jer[g]u 
jmorru jg]ammru 
flimkien.
65. Dak l-att jista’ jsir ukoll wara li r-ra[el u l-mara jer[g]u
jmorru jg]ammru flimkien, i\da, f’dak il-ka\, l-att ma jiswiex jekk
ma jsirx bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Meta l-effetti tal-
firda jispi``aw 
dwar it-terzi. 
66. F’kull ka\, l-effetti tal-firda ma jispi``awx dwar it-terzi,
]lief minn dak in-nhar li l-att ji[i mni\\el fir-Re[istru Pubbliku. 
  24      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Titolu II
FUQ IL-FILJAZZJONI 
Sub-titolu I
FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED IMNISSLA JEW IMWIELDA 
MATUL I|-|WIE{ 
L-iben imwieled 
matul i\-\wie[.
67. L-iben imnissel matul i\-\wie[ jitqies li hu bin \ew[
ommu.
Meta jing]add li t-
tnissil sar matul i\-
\wie[.
68. L-iben imwieled mhux qabel mija u tmenin [urnata mi\-
\wie[ u lanqas wara tliet mitt [urnata minn dak in-nhar li \-\wie[
ji[i ma]lul jew annullat, jing]add li tnissel matul i\-\wie[.
Meta r-ra[el ma 
jistax ji`]ad li 
jag]raf it-tifel.
69. Ir-ra[el ma jistax ji`]ad li jag]raf b]ala ibnu lit-tifel
imwieled qabel ma jkunu g]addew mija u tmenin [urnata wara \-
\wie[ f’kull wie]ed minn dawn il-ka\ijiet:
(a) meta hu kien jaf, minn qabel i\-\wie[, bit-tqala;
(b) meta huwa nnifsu jkun g]amel id-dikjarazzjoni
me]tie[a biex isir l-att tat-twelid, u g]araf lilu nnifsu
b]ala missier it-tifel;
(`) meta l-wild ikun iddikjarat mhux tal-]ajja.
Meta ra[el jista’ 
ji`]ad li jag]raf it-
tifel. 
Sostitwit: 
XXI.1993.37.
70. (1) Ir-ra[el jista’ ji`]ad li jag]raf it-tifel imnissel matul
i\-\wie[ - 
(a) jekk jipprova illi, fi\-\mien bejn it-tliet mitt jum u l-
mija u tmenin jum qabel it-twelid tat-tifel, hu kien fl-
impossibbiltà  fi\ika li jg]ammar ma’ martu min]abba
li kien bog]od minnha, jew min]abba xi a``ident
ie]or; jew
(b) jekk, fi\-\mien hawn fuq imsemmi, kien mifrud de
facto jew legalment minn martu:
I\da ma jistax ji`]ad lit-tifel jekk matul dak i\-
\mien ikun re[a’ ng]aqad ma’ martu, ukoll jekk
temporanjament; jew
(`) jekk jipprova li fi\-\mien hawn fuq imsemmi kien
milqut b’impotenza, ukoll jekk dik l-impotenza kienet
wa]da fit-tnissil; jew
(d) jekk jipprova li fi\-\mien hawn fuq imsemmi martu
kienet g]amlet adulterju jew kienet ]biet it-tqala u t-
twelid tat-tarbija, u barra minn hekk jipprova xi fatt
ie]or (li jista’ wkoll ikun testijiet u provi [eneti`i u
xjentifi`i) li x’aktarx jeskludu dik il-paternità .
(2) Id-dikjarazzjoni biss ta’ l-omm fis-sens li \ew[ha mhux
missier it-tifel ma tkunx bi\\ejjed biex teskludi l-paternità  tar-
ra[el.
(3) Il-qorti tista f’kaw\a g]a`-`a]da ta’ l-g]arfien tat-tarbija,
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        25
tistieden lill-partijiet kollha jew xi wa]da minnhom, kif ukoll lill-
wild li l-filjazzjoni tieg]u tkun fid-dubju, sabiex joqog]du g]all-
e\amijiet me]tie[a biex ti[i stabbilita kull prova [enetika li jkollha
x’taqsam mal-ka\. Il-qorti jkollha l-jedd li tasal g]al dawk il-
konklu\jonijiet li jistg]u jkunu [ustifikati jekk parti ma tkunx trid
tag]mel dawk l-e\amijiet. Meta t-tifel li dwar il-filjazzjoni tieg]u
jkun hemm kwistjoni jkun minuri, il-qorti stess g]andha
tistabbilixxi jekk it-tifel jag]milx l-e\amijiet.
Impotenza.
Adulterju.
|mien g]all 
azzjoni g]a`-`]id 
ta’ tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.38.
73. Fil-ka\ijiet illi r-ra[el jista’ jag]mel kaw\a sabiex ji`]ad li
jag]raf tifel b]ala ibnu, hu g]andu jag]mel l-azzjoni:
(a) fi \mien sitt xhur mit-twelid, jekk huwa f’dak i\-\mien
kien jinsab f’Malta;
(b) fi \mien sitt xhur minn dak in-nhar li ji[i lura f’Malta,
jekk fi\-\mien tat-twelid hu kien nieqes minn Malta;
(`) fi \mien sitt xhur minn dak in-nhar li jikxef il-qerq,
jekk it-twelid kien [ie lilu mo]bi.
Mewt tar-ra[el 
qabel it-tmexxija 
ta’ l-azzjoni g]a`-
`]id tat-tifel. 
Emendat: 
XXI.1993.39.
74. Jekk ir-ra[el imut ming]ajr ma jkun g]amel l-azzjoni ta`-
`]id tat-tifel, i\da qabel ma jkun g]alaq i\-\mien skond il-li[i, il-
werrieta jistg]u jmexxu dik l-azzjoni fi \mien sitt xhur li jibdew
mill-[urnata li fiha l-beni tal-mejjet ig]addu fil-pussess tat-tifel,
jew mill-[urnata li fiha l-werrieta ji[u immolestati mit-tifel fil-
pussess ta’ dawk il-beni.
Kontra min 
titmexxa l-azzjoni.
75. (1) L-azzjoni sabiex tin`a]ad il-paternità  g]andha
titmexxa -
(a) kontra t-tifel jekk ikun ta’ l-età ; jew
(b) jekk ma jkunx ta’ l-età  jew g]al ra[uni o]ra ma jkunx
tajjeb biex joqg]od f’kaw\a, kontra kuratur ma]tur
mill-qorti li quddiemha tin[ieb il-kaw\a:
I\da l-qorti tista’ ta]tar it-tutur li t-tifel [a jkollu.
(2) F’kull ka\, l-omm g]andha ti[i msej]a fil-kaw\a.
Tifel imwieled tliet 
mitt [urnata wara li 
jin]all i\-\wie[.
76. Il-legittimità  ta’ tifel imwieled tliet mitt [urnata wara li \-
\wie[ ji[i ma]lul jew annullat tista’ tkun attakkata minn kull min
ikollu interess.
Impossibbiltà  
fi\ika ta’ ra[el li 
jg]ammar 
ma’martu. 
Emendat: 
XXI. 1993.40.
77. Il-legittimità  ta’ tifel imwieled matul i\-\wie[ tista’ ti[i
attakkata wkoll minn kull min ikollu interess, jekk jipprova illi, fi\-
\mien bejn it-tliet mitt [urnata u l-mija u tmenin [urnata qabel it-
twelid tat-tifel, ir-ra[el kien fl-impossibbiltà  fi\ika li jg]ammar
ma’ martu min]abba li kien bog]od minnha.
  26      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu II
FUQ IL-PROVI TAL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED LE{ITTIMI
Re[istrazzjoni tat-
twelid.
78. (1) Il-filjazzjoni ta’ l-ulied le[ittimi ti[i ppruvata bl-att
tat-twelid imni\\el fir-Re[istru Pubbliku.
(2) Tista’ tkun ippruvata wkoll bir-re[istri tal-paro``a.
L-istat ta’ iben 
le[ittimu.
79. Fin-nuqqas tal-provi msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan,
hu bi\\ejjed il-pussess kontinwu ta’ l-istat ta’ iben le[ittimu. 
L-istat ta’ iben 
le[ittimu hu 
mag]mul minn 
[abra ta’ fatti.
80. (1) Il-pussess ta’ l-istat ta’ iben le[ittimu ji[i stabbilit
minn [abra ta’ fatti li, me]udin flimkien, jiswew biex juru r-rabta
ta’ filjazzjoni u ta’ demm bejn it-tifel u l-familja li hu jg]id li hi l-
familja tieg]u.
(2) L-ewlenin fost dawn il-fatti huma:
(a) illi t-tifel ikun [ieb dejjem il-kunjom tal-missier li
tieg]u hu jg]id li huwa l-iben;
(b) illi l-missier ikun ittrattah b]ala ibnu, u, f’dik il-
kwalità , ]aseb g]all-manteniment u edukazzjoni
tieg]u, u sabiex jikkollokah;
(`) illi t-tifel ikun [ie dejjem mag]ruf b]ala tali man-nies;
(d) illi huwa jkun [ie mag]ruf b]ala tali mill-familja.
}add ma jista’ 
jitlob stat kuntrarju 
g]al dak li jag]tih 
l-att tat-twelid.
81. (1) }add ma jista’ jitlob stat kuntrarju g]al dak li jag]tuh
l-att tat-twelid b]ala iben le[ittimu u l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’
dak l-att.
(2) Hekk ukoll, ]add ma jista’ jattakka l-istat ta’ iben le[ittimu
ta’ tifel li jkollu l-pussess ta’ stat li jaqbel ma’ l-att tat-twelid
tieg]u.
Meta ma jkunx 
hemm l-att tat-
twelid jew il-
pussess ta’ stat.
82. Fin-nuqqas ta’ l-att tat-twelid u tal-pussess ta’ stat, inkella,
jekk it-tifel ikun [ie rre[istrat ta]t isem falz, jew b]ala mwieled
minn [enituri mhux mag]rufa, jew fil-ka\ ta’ supposizzjoni jew ta’
bdil ta’ tarbija, ukoll jekk f’dawn l-a]]ar \ew[ ka\ijiet ikun hemm
att tat-twelid li jaqbel mal-pussess ta’ l-istat tat-tifel, il-prova tal-
filjazzjoni tista’ ssir b’xiehda o]ra li tista’ tin[ieb skond il-li[i.
Prova kontrarja. 83. Il-prova kuntrarja tista’ ssir b’xiehda li turi illi min jitlob l-
istat mhux bin il-mara illi hu jg]id li hija ommu, inkella, meta hija
ippruvata l-maternità , illi hu mhux bin \ew[ ommu.
Ma hemmx 
preskrizzjoni g]all-
azzjoni.
84. Ma hemmx preskrizzjoni g]all-azzjoni tat-tifel sabiex
jitlob l-istat ta’ iben le[ittimu.
Meta l-azzjoni 
tista’ titmexxa 
mill-werrieta tat-
tifel.
85. (1) I\da, jekk it-tifel ma jkunx mexxa l-azzjoni hawn fuq
imsemmija, din ma tistax tin[ieb ’l quddiem mill-werrieta  jew mid-
dixxendenti tieg]u, ]lief fil-ka\ illi hu jkun miet meta kien ta]t l-
età  jew fil-]ames snin wara li kien sar ta’ l-età .
(2) Jekk it-tifel ikun mexxa l-azzjoni u jmut fi\-\mien li tkun
miexja l-kaw\a, din tkun tista’ titkompla mill-werrieta jew mid-
dixxendenti tieg]u.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        27
Sub-titolu III
FUQ IL-FILIAZZIONI TA’ L-ULIED ILLE{ITTIMI U FUQ IL-
LE{ITTIMAZZJONI
§I . FUQ IL-FILJAZZJONI TA’ L-ULIED ILLE{ITTIMI
Tag]rif b’iben ta’ 
tifel ille[ittimu.
86. It-tifel ille[ittimu jista’ ji[i mag]ruf mill-missier u mill-
omm, sew mit-tnejn flimkien kemm ukoll separatament:
I\da meta l-persuna li tag]raf ru]ha b]ala missier it-tifel
hija minuri, it-tag]rif li tag]mel din il-persuna huwa null.
Kif isir.
twelid, jew b’att ie]or pubbliku, qabel jew wara t-twelid.
(2) Kull dikjarazzjoni ta’ paternità  jew maternità  mag]mula
xort’o]ra minn wie]ed mill-[enituri, jew mit-tnejn, tista’ biss
tin[ieb b]ala prova tal-filjazzjoni f’kaw\a ta’ filjazzjoni.
Effetti.
g]andu effett biss g]al dak li jag]mlu, u ma jag]ti ebda jedd lit-
tifel hekk mag]ruf kontra l-[enitur l-ie]or.
Tifel ille[ittimu ta’ 
wie]ed mill-
mi\\ew[in 
imwieled qabel i\-
\wie[.
89. It-tifel ille[ittimu ta’ wa]da mill-persuni mi\\ew[in
flimkien, imwieled qabel i\-\wie[, u mag]ruf matul i\-\wie[, ma
jistax jin[ieb fid-dar ta\-\wie[, ]lief bil-kunsens tal-persuna l-
o]ra, kemm-il darba din ma tkunx [à  tat il-kunsens tag]ha sabiex
it-tifel ji[i mag]ruf.
Setg]a tal-[enturi 
fuq tfal ille[ittimi. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.16. 
Emendat: 
XXI.1993.2, 41.
90. (1) Il-[enitur li jkun g]araf b’ibnu tifel ille[ittimu g]andu
dwaru d-drittijiet kollha tas-setg]a tal-[enituri minbarra l-u\ufrutt
legali.
(2) Jekk l-interessi tat-tifel hekk je]tie[u, il-qorti tista’ tordna
li wie]ed jew wa]da biss mill-[enituri je\er`ita jew te\er`ita d-
drittijiet tas-setg]a tal-missier; il-qorti tista’ wkoll tillimita l-
e\er`izzju ta’ dawn id-drittijiet u, f’ka\ijiet serji, teskludi li\-\ew[
[enituri mill-e\er`izzju ta’ dawk is-setg]at.
}atra ta’ tutur mill-
qorti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.18; 
XXI. 1993.2.
91. Meta ma jkunx hemm setg]a tal-[enituri, il-]atra ta’ tutur
g]at-tifel ille[ittimu ssir mill-qorti.
Il-kunjom ta’ tifel 
ille[itttmu. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.2. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXX. 1979.2; XXX. 
1981.4; 
XII.1986.2; 
VIII. 1990.3; 
XXI. 1993.42.
92. (1) Tifel ille[ittimu, jekk ikun [ie mag]ruf b’ibnu mill-
missier, jie]u l-kunjom tal-missier, li mieg]u jista’ j\id il-kunjom
ta’ l-omm, diversament, jie]u l-kunjom ta’ l-omm.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu g]andhom
japplikaw- 
(a) g]al dawk il-persuni li jkunu mag]rufa jew twieldu fl-
1 ta’ Jannar, 1966, jew wara; u
(b) dwar it-te]id tal-kunjom tal-missier, g]al dawk il-
persuni, mag]rufa mill-missier qabel l-1 ta’ Jannar,
1966, li ji[u dikjarati mill-qorti li kienu dejjem i[ibu l-
kunjom tal-missier:
  28      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
I\da din id-dikjarazzjoni tista’ ting]ata biss
f’kaw\a, mi[juba permezz ta’ `itazzjoni quddiem il-
Prim’ Awla tal-Qorti ¬ivili jew quddiem il-Qorti tal-
Magistrati (G]awdex) skond il-ka\, kontra d-Direttur
tar-Re[istru Pubbliku (g]al liema kaw\a jkunu
japplikaw mutatis mutandis id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 254 u 255) u l-qorti li tag]mel din id-
dikjarazzjoni g]andha tordna li ti[i re[istrata fir-
Re[istru Pubbliku permezz ta’ nota fil-mar[ini tar-
re[istrazzjoni relattiva fir-re[istru ta’ l-atti tat-twelid.
(3) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu dikjarazzjoni ta’ paternità
b’sentenza tal-qorti g]andu jkollha l-istess effett b]al tag]rif.
(4) Tifel ille[ittimu li ma jkunx mag]ruf mill-missier b]ala
ibnu, jew dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistg]u j\ommu l-kunjom - li
jkun kunjom barra dak ta’ l-omm - li dak it-tifel ikun ]a u li ji[i
dikjarat mill-qorti li kien dejjem [ieb, u l-proviso tas-subartikolu
(2)(b) g]andu japplika g]al dik id-dikjarazzjoni.
(5) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), tifel
naturali mwieled u li jkun [ie mag]ruf b’ibnu mill-missier qabel l-
ewwel ta’ Jannar, 1966, u li la hu mag]ruf bil-kunjom ta’ l-omm u
l-anqas ma jkun ]a kunjom missieru bis-sa]]a tas-subartikolu
(2)(b), jew id-dixxendenti ta’ dak it-tifel, jistg]u j\ommu l-kunjom,
li ma jkunx il-kunjom la ta’ l-omm u lanqas tal-missier, li dak it-
tifel ikun ]a u li ji[i dikjarat mill-qorti li kien dejjem [ieb, u l-
proviso tas-subartikolu (2)(b) g]andu japplika g]al dik id-
dikjarazzjoni.
Dmirijtet tal-
missier lejn it-tifel 
ille[ittimu. 
Emendat: 
XXXI. 1965.3; 
XXI. 1993.43.
93. (1) Il-missier g]andu l-obbligu li jmantni u jeduka, skond
il-mezzi tieg]u, it-tifel jew tifla ille[ittimi mag]rufin minnu
b’uliedu, u li jag]tihom, ukoll fi\-\mien ta’ wara, il-manteniment,
fil-ka\ ta’ b\onn, kemm-il darba ma jkollhomx lil \ew[hom jew lil
marthom jew dixxendenti li jistg]u jag]tuhom dan il-manteniment.
(2) L-istess obbligu g]andu l-missier lejn id-dixxendenti
le[ittimi ta’ iben jew bint ille[ittimi li jmutu qablu, jekk il-[enitur
tag]hom li jibqa’ ]aj jew l-axxendenti le[ittimi tag]hom ma jkunux
fi stat li jistg]u jag]tu l-manteniment.
Meta l-paternità  
tkun dikjarata 
b’sentenza tal-
qorti. 
Sostitwit: 
XXXI. 1965.4.
94. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 93 g]andhom japplikaw
g]al min ma jkunx g]araf b’ibnu lit-tifel, i\da li jkun [ie dikjarat
b’sentenza tal-qorti b]ala missier.
L-obbligi ta’ l-
omm. 
Emendat: 
XXXI. 1965.5.
95. L-omm, g]alkemm ma tkunx g]arfet lit-tifel b]ala binha,
g]andha l-istess obbligi u l-istess jeddijiet li g]andu l-missier li
jkun g]araf lit-tifel b’ibnu.
Jedd tal-[enitur li 
ji`]ad il-
manteniment meta 
t-tifel ma joqg]odx 
g]at-tre[ija tieg]u. 
Emendat: 
XXXI. 1965.6; 
XXI. 1993.44.
96. Il-[enitur, sew jekk ikun g]araf kemm jekk ma jkunx
g]araf it-tifel b’ibnu, jista’ ji`]ad il-manteniment jekk it-tifel ma
jkunx irid, ming]ajr ra[uni tajba, joqg]od g]at-tre[ija tal-[enitur
g]al dik li hija m[ieba u edukazzjoni.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        29
Jedd tal-[enitur li 
ji`]ad il-
manteniment jekk 
it-tifel ma jkunx 
irid joqg]od fid-
dar mag]\ula mill-
[enitur. 
Emendat: 
XXXI. 1965.7; 
XXI. 1993.45.
97. Il-[enitur jista’ wkoll, sew jekk ikun g]araf kemm jekk ma
jkunx g]araf it-tifel b’ibnu, ji`]ad il-manteniment lit-tifel, jekk it-
tifel ma jkunx irid joqg]od fid-dar li dak il-[enitur, g]al ra[uni
tajba, u bl-approvazzjoni tal-qorti, ikun g]a\illu biex joqg]od fiha,
kif ukoll f’kull ka\ ie]or li fih, skond il-li[i, il-[enitur jista’ ji`]ad
il-manteniment lit-tifel le[ittimu.
Dmirijiet tat-tifel 
ille[ittimu dwar il-
manteniment.
98. It-tifel ille[ittimu g]andu l-obbligu tal-manteniment lejn
missieru u ommu, jekk dawn ma jkollhomx \ew[hom jew marthom,
inkella axxendenti jew dixxendenti le[ittimi, li minn g]andhom
skond il-li[i jistg]u jie]du dak il-manteniment.
It-tag]rif b’iben 
jista’ ji[i attakkat 
mit-tifel.
99. L-att li bih ji[i mag]ruf tifel jista’ ji[i attakkat mit-tifel kif
ukoll minn kull min ikollu interess.
Kull min ikollu 
interess jista’ jmur 
kontra t-talba 
g]ad-dikjarazzjoni 
tal-paternità .
100. It-talba [udizzjarja g]ad-dikjarazzjoni ta’ paternità  jew
maternità  tista’ ti[i attakkata wkoll minn kull min ikollu interess. 
Prova [enetika. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.46.
100A.  F’kaw\i li g]alihom jag]mel riferenza l-artikolu ta’
qabel dan, il-qorti tista’, bla pre[udizzju g]al kull prova li jistg]u
j[ibu l-partijiet skond il-li[i, tistieden lill-partijiet biex
jissottomettu g]al e\amijiet kif imsemmija fl-artikolu 70(3), u bl-
istess mod u fl-istess `irkostanzi tkun tista’, f’ka\ ta’ rifjut, tasal
g]al dawk il-konklu\jonijiet kif imsemmija fl-istess subartikolu. 
§ II.  FUQ IL-LE{ITTIMAZZJONI
Kif issir il-
le[ittimazzjoni.
101. Il-le[ittimazzjoni ta’ tifel imwieled barra mi\-\wie[ tista’
ssir jew bi\-\wie[ li jsir wara bejn missieru u ommu, jew b’digriet
tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja.
Kondizzjonijiet 
g]al-
le[ittimazzjoni.
102. Il-le[ittimazzjoni bi \wie[ wara ma ssirx ]lief meta t-tfal
ikunu [ew mag]rufa mill-missier u mill-omm b’dikjarazzjoni fl-att
ta\-\wie[, jew xort’o]ra kif hemm imsemmi fl-artikolu 87(1),
inkella meta l-paternità  u l-maternità  jkunu [ew iddikjarati
b’sentenza tal-qorti.
Effetti tal-
le[ittimazzjoni bi 
\wie[ wara.
103. L-ulied le[ittimati bi \wie[ wara jie]du l-jeddijiet ta’ tfal
le[ittimi minn dak in-nhar ta\-\wie[ bejn il-[enituri tag]hom, jekk
ikunu [ew mag]rufa dak in-nhar jew qabel, inkella jekk ikunu [ew
iddikjarati b]ala wliedhom b’sentenza tal-qorti qabel i\-\wie[.
Jekk it-tag]rif jew 
dikjarazzjoni jsiru 
wara \-\wie[.
104. Jekk it-tag]rif b’iben jew id-dikjarazzjoni [udizzjarja jsiru
wara \-\wie[, it-tfal ma jie]dux il-jeddijiet ta’ tfal le[ittimi ]lief
minn dak in-nhar li ji[u mag]rufa jew minn dak in-nhar tad-
dikjarazzjoni [udizzjarja.
Dixxendenti ta’ tfal 
le[ittimati bi \wie[ 
wara.
105. Bi\-\wie[ ta’ l-omm u l-missier ti[ri wkoll le[ittimazzjoni
tat-tfal tag]hom li jkunu mietu qabel i\-\wie[, favur id-dixxendenti
ta’ dawna, le[ittimi jew le[ittimità  bi \wie[ wara, kemm-il darba t-
tfal mejta qabel i\-\wie[ ikunu [ew mag]rufa kif hemm provdut fl-
artikolu 102, jew il-paternità  u l-maternità  tag]hom tkun [iet
  30      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
iddikjarata b’sentenza tal-qorti.
Le[ittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ [urisdizzjoni 
volontarja.
106. Il-le[ittimazzjoni b’digriet tal-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja ti[ri bis-sa]]a tad-digriet stess, u ebda att ie]or ma hu
me]tie[.
Kondizzjonijtet 
sabiex ting]ata 
le[ittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
ta’ [urisdizzjoni 
volontarja.
107. Il-le[ittimazzjoni msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan
tista’ ting]ata biss -
(a) jekk ti[i mitluba mill-[enitur li jkun irid jille[ittima l-
ibnu; u
(b) jekk, meta dan il-[enitur hu marbut bi \wie[, ji[i
ppruvat li l-mara tieg]u jew ir-ra[el tag]ha taw il-
kunsens tag]hom g]aldaqshekk; u
(`) jekk ji[i ppruvat, meta t-tifel hu ta’ l-età , l-kunsens
tieg]u, jew, meta hu ta]t l-età , illi l-le[ittimazzjoni
hija g]all-[id tieg]u.
Setg]a tal-qorti li 
ti`]ad il-
le[ittimazzjoni.
108. Il-qorti g]andha s-setg]a, skond i`-`irkostanzi, li ti`]ad li
tag]ti l-le[ittimazzjoni, jekk min jag]mel it-talba jista’ jille[ittima
’l ibnu bi \wie[ wara, jew ikollu tfal, le[ittimi jew le[ittimati bi
\wie[ wara, jew dixxendenti minnhom.
Ir-re[istratur tal-
qrati jie]u ]sieb li 
ti[i rre[istrata l-
legittimazzjoni.
109. Il-le[ittimazzjoni g]andha, fuq talba tar-re[istratur tal-
qorti hawn fuq imsemmija, ti[i mni\\la fir-Re[istru Pubbliku, kif
hemm provdut fl-artikoli 290 u 291, fi \mien ]mistax-il [urnata
mid-data tad-digriet, kemm-il darba ma tkunx [a [iet imni\\la fuq
talba ta’ ]addie]or.
Il-kunjom li jie]u 
t-tifel le[ittimat 
b’digriet tal-qorti. 
Emendat: 
XXI.1993.47.
110. (1) Tifel le[ittimat b’digriet tal-qorti jie]u l-kunjom tal-
[enitur li fuq talba tieg]u jkun [ie le[ittimat.
(2) Jekk il-le[ittimazzjoni ssir fuq talba tal-missier u ta’ l-
omm, it-tifel jie]u l-kunjom tal-missier li mieg]u jista’ ji\died il-
kunjom ta’ l-omm.
Effetti tal-
le[ittimazzjoni 
b’digriet tal-qorti 
bejn it-tifel u l-
[enitur.
111. (1) Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i
dwar is-su``essjoni, il-missier jew l-omm u t-tifel le[ittimat huma,
mid-data tad-digriet, g]al bejniethom, fl-istess kondizzjoni ta’
missier jew omm u tifel le[ittimu.
(2) Dak it-tifel ma jikseb ebda jedd ie]or li ji[i minn qrubija ta’
demm.
It-tifel jista’ jitlob 
il-le[ittimazzjoni 
wara l-mewt tal-
[enitur.
112. Kemm-il darba wie]ed mill-[enituri, f’testment, jew f’att
ie]or pubbliku, ikun fisser ix-xewqa li jille[ittima t-tifel, dak it-
tifel jista’, wara l-mewt ta’ dak il-[enitur, jag]mel talba g]al-
le[ittimazzjoni, bla ]sara tas-setg]a tal-qorti kif provdut fl-artikolu
108, fil-ka\ li l-mejjet ikun ]alla tfal le[ittimi jew le[ittimati bi
\wie[ wara.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        31
Titolu III
Sostitwit:
XXI. 1962.2.
FUQ L-ADOZZJONI
Tifsir.
Emendat:
XLVI. 1973.21.
113. (1) G]all-finijiet ta’ dan it-Titolu u ta’ kull regolamenti
mag]mula bis-sa]]a tieg]u persuna g]andha titqies li tag]mel jew
tipparte`ipa f’arran[ament g]all-adozzjoni ta’ persuna jew g]at-
tqeg]id ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ xi persuna jekk (skond
il-ka\) -
(a) tid]ol fi jew tag]mel xi ftehim jew arran[ament g]al,
jew g]al fa`ilitar, ta’ l-adozzjoni ta’ persuna minn xi
persuna o]ra; jew
(b) tid]ol fi jew tag]mel xi ftehim jew arran[ament g]al,
jew tiffa`ilita, it-tqeg]id ta’ minuri fil-kura jew
pussess ta’ persuna o]ra.
(2) F’dan il-Kodi`i u f’kull li[i o]ra, kemm-il darba r-rabta tal-
kliem ma tfissirx xort’o]ra -
(a) kull riferenza g]al persuna jew persuni li jkunu qraba
ta’ persuna o]ra f’kull linja jew grad g]andha, dwar
adottant jew persuna addottata jew fit-tnissil ta’ l-istat
ta’ qrubija g]addejja minn addottant jew persuna
adottata, tiftiehem b]ala riferenza g]all-persuna jew
persuni li kienu jkunu qraba tag]ha kieku l-persuna
adottata kienet bin l-adottat imwieled minnu jew
minnha fi\-\wie[ u ma kienet bin ebda persuna o]ra, u
bla ]sara g]all-generalità  ta’ din id-disposizzjoni, kull
riferenza g]all-isem, ismijiet jew kunjom tal-missier
jew l-omm jew tal-missier u l-omm ta’ persuna
adottata g]andha tiftiehem b]ala riferenza g]all-isem,
ismijiet jew kunjom tal-missier jew l-omm jew tal-
missier u l-omm adottivi;
(b) "adozzjoni" tfisser adozzjoni mag]mula skond dan il-
Kodi`i u, su[[etta g]al dawk il-kondizzjonijiet u
disposizzjonijiet l-o]ra, u b’se]] minn dik id-data,
jekk ikun hemm, li tista’ tinsab f’ordni mag]mul mill-
Ministru responsabbli g]all-[ustizzja skond dan is-
subartikolu, tinkludi adozzjoni barranija; u tibdil
grammatikali tag]ha jew kliem li [ejjin minnha
g]andhom jiftehmu f’dan is-sens;
(`) "tfal ille[ittimi" tfisser tfal ille[ittimi li ma jkunux
[ew adottati;
(d) "addozzjoni barranija" tfisser adozzjoni ta’ dik ix-
xorta jew deskrizzjoni u mag]mula skond il-li[i ta’
dak il-pajji\ barra minn Malta, kif il-Ministru
responsabbli g]all-[ustizzja jista’ b’ordni jispe`ifika.
Setg]a ta’ g]oti ta’  
digrieti ta’ 
adozzjoni.
114. (1) L-adozzjoni tista’ ssir biss bis-setg]a tal-qorti ta’
[urisdizzjoni volontarja (hawnhekk i\jed ’il quddiem f’dan it-
Titolu msej]a b]ala "il-qorti") mog]tija b’digriet (hawnhekk i\jed
’il quddiem imsejjah b]ala "digriet ta’ adozzjoni") mog]ti fuq
rikors ta’ persuna tas-sess il-wie]ed jew l-ie]or.
  32      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) Digriet ta’ adozzjoni jista’ jing]ata fuq ir-rikors tar-ra[el u
l-mara, li jkunu ilhom mi\\ew[in g]al \mien ta’ mhux anqas minn
]ames snin u jkunu jg]ixu flimkien, u jawtorizzhom flimkien biex
jadottaw persuna u ma jistax jing]ata fuq rikors tar-ra[el jew tal-
mara biss:
I\da meta l-persuna li tkun ser tigi adottata tkun il-wild
naturali tar-ra[el jew tal-mara, f’dak il-ka\, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 115(3)(`), id-digriet ta’ adozzjoni
jista’ jing]ata minkejja li r-rikors isir biss mill-missier jew l-omm
naturali tal-persuna li tkun se ti[i adottata u li r-ra[el u l-mara
jkunu ilhom mi\\ew[in g]al anqas minn ]ames snin.
(3) }lief fil-ka\ ta’ ra[el u mara mi\\ew[in li jkunu jg]ixu
flimkien, ma jing]atax digriet ta’ adozzjoni li jag]ti setg]a lil aktar
minn rikorrent wie]ed biex jadotta persuna.
(4) Jista’ jing]ata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li jkun [a
[ie mog]ti dwarha digriet ie]or ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu; u
dwar rikors g]al digriet ta’ adozzjoni dwar persuna b]al dik, l-
adottant jew adottanti skond id-digriet ta’ adozzjoni ta’ qabel jew l-
a]]ar wie]ed ta’ qabel g]andhom jitqiesu li jkunu l-missier jew l-
omm, jew il-missier u l-omm ta’ dik il-persuna g]all-finijiet kollha
ta’ dan it-Titolu.
Restrizzjonijiet fl-
g]oti ta’ digrieti 
ta’adozzjoni. 
Sostitwit: 
VII.1977.2.
115. (1) Digriet ta’ adozzjoni ma jing]atax ]lief jekk ir-
rikorrent jew, fil-ka\ ta’ rikors minn aktar minn persuna wa]da
flimkien, wie]ed mir-rikorrenti - 
(a) ikun la]aq l-età  ta’ tletin sena i\da mhux l-età  ta’ sittin
sena u jkollu mill-anqas wie]ed u g]oxrin sena i\jed
mill-persuna li tkun se ti[i adottata; jew
(b) ikun l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti[i
adottata u jkun la]aq l-età  ma[[uri.
(2) Digriet ta’ adozzjoni ma jing]atax -
(a) dwar persuna li tkun la]qet l-età  ta’ tmintax-il sena
]lief favur rikorrent wa]dieni li jkun l-omm jew il-
missier tal-persuna li tkun se ti[i adottata; jew
(b) dwar persuna ta’ sess femminil favur rikorrent
wa]dieni li jkun ta’ sess maskil, kemm-il darba l-qorti
ma tkunx sodisfatta li jkun hemm `irkostanzi spe`jali
li ji[[ustifikaw b]ala mi\ura e``ezzjonali l-g]oti ta’
digriet ta’ adozzjoni; jew
(`) favur persuna li tkun ]adet l-ordni sagri jew li tkun
marbuta bil-voti solenni ta’ professjoni reli[ju\a; jew
(d) favur tutur dwar il-persuna li tkun jew kienet ta]t it-
tutela tieg]u, ]lief wara li jkun ta kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg]u jew ta garanzija xierqa ta’ l-
g]oti ta’ dak il-kont.
(3) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, ma
jing]atax digriet ta’ adozzjoni wkoll - 
(a) f’kull ka\, barra minn fil-ka\ ta’ persuna ille[ittima,
]lief bil-kunsens ta’ kull wie]ed mill-[enituri tal-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        33
persuna li tkun se ti[i adottata u li jkun ]aj;
(b) fil-ka\ ta’ persuna ille[ittima, ]lief bil-kunsens ta’ l-
omm jekk din tkun ]ajja;
(`) fuq rikors mag]mul mir-ra[el jew mill-mara skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 114(2), ]lief bil-
kunsens tal-mi\\ewwe[ l-ie]or;
(d) meta l-persuna li tkun se ti[i adottata tkun g]alqet l-
erbatax-il sena, ]lief bil-kunsens tag]ha.
(4) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 117, qabel
ma tag]ti digriet ta’ adozzjoni l-qorti g]andha -
(a) fil-ka\ ta’ persuna ille[ittima, tisma’ lill-missier
naturali jekk dan ikun g]araf b’ibnu lill-persuna li
tkun se ti[i adottata jew jekk il-qorti tkun sodisfatta li
jkun ikkontribbwixxa g]all-manteniment tag]ha jew
ikun wera interess [enwin u kontinwu fiha;
(b) meta l-persuna li tkun se ti[i adottata tkun ta]t tutela
jew tkun qed tg]ix ma’ persuna li ma tkunx l-omm jew
il-missier tag]ha, i\da li jkollha fil-fatt il-kura u
kustodja tag]ha, tisma’ lit-tutur jew lill-persuna li
jkollha fil-fatt dik il-kura u kustodja, skond il-ka\.
Kura u pussess ta’ 
persuni li jkunu se 
ji[u adottati qabel 
adozzjoni.
Sostitwit:
VII. 1977.3.
116. (1) }lief meta r-rikorrent jew wie]ed mir-rikorrenti jkun
l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti[i adottata, ma
jing]atax digriet ta’ adozzjoni jekk il-persuna li tkun se ti[i
adottata ma kinitx kontinwament fil-kura u l-pussess tar-rikorrent
g]al mill-inqas tliet xhur konsekuttivi minnufih qabel id-data tad-
digriet ta’ adozzjoni, bla ma jing]add ebda \mien qabel id-data li
tidher lill-qorti li tkun id-data li fiha l-persuna li tkun se ti[i
adottata tkun g]alqet l-età  ta’ sitt [img]at.
(2) }lief meta r-rikorrent jew wie]ed mir-rikorrenti jkun l-
omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti[i adottata, ma jing]atax
digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li waqt is-smig] tar-rikors tkun
ta]t l-og]la limiti ta’ l-età  ta’ tag]lim obbligatorju kemm-il darba
r-rikorrent, mill-inqas tliet xhur qabel dak id-digriet, ma jkunx ta
avvi\ bil-miktub lill-awtorità  preskritta dwar il-]sieb tieg]u li
jitlob digriet ta’ adozzjoni dwar dik il-persuna.
(3) Waqt li rikors g]al adozzjoni jkun pendenti quddiem xi
qorti, l-omm jew il-missier tal-persuna li tkun se ti[i adottata li
jkun ta l-kunsens tieg]u g]all-g]oti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara r-
rikors u kull tutur ma jkollux dritt, ]lief bil-permess tal-qorti, li
jne]]i lill-persuna li tkun se ti[i adottata mill-kura u pussess tar-
rikorrent; u meta tqis jekk tag]tix jew ti`]adx il-permess il-qorti
g]andha tie]u qies tal-[id tal-persuna li tkun se ti[i adottata.
Setg]a li je]les 
mill-kunsens. 
Emendat: 
XXXVIII. 1972.2; 
L. 1981.2.
117. (1) Il-qorti tista’ te]les minn kull kunsens jew minn kull
smig] me]tie[ mill-artikolu 115 jekk tkun sodisfatta - 
(a) fil-ka\ ta’ ]elsien minn xi kunsens b]al dak, illi l-
persuna li tkun me]tie[a tag]ti l-kunsens tag]ha ma
tkunx tista’ tag]ti dak il-kunsens jew, fil-ka\ tal-
missier jew ta’ l-omm, illi ma tkunx tista tinstab jew
  34      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
tkun abbandunat, ittraskurat jew persistentement
ittrattat ]a\in, jew tkun persistentement jew ittraskurat
jew `a]det li tg]in g]all-manteniment ta’, il-persuna li
tkun se ti[i adottata jew tkun talbet jew ippruvat tikseb
xi ]las jew kumpens ie]or g]al jew min]abba l-g]oti
tal-kunsens me]tie[ dwar l-adozzjoni; jew
(b) fil-ka\ ta’ ]elsien minn xi smig] b]al dak, illi l-
persuna li tkun me]tie[a li ti[i mismug]a ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ turi l-fehmiet tag]ha;
jew
(`) illi min]abba ra[unijiet spe`jali u e``ezzjonali u wara
li tqis l-interessi tal-persuni kollha kon`ernati, ikun
xieraq li hi te]les minn kull smig] u kunsens b]al
dawk.
(2) Il-qorti tista’ te]les mill-kunsens tar-ra[el jew tal-mara ta’
rikorrent g]al digriet ta’ adozzjoni jekk tkun sodisfatta illi l-
persuna li l-kunsens tag]ha jkun qieg]ed ji[i me]lus ma tkunx
tista’ tinstab jew ma tkunx tista’ tag]ti l-kunsens, jew illi r-ra[el u
l-mara jkunu separati u qed ig]ixu mhux flimkien u li s-
separazzjoni aktarx tkun permanenti.
(3) Il-kunsens ta’ xi persuna skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 115(3)(a) g]all-g]oti ta’ digriet ta’ adozzjoni wara rikors
jista’ jing]ata (bla ]sara tal-kondizzjonijiet dwar it-twemmin
reli[ju\ li fih g]andha ti[i mrobbija l-persuna li tkun se ti[i
adottata) ming]ajr ma tkun taf l-identità  tar-rikorrent g]ad-digriet.
Prova tal-kunsens. 
Emendat:
XXVIII. 1963.2; 
XXXVIII. 1972.3; 
VI1.1977.4.
118. (1) Meta xi omm jew missier jew il-persuna li sejra tkun
adottata ma jattendix fil-pro`eduri fuq rikors g]al digriet ta’
adozzjoni sabiex jag]ti l-kunsens tieg]u g]all-g]oti tad-digriet
f’dak il-ka\, bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikoli (2) u
(3), dokument li juri l-kunsens tieg]u g]all-g]oti ta’ digriet b]al
dak u li jkun jifhem ix-xorta u l-effett ta’ digriet b]al dak g]andu,
jekk il-persuna li favur tag]ha d-digriet ikun se jing]ata tkun
imsemmija fid-dokument jew (meta l-identità  ta’ dik il-persuna ma
tkunx mag]rufa minn min ikun se jag]ti l-kunsens) tkun
divrenzjata fih fil-mod preskritt, ikun prova bi\\ejjed ta’ dak il-
kunsens u tal-fehma tieg]u dwar ix-xorta u l-effett tad-digriet, sew
jekk id-dokument ikun sar qabel sew jekk wara l-bidu tal-
pro`eduri; u meta xi dokument b]al dak ikun awtentikat kif jing]ad
fis-subartikolu (2)(b), ikun prova bi\\ejjed kif jing]ad qabel bla
ebda prova o]ra dwar il-firma tal-persuna li minnha jkun sar id-
dokument.
(2) Dokument li juri l-kunsens ta’ l-omm ta’ persuna li tkun se
ti[i adottata ma jkunx prova bi\\ejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba -
(a) il-persuna li tkun se ti[i adottata ma tkunx g]all-anqas
ta’ l-età  ta’ sitt [img]at fid-data li fiha jsir id-
dokument; u
(b) id-dokument ma jkunx awtentikat f’dik id-data minn
Kummissarju b’setg]a li jag]ti [urament jew avukat
jew nutar jew, jekk ikun sar barra minn Malta, minn
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        35
persuna ta’ xi klassi b]al dik kif tista’ tkun preskritta.
(3) Dokument li juri l-kunsens tal-persuna li tkun se ti[i
adottata ma jkunx prova bi\\ejjed skond dan l-artikolu kemm-il
darba il-persuna li favur tag]ha jkun se jsir id-digriet ma tkunx
imsemmija fid-dokument.
(4) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, dokument li jidher li jkun
awtentikat kif jing]ad fis-subartikolu (2)(b) g]andu jitqies li jkun
hekk awtentikat, u li jkun sar u [ie awtentikat fid-data u fil-post
imsemmi fih, sakemm ma ji[ix pruvat il-kuntrarju.
Funzjoni tal-qorti 
dwar digrieti ta’ 
adozzjoni.
119. (1) Il-qorti qabel ma tag]ti digriet ta’ adozzjoni g]andha
tkun sodisfatta -
(a) illi kull persuna li l-kunsens tag]ha jkun me]tie[
g]all-g]oti tad-digriet ta’ adozzjoni u li l-kunsens
tag]ha ma jkunx me]lus, tkun tat il-kunsens tag]ha u
tkun tifhem ix-xorta u l-effett tad-digriet ta’ adozzjoni
li jkun sar rikors g]alih; u b’mod partikolari fil-ka\ ta’
l-omm jew il-missier illi jkun jifhem illi l-effett tad-
digriet ta’ adozzjoni jkun li jne]]ilha jew ine]]ilu
permanentement id-drittijiet tag]ha jew tieg]u dwar il-
persuna li tkun se ti[i adottata;
(b) illi d-digriet, jekk jing]ata, ikun g]all-gid tal-persuna
li tkun se ti[i adottata;
(`) illi r-rikorrent ma jkunx ir`ieva jew ftiehem li jir`ievi,
u illi ebda persuna ma tkun g]amlet jew tat jew
ftehmet li tag]mel jew tag]ti lir-rikorrent, xi ]las jew
kumpens ie]or min]abba fl-adozzjoni ]lief dak li l-
qorti tista’ tapprova.
(2) Biex tidde`idi jekk digriet ta’ adozzjoni jekk ji[i mog]ti
jkunx g]all-[id tal-persuna li tkun se ti[i adottata, il-qorti g]andha
tie]u qies (fost ]wejje[ o]ra) tas-sa]]a tar-rikorrent, kif pruvata,
f’dawk il-ka\ijiet kif jistg]u ji[u preskritti, bi`-`ertifikat ta’ tabib
re[istrat, u g]andha tie]u kont xieraq tax-xewqat tal-persuna li
tkun se ti[i adottata, wara li tqis l-età  u l-]ila li tifhem dik il-
persuna u t-twemmin reli[ju\ ta’ dik il-persuna u ta’ ommha u
missierha.
(3) Il-qorti f’digriet ta’ adozzjoni tista’ timponi dawk il-
pattijiet u kondizzjonijiet kif il-qorti jista’ jidhrilha xieraq u b’mod
partikolari tista’ te]tie[ lill-adottant li jag]mel g]all-persuna li
tkun se ti[i adottata dak il-provvediment (jekk ikun hemm) li fil-
fehma tal-qorti jkun sewwa u xieraq.
Kuratur. 
Emendat: 
VII.1977.5.
120. Wara rikors g]al digriet ta’ adozzjoni ta’ persuna li tkun se
ti[i adottata, il-qorti g]andha ta]tar dik il-persuna skond ma jkun
preskritt biex ta[ixxi b]ala kuratur spe`jali tal-persuna li tkun se
ti[i adottata bid-dmir li t]ares l-interessi tal-persuna li tkun se ti[i
adottata quddiem il-qorti.
Drittijiet u 
dmirijiet. 
Emendat: 
XLVI.1973.20; 
XXI. I993.48.
121. Wara li jing]ata digriet ta’ adozzjoni -
(a) il-persuna li dwarha jing]ata d-digriet ta’ adozzjoni
g]andha titqies dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-qraba
  36      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
wie]ed lejn l-ie]or, b]ala bin l-adottant jew l-adottanti
imwieled minnu, minnha jew minnhom mi\-\wie[ u
b]ala bin ebda persuna jew persuni o]ra, billi l-qrubija
tg]addi permezz ta’ l-adottant jew adottanti;
(b) il-qraba tal-persuna li dwarha jing]ata d-digriet ta’
adozzjoni g]andhom jitilfu d-drittijiet kollha u ji[u
me]lusa mill-obbligi kollha dwar dik il-persuna;
(`) it-tutur, jekk il-persuna li dwarha jing]ata d-digriet ta’
adozzjoni tkun ta]t tutela, g]andu jtemm l-
amministrazzjoni tieg]u u, eg]luq tliet xhur mid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni, jag]ti kont ta’ hekk lill-
adottant.
Sentenzi, digrieti 
jew ordnijiet g]al 
]las ta’ 
manteniment. 
Emendat: 
VII. 1977.6.
122. (1) Meta jing]ata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li
tkun ille[ittima, f’dak il-ka\, kemm-il darba l-adottant ma jkunx
ommha u l-omm tkun mara mhix mi\\ew[a, kull sentenza, digriet
jew ordni g]all-]las tal-manteniment fis-se]] dwar dik il-persuna,
u kull ftehim li bih il-missier ta’ dik il-persuna jkun intrabat li
jag]mel ]lasijiet spe`ifikatament g]al benefi``ju tag]ha, itemmu
milli jkollhom se]], i\da bla ]sara g]all-[bir ta’ kull arretrati li
jkunu dovuti skond is-sentenza, digriet, ordni jew ftehim fid-data
tad-digriet ta’ adozzjoni.
(2) Wara li jing]ata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun
ille[ittima, ebda sentenza, digriet jew ordni g]all-]las ta’
manteniment ma g]andu jing]ata dwar dik il-persuna kemm-il
darba d-digriet ta’ adozzjoni ma jkunx [ie mog]ti fuq ir-rikors ta’
l-omm ta’ dik il-persuna biss.
Drittijiet ta’ 
proprjetà .
123. (1) Meta, f’xi \mien wara l-g]oti ta’ digriet ta’ adozzjoni,
l-adottant jew il-persuna adottata jew xi persuna o]ra tmut intestata
dwar xi proprjetà , dik il-proprjetà  g]andha tg]addi g]al kollox
b]allikieku l-persuna adottata kienet bin l-adottant imwieled fi\-
\wie[ u ma kienet bin ebda persuna o]ra.
(2) F’kull disponiment ta’ proprjetà  mag]mul, kemm b’att inter
vivos kemm b’testment, wara d-data ta’ digriet ta’ adozzjoni -
(a) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g]al bin
jew ulied l-adottant g]andha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja tiftiehem b]ala, jew b]ala li
tinkludi, riferenza g]all-persuna adottata;
(b) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g]al bin
jew ulied tal-missier u omm naturali tal-persuna
adottata jew wie]ed minnhom g]andha, kemm-il darba
ma tkunx tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem b]ala li
ma tkunx, jew li ma tinkludix, riferenza g]all-persuna
adottata; u
(`) kull riferenza (sew espressa sew miftehma) g]al
persuna jew persuni li tkun qarib tal-persuna adottata
f’xi linja jew grad g]andha, kemm-il darba ma tkunx
tidher il-fehma kuntrarja, tiftiehem b]ala riferenza
g]all-persuna jew persuni li tkun qarib tag]ha f’dik il-
linja jew grad kieku kienet bin l-adottant imwieled fi\-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        37
\wie[ u ma kienet bin ebda persuna o]ra.
(3) G]all-finijiet ta’ passa[[i ta’ xi proprjetà  skond dan l-
artikolu u g]all-finijiet ta’ tifsir ta’ xi disponiment li g]alih ig]odd
is-subartikolu (2), persuna adottata g]andha titqies li tkun qarib ta’
kull persuna o]ra li tkun it-tifel adottat ta’ l-adottant b]ala ]u jew
o]t.
(4) Meta jing]ata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li tkun [iet
adottata qabel, l-adozzjoni ta’ qabel m’g]andux jittie]ed kont
tag]ha g]all-finijiet ta’ dan l-artikolu dwar il-passa[[ ta’ xi
proprjetà  mal-mewt ta’ persuna li tmut intestata wara d-data tad-
digriet ta’ adozzjoni ta’ wara, u dwar kull disponiment ta’ proprjetà
mag]mul, jew li jie]u se]] fid-data li fiha tmut persuna, wara dik
id-data.
Persuna adottata 
tie]u l-kunjom ta’ 
l-adottant. 
Sostitwit: 
XXX. 1981.5.
124. Ma’ l-g]oti ta’ digriet ta’ adozzjoni, il-persuna li dwarha
jing]ata d-digriet ta’ adozzjoni g]andha tie]u l-kunjom ta’ l-
adottant:
I\da meta l-persuna li tkun se ti[i adottata ma tkunx g]alqet
l-erba’ snin, l-adottant jista’, bl-approvazzjoni tal-qorti, jag]ti lil
dak it-tifel isem [did.
Re[istrazzjoni ta’ 
adozzjonijiet. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8,9;
III.1994.2;
XXIV. 1995.362.
125. (1) Kull digriet ta’ adozzjoni g]andu jkollu ordni lid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku li jni\\el fir-Re[istru tal-Persuni
Adottati (imwaqqaf bl-artikolu 269) re[istrazzjoni skond il-
Formola H murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi`i u (bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu li ja]bat
minnufih wara dan) jispe`ifika l-partikolaritajiet li g]andhom
jitni\\lu ta]t l-intestaturi fil-kolonni 2 sa 7 ta’ dik il-Formula.
(2) G]all-finijiet ta’ t]aris tal-]ti[ijiet ta’ l-a]]ar subartikolu
qabel dan -
(a) meta d-data e\atta tat-twelid tal-persuna li tkun se ti[i
adottata ma ti[ix pruvata g]as-sodisfazzjon tal-qorti,
il-qorti g]andha tistabbilixxi d-data probabbli tat-
twelid tag]ha u d-data hekk stabbilita g]andha ti[i
spe`ifikata fid-digriet b]ala d-data tat-twelid tag]ha;
(b) meta l-pajji\ u l-post tat-twelid tal-persuna li tkun se
ti[i adottata ma ji[ux pruvati g]as-sodisfazzjon tal-
qorti, f’dak il-ka\, jekk ikun jidher probabbli li dik il-
persuna kienet twieldet f’Malta, g]andha titqies b]ala
li twieldet f’Malta, u f’kull ka\ ie]or il-
partikolaritajiet tal-pajji\ tat-twelid jistg]u ma
jissemmewx fid-digriet u fir-re[istrazzjoni fir-Re[istru
tal-Persuni Adottati,
u l-kunjom li g]andu jkun spe`ifikat fid-digriet b]ala l-kunjom tal-
persuna li tkun se ti[i adottata jkun il-kunjom tar-rikorrent.
(3) Meta fuq rikors g]al digriet ta’ adozzjoni ti[i pruvata g]as-
sodisfazzjon tal-qorti l-identità  tal-persuna li tkun se ti[i adottata
ma’ persuna li g]aliha tirriferixxi re[istrazzjoni fir-re[istru ta’ l-
atti tat-twelid (imwaqqaf bl-artikolu 238), kull digriet ta’ adozzjoni
mog]ti skond ir-rikors g]andu jkollu ordni lid-Direttur tar-Re[istru
  38      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Pubbliku biex jara li r-re[istrazzjoni fir-re[istru ta’ l-atti tat-twelid
ti[i mmarkata bil-kelma "Adottat".
(4) Meta jing]ata digriet ta’ adozzjoni dwar persuna li qabel
kien ing]ata dwarha digriet ta’ adozzjoni skond dan it-Titolu, id-
digriet g]andu jkollu ordni lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku biex
jara li r-re[istrazzjoni fir-Re[istru tal-Persuni Adottati ti[i
mmarkata bil-kliem "Adottat mill-[did".
(5) Wara li jing]ata digriet ta’ adozzjoni, ir-Re[istratur tal-
Qrati g]andu jara li d-digriet ji[i komunikat 1id-Direttur tar-
Re[istru Pubbliku eg]luq ]mistax-il [urnata mill-g]oti ta’ dak id-
digriet u d-Direttur tar-Re[istru Pubbliku g]andu, eg]luq ]mistax-
il [urnata milli jir`ievi dik il-komunika, jara li jsir t]aris ta’ l-
ordnijiet li jkun hemm fid-digriet kemm dwar l-immarkar ta’ xi
re[istrazzjoni fir-re[istru ta’ l-atti tat-twelid bil-kelma "Adottat" u
kemm dwar l-eg]mil tar-re[istrazzjoni jew re[istrazzjonijiet xierqa
fir-Re[istru tal-Persuni Adottati, u g]andu fuq kull digriet b]al dak
jikteb id-data ta’ meta jkun ir`evih u jiffirma ismu fuqu.
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 238(2), ta’ l-artikolu
245(1), ta’ l-artikoli 248, 249, 252, 260 u 261 u, bla ]sara g]ad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 269, l-artikolu 251 g]andhom
mutatis mutandis ig]oddu g]ar-Re[istru tal-Persuni Adottati u
re[istrazzjonijiet fih, g]al estratti minnu u g]al `ertifikati u
dokumenti o]ra dwaru jew li g]andhom x’jaqsmu mieg]u.
Le[ittimazzjoni: 
revoka ta’ digrieti 
ta’ adozzjoni u 
t]assir fir-re[istru.
Emendat:
XXIV.1995.362.
126. (1) Meta xi persuna adottata minn missierha jew ommha
biss tkun wara dan saret persuna le[ittimata ma\-\wie[ ta’
missierha u ommha, il-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tista’, fuq
rikors ta’ xi wa]da mill-partijiet ikkon`ernati, tirrevoka dak id-
digriet.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni ji[i revokat skond dan l-artikolu,
ir-Re[istratur tal-Qrati g]andu jara 1i r-revoka ti[i komunikata lid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku li g]andu jara li tit]assar - 
(a) ir-re[istrazzjoni fir-Re[istru tal-Persuni Adottati dwar
il-persuna adottata; u
(b) l-immarkar bil-kelma "Adottat" kull re[istrazzjoni
dwarha fir-re[istru ta’ l-atti tat-twelid,
u kopja awtentikata ta’ kull re[istrazzjoni b]al dik imsemmija fil-
paragrafu (b) g]andha titqies 1i tkun kopja e\atta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-t]assir ma jkunux jidhru fiha.
Emenda tad-digriet 
u korrezzjoni tar-
re[istri.
Emendat:
XXIV.1995.362.
127. (1) Il-qorti li minnha jkun [ie mog]ti digriet ta’
adozzjoni tista’, fuq rikors ta’ l-adottant jew tal-persuna adottata,
temenda d-digriet billi ji[i korrett xi \ball fil-partikolaritajiet li
jkun hemm fih u tista’, jekk tkun sodisfatta fuq ir-rikors ta’ xi
persuna ikkon`ernata illi ordni g]all-eg]mil ta’ re[istrazzjoni fir-
re[istru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Re[istru tal-Persuni Adottati li
kien inklu\ fid-digriet skond l-artikolu 125(3) jew (4) kien hekk
inklu\ b’mod ha\in, tirrevoka dak l-ordni; u meta digriet ta’
adozzjoni jkun hekk emendat jew ordni hekk im]assar, ir-
Re[istratur tal-Qrati g]andu jara li l-emenda ti[i komunikata lid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku eg]luq ]mistax-il [urnata mill-g]oti
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        39
ta’ dak id-digriet; u kull korrezzjoni jew \ieda fir-Re[istru tal-
Persuni Adottati jew t]assir ta’ l-immarkar ta’ re[istrazzjoni fir-
re[istru ta’ l-atti tat-twelid jew fir-Re[istru tal-Persuni Adottati li
tkun me]tie[a g]andha ssir skond hekk.
(2) Meta digriet ta’ adozzjoni jkun [ie emendat kull kopja
awtentikata tar-re[istrazzjoni relattiva fir-Re[istru tal-Persuni
Adottati li tista’ tin]are[ bis-sa]]a ta’ l-artikolu 269(5) g]andha
tkun kopja tar-re[istrazzjoni kif emendata, ming]ajr ir-
riproduzzjoni ta’ xi nota jew markar dwar l-emenda jew ta’ xi ]aga
m]assra bis-sa]]a ta’ hekk; u kopja awtentikata ta’ re[istrazzjoni
f’xi re[istru, li tkun re[istrazzjoni li l-immarkar tag]ha jkun [ie
m]assar, g]andha titqies li tkun kopja e\atta biss jekk kemm l-
immarkar kif ukoll it-t]assir ma jkunux jidhru fiha.
Projbizzjoni ta’ 
`erti ]lasijiet. 
Emendat: 
XXVIII.1963.3; 
VIII.1990.3.
128. (1) Ebda persuna m’g]andha tag]mel jew tag]ti jew
tiftiehem li tag]mel jew tag]ti, jew tir`ievi jew tiftiehem 1i tir`ievi
jew tittanta 1i tikseb xi ]las jew kumpens ie]or g]al jew min]abba
fi -
(a) l-adozzjoni minn dik il-persuna ta’ xi persuna o]ra;
(b) l-g]oti minn dik il-persuna ta’ xi kunsens me]tie[
dwar l-adozzjoni ta’ persuna;
(`) it-trasferiment minn dik il-persuna tal-kura u pussess
tal-persuna li tkun se ti[i adottata bil-]sieb ta’ l-
adozzjoni tag]ha;
(d) l-eg]mil minn dik il-persuna ta’ xi arran[amenti g]all-
adozzjoni ta’ persuna.
(2) Kull min jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jkun
]ati ta’ reat u je]el, meta jinsab ]ati mill-Qorti tal-Ma[istrati,
pri[unerija g]al perijodu ta’ mhux i\jed minn sitt xhur jew multa
ta’ mhux i\jed minn mitt 1ira jew it-tnejn flimkien, u l-qorti tista’
tordna li minuri li dwaru jkun sar ir-reat ji[i me]ud f’post ta’
sigurtà  sakemm ikun jista’ ji[i mog]ti lura lil missieru u lil ommu
jew lit-tutur tieg]u jew sakemm ikunu jistg]u jsiru arran[amenti
o]ra g]alih.
(3) Dan l-artikolu, safejn jirriferixxi g]all-eg]mil ta’ xi
arran[amenti g]all-adozzjoni ta’ persuna, ma jg]oddx g]al -
(a) ]lasijiet mag]mula g]all-manteniment ta’ dik il-
persuna; u
(b) kumpens ta’ l-avukati, tan-nutara, tal-prokuraturi
legali jew tat-tobba g]al servizzi professjonali.
(4) Kull dikjarazzjoni ta’ ]tija skond id-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) g]andha ti[i notifikata mir-re[istratur tal-qorti li
tkun g]amlet id-dikjarazzjoni ta’ ]tija lill-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja, u din il-qorti ta’ l-a]]ar g]andha wara hekk tie]u dawk
il-mi\uri li tqies xierqa fl-a]jar interessi tal-persuna adottata jew 1i
tkun se ti[i adottata mag]duda, jekk jidhrilha xieraq, ir-revoka tad-
digriet ta’ adozzjoni.
  40      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Regolamenti. 
Emendat: 
A.L. 4 ta’ l-1963; 
XXXl. 1966.2.
129. Il-Ministru responsabbli g]all-gustizzja jista’ jag]mel
regolamenti - 
(a) biex jippreskrivu kull ]a[a li b’dan it-Titolu hija
awtorizzata jew me]tie[a li tkun preskritta;
(b) g]all-protezzjoni, sorveljanza u kontroll ta’ minuri li
jkunu mqieg]da fil-kura u pussess ta’ dawk il-persuni
li jistg]u jkunu preskritti;
(`) biex jirregolaw l-eg]mil ta’ jew il-parte`ipazzjoni
f’arran[amenti g]all-adozzjoni ta’ persuna jew g]at-
tqeg]id ta’ minuri fil-kura jew pussess ta’ persuna
o]ra;
(d) g]ar-re[istrazzjoni, sorveljanza u kontroll ta’
so`jetajiet ta’ adozzjoni u g]at-t]assir ta’ dik ir-
re[istrazzjoni;
(e) g]al kull ]a[a in`identali u supplementarja li dwarha
l-Ministru responsabbli g]all-[ustizzja ja]seb 1i jkun
xieraq g]all-finijiet tar-regolamenti li jipprovdi,
mag]duda b’mod partikolari d-d]ul u l-ispezzjon ta’
postijiet li g]alihom jirriferixxu r-regolamenti minn
persuni awtorizzati g]al hekk mill-Ministru
responsabbli g]all-[ustizzja sabiex ji[i \gurat it-t]aris
tar-regolamenti;
(f) biex jistabbilixxu l-pieni li jkun jista’ je]el kull minn
jikser xi wie]ed mir-regolamenti, liema pieni ma
jkunux i\jed minn pri[unerija g]al perijodu ta’ sitt
xhur.
Adozzjonijiet 
barranin. 
Mi\jud: 
XLVI. 1973.22.
130. (1) Bla ]sara g]as-subartikolu (2), meta adozzjoni
barranija g]andha titqies b]ala adozzjoni skond id-disposizzjonijiet
ta’ l-artikolu 113, l-ordni (ikun kif ikun imsemmi) ta’ l-awtorità
barra minn Malta, li bih issir dik l-adozzjoni, g]andu jse]]
daqslikieku kien digriet ta’ adozzjoni mag]mul mill-qorti f’Malta;
u d-disposizzjonijiet  u ta’ kull li[i o]ra g]andhom japplikaw f’dan
is-sens b’dawk l-adattamenti u tibdil 1i jkunu xierqa fi`-
`irkostanzi.
(2) Is-subartikolu (1) japplika su[gett g]al kull revi\joni,
revoka jew annullament minn qorti jew awtorità  o]ra kompetenti
ta’ l-ordni li bih tkun saret l-adozzjoni barranija u g]al kull
de`i\joni jew ordni dwaru.
(3) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
relattivament g]al adozzjoni barranija l-qorti jkollha -
(a) is-setg]a li tidde`idi jekk dik l-adozzjoni barranija
g]andhiex ti[i meqjusa b]ala adozzjoni skond l-
artikolu 113;
(b) is-setg]a li tordna li ssir ir-re[istrazzjoni xierqa jew li
jsir l-immarkar xieraq dwar l-adozzjoni barranija, fir-
re[istru u fl-atti msemmija f’dan it-Titolu u li ssir kull
korrezzjoni jew t]assir tag]hom;
(`) is-setg]a li tidde`iedi jekk revi\joni, revoka jew
annullament ta’ adozzjoni b]al dik g]andux ikollhom,
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        41
jew safejn g]andu jkollhom, se]] f’Malta;
(d) is-setg]a li tordna li adozzjoni barranija tispi``a mis-
se]] b]ala adozzjoni, jew li tibqa’ valida, f’Malta
g]ar-ra[uni 1i l-adozzjoni tkun kontra l-ordni
pubbliku jew li l-awtorità  li tidher 1i tkun awtorizzat l-
adozzjoni ma kenitx kompetenti; u
(e) b’mod [enerali dawk is-setg]at kollha li g]andha dwar
adozzjoni skond dan il-Kodi`i,
u tista’ te\er`ita dawk is-setg]at fuq rikors g]al hekk jew fl-
e\er`izzju tas-setg]at tag]ha skond dan l-artikolu.
Titolu IV
Emendat: 
XXI. 1993.2.
FUQ IS-SETG}A TAL-{ENITURI
L-iben su[gett 
g]as-setg]a tal-
[enituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.23; 
XXI. 1993.49.
131. (1) L-iben huwa su[[ett g]as-setg]a tal-[enituri tieg]u
g]all-effetti kollha kif stabbiliti bil-li[i.
(2) }lief f’dawk il-ka\ijiet stabbiliti bil-li[i, din is-setg]a tkun
e\er`itata bi ftehim bejn i\-\ew[ [enituri. Wara l-mewt ta’ wie]ed
mill-[enituri, din tkun e\er`itata mill-[enitur 1i jibqa’ ]aj.
(3) F’ka\ ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-[enituri dwar ]wejje[ ta’
importanza partikolari, kull wie]ed mill-[enituri jista’ jirrikorri
g]all-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja fejn juri dawk id-
direzzjonijiet li fil-fehma tieg]u jidhirlu xierqa fi`-`irkostanzi.
(4) Il-qorti, wara li tkun semg]et lill-[enituri u lit-tifel jekk
dan ikun la]aq l-età  ta’ erbatax-il sena, g]andha tag]mel dawk is-
su[[erimenti li jidhrilha l-a]jar fl-interess tat-tifel u l-g]aqda tal-
familja. Jekk ikompli n-nuqqas ta’ qbil bejn il-[enituri, il-qorti
g]andha tawtorizza lill-[enitur li fil-fehma tag]ha jkun l-iktar
xieraq li j]ares l-interess tat-tifel fil-ka\ partikolari, li jidde`iedi l-
kwistjoni, bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 149.
(5) Fil-ka\ ta’ periklu imminenti jew pre[udizzju serju g]at-
tifel kull wie]ed mill-[enituri jista’ jie]u dawk il-mi\uri li huma
ur[enti u li ma jistg]ux jistennew.
(6) Dwar terzi persuni in bona fide, kull wa]da mill-partijiet
fi\-\wie[ g]andha titqies li g]emilha kien bil-kunsens tal-parti l-
o]ra meta te\er`ita g]emil dwar awtorità  tal-[enituri dwar il-
persuna tat-tifel.
  42      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu I
Emendat. 
XXI. 1993.2.
FUQ L-EFFETTI TAS-SETG}A TAL-{ENITURI 
FUQ L-ULIED TA}T L-ETÀ
L-iben g]andu 
jobdi ’l missieru u 
ma jistax jitlaq 
mid-dar tal-
[enituri.
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXI. 1993.50.
132. (1) L-iben g]andu jobdi lill-[enituri tieg]u f’dak kollu li
hu permess mil-li[i.
(2) Bla ]sara g]al kull disposizzjoni o]ra tal-li[i dwar l-inga[[
f’xi forza dixxiplinata, l-iben ma jistax, ming]ajr il-kunsens tal-
[enituri, jitlaq mid-dar tal-[enituri, jew mid-dar li l-[enituri tieg]u
jkunu g]a\lulu.
(3) Meta l-iben jitlaq mid-dar ming]ajr dan il-kunsens, il-
[enituri g]andhom jedd isej]ulu lura, u jekk ikun me]tie[ jitolbu l-
g]ajnuna tal-Pulizija.
Il-qorti tista’ 
tawtorizza lit-tifel 
li jitlaq mid-dar tal-
[enituri.
133. (1) Ma’ dan kollu, il-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja
tista’, g]al ra[uni tajba, u ming]ajr ma ssemmi din ir-ra[uni,
tawtorizza lit-tifel li jitlaq mid-dar tal-[enituri.
(2) Jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ ]sara, kull ma[istrat jista’
jag]ti l-ordni me]tie[, u jag]mel rapport ta’ dan, m’hux aktar tard
mill-ewwel [urnata ta’ wara ta’ nhar ta’ xog]ol, lill-qorti hawn fuq
imsemmija, illi tista’ twettaq, t]assar jew tbiddel dak l-ordni.
Setg]a tal-qorti li 
tawtorizza li tifel 
jitqieg]ed ta]t 
]arsien alternattiv. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
134. (1) {enituri 1i ma jirnexxilhomx ira\\nu lil binhom
jistg]u jne]]uh mill-familja, u jag]tuh, skond il-mezzi tal-[enituri,
dak il-manteniment 1i wie]ed ma jistax jg]addi ming]ajru.
(2) F’kull ka\ b]al dan, il-[enituri jistg]u wkoll, jekk ikun
me]tie[ u malli jiksbu 1-awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja, iqieg]du lit-tifel, g]a\-\mien imsemmi fid-digriet, f’xi
forma o]ra ta’ ]arsien, li l-qorti fi`-`irkostanzi jidhrilha xierqa
sabiex huwa, bi spejje\ tal-[enituri, jit]ares u jin\amm b’dak il-
mod li fil-fehma tal-qorti jkun iwassa1 g]ad-dixxiplina u g]all-
edukazzjoni tat-tifel.
(3) It-talba g]al din is-setg]a tista’ wkoll issir bil-fomm; u l-
qorti g]andha tag]ti l-ordni me]tie[ g]aldaqshekk ming]ajr ebda
formalità  ta’ pro`eduri, u ming]ajr ma tag]ti ra[unijiet g]al dak l-
ordni.
Il-[enituri jidhru 
g]all-ulied. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
135. Il-[enituri jidhru g]all-uliedhom, imwielda jew 1e, fl-atti
kollha tal-]ajja `ivili.
Setg]a tal-[enituri 
biex jamministraw. 
Emendat: 
XXX. 1981.6. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.51.
136. (1) Il-[enituri flimkien jamministraw il-proprjetà  ta’
uliedhom, imwielda jew 1e, ]lief dik il-proprjetà  li ti[i g]and l-
ulied bil-kondizzjoni li tkun amministrata biss minn wie]ed mill-
[enituri jew minn terzi.
(2) Atti ta’ amministrazzjoni ordinarja jistg]u, i\da, jitwettqu
minn kull wie]ed mill-[enituri ming]ajr l-intervent ta’ l-ie]or. 
(3) L-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja li g]andhom
jitwettqu mi\-\ew[ [enituri flimkien jinkludu -
(a) it-trasferiment ta’ mobbli minnhom infushom, inklu\
vetturi bil-mutur, sabiex il-prezz tag]hom ikun
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        43
impjegat bi qlig];
(b) il-[bid ta’ kapitali 1i jkunu g]alqu;
(`) l-g]oti ta’ jeddijiet personali g]at-tgawdija minn
proprjetà  immobbli;
(d) l-a``ettazzjoni ta’ wirt, legat jew donazzjoni f’isem it-
tifel;
(e) il-qsim ta’ ]wejje[ mobbli minnhom infushom;
(f) atti 1i je]tie[u l-awtorizzazzjoni tal-qorti skond is-
subartikolu (4).
(4) Il-[enituri ma jistg]ux jittrasferixxu ]wejje[ immobbli jew
]wejje[ mobbli g]ax hekk tqishom il-li[i u li jkunu proprjetà  tat-
tifel lanqas ma jistg]u jissellfu jew jag]mlu dejn ie]or f’ismu,
jipotekaw jew iwieg]du l-proprjetà  tieg]u, jag]tuha b’garanzija,
jid]lu f’xi kompromess, jew jissottomettu kwistjoni g]al arbitra[[,
]lief f’ka\ ta’ b\onn, jew ta’ ]tie[a `ara u bis-setg]a tal-qorti u
f’kull ka\ b]al dan, il-qorti tista’, fuq talba tal-[enituri, tawtorizza
lil wie]ed mill-[enituri biex jidher g]at-tifel fuq l-att relattiv.
(5) Fil-ka\ ta’ nuqqas ta’ ftehim bejn il-[enituri, g]andhom
japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 131.
A``ettazzjoni ta’ 
wirt.
Emendat: 
XLVI. 1973.24; 
XXX. 1981.7;
XXI. 1993.52.
137. (1) Il-[enituri g]andhom ja``ettaw bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju kull wirt li jmiss lit-tfal, kemm-il darba l-qorti ma
tag]tix il-]elsien mill-inventarju.
(2) Jekk wie]ed mill-[enituri ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid
ja``etta dak il-wirt, il-wirt jista’ ji[i a``ettat mill-[enitur l-ie]or
bis-setg]a tal-qorti. Jekk i\-\ew[ [enituri ma jkunux jistg]u jew
ma jkunux iridu ja``ettaw dak il-wirt, il-qorti tista’, fuq talba tat-
tifel jew ta’ xi ]add minn qrabatu, tag]ti s-setg]a g]all-
a``ettazzjoni tal-wirt jew lit-tifel innifsu, jekk ikun g]alaq l-
erbatax-il sena, jew xort’o]ra lil kuratur spe`jali li jin]atar mill-
qorti.
Kap. 239.
(3) Meta r-ra[el jew il-mara, skond min jibqa’ ]aj minnhom,
ikun ippre\enta denunzja dwar proprjetà  inklu\a fi trasferiment
taxxabbli skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar it-Taxxa tal-
Mewt u tad-Donazzjoni*, dak 1i jibqa’ ]aj minnhom jitqies, g]all-
finijiet ta’ dan l-artikolu, li jkun a``etta l-wirt li jmiss lill-minuri
bil-benefi``ju ta’ l-inventarju dwar il-proprjetà  iddikjarata fl-istess
denunzja, liema inventarju jitqies li [ie regolarment mag]mul u
ppubblikat skond l-imsemmija denunzja, ming]ajr ma jkun hemm
]tie[a ta’ xi formalità  jew awtorizzazzjoni o]ra stabbilita b’xi li[i.
In-nullità  ta’ l-atti 
tista’ tintalab biss 
mill-missier, e``. 
Emendat: 
XXI. 1993.53.
138. Jekk xi att isir bi ksur tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’
qabel dan, in-nullità  tieg]u ma tistax tin[ieb ’l quddiem ]lief minn
kull wie]ed mill-[enituri jew mit-tifel jew mill-werrieta tieg]u jew
minn dawk li l-jeddijiet tag]hom ikunu [ejjin minnu.
*Im]assra bl-Att XVI ta’ l-1993.
  44      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
F’ka\ li l-interessi 
ta’ xulxin ma 
jaqblux. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.54.
139. Fil-ka\ li l-interessi tat-tfal ma jkunux jaqblu ma’ xulxin,
jew ma’ ta’ xi wie]ed mill-[enituri tag]hom, il-qorti kompetenti
g]andha, skond i`-`irkostanzi, ta]tar kuratur spe`jali wie]ed jew
aktar:
I\da kull wie]ed mill-[enituri jista’ jirrifjuta li jidher g]al
wie]ed mit-tfal kontra l-ie]or jew kontra l-[enitur l-ie]or.
Il-genituri jag]tu 
kont ta’ l-
amministrazzjoni. 
Sostitwit:
XXI. 1993.54.
140. (1) Il-[enituri g]andhom jag]tu lit-tifel, meta dan isir ta’
l-età , kont tal-proprjetà  u ta’ l-utili ta’ dawk il-beni li tag]hom ma
jkollhomx u\ufrutt; u tal-proprjetà  biss u ta’ l-amministrazzjoni
tag]ha, tal-beni li tag]hom il-[enituri jkollhom l-u\ufrutt legali. 
(2) Jekk is-setg]a tal-[enituri tispi``a qabel ma t-tifel isir ta’ l-
età , il-[enituri g]andhom jag]tu dan il-kont dak inhar 1i tispi``a
din is-setg]a.
(3) Bla ]sara g]al kull responsabbiltà  tal-[enitur, kull wie]ed
mill-[enituri jista’ jag]ti dak il-kont ukoll f’isem il-[enitur l-ie]or.
Beni li tag]hom il-
[enituri g]andhom 
l-u\ufrutt. 
Emendat: 
XXI. 1993.55.
141. (1) Il-[enituri g]andhom l-u\ufrutt tal-beni li jg]addu
g]al ibnu b’wirt, b’donazzjoni, jew b’xi titolu ie]or gratuwitu,
fosthom dawk 1i ji[u g]andu bis-sa]]a ta’ fedekommess.
(2) Huma j\ommu dak l-u\ufrutt sakemm it-tifel isir ta’ l-età ,
kemm-il darba dan ma jmutx qabel dak i\-\mien.
Beni li ma jaqg]ux 
ta]t l-u\ufrutt 
legali.
Emendat: 
XXI. 1993.56.
142. M’humiex su[[etti g]all-u\ufrutt legali -
(a) il-beni m]ollija jew mog]tija lit-tifel bil-kondizzjoni li
l-[enituri jew wie]ed minnhom ma jkollhomx u\ufrutt
tag]hom:
I\da din il-kondizzjoni ma tiswix dwar dawk il-
beni li jmissu lit-tifel b]ala 1e[ittima:
I\da wkoll, meta l-beni jit]allew jew jing]ataw
lit-tifel bil-kondizzjoni 1i wie]ed biss mill-[enituri ma
jkollux l-u\ufrutt ta’ dawk il-beni, dawk il-beni jkunu
su[[etti g]all-u\ufrutt tal-[enitur l-ie]or, b’dan illi
f’kull ka\ b]al dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’g]andhomx jid]lu f’komunjoni ta’ l-akkwisti 1i
jista’ jkun hemm bejn il-[enitur 1i jkun igawdi l-
u\ufrutt u l-[enitur li jkun esklu\ minn dak l-u\ufrutt;
(b) il-beni mog]tija lit-tifel biex jaqbad karriera, seng]a,
jew professjoni;
(`) il-beni 1i jg]addu g]and it-tifel b’wirt, b’legat jew
b’donazzjoni, meta dak il-wirt, legat jew donazzjoni
jkunu a``ettati fl-interess tat-tifel kontra r-rieda tal-
[enituri:
I\da meta dawk il-beni jkunu a``ettati f’isem it-
tifel minn [enitur wie]ed kontra r-rieda tal-[enitur l-
ie]or, dawk il-beni jkunu biss su[[etti g]all-u\ufrutt
ta’ dak il-wie]ed mill-[enituri li jkun a``etta; b’dan
illi f’kull ka\ b]al dan, l-utili ta’ dawk il-beni
m’g]andhomx jid]lu f’komunjoni ta’ l-akkwisti li
jista’ jkun hemm bejn il-[enitur li jkun a``etta dak il-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        45
wirt, legat jew donazzjoni kif intqal qabel, u l-[enitur
l-ie]or 1i ma jkunx hekk a``etta;
(d) il-beni li t-tifel jikseb b’xog]lu jew bil-]idma tieg]u
g]al rasu.
Obbligi li 
g]alihom hu 
su[[ett l-u\ufrutt 
tal-[enituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.57.
143. L-u\ufrutt li jmiss lill-[enituri hu su[[ett g]all-obbligi li
[ejjin:
(a) l-obbligi kollha illi g]alihom huma su[[etti
u\ufruttwarji, barra mill-obbligu tal-garanzija; 
(b) il-]las ta’ kull annwalità  jew ta’ l-img]axijiet fuq
kapitali mag]luqa qabel il-bidu ta’ l-u\ufrutt;
(`) il-]las ta’ l-ispejje\ tal-funerali u ta’ dawk ta’ l-a]]ar
marda tal-persuna li ming]andha l-beni jkunu [ew
g]and it-tifel, meta, li kieku ma kienx hekk, dawk l-
ispejje\ kien ikollu jbatihom it-tifel;
(d) l-ispejje\ tal-manteniment u ta’ l-edukazzjoni tat-tifel.
Tmiem ta’ l-
u\ufrutt. 
Emendat: 
XXI.1962.3; 
XXI.1993.2, 58.
144. (1) L-u\ufrutt tal-[enituri jispi``a bil-mewt tat-tifel jew
billi l-[enituri jew il-[enituri adottivi skond il-ka\, ji\\ew[u jew
jer[g]u ji\\ew[u.
(2) Jispi``a wkoll g]al kull ra[uni o]ra li g]aliha tispi``a s-
setg]a tal-[enituri fuq l-iben.
(3) Meta l-u\ufrutt jintemm dwar biss wie]ed mill-[enituri, l-
utili tal-beni su[[etti g]al dak l-u\ufrutt m’g]andhomx jid]lu
f’komunjoni ta’ l-akkwisti bejn il-[enitur 1i dwaru l-u\ufrutt ma
jkunx intemm u l-[enitur li dwaru dan ikun intemm.
Meta [enituri 
jkomplu jgawdu 
beni meta jintemm 
l-u\ufrutt. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.59.
145. Jekk jintemm l-u\ufrutt, u l-[enituri, jew xi wie]ed
minnhom, ikomplu jew ikompli jgawdu l-beni tat-tifel li jkun
joqg]od mal-[enituri jew ma’ xi wie]ed minnhom ming]ajr setg]a
i\da ming]ajr oppo\izzjoni min-na]a tat-tifel, inkella bis-setg]a
i\da ming]ajr il-kondizzjoni espressa li jing]ata l-kont ta’ l-utili,
dawk il-[enituri jew [enitur jew il-werrieta ta’ dawk il-[enituri jew
dak il-[enitur, skond il-ka\, ma jkollhomx ]lief li jg]addu l-utili li
jkun hemm fi\-\mien tat-talba, ming]ajr l-obb1igu li jag]tu kont
ta’ dawk l-utili li sa dak i\-\mien setg]u kienu kkunsmati.
Mewt, e``., ta’ 
wie]ed mill-
[enituri. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.25; 
XXI. 1993.59.
146. (1) Jekk wie]ed mill-[enituri jmut, is-setg]a tal-[enituri
tg]addi biss g]and il-[enitur li jibqa’ ]aj dwar it-tfal tieg]u u l-
beni tag]hom, mag]duda beni li jg]addu g]and it-tfal mill-beni tal-
[enitur mejjet u minn kull kaw\a o]ra wara li jkun miet l-ewwel
[enitur.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) g]andhom
japplikaw ukoll meta wie]ed mill-[enituri jkun tilef jew tne]]itlu
s-setg]a ta’ [enitur, jew ma jkunx jista’, min]abba li jkun nieqes
jew min]abba impediment ie]or, je\er`ita l-jeddijiet tas-setg]a ta’
[enitur.
(3) Jekk wie]ed mill-[enituri jkun tne]]ielu biss il-jedd ta’ l-
u\ufrutt, dak il-jedd jg]addi g]and il-[enitur l-ie]or wa]du.
(4) Meta wie]ed mill-[enituri jitne]]ielu l-u\ufrutt, l-utili ta’
  46      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
dak l-u\ufrutt m’g]andux jid]ol f’xi komunjoni ta’ l-akkwisti li
jkun hemm bejn dak il-[enitur u l-[enitur l-ie]or li ma jkunx
tne]]ielu l-u\ufrutt.
Meta [enitur jerga’ 
ji\\ewwe[ u 
jkompli 
jamministra l-
proprjetà .
Sostitwit: 
XLVI. 1973.26; 
XXI. 1993.59.
147. (1) Jekk wie]ed mill-[enituri, meta jer[a’ ji\\ewwe[,
ikompli jamministra l-proprjetà  ta’ uliedu, sew jekk ikompli
je\er`ita l-jedd tas-setg]a tal-[enitur u sew jekk le, \ew[ jew mart
il-[enitur ikun responsabbli in solidum g]all-amministrazzjoni
kemm ta’ qabel kif ukoll ta’ wara.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu japplikaw g]al
[enitur adottiv meta ji\\ewwe[ jew meta jer[a ji\\ewwe[.
Applikabbiltà  ta’ 
disposizzionijiet 
meta l-omm 
ting]ata s-setg]a 
tal-missier. 
Sostitwit:
XLVI. 1973.27.
148. Im]assar: XXI. 1993.59.
Setg]a tal-qorti li 
tag]ti ordnijiet 
minkejia 
disposizzonijiet 
o]ra.
Sostitwit: 
XLVI. 1973.28.
149. B’dak kollu li jinsab f’kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-
Kodi`i, il-qorti tista’, jekk ti[i murija ra[uni tajba, tag]ti dawk l-
ordnijiet dwar il-persuna jew il-proprjetà  ta’ persuna li tkun ta]t l-
età  kif jidhrilha xieraq fl-a]jar interessi tat-tifel.
Sub-titolu II
Emendat: 
XXI.1993.2.
FUQ KIF TISPI¬¬A S-SETG}A TAL-{ENITURI
Meta s-setg]a tal-
[enituri tispi``a 
ipso jure. 
Emendat: 
XXI. 1962.4; 
XLVI. 1973.30; 
XXI. 1993.2. 60.
150. Is-setg]a tal-[enituri tispi``a ipso jure, f’kull wie]ed mill-
ka\ijiet li [ejjin:
(a) bil-mewt ta\-\ew[ [enituri jew tat-tifel;
(b) meta t-tifel jag]laq tmintax-il sena;
(`) bi\-\wie[ tat-tifel;
(d) jekk it-tifel, bil-kunsens tal-[enituri, jitlaq mid-dar tal-
[enituri u jmur jg]ix g]al rasu;
(e) jekk il-[enituri jonqsu li jag]mlu, favur it-tifel ir-
re[istrazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 2038 u 2039;
hekk i\da meta wie]ed biss mill-[enituri jkun naqas li
jag]mel dik ir-re[istrazzjoni, is-setg]a tal-[enituri ma
tispi``ax dwar il-[enitur li ma jkunx hekk naqas;
(f) jekk il-[enitur li jibqa’ ]aj jer[a ji\\ewwe[ jew, fil-
ka\ ta’ [enitur adottiv, jekk wara l-adozzjoni
ji\\ewwe[ jew jer[a’ ji\\ewwe[, ming]ajr qabel ma
jkun g]amel inventarju tal-proprjetà  ta’ l-ulied u kiseb
mill-qorti l-permess me]tie[ biex ikompli je\er`ita d-
drittijiet tas-setg]a tal-[enituri.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        47
Meta l-qorti tista’ 
ter[a’ tqieg]ed il-
[enitur fis-setg]a 
tal-[enituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,61.
151. F’kull wie]ed mil-ka\ijiet imsemmijin fil-paragrafi (e) u
(f) ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, il-qorti tista’, jekk jidhrilha li hu
sewwa g]all-[id tat-tifel, ter[a’ tag]ti lill-[enitur is-setg]a tal-
[enituri, kollha jew parti minnha, jekk jag]mel dak li min]abba li
ma kienx g]amel huwa kien tilef dik is-setg]a.
Il-qorti tista’ te]les 
lill-[enitur mill-
inventarju. 
Emendat: 
XXI. 1993.62.
152. Il-qorti tista’, g]al ra[uni tajba, te]les lill-[enitur mill-
inventarju me]tie[ ta]t l-artikolu 150(f), u tordna li floku ssir
deskrizzjoni biss tal-beni, imwettqa bil-[urament mill-[enitur.
Setg]a tal-qorti 
jekk il-[enitur, 
qabel jew wara li 
jar[a’ ji\\ewwe[, 
jitlob biex jissokta 
fl-e\er`izzju tal-
jeddijiet tas-setg]a 
tal-[enituri. 
Emendat: 
XXI.1962.5; 
XXI. 1993.2, 63.
153. Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba mag]mula mill-[enitur, sew
qabel jew wara li jar[a’ ji\\ewwe[ jew, fil-ka\ ta’ [enitur adottiv,
i\-\wie[ jew \wie[ mill-[did tieg]u, sabiex jing]ata lilu li jissokta
fl-e\er`izzju tal-jeddijiet tas-setg]a tal-[enituri, tag]tih biss dawk
il-jeddijiet li g]andhom x’jaqsmu mal-persuna tat-tifel, u ta]tar
kuratur sabiex jamministra ]wejje[ it-tifel, inkella tag]ti f’idejn il-
[enitur l-amministrazzjoni ta’ ]wejje[ it-tifel, u ta]tar tutur g]all-
persuna tat-tifel.
Meta l-[enitur 
jista’ jitlef is-
setg]a tal-[enituri. 
Emendat: 
XXI. 1993.2,64.
154. (1) Bla ]sara ta’ kull piena o]ra li g]aliha jista’ jkun
su[[ett skond il-li[i, il-[enitur jista’ ji[i mne]]i mill-qorti hawn
fuq imsemmija, mill-jeddijiet kollha ta’ setg]a tal-[enituri, jew
minn bi``a minnhom, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk il-[enitur, billi jag]ti kastig barra mill-qies,
ja]qar lit-tifel, jew jittraskura l-edukazzjoni tieg]u;
(b) jekk l-im[ieba tal-[enitur tista’ tag]mel ]sara lit-
trobbija tat-tifel;
Kap. 12.
(`) jekk il-[enitur huwa interdett, jew inabilitat li jag]mel
xi atti, kif jing]ad fl-artikoli 520 sal-527
inklu\ivament tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili u fl-artikoli 189 u 190;
(d) jekk il-[enitur jamministra ]a\in ]wejje[ it-tifel;
(e) jekk il-[enitur jonqos li jaqdi xi wie]ed mill-obbligi
msemmija fl-artikolu 3B favur it-tifel.
(2) Madankollu, il-qorti tista’, ukoll fil-ka\ijiet imsemmijin
fis-subartikolu (1), ter[a’ tqieg]ed lill-[enitur fl-e\er`izzju tal-
jeddijiet li tkun tellfitu, jekk ma tibqax ir-ra[uni li g]aliha tkun
tellfitu dawk il-jeddijiet.
L-u\ufrutt tal-beni 
tat-tifel jispi``a 
bit-telfa tal-
jeddijiet tas-setg]a 
tal-[enituri. 
Emendat. 
XX1. 1993.2.
155. L-u\ufrutt fuq ]wejje[ it-tifel jispi``a bit-telfa ta’ wie]ed
mill-jeddijiet tas-setg]a tal-[enituri, u ma jar[ax jibda jse]] ]lief
meta ter[a’ ting]ata g]al kollox is-setg]a tal-[enituri.
Meta it-tifel ta]t l-
età  hu fil-
kummer`. 
Emendat: 
XLVI.1973.32; 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
156. (1) Jekk it-tifel ta’ ta]t l-età , li jkun g]alaq sittax-il sena,
ikun [ie mog]ti s-setg]a, ta]t l-artikolu 9 tal-Kodi`i tal-Kummer`,
li jikkummer`ja, jew, jekk ma jkunx kummer`jant, li jag]mel xi atti
tal-kummer`, dan it-tifel ta’ ta]t l-età  g]andu, dwar dak kollu li
jid]ol fil-kummer` tieg]u, jew dwar dawk l-atti, jitqies li hu ta’ l-
età .
(2) Xejn f’dan il-Kodi`i ma j]assar id-disposizzjonijiet l-o]ra
  48      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
kollha tal-Kodi`i tal-Kummer` dwar it-tfal ta’ ta]t l-età  u dwar it-
tfal ta]t is-setg]a tal-[enituri.
Titolu V
FUQ L-ISTAT TA’ TA}T L-ETÀ  U T-TUTELA
Sub-titolu I
FUQ L-ISTAT TA’ TA}T L-ETÀ
Stat ta’ tfal ta]t l-
età .
157. }ija ta]t l-età  persuna tas-sess il-wie]ed jew l-ie]or li tkun
g]ad ma g]alqetx tmintax-il sena.
Sub-titolu II
FUQ IT-TUTELA
Meta wie]ed ta’ 
ta]t l-età  g]andu 
jkun ta]t tutela. 
Sostitwit: 
XLV1.1973.33. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
158. Tifel ta’ ta]t l-età , li l-[enituri tieg]u jkunu mietu jew
ikunu tilfu s-setg]a tal-[enituri u li ma jkunx i\\ewwe[, jista’ ji[i
mqieg]ed ta]t tutela sakemm isir ta’ l-età  jew sakemm ji\\ewwe[.
§  I. FUQ IL-}ATRA U T-TNE}}IJA TA’ TUTURI
}atra ta’ tutur. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.34.
159. (1) Tutur ji[i ma]tur mill-qorti fuq il-talba ta’
kwalunkwe persuna.
(2) Fil-]atra ta’ tutur il-qorti g]andha tikkonsidra kull
disposizzjoni li tkun tinsab fit-testment ta’ kull wie]ed mill-
[enituri tat-tifel dwar il-]atra ta’ tutur.
Persuni li jistg]u 
jkunu tuturi. 
Emendat: 
XXI. 1962.6; 
XLVI.1973.36.
160. Meta fost il-qraba tat-tifel ta’ ta]t l-età  jkun hemm persuni
tajba g]al tuturi, il-qorti g]andha ta]tar wa]da minn dawn il-
persuni, u, fost dawn, dejjem skond l-a]jar interessi tat-tifel, lill-
eqreb qarib mid-demm.
Meta ji[u ma]tura 
aktar minn tutur 
wie]ed. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.37.
161. (1) Il-qorti tista’ ta]tar aktar minn tutur wie]ed.
(2) Meta jkunu [ew ma]tura aktar minn tutur wie]ed il-qorti
tista’ f’kull \mien, jew minn jeddha jew fuq talba ta’ wie]ed mit-
tuturi, tispe`ifika d-dmirijiet rispettivi tag]hom; u, sakemm ji[u
mog]tija d-dmirijiet partikolari lil kull wie]ed minnhom, kull
wie]ed mit-tuturi jkollu s-setg]at u d-dmirijiet kollha ta’ tutur, u
huma jkunu kollha responsabbli in solidum g]all-eg]mil ta’ kull
wie]ed minnhom.
(3) Meta xi wie]ed mit-tuturi jmut jew xort’o]ra jispi``a minn
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
tutur, it-tutela ti[i e\er`itata mit-tutur l-ie]or jew mit-tuturi l-o]ra
kemm-il darba, il-qorti, jew minn jeddha jew fuq it-talba ta’ xi
Meta l-interessi tat-
tfal ta]t l-et  u tat-
tuturi ma jaqblux.
Jekk ji[ri li l-interessi tat-tfal ta’ ta]t l-età
istess tuturi ma jkunux jaqblu l-wie]ed ma’ l-ie]or jew ma’ l-
interessi tat-tuturi, ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 139. 
jistg]ux ikunu 
tuturi. 
XLVI. 1973.39; 
Xl. 1977.2; 
163. Il-persuni hawn ta]t imsemmija ma jistg]ux ji[u ma]tura
(a dawk li ma jkunux saru ta’ l-età
(b dawk li ma jkollhomx f’idejhom l-amministrazzjoni
libera ta’ ]wejji[hom, jew li huma mag]rufa b]ala
(` dawk li g]andhom, jew sejrin ikollhom, jew dawk li r-
ra[el jew il-mara tag]hom jew qrabathom mid-demm
sejrin ikollhom, mat-tifel ta’ ta]t l-età
jkunu fil-periklu l-istat ta’ dan it-tifel, jew xi bi``a
kbira minn ]wej[u;
d)
(e dawk li jkunu kkundannati g]all-piena tal-pri[unerija
g]al \mien ta’ aktar minn sena, jew g]al kull piena,
familja, jew fuq delitt ta’ frodi;
( ) dawk li huma mag]rufa b]ala nies ta’ kondotta ]a\ina,
traskurati.
Im]allfin u 
jistg]ux ikunu 
tuturi. 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
(1) L-im]allfin u l-ma[istrati ma jistg]ux ikunu tuturi,
sal-grad ta’ ku[in fil-linja kollaterali.
( ) It-tutela ta’ persuni o]ra, barra minn tal-qraba hawn fuq
ma[istrat.
Persuni li jistg]u 
]atra ta’ tutur. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
XLVI.1973.40; 
1975.
165. Il-persuni hawn ta]t imsemmija g]andhom jedd li
jigu me]lusa milli ja``ettaw il-kariga ta’ tutur jew milli jissuktaw
(a il-membri tal-Kamra tad-Deputati;
( ) il-kapijiet tad-dipartimenti pubbli`i, u kull uffi`jal
partikolari tas-servizz pubbliku;
( ) il-persuni fil-forzi armati ta’ Malta, sakemm ikunu fis-
(d dawk li jkunu g]alqu sittin sena, jew li jkunu morda
b’marda kronika li tag]milhom mhux tajba biex jaqdu
g]alihom;
( ) kull persuna li hija missier jew omm ta’ ]ames ulied
  50      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
]ajjin;
(f) dawk li [a g]andhom f’idejhom tuteli;
(g) kull min ma jkunx qarib tat-tifel ta’ ta]t l-età , jew ikun
qarib fil-bog]od, meta jkun hemm qarib f’Malta, jew,
skond il-ka\, qarib eqreb, li jkun tajjeb biex jie]u t-
tutela, u ma jkunx [ie me]lus minnha:
I\da meta tispi``a r-ra[uni li g]aliha l-qarib jew
il-qarib eqreb ma kienx tajjeb g]al tutur, jew li g]aliha
kien [ie me]lus, il-barrani jew il-qarib fil-bog]od,
skond il-ka\, jista’ jitlob li ji[i me]lus mit-tutela.
Setg]a tal-qorti li 
te]les tuturi.
166. Il-qorti tista’ wkoll, g]al xi wa]da mir-ra[unijiet
imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan jew g]al xi ra[uni tajba
o]ra, te]les, g]al kollox jew g]al xi \mien, tutur milli jissokta fit-
tutela tieg]u.
lnventarju li 
g]andu jsir mit-
tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.41.
167. (1) Il-qorti, qabel ta]tar persuna b]ala tutur, tordna lil dik
il-persuna li tag]mel inventarju ta’ ]wejje[ il-minuri jew, skond i`-
`irkostanzi, li tag]mel deskrizzjoni ta’ dawk il-]wejje[, imwettqa
bil-[urament minn dik il-persuna, u li tobbliga ru]ha, b’ipoteka ta’
]wejji[ha sas-somma li ti[i stabbilita, li tamministra sewwa u bil-
]aqq il-[id tal-minuri, u li tag]ti, meta tispi``a t-tutela, kont sewwa
u fidil ta’ l-amministrazzjoni tag]ha.
(2) Il-qorti tista’ tordna illi l-inventarju jew id-deskrizzjoni
hawn fuq imsemmija, ji[u mag]mula minn persuna o]ra li ma
tkunx dik li tkun sejra ti[i ma]tura g]al dik it-tutela.
Setg]a tal-qorti 
dwar it-tutur. 
Emendat: 
XLVI. 1973.43; 
XI. 1977.2.
168. (1) Il-qorti tista’, meta jidhrilha li hu me]tie[, fid-digriet
li bih ta]tar lit-tutur, tag]millu l-obbligu li jippre\enta fir-re[istru
tal-qorti, kull sena, jew f’kull \mien ie]or kif ji[i stabbilit mill-
qorti, kont ta’ l-amministrazzjoni tieg]u.
(2) Il-qorti tista’ wkoll tordna lil dak li joffri ru]u biex jid]ol
g]at-tulela, li jag]ti garanzija, u, f’dan il-ka\, l-obbligazzjoni tal-
garanti, b]al dik tat-tutur, g]andha ssir qabel ma t-tutur ji[i
ma]tur.
Sospensjoni jew 
tne]]ija ta’ tutur.
Kap. 12.
169. (1) Il-qorti tista’ tissospendi jew tne]]i mill-kariga
tieg]u, lil kull tutur jew kuratur, g]al xi wa]da mir-ra[unijiet
imsemmijin fl-artikolu 163(b), (`), (d), (e) u (f), jew min]abba li
jonqos milli jag]ti kont meta jmissu, jew min]abba li l-kont mog]ti
ma jkunx sewwa, jew g]al ra[uni o]ra xierqa, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’  l-artikolu 35 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili.
(2) F’kull ka\, il-qorti g]andha fuq kollox t]ares lejn l-
interessi tal-minuri.
Kuratur ad 
ventrem.
170. (1) Jekk, meta r-ra[el imut ming]ajr tfal, il-mara
tiddikjara li hija tqila, il-qorti tista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess, ta]tar kuratur ad ventrem, sabiex ma jkunx hemm dubju
fuq it-twelid tat-tarbija, jew li din tinbidel, u biex jigu amministrati
l-beni sa dak in-nhar tat-twelid, ta]t dawk il-provvedimenti li l-
qorti jidhrilha li g]andha tag]ti.
  [ 51
( ) Il-qorti tista’ ta]tar mara b]ala kuratri`i, u tag]ti f’idejn
}las lit-tutur.
imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, ]las kif jixraq.
§ 
Dmirijiet tat-tutur.
g]andu jidher g]alih fl-atti `ivili kollha, u g]andu jamministralu
]wej[u b]al missier tajjeb tal-familja.
g]at-trobbija tal-
minuri. 
XLVI. 1973.44.
173.
minuri g]andu ji[i mrobbi, l-edukazzjoni li tg]odd g]alih, u l-
ispi\a li g]andha tintefaq g]all-manteniment u edukazzjoni tieg]u.
ka\ ta’ m[ieba 
]a\ina tal-minuri.
(1) Jekk it-tutur ikollu ra[unijiet gravi biex jilmenta mill-
(2 L-ispi\a me]tiega tmur akkont tal-minuri.
Dmirijiet tal-
permess mil-li[i.
( ) Jekk it-tutur jabbu\a mis-setg]a tieg]u, jew jittraskura d-
j[ibu l-ilment quddiem il-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja; u l-
qorti twissi lit-tutur jew tag]ti kull provvediment ie]or li jkun
Atti li ma jridux 
dewmien.
Il-qorti tista’, g]alkemm ikunu g]adhom ma sarux l-atti
me]tie[a fl-artikolu 167, tag]ti s-setg]a lill-persuna li tkun
dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
X’g]andu jsir mill-
Emendat: 
XLVI. 1973.45.
(1) It-tutur g]andu, \mien tliet xhur minn dak in-nhar li
tkunx tag]tu s-setg]a li j\omm g]andu.
( ) Jekk il-qorti ma tag]tix is-setg]a li jsir xort’o]ra, il-bejg]
(3 Il-qorti tista’, fid-diskrezzjoni tag]ha skond i`-`irkostanzi,
ittawwal i\-\mien imsemmi fis-subartikolu  . 
O[[etti prezzju\i, 
jkun [ie mog]ti s-setg]a li j\omm, ji[u merfug]a fil-lok ma]tur
g]ad-depo\iti [udizzjarji ta’ o[[etti b]al dawk, jew f’xi lok ie]or
(2 Dan ig]odd ukoll g]all-flus jew g]at-titoli g]all-purtatur li
jkunu jinsabu fl-assi tal-minuri.
3)
dawn l-o[[etti, flus, jew titoli.
  52      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Stabbilimenti ta’ 
kummer`. 
Emendat: 
XLVI. 1973.46.
179. (1) L-istabbilimenti ta’ kummer` jew ta’ industrja li jkun
hemm fl-assi tal-minuri g]andhom ji[u mibjug]a u illikwidati mit-
tutur bil-mod li tordna l-qorti.
(2) I\da, il-qorti tista’ tag]ti li n-negozju jibqa’ jitmexxa jekk
dik il-tmexxija x’aktarx tista’ tkun ta’ l-akbar [id g]all-minuri.
}wejje[ li t-tutur 
ma jistax jag]mel. 
Emendat: 
I.1908.1; 
XLVI.1973.47.
180. (1) It-tutur, ming]ajr ma jkollu s-setg]a mill-qorti, ma
jistax ida]]al jew jittrasferixxi kapitali tal-minuri, jissellef flus
]lief g]al xi b\onn li ma jkunx irid dewmien, ja``etta jew
jirrinunzja wirt, ja``etta donazzjonijiet jew legati su[[etti g]al
pi\ijiet, i[ib kwistjonijiet f’arbitra[[ jew jag]mel transazzjonijiet,
jew jittrasferixxi, jipoteka jew jag]ti b’`ens ]wejje[ immobbli, jew
jag]ti b’kiri g]al aktar minn tmien snin, f’ka\ ta’ raba’, jew g]al
aktar minn erba’ snin, f’ka\ ta’ bini, jew g]al aktar mi\-\mien soltu
skond l-u\u, f’ka\ ta’ ]wejje[ mobbli.
(2) Fuq talba g]as-setg]a sabiex ja``etta wirt, il-qorti tista’,
skond i`-`irkostanzi, tag]ti lil-tutur li j[ib, minflok l-inventarju
msemmi fl-artikolu 848, nota li turi l-proprjetà  li tinsab fil-wirt,
imwettqa bil-[urament tieg]u.
(3) Jekk ting]ata xi ]a[a b’kiri g]al \mien itwal minn dak
imsemmi fis-subartikolu (1), dan i\-\mien ji[i mqassar g]a\-\mien
imsemmi hawn fuq, skond ma jkun il-ka\, u jibda jg]odd minn dak
in-nhar tal-kuntratt.
(4) Il-qorti tista’, fl-att li bih ta]tar lit-tutur, jew b’digriet ta’
wara, tag]ti lil dak it-tutur setg]a [enerali g]all-atti kollha, jew
g]al xi w]ud mill-atti hawn fuq imsemmija.
Impieg ta’ flus bi 
qlig].
181. (1) It-tutur g]andu, wara li jaqta’ l-ispejje\ me]tie[a
g]all-minuri, jimpjega bi qlig] ir-renti jew flus o]ra li jda]]al,
meta s-somma tag]hom tkun tiskorri ]amsin lira.
(2) Jekk it-tutur jonqos li jag]mel dak l-impieg ta’ flus, hu
je]el il-]las ta’ l-img]ax, kemm-il darba ma jippruvax li g]alkemm
g]amel ]iltu kif imiss ma rnexxilux i]addimhom bi qlig] u fi\-
\gur.
(3) It-tutur iwie[eb g]al kull telf li jsir min]abba li fl-impieg
tal-flus ma jkunx mexa b’dak il-g]aqal li kieku jimxi bih missier
tajjeb tal-familja.
Amministrazzjoni. 182. (1) It-tutur g]andu g]all-anqas i\omm ktieb li fih ini\\el
id-d]ul u l-]ru[.
(2) Huwa g]andu mal-kontijiet tieg]u j[ib l-ir`evuti ta’ kull
spi\a ta’ somom mhux \g]ar.
(3) Il-ktieb hawn fuq imsemmi, jekk imwettaq bil-[urament
tal-tutur, huwa bi\\ejjed biex jag]ti prova ta’ l-ispejje\ ta’ somom
\g]ar.
(4) It-tutur ji[i akkreditat biss bl-ispejje\ li jinsabu li kienu
utili, jew, skond il-kondizzjoni u l-[id tal-minuri, bl-ispejje\ soliti.
G]oti ta’ kontijiet, 183. (1) Meta l-amministrazzjoni tispi``a, g]al ra[uni o]ra
minn dik imsemmija fl-artikolu 158, it-tutur g]andu jag]ti l-kont
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        53
tieg]u lil dak li jid]ol floku fit-tutela.
(2) Jekk il-minuri jmut fi\-\mien tat-tutela, il-kont g]andu
jing]ata lill-werrieta tieg]u.
lill-persuna ta]t 
tutela.
184. Jekk it-tutela tispi``a g]al xi ra[uni msemmija fl-artikolu
158, il-kont g]andu jing]ata lill-persuna li kienet ta]t dik it-tutela. 
Img]axijiet.
img]ax ipso jure minn dak in-nhar tat-tmiem tat-tutela.
(2) L-img]ax fuq kull somma li l-minuri jkollu jag]ti lit-tutur
ig]addi biss minn dak in-nhar li dan jitlob il-]las, b’att [udizzjarju,
wara li tispi``a t-tutela.
Preskrizzjoni.
tal-minuri kontra t-tutur, jew tat-tutur kontra l-minuri, dwar it-
tutela, taqa’ bil-preskrizzjoni ta’ ]ames snin li jibdew ig]addu
minn dak in-nhar li l-minuri jsir ta’ l-età , jew li jmut.
Nullità  ta’ atti 
mag]mulin mit-
tutur.
187. (1) In-nullità  ta’  l-atti mag]mulin bi ksur tad-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, li jolqtu l-interessi tal-minuri,
tista’ ti[i opposta biss mill-minuri jew mill-werrieta tieg]u jew
minn dawk li l-jeddijiet tag]hom [ejjin minnu.
(2) Ebda att tat-tutur ma jista’ ji[i attakkat min]abba biss li t-
tutur ikun [ie ma]tur bi ksur tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 163.
Titolu VI
FUQ L-ETÀ  MA{{URI, L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-ETÀ  MA{{URI
Età  ma[[uri.
(2) Kull min hu ta’ l-età  jista’ jag]mel l-atti kollha tal-]ajja
`ivili, min barra dawk imsemmijin f’disposizzjonijiet o]ra spe`jali
tal-li[i.
Sub-titolu II
FUQ L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI
Persuni su[[etti 
g]all-interdizzjoni. 
Kap. 12.
189. (1) Persuna ta’ l-età  li tkun imbe`illi jew xort’o]ra
mo]]ha marid, jew ]alja, tista’ ti[i interdetta jew inabilitata milli
tag]mel xi atti, kif jing]ad fl-artikoli 520 sal-527 inklu\ivament
tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
  54      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) Dan ig]odd ukoll g]all-minuri msemmi fl-artikolu 156.
(3) It-talba g]all-interdizzjoni jew inabilitazzjoni tista’ ssir
mhux biss mill-persuni msemmijin fl-artikolu 521 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, i\da wkoll mill-qarib bi \wie[
li, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i, jista’ jkun im[ieg]el
jag]ti l-manteniment lill-persuna fi stat ta’ bluha jew ta’ mard tal-
mo]], jew ]alja.
Trux-u-mutu jew 
g]ama.
Kap. 12.
190. ll-qorti tista’ wkoll tag]mel ig]oddu d-disposizzjonijiet
fuq imsemmija tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili,
g]at-trux-u-mutu jew g]ama mit-twelid, u f’kull ka\ b]al dan ma
tkun tin]tie[ ebda prova o]ra dwar l-inkapa`ità  ta’ dik il-persuna li
tie]u ]sieb ]wejji[ha.
Interdizzjoni ta’ 
minuri.
191. (1) Minuri ta]t tutela jista’ ji[i interdett jew inabilitat fl-
a]]ar sena li jkun g]adu ta]t l-età ; u f’kull ka\ b]al dan il-qorti
tista’ ta]tar b]ala kuratur sew lit-tutur kemm xi persuna o]ra. 
(2) Dan il-kuratur ma jistax jibda jamministra l-beni ]lief minn
dak in-nhar li tispi``a t-tutela.
Nullità  ta’ atti 
mag]mulin mill-
interdett.
192. In-nullità  ta’ l-atti mag]mulin mill-interdett jew inabilitat
wara l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni ma tistax ti[i opposta
]lief mill-kuratur, jew mill-interdett jew inabilitat, jew mill-
werrieta tieg]u jew minn dawk li l-jeddijiet tag]hom [ejjin minnu. 
Titolu VII
FUQ IL-PERSUNI ASSENTI
Tifsira ta’ 
"assenti".
193. Dak illi ma baqax jidher f’Malta, ming]ajr ma jkun hemm
ebda a]bar tieg]u, jitqies assenti g]all-finijiet tad-disposizzjonijiet
ta’ dan it-Titolu.
Sub-titolu I
FUQ IL-KURAZIJA TA’ L-ASSENTI
Talba g]al-]atra 
ta’ kuratur. 
194. Il-werrieta pre\untivi ta’ assenti, jew kull persuna o]ra li
jkollha interess, jistg]u, b’rikors lill-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja tal-g\ira li fiha kien joqg]od l-a]]ar l-assenti, jitolbu l-
]atra ta’ kuratur sabiex jamministra l-beni tieg]u, u dawk il-
provvedimenti l-o]ra me]tie[a sabiex ti[i m]arsa l-proprjetà
tieg]u.
Editt. 
Emendat:
XXXI. 1965.8.
195. Fuq kull talba b]al din, il-qorti g]andha tordna illi editt,
mag]mul skond il-Formula A fit-Taqsima II ta’ l-iskeda li hawn
ma’ dan il-Kodi`i, ji[i, g]al darbtejn, b’intervall ta’ mill-anqas
xahar bejn darba u o]ra, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, u
mwa]]al fid-da]la ta’ l-edifizzju li fih il-qorti toqg]od, u f’kull lok
ie]or illi l-qorti jidhrilha sewwa, u bih isejja] lil kull persuna li
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
jkollha a]bar fuq l-assenti sabiex tag]ti dik l-a]bar lill-qorti, bil-
mezz tar-re[istratur.
assenti.
196. Kull a]bar dwar l-assenti tista’ ting]ata sew bil-
miktub, f’kull g]amla li tkun, kemm bil-fomm.
2)
jni\\el nota tag]ha fit-tarf jew fil-[enb tar-rikors, jew, meta dan ma
jistax isir, f’folja g]aliha li ti[i merfug]a ma’ dak ir-rikors.
3)
ma turix isimha, jew li ma tkunx mag]rufa u li ma ssemix il-lok li
fih tista’ tinsab.
197. Kemm-il darba, meta jag]laq i\-\mien imsemmi fit-tieni
jekk l-assenti g]adux ]aj, jew dwar fejn jinsab, hija ta]tar persuna
sabiex tag]mel, fi\-\mien li ji[i mog]ti mill-istess qorti, inventarju
dawk il-]wejje[, li g]andha ti[i mwettqa bil-[urament ta’ dik il-
persuna:
li jsir tiftix ie]or, il-qorti tista’ wkoll, qabel ma tag]mel dik il-
]atra, tordna li jsir dak it-tiftix ie]or.
dewmien.
198.
artikolu 194, tag]ti s-setg]a lil persuna kompetenti li tag]mel,
f’isem l-assenti, dawk l-atti li ma jkunux iridu dewmien.
kuratur.
199. Wara li jsir l-inventarju jew id-deskrizzjoni, il-qorti,
qabel ma tilqa’ t-talba, tordna lill-persuna li hija tkun sejra ta]tar
somma biss illi ti[i stabbilita, li tamministra bis-sewwa u bil-]aqq
il-[id ta’ l-assenti, u li tag]ti, fit-tmiem tal-kurazija, kont veru u
(2 Meta l-qorti jidhrilha xieraq illi l-persuna li tkun sejra ti[i
ma]tura b]ala kuratur g]andha [[ib garanzija, l-obbligazzjoni tal-
Persuni li ma 
jistg]ux ji[u 
Emendat: 
XLVI. 1973.49.
(1) Il-persuni li skond l-artikolu 163 m’humiex tajbin
(2 }add ma huwa obbligat ja``etta l-kurazija ta’ wie]ed
assenti.
i\jed minn kuratur 
wie]ed. 
XLVI. 1973.50.
201. Il-qorti tista’ ta]tar \ew[ kuraturi jew i\jed.
( ) F’kull  ka\  b]al  dan  g]andhom  japplikaw  id-
(2  u ( ). 
202. (1)
tieg]u lill-assenti, jekk dan ji[i lura, jew jekk ja]tar prokuratur,
inkella lil dawk li ji[u mda]]lin fil-pussess ta’ ]wej[u.
2) (1) ta’ l-artikolu
  56      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
1l-kuratur jidher 
g]all-assenti.
203. (1) Il-kuratur jidher g]all-assenti fl-atti `ivili, u g]andu
jamministralu ]wej[u b]al missier tajjeb tal-familja.
(2) Huwa fid-dmir li jissokta jfittex jekk l-assenti g]adux ]aj,
jew fejn jista’ jinsab, u li jg]arraf lill-qorti bl-a]barijiet li jkollu.
(3) Jekk ma jkunx [ie ordnat xort’o]ra fid-digriet li ja]tar il-
kuratur jew f’xi digriet ie]or, ig]oddu g]al dan il-kuratur id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 169 u 177 sa 182 it-tnejn mag]duda.
Meta l-assenti 
j]alli prokuratur.
204. (1) Meta l-assenti jkun ]alla prokuratur sabiex
jamministralu ]wej[u, il-qorti g]andha, fi\-\mien li l-prokura
tibqa’ sse]], tag]ti l-provvedimenti biss dwar dawk l-atti li ma
jistg]ux isiru mill-prokuratur bis-setg]a tal-prokura jew bis-sa]]a
tal-li[i. 
(2) Meta l-prokura tispi``a, ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
Sub-titotu II
FUQ IL-PUSSESS PROVVI|ORJU TA’ }WEJJE{ L-ASSENTI
Ftu] ta’ testmenti. 
Emendat: 
LIV. 1974.2.
Kap. 55.
205. Wara tliet snin, li ma jaqtg]ux, mill-a]]ar a]bar dwar l-
assenti, jew wara sitt snin, jekk l-assenti jkun ]alla prokuratur biex
jamministralu ]wej[u, il-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tal-g\ira
li fiha l-assenti kien joqg]od l-a]]ar, tista’, fuq talba ta’ kull min
ikollu interess, tordna l-ftu] ta’ kull testment sigriet, jew tiddikjara
b’dak kollu li jing]ad fl-artikolu 66 ta’ l-Att dwar il-Professjoni
Nutarili u l-Arkivji Nutarili, li jistg]u jinqraw minn kull]add it-
testmenti pubbli`i li l-assenti jkun g]amel.
Editt. 206. (1) Fuq kull talba bhal dik, il-qorti tisma’ l-prokuratur
jew il-kuratur, jekk ikun hemm, u, jekk jidhrilha li g]andu jing]ata
l-provvediment mitlub, tordna li editt b]al dak imsemmi fl-artikolu
195, ji[i pubblikat fil-Gaz\etta tal-Gvern, u mwa]]al fid-da]la ta’
l-edifizzju li fih toqg]od il-qorti, u f’kull lok ie]or li jidhrilha
xieraq.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 196 dwar kif g]andhom
jing]ataw l-a]barijiet fuq nies assenti, ig]oddu wkoll g]all-ka\
imsemmi f’dan l-artikolu.
Jekk ig]addu sitt 
xhur ming]ajr ebda 
a]bar dwar l-
assenti.
207. Wara li jg]addu sitt xhur mill-pubblika\zjoni ta’ l-editt, il-
qorti, f’nuqqas ta’ ebda a]bar dwar l-assenti, tordna, b’digriet, il-
ftu] ta’ kull testment sigriet, jew, skond il-ka\, tiddikjara li jista’
jinqara minn kull]add kull testment pubbliku mag]mul mill-
assenti.
Talba g]ad-d]ul 
fil-pussess 
provvi\orju mill-
werrieta le[ittimi 
jekk it-testment ma 
jkunx ig]ajjat 
werrieta, Emendat: 
LIV.1974.4.
208. Il-werrieta b’testment ta’ l-assenti, jew il-werrieta
tag]hom, jew jekk it-testment ma jkun ig]ajjat ebda werrieta, dawk
il-persuni li kienu jkunu l-werrieta le[ittimi li kieku l-assenti miet
fil-jum ta’ l-a]]ar a]bar dwaru, jew il-werrieta tag]hom, jistg]u
jag]mlu talba lill-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tal-g\ira li fiha
l-assenti kien joqg]od l-a]]ar, biex tag]tihom li jid]lu fil-pussess
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        57
provvi\orju ta’ ]wejje[ l-assenti.
jew jekk ma jkunx 
hemm testment 
sigriet jew 
pubbliku.
209. (1) Jekk ma jkunx hemm testment sigriet jew pubbliku,
it-talba msemmija fl-a]]ar artikolu qabe1 dan tista’ ssir minnufih
wara li jag]laq i\-\mien imsemmi g]al kull ka\ fl-artikolu 205.
(2) Fuq dik it-talba l-qorti tisma’ l-prokuratur jew il-kuratur,
jekk ikun hemm, u, jekk ikun me]tie[, to]ro[ editt b]al dak
imsemmi fl-artikolu 206, u tordna li ji[i mwa]]al kif jing]ad f’dak
l-artikolu; u tag]ti fuq dik il-talba d-digriet me]tie[, wara li
jag]lqu sitt xhur mill-pubblikazzjoni ta’ l-editt.
Pubblikazzjoni ta’ 
l-editt.
210. L-editt me]tie[ fl-artikoli 206 u 209, g]andu ji[i pubblikat
u mwa]]al darbtejn, b’intervall g]all-anqas ta’ xahar bejn darba u
o]ra, kemm-il darba, qabel it-ta1ba l-wa]da jew l-o]ra msemmijin
f’dawk l-artikoli, ma jkunx [ie ma]tur kuratur; u, f’kull ka\ b]al
dan, is-sitt xhur li g]andhom ig]addu qabel id-digriet tal-qorti,
jibdew ig]addu mit-tieni pubblika\zjoni ta’ l-editt.
Jeddijiet tal-
legatarji, e``.
211. Meta jkun hemm lok g]at-talba tal-werrieta g]ad-dhul fil-
pussess provvi\orju tal-beni, ukoll fil-ka\ li huma ma jkunux
g]amlu dik it-talba, il-legatarji, id-donatarji, u dawk kollha li
jkollhom fuq ]wejje[ l-assenti jeddijiet li jiddependu mill-mewt
tieg]u, jistg]u, b’`itazzjoni kontra l-werrieta b’testment jew kontra
l-werrieta le[ittimi, skond il-ka\, u kontra l-prokuratur jew il-
kuratur, jekk ikun hemm, jitolbu li ji[u mda]]la fl-e\er`izzju
provvi\orju ta’ dawk il-jeddijiet.
Garanzija.
dan, ma ji[ux imda]]la fil-pussess provvi\orju ta’ ]wejje[ l-
assenti, jew ma jing]atax lilhom li je\er`itaw il-jeddijiet li jista’
jkollhom, ]lief jekk jag]tu garanzija f’somma li ti[i stabbilita mill-
qorti, skond l-artikolu 352.
Kawtieli o]ra 
minflok il-
garanzija.
213. Jekk xi wie]ed mill-werrieta pre\untivi jew persuni o]ra li
jkollhom jeddijiet fuq ]wejje[ l-assenti ma jkunx jista’ jag]ti l-
garanzija hawn fuq imsemmija, il-qorti tista’ fid-diskrezzjoni
tag]ha tordna dawk il-kawtieli l-o]ra li jidhrilha me]tie[a fl-
interess ta’ l-assenti, billi tqis il-kondizzjoni tar-rikorrenti, kif ji[u
mill-assenti, u `irkostanzi o]ra.
Mart jew \ew[ l-
assent jistg]u 
jitolbu l-
manteniment.
214. Mart jew \ew[ l-assenti, barra minn dak li jkun imisshom
bis-sa]]a tal-kitba ta\-\wie[, jew b’wirt, jew b’titolu ie]or skond
il-li[i, jistg]u, f’ka\ ta’ b\onn, jitolbu li ti[i mg]oddija lilhom
somma g]all-manteniment, meqjusa skond il-kondizzjoni tal-
familja u l-ammont ta’ l-assi ta’ l-assenti.
Effetti tad-d]ul fil-
pussess 
provvi\orju.
215. Il-persuni mda]]lin fil-pussess provvi\orju tal-beni ta’ l-
assenti, u l-werrieta tag]hom, g]andhom l-amministrazzjoni ta’
dawn il-beni, il-jedd li joqog]du f’kaw\i dwar il-jeddijiet ta’ l-
assenti, u tgawdija ta’ l-utili tal-beni ta’ l-assenti, fil-limiti
stabbiliti hawn ’il quddiem.
Inventarju tal-beni.
ta’ l-assenti g]andhom jie]du l-passi me]tie[a quddiem il-qorti ta’
[urisdizzjoni volontarja, sabiex jag]mlu, fi \mien tliet xhur minn
dak in-nhar tad-d]ul fil-pussess provvi\orju, inventarju tal-]wejje[
mobbli u deskrizzjoni ta’ l-immobbli ta’ l-assenti, jekk ma ji[ux
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
me]lusin minn dan mill-qorti min]abba li dan l-inventarju jew
à  saru ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
(2 Il-qorti tista’ tordna, jekk ikun me]tie[, li l-inventarju jew
id-deskrizzjoni hawn fuq imsemmijin isiru qabel ma tilqa’ t-talba
Setg]at ta’ dawk li 
jaqalg]u d-d]ul fil-
provvi\orju.
217. Il-persuni li lilhom ikun [ie mog]ti d-d]ul fil-pussess
provvi\orju tal-beni ta’ l-assenti ma jistg]ux, ming]ajr is-setg]a
jag]mlu xi att li ma jkunx ta’ sempli`i amministrazzjoni.
( ) Il-qorti tordna, meta jkun me]tie[, il-bejg] tal-]wejje[
g]andu ji[i impjegat bl-img]ax, jew xort’o]ra kif il-qorti jidhrilha
xieraq.
frottijiet.
Emendat: 
.
218. Meta l-persuni mda]]lin fil-pussess provvi\orju tal-
beni, jew mog]tija l-e\er`izzju provvi\orju tal-jeddijiet tag]hom
jew mart l-assenti, huma j\ommu l-frottijiet kollha g]alihom
infishom. 
2)
assenti f’xi grad ie]or, jew barranin, huma g]andhom i\ommu
mwarrba minn tlieta wie]ed tal-frottijiet:
fiha nstemg]et l-a]]ar a]bar ta’ l-assenti jew sitt snin mid-d]ul tal-
pussess provvi\orju, il-frottijiet kollha jkunu proprjet  ta’ l-
imsemmija persuni.
daqsinsew g]all-
pussess 
219. (1)
persuna turi li kellha, fi\-\mien ta’ l-g]oti tad-d]ul f’dak il-
pussess, jedd aqwa jew daqs dak tal-pussessur, hija tista’ to]ro[ lil
(2 I\da, il-persuna hawn fuq imsemmija ma jkollhiex jedd
g]al dawk il-frottijiet ]lief minn dak in-nhar tat-talba [udizzjarja.
jer[a’ jidher. 
Emendat: 
220. (1)
effetti tad-d]ul tal-pussess provvi\orju, jew dawk tas-setg]a
mog]tija g]all-e\er`izzju tal-jeddijiet imsemmijin fl-artikolu 211,
u ji[u amministrati l-beni tieg]u.
( ) Il-pussessuri tal-beni, u dawk il-persuni li jkunu ]adu xi
ta’ l-assenti, g]andhom irodduhom flimkien mal-frottijiet, kif
provdut fl-artikolu 218 2)
Mewt ta’ l-assenti. 
Emendat:
221. Kemm-il darba, matul il-perjodu ta’ pussess provvi\orju,
tinfeta] favur dawk il-persuni li f’dak i\-\mien kienu l-werrieta
tieg]u b’testment jew werrieta le[ittimi, jew is-su``essuri
irodduhom, flimkien mal-frottijiet, kif provdut fl-artikolu 218( ). 
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        59
Jeddijiet ta’ 
persuni kontra 
assenti.
222. Wara l-g]oti tad-d]ul fil-pussess provvi\orju, kull min
ikollu jeddijiet xi j[ib kontra l-assenti, g]andu j[ibhom ‘il quddiem
kontra dawk li jkunu [ew imda]]la fil-pussess tal-beni.
FUQ IL-PUSSESS ASSOLUT TA’ }WEJJE{
Pussess assolut. 
Sostitwit: 
223. Jekk l-assenza tissokta g]al \mien ta’ sitt snin wara d-d]ul
ippre\entata mill-werrieta b’testment jew mill-werrieta bil-li[i ta’
l-assenti quddiem il-qorti kompetenti tal-g\ira li fiha l-assenti kien
dik l-assenza tkun [iet dikjarata b’sentenza li tkun damet g]al
\mien ta’ g]axar snin kontinwi mid-data ta’ l-a]]ar a]bar dwar l-
min ikollu interess, tag]ti, b’digriet, id-d]ul fil-pussess assolut fil-
beni ta’ l-assenti u l-e\er`izzju assolut tal-jeddijiet li jiddependu
g]andhomx ise]]u l-kawtieli l-o]ra li setg]u jkunu [ew ordnati:
I\da jekk l-assenti jkun minuri, i\-\mien li matulu ma jkunx
[urnata li fiha dik il-persuna kienet til]aq l-età
Ka\jiet li fihom 
jing]ata l-pussess 
Emendat: 
LIV. 1974.7.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu,
jew, skond il-ka\, id-dikjarazzjoni tal-ftu] tas-su``essjoni tista’
jkun ing]ata d-d]ul fil-pussess provvi\orju kif jing]ad fi\-\ew[
sub-titoli ta’ qabel dan, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li [ejjin:
a)
u mill-anqas sena mill-a]]ar a]barijiet li kien hemm
fuqu;
b)
assenti, u mill-anqas sitt snin mill-a]]ar a]barijiet li
kien hemm fuqu.
li jkunu [ew 
imda]]la fil-
225. Dawk li jkunu [ew imda]]la fil-pussess assolut tal-beni
jiddependu mill-mewt ta’ l-assenti, jistg]u jag]mlu bejniethom il-
qasma definittiva tal-beni ta’ l-assenti, u jistg]u jiddisponu kif
Jekk l-assenti ji[i 
lura.
Jekk l-assenti ji[i lura, jew jekk jinsab li g]adu ]aj, hu
jie]u lura ]wej[u, fl-istat li jkunu, u jkollu jedd g]all-prezz tal-
t]allasx, jew g]all-beni li bil-prezz ta’ dak il-bejg] ikunu nxtraw.
Jeddijiet ta’ ulied l-
jibda jg]odd mill-g]oti ta’ d]ul fil-pussess assolut, jew minn dak
in-nhar li setg]at issir id-dikjarazzjoni tal-ftu] tas-su``essjoni,
  60      ]       
ir-regoli mi[juba fl-a]]ar artikolu qabel dan, ming]ajr ma jkunu
obbligati li jippruvaw il-mewt tieg]u.
228. Jekk wara d-d]ul fil-pussess assolut, ji[i ppruvat i\-\mien
legatarji tieg]u, jew kisbu xi jedd min]abba l-mewt tieg]u, jew is-
su``essuri tag]hom, jistg]u j[ibu ’1 quddiem il-jeddijiet li jmissu
preskrizzjoni, u ta’ l-effetti tal-bona fidi dwar il-frottijiet li jkunu
di[a n[abru.
FUQ L-EFFETTI TA’ L-ASSENZA DWAR JEDDIJIET LI JISTG}
JMISSU LILL-ASSENTI
Talb ta’ jeddijiet 
li mhux mag]rufa 
jekk hix ]ajja.
}add ma jista’ jitlob jedd f’isem persuna o]ra li mhux
mag]ruf jekk hix ]ajja, jekk ma jippruvax li dik il-persuna kienet
Meta tinfeta] 
su``essjoni.
(1) Meta tinfeta] su``essjoni li g]aliha kollha jew g]al
]ajja, dik is-su``essjoni tg]addi favur dawk li mag]hom dik il-
persuna kien ikollha jedd li tikkonkorri, jew favur dawk li lilhom
rappre\entazzjoni.
( ) Dawk li g]alihom, fin-nuqqas ta’ dik il-persuna, tg]addi s-
jidhrilha li i\jed jaqbel, deskrizzjoni tal-beni.
Azzjoni g]at-talba  231. ld-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
jeddijiet l-o]ra li jmissu lill-assenti, jew lil dawk li jidhru floku,
jew li g]andhom jedd minnu. Dawn il-jeddijiet jispi``aw biss wara
Frottijiet mi[bura 
b’bona fidi.
Sakemm l-assenti ma jidhirx, jew il-jeddijiet li jmissu lilu
ma jin[ibux ’il quddiem f’ismu, dawk li g]andhom tkun g]addiet
b’bona fidi.
Sub-titolu V
Kurazija tat-tfal 
minuri ta’ l-assenti. 
XLVI. 1973.51. 
Emendat: 
233. (1) à , u
ta’ kull min ikun, ta]tar g]al dawk it-tfal kuratur wie]ed jew i\jed.
( ) Id-disposizzjonijiet dwar it-tutela ta’ minuri li jkollu l-
kurazija ta’ minuri ordnata skond dan l-artikolu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        61
Titolu VIII
FUQ L-ATTI TA’ L-ISTAT ¬IVILI
Sub-titolu 1
DISPOSIZZJONIJTET {ENERALI
Atti li g]andhom 
isiru meta 
titwieled, 
ti\\ewwe[, jew 
tmut persuna.
234. (1) Meta titwieled, ti\\ewwe[ jew tmut persuna, g]andu
jsir att, skond il-formula li tmiss li hawn ma’ dan il-Kodi`i, illi
g]andu jkun fih il-partikolaritajiet me]tie[a f’dan it-Titolu, u
g]andu jkun miktub b’kitba `ara li tinqara u ming]ajr taqsir ta’
kliem.
(2) Kemm-il darba xi partikolarità  milli hawn imsemmija hawn
fuq ma tistax tkun mag]rufa, dan g]andu jing]ad fl-att, fil-lok li
jmiss.
E``ezzjonijiet. 
Sostitwit: 
VI. 1968.2.
235. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
japplikawx fil-ka\ ta’ mewt ta’ persuna inga[[ata, u li tkun g]ada
sservi, f’xi forzi armati ta’ pajji\ barrani, ]lief jekk dik il-persuna
tkun `ittadin ta’ Malta jew mi\\ew[a lil xi persuna li tkun `ittadin
ta’ Malta.
Min g]andu jikteb 
dawn l-atti. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
236. L-atti tat-twelid jew tal-mewt g]andhom jinkitbu mill-
uffi`jali ma]tura mill-President ta’ Malta g]al daqshekk. 
Atti ta\-\wie[. 
Sostitwit: 
XXXVII. 1975.23.
237. L-atti ta\-\wie[ g]andhom jinkitbu u ji[u ffirmati kif
provdut fl-artikolu 293.
Re[istri.
Emendat:
VII. 1982.2; 
XXXl.1986.4;
III.1994.3.
238. (1) Fl-uffi``ju  tar-Re[istru  Pubbliku  f’Malta  u
f’G]awdex, g]andhom jin\ammu tliet re[istri: wie]ed biex fih
jitni\\lu l-atti tat-twelid, ie]or biex fih jitni\\lu l-atti ta’ \-\wie[, u
t-tielet biex fih jitni\\lu l-atti tal-mewt.
(2) Kull volum ta’ dawn ir-re[istri g]andu jkun enumerat mill-
ewwel sa l-a]]ar pa[na. L-a]]ar pa[na ta’ kull volum ikun fiha
dikjarazzjoni tan-numru totali tal-pa[ni li jkun fih; din id-
dikjarazzjoni g]andha tkun iffirmata mid-Direttur tar-Re[istru
Pubbliku.
Re[istrazzjoni fl-
uffi``ju ta’ Malta 
jew ta’ G]awdex. 
Emendat: 
XXXVIl. 1975.23;
XXll. 1976.4; 
XII. 1986.3;
III.1994.4.
239. (1) Fl-uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku f’Malta g]andhom
jitni\\lu l-atti kollha tat-twelid, ta\-\wie[ u tal-mewt li jkun hemm
fil-g\ira ta’ Malta, kif ukoll l-atti msemmijin fl-artikoli 244 u 285;
u fl-uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku f’G]awdex g]andhom jitni\\lu
l-atti tat-twelid, ta’ \-\wie[, u tal-mewt li jkun hemm fil-g\ejjer ta’
G]awdex u Kemmuna.
(2) Kopja ta’ att, re[istrata kif provdut fis-subartikolu (1) u
trasmessa lid-Direttur b’makna facsimile foto-elettrika, jew kull
kopja vera tag]ha, g]andha titqies li tkun kopja vera u awtentika
g]all-finijiet kollha tal-li[i sakemm din tkun iffirmata mid-Direttur
li jir`ievi dak il-facsimile.
  62      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
In-numru li jmiss, 
Emendat: 
XVIII. 1938.2.
240. (1) L-atti li jid]lu g]ar-re[istrazzjoni g]andhom ji[u
nnumerati wie]ed wara l-ie]or, g]andhom i[ibu d-data li fiha ji[u
r`evuti u g]andhom ji[u ffirmati mid-Direttur tar-Re[istru
Pubbliku.
(2) Att jitqies li [ie r`evut mid-Direttur, meta dan jag]mel fuqu
l-firma tieg]u.
g]al kull xorta ta’ 
atti.
241. Kull xorta ta’ atti g]andu jkollha numerazzjoni g]aliha, li
tibda mill-ewwel att u tispi``a fl-a]]ar wie]ed li jkun da]al f’kull
sena.
L-atti g]andhom 
jinkitbu `ar.
242. (1) Id-Direttur m’g]andu jir`ievi ebda att li ma jkunx
miktub `ar u li jinqara, jew li jkun fih kliem imqassar, jew li
jidhirlu li jkun nieqes minn xi ]aga jew mhux regolari.
(2) F’kull ka\ minn dawn, l-att g]andu jin[ieb mid-Direttur
quddiem wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili, li, wara li jisma’,
jekk ikun me]tie[, lill-persuna li tkun g]amlet dak l-att, jidde`iedi
kif, skond il-li[i, l-att g]andu ji[i mag]mul.
(3) Id-Direttur ma jistax jirrifjuta li jir`ievi att li jkun i[ib il-
firma ta’ wie]ed mill-Vi\itaturi hawn fuq imsemmijin.
L-artikolu 242 
jg]odd g]all-
fidijiet ta’ 
mag]mudija jew 
ta’ \wie[. 
Emendat:
XXII. 1939.2; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.4.
243. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan
ig]oddu g]al kull fidi ta’ mag]mudija li ti[i ppre\entata lid-
Direttur ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 273 u 285.
(2) Ma ti[i ir`evuta ebda fidi ta’ mag]mudija li ma tkunx
miktuba bl-ilsien Malti, Ingli\ jew Latin.
Twelid, \wie[ u 
mewt f’pajji\i 
barranin. 
Emendat: 
XXXI. 1965.10. 
Sostitwit:
VI. 1968.3.
244. (1) Kull att ta’ twelid, ta’ \wie[ jew ta’ mewt ta’ `ittadin
ta’ Malta mag]mul jew re[istrat f’pajji\ barrani minn awtorità
kompetenti f’dak il-pajji\, li ma jkunx att mag]mul jew re[istrat
skond l-artikolu 270(1) jew (2), jista’, fuq talba ta’ kull min ikollu
interess u wara li d-Direttur tar-Re[istru Pubbliku jkun sodisfatt
dwar l-awtenti`ità  ta’ dak l-att, ji[i re[istrat f’dawn il-G\ejjer bl-
istess mod b]allikieku kien att mag]mul minn wa]da mill-persuni
msemmija f’dan it-Titolu.
(2) Il-persuna li tag]mel it-talba g]andha, g]all-finijiet tar-
re[istrazzjoni, tikkonsenja lid-Direttur l-att li dwaru tkun saret dik
it-talba.
Kif g]andha ssir ir-
re[istrazzjoni. 
Emendat: 
XXI. 1933.1; 
XX. 1934.2.
245. (1) L-atti g]andhom jitni\\lu fir-re[istru li jmiss, wie]ed
wara l-ie]or, fl-ordni li jkunu da]lu, u ming]ajr ebda vojt
bejniethom.
(2) Ir-re[istrazzjoni g]andha ssir, sakemm jista’ jkun, skond il-
formuli li hawn ma’ dan il-Kodi`i dwar kif g]andhom jinkitbu l-
atti, ukoll meta d-dokumenti, illi fil-ka\ijiet imsemmijin f’dan it-
Titolu jistg]u ji[u ppre\entati minflok dawn l-atti, ikunu mag]mula
xort’o]ra.
(3) Ir-re[istrazzjoni g]andu jkun fiha wkoll id-data ta’ meta
jid]ol l-att, u t-traskrizzjoni tal-firma tad-Direttur.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        63
Dikjarazzjoni fl-
a]]ar pa[na tar-
re[istru. 
Emendat: 
XX. 1934.3;
XXXI. 1965.11.
246. (1) Id-Direttur g]andu, fl-a]]ar pa[na ta’ kull re[istru,
jag]mel dikjarazzjoni li tg]id illi r-re[istrazzjonijiet li hemm f’dak
ir-re[istru huma kopji veri ta’ l-atti originali tag]hom.
(2) Din id-dikjarazzjoni g]andha ssir f’kull re[istru fi \mien
xahar minn dak in-nhar li jkun da]al l-a]]ar att li [ie mni\\el f’dak
ir-re[istru.
(3) Id-Direttur g]andu jikteb id-data u jag]mel il-firma tieg]u
minnufih wara dik id-dikjarazzjoni u wara kull annotazzjoni li hu
jni\\el fir-re[istru ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu. 
Meta g]andha ssir 
ir-re[istrazzjoni. 
Emendat: 
XX. 1934.4; 
VI. 1968.4.
247. Kull att g]andu ji[i mni\\el mid-Direttur fi\-\mien ta’
tletin [urnata tax-xog]ol minn dak in-nhar li jir`evih.
Tiswija ta’ \balji. 
Emendat: 
XX. 1934.5.
248. Jekk qabel ma jiffirma d-dikjarazzjoni msemmija fl-
artikolu 246, jew xi annotazzjoni, ikun jin]tie[ li jissewwa xi \ball,
id-Direttur g]andu jag]mel il-korrezzjoni bil-mod u l-g]amla li
[ejjin - f’ka\ ta’ re[istrazzjoni, b’postilli fit-tarf tag]ha ffirmati
minnu u, fil-ka\ ta’ annotazzjoni, b’postilli fl-a]]ar tag]ha qabel
il-firma; u t-t]assir li jkun jin]tie[ g]andu jsir b’mod illi l-kliem
im]assar ikun jista’ jibqa’ jinqara `ar; ma jista’ jsir ebda brix.
Irfig] ta’ l-atti.
[ie rre[istrat, ji[i merfug].
Indi`i.
f’G]awdex, g]andu jsir, fl-ewwel tliet xhur ta’ kull sena, indi`i
alfabetiku tar-re[istrazzjonijiet li jkunu tni\\lu matul is-sena ta’
qabel.
(2) Id-Direttur ta’ l-Uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku f’G]awdex
g]andu, fi \mien xahar mill-a]]ar [urnata ta\-\mien imsemmi fis-
subartikolu (1), jibg]at lid-Direttur ta’ l-Uffi``ju tar-Re[istru
Pubbliku f’Malta kopja ta’ l-indi`i ta’ kull sena. 
L-atti u r-re[istri 
jista’ jarahom kull 
min irid. 
Emendat: 
XX. 1934.6;
XXII. 1939.2; 
XXXl. 1965.12; 
XXXVIII.1972.4; 
XXI. 1993.65;
III.1994.5.
251. (1) Ir-re[istri, l-atti u d-dokumenti msemmija fl-artikoli
ta’ qabel dan, jista’ jarahom kull min irid, u estratti tag]hom,
iffirmati mid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku ta’ Malta jew mid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku ta’ G]awdex, ji[u mog]tija lil kull
min jag]mel talba g]alihom.
(2) F’dan it-Titolu l-kelma "estratt" tfisser `ertifikat li jkollu
kopja fil-qosor ta’ att re[istrat wie]ed jew i\jed minn wie]ed skond
il-Formuli I, J, K, L, O u P murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodi`i. 1l-korrezzjonijiet u l-annotazzjonijiet
kollha mni\\lin fil-mar[ini tar-re[istri g]andhom ikunu nkorporati
fl-estratt barra minn annotazzjonijiet dwar adozzjonijiet li
g]andhom ji[u traskritti fid-dahar ta’ l-estratt.
(2A) (a) Estratti ta’ atti tat-twelid u ta’ re[istrazzjonijiet fir-
re[istru ta’ persuni adottati g]andhom jin]ar[u fuq il-Formoli I jew
J murija fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi`i.
(b) G]all-finijiet ta’ l-estratti ma]ru[a skond il-paragrafu (a)
re[istrazzjonijiet fir-re[istru ta’ persuni adottati jing]ataw numru
konsekuttiv li jkompli ma’ l-a]]ar numru ta’ l-atti tat-twelid
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
re[istrati fis-sena tat-twelid tal-persuna adottata, jew wie]ed minn
g]as-sena tat-twelid tal-persuna adottata, liema numri ma
jing]atawx lil atti tat-twelid. L-imsemmija sena g]andha wkoll
(` Il-fatt li numri jkunu, skond il-paragrafu ( ), im]ollija
Lista ta’ dawk in-numri g]andha ting]ata biss lid-dipartiment tal-
Gvern li g]andu x’jaqsam man-nazzjonalit , lill-Uffi``ju tal-
Passaporti, lill-Kummissjoni Elettorali u lir-Re[istratur ta\-\wie[
à .
3) (1) g]andhom ukoll,
att re[istrat wie]ed jew i\jed minn wie]ed, kif ukoll `ertifikat li
jiddikjara l-ine\istenza ta’ xi re[istrazzjoni jekk wara ri`erki g]al
jinstabux.
Ir-re[istri jag]mlu  252. (1)
`ertifikati ffirmati mid-Direttur huma prova ta’ dak li jkun fihom,
sakemm ma ji[ix ippruvat il-kuntrarju.
2) à  tag]hom
Tiswija jew t]assir 
ta’ 
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
XXX. 1979.3; 
VII. 1982.3; 
III.1994.6.
253. Kull persuna tista’ tag]mel talba [udizzjarja g]all-
korrezzjonijiet jew t]assir ta’ re[istrazzjoni, jew g]ar-
Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili, ikun irrifjuta li jir`ievi.
( ) Kull persuna tista’ tag]mel talba [udizzjarja g]ar-
persuna tkun u\at jew tkun u\at g]aliha l-familja tag]ha, u liema
jkunu ddikjarati mill-qorti li huma l-isem jew l-ismijiet li bihom il-
ismijiet li jidhru fl-att tat-twelid relattiv b]ala l-isem jew l-ismijiet
mog]tija u l-isem jew l-ismijiet li bihom it-tarbija g]andha ti[i
(3 It-talba [udizzjarja msemmija fis-subartikolu ( )  g]andha
re[istrazzjoni msemmija f’dan is-subartikolu ji[i rifless f’kull att
ta’ l-istat `ivili relattiv g]all-istess persuna u, fejn ikun hemm,
jridu ji[u indikati fit-talba bin-numru ta’ l-att u s-sena relattivi
tag]hom.
4)
skond il-ka\, fil-Qorti tal-Magistrati ( ), b’`itazzjoni
Kap. 12.
( ) F’kull talba b]al din, id-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu
(4  u ( ) tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili tista’
artikolu 306(1) (4 .
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        65
Avvi\ lill-partijiet 
interessati. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
254. (1) }mistax-il [urnata, g]all-anqas, qabel is-smig] tal-
kaw\a fuq it-talba msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan, g]andu
ji[i, b’ordni tal-qorti, pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern avvi\, skond
il-Formula B fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi`i,
illi bih, kull min ikollu interess, ji[i msejja] sabiex jiddikjara, fi
\mien ]mistax-il [urnata mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-avvi\, bil-
mezz ta’ nota, jekk hux bi ]siebu jopponi t-talba.
(2) Avvi\ dwar il-[urnata tas-smig] tal-kaw\a g]andu jing]ata
lil kull persuna li tkun ippre\entat dik in-nota fi\-\mien hawn fuq
imsemmi.
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ l-artikoli 
253 u 254 ig]oddu 
bla ]sara ta’ l-
artikoli 960 sa 962 
tal-Kodi`i ta’ Org. 
u Pro`. ¬ivili.
Kap. 12.
255. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
mhumiex ta’ xkiel g]all-applika\zjoni ta’ l-artikoli 960, 961 u 962
tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Tiswijiet, e``., 
ordnati mill-qorti. 
Emendat: 
XXXI. 1965.13;
XXXI. 2002.211.
256. (1) Kull korrezzjoni, t]assir jew re[istrazzjoni ordnata ssir
mid-Direttur fi \mien g]axart ijiem minn dak in-nhar li s-sentenza
tg]addi f’[udikat u g]andha ssir bis-sa]]a ta’ kopja vera tas-sentenza
li ting]ata lilu mir-Re[istratur.
(2) Riferenza g]al dik is-sentenza g]andha ssir b’annotazzjoni
fil-[enb tar-re[istru.
Tiswijiet ordnati 
mill-Vi\itaturi. 
Mi\jud:
II.1944.2. 
Emendat: 
XXXI. 1965.14; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
Xl. 1977.2;
XXIV.1995.362.
257. (1) B’dak kollu li hemm fid-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar
erba’ artikoli qabel dan, il-korrezzjoni ta’ re[istrazzjoni li tkun
korrezzjoni ta’ indikazzjoni \baljata ta’ xi wa]da jew i\jed mill-
]wejje[ imsemmijin, dwar kull att fit-Taqsima III ta’ l-Iskeda li
tinsab ma’ dan il-Kodi`i, tista’ wkoll issir fuq ordni mag]mul bil-
miktub minn wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili.
(2) It-talba g]al kull korrezzjoni b]al dik g]andha ssir b’rikors
imressaq fil-Qorti tar-Revi\joni ta’ l-Atti Nutarili, li jkun hemm
mieg]u kopja legali tar-re[istrazzjoni li dwarha tintalab il-
korrezzjoni.
(3) Kopja ta’ kull rikors b]al dak g]andha tkun notifikata lid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku fi \mien jumejn minn dak in-nhar li
r-rikors ikun tressaq.
(4) Min jag]mel ir-rikors ikollu j[ib dik ix-xiehda illi l-
Vi\itatur jidhirlu li jin]tie[ u l-Vi\itatur g]andu, qabel ma jo]rog
ordni, i]alli illi d-Direttur tar-Re[istru Pubbliku jista’ jkun
mismug].
(5) Kemm jista’ jkun malajr wara l-jum tal-]ru[ ta’ l-ordni
mill-Vi\itatur kif imsemmi hawn qabel, u, f’kull ka\, mhux wara
g]axart ijiem minn dak il-jum, ir-re[istratur tal-qorti msemmija
g]andu, bi spejje\ ta’ min ikun g]amel ir-rikors, jinnotifika kopja
ta’ dak l-ordni lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku u g]andu ja]seb
g]all-pubblika\zjoni fil-Gazzetta tal-Gvern ta’ avvi\ dwar dak li
jing]ad f’dak l-ordni.
(6) Kull min ikollu interess, mag]dud id-Direttur tar-Re[istru
Pubbliku, jista’, fi \mien sitt ijiem mill-pubblikazzjoni ta’ l-
  66      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
imsemmi avvi\ fil-Gazzetta tal-Gvern, jag]mel appell minn dak l-
ordni b’rikors quddiem il-Qorti ta’ l-Appell.
(7) Avvi\ ta’ appell hekk mag]mul minn xi ]add li ma jkunx
id-Direttur tar-Re[istru Pubbliku g]andu jing]ata lil dan ta’ l-
a]]ar, mir-Re[istratur tal-Qrati, mhux aktar tard minn jumejn minn
meta r-rikors ta’ l-appell ikun tressaq.
(8) Kull korrezzjoni ordnata mill-Vi\itatur kif imsemmi hawn
qabel, g]andha ssir mid-direttur fi \mien g]axart ijiem mill-
pubblikazzjoni ta’ l-ordni fil-Gazzetta tal-Gvern jew, meta jkun sar
appell kontra dak l-ordni, fi \mien sitt ijiem minn meta l-kwistjoni
tkun inqatg]et g]al kollox mill-Qorti ta’ l-Appell.
(9) Fil-mar[ini tar-re[istru g]andha titni\\el, ma [enb ir-
re[istrazzjoni milquta, riferenza g]all-ordni ma]ru[ mill-Vi\itatur
jew, skond il-ka\, g]as-sentenza tal-Qorti ta’ l-Appell.
Tiswija ta’ \balji 
wara d-
dikjarazzjoni 
msemmija fl-
artikolu 246. 
Emendat: 
XX. 1934.7. 
Sostitwit: 
VII. 1982.4.
258. Jekk jinsab, wara li d-Direttur ikun iffirma d-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikolu 246, li sar \ball, u dak l-i\ball ikun ittie]ed
waqt li att kien qieg]ed ji[i traskritt fir-re[istru, il-korrezzjoni ta’
dak l-i\ball g]andha ssir mid-Direttur permezz ta’ nota fit-tarf tar-
re[istrazzjoni. Dik il-korrezzjoni g]andha tkun datata u ffirmata
mid-Direttur.
Vakanzi pubbli`i. 259. Il-vakanzi pubbli`i ma jwaqqfu ebda wie]ed mi\-\minijiet
imsemmija f’dan it-Titolu.
Vi\ta tar-re[istri 
mill-Qorti ta’ 
Revizjoni ta’ l-Atti 
Nutarili.
260. (1) Il-Qorti ta’ Revi\joni ta’ l-Atti Nutarili g]andha
tag]mel darbtejn, kull sena vi\ta tar-re[istri kif ukoll ta’ l-atti u
tad-dokumenti mda]]la f’dawn l-atti.
(2) L-ewwel vi\ta g]andha ssir fix-xhur ta’ Marzu u April, u t-
tieni fix-xhur ta’ Settembru u Ottubru.
Dmirijiet tal-qorti. 
Sostitwit: 
VI. 1968.5. 
Emendat: 
XXXI. 1986.4;
III.1994.7.
261. Il-qorti g]andha, matul dik il-vi\ta ta``erta ru]ha jekk id-
disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jkunux [ew im]arsa mid-Direttur
jew minn wie]ed mill-Assistenti Diretturi jew mill-uffi`jali
msemmijin fl-artikolu 306(l), skond il-ka\, u l-qorti tista’, g]al kull
kontravvenzjoni, twa]]al lid-Direttur jew lil Assistent Direttur jew
lil uffi`jal imsemmi fl-artikolu 306(l), skond il-ka\, ammenda ta’
mhux i\jed minn ]ames liri: 
I\da, meta l-kontravvenzjoni tikkonsisti fl-ommissjoni ta’
xi ]a[a li tkun me]tie[a li ssir skond dan it-Titolu u l-qorti ma
tkunx tista’ ta``erta ru]ha min kien responsabbli g]al dik l-
ommissjoni, il-kontravvenzjoni titqies li saret mid-Direttur u l-
piena g]andha ti[i mwa]]la lilu.
Persuni li ji`]du li 
jag]tu tag]rif dwar 
partikolaritajiet, 
262. Kull min meta ji[i mitlub mill-uffi`jal kompetenti biex
jag]ti tag]rif dwar partikolaritajiet me]tie[a sabiex jista’ ji[i
mag]mul wie]ed jew ie]or mill-atti msemmijin f’dan it-Titolu,
jirrifjuta jwie[eb xi mistoqsija mag]mula lilu minn dak l-uffi`jal
dwar dawk il-partikolaritajiet, jew bla ma jkun tassew ig]id li ma
jaf xejn fuq dawk il-partikolaritajiet, je]e1, meta jinsab ]ati, mill-
qorti kompetenti, il-piena tal-pri[unerija g]al \mien ta’ mhux i\jed
minn tliet xhur.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        67
jew jag]mlu 
dikjarazzjoni falza,
263. Kull min li, minn rajh jew wara li ji[i mistoqsi mill-uffi`jal
kompetenti, jag]mel xjentement dikjarazzjoni falza dwar
partikolaritajiet me]tie[a sabiex jista’ jsir wie]ed jew ie]or mill-
atti hawn fuq imsemmija, je]el, meta jinsab ]ati, mill-qorti
kompetenti, il-piena msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan.
jew ma jobdux 
ordni. 
Emendat: 
Xl. 1977.2.
264. Kull min, barra mill-ka\ijiet imsemmijin fl-artikoli ta’
qabel dan, jikser xi disposizzjoni ta’ dan it-Titolu, jew ma jobdix xi
ordni mog]tija lilu ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, je]el,
meta jinsab ]ati, mill-qorti kompetenti, detenzjoni g]al mhux i\jed
minn xahar jew ammenda ta’ mhux i\jed minn ]ames liri.
Meta l-
kontravventur wara 
li jiskonta l-piena 
jibqa’ jirrifjuta li 
jwie[eb.
265. Jekk, wara li jiskonta l-piena, il-kontravventur jibqa’
jirrifjuta li jwie[eb g]all-mistoqsijiet li jsirulu ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 262, jew li j]ares id-disposizzjonijiet
tal-li[i, jew li jobdi l-ordni msemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan,
kull rifjut b]al dan, kull darba li ji[i mtenni, jitqies b]ala reat [did.
Ri\erva dwar pieni 
o]ra g]al reati 
i\jed gravi.
Kap. 9.
266. (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan
ma jimpedixxi li ji[u mog]tija pieni i\jed gravi ta]t il-Kodi`i
Kriminali.
(2) Kull min ikun ]ati ta’ falsifika\zjoni fl-atti jew fir-re[istri
msemmijin f’dan it-Titolu, jew f’`ertifikat jew dokument ie]or li,
ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jista’ ji[i ppre\entat,
minflok l-att, g]all-iskrizzjoni ta’ twelid, \wie[, jew mewt, je]el il-
piena li hemm fil-Kodi`i Kriminali g]all-falsifika\zjoni f’kitba
pubblika.
(3) L-azzjoni ti[i mmexxija mill-Pulizija ex officio g]al kull
reat kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu.
Meta huma 
obbligati bosta 
persuni, l-
esekuzzjoni minn 
wie]ed te]les lill-
o]rajn.
267. Meta \ew[ persuni jew i\jed huma obbligati li jag]tu
avvi\, jew li jag]mlu dikjarazzjoni, jew li jag]mlu xi att ie]or, u l-
obbligu jkun tali li jista’ ji[i esegwit minn kull wie]ed wa]du minn
dawk il-persuni, l-esekuzzjoni minn wa]da minn dawk il-persuni
te]les lill-o]rajn kollha.
Drittijiet: 
Emendat: 
XXXI. 1965.11; 
Sostitwit: 
XXX. 1979.4.
Emendat:
IX.2000.2.
268. Id-drittijiet stabbiliti fit-Taqsima 1 ta’ l-Iskeda li tinsab
ma’ dan il-Kodi`i jistg]u minn \mien g]al \mien ji[u emendati,
sostitwiti jew mi\juda b’regolamenti mag]mula mill-Ministru
responsabbli g]ar-Re[istru Pubbliku u g]andhom jin[abru mill-
uffi`jal imsemmi minn dak il-Ministru g]al hekk.
Re[istru tal-
persuni adottati. 
Mi\jud: 
XXI. 1962.8; 
Emendat: 
XXVIII. 1963.4; 
XXV. 1973.3;
III.1994.8.
269. (1) G]andu jin\amm fir-Re[istru Pubbliku f’Malta u
f’G]awdex re[istru, li jkun jissejja] ir-Re[istru tal-Persuni
Adottati, li fih jitni\\lu dawk ir-re[istrazzjonijiet li jistg]u jkunu
ordnati li jitni\\lu b’digrieti ta’ adozzjoni, i\da ebda
re[istrazzjonijiet o]ra.
(2) Fir-Re[istru tal-Persuni Adottati mi\mum fl-Uffi``ju tar-
Re[istru Pubbliku f’Malta g]andhom jitni\\lu d-digrieti ta’
addozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid tag]ha jkun re[istrat
f’dak l-Uffi``ju jew li ma jkunx re[istrat f’xi Uffi``ju tar-Re[istru
Pubbliku f’dawn il-G\ejjer, u fir-Re[istru tal-Persuni Adottati
mi\mum fl-Uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku f’G]awdex g]andhom
jitni\\lu d-digrieti ta’ adozzjoni dwar kull persuna li l-att tat-twelid
tag]ha jkun re[istrat f’dak l-uffi``ju.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
( ) Meta re[istrazzjoni fir-Re[istru tal-Persuni Adottati jkollha
tat-twelid tal-persuna adottata, kopja awtentikata ta’ dik ir-
re[istrazzjoni g]andha, sa kemm ma ji[ix pruvat il-kuntrarju,
dwar kollox b]allikieku l-kopja kienet kopja awtentikata ta’ att tat-
twelid.
4)
Re[istru tal-Persuni Adottati jsir u jin\amm fl-Uffi``ju tar-
Re[istru Pubbliku f’Malta u f’G]awdex; u kull persuna jkollha dritt
re[istrazzjoni ffirmata mid-Direttur fir-Re[istru tal-Persuni
Adottati dwar kollox b’dawk l-istess kondizzjonijiet dwar ]las ta’
mutatis mutandis huma applikabbli skond
Pubbliku u dwar l-g]oti minn dak l-Uffi`ju ta’ kopji jew
traduzzjonijiet awtentikati ta’ re[istrazzjonijiet fir-re[istri ta’ l-atti
(5 Id-Direttur tar-Re[istru Pubbliku g]andu, b’\ieda g]ar-
Re[istru tal-Persuni Adottati u l-indi`i tieg]u, i\omm dawk ir-
jkunu me]tie[a biex ti[i nnottata u tkun tista’ titnissel il-
konnessjoni bejn re[istrazzjoni fir-re[istru ta’ l-atti tat-twelid li
290, u kull re[istrazzjoni korrispondenti fir-Re[istru tal-Persuni
Adottati; i\da r-re[istri u l-kotba mi\muma skond dan is-
tag]hom kommunikati lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku ma
jkunux, l-anqas ebda indi`i tag]hom ma jkun, miftu]a g]all-
g]andu d-Direttur tar-Re[istru Pubbliku jag]ti xi tag]rif li jkun
hemm fi jew xi kopja jew estratt minn xi re[istri, kotba jew digrieti
l-età
kopja jew l-estratt; u f’ka\ijiet e``ezzjonali kull uffi`jal pubbliku
awtorizzat kif imiss g]al hekk mill-Ministru responsabbli g]all-
Funzjonijiet ta’ 
rappre\entant 
konsulari 
relattivament g]al 
Mi\jud: 
VI. 1968.6; 
VII. 1982.5.
270. Rappre\entant diplomatiku jew konsulari, meta jkun
hekk mitlub minn xi ]add interessat, g]andu relattivament g]al
`ittadin ta’ Malta -
( ) jikteb l-att tat-twelid ta’ dik it-tarbija jew l-att tal-
approprjat;
( ) jir`ievi g]ar-re[istrazzjoni l-att tat-twelid ta’ dik it-
mill-awtorità
jew il-mewt u jirre[istra dak l-att fir-re[istru
approprjat imsemmi fl-a]]ar paragrafu qabel dan.
2)
rappre\entant diplomatiku jew konsulari g]andu jir`ievi g]ar-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        69
re[istrazzjoni, fuq talba ta’ xi wie]ed mill-mi\\ew[in jew ta’ xi
wie]ed mill-[enituri ta’ wie]ed jew wa]da minnhom, kull att li
skond il-li[i tal-pajji\ fejn ikun sar i\-\wie[ ikun prova ta\-\wie[ u
g]andu jirre[istra dak l-att fir-re[istru approprjat.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu g]andhom, safejn
prattikabbli, japplikaw g]al u g]all-fini ta’ l-atti mag]mula u tar-
re[istri mi\muma skond id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’
qabel dan minn rappre\entanti diplomati`i u konsulari, li jkollhom
relattivament g]al dawk l-atti u re[istri l-istess setg]at, drittijiet u
obbligi kif huma mog]tija jew imposti f’dan it-Titolu lid-Direttur
tar-Re[istru Pubbliku.
(4) Ir-re[istri msemmija fis-subartikoli (1) u (2) g]andhom
jin\ammu g]al perijodu ta’ sena u g]andu jkollhom indi`i
alfabetiku tar-re[istrazzjonijiet imni\\lin fihom. Kopja duplikata
awtentikata ta’ dawk ir-re[istri bil-firma tar-rappre\entant
diplomatiku jew konsulari minnufih wara l-a]]ar re[istrazzjoni
traskritta fihom g]andha tintbag]at lid-Direttur tar-Re[istru
Pubbliku, g]all-konservazzjoni fir-Re[istru Pubbliku f’Malta,
mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu tas-sena li ta]bat minnufih wara
s-sena li g]aliha jirriferixxu r-re[istri, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli 251, 252, 253, 254, 255, 256 u 257 g]andhom japplikaw
dwar ir-re[istrazzjonijiet li hemm f’dawk ir-re[istri duplikati
b]allikieku kienu re[istrazzjonjiet fir-re[istri msemmija fl-artikolu
238.
(5) Id-Direttur tar-Re[istru Pubbliku, fi \mien tletin [urnata
minn meta jag]mel xi korrezzjoni, t]assir jew annotazzjoni
f’re[istru duplikat bis-sa]]a tas-sentenza ta’ qorti jew ta’ l-ordni
ta’ wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili, g]andu jinforma dwar
dik il-korrezzjoni, t]assir jew annotazzjoni lir-rappre\entant
diplomatiku jew konsulari fil-pajji\ fejn jin\amm ir-re[istru
ori[inali, u dan g]andu jara li l-istess korrezzjoni, t]assir jew
annotazzjoni, skond il-ka\, issir minnufih f’dak ir-re[istru u
g]andu jinizjalha.
(6) Kull min quddiem rappre\entant diplomatiku jew konsulari
jag]mel ir-reat imsemmi fl-artikolu 263 jista’ ji[i m]arrek,
pro`essat jew kastigat f’Malta g]al dak ir-reat bl-istess mod u sa l-
istess gradazzjoni b]allikieku r-reat kien sar Malta.
Kap. 9.
(7) Kull persuna li tirrappre\enta b’ingann lil rappre\entant
diplomatiku jew konsulari li tkun twieldet tarbija minn mara li ma
tkunx ]elset minn tarbija sabiex i[[ieg]el lil dak ir-rappre\entant li
jikteb att ta’ twelid skond is-subartikolu (1) ti[i m]arrka,
pro`essata u kastigata f’Malta bl-istess mod u sa l-istess
gradazzjoni b]allikieku kienet ikkommettiet f’Malta r-reat
korrispondenti msemmi fl-artikolu 210 tal-Kodi`i Kriminali.
(8) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (6) u (7) ma g]andhomx
japplikaw jekk il-persuna li tkun ikkommettiet ir-reat tkun [iet
pro`essata g]all-istess fatti li jikkostitwixxu r-reat f’pajji\ ie]or.
(9) Kull riferenza f’dan l-artikolu g]al rappre\entant
diplomatiku jew konsulari g]andha titqies b]ala riferenza g]ar-
rappre\entant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta fil-
pajji\ barrani fejn ji[ri t-twelid, \wie[ jew mewt.
  70      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Setg]a g]all-
eg]mil ta’ 
regolamenti. 
Mi\jud:  
XXV.1973.3. 
Sostitwit: 
III.1994.9.
Emendat:
IX.2000.2.
271. (1) Il-Ministru responsabbli g]ar-Re[istru Pubbliku jista’
jag]mel regolamenti:
(a) li jipprovdu g]all-eg]mil ta’ duplikati ta’ atti ori[inali
ta’ l-Istat `ivili jew dokumenti o]ra li g]andhom
x’jaqsmu ma’ l-istat `ivili, re[istrati fir-Re[istru
Pubbliku bis-sa]]a ta’ dan il-Kodi`i jew ta’ xi li[i
o]ra, kif ukoll duplikati tar-re[istri relattivi ta’ dawk l-
atti jew dokumenti, kif ukoll duplikati ta’ l-indi`i
relattiv ta’ dawk l-atti, dokumenti jew re[istri fejn l-att
ori[inali, dokument, re[istru jew indi`i jkun intilef,
inqered jew tkun [ratlu ]sara, kemm jekk dak it-telf,
dik il-qerda jew dik il-]sara jkunu [raw minhabba
kedd bl-u\u jew xort’o]ra;
(b) li jippreskrivu l-mod li bih dawk id-duplikati
g]andhom ji[u m]ejjija u awtentikati;
(`) li jippreskrivu li kull atti, dokumenti, re[istri jew
indi`ijiet imsemmija fil-paragrafu (a) ji[u riprodotti
bil-microfilming,  u l-mod li bih dawk ir-
riproduzzjonijiet g]andhom isiru, ji[u ma]\una, u
jkunu a``essibbli g]all-pubbliku;
(d) li jippreskrivu l-mod li bih ir-riproduzzjonijiet li jsiru
bil-microfilming u  kopji tag]hom jistg]u ji[u
awtentikati;
(e) li jipprovdu g]all-kompjuterizzazzjoni, inklu\a l-
]a\na ta’ informazzjoni me]uda minn kull att jew
dokument re[istrat fir-Re[istru Pubbliku u g]all-
produzzjoni ta’ dokumenti li jkun fihom
dikjarazzjonijiet ta’ dik l-informazzjoni u l-
awtentikazzjoni ta’ dawk id-dokumenti;
(f) li jippreskrivu l-forma ta’ l-applikazzjoni g]all-]ru[
ta’ `ertifikati li jkun fihom kopja shi]a jew estratt ta’
xi att, dokument, re[istru jew indi`i;
(g) li jipprovdu g]al kull ]a[a in`identali jew
supplementari g]al xi wa]da mid-disposizzjonijiet
hawn fuq imsemmija.
(2) Kull kopja duplikata li ssir skond ir-regolamenti mag]mula
ta]t is-subartikolu (1) g]andha, g]all-finijiet u effetti kollha,
tissostitwixxi l-att, dokument, re[istru jew indi`i ori[inali relattiv.
Sub-titolu II
FUQ L-ATTI TAT-TWELID 
Persuni li 
g]andhom jag]tu 
avvi\ ta’ twelid ta’ 
tarbija.
272. F’kull twelid ta’ tarbija, hu dmir tal-missier, u fin-nuqqas
ta’ dan, tat-tabib, kirurgu, qabla, jew persuna o]ra li tkun tat l-
g]ajnuna tag]ha fil-]las, jew li f’darha jkun sar il-]las, li tag]ti, fi
\mien ]amest ijiem mit-twelid, avvi\ tieg]u lill-uffi`jal li g]andu
d-dmir li jikteb l-att ta’ twelid.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        71
Kif jing]ata l-
avvi\. 
Emendat: 
XXII. 1939.3.
273. (1) L-avvi\ tat-twelid jista’ jing]ata billi wie]ed jibg]at
lill-uffi`jal hawn fuq imsemmi fidi tal-mag]mudija, iffirmata mill-
kappillan jew sa`erdot ie]or, li jkun g]ammed it-tarbija. 
(2) Kull fidi b]al din, jekk ikun fiha l-partikolaritajiet me]tie[a
sabiex jista’ jsir l-att tat-twelid, tg]odd flok id-dikjarazzjoni
msemmija fl-artikoli ta’ wara dan, u l-uffi`jal hawn fuq imsemmi,
meta jkun \gur illi l-partikolaritajiet mi[juba f’dik il-fidi huma
sewwa, jista’ jikteb minn fuqha l-att tat-twelid.
(3) I\da, f’kull ka\ b]al dan, il-fidi tal-mag]mudija g]andha
ti[i ppre\entata lid-Direttur flimkien ma’ l-att tat-twelid.
Avvi\ bil-miktub 
jew bil-fomm.
274. L-avvi\ tat-twelid ta’ tarbija jista’ wkoll jing]ata sew
b’ittra ffirmata mill-persuna li tag]ti l-avvi\, kemm bil-fomm;
f’dan l-a]]ar ka\, il-persuna li tag]ti l-avvi\ g]andha tidher hija
nfisha quddiem l-uffi`jal li g]andu d-dmir li jikteb l-att tat-twelid.
Meta l-avvi\ ji[i 
mog]ti mill-
missier innifsu, 
275. Jekk, fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan, l-
avvi\ tat-twelid ji[i mog]ti mill-missier innifsu tat-tarbija, l-
uffi`jal hawn fuq imsemmi g]andu, fuq id-dikjarazzjoni mag]mula
mill-missier dwar il-partikolaritajiet me]tie[a g]all-att tat-twelid,
jikteb dan l-att ming]ajr ebda dewmien.
jew minn 
]addie]or.
276. Jekk l-avvi\ tat-twelid ji[i mog]ti minn persuna li ma
tkunx missier it-tarbija, jew meta dak l-avvi\ ji[i mog]ti mill-
missier jew minn persuna o]ra b’ittra, l-uffi`jal hawn fuq imsemmi
g]andu, fit-tlitt ijiem ta’ wara, isejja] fl-uffi``ju tieg]u lil missier
it-tarbija sabiex jag]mel id-dikjarazzjoni dwar il-partikolaritajiet
hawn fuq imsemmija.
Dmirijiet ta’ l-
uffi`jal fin-nuqqas 
tal-missier.
277. (1) Fin-nuqqas tal-missier tat-tarbija, jew jekk ebda avvi\
ma jkun ing]ata, l-uffi`jal fuq imsemmi g]andu jsejja] persuna li
jidhirlu illi tista’ tag]ti l-partikolaritajiet me]tie[a g]al dak l-att,
sabiex tidher quddiemu biex tag]mel id-dikjarazzjoni dwar dawk
il-partikolaritajiet.
(2) Hekk ukoll isir meta l-uffi`jal hawn fuq imsemmi ma jkunx
\gur dwar jekk humiex sewwa l-partikolaritajiet mog]tija lilu mill-
missier jew minn ]addie]or, jew li jkunu mi[juba fil-fidi
msemmija fl-artikolu 273.
Partikolaritajiet li 
g]andu jkun fih l-
att tat-twelid. 
Emendat: 
XXI. 1933.2; 
XXXI. l965.8;
XXX. 1995.2.
278. Kull att tat-twelid g]andu jinkiteb skond il-Formula ¬ fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi`i u, bla ]sara ta’
disposizzjonijiet o]ra, g]andu jkun fih il-partikolaritajiet li [ejjin:
(a) id-data ta’ l-att stess;
(b) il-]in, il-jum, ix-xahar, is-sena, u l-lok tat-twelid;
(`) jekk tifel jew tifla;
(d) l-isem mog]ti lit-tarbija, u, meta ji[i mog]ti i\jed
minn isem wie]ed, tismija spe`jali ta’ l-isem jew
ismijiet illi bihom it-tarbija g]andha ti[i msejha;
(e) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identità , l-età , il-
lok fejn twieldu u fejn joqog]du missier it-tarbija,
ommha, u l-persuna li tag]mel id- dikjarazzjoni: 
I\da, jekk omm it-tarbija kienet armla qabel iz-
  72      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
\wie[ tag]ha ma’ missier it-tarbija, g]andu ji[i
mda]]al ukoll l-isem u l-kunjom ta’ l-ewwel ra[el
tag]ha;
(f) l-isem u l-kunjom tal-missier ta’ kull wie]ed mill-
[enituri tat-tarbija, u tal-missier tal-persuna li tag]mel
id-dikjarazzjoni, u jekk hux ]aj jew mejjet.
Tfal ille[ittimi. 
Emendat: 
XX. 1934.8.
279. (1) Fil-ka\ ta’ tarbija ille[ittima, isem il-missier
m’g]andux jissemma’ fl-att, ]lief fuq talba tal-persuna illi tistqarr,
quddiem l-uffi`jal li jikteb l-att, li hija missier dik it-tarbija. 
(2) Meta ssir din it-talba, il-missier jitni\\el b]ala missier
ille[ittimu.
(3) Meta ma ssirx din it-talba, g]andu jing]ad fil-lok li jmiss
fl-att, li missier it-tarbija mhux mag]ruf.
Tarbija mwielda 
minn mara 
mi\\ew[a.
280. (1) Jekk it-tarbija titwieled minn mara mi\\ew[a, isem
\ew[ha g]andu jitni\\el fl-att b]ala dak tal-missier, g]ad illi jkun
hemm dikjarazzjoni kuntrarja, bla ]sara ta’ kull korrezzjoni li tista’
ssir ’il quddiem wara sentenza fuq il-filjazzjoni tat-tarbija.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux -
(a) jekk ir-ra[el, fi\-\mien kollu tat-tliet mitt [urnata ta’
qabel il-[urnata tat-twelid tat-tarbija, kien nieqes minn
Malta, u din l-assenza hija mwettqa bil-miktub u bil-
[urament quddiem wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti
nutarili, minn, g]all-anqas, \ew[ persuni ta’ fidu`ja;
jew
(b) jekk ir-ra[el, g]a\-\mien kollu hawn fuq imsemmi,
ikun g]ex mifrud legalment minn martu.
Partikolaritajiet 
dwar omm tarbija 
ille[ittima. 
Emendat: 
VII. 1985.2; 
XII. 1986.4.
281. (1) Fil-ka\ ta’ tarbija ille[ittima, meta l-avvi\ tat-twelid
tat-tarbija ma jkunx [ie mog]ti jew id-dikjarazzjoni tal-
partikolaritajiet dwar it-twelid ta’ din it-tarbija ma tkunx [iet
mag]mula mill-omm infisha, jew minn wie]ed mill-[enituri ta’ l-
omm, jew minn wie]ed minn ]utha, bniet jew subien, l-uffi`jal
hawn fuq imsemmi g]andu, g]all-anqas jumejn qabel ma jni\\el fl-
att il-partikolaritajiet dwar omm it-tarbija, jag]ti avvi\ lill-persuna
li tkun [iet imsemmija lilu b]ala omm it-tarbija, jew lil wie]ed
mill-[enituri ta’ l-omm; u, kemm-il darba, f’dawk il-jumejn, ji[i
mi`]ud li dik il-persuna hija omm it-tarbija, l-uffi`jal g]andu
jag]mel rapport ta’ dan lil wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili,
illi, wara li jisma’ bil-[urament lil dik il-persuna u kull persuna
o]ra illi huwa jkun jidhirlu li tista’ tag]ti tag]rif tajjeb, g]andu,
jekk fil-fehma tieg]u dik il-persuna hija omm it-tarbija, jordna illi
isimha, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet l-o]ra li jkunu
me]tie[a ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, ji[i
mni\\el fl-att tat-twelid, u illi x-xiehda me]uda ji[u kkunsinnati,
fl-ori[inal tag]hom, lid-Direttur flimkien ma’ l-att.
(2) Fil-ka\ ta’ tarbija ille[ittima li ma jkunx ing]ata l-avvi\ tat-
twelid tag]ha, u l-omm jew il-[enituri tag]ha jkunu mejta jew ma
jistg]ux jinstabu, avvi\ tat-twelid jista’ f’kull \mien jing]ata lill-
imsemmi uffi`jal minn xi persuna li g]andha l-obbligu li tag]ti dak
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        73
l-avvi\ b]al qabel, jew minn kull persuna li jkollha nteress jew mit-
tarbija jew mir-rappre\entant le[ittimu tag]ha u l-imsemmi uffi`jal
g]andu jag]mel rapport ta’ dan lil wie]ed mill-Vi\itaturi ta’ l-atti
nutarili li g]andu jie]u ]sieb li avvi\ skond il-Formula BB tat-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi`i ji[i pubblikat fil-
Gazzetta, fejn isejja] lil kull parti li g]andha nteress biex
tiddikjara, fi \mien ]mistax-il jum mill-pubblikazzjoni ta’ dak l-
avvi\, bil-mezz ta’ nota, li trid tikkontesta dik ir-re[istrazzjoni, u
malli jg]addi l-imsemmi \mien u wara li jisma’ lil dik il-persuna
ta]t [urament illi huwa jidhirlu li tista’ tag]ti tag]rif tajjeb, sew
jekk dik il-persuna tkun ippre\entat nota u sew jekk le, u wara li
je\amina kull dokumenti li jistg]u jin[iebu bi prova, g]andu, jekk
ikun sodisfatt li l-maternità  tat-tarbija tkun [iet stabbilita, jordna li
isem u kunjom l-omm, flimkien ma’ dawk il-partikolaritajiet li
huma me]tie[a ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
jitni\\lu fl-att tat-twelid, u illi x-xhieda me]uda ji[u kkunsinnati,
fl-ori[inal tag]hom lid-Direttur, flimkien ma’ l-att.
(3) F’kull ka\ imsemmi fis-subartikoli (1) u (2) l-att tat-twelid
g]andu ji[i ffirmat ukoll mill-Vi\itatur fuq imsemmi. 
Firma ta’ l-att. 
Emendat: 
XXl. 1933.4.
282. (1) Wara li jitni\\lu l-partikolaritajiet dwar it-twelid ta’
tarbija, l-att g]andu jinqara lill-persuna li tkun g]amlet id-
dikjarazzjoni ta’ dawk il-partikolaritajiet; imbag]ad g]andu ji[i
ffirmat minn dik il-persuna u fl-a]]ar mill-uffi`jal li jikteb l-att.
(2) Meta l-persuna li tag]mel id-dikjarazzjoni tg]id li ma tistax
tikteb, g]andha titni\\el ]dejn isimha tifkira ta’ dan il-fatt. 
Trabi mwielda 
mejta.
283. (1) Jekk tarbija titwieled mejta, dan il-fatt g]andu
jing]ad fl-att tat-twelid.
(2) Jekk it-tarbija titwieled ]ajja, i\da tmut f’xi \mien qabel ma
jsir l-att tat-twelid, l-att tal-mewt g]andu jinkiteb minnufih wara l-
att tat-twelid.
(3) Fil-ka\ ta’ abort, l-att tat-twelid m’g]andux isir ]lief meta
l-g]alla fil-[uf tkun [à  ]adet g]al kollox il-g]amla ta’ bniedem. 
L-uffi`jal jista’ 
jitlob li jara t-
tarbija.
284. L-uffi`jal li jag]mel att ta’ twelid jista’, qabel ma jikteb
dan l-att, jitlob li jara t-tarbija.
Trabi mwielda fuq 
il-ba]ar. 
Emendat: 
XXII. 1939.4; 
IX. 1971.3; 
XI. 1973.377; 
XI. 1977.2;
XVII.1991.81.
285. (1) Meta titwieled tarbija fuq il-ba]ar, fuq bastiment
irre[istrat f’Malta, il-kaptan g]andu, fi \mien erbg]a u g]oxrin
sieg]a, ini\\el fil-[urnal ta’ abbord nota ta’ dan it-twelid u tal-
partikolaritajiet me]tie[a ta]t l-artikoli 278, 279, 280 u 283.
(2) Kif bastiment b]al dak jasal f’Malta, l-Awtorità  Marittima
ta’ Malta g]andu jibg]at kopja tar-re[istrazzjoni hawn fuq
imsemmija lill-uffi`jal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-
Belt Valletta, u dan g]andu minnufih jikteb l-att ta’ twelid ta’ dik
it-tarbija.
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment b]al dak f’Malta ma ssirx fi
\mien tliet xhur wara t-twelid tat-tarbija, il-kaptan g]andu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmi twelid, jibg]at kopja tar-
re[istrazzjoni relattiva lill-Awtorità  Marittima ta’ Malta li g]andu
jimxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal f’Malta.
  74      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Dmir tal-missier 
jew, fin-nuqqas, ta’ 
l-omm. 
Emendat:
VI. 1968.8.
286. (1) Ebda ]a[a li hemm fl-artikolu 285 ma je]les lill-
missier, jew fin-nuqqas ta’ dan, lill-omm it-tarbija, mill-obbligu li
jag]mlu, fi \mien ]amest ijiem minn dak in-nhar li jaslu Malta, id-
dikjarazzjoni tal-partikolaritajiet dwar it-twelid tat-tarbija lill-
uffi`jal illi, skond fejn ikun joqg]od il-missier, jew, fin-nuqqas ta’
dan, skond fejn tkun toqg]od omm it-tarbija, huwa nkarigat mill-
kitba ta’ l-att ta’ twelid; u dak l-uffi`jal g]andu, fuq din id-
dikjarazzjoni, jg]addi g]all-kitba ta’ l-att ta’ twelid, kemm-il darba
dan ma jkunx [a sar u [ie re[istrat skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 285.
(2) Jekk il-partikolaritajiet li jkun fiha d-dikjarazzjoni fuq
imsemmija, jew xi wa]da minnhom, ma jkunux jaqblu f’xi ]a[a
mal-partikolaritajiet imda]]lin fl-att irre[istrat, jew jekk xi wa]da
mill-partikolaritajiet imni\\la fid-dikjarazzjoni hawn fuq
imsemmija tkun [iet im]ollija barra mill-att irre[istrat, tista’ ssir
korrezzjoni fir-re[istru bl-awtorizzazzjoni ta’ wie]ed mill-
Vi\itaturi ta’ l-atti nutarili, illi g]andu jiffirma wkoll dik il-
korrezzjoni.
Trabi misjuba. 
Emendat: 
XXI. 1933.5;
XXXI. 1965.8.
287. (1) Meta tinsab tarbija g]adha titwieled, l-uffi`jal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti ta’ twelid fil-lok li fih it-tarbija tkun
instabet, g]andu, bil-g]ajnuna ta’ wie]ed jew i\jed mit-Tobba
Distrettwali tal-Gvern, jag]mel att ta’ repert, skond il-Formula D
fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi`i.
(2) F’dan l-att l-uffi`jal fuq imsemmi g]andu jda]]al dawn il-
partikolaritajiet - l-età  milli tidher u s-sess tat-tarbija, l-isem
mog]ti lilha minnu, il-lok fejn it-tarbija nstabet, il-persuna li
f’idejha ting]ata jew l-istitut li fih ti[i mqieg]da, jekk it-tarbija
g]andhiex xi marka li tidher, ix-xorta ta’ lbies u kull ]a[‘o]ra li
tkun instabet fuq il-persuna tat-tarbija.
(3) Dan l-att g]andu ji[i wkoll ippre\entat lid-Direttur g]ar-
re[istrazzjoni, b]al fil-ka\ ta’ att ta’ twelid.
L-atti ta’ twelid 
g]andhom ji[u 
ppre\entati g]ar-
re[istrazzjoni.
288. L-uffi`jal li jkun kiteb att ta’ twelid jew ta’ repert g]andu,
fi \mien jumejn minn dak in-nhar li jag]mel dak l-att jew repert,
jippre\entah lid-Direttur g]ar-re[istrazzjoni.
Jekk, wara r-
re[istrazzjoni, il-
paternità  tat-tarbija 
ille[ittima ti[i 
stabbilita. 
Emendat:
XXXI. 1965. 18.
289. (1) Jekk, wara li att ta’ twelid ta’ tarbija ille[ittima jkun
[ie rre[istrat ming]ajr tismija ta’ isem il-missier, il-paternità  ta’
din it-tarbija ti[i stabbilita b’sentenza tal-qorti jew, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 280, it-tarbija ti[i mag]rufa minn
missierha b’att pubbliku, l-isem tal-missier ille[ittimu jista’, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, ji[i mni\\el b’annotazzjoni fil-
mar[ini tar-re[istru.
 (2) L-istess japplika jekk, wara r-re[istrazzjoni ta’ att ta’
repert, jinsab min huma l-[enituri tat-tarbija misjuba, sew bil-mezz
ta’ dikjarazzjoni li huma jag]mlu, kemm b’sentenza tal-qorti.
Adozzjoni jew 
le[ittimazzjoni. 
Emendat:
XXI. 1962. 9.
290. (1) Il-le[ittimazzjoni ta’ tifel ille[ittimu g]andha
titni\\el ukoll fir-re[istru b’annotazzjoni fil-mar[ini, u, meta l-
artikolu 125(3) g]andu jg]odd, l-adozzjoni ta’ kull persuna
g]andha titni\\el fir-re[istru permezz ta’ l-immarkar imsemmi
f’dak is-subartikolu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        75
(2) Fil-ka\ ta’ le[ittimazzjoni, g]andu jing]ad fl-annotazzjoni
jekk il-le[ittimazzjoni saritx bi \wie[ wara, jew b’digriet tal-qorti
kompetenti.
(3) Ir-re[istrazzjoni tal-le[ittimazzjoni ta’ persuna li l-att tat-
twelid tag]ha mhux irre[istrat fir-Re[istru Pubbliku, g]andha ssir
fi ktieb li jin\amm g]aldaqshekk, u, f’kull re[istrazzjoni b]al dik,
g]andhom jitni\\lu dawk il-partikolaritajiet kollha li huma
me]tie[a sabiex isir att ta’ twelid, jew dawk minnhom li jkunu
mag]rufa.
Dokumenti li 
g]andhom 
jin[iebu. 
Emendat: 
XXI. 1962.10.
291. (1) Kull min jitlob li ssir xi wa]da mill-annotazzjonijiet
imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, g]andu jag]ti lid-
Direttur kopja awtentika ta’ l-att pubbliku, tas-sentenza jew tad-
digriet dwar id-dikjarazzjoni [udizzjarja tal-paternità  jew
maternità , jew tal-le[ittimazzjoni.
(2) Fil-ka\ ta’ le[ittimazzjoni bi \wie[ wara, jekk dan i\-\wie[
ikun [ie rre[istrat, g]andha ssir riferenza ta’ din ir-re[istrazzjoni
fl-annotazzjoni: jekk i\-\wie[ ma jkunx [ie rre[istrat, l-
annotazzjoni ma ssirx jekk il-parti li titlobha ma tag]tix lid-
Direttur dokument li juri `-`elebrazzjoni ta\-\wie[.
Le[ittimazzjoni bi 
\wie[ wara.
292. Jekk il-le[ittimazzjoni ta’ tifel ille[ittimu ssir bi \wie[
wara, u dan i\-\wie[ isir qabel ma ji[i rre[istrat l-att ta’ twelid ta’
dak it-tifel, l-att ta’ twelid tat-tifel jista’ ji[i mill-ewwel miktub
b]allikieku kien tifel le[ittimu.
Sub-titolu III
FUQ L-ATTI TA|-|WIE{
Partikolaritajiet ta’ 
att ta’ \wie[. 
Emendat: 
XXXI. 1965.8; 
XXXVII. 1975.23; 
XXII. 1976.3;
XXX.1995.3.
293. Meta jsir \wie[, il-partijiet li hekk ji\\ew[u g]andhom
jag]mlu jew jie]du ]sieb li jsir att skond il-Formula E fit-Taqsima
II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi`i, illi g]andu jkun fih -
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid, id-
dokument ta’ l-identità  u l-lok tar-residenza tal-
mi\\ew[in;
(`) l-isem, il-kunjom, id-data u lok tat-twelid u lok tar-
residenza tax-xhieda li jkunu dehru fit-tie[;
(d) l-isem u l-kunjom tal-missier, u l-isem, il-kunjom u
kunjom xbubiet l-omm tal-mi\\ew[in;
(e) il-[urnata, ix-xahar u s-sena, u l-knisja, kappella jew
lok ie]or li fihom ikun sar it-tie[;
(f) dikjarazzjoni ta`-`elebrazzjoni taz-\wie[ iffirmata
mi\-\ew[ partijiet, jew jekk i\-\wie[ isir bi prokura
mill-prokuratur u mill-parti l-o]ra, fil-pre\enza u bil-
kontrofirma ta’ uffi`jal tar-Re[istru ta\-|wie[ jew ta’
persuna o]ra awtorizzata g]al hekk mir-Re[istratur
ta\-|wie[.
  76      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Konsenja ta’ l-att 
ta\-\wie[. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23.
294. L-att ta\-\wie[ g]andu, malli jkun kompletat u ffirmat, ji[i
konsenjat g]ar-re[istrazzjoni lill-persuna li minnha tkun
kontrofirmata d-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 293(f), u dik il-
persuna g]andha ma’ l-ewwel opportunità  tie]u dawk il-passi
kollha li jkunu me]tie[a g]ar-re[istrazzjoni tieg]u mid-Direttur.
Re[istrazzjoni ta’ 
de`i\jonijiet, 
dikjarazzjonijiet u 
projbizzjonijiet li 
jolqtu \wie[. 
Sostitwit: 
XXXVII.1975.23;
III.1994.10. 
295. (1) Kull sentenza jew de`i\joni o]ra mog]tija minn qorti
kompetenti li biha \wie[ re[istrat ikun annullat jew ikun milqut l-
istat li jirri\ulta minnu, g]andha, fuq it-talba ta’ kull persuna, ti[i
re[istrata b’annotazzjoni fil-mar[ini tar-re[istru.
(2) Il-persuna li tag]mel it-talba g]andha tag]ti lid-Direttur
kopja awtentika tas-sentenza jew de`i\joni o]ra rilevanti.
(3) Id-Direttur g]andu wkoll jirre[istra, b’annotazzjoni fil-
mar[ini ta’ att dwar \wie[ re[istrat, kull dikjarazzjoni mag]mula
minn mara mi\\ew[a fuq il-Formula Q ikkonsenjata minnha skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 4(5), kif ukoll kull rever\joni g]al
kunjom xbubitha jew kull projbizzjoni ta’ l-u\u ta’ kunjom \ew[ha
msemmija f’nota ta’ separazzjoni persunali bejn il-mi\\ew[in
re[istrata skond l-artikolu 62A, u referenza g]ad-data u g]all-post
fejn ikun sar i\-\wie[ g]andha ssir f’kull nota ta’ re[istrazzjoni
b]al dik.
Sub-titolu IV
FUQ L-ATTI TAL-MEWT
Avvi\ ta’ mewt 
mit-tabib, 
Emendat: 
XXXI. 1965.8.
296. (1) Meta tmut persuna, it-tabib jew kirurgu li kien jaraha
fl-a]]ar marda tag]ha, jekk ikun jaf huwa nnifsu jew ji[i mg]arraf
minn xi ]addie]or illi dik il-persuna mietet, g]andu, ming]ajr
dewmien, jag]ti avvi\ bil-miktub ta’ dik il-mewt, skond il-Formula
F fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ dan il-Kodi`i, lill-uffi`jal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt, u jsemmi d-dar jew lok ie]or
fejn dik il-persuna mietet, il-ka[un tal-mewt, u l-]in li fih [rat il-
mewt.
(2) Dan it-tabib jew kirurgu jista’ jag]ti l-avvi\ f’idejn xi ]add
ta’ l-età  minn tal-familja tal-mejjet sabiex jintbag]at lill-uffi`jal
hawn fuq imsemmi.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux, jekk il-
mejjet ikun wa]da mill-persuni illi, wara l-mewt tag]hom, mhux,
skond l-artikolu 235, me]tie[ l-att tal-mewt g]all-finijiet ta’ dan il-
Kodi`i.
minn membri tal-
familja.
297. Fil-ka\ ta’ mewt ta’ persuna li ma kinitx ta]t il-kura ta’
tabib jew kirurgu, ikun dmir il-membri tal-familja u tas-sefturi tal-
mejjet kif ukoll ta’ kull persuna li tkun toqg]od fid-dar jew lok
ie]or fejn tkun [rat il-mewt, jew li jkollha t-tri[ija ta’ dik id-dar
jew lok, li jag]tu avvi\ ta’ dik il-mewt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        77
¬ertifikat ta’ 
persuna li titqies li 
hi mejta. 
Mi\jud: 
LIV. 1974. 8.
298. (1) Jekk wara li ma tkunx baqg]et tidher persuna ssir
inkjesta mill-ma[istrat u l-ma[istrat li jag]mel l-inkjesta jkun tal-
fehma li, wara li jkunu tqiesu `-`irkostanzi kollha kif il-persuna ma
baqg]etx tidher il-konklu\joni tkun li l-persuna hi x’aktarx mejta,
f’dak il-ka\ kopja tal-pro`ess verbal, g]andha tintbag]at mill-
ma[istrat li jag]mel l-inkjesta lill-uffi`jal inkarigat mill-kitba ta’ l-
att tal-mewt u dak l-uffi`jal g]andu, fi \mien jumejn minn meta
jir`ievi l-kopja tal-pro`ess verbal, jikteb skond il-Formula G fit-
Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi`i, att tal-mewt
provvi\orju tal-persuna li l-fatt li ma tkunx baqg]et tidher ikun [ie
stabbilit bil-pro`ess verbal. L-istess uffi`jal g]andu, fi \mien
jumejn minn meta jkun g]amel il-kitba ta’ l-imsemmi att tal-mewt
provvi\orju, jibg]atu lid-Direttur g]ar-re[istrazzjoni.
(2) L-att tal-mewt provvi\orju jsir finali wara li tg]addi sena
mid-data tar-re[istrazzjoni.
(3) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu l-ma[istrat li jag]mel l-
inkjesta g]andu jindika fil-pro`ess verbal il-partikolaritajiet kollha
msemmijin fl-artikolu 301(a), (b), (`) u (d) u l-]in, id-data u l-post
li x’aktarx fihom dik il-persuna ma tkunx baqg]et tidher.
¬ertifikat ta’ 
assenti meqjus 
b]ala mejjet. 
Mi\jud: 
LIV. 1974.8. 
Emendat:
LVIII. 1974.68.
299. (1) Jekk l-assenza ta’ persuna tissokta g]al \mien ta’ sitt
snin wara d-d]ul fil-pussess provvi\orju jew jekk l-assenza tkun
[iet dikjarata b’sentenza kif provdut ta]t l-artikolu 223 u dik il-
persuna ma tkunx wa]da li dwar il-mewt tag]ha ma japplikawx id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 234 skond l-artikolu 235, f’dak il-
ka\ il-werrieta ta’ l-assenti, sew bit-testment jew bil-li[i, jew il-
werrieta tag]hom, jew xi persuna interessata jew l-Avukat {enerali
jistg]u jag]mlu talba lill-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja fil-gzira
fejn l-assenti kien l-a]]ar jirrisjedi sabiex tordna lill-uffi`jal
inkarigat mill-kitba ta’ l-att tal-mewt, li jikteb u jibg]at lid-Direttur
g]ar-re[istrazzjoni fi \mien erbat ijiem minn dik it-talba, `ertifikat
tal-mewt ta’ l-assenti skond il-Formula G fit-Taqsima II ta’ l-
Iskeda li tinsab ma’ dan il-Kodi`i.
(2) L-assenti jitqies li jkun miet fil-[urnata li fiha nstemg]et l-
a]]ar a]bar dwaru, u dik id-data u l-partikolaritajiet l-o]ra kollha
msemmija fl-artikolu 301, meta jkunu mag]rufa, g]andhom
jitni\\lu fl-att tal-mewt.
Jekk l-assenti ji[i 
lura wara l-]ru[ ta’ 
`ertifikat finali tal-
mewt. 
Mi\jud:
LIV. 1974.8.
300. Meta `ertifikat finali tal-mewt ikun [ie miktub u re[istrat
skond l-artikolu 298 jew 299 u l-persuna li l-mewt tag]ha tkun [iet
hekk re[istrata wara ti[i lura jew ti[i ppruvata l-e\istenza tag]ha,
g]andhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 226.
Partikolaritajiet ta’ 
l-att tal-mewt. 
Emendat: 
XXI. 1936.6; 
XXII. 1939.5; 
XXXI. 1965.8;
XXX. 1995.4.
301. L-uffi`jal imsemmi fl-artikolu 296, meta, b’kull mod li
jkun, ikun ir`ieva informazzjoni dwar il-mewt ta’ persuna, g]andu,
wara li ji\gura ru]u minn dik il-mewt, jikteb, fi \mien jumejn minn
dak in-nhar li hekk ikun ir`ieva dik l-informazzjoni, att skond il-
Formula G fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li hawn ma’ din il-Kodi`i illi
g]andu jkun fih il-partikolaritajiet li [ejjin:
(a) id-data ta’ l-att;
(b) l-isem, il-kunjom, id-dokument ta’ l-identità , l-età , il-
lok ta’ fejn twieled u fejn kien joqg]od, tal-mejjet;
  78      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(`) l-isem u l-kunjom ta’ missier u omm il-mejjet, u jekk
dawn humiex ]ajjin jew mejtin;
(d) l-isem u l-kunjom tar-ra[el jew tal-mara, jekk il-
persuna mejta kienet mi\\ew[a, jew armel jew armla;
(e) il-]in, il-[urnata, ix-xahar, is-sena u l-lok li fihom il-
persuna mietet, u fejn [iet jew fejn g]andha ti[i
midfuna;
(f) il-ka[un tal-mewt.
Setg]a ta’ l-uffi`jal 
biex ji[bor tag]rif.
302. L-uffi`jal fuq imsemmi, sabiex ji[bor jew jara jekk humiex
sewwa il-partikolaritajiet imsemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan
g]andu l-istess setg]at li fl-artikolu 277 huma mog]tija lill-uffi`jal
inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tat-twelid.
Dmirijiet ta’ l-
uffi`jali ta’ 
sptarijiet, e``.
303. (1) L-uffi`jal superjuri ta’ kull sptar, ospizju, jew istitut
ie]or ta’ karità  pubblika, g]andu jfittex li ji[bor il-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 301(b), (`), u (d), dwar kull persuna li tkun
[iet milqug]a fl-istitut li tieg]u huwa jkollu t-tri[ija, minn x’]in
din il-persuna ti[i hemm milqug]a.
(2) Dan ig]odd ukoll g]all-uffi`jal superjuri ta’ kull ]abs, dwar
kull pri[unier.
(3) Il-Pulizija g]andha tag]ti lill-uffi`jali fuq imsemmija dik l-
g]ajnuna li tkun tin]tie[ sabiex jistg]u j]arsu d-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]all-
isptarijiet jew ]absijiet militari jew navali.
Mewt fuq il-ba]ar. 
Emendat: 
XXII. 1939.6; 
IX. 1971.3;
XI. 1973.377; 
XVII. 1991.81.
304. (1) Meta xi persuna tmut fuq il-ba]ar, abbord ta’
bastiment irre[istrat f’Malta, il-kaptan g]andu, fi \mien erbg]a u
g]oxrin sieg]a, ini\zel fil-[urnal ta’ abbord nota tal-fatt ta’ dik il-
mewt bil-partikolaritajiet imsemmijin fl-artikolu 301.
(2) Meta bastiment b]al dak jasal f’Malta, l-Awtorità
Marittima ta’ Malta g]andha tibg]at kopja ta’ dik in-nota lill-
uffi`jal inkarigat mill-kitba ta’ l-atti tal-mewt fil-Belt Valletta, u
dan g]andu, bla dewmien, jag]mel l-att tal-mewt ta’ dik il-persuna. 
(3) Meta l-wasla ta’ bastiment b]al dak f’Malta ma ssirx fi
\mien tliet xhur wara l-imsemmija mewt, il-kaptan g]andu, mhux
aktar tard minn tliet xhur wara l-imsemmija mewt, jibg]at kopja
tar-re[istrazzjoni relattiva lill-Awtorità  Marittima ta’ Malta li
g]andha timxi dwarha daqslikieku l-imsemmi bastiment kien wasal
f’Malta.
L-atti tal-mewt 
g]andhom ji[u 
ppre\entati g]ar-
re[istrazzjoni.
305. L-uffi`jal li jikteb att ta’ mewt, g]andu, fi \mien jumejn
minn dak in-nhar li jikteb dak l-att, jippre\entah lid-Direttur g]ar-
re[istrazzjoni.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        79
E\er`izzju tal-
funzjonijiet 
mog]tija lid-
Direttur. 
Mi\jud: 
VI.1968.11. 
Emendat: 
XXXI.1986.4. 
Sostitwit: 
III.1994.11.
306. (1) Kull uffi`jal li jkollu l-grad ta’ Duttur fil-Li[ijiet u
jew warrant biex je\er`ita l-professjoni ta’ avukat jew warrant
biex je\er`ita l-professjoni ta’ nutar pubbliku u li jkun jaqdi
dmirijietu fir-Re[istru Pubbliku jista’ je\er`ita l-funzjonijiet kollha
jew kull wa]da mill-funzjonijiet li ta]t xi disposizzjonijiet ta’ dan
il-Kodi`i jew ta’ xi li[i o]ra huma mog]tija lid-Direttur tar-
Re[istru Pubbliku u dik il-li[i g]andha tiftiehem skond hekk.
(2) Fl-e\er`izzju ta’ kull funzjoni tali, l-imsemmi uffi`jal
ikollu l-istess setg]at u l-istess obbligi kif inhuma mog]tija jew
imposti lid-Direttur, ming]ajr pre[udizzju g]ad-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (4).
(3) Il-kliem "iffirmati mid-Direttur" jew kliem ta’ effett simili,
b’riferenza g]al `ertifikati ta’ l-istat `ivili, g]andhom jittie]du li
jinkludu kull si[ill, emblema jew firma mag]mula jew pro`essati
b’mezzi fotografi`i, bl-istampa jew f’kull g]amla o]ra fid-
diskrezzjoni tad-Direttur kif ukoll awtentikati bil-firma ta’ l-
uffi`ja1 li jo]ro[ i`-`ertifikati li jkun awtorizzat g]al dak il-g]an
mid-Direttur.
(4) Fl-e\er`izzju tal-funzjonijiet tag]hom ta]t dan il-Kodi`i
jew xi li[i o]ra, l-uffi`jali msemmija f’dan l-artikolu jkunu su[[etti
g]all-awtorità , direzzjoni u kontroll ta’ Assistent Direttur hekk
delegat mid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku u f’dan l-artikolu
msejja] b]ala Deputat Direttur:
I\da l-e\er`izzju tas-setg]at tad-Deputat Direttur ta]t dan l-
artikolu g]andu jkun ming]ajr pre[udizzju g]all-awtorità  assoluta
tad-Direttur.
(5) Id-Direttur tar-Re[istru Pubbliku g]andu jkun l-unika
persuna kompetenti biex jirrapre\enta f’kull kapa`ità  lir-Re[istru
Pubbliku f’kull pro`eduri legali ta]t dan il-Kodi`i jew xi li[i o]ra.
  80      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
IT-TIENI KTIEB
FUQ IL-BENI
TAQSIMA I
FUQ IL-JEDDIJIET FUQ 1L-BENI
TIT LU I
Beni mobbli jew 
immobbli.
Il-]wejje[ kollha illi jistg]u jkunu l-o[[ett ta’ proprjetà
Sub-titolu I
FUQ IL-BENI IMMOBBLI
308. Huma immobbli minnhom infishom -
a)
(b in-nixxig]at ta’ l-ilma;
( ) il-kanali mag]mulin g]at-tmexxija ta’ l-ilma [ewwa
(d is-si[ar im]awlin fl-art;
( ) il-frottijiet ta’ l-art jew tas-si[ar, sakemm m’humiex
(f kull ]a[a mobbli mg]aqqda ma’ fond bil-]sieb li
tibqa’ ]a[a wa]da mieg]u g]al dejjem.
kien hemm ]sieb ie]or, dik il-]a[a titqies li tkun hekk
img]aqqda ma’ fond, meta hija mwa]]la b’xi metall
tistax ti[i maqlug]a ming]ajr ksur jew ]sara tal-]a[a
nfisha jew tal-fond.
isiru mobbli.
309. (` , ( ),  e)  ( ) ta’ l-
mill-art, mis-si[ra jew mill-bini, g]alkemm ikunu g]adhom ma
n[arrewx band’o]ra:
I\da, il-frottijiet ta’ l-art jew tas-si[ar, ukoll qabel ma ji[ux
maqlug]a jew maqtug]a, jitqiesu b]ala mobbli g]all-finijiet ta’ l-
ukoll meta huma l-o[[ett ta’ bejg] jew ta’ xi trasferiment ie]or,
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        81
b]ala ]wejje[ mag]\ula mill-art jew mis-si[ra, u li g]andhom
ikunu mifruda minnhom.
}wejje[ immobbli 
min]abba 1-]a[a li 
mag]ha g]andhom 
x’jaqsmu.
310. Huma immobbli min]abba l-]a[a li g]andhom x’jaqsmu
mag]ha:
(a) id-dirett dominju inkella l-jedd tal-padrun dirett fuq il-
fond mog]ti b’`ens, u l-utili dominju inkella l-jedd
ta`-`enswalist fuq l-istess fond;
(b) il-jedd ta’ u\ufrutt, jew ta’ u\u ta’ immobbli u l-jedd
ta’ abitazzjoni;
(`) is-servitujiet predjali;
(d) kull azzjoni biex tittie]ed jew tintalab lura ]a[a
immobbli jew xi wie]ed mill-jeddijiet imsemmijin fil-
paragrafi (a),  (b) u (`); jew biex immobbli ji[i
ddikjarat li ma jaqa’ ta]t ebda wie]ed minn dawk il-
jeddijiet; jew biex jintalab wirt jew sehem minnu, jew
il-le[ittima jew xi sehem ie]or ta’ ]wejje[ ta’ wirt
mog]ti mil-li[i.
Tifsir ta’ "]a[a 
immobbli".
311. Fil-kelmiet "]a[a immobbli" jew "]wejje[ immobbli" u l-
kelma "immobbli", ming]ajr ebda \ieda jew ]a[‘o]ra li tillimita t-
tifsir tag]hom, jid]lu sew l-immobbli minnhom infishom, kemm il-
]wejje[ li jitqiesu b]ala immobbli min]abba l-]a[a li g]andhom
x’jaqsmu mag]ha
Sub-titolu II
FUQ IL-BENI MOBBLI
Ben mobbli.
titbiddel is-sustanza tag]hom, jistg]u jmorru wa]idhom jew
jin[arru minn banda g]al o]ra, huma mobbli minnhom infishom,
ukoll jekk dawk il-]wejje[ ikunu jag]mlu flimkien kollezzjoni jew
stock ta’ kummer`.
Materjal li [ej 
minn ]att ta’ bini.
313. ll-materjal li [ej minn ]att ta’ bini, jew mi[bur sabiex bih
jittalla’ bini [did, huwa mobbli sakemm ma ji[ix u\at fit-tlug] ta’
bini.
Bastimenti, e``.
kostruzzjonijiet o]ra li j\ommu f’wi`` l-ilma huma wkoll mobbli.
Azzjonijiet jew 
interessi 
f’so`jetajiet 
kummer`jali, e``.
315. Dawn li [ejjin huma mobbli g]aliex hekk tqishom il-li[i:
(a) l-azzjonijiet jew interessi f’so`jetajiet kummer`jali
jew industrjali, ukoll jekk dawn is-so`jetajiet ikollhom
beni immobbli tag]hom; f’dan l-a]]ar ka\, dawn l-
azzjonijiet jew interessi jitqiesu mobbli g]al kull
wie]ed mis-so`ji u g]a\-\mien biss li tibqa’ s-so`jetà ;
(b) ir-renti perpetwi jew il-vitalizji, mag]duda l-kapitali
bollali u l-krediti g]al img]axijiet fuq kapitali
mqeg]din fil-fond li kien hawn fl-img]oddi ta]t l-isem
  82      ]       
ta’ Massa Frumentarja, basta li dawn ir-renti perpetwi,
kapitali bollali u krediti ma jkunux so[[etti g]al
(` b’mod [enerali, l-obbligazzjonijiet, l-azzjonijiet, ukoll
jekk ipotekarji, u l-jeddijiet kollha, li ma jitqisux b]ala
titolu qabel dan.
Tifsir ta’ "beni jew 
"o[[etti mobb1i" 
jew "sustanza 
316. Fil-kelmiet "beni jew ]wejje[ mobbli", "o[[etti mobbli",
bniedem, ming]ajr \ieda jew ]a[‘o]ra li tillimita t-tifsir tag]hom
jid]lu sew il-]wejje[ mobbli minnhom infishom, kemm ukoll il-
tqishom il-li[i.
Tifsir ta’ "mobbli". (1) Hekk ukoll, fil-kelma "mobbli" u\ata f’li[i, ming]ajr
minnhom infishom, kemm ukoll il-]wejje[ li hekk tqishom il-li[i.
( ) I\da, il-kelma "mobbli", jekk u\ata f’disposizzjoni tal-
]a[ar fin, o[[etti ta’ metall prezzju\ jew ]wejje[ li huma l-o[[ett
ta’ kummer`; lanqas ma jid]lu l-]wejje[ meqjusa b]ala mobbli
Tifsir ta’ 
"g]amara".
(1) Fil-kelma "g]amara" tid]ol il-g]amara kollha tad-dar,
dar.
( ) I\da, ma jid]lux kollezzjonijiet ta’ kotba, ta’ kwadri, jew
Tifsir tal-kelmiet 
"mill-g]atba tad-
319. Fil-kelmiet "mill-g]atba tad-dar ‘l [ewwa" jid]lu l-]wejje[
]a[ar fin, mill-o[[etti ta’ metall prezzju\ li jservu g]at-ti\jin tal-
persuna jew biex jintlibsu, mill-o[[etti li jinsabu fid-dar bla ]sieb
dokumenti tag]hom ikunu jinsabu fid-dar.
TIT LU II
À
Proprjet . 320. à  hija l-jedd li wie]ed igawdi u li jiddisponi
u\u ipprojbit mil-li[i.
}add ma jista’ 
jitlaq minn idejh il-
proprjet  tieg]u. 
Emendat:
321. }add ma jista’ ji[i m[ieg]el jitlaq minn idejh il-proprjet
tieg]u jew i]alli li ]addie]or jag]mel u\u minnha, ]lief g]al skop
pubbliku, u bil-]las ta’ indennizz [ust.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        83
Is-sid ta’ ]a[a 
g]andu jedd 
jitlobha lura minn 
g]and kull 
pussessur.
322. (1) Bla ]sara ta’ fejn il-li[i tg]id xort’o]ra, is-sid ta’
]a[a g]andu jedd jitlobha lura ming]and kull pussessur.
(2) Il-pussessur li, wara li jkun [ie nnotifikat bit-talba
[udizzjarja g]ar-radd tal-]a[a, ma jkomplix, b’eg]mil tieg]u
nnifsu, fil-pussess ta’ dik il-]a[a, hu obbligat, bi spejje\ tieg]u, li
jerga’ jakkwista l-pussess tag]ha g]all-attur, jew, jekk ma jkunx
jista’ jag]mel hekk, li j]allsu tag]ha daqs kemm tiswa, kemm-il
darba l-attur ma jag]zilx li jdur kontra l-pussessur attwali.
Min g]andu l-
proprjetà  ta’ l-art 
g]andu wkoll dik 
ta’ dak kollu li jkun 
fuq jew ta]t l-art.
323. Kull min g]andu l-proprjetà  ta’ l-art, g]andu wkoll dik ta’
l-area ta’ fuqha, u ta’ dak kollu li jinsab fuq jew ta]t wi`` l-art; hu
jista’ jag]mel fuq l-art tieg]u kull bini jew ta]wil, kif ukoll ta]t l-
art, kull bi``a xog]ol jew ta]fir, u jie]u minnhom kull prodott li
jistg]u jag]tu, i\da, bla ]sara tad-disposizzjonijiet dwar is-
Servitujiet Predjali ta]t it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb
ta’ dan il-Kodi`i u kull disposizzjoni o]ra ta’ li[i dwar
fortifikazzjonijiet jew opri o]ra ta’ difiza.
Il-bini, e``., fuq 
jew ta]t l-art 
jing]add tas-sid.
324. Kull bini, ta]wil, jew bi``a xog]ol, sew fuq jew ta]t l-art,
jing]addu, sakemm ma ji[ix ippruvat il-kuntrarju, li [ew
mag]mula mis-sid bi flusu, u li huma tieg]u, i\da dan bla ]sara tal-
jeddijiet li ]addie]or ikun akkwista.
Is-sid jista’ 
j[ieg]el lill-[ar juri 
b’sinjali l-limiti 
tal-fondi tag]hom.
325. Kull sid jista’ j[ieg]el lill-[ar jag]mel, bi spejje\ komuni,
sinjali li jidhru u li jibqg]u, biex juru l-limiti tal-fondi tag]hom li
jmissu ma’ xulxin.
Is-sid jista’ jag]laq 
il-fond tieg]u.
326. Kull sid jista’ jag]laq il-fond tieg]u, bla ]sara ta’ kull
servitù  li g]aliha jkollu jedd ]addie]or.
Il-beni bla sid 
huma tal-Gvern ta’ 
Malta.
Emendat:
A.L. 148 ta’ l-
1975.
327. Il-beni bla sid huma tal-Gvern ta’ Malta.
T  III
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ U|UFRUTT, TA’ U|U U TA’ ABITAZZJONI
Sub-titolu I
FUQ L-U|UFRUTT
X’inhu l-u\ufrutt.
tag]hom ]addie]or g]andu l-proprjetà , bl-obbligu li j\omm is-
sustanza tag]hom sew fil-materja kemm fil-g]amla.
Meta fl-u\ufrutt 
ikun hemm 
]wejje[ li wie]ed 
ma jistax jinqeda 
bihom bla ma 
jikkunsmahom.
329. Jekk fl-u\ufrutt ikun hemm ]wejje[ li wie]ed ma jistax
jinqeda bihom ming]ajr ma jikkunsmahom, b]al flus, qmug], jew
xorb, l-u\ufruttwarju g]andu jedd jinqeda bihom bl-obbligu li
j]allas kemm jiswew fuq stima li ssir tag]hom fil-bidu ta’ l-
u\ufrutt; fin-nuqqas ta’ din l-istima, huwa jista’ jag]\el jew li jrodd
]wejje[ fl-istess kwantità  u ta’ l-istess kwalità , inkella li j]allas is-
siwi tag]hom bil-prezz li jkun miexi fi\-\mien li jispi``a l-u\ufrutt.
  84      ]       
L-u\ufrutt hu 
mag]mul mil-li[i 
bniedem.
330. L-u\ufrutt ji[i stabbilit jew mil-li[i jew mir-rieda tal-
bniedem; f’dan it-tieni ka\, jekk l-u\ufrutt hu ta’ ]wejje[
mag]mul b’att inter vivos
mill-waqt li l-att ji[i insinwat fir-Re[istru Pubbliku, fuq talba ta’
wie]ed mill-interessati jew tan-nutar li jkun ir`ieva l-att.
(2 In-nota g]all-insinwa ta’ l-att g]andu jkun fiha l-ismijiet
tal-partijiet kif mi[juba f’dak l-att, id-data u x-xorta ta’ l-att, u
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar ir-Re[istru Pubbliku, u g]andha
tkun iffirmata min-nutar li jkun ir`ieva l-att.
ji[i mag]mul ta]t 
kondizzjoni, g]al 
jew favur ta’ \ew[ 
persuni partikolari 
331. (1)
jew g]al \mien determinat.
( ) Jista’ ji[i mag]mul favur ta’ persuna wa]da partikolari jew
(3 Meta l-u\ufrutt hu mag]mul favur ta’ i\jed minn persuna
wa]da sabiex igawduh wa]da wara l-o]ra, l-u\ufrutt ise]] biss
l-ewwel u\ufruttwarju.
§
Il-frottijiet imissu 
lill-u\ufruttwarju.
L-u\ufruttwarju g]andu jedd g]al kull xorta ta’ frottijiet,
sew naturali, industrjali, jew `ivili, illi tista’ tag]ti l-]a[a li tag]ha
Frottijiet naturali, 
industrjali u `ivili.
(1) Huma frottijiet naturali dawk li l-art tag]ti minnha
annimali, u dak li jag]tu l-barrieri tal-[ebel jew il-minjieri. 
( ) Huma frottijiet industrjali ta’ fond dawk illi jittie]du bil-
(3 Huma frottijiet `ivili l-kera ta’ beni mikrija, i`-`nus, l-
img]axijiet ta’ kapitali, u r-renti ta’ kull sena.
industrjali 
mdendlin fil-
maqlug]a mill-
eg]ruq.
(1) Il-frottijiet naturali jew industrijali mdendlin fil-
u\ufrutt, imissu lill-u\ufruttwarju, bla ]sara tas-sehem li jmiss lill-
bidwi li ja]dem l-art bi s]ab.
2)
maqlug]a mill-eg]ruq fi\-\mien li fih jispi``a l-u\ufrutt, imissu
lis-sid, bla ]sara tas-sehem li jista’ jmiss lill-bidwi li ja]dem l-art
tieg]u g]all-koltivazzjoni.
Il-frottijiet `ivili 
[urnata b’[urnata.
335.
jmissu lill-u\ufruttwarju skond ma jkun i\-\mien ta’ l-u\ufrutt
tieg]u.
336. Il-lawdemji ta’ l-enfitewsi jmissu lill-u\ufruttwarju.
vitalizju.
337.
]lasijiet li jag]lqu minn [urnata g]al o]ra matul i\-\mien ta’ l-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        85
u\ufrutt tieg]u; i\da huwa g]andu jrodd kull ma jkun da]]al \ejjed
bil-quddiem.
Meta fl-u\ufrutt 
ikun hemm 
]wejje[ li bil-ftit 
il-ftit jitg]arrqu bl-
u\u.
338. Jekk fl-u\ufrutt ikun hemm ]wejje[ illi, ming]ajr ma ji[u
kkunsmati minnufih, jistg]u bil-ftit il-ftit jitg]arrqu bl-u\u, l-
u\ufruttwarju g]andu jedd jinqeda bihom g]all-u\u li g]alih huma
ma]suba, u hu ma jkollux iroddhom, fi tmiem l-u\ufrutt, ]lief fl-
istat li fih ikunu jinsabu, basta li ma jkunux tg]arrqu b’qerq jew bi
]tija tieg]u.
Si[ar tal-frott.
imkissra b’xi a``ident, imissu lill-u\ufruttwarju, bl-obbligu li
jag]mel o]rajn flokhom.
L-u\ufruttwarju 
jista’ j`iedi t-
tgawdija tal-jedd 
tieg]u.
340. L-u\ufruttwarju jista’ j`edi t-tgawdija tal-jedd tieg]u sew
b’titolu gratuwitu kemm oneru\.
Il-kiri tal-beni 
jibqa’ jse]].
341. Il-kiri tal-beni jibqa’ jse]] ukoll wara li jispi``a l-u\ufrutt,
kemm-il darba dan il-kiri jkun sar ta]t kondizzjonijiet [usti u g]al
\mien ta’ mhux aktar minn tmien snin, fil-ka\ ta’ raba’, jew erba’
snin, fil-ka\ ta’ bini, jew g]al \mien kif hu soltu skond l-u\u, fil-
ka\ ta’ ]wejje[ mobbli, jew g]al \minijiet iqsar mi\-\minijiet hawn
fuq imsemmija rispettivament f’ka\ ta’ beni li l-kiri tag]hom g]al
\mien li jaqbe\ dak i\-\mien iqsar huwa pprojbit.
L-u\ufruttwarju 
jista’ jbieg] il-
frottijiet imdendla.
342. L-u\ufruttwarju jista’ wkoll ibieg] il-frottijiet mhux
maqtug]a jew mhux maqlug]a; u meta ji[ri dan, jekk l-u\ufrutt
jispi``a qabel il-qtug] jew il-qlug] tal-frottijiet, il-bejg] jibqa’
jse]], u s-sid ikollu l-jedd g]all-prezz ta’ dawk il-frottijiet li jkunu
g]adhom ma nqatg]ux jew ma nqalg]ux:
I\da s-sid m’g]andux azzjoni kontra x-xerrej illi jkun ]allas
lill-u\ufruttwarju l-prezz ta’ dawk il-frottijiet qabel it-tmiem ta’ l-
u\ufrutt.
L-u\ufruttwarju 
jgawdi 1-jeddijiet 
ta’ servitujiet.
343. L-u\ufruttwarju g]andu jedd igawdi, l-istess b]as-sid, kull
jedd ta’ servitù  mg]aqqda ma’ fond li tieg]u jkollu l-u\ufrutt, u,
b’mod [enerali, il-jeddijiet kollha li s-sid jista’ jgawdi.
L-u\ufruttwarju 
jgawdi 1-barrieri 
tal-[ebel [à  
miftu]a.
344. L-u\ufruttwarju jgawdi wkoll il-barrieri tal-[ebel li jkunu
[à  miftu]a u li jkunu qeg]din jin]admu fi\-\mien li huwa jid]ol
fil-jedd ta’ l-u\ufrutt; i\da ma jistax jifta] barrieri [odda.
L-u\ufruttwarju 
m’g]andux jedd 
fuq it-te\or misjub.
345. L-u\ufruttwarju m’g]andux jedd fuq it-te\or misjub matul
i\-\mien ta’ l-u\ufrutt, ]lief g]as-sehem li jkun imissu minnu,
skond il-li[i, talli jkun sabu.
L-eg]mil tas-sid 
ma jistax ikun ta’ 
]sara g]all-
jeddijiet ta’ 1-
u\ufruttwarju.
346. Is-sid ma jistax b’eg]milu, jew b’kull mod ie]or, jag]mel
]sara lill-jeddijiet ta’ l-u\ufruttwarju.
L-u\ufruttwarju 
ma jista’jitlob ebda 
]las g]all-
benefikati.
347. (1) L-u\ufruttwarju ma jistax, fit-tmiem ta’ l-u\ufrutt,
jitlob ebda ]las g]all-benefikati ta’ kull xorta li jkun g]amel,
lanqas jekk bihom ikun \died ]afna s-siwi tal-]a[a.
(2) I\da, dawk il-benefikati jistg]u jittie]du b’qies fil-kalkolu
tal-]sarat li l-u\ufruttwarju jkollu jwie[eb g]alihom.
(3) Meta ma jkun hemm lok g]al ebda tpattija ta]t is-
  86      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
subartikolu (2), l-u\ufruttwarju jista’ jie]u lura dawk il-benefikati
li jistg]u ji[u maqlug]a bi profitt g]alih, u bla ]sara lill-fond,
kemm-il darba s-sid ma jag]\ilx li j\ommha, billi j]allas lill-
u\ufruttwarju somma daqs kemm dan jista’ jikseb kieku kellu
jaqlag]hom mill-fond.
L-u\ufruttwarju 
jista’ je\er`ita kull 
azzjoni reali li 1-
li[i tag]ti lis-sid.
348. L-u\ufruttwarju jista’ je\er`ita kull azzjoni reali li l-li[i
tag]ti lis-sid.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TA’ L-U|UFRUTTWARJU
L-u\ufruttwarju 
jie]u l-]wejje[ fl-
istat li jkunu meta 
jibda l-u\ufrutt.
349. (1) L-u\ufruttwarju jie]u l-]wejje[ su[[etti g]all-
u\ufrutt fl-istat li jkunu jinsabu fil-waqt li jitnissel il-jedd g]all-
u\ufrutt.
(2) Fit-tmiem ta’ l-u\ufrutt, hu g]andu jroddhom fl-istat li
jkunu f’dak i\-\mien, bla ]sara ta’ l-indennizz li jkollu jag]ti g]all-
]wejje[ li jkunu tg]arrqu bi ]tija tieg]u.
Formazzjoni ta’ l-
inventarju.
350. L-u\ufruttwarju ma jistax jibda je\er`ita l-jeddijiet tieg]u
fuq il-]wejje[ li jkunu su[[etti g]all-u\ufrutt qabel ma jag]mel
inventarju ta’ dawk il-]wejje[, li g]andu jkun fih deskrizzjoni tal-
]wejje[ mobbli bis-siwi tag]hom, u ta’ l-istat ta’ l-immobbli,
kemm-il darba l-u\ufruttwarju ma jkunx [ie me]lus milli jag]mel
dak l-inventarju bl-att li jo]loq l-u\ufrutt.
Kif g]andu jsir l-
inventarju.
351. (1) L-inventarju g]andu jsir quddiem is-sid, jew wara li l-
u\ufruttwarju jkun sejja]lu, imqar b’ittra uffi`jali, sabiex ikun
hemm.
(2) L-inventarju g]andu jsir b’att pubbliku, kemm-il darba bl-
att li jo]loq l-u\ufrutt ma tkunx ing]atat is-setg]a sabiex isir
b’kitba privata, u s-sid ma jag]tix il-kunsens sabiex isir hekk.
(3) Kemm-il darba fl-att li jo]loq l-u\ufrutt ma jkunx jing]ad
xort’o]ra, l-ispejje\ ta’ l-inventarju jbatihom l-u\ufruttwarju.
Garanzija li 
g]andha ting]ata 
mill-u\ufruttwarju.
352. (1) Hekk ukoll, l-u\ufruttwarju ma jistax, kemm-il darba
ma jkunx [ie me]lus fl-att li jo]loq l-u\ufrutt, jibda je\er`ita l-
jeddijiet tieg]u fuq il-]wejje[ li jkunu su[[etti g]all-u\ufrutt
qabe1 ma jag]ti garanzija li jgawdi dawk il-]wejje[ hekk su[[etti
b]ala missier tajjeb tal-familja, li jrodd il-]wejje[ mobbli u s-siwi
tal-]wejje[ imsemmijin fl-artikolu 329, u li jag]mel tajba l-]sarat
li jsiru bi ]tija tieg]u, sew fil-]wejje[ mobbli kemm immobbli.
(2) Is-somma tal-garanzija, g]all-finijiet ta’ l-iskrizzjoni
ipotekarja, titqies fuq is-somma tal-kapitali li g]andhom jing]ataw
f’idejn l-u\ufruttwarju, jew li jintraddu lilu matul l- u\ufrutt, fuq
is-siwi tal-]wejje[ mobbli, u fuq kemm jistg]u jiswew it-tiswijiet
ta’ l-immobbli, illi x’aktarx ikunu me]tie[a fi\-\mien ta’ ]ames
snin, u illi, skond il-li[i, g]andhom isiru mill-u\ufruttwarju.
(3) Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tnaqqas din is-somma; u
f’dak il-ka\, jekk mis-somma tal-garanzija ma jifdal xejn jew jekk
is-somma tal-garanzija ssir mhix bi\\ejjed qabel it-tmiem ta’ l-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        87
u\ufrutt, l-u\ufruttwarju g]andu jag]ti garanzija [dida, u, fin-
nuqqas ta’ din, ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 355.
Min mhux obbligat 
jag]ti garanzija.
353. I\da, mhumiex obbligati jag]tu garanzija -
(a) dawk li l-u\ufrutt tag]hom [ej mil-li[i;
(b) il-bejjieg] jew id-donatur li jkun \amm g]alih l-
u\ufrutt;
(`) l-u\ufruttwarju ta’ ]wejje[ amministrati jew li
g]andhom ikunu amministrati minn ]addie]or.
|mien li fih jitlob 
garanzija.
354. Is-sid jista’ jitlob il-garanzija, meta me]tie[a, sew qabel
kemm fi\-\mien ta’ sena wara li l-u\ufruttwarju jkun beda je\er`ita
l-jeddijiet tieg]u fuq il-]wejje[ li jkunu su[[etti g]all-u\ufrutt;
wara li tag]laq is-sena hawn fuq imsemmija, is-sid ma jkollux jedd
jitlob il-garanzija ]lief jekk jipprova li l-istat jew l-im[ieba ta’ l-
u\ufruttwarju tbiddlu b’mod li b’hekk l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjonijiet tieg]u hija mqieg]da f’periklu.
Meta l-
u\ufruttwarju 
jonqos li jag]ti 
garanzija.
355. Jekk l-u\ufruttwarju jonqos li jag]ti garanzija, meta
me]tie[a, fi\-\mien mog]ti mill-qorti, din, fuq talba tas-sid, ta]tar
persuna kompetenti sabiex tamministra l-]wejje[ li jkunu su[[etti
g]all-u\ufrutt, fl-interess sew tas-sid kemm ta’ l-u\ufruttwarju. 
L-amministratur 
g]andu jbig] il-
]wejje[ mobbli, 
e``.
356. L-amministratur g]andu jbig] il-]wejje[ mobbli u
jimpjega bl-img]ax il-prezz li jda]]al mill-bejg] tag]hom; g]andu
wkoll jimpjega kull somma o]ra ta’ flus li tkun tinsab fil-
patrimonju ta’ l-u\ufrutt jew li tid]ol minn radd ta’ kapitali matul
i\-\mien ta’ l-u\ufrutt.
L-amministratur 
jista’ jitbieg]ed 
mir-regola 
stabbilita  f1-
artikolu 356.
357. (1) L-amministratur jista’, bil-kunsens tas-sid u ta’ l-
u\ufruttwarju, jitbieg]ed mir-regola stabbilita fl-a]]ar artikolu
qabel dan.
(2) Il-qorti tista’ wkoll, g]al ra[uni tajba, fuq talba tas-sid jew
ta’ l-u\ufruttwarju, tiddispensa mill-bejg] tal-]wejje[ mobbli, jew
tordna li l-flus ji[u impjegati xort’o]ra minn kif hemm imsemmi fl-
a]]ar artikolu qabel dan, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir bla
]sara ta’ l-interessi tal-konvenut.
Setg]a tal-qorti 
meta l-
u\ufruttwarju ma 
jsibx garanzija.
358. Jekk l-u\ufruttwarju jiddikjara bil-[urament li ma setax
isib garanzija, il-qorti tista’ tordna li dar u l-g]amara me]tie[a
g]all-abitazzjoni u g]all-u\u personali tieg]u nnifsu u tal-familja
tieg]u ji[u kkunsinnati lilu, ming]ajr garanzija, bl-obbligu li
jroddhom fit-tmiem ta’ l-u\ufrutt.
Dmir ta’ l-
amministratur li 
jag]ti kont.
359. (1) L-amministratur g]andu jag]ti, kull sena, kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg]u lill-u\ufruttwarju, u j]allas lilu l-bilan`.
(2) Fit-tmiem ta’ l-amministrazzjoni, l-amministratur g]andu
jag]ti kont sew lis-sid kemm lill-u\ufruttwarju.
Tne]]ija ta’ 1-
amministratur.
360. L-amministratur jista’, f’kull \mien, ji[i mne]]i g]al
ra[uni tajba, fuq talba tas-sid jew ta’ l-u\ufruttwarju.
L-u\ufruttwarju 
jista’ jie]u f’idejh 
l-
amministrazzjoni.
361. L-u\ufruttwarju jista’, f’kull \mien, jag]ti garanzija u
jie]u f’idejh l-amministrazzjoni tal-beni.
  KAP. 16.      KODI~I ~IVILI
lill-u\ufruttwarju.
F’ebda ka\ id-dewmien fil-g]oti tal-garanzija ma jtellef
frottijiet imissu lilu minn kif jibda l-jedd ta’ l-u\ufrutt.
sug[etti g]al 
363.
It-tiswijiet straordinarji jmissu lis-sid, i\da dawn it-tiswijiet imissu
ma jkunux saru t-tiswijiet ordinarji, fosthom ukoll dawk li kienu
Tiswijiet  364.
travi, u t-ti[did g]al kollox tal-bjut, ta’ tor[ien, jew ta’ `angar ta’
}las lura ta’ 
mill-u\ufruttwarju 
jmissu lis-sid.
(1)
lis-sid jag]mel it-tiswijiet li jmissu lilu; i\da, jekk is-sid ma jkunx
li tag]tih is-setg]a jag]milhom huwa, u li jitlob ming]and is-sid,
ming]ajr img]axijiet, basta li dawk it-tiswijiet ikunu g]adhom utili
I\da l-u\ufruttwarju jkollu biss jedd jitlob lura l-]las ta’
\mien tat-talba, kemm-il darba hu ma jag]tix lis-sid kont ta’ l-
ispi\a, fi \mien sitt xhur minn dak in-nhar li jkunu tlestew it-
( )
xahrejn, ma jiddikjarax li jrid jattakkah.
irid jag]mel it-
straordinarji.
(1)
hu g]andu jedd jie]u lura ming]and l-u\ufruttwarju, matul l-
( )
fiha l-kont ta’ dik in-nefqa jkun [ie appruvat mill-u\ufruttwarju,
Ti[rif ta’ bi``a 
min]abba qdumija, 
367. Id-disposizzjonijiet tal-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
jew taqa’ bi``a minn bini li jkun a``essorju me]tie[ g]at-tgawdija
l-o[[ett prin`ipali ta’ l-u\ufrutt.
2 Sabiex ji[i stabbilit jekk il-bi``a mwaqqa’ tal-bini, li jkun
jittie]ed qies mhux biss g]al fejn dik il-bi``a kienet iddestinata,
meqjusa man-nefqa li kienet tkun me]tie[a li kieku l-bini kollu
L-u\ufruttwarju 
j]allix lis-sid 
368.
mod li j[ib l-anqas xkiel lill-u\ufruttwarju, it-tiswijiet u x-
Nefqa li tmiss lill- 369. In-nefqa g]at-tibjid ta’ bini, jew g]at-tnaddif ta’ bjar
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        89
tmiss lill-u\ufruttwarju.
lis-sid.
ji[u mniffdin mad-drena[[ pubbliku jew ma’ sfog ie]or, kif ukoll
in-nefqa g]all-]att ta’ bini li jkun jinsab f’perikolu ta’ ti[rif, tmiss
lis-sid; u jekk l-u\ufruttwarju jkun im[ieg]el jag]mel dawk ix-
xog]lijiet, hu jista’ jdur kontra s-sid.
L-u\ufruttwarju 
g]andu j]allas i`-
`ens, e``.
370. L-u\ufruttwarju g]andu j]allas i`-`ens u pi\ijiet o]ra ta’
kull sena li jkun hemm fuq il-fond.
L-u\ufruttwarju ta’ 
fond partikolari 
wie]ed jew i\jed 
mhux obbligat 
g]all-]las tal-
pi\ijiet li jkun 
hemm fuqhom.
371. L-u\ufruttwarju ta’ fond partikolari wie]ed jew i\jed mhux
obbligat g]all-]las tad-djun li g]alihom xi wie]ed minn dawk il-
beni jkun ipotekat, lanqas hu obbligat g]all-]las ta’ ebda renta li
jkun hemm fuqhom; u jekk hu ji[i m[ieg]el i]allas, ikollu jedd idur
kontra s-sid.
L-u\ufruttwarju ta’ 
assi g]andu j]allas 
il-manteniment, ir-
renta, e``.
372. (1) L-u\ufruttwarju ta’ assi s]i], jew ta’ sehem ta’ assi,
huwa obbligat i]allas, fil-proporzjon tat-tgawdija tieg]u, u
ming]ajr jedd li jitlobhom lura, is-somom li g]andhom jing]ataw
g]all-manteniment, ir-renti perpetwi jew vitalizji, u l-img]axijiet
tad-djun li jkun hemm fuq l-assi.
(2) Meta jmissu jit]allas kapital, jekk l-u\ufruttwarju jkun irid
jo]ro[ minn tieg]u s-somma, din g]andha tintradd lilu mis-sid,
ming]ajr img]ax, fit-tmiem ta’ l-u\ufrutt.
(3) Jekk l-u\ufruttwarju ma jkunx irid jo]ro[ minn tieg]u din
is-somma, is-sid jista’ j]allas jew bi flusu, u, f’dan il-ka\, l-
u\ufruttwarju g]andu, matul l-u\ufrutt, jag]tih l-img]axijiet fuq
dawk il-flus, inkella, bil-bejg] ta’ bi``a mill-bini li jkun su[[ett
g]all-u\ufrutt, daqs kemm ikun jil]aq id-dejn.
Spejje\ ta’ kaw\i 
dwar l-u\ufrutt, 
e``.
373. (1) L-ispejje\ tal-kaw\i dwar l-u\ufrutt biss, imissu lill-
u\ufruttwarju.
(2) L-ispejje\ tal-kaw\i dwar il-proprjetà  biss, imissu lis-sid.
(3) L-ispejje\ tal-kaw\i sew dwar l-u\ufrutt kemm ukoll dwar
il-proprjetà  g]andhom jit]allsu mis-sid; i\da l-u\ufruttwarju
g]andu jg]addi lis-sid l-img]ax fuqhom matul l-u\ufrutt.
Fatti li bihom 
wie]ed jie]u jew 
jid]ol f’beni ta]t 
u\ufrutt.
374. L-u\ufruttwarju g]andu, ta]t piena tal-]las tad-danni,
jg]arraf lis-sid, ming]ajr dewmien, b’kull att li bih ]addie]or
ju\urpa jew jag]mel ]sara lill-jeddijiet tas-sid.
U\ufrutt fuq 
annimal wie]ed 
jew i\jed li 
flimkien ma 
jag]mlux mer]la,
375. Jekk l-u\ufrutt ikun fuq annimal wie]ed jew i\jed, li
flimkien ma jag]mlux mer]la, u dawn l-annimali jinqerdu ming]ajr
]tija ta’ l-u\ufruttwarju, dan m’g]andux lejn is-sid ]lief l-obbligu
li jag]tih kont tal-[lud tag]hom jew ta’ kemm jiswew.
jew fuq mer]la.
fuq mer]la, u din tinqered kollha ming]ajr ]tija ta’ l-u\ufruttwarju.
(2) I\da, jekk il-mer]la ma tinqeridx kollha, l-u\ufruttwarju hu
obbligat iqieg]ed o]rajn minflok l-irjus meqruda, i\da mhux i\jed
min-numru ta’ l-annimali mwielda mill-bidu ta’ l-u\ufrutt u li
jkunu g]adhom fil-pussess tieg]u u ta’ dawk li jitwieldu wara li l-
mer]la tkun bdiet tonqos min-numru li kien fiha fil-bidu.
90      ]    
Sigurt  ta’ 
g]all-u\ufrutt.
(1)
jonqos milli jassigurah, huwa jwie[eb g]at-telfa tal-bastiment u
( )
me]lus, sa’ l-ammont ta’ l-assigurazzjoni, billi j`iedi lis-sid kull
dejjem g]all-u\ufruttwarju.
III. FUQ KIF JISPI¬¬A L-U|UFRUTT
u\ufrutt.
L-u\ufrutt jispi``a -
a bil-mewt ta’ l-u\ufruttwarju;
b bl-eg]luq ta\-\mien li g]alih ikun [ie mag]mul;
` bil-konsolidazzjoni jew bil-g]aqda f’wa]da u l-istess
sid;
d billi ma jsirx u\u mill-jedd g]al \mien ta’ tletin sena;
e bit-telfa g]al kollox tal-]a[a li fuqha l-u\ufrutt ikun
Tmiem ta’ l-
li l-u\ufruttwarju 
379. L-u\ufrutt jista’ jispi``a wkoll billi l-u\ufruttwarju
jew billi j]allihom jitg]arrqu min]abba nuqqas ta’  tiswijiet
( ) à
`irkostanzi, minflok ma tiddikjara l-u\ufrutt mitluf g]al kollox, jew
ta]t il-kondizzjoni li j]allas kull sena lill-u\ufruttwarju, jew lil
ta’ l-u\ufrutt.
3 L-u\ufruttwarju, kif ukoll kull wie]ed mill-kredituri tieg]u,
radd tal-beni hawn fuq imsemmija, billi joffri li jag]mel it-tiswijiet
obbligazzjoni fi\-\mien li ji[i mog]ti mill-qorti, basta li l-offerta
talba tas-sid, jew fi \mien ]mistax-il [urnata minn dak in-nhar li s-
I\-\mien ta’ 
favur ta’ korp 
380.
jistax ikun ta’ i\jed minn tletin sena; u jekk l-u\ufrutt ji[i mag]mul
ikun jiswa biss g]al tletin sena.
persuna o]ra tasal 
à
381.
et , idum g]al dak i\-\mien kollu, ukoll jekk dik il-persuna tmut
à
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        91
jew favur ta’ \ew[ 
persuni jew i\jed 
flimkien.
382. L-u\ufrutt mag]mul favur ta’ \ew[ persuni jew i\jed
flimkien, skond l-artikoli 738 u 739, ma jispi``ax ]lief bil-mewt
tal-persuna li tmut l-a]]ar, u s-sehem ta’ kull wa]da minn dawn il-
persuni li tmut qabel l-o]rajn, ji\died ma’ l-ishma ta’ dawk li
jibqg]u ]ajjin.
Bejg] tal-]a[a 
su[[etta g]al 
u\ufrutt.
383. Il-bejg] tal-]a[a su[[etta g]all-u\ufrutt ma j[ib ebda tibdil
fil-jedd ta’ l-u\ufruttwarju; u huwa jibqa’ jgawdi l-u\ufrutt, kemm-
il darba ma jkunx irrinunzja g]alih.
1l-kredituri ta’ 1-
u\ufruttwarju 
jistg]u jitolbu li 
rinunzja g]all-
u\ufrutt ti[i 
ddikjarata nulla. 
384. Il-kredituri ta’ l-u\ufruttwarju jistg]u jitolbu li ti[i
ddikjarata nulla r-rinunzja g]all-u\ufrutt, li l-u\ufruttwarju jkun
g]amel bi ]sara tag]hom.
Jekk tinqered bi``a 
biss tal-]a[a 
su[[etta g]al 
u\ufrutt.
385. Jekk il-]a[a su[[etta g]all-u\ufrutt tinqered biss f’bi``a, l-
u\ufrutt jibqa’ jse]] fuq il-bi``a li tifdal.
Jedd ta’ l-
u\ufruttwarju fuq 
1-art jew il-
materjal ta’ bini li 
ji[[arraf.
386. (1) Jekk l-u\ufrutt ikun mag]mul fuq bini biss, u dan il-
bini ji[[arraf min]abba qdumija jew ji[i meqrud b’a``ident, l-
u\ufruttwarju ma jkollux jedd g]at-tgawdija ta’ l-art jew tal-
materjal.
(2) I\da, jekk l-u\ufrutt kien mag]mul fuq fond, li minnu dak
il-bini ma kienx jag]mel ]lief sehem, l-u\ufruttwarju g]andu jedd
igawdi l-art, u jista’ jinqeda bil-materjal, sew biex itella’ mill-[did
il-bini li jkun waqa’, jew biex isewwi partijiet o]ra tal-fond su[[ett
g]all-u\ufrutt.
(3) F’kull wie]ed mill-ka\ijiet hawn fuq imsemmija, jekk il-
bini ma ji[ix meqrud, jew ma ji[[arrafx ]lief f’bi``a, l-
u\ufruttwarju jibqa’ fil-jedd li jgawdi l-art u l-materjal.
Meta 1-u\ufrutt 
ikun ta’ bastiment 
li ma jistax 
jissewwa.
387. Meta l-u\ufrutt ikun ta’ bastiment, u dan il-bastiment ikun
fi stat li ma jistax jissewwa, l-u\ufrutt jispi``a.
L-u\ufrutt ta’ renta 
jew kreditu ma 
jispi``ax bir-radd 
tal-kapital.
388. L-u\ufrutt ta’ renta jew ta’ kreditu ma jispi``ax bir-radd
tal-kapital; l-u\ufruttwarju jista’ jimpjega mill-[did dak il-kapital
jew, skond il-ka\, jitlob li jar[a’ ji[i mpjegat bi profitt g]alih.
Sub-titolu II
FUQ L-U|U U L-ABITAZZJONI
Kif jinkisbu u 
jintilfu l-jeddijiet 
ta’ u\u u ta’ 
abitazzjoni.
389. Il-jeddijiet ta’ u\u u ta’ abitazzjoni jinkisbu u jintilfu l-
istess b]all-jedd ta’ u\ufrutt.
Il-g]oti tal-
jeddijiet ta’ u\u u 
ta’ abitazzjoni 
g]andu jsir b’att 
pubbliku.
390. Il-jeddijiet ta’ u\u u ta’ abitazzjoni ma jistg]ux ji[u
mog]tija lis-sid ]lief b’att pubbliku, u dawn il-jeddijiet ma jibdewx
ise]]u kontra t-terzi qabel ma l-att ji[i iskritt fir-Re[istru Pubbliku,
fuq talba ta’ wa]da jew o]ra mill-partijiet interessati, jew tan-nutar
li jkun ir`ieva l-att. In-nota ta’ l-iskrizzjoni ta’ l-att g]andha ssir
skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330(2).
  92      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta fl-att ma 
jing]adx sa fejn 
jasal il-jedd ta’ u\u 
jew ta’ abitazzjoni.
391. Jekk il-limiti tal-jedd ta’ u\u jew ta’ abitazzjoni ma ji[ux
stabbiliti fl-att li jo]loq dan il-jedd, g]andhom jit]arsu r-regoli
mi[jubin fl-artikoli li [ejjin.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
u\u".
392. (1) L-u\u huwa l-jedd reali li wie]ed jinqeda bil-]a[a ta’
]addie]or, jew li jiehu l-frottijiet tag]ha, i\da biss sakemm hu
me]tie[ g]all-b\onnijiet tieg]u nnifsu u tal-familja tieg]u. 
(2) Il-jedd ta’ u\u ta’ dar huwa l-istess b]all-jedd ta’
abitazzjoni.
(3) Il-jedd ta’ u\u ta’ ]wejje[ li ji[u kkunsmati bl-u\u jitqies
b]ala u\ufrutt.
Tifsir ta’ "jedd ta’ 
abitazzjoni".
393. L-abitazzjoni huwa l-jedd reali li wie]ed joqg]od flimkien
mal-familja tieg]u u skond il-kondizzjonijiet tieg]u, f’dar li tkun
ta’ ]addie]or.
Tifsir ta’ "familja". 394. G]all-finijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, fil-kelma
"familja" jid]lu wkoll it-tfal imwielda wara l-bidu tal-jedd ta’ u\u
jew ta’ abitazzjoni, g]ad li l-persuna li lilha jkun [ie mog]ti dak il-
jedd ma kinitx mi\\ew[a fi\-\mien li jkun beda dak il-jedd, kif
ukoll it-tfal naturali li jkunu [ew mag]rufa, it-tfal adottivi, u s-
sefturi.
Inventarju u 
garanzija.
395. (1) Dak li lilu ji[i mog]ti l-jedd ta’ u\u jew ta’
abitazzioni g]andu jag]mel inventarju u jag]ti garanzija b]al fil-
ka\ ta’ u\ufrutt.
(2) Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tag]ti l-]elsien mill-
obbligu tal-garanzija.
Min g]andu dan il-
jedd g]andu jimxi 
b]al missier tajjeb 
ta’ familja.
396. Dak li g]andu l-jedd ta’ u\u jew ta’ abitazzjoni g]andu
jgawdih b]al missier tajjeb ta’ familja.
Dmirijiet ta’ dak li 
g]andu t-tgawdija.
397. (1) Jekk dak li g]andu l-jedd ta’ u\u ta’ fond, jikkonsma
l-frottijiet kollha tieg]u, jew, jekk g]andu l-jedd ta’ abitazzjoni,
jokkupa d-dar kollha, huwa g]andu j]allas i`-`nus u l-pi\ijiet l-
o]ra ta’ kull sena fuq il-fond, l-ispejje\ biex tin]adem l-art, u
g]andu jag]mel it-tiswijiet ordinarji b]all-u\ufruttwarju.
(2) I\da, jekk jie]u bi``a biss mill-frottijiet, jew jokkupa bi``a
biss mid-dar, g]all-]las fuq imsemmi jo]rog sehem skond ma jkun
igawdi.
Jekk il-frottijiet ma 
jkunux aktar mill-
b\onn ta’ dak li 
jkollu l-jedd ta’ l-
u\u.
398. (1) Jekk il-frottijiet li soltu jag]ti l-fond ma jkunux aktar
minn kemm ji]tieg dak li jkollu l-u\u tieg]u, dan g]andu l-jedd
jitlob li l-fond ji[i mog]ti f’idejh.
(2) I\da, jekk hu ma jkollux b\onn ]lief ta’ bi``a mill-frottijiet,
m’g]andux jedd jitlob ]lief dak is-sehem ta’ frottijiet in natura; u,
f’dak il-ka\, l-amministrazzjoni tal-fond tibqa’ f’idejn is-sid, u ma
jkunx hemm lok g]all-obbligu tal-garanzija u ta’ l-inventarju.
Il-jeddijiet ta’ u\u 
u ta’ abitazzjoni 
ma jistg]ux ji[u 
`eduti, e``.
399. Il-jeddijiet ta’ u\u u ta’ abitazzjoni ma jistg]ux ji[u `eduti
jew jing]ataw b’kiri, u m’humiex su[[etti g]ad-djun ta’ dak li
jkollu dawk il-jeddijiet.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        93
Titolu IV
FUQ 1S-SERVITUJIET PREDJALI
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
X’inhija servitù .
fuq fond ta’ ]addie]or, sabiex isir u\u minn dan il-fond ta’
]addie]or jew sabiex ma jit]alliex li sidu ju\a minnu kif irid.
(2) Il-fond li fuqu jkun hemm is-servitù  jissejja] fond serventi;
u l-fond li g]all-vanta[[ tieg]u s-servitù  ti[i ma]luqa jissejja] il-
fond dominanti.
Kif tin]oloq is-
servitù .
401. Is-servitujiet jin]olqu mil-li[i, jew mill-fatt tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IS-SERVITUJIET MA}LUQA MIL-LI{I
Servitujiet 
ma]luqa g]all-
utilità  pubblika jew 
privata.
402. (1) Is-servitujiet ma]luqa mil-li[i g]all-utilità  pubblika
huma stabbiliti minn li[ijiet jew regolamenti spe`jali.
(2) ll-li[i to]loq ukoll servitujiet g]all-utilità  privata; u dawn
is-servitujiet huma dawk stabbiliti bid-disposizzjonijiet li [ejjin ta’
dan is-sub-titolu.
§  I. FUQ IS-SERVITUJIET LI JI{U MILL-POSIZZJONI TAL-LOK
Dmirijiet ta’ sidien 
il-fondi.
403. (1) Il-fondi f’invell aktar baxx huma su[[etti lejn il-fondi
f’invell og]la li jilqg]u l-ilmijiet u ]wejje[ o]ra li minn dawn
inixxu jew jaqg]u wa]idhom, ming]ajr il-fatt tal-bniedem.
(2) Is-sid tal-fond aktar fil-baxx ma jista’ jag]mel ebda ]a[a li
tista’ \\omm dik in-nixxieg]a jew twaqqig].
(3) Is-sid tal-fond aktar fil-g]oli ma jista’ lanqas jag]mel ebda
]a[a li tag]mel i\jed gravu\a s-servitù  tal-fond aktar fil-baxx. 
Nixxieg]a ta’ ilma.
jinqeda biha kif irid, bla ]sara ta’ xi jedd li s-sid tal-fond aktar fil-
baxx ikun kiseb bis-sa]]a ta’ xi titolu jew tal-preskrizzjoni.
Ilma g]addej fit-
triq pubblika.
405. (1) Is-sid tal-fond aktar fil-g]oli jista’ jsewwaq g]all-
fond tieg]u l-ilma li jg]addi minn fuq it-triq pubblika, bi
preferenza fuq dak tas-sid tal-fond li jinsab aktar fil-baxx.
(2) Fil-ka\ ta’ sidien li l-fondi tag]hom ikunu qeg]din f’invell
wie]ed, kull wie]ed minn dawn is-sidien jista’ jsewwaq g]all-fond
tieg]u l-ilma li jg]addi minn dak in-nofs tat-triq li jmiss ma’ dak il-
fond.
  94      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta  l-ilma hu 
me]tie[ g]all-u\u 
tal-bniedem, e``.
406. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux jekk wie]ed mis-sidien ikun jin]tieg l-ilma g]all-u\u tal-
bniedem, jew biex jisqi annimali jew biex isaqqi si[ar li soltu
jissaqqew; f’dan il-ka\, il-jedd ta’ preferenza fuq o]rajn li jkunu
jridu l-ilma g]al ]a[‘o]ra, imiss -
(a) lill-persuna li ti]tie[ l-ilma g]all-u\u tal-bniedem;
(b) lill-persuna li ti]tie[ l-ilma g]ax-xorb ta’ l-annimali;
(`) lill-persuna li ti]tie[ l-ilma g]at-tisqija tas-sigar.
§  II. FUQ IL-}ITAN U FOSSIJIET LI JIFIRDU FOND MINN IE}OR 
TA’ MA’ {ENBU
}ajt divi\orju. 
Emendat: 
LV. 1975.4.
407. Il-]ajt li qieg]ed biex jaqsam bini minn bini ie]or, jew bini
minn fond ta’ xorta o]ra, g]andu jkun ta’ ]xuna ta’ mhux anqas
minn tmienja u tletin `entimetru.
Kif g]andu 
jinbena.
408. Il-]ajt li jaqsam \ew[ btie]i, [onna jew g]elieqi, jista’
jinbena tas-sejjie], i\da g]andu jkun -
G]oli. (a) g]oli tliet metri u nofs, jekk ikun bejn \ew[ btie]i, jew
bejn \ew[ [onna illi fihom l-aktar li jkun hemm si[ar
tal-larin[ jew tal-lumi;
(b) g]oli \ewg metri u erbg]in `entimetru, jekk ikun bejn
\ew[ [onna illi fihom ikun hemm l-aktar si[ar ta’
xorta o]ra minn dawk hawn fuq imsemmija; u
(`) g]oli metru u nofs, jekk ikun bejn \ew[ g]elieqi.
Ta’ min jitqies li 
huwa l-]ajt 
divi\orju.
409. (1) Jekk ma jkunx hemm sinjal jew prova o]ra li juru l-
kuntrarju, il-]ajt li qieg]ed biex jaqsam bini minn bini ie]or jitqies
li huwa komuni sal-qu``ata, u, meta dan il-bini u l-ie]or ma jkunux
ta’ g]oli wie]ed, sa metru u tmenin `entimetru minn fejn wie]ed
mill-bini jibda biex ikun aktar g]oli.
(2) Il-bi``a tal-]ajt li taqbe\ metru u tmenin `entimetru fuq l-
g]oli tal-bini l-aktar baxx, titqies li hija tas-sid tal-bini aktar g]oli.
(3) Jekk min-na]a wa]da jkun hemm bini, u, min-na]a l-o]ra
bit]a, [nien jew g]alqa, il-]ajt jitqies li hu kollu ta’ sid il-bini.
}itan li jaqsmu 
btie]i, [onna jew 
g]elieqi.
410. (1) Il-]ajt li qieg]ed biex jaqsam btie]i, [onna, jew
g]elieqi, jitqies ukoll komuni, fin-nuqqas ta’ sinjal jew ta’ prova
o]ra li turi l-kuntrarju.
(2) Jekk il-]ajt jaqsam btie]i, [onna jew g]elieqi, li qeg]din
wa]da f’invell aktar g]oli minn dak ta’ l-o]ra, il-bi``a tal-]ajt li,
meta jittie]ed b’qies il-fond aktar baxx, taqbe\ il-g]oli
rispettivament imsemmi fl-artikolu 408 titqies li hija ta’ sid il-fond
aktar g]oli.
Tiswijiet ta’ ]ajt 
komuni.
411. (1) G]at-tiswijiet jew g]at-tlug] mill-[did ta’ ]ajt
komuni g]andhom jo]or[u sehem dawk kollha li g]andhom jedd
fuqu, kull wie]ed bi proporzjon tal-jedd li jkollu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        95
(2) B’dan kollu, kull komproprjetarju ta’ ]ajt jista’ je]les mill-
obbligu li jo]ro[ sehem g]all-ispi\a tat-tiswijiet jew tlug] mill-
[did ta’ dak il-]ajt, billi jirrinunzja g]all-jedd tal-komunjoni, basta
li l-]ajt komuni ma jkunx i\omm bini tieg]u.
(3) Dik ir-rinunzja, meta tista’ ssir, ma te]lisx lil min
jag]milha mill-obbligu ta’ dawk it-tiswijiet jew tlug] mill-[did ta’
bini li jkunu saru me]tie[a bi ]tija tieg]u.
Meta ]ajt komuni 
jaqsam bini li s-sid 
irid i]ott.
412. Meta l-]ajt komuni jkun i\omm bini illi sidu jkun irid
i]ott, dan ma jistax je]les mit-tiswijiet jew tlug] mill-[did tal-]ajt
bir-rinunzja g]all-jedd tal-komunjoni, jekk ma jag]milx g]all-
ewwel darba dawk it-tiswijiet u xog]lijiet li jkunu me]tie[a biex
jevita l-]sara li tista’ lill-[ar issir bil-]att tal-bini.
Jedd ta’ appo[[.
jpo[[i l-bini tieg]u mal-]ajt komuni, u jda]]al travi sa nofs il-
]xuna ta’ dak il-]ajt.
(2) Hu jista’ wkoll iqabbad il-]itan tieg]u mal-]ajt komuni.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jg]olli l-]ajt 
komuni.
414. Kull komproprjetarju jista’ jg]olli l-]ajt komuni, i\da
g]andu j]allas l-ispejje\ me]tie[a -
(a) g]at-titlig] tal-]ajt;
(b) biex tin\amm fi stat tajjeb ta’ tiswija l-bi``a li taqbe\
il-g]oli tal-]ajt komuni;
(`) biex isiru dawk ix-xog]lijiet li jkunu me]tie[a sabiex
jerfg]u l-pi\ li ji\died bit-titlig] tal-]ajt, b’mod li l-
]ajt jibqa’ qawwi xorta wa]da.
Jekk il-]ajt komuni 
mhux tajjeb biex 
jerfa’ l-g]oli li 
ji\died.
415. Jekk il-]ajt komuni ma jkunx tajjeb biex jerfa’ l-g]oli li
ji\died, dak li jkun irid ig]olli g]andu jibni l-]ajt kollu mill-[did bi
spejje\ tieg]u, u kwantu g]a\-\jieda fil-]xuna, g]andu jibniha fuq
l-art tieg]u.
Il-parti li tg]olli l-
]ajt komuni 
twie[eb g]all-
]sara lejn il-[ar.
416. F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[
artikoli qabel dan, min ig]olli l-]ajt huwa obbligat ukoll i]allas
lill-[ar kull ]sara li dan jista’ jbati min]abba t-titlig] jew il-bini
mill-[did tal-]ajt.
Il-[ar jista’ jikseb 
il-jedd tal-
komunjoni tal-
bi``a li ti\died fil-
]ajt komuni.
417. Il-[ar li ma jkunx ]are[ sehem g]at-titlig] ta’ ]ajt komuni
jista’ jikseb il-jedd tal-komunjoni tal-g]oli li ji\died billi j]allas
nofs ta’ kemm ikun sewa biex sar, u nofs is-siwi ta’ l-art li tkun
ittie]det g]a\-\jieda tal-]xuna, jekk ikun il-ka\.
Is-sid jista’ 
jag]mel komuni 
]ajt li jmiss mal-
fond tieg]u.
418. (1) Kull sid jista’ wkoll jag]mel komuni, kollu jew bi``a
minnu, ]ajt li jmiss mal-fond tieg]u, billi j]allas lil sid dan il-]ajt
in-nofs ta’ kemm jiswa kollu, jew in-nofs ta’ kemm tiswa l-bi``a li
hu jkun irid jag]mel komuni, u n-nofs ta’ kemm tiswa l-art li fuqha
l-]ajt ikun mibni, u billi jag]mel ukoll ix-xog]lijiet li jkunu
me]tie[a sabiex ma ssirx ]sara lill-[ar.
(2) ld-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]all-
bini li qieg]ed g]all-u\u pubbliku.
  96      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Xog]lijiet fil-]ajt 
komuni jew fuqu, 
jew depo\itu ta’ 
demel e``., mal-
]ajt komuni.
419. Ebda wie]ed mill-[irien ma jista’ -
(a) jag]mel, ming]ajr il-kunsens tal-[ar l-ie]or, ]ofor fil-
korp ta’ ]ajt komuni;
(b) iwa]]al jew ipo[[i mal-]ajt komuni, ming]ajr il-
kunsens tal-[ar l-ie]or, xi bi``a xog]ol [dida, inkella,
jekk dan ma jkunx irid, ming]ajr qabel ma jkun
stabbilixxa, b’periti, il-mezzi me]tie[a sabiex dik il-
bi``a xog]ol [dida ma tkunx ta’ ]sara g]all-jeddijiet
tal-[ar l-ie]or;
(`) iqieg]ed demel jew ]wejje[ o]ra korro\ivi jew niedja
b’mod li jmissu mal-]ajt komuni;
(d) ji[ma ma’ ]ajt komuni, trab jew ]wejje[ o]ra,
ming]ajr ma jie]u l-]sieb me]tie[ sabiex dan il-[mig]
ma jag]milx b’rass jew xort’o]ra, ]sara lill-[ar l-
ie]or.
Tiswija ta’ ]itan li 
jaqsmu btie]i, e``.
420. Kull persuna tista’ [[ieg]el lill-[ar tag]ha jo]ro[ sehem
mill-ispejje\ tal-bini jew ta’ tiswija ta’ ]itan li jaqsmu btie]i,
[onna, jew g]elieqi, sal-g]oli msemmi fl-artikolu 408, billi
jittie]ed qies tax-xorta u ta’ l-invell tal-fond tal-konvenut.
Bini jew tiswija ta’ 
]ajt li jaqsam \ew[ 
fondi mhux ta’ 
g]oli wie]ed.
421. Meta ]ajt jaqsam \ew[ fondi li jkunu wie]ed i\jed g]oli
mill-ie]or, is-sid tal-fond i\jed g]oli g]andu jbati l-ispi\a kollha
tal-bini u tat-tiswija tal-]ajt sa l-invell tal-fond tieg]u: il-bi``a tal-
]ajt minn dak l-invell sa’ l-g]oli msemmi fl-artikolu 408 g]andha
tinbena u tissewwa bi spejje\ tat-tnejn.
Meta l-[ar ma 
jkunx irid jo]ro[ 
sehmu g]all-ispi\a 
tal-bini jew tiswija 
ta’ ]ajt.
422. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 418, jekk, fil-
ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, il-[ar li ma
jkunx irid jo]ro[ sehem mill-ispi\a tal-bini jew tat-tiswija tal-]ajt,
hu jista’ je]les mill-]las ta’ dan is-sehem billi j`edi nofs l-art li
fuqha l-]ajt li jaqsam g]andu jinbena, u jirrinunzja g]all-jedd
tieg]u ta’ komunjoni f’dak il-]ajt.
Meta \ew[ sulari 
jew i\jed jew parti 
ta’ bini mhumiex 
ta’ sid wie]ed.
423. Meta \ew[ sulari jew i\jed, jew partijiet o]ra ta’ bini jkunu
ta’ diversi sidien, is-sehem li g]andu jo]ro[ kull wie]ed mis-sidien
g]all-ispi\a tat-tiswijiet jew bini mill-[did li jkun me]tie[, g]andu
ji[i meqjus skond il-vanta[[ li l-bi``a ta’ kull wie]ed minnhom tal-
fond tie]u minn dawk it-tiswijiet jew bini mill-[did.
Servitujiet qodma 
dwar ]ajt [did 
komuni.
424. Meta ]ajt komuni jew dar jinbnew mill-[did, jibqg]u
jse]]u s-servitujiet attivi jew passivi wkoll kwantu g]all-]ajt [did
jew dar [dida, basta li dawn is-servitujiet ma jsirux i\jed gravu\i, u
dan il-bini mill-[did isir qabel ma jkun inkiseb il-jedd tal-
preskrizzjoni.
Aperturi f’]itan 
divi\orji.
425. Ebda wie]ed mill-[irien ma jista’, ming]ajr il-kunsens ta’
l-ie]or, jag]mel twieqi jew aperturi o]ra fil-]ajt divi\orju. 
Is-sidien ta’ sulari 
jistg]u jag]mlu 
gallariji, e``., fil-
]ajt ta’ barra.
426. Meta s-sulari ta’ dar ikunu ta’ diversi sidien, kull wie]ed
mis-sidien jista’, fil-]ajt ta’ barra tas-sular tieg]u, jag]mel
gallariji, twieqi, bibien jew aperturi o]ra, basta li b’daqshekk ma
ti[ix imnaqqsa s-sa]]a ta’ dak il-]ajt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        97
Titlig] ta’ ]ajt 
divi\orju jekk il-
bini g]andu tara[ li 
jag]ti g]all-bejt.
427. (1) Dak li min fil-bini tieg]u g]andu tara[ li jie]u g]all-
bejt, g]andu jg]olli, spejje\ tieg]u, il-]ajt divi\orju sa metru u
tmenin `entimetru mill-invell tal-bejt.
(2) Il-bi``a tal-]ajt li ti\died ’il fuq mill-invell tal-bejt g]andha
tkun ta’ l-istess ]xuna tal-]ajt divi\orju minn dak l-invell ’l-isfel.
(3) Jekk kull wie]ed mi\-\ew[ [irien g]andu tara[ li jie]u
g]all-bejt tieg]u, kull wie]ed minnhom jista’ j[ieg]el lill-ie]or
jo]ro[ in-nofs ta’ l-ispi\a me]tie[a biex jitg]olla l-]ajt divi\orju
kif jing]ad hawn fuq.
Il-[irien ma jistg]u 
jag]mlu ebda ]sara 
fil-]ajt divi\orju.
428. Kull wie]ed mill-[irien g]andu jag]mel fil-fond tieg]u
dawk ix-xog]lijiet li jkunu me]tie[a sabiex ma ssir ebda ]sara fil-
]ajt divi\orju bil-[wiebi jew latrini li jkun hemm fil-fond tieg]u
jew bin-nixxieg]a ta’ ilma jew ta’ ]mie[.
Foss bejn \ew[ 
fondi jing]add 
komuni g]a\-\ew[ 
sidien.
429. Fin-nuqqas ta’ xi titolu jew sinjal li juri l-kuntrarju, kull
foss bejn \ew[ fondi, jekk ji[i ppruvat li huwa ta’ proprjetà  privata,
jitqies li huwa proprjetà  komuni bejn is-sidien ta’ dawk il-fondi.
Sinjali li juru li l-
foss mhux komuni.
430. Jekk it-trab li jinqala’ mit-t]affir ta’ foss, jew il-materjal li
jin[ama’ fih matul i\-\mien ta’ tliet snin, jinsab fuq na]a wa]da
biss tal-foss, dan hu sinjal li l-fond mhux komuni, u l-foss jing]add
li hu ta’ dak biss li man-na]a tal-fond tieg]u t-trab jew il-materjal
mi[mug] ikun jinsab.
Meta l-foss iservi 
g]an-nixxieg]a 
minn fondi ta’ sid 
wie]ed biss.
431. Jekk il-foss iservi biex jilqa’ n-nixxieg]a ta’ l-artijiet ta’
sid wie]ed biss, dan hu sinjal li l-foss mhux komuni.
Tiswija ta’ foss in 
komun.
432. Foss in komun g]andu jin\amm fi stat tajjeb bi spejje\ tas-
sidien kollha:
I\da, wie]ed jista’ je]les minn dan il-pi\ billi jirrinunzja
g]all-jedd ta’ komunjoni.
Si[ar fuq il-linja 
tal-konfini bejn 
\ew[ fondi.
433. Is-si[ar li jkunu fuq il-linja tal-konfini bejn \ew[ fondi
jing]addu, fin-nuqqas ta’ prova li turi l-kuntrarju, li huma komuni;
u kull wie]ed mill-[irien jista’ jitlob li dawn is-si[ar ji[u
maqlug]in jew maqtug]in, jekk jipprova li l-]sara li jistg]u
jag]mlu lill-fond tieg]u hija akbar mill-[id li jista’ jie]u minnhom
huwa nnifsu.
§  III. FUQ IL-BOG}OD LI G}ANDU JIN|AMM F’XI KA|IJIET
Bini ta’ ]itan e``., 
fuq il-linja tal-
konfini ta’ fondi.
434. Kull persuna g]andha jedd tibni ]ajt jew bini fuq il-linja
tal-konfini tal-fond tag]ha, bla ]sara tal-jedd tal-[ar li jag]mel
komuni l-]ajt kif provdut fl-artikolu 418.
Bog]od li g]andu 
jit]alla meta l-bini 
ma jsirx fuq il-linja 
tal-konfini.
435. (1) G]ad li l-bini ma jkunx sar fuq il-linja tal-konfini, il-
[ar jista’, jekk ma jit]alliex g]all-anqas il-bog]od ta’ metru u nofs,
jitlob li jag]mel komuni l-]ajt, u jista’ jibni sa fejn jasal il-]ajt u
jpo[[i mieg]u, billi j]allas, ma’ nofs is-siwi tal-]ajt, is-siwi ta’ l-
art li jokkupa, kemm-il darba sid l-art ma jag]\ilx li jo]ro[ il-bini
tieg]u, fl-istess \mien, sal-linja tal-konfini.
  98      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) Jekk il-[ar ma jkunx irid jinqeda b’dan il-jedd, huwa
g]andu jibni l-]ajt jew bini tieg]u b’mod li jkun hemm il-bog]od
ta’ tliet metri mill-]ajt jew mill-bini tal-parti l-o]ra.
(3) Din ir-regola g]andha tit]ares f’kull ka\ ie]or meta l-bini
tal-parti l-o]ra hu bog]od anqas minn tliet metri mill-konfini.
(4) Il-fatt biss li dar jew ]ajt li [a je\istu jitg]ollew, jitqies bini
[did.
E``ezzjoni. 436. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan ma
jg]oddux g]all-bini mag]mul g]all-u\u pubbliku, jew g]all-]itan li
jmissu ma’ pjazez jew toroq pubbli`i.
Ta]wil ta’ si[ar, 
e``. 
Emendat: 
II. 1920.2, 3.
437. (1) }add ma jista’ j]awwel fil-fond tieg]u si[ar ta’ zokk
g]oli f’bog]od ta’ anqas minn \ew[ metri u erbg]in `entimetru,
jew si[ar o]ra f’bog]od ta’ anqas minn metru u g]oxrin `entimetru,
mil-linja li taqsam il-fond tieg]u mill-fond tal-[ar.
(2) Id-dwieli, ix-xtieli, is-sisien tal-]axix, u kull si[ra o]ra li
tin\amm baxxa sa g]oli ta’ mhux i\jed minn \ew[ metri u g]axar
`entimetri, jistg]u jit]awlu f’bog]od ta’ mhux anqas minn ]amsa u
erbg]in `entimetru mil-linja hawn fuq imsemmija.
(3) Il-[ar jista’, sakemm ma jkunx g]adda \-\mien me]tie[
g]all-preskrizzjoni, jitlob li s-si[ar im]awwlin f’bog]od anqas, jew
li, g]alkemm ikun t]alla dak il-bog]od, ikunu jg]amlulu ]sara, ji[u
maqlug]a bi spejje\ tas-sid.
(4) I\da, il-qorti tista’ tag]ti lil sid dawk is-si[ar il-g]a\la jew
li jaqlag]hom, jew li jag]mel, bi spejje\ tieg]u, fossijiet jew
xog]lijiet o]ra me]tie[a biex ma tkun tista’ ssir ebda ]sara fil-fond
tal-[ar.
(5) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux meta l-
fondi li jmissu ma’ xulxin huma mifruda b’]ajt, basta li s-si[ar, ix-
xtieli jew il-pjanti hawn fuq imsemmija jin\ammu b’mod li ma
jaqb\ux il-g]oli tal-]ajt.
Frieg]i ta’ si[ar li 
jixxabbtu g]al fuq 
il-fond tal-[ar.
438. (1) Dak li fuq il-fond tieg]u jixxabbtu frieg]i tas-si[ar
tal-[ar, jista’ j[ieg]el lill-[ar jaqtag]hom, u jista’ jie]u l-frott li
jiddendel minnhom.
(2) Barra minn dan, jekk l-eg]ruq jibqg]u de]lin fil-fond
tieg]u, jista’ jaqtag]hom huwa stess.
T]affir ta’ bjar, 
e``.
439. }add ma jista’ j]affer fil-fond tieg]u bjar, [wiebi, jew
latrini, jew jag]mel t]affir ie]or g]al kull ]sieb li jkun, f’bog]od
ta’ anqas minn sitta u sebg]in `entimetru mill-]ajt divi\orju. 
}sarat min]abba 
t]affir.
440. (1) G]ad illi jkun in\amm il-bog]od imsemmi fl-a]]ar
artikolu qabel dan, kull min jag]mel xi t]affir, iwie[eb g]all-]sarat
li b’dak it-t]affir isiru fil-bini tal-[ar, kemm-il darba dak il-bini
jkun [ie mibni skond id-drawwiet u r-regoli tas-seng]a ta\-\mien li
fih inbena.
(2) I\da, hu ma jwie[eb g]al ebda ]sara, jekk it-t]affir isir
f’bog]od li, fuq talba tieg]u, ji[i mog]ti mill-qorti, skond i`-
`irkostanzi, inkella, meta jsiru x-xog]lijiet illi, skond ma jkun il-
ka\, ikunu [ew ordnati mill-qorti sabiex ma jsirux ]sarat lill-[ar. 
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        99
Kemm g]andhom 
ikunu bog]od il-
katusi ta’ latrina 
jew ta’ l-ilma.
441. (1) Il-katusa ta’ latrina jew ta’ ilma li jaqa’ mill-bjut,
inkella ta’ ilma li jittella’ bil-mezz ta’ pompa jew ta’ xi makna
o]ra, g]andha tkun f’bog]od ta’ mill-anqas metru mill-konfini, u
dan il-bog]od g]andu jitqies mill-pont l-aktar qrib tal-wi`` ta’
barra ta’ dik il-katusa.
(2) Mhux me]tie[ li jin\amm dak il-bog]od meta ji[u w\ati
katusi li minnhom ma jistax jid]ol umdu fil-]ajt, jew meta ji[u
w\ati mezzi o]ra li ma j]allux ig]addi dan l-umdu.
(3) I\da, kemm-il darba, g]ad li jkun in\amm il-bog]od
imsemmi fis-subartikolu (1), jew ikunu [ew u\ati l-katusi jew il-
mezzi msemmija fis-subartikolu (2), issir ]sara lill-[ar, sid il-katusi
g]andu jag]mel, spejje\ tieg]u, kull xog]ol ie]or me]tie[ sabiex
ma tit]alliex issir i\jed ]sara, u, jekk ikun me]tie[ ukoll, g]andu
jie]u l-katusi aktar ’il bog]od.
Jekk [iebja tasal sa 
ta]t il-fond tal-[ar.
442. (1) Jekk [iebja tibqa’ die]la sa ta]t il-fond tal-[ar, dan
jista’ jag]mel toqba u jinqeda bl-ilma, i\da bl-obbligu li j]allas lis-
sid tal-fond li fih it-t]affir tal-[iebja jkun inbeda, nofs l-ispejje\ li
jkun g]amel.
(2) Kull wie]ed mi\-\ew[ [irien jista’ jitlob li dik il-bi``a tal-
[iebja li tkun ta]t il-fond tieg]u ti[i mifruda minn dik li tkun ta]t
il-fond ta’ l-ie]or b’]ajt li g]andu jinbena, u, meta jin]tie[,
jissewwa, bi spejje\ tat-tnejn.
(3) I\da, jekk il-bi``a tal-[iebja li tkun tinsab ta]t il-fond ta’
wie]ed mill-[irien tkun wisq akbar minn dik li tkun tinsab ta]t il-
fond ta’ l-ie]or, il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, meta tordna l-
firda, tikkundanna lill-ewwel wie]ed i]allas lill-ie]or sehem, skond
ma jmissu, mis-somma li dan ta’ l-a]]ar ikun nefaq g]at-t]affir ta’
dik il-[iebja.
Kemm g]andu 
jkun il-bog]od tat-
twieqi, e``., mill-
]ajt divi\orju.
443. (1) Is-sid ta’ bini ma jistax jifta] twieqi f’bog]od ta’
anqas minn sitta u sebg]in `entimetru mill-]ajt divi\orju.
(2) Fil-ka\ ta’ gallariji jew opri o]ra b]alhom li jo]or[u ’l
barra mill-]ajt, il-bog]od me]tie[ ta]t is-subartikolu (1) jitqies
mil-linja ta’ barra ta’ dak il-[enb tal-gallarija jew opra o]ra
ma]ru[a ’l barra, li tkun l-aktar qrib g]all-]ajt divi\orju, sal-linja
ta’ [ewwa ta’ dan il-]ajt.
Bog]od tal-fran 
mill-]ajt divi\orju.
444. (1) Ebda persuna ma tista’ tibni fran jekk ma t]allix
bog]od ta’ mill-anqas tletin `entimetru mill-]ajt divi\orju,
b’mog]dija g]all-arja bejn il-]ajt u l-forn.
(2) Il-fuglari ta’ k`ina g]andhom ikunu bog]od mill-anqas
]mistax-il `entimetru mill-]ajt divi\orju.
§ IV . FUQ L-ISTILLI¬IDJU
Bini ta’ bjut.
tax-xita ma jaqax fuq il-fond tal-[ar.
  100      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ MOG}DIJA U TA’ AKWEDOTT
D]ul u mog]dijiet 
f’fondi.
446. Kull sid g]andu j]alli d-d]ul u l-mog]dija fil-fond tieg]u
kull meta jinsab li dan id-d]ul jew mog]dija huma me]tie[a sabiex
jissewwa ]ajt jew xi bi``a xog]ol o]ra  tal-[ar jew komuni.
Fond li m’g]andux 
]ru[ fuq triq 
pubblika.
447. (1) Is-sid li l-fond tieg]u m’g]andux ]ru[ fuq it-triq
pubblika, jista’ j[ieg]el lis-sidien tal-fondi ta’ ma’ [enbu li jag]tuh
il-mog]dija me]tie[a, bi ]las ta’ kumpens proporzjonat g]all-]sara
li [[ib dik il-mog]dija.
(2) Din il-mog]dija g]andha ssir f’dik il-parti fejn tkun ta’ l-
anqas ]sara g]all-persuna li fuq il-fond tag]ha ti[i mog]tija.
Fond li jsir 
mag]luq minn kull 
na]a.
448. Jekk il-fond ikun sar mag]luq minn kull na]a min]abba
bejg], tpartit, jew qasma, dawk li jkunu bieg]u, partu jew qasmu
g]andhom jag]tu l-mog]dija, bir-ri[el, bil-bhima jew bil-karrettun,
skond il-ka\, ming]ajr l-ebda indennizz.
Kif jispi``a jedd 
tal-mog]dija.
449. Jekk il-mog]dija mog]tija kif jing]ad hawn fuq ma tibqax
me]tie[a, min]abba l-ftu] ta’ triq [dida, jew it-tag]qid tal-fond
ma’ ie]or li jmiss mat-triq pubblika, is-sid tal-fond serventi jista’
jitlob it-tmiem ta’ dak il-jedd ta’ mog]dija billi jrodd l-indennizz li
jkun ]a jew billi ma jissoktax jie]u l-]las ta’ kull sena li jkun [ie
miftiehem.
Jedd g]all-
akwedott.
450. (1) Dak li ma jistax jir`ievi ilma fil-fond tieg]u minn
g]ejjun jew depo\iti o]ra ta’ ilma pubbliku, ]lief minn fuq raba’ ta’
]addie]or, jista’ j[ieg]el lis-sidien ta’ dan ir-raba’ jag]tuh, bil-
mod li jkun g]alihom ta’ l-anqas ]sara, il-jedd ta’ l-akwedott,
b’kumpens proporzjonat g]all-]sara.
(2) Hu ma jistax i[ieg]el lil dawk is-sidien biex i]alluh
jag]mel kanali [odda, kemm-il darba huma jag]tuh li jg]addi l-
ilma mill-kanali li jkun hemm; f’dan il-ka\ il-kumpens ji[i meqjus
fuq kemm ikunu jiswew dawk il-kanali u fuq l-ispejje\ me]tie[a
g]all-ewwel tiswija tag]hom, u dak li jinqeda bihom jibqa’
obbligat li jo]ro[ sehem mill-ispejje\ me]tie[a sabiex jin\ammu fi
stat tajjeb, kif provdut fl-artikolu 452.
L-azzjoni g]all-
kumpens hija 
su[[etta g]all-
preskrizzjoni.
451. L-azzjoni g]all-]las tal-kumpens ta]t l-artikoli 447 u 450
hija su[[etta g]all-preskrizzjoni: u l-jedd tal-mog]dija jew ta’ l-
akwedott jibqa’ jse]], g]ad illi l-azzioni g]all-]las tal-]sara ma
tkunx tista’ i\jed ti[i e\er`itata.
}ru[ ta’ sehem 
g]at-tiswijiet 
me]tie[a fil-
kanali.
452. Kull min g]andu jedd li jinqeda bil-kanali mag]mulin
g]all-mog]dija ta’ l-ilma hu obbligat jo]ro[ sehem mill-ispi\a
g]at-tiswijiet me]tie[a, bla ]sara tal-jedd li jdur, jekk ikun hemm
lok, kontra dak li bi ]tija tieg]u tkun [rat il-]sara fil-kanali. 
Meta l-mog]dija 
jew l-akwedott 
ikunu jistg]u 
jittie]du minn fuq 
\ew[ fondi jew 
i\jed.
453. (1) Meta l-mog]dija jew l-akwedott ikunu jistg]u
jittie]du minn fuq \ew[ fondi jew i\jed li jkunu ta’ sidien diversi,
is-servitù  g]andha ti[i stabbilita fuq dak il-fond li g]al sidu tkun
ta’ l-anqas ]sara.
(2) Jekk is-servitù  ma tkunx ta’ i\jed ]sara g]al fond milli g]al
ie]or, is-servitù  ti[i stabbilita fuq il-fond fejn l-aktar ikun jaqbel
g]al dak li jitlobha, u dan ma jistax jag]\el fond ie]or ming]ajr il-
kunsens ta’ sidu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        101
Sub-titolu II
FUQ IS-SERVITUJIET IMMNISSLA MILL-FATT TAL-BNIEDEM
§  I. FUQ IX-XORTA TA’ SERVITUJIET LI JISTG}U JI{U MNISSLA 
MILL-FATT TAL-BNIEDEM, U FUQ KIF DAWN IS-SERVITUJIET 
JITNISSLU
Tnissil ta’ 
servitujiet.
454. Is-sidien jistg]u jistabbilixxu, skond l-artikolu 400, kull
servitù  li ma tkun bl-ebda mod kuntrarja g]all-ordni pubbliku. 
Servitujiet 
kontinwi jew mhux 
kontinwi, li jidhru 
jew li ma jidhrux.
455. (1) Is-servitujiet huma kontinwi jew mhux kontinwi, li
jidhru jew li ma jidhrux.
(2) Is-servitujiet kontinwi huma dawk li l-e\er`izzju tag]hom
huwa jew jista’ jkun kontinwu ming]ajr ma jkun me]tie[ fil-waqt
il-fatt tal-bniedem: hekk huma l-akwedott, l-istilli`idju, il-jedd ta’
prospett, u o]rajn ta’ din ix-xorta.
(3) Is-servitujiet mhux kontinwi huma dawk li g]all-e\er`izzju
tag]hom hu me]tie[ fil-waqt il-fatt tal-bniedem: hekk huma s-
servitujiet ta’ mog]dija, ta’ mili ta’ ilma, u o]rajn b]alhom.
(4) Is-servitujiet li jidhru huma dawk li l-e\istenza tag]hom
tidher minn sinjali li jidhru, b]al bieb, tieqa, jew akwedott
artifi`jali.
(5) Is-servitujiet li ma jidhrux huma dawk li m’g]andhomx
sinjali li jidhru ta’ l-e\istenza tag]hom, b]al ma hija l-projbizzjoni
li wie]ed jibni fuq `erta art jew li ma jibnix aktar minn `ertu g]oli. 
Servitujiet 
affermattivi jew 
negattivi.
456. (1) Barra minn dan, is-servitujiet huma affermattivi jew
negattivi.
(2) Is-servitujiet affermattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd
li wie]ed jinqeda bil-fond serventi.
(3) Is-servitujiet negattivi huma dawk li jikkonsistu fil-jedd li
wie]ed ma j]allix lil sid il-fond serventi jinqeda bih kif irid. 
Tnissil ta’ 
servitujiet kontinwi 
u li jidhru.
457. Is-servitujiet kontinwi u li jidhru jitnisslu -
(a) bis-sa]]a ta’ titolu;
(b) bil-preskrizzjoni, jekk il-fond li fuqu ji[u e\er`itati
jista’ jinkiseb bil-preskrizzjoni;
(`) bid-destinazzjoni tas-sid ta’ \ew[ fondi.
It-titolu g]andu 
jidher minn att 
pubbliku.
Iskrizzjoni tieg]u.
458. It-titolu li bih ti[i mnissla servitù  hu null jekk ma jidhirx
minn att pubbliku; u jekk is-servitù  ti[i mnissla b’att inter vivos,
din is-servitù  ma tibdiex isse]] kwantu g]at-terzi qabel ma l-att
ji[i nsinwat fir-Re[istru Pubbliku skond l-artikolu 330, fuq talba
ta’ wa]da mill-partijiet interessati, jew tan-nutar li jkun ir`ieva l-
att.
Tnissil ta’ servitù  
fuq fondi su[[etti 
g]al u\ufrutt.
459. (1) Is-sid ta’ fond jista’, ming]ajr il-kunsens ta’ l-
u\ufruttwarju, ig]abbi dak il-fond b’servitujiet, basta li b’hekk il-
jedd ta’ l-u\ufrutt ma ji[i jbati ebda ]sara.
(2) Bil-kunsens ta’ l-u\ufruttwarju, is-sid jista’ wkoll ig]abbi
  102      ]       
l-fond b’servitù
Servitù
minn 
komproprjetarju.
(1) ls-servit , kon`essa minn wie]ed mis-sidien ta’ fond
mhux maqsum, ma titqiesx stabbilita fuq dak il-fond, ]lief meta s-
g]alih.
(2) Il-kon`essjoni ta’ servitù  b’kull titolu jkun li jkun,
mag]mula minn wie]ed mis-sidien, tibqa’ sospi\a sakemm l-istess
kon`essjoni ssir mill-o]rajn kollha.
(3) I\da, il-kon`essjoni ta’ servitù  mag]mula minn wie]ed mis-
sidien, bla ma jkunu nda]lu s-sidien l-o]ra, tobbliga mhux biss lil
min g]amel dik il-kon`essjoni i\da wkoll lis-su``essuri tieg]u,
mqar jekk partikolari, u lil dawk li l-jedd tag]hom [ej minnu, li ma
jfixklux l-e\er`izzju tal-jedd hekk mog]ti.
Jekk wie]ed mis-
sidien li 
jikkon`iedi servitù  
jsir is-sid wa]du 
tal-fond.
461. Is-servitù  kon`essa minn wie]ed mis-sidien fuq fond mhux
maqsum, titqies stabbilita g]al kollox minnufih li l-kon`edent isir
hu s-sid wa]dieni tal-fond.
Servitù  miksuba 
bil-preskrizzjoni.
462. (1) Sabiex tinkiseb servitù  bil-preskrizzjoni, hu me]tie[
il-pussess g]al \mien ta’ mhux anqas minn tletin sena. 
(2) Jekk il-fond serventi huwa su[[ett g]al fedekommess, jew
huwa ta’ knisja jew ta’ istituzzjoni o]ra pija, il-preskrizzjoni
tinkiseb bl-eg]luq ta’ erbg]in sena.
(3) Fil-ka\ijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, il-persuna li
te``epixxi l-preskrizzjoni mhix obbligata turi titolu, u ma tista’
ting]ata kontra tag]ha ebda e``ezzjoni ta’ mala fidi.
Preskrizzjoni dwar 
is-servitù 
affermattiva jew 
negattiva.
463. (1) Fil-ka\ ta’ servitujiet affermattivi, il-pussess li jiswa
g]all-preskrizzjoni jibda minn dak in-nhar li s-sid tal-fond
dominanti jkun beda jinqeda bis-servitù .
(2) Fil-ka\ ta’ servitujiet negattivi, il-pussess jibda minn dak
in-nhar li s-sid tal-fond dominanti, b’ittra uffi`jali, protest, jew att
[udizzjarju ie]or, ma jkunx ]alla lis-sid tal-fond serventi jinqeda
bih kif irid.
Meta s-servitù  hija 
dwar nixxieg]a ta’ 
ilma li [ej minn 
fond ta’ ]addie]or.
464. Jekk is-servitù  hija dwar tnixxija ta’ ilma li [ej minn fond
ta’ ]addie]or, jew minn nixxieg]a li tkun tinsab f’dak il-fond, u din
is-servitù  tkun tikkonsisti fil-jedd li ma jit]alliex li dan l-ilma
jinkiser g]al band’o]ra, l-opri li jidhru u li huma permanenti illi sid
il-fond dominanti jkun g]amel fil-fond serventi sabiex ji[bor l-
ilma, jew sabiex ig]in il-mixi ta’ l-ilma g]all-fond tieg]u, ig]oddu
daqs il-projbizzjoni msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan.
Jekk i`-`enswalist, 
e``., i]alli l-
e\er`izzju ta’ 
servitù . 
465. Ebda servitù  li `-`enswalist, l-u\ufruttwarju, jew il-kerrej
ikunu ]allew li ti[i e\er`itata fuq il-fond, ming]ajr ebda titolu li
kien je\isti minn qabel, ma tkun ta’ ]sara g]all-padrun dirett jew
g]as-sid ta’ dak il-fond, ikun kemm ikun i\-\mien li fih is-servitù
tkun [iet e\er`itata.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
Sid ta’ fond su[[ett 
g]as-servit  li 
jilqa’ l-ilma tax-
bjut tal-bini tal-[ar, 
jista’ jitlob li din 
ù  titne]]a.
Is-sid ta’ fond li, min]abba servitù
titolu, g]andu jilqa’ l-ilma tax-xita li jaqa’ fuq il-bjut ta’ bini vi`in,
jista’, f’kull \mien, bil-]las ta’ indennizz, i[ieg]el lil sid ta’ dak il-
ù .
g]al servitù 
jit]alla li l-ilma 
tax-xita li jaqa’ fuq 
fond tal-[ar, jista’ 
jitlob li din is-
ù  titne]]a.
Jekk is-sid ta’ bini li ma fi]x bir, jkun obbligat, bis-sa]]a
ta’ servit  stabbilita ming]ajr titolu, i]alli l-ilma tax-xita li jaqa’
fuq il-bjut ta’ dak il-bini jmur fil-fond tal-[ar, hu jista’, f’kull
ù  titne]]a,
l-ilma.
Meta s-servit  
ting]ad li [iet 
"destinazzjoni ta’ 
sid ta’ \ew[ fondi".
Is-servitù
fondi", meta ji[i ppruvat illi \-\ew[ fondi, issa maqsuma, kienu ta’
l-istess sid, u illi kien dak is-sid li qieg]ed jew ]alla l-]a[a fl-istat
ù .
jistg]ux jinkisbu 
bil-preskrizzjoni.
(1) Is-servitujiet kontinwi li ma jkunux jidhru, u s-
ji[u stabbiliti b’sa]]a ta’ titolu; huma ma jistg]ux ji[u stabbiliti
bil-preskrizzjoni jew bid-destinazzjoni ta’ sid ta’ \ew[ fondi.
2) ù  ta’ mog]dija g]all-u\u ta’ fond
jkollux ]ru[ iehor fuq it-triq pubblika; u kull servitù
ta’ Frar, 1870, kienet [a miksuba ta]t li[ijiet ta’ qabel, ma tistax
ti[i attakkata.
II. FUQ KIF JI{U |ER ITATI S-SERVITUJIET
Fis-servit  
prin`ipali jid]lu s-
sekondarji.
470. ù,  jitqies li mag]ha [ie mog]ti
ù  bl-anqas
j[ib mieg]u l-jedd tal-mog]dija, u l-jedd ta’ wie]ed li jg]addi ilma
minn fuq il-fond ta’ ]addie]or, i[ib mieg]u l-jedd tal-mog]dija
inaddaf il-kanali u jag]mel it-tiswijiet me]tie[a.
Jedd li wie]ed 
xog]lijiet me]tie[a 
biex jinqeda bis-
ù  u j\omm il-
471. Dak li lilu jmiss il-jedd tas-servit  jista’ jag]mel, spejje\
tieg]u, u b’mod li jkun ta’ l-anqas xkiel g]as-sid tal-fond serventi,
ù  u j\omm il-jedd
Meta sid il-fond 
serventi hu 
it-tiswijiet.
472.
jag]mel l-ispejje\ me]tie[a g]all-u\u jew g]a\-\amm tal-jedd tas-
servit , dan l-obbligu jibqa’ mg]aqqad ma’ dak il-fond, g]ad illi
dan ig]addi f’idejn ]addie]or:
obbligu billi j`edi, lis-sid tal-fond dominanti, dik il-bi``a tal-fond
serventi illi fuqha s-servit  tkun e\er`itata.
Qsim tal-fond 
fuq il-fond tibqa’ fuq kull sehem, i\da ming]ajr ma ji\died il-pi\
  104      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
fuq il-fond serventi. Hekk, meta l-jedd hu ta’ mog]dija, is-sidien
ta’ l-ishma kollha tal-fond hekk maqsum g]andhom jinqdew bl-
istess mog]dija.
Is-sid tal-fond 
serventi ma jista’ 
jag]mel xejn bi 
]sara tas-servitù .
474. (1) Is-sid tal-fond serventi ma jista’ jag]mel xejn li jista’
jnaqqas l-u\u tas-servitù  jew li jag]mel li dan l-u\u jkun ta’ xkiel
akbar. Hu ma jistax ibiddel il-kondizzjoni tal-fond, lanqas ma jista’
jiddestina g]all-e\er`izzju tas-servitù  parti o]ra tal-fond diversa
minn dik li fiha s-servitù  kienet [iet stabbilita fil-bidu.
(2) I\da, jekk l-e\er`izzju tas-servitù  fil-parti jew fuq il-parti
tal-fond li fil-bidu tkun [iet iddestinata jsir ta’ xkiel akbar g]as-sid
tal-fond serventi, jew jekk dan is-sid ma jkunx jista’ min]abba dan
l-e\er`izzju jag]mel xog]lijiet, tiswijiet jew miljoramenti fil-fond
tieg]u, hu jista’ joffri lil sid il-fond dominanti parti o]ra xorta
wa]da tajba g]all-e\er`izzju tas-servitù , u dan ma jistax
jirrifjutaha.
(3) It-tibdil tal-parti tal-fond iddestinata g]all-e\er`izzju tas-
servitù  jista’ wkoll isir fuq talba tas-sid tal-fond dominanti, jekk hu
jipprova li dan it-tibdil huwa g]alih ta’ [id kbir, u ma hu ta’ ebda
]sara g]all-fond serventi.
Is-sid tal-fond 
dominanti ma jista’ 
jag]mel ebda tibdil 
li jtaqqal il-pi\ tas-
servitù .
475. Kull min g]andu jedd ta’ servitù  g]andu jinqeda b’dan il-
jedd skond it-titolu tieg]u, u ma jista’ jag]mel la fil-fond serventi u
lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista’ jtaqqal i\jed il-pi\ tal-
fond serventi.
Dubju dwar l-
estensjoni tas-
servitù .
476. Meta jkun hemm dubju dwar l-estensjoni tas-servitù ,
wie]ed g]andu jinqeda biha fil-limiti ta’ dak li hu me]tie[, billi
jittie]du b’qies id-destinazzjoni li l-fond dominanti kellu fi\-\mien
li [iet stabbilita s-servitù  u l-u\u konvenjenti ta’ dak il-fond, bl-
anqas ]sara tal-fond serventi.
Dmir ta’ sid li 
jag]ti ilma minn 
g]ajn jew kanal.
477. F’nuqqas ta’ ftehim, is-sid jew persuna o]ra li tag]ti ilma
minn g]ajn jew kanal hija obbligata, lejn dawk illi, bis-sa]]a ta’
dik il-kon`essjoni, g]andhom jedd jag]mlu u\u minn dak l-ilma,
jag]mel ix-xog]lijiet me]tie[a sabiex imexxi l-ilma minn
nixxieg]a sal-pont minn fejn l-ilma g]andu jittie]ed.
Sid ta’ fond su[[ett 
g]al servitu ta’ 
tnixxija ta’ ilma 
jista’ jag]mel u\u 
minn dan l-ilma.
478. Is-servitù  ta’ tnixxija ta’ ilma, ma tne]]ix lil sid il-fond
serventi l-jedd li jinqeda kif irid bl-ilma g]all-vanta[[ tieg]u.
§  III. FUQ KIF JISPI¬¬AW IS-SERVITUJIET
Is-servitù  tispi``a 
meta ma tistax ti[i 
i\jed e\er`itata,
479. (1) Servitù  tispi``a meta l-]a[a su[[etta g]aliha tinsab fi
stat tali li wie]ed ma jistax i\jed jinqeda biha.
(2) I\da, is-servitù  tibda sse]] mill-[did jekk il-]a[a ter[a’
titqieg]ed fi stat li wie]ed jista jerga’ jinqeda biha, kemm-il darba
ma jkunx g]adda \mien bi\\ejjed biex titnissel il-pre\unzjoni li s-
servitù  spi``at ta]t l-artikolu 481.
KODI~I ~IVILI   KAP. 16.        105
f’persuna wa]da 
tal-proprjet  tal-
fond dominanti u 
480. (1) ù  tispi``a meta ting]aqad f’persuna wa]da l-
à  tal-fond dominanti u dik tal-fond serventi.
2) ù
jittrasferixxi wie]ed mill-fondi hawn fuq imsemmija ming]ajr ma
ù
servit  tissokta sse]], b’mod attiv jew passiv, favur il-fond jew fuq
billi wie]ed ma 
Emendat: 
1975.
(1) ù
erbg]in sena, fil-ka\ ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta jew ta’ knisja jew
( )
wie]ed ma jkunx inqeda bis-servit  min]abba l-istat imsemmi fl-
i[ieg]el li dak l-istat ma jibqax.
g]addej i\-\mien 
jinqediex bil-jedd.
I\-\minijiet li fihom ma tkunx [iet e\er`itata s-servit ,
xorta tas-servit , jew minn dak in-nhar li wie]ed ma baqax jinqeda
ù
saret g]all-ewwel darba xi ]a[a kuntrarja g]as-servit , jekk is-
ù
Preskrizzjoni favur 
proprjet  tal-fond innifsu skond id-disposizzjonijiet dwar il-
Ktieb ta’ dan il-Kodi`i.
jinqeda bis-servit  
484. ù
b]as-servit  nfisha.
preskrizzjoni minn 
485.
komun, l-u\u tas-servit  mag]mul minn wie]ed jew ie]or
Sospensjoni jew 
preskrizzjoni g]al 
komproprjetarji.
(1)
wie]ed minnhom li kontra tieg]u l-preskrizzjoni ma setg]atx timxi,
( )
l-istess fond jiswa wkoll g]all-o]rajn.
ù
fil-qsim.
Meta tkun sejra ssir il-qasma ta’ bini minn ie]or, u t-tnejn
jedd titlob, qabel il-qasma, li ti[i mne]]ija kull servit  bejn i\-
Servitujiet 
fond dotali jew 
488. Kull servit  miksuba mir-ra[el favur il-fond dotali,
]all ta\-\wie[ jew bl-eg]luq ta’ l-enfitewsi.
2 I\da, is-servitujiet fuq dawk il-fondi mag]mulin mill-
  106      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Titolu V
FUQ IL-KOMUNJONI TAL-BENI
Sub-titolu I
FUQ IN-NATURA TAL-KOMUNJONI TAL-BENI, U L-JEDDIJIET 
TAL-KOMPROPRJETARJI MATUL IL-KOMUNJONI
X’inhija l-
komunjoni tal-
beni.
489. (1) Hemm il-komunjoni tal-beni meta l-proprietà  ta’ l-
istess ]a[a wa]da, jew ta’ l-istess jedd wie]ed, hija ta’ \ew[
persuni jew i\jed pro indiviso.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim jew ta’ disposizzjonijiet spe`jali il-
komunjoni tal-proprjetà  tkun su[[etta g]ar-regoli li [ejjin.
L-ismha tal-
komproprjetarji.
490. (1) L-ishma tal-komproprjetarji jitqiesu, sakemm ma
ji[ix ippruvat il-kuntrarju, li huma ndaqs.
(2) Kull komproprjetarju jid]ol fil-vanta[g u fil-pi\ijiet tal-
komunjoni, skond is-sehem tieg]u.
Jeddijiet ta’ kull 
komproprjetarju li 
jinqeda bil-]a[a in 
komun.
491. Kull komproprjetarju jista’ jinqeda bil-]wejje[ in komun,
basta -
(a) li jinqeda bil-]a[a skond id-destinazzjoni tag]ha kif
stabbilita bl-u\u;
(b) li ma jinqediex bil-]a[a kontra l-interess tal-
komunjoni, jew b’mod li ma j]allix lill-
komproprjetarji l-o]ra jinqdew biha in komun skond
il-jeddijiet tag]hom.
}ru[ ta’ sehem 
g]all-ispejje\.
492. Kull wie]ed mill-komproprjetarji jista’ jobbliga lill-o]rajn
jo]or[u sehem mieg]u g]all-ispi\a me]tie[a sabiex il-]a[a in
komun tin\amm fi stat tajjeb, i\da kull wie]ed minnhom jista’
je]les minn dan l-obbligu billi j`iedi l-jeddijiet tieg]u ta’
komunjoni.
Ebda tibdil 
m’g]andu jsir 
ming]ajr il-
kunsens tal-
komproprjetarji.
493. Ebda komproprjetarju ma jista’ jag]mel tibdil fil-]a[a in
komun ming]ajr il-kunsens tal-komproprjetarji l-o]ra, lanqas jekk
jidhirlu li dak it-tibdil hu ta’ [id g]al kul]add.
Setg]a tal-qorti li 
ta]tar 
amministratur tal-
]wejje[ in komun.
494. (1) Fin-nuqqas ta’ ftehim bejn il-komproprjetarji, il-qorti
tag]ti l-provvedimenti me]tie[a sabiex ti[i amministrata u gawduta
a]jar il-]a[a in komun, u tista’ ta]tar amminstratur, ukoll minn fost
il-komproprjetarji nfishom.
(2) Il-qorti tilqa’ l-fehma tal-ma[[oranza, billi tie]u b’qies il-
g]add kollu tal-kompropjetarji, i\da dan kemm-il darba dawk li ma
jkunux jaqblu ma jurux li b’hekk huma jbatu ]sara.
Kull 
komproprjetarju 
g]andu il-proprjetà  
s]i]a tas-sehem 
tieg]u.
495. (1) Kull komproprjetarju g]andu l-proprjetà  s]i]a tas-
sehem tieg]u u tal-qlig] jew frottijiet ta’ dak is-sehem.
(2) Hu jista’ jittrasferixxi, i`iedi, jew jipoteka dan is-sehem kif
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        107
irid, u jista’ wkoll, bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 912,
iqieg]ed floku lil ]addie]or fit-tgawdija ta’ dak is-sehem, basta li
ma jkunux jid]lu jeddijiet persunali:
I\da, l-effett tat-trasferiment jew ta’ l-ipoteka jillimita ru]u
g]al dak is-sehem li jmiss lill-komproprjetarju fil-qasma.
Sub-titolu II
FUQ IL-QASMA TAL-BENI IN KOMUN
Kull 
komproprjetarju 
jista’ jitlob il-
qasma tal-]a[a in 
komun.
496. (1) }add ma’ jista’ jkun im[ieg]el jibqa’ fil-komunjoni,
kull wie]ed mill-komproprjetarji jista’ dejjem, g]ad li jkun hemm
ftehim xort’o]ra, jitlob il-qasma, kemm-il darba ma jkunx hemm
b’testment li din il-qasma m’g]andhiex issir jew li g]andha
tin\amm sospi\a skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 906.
(2) I\da, jiswa l-ftehim li l-komunjoni tibqa’ g]al \mien
determinat, li ma jkunx jaqbe\ il-]ames snin; u kull ftehim g]al
\mien itwal hu null g]al dak i\-\mien li jkun jaqbe\ il-]ames snin.
(3) Dan il-ftehim jista’ ji[[edded.
Il-qorti tista’ 
tordna l-]all tal-
komunjoni g]ad li 
jkun hemm il-
projbizzjoni tat-
testatur, e``.
497. (1) G]alkemm ikun hemm il-projbizzjoni jew il-ftehim
imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tordna, jekk
`irkostanzi gravi u li ma jridux dewmien hekk ikunu ji]tie[u, il-
]all tal-komunjoni, u kull rinunzja g]all-jedd tat-talba g]all-qasma
f’ka\ijiet b]al dawn ma tiswiex.
(2) Jekk wie]ed mill-komproprjetari, bi ]tija tieg]u, ikun ta’
ka[un g]all-e\istenza tar-ra[unijiet imsemmijin fis-subartikolu (1),
il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, meta tordna l-]all tal-
komunjoni, tikkundanna lil dak il-komproprjetarju g]all-]las tad-
danni.
Il-qasma tista’ 
tintalab ukoll jekk 
il-komproprjetarju 
jkun gawda 
separatament 
sehem mill-
proprjetà .
498. Il-qasma tista’ tintalab ukoll g]ad illi wie]ed mill-
komproprjetarji jkun gawda separatament bi``a mill-beni in
komun, i\da dan kemm-il darba ma tkunx saret qasma jew ma
jkunx hemm pussess bi\\ejjed li jag]ti lok g]all-preskrizzjoni.
Il-qasma ta’ 
immobbli g]andha 
ssir b’att pubbliku.
499. (1) Il-qasma ta’ ]wejje[ immobbli ma tiswiex jekk ma
ssirx b’att pubbliku.
(2) G]all-effett ta’ qasma b]al din kwantu g]at-terzi, kemm
ukoll g]all-iskrizzjoni ta’ l-att hawn fuq imsemmi, ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 330.
Mod u g]amla tal-
qasma.
500. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu
qabel dan, jekk il-komproprjetarji kollha jkunu pre\enti u kapa`i
skond il-li[i li jittrasferixxu proprjetà , il-qasma tista’ ssir b’kull
mod u g]amla li huma jidhrilhom l-a]jar.
(2) Fin-nuqqas ta’ ftehim xort’o]ra, g]andhom ji[u m]arsa r-
regoli li [ejjin, sew fil-qasma tal-proprjetà  kollha kemm f’xi
suddivi\joni, meta din tkun me]tie[a.
  108      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Stima tal-beni u 
formazzjoni ta’ l-
ishma.
Kap. 12.
501. (1) Il-beni g]andhom ji[u stmati minn periti mag]\ulin
mill-partijiet, jew ma]tura mill-qorti kif provdut fil-Kodi`i ta’
Organizazzjoni u Pro`edura ~ivili.
(2) Il-periti g]andhom, fir-rapport tag]hom, ig]idu jekk il-beni
jistg]ux ji[u maqsuma bla xkiel u ming]ajr ]sara, u, kemm-il darba
l-beni jistg]u ji[u hekk maqsuma, il-periti fl-istess rapport
g]andhom jiffissaw kull wie]ed mill-ishma li jistg]u jin]ar[u u l-
valur ta’ kull sehem, billi j]arsu, sakemm dan jista’ jsir bla ]sara
kbira, id-disposizzjonijiet tat-tliet artikoli li [ejjin wara dan.
Jedd ta’ 
komproprjetarju li 
jie]u sehmu tal-
beni in natura.
502. Kull wie]ed mill-komproprjetarji g]andu jedd jie]u s-
sehem tieg]u tal-beni in natura.
Jedd ta’ 
komproprjetarju 
meta jkollu beni 
immobbli vi`ini 
g]al dawk tal-
komunjoni.
503. Il-komproprjetarju li jkollu beni immobbli minnhom
infishom vi`ini g]al xi w]ud mill-immobbli in komun li jkunu
sejrin jinqasmu, jista’ jitlob li dawk il-beni immobbli ji[u assenjati
lilu bi stima, i\da dan kemm-il darba jkun hemm immobbli o]ra in
komun li minnhom jista’ ji[i assenjat lil kull wie]ed mill-
komproprjetarji l-o]ra sehem bejn wie]ed u ie]or ugwali.
G]andu wie]ed 
jevita li jifred fi 
b`ejje` il-fondi u li 
jo]loq servitujiet.
504. Meta wie]ed ji[i biex jifforma u jqassam l-ishma, g]andu
jevita li jifred il-fondi fi b`ejje` jew li jo]loq servitujiet; u g]andu
jfittex li jda]]al f’kull sehem l-istess kwantità  ta’ ]wejje[ mobbli,
immobbli, jeddijiet jew krediti ta’ l-istess xorta u ta’ l-istess valur.
Ekwiparazzjoni. 505. Id-differenza fid-daqs ta’ l-ishma in natura, meta ma tistax
bla xkiel ti[i evitata, titpatta bil-]las ta’ somma ta’ flus f’ammont
daqs kemm tkun id-differenza bejn is-sehem akbar u s-sehem
i\g]ar.
Renta minflok 
somma ta’ flus.
506. (1) Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tordna, minflok il-
]las tas-somma ta’ flus imsemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan, li s-
sehem akbar ji[i mg]obbi b’renta favur is-sehem i\g]ar, b’ipoteka
ta’ wie]ed jew i\jed mill-immobbli mda]]lin f’dak is-sehem akbar.
(2) G]all-finijiet tas-subartikolu (1), il-periti, kemm-il darba
ma ji[ux me]lusa mill-partijiet li jag]mlu l-qasma g]andhom
jistabbilixxu fir-rapport tag]hom l-ammont tar-renta me]tie[a
sabiex l-ishma ji[u ndaqs.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux ]lief
meta d-differenza bejn l-ishma tkun tiskorri s-somma ta’ ]amsin
lira u tkun taqbe\ il-valur ta’ kwart tas-sehem li jkun akbar. 
Ka\ijiet o]ra meta 
tista’ ti[i ordnata 
renta flok somma 
ta’ flus.
507. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll meta, min]abba li l-immobbli tal-komunjoni ma jkunux
jistg]u jinqasmu b’mod li f’kull sehem ti[i mda]]la bi``a
minnhom, ikun jin]tie[ li wie]ed minn dawn l-ishma ji[i g]al
kollox mag]mul minn flus jew ]wejje[ o]ra mobbli; f’dan il-ka\ il-
qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tordna illi s-sehem illi ma jkunx
fih immobbli, ji[i mag]mul b’renta fuq l-immobbli mda]]lin fl-
ishma l-o]ra.
Limiti ta’ l-
ammont tar-renta.
508. I\da r-renta mg]obbija fuq immobbli ma tista’ f’ebda ka\
tkun akbar mill-]amsa wa]da ta’ kemm kera fis-sena jitqies li jiswa
dak l-immobbli meta mog]ti b’kiri.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        109
Formazzjoni ta’ l-
ishma.
509. Meta l-periti, mag]\ula jew ma]tura biex jag]mlu l-istima
tal-beni, ma jkunux kompetenti biex jifformaw l-ishma, dawk l-
ishma ji[u mag]mulin minn wa]da mill-partijiet li jkunu sejrin
jag]mlu l-qasma, jew minn xi persuna o]ra, jekk ilkoll ikunu
jaqblu fuq il-g]a\la, u jekk il-parti li ti[i mag]\ula tkun trid taqdi
l-inkarigu. Fil-ka\ kuntrarju, l-ishma ji[u mag]mula minn persuna
ma]tura mill-qorti.
Tlug] ta’ ishma 
bix-xorti.
510. (1) L-ishma ji[u mtellg]in bix-xorti.
(2) I\da, kemm-il darba l-ishma tal-partijiet li jkunu qeg]din
jaqsmu ma jkunux indaqs, il-qorti tidde`idi jekk l-ishma
g]andhomx ji[u mtellg]in bix-xorti, jew jekk il-qsim g]andux isir
b’assenjazzjoni g]al kollox jew f’parti.
Meta l-qasma 
g]andha ssir bl-
assistenza ta’ l-
im]allef jew 
ma[istrat.
511. (1) Jekk xi wie]ed mill-komproprjetarji ikun ta]t tutela
jew kurazija, jew ikun assenti li g]alih jidher kuratur ma]tur mill-
qorti, il-qasma ma tiswiex jekk ma ssirx bl-assistenza ta’ l-im]allef
jew ma[istrat tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja.
(2) L-im]allef jew ma[istrat g]andu jiffirma l-minuta tal-
kuntratt.
(3) Il-qasma mag]mula bl-assistenza ta’ dak l-im]allef jew
ma[istrat ma tistax ti[i attakkata, lanqas mill-persuni msemmijin
fis-subartikolu (1), min]abba li ma jkunux [ew im]arsa r-regoli
mi[jubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
Kunsinna tad-
dokumenti li 
jkollhom x’jaqsmu 
mal-]wejje[ fil-
qasma.
512. (1) Wara l-qasma g]andhom jing]ataw lil kull parti li
kienet fil-qsim, id-dokumenti li jkollhom x’jaqsmu mal-]wejje[ li
jkunu messew lilha, kemm-il darba dawn id-dokumenti jkunu
jinsabu fost il-]wejje[ tal-komunjoni.
(2) Id-dokumenti ta’ ]a[a li tkun [iet maqsuma jibqg]u g]and
il-parti li jkollha l-akbar bi``a minn dik il-]a[a, bl-obbligu tag]ha
li turi dawk id-dokumenti, kull meta ti[i mitluba, lil dawk fost il-
partijiet li qasmu illi jkollhom interess fihom.
(3) Id-dokumenti li g]andhom x’jaqsmu in [enerali mal-beni
kollha li qabel kienu in komun g]andhom jing]ataw f’idejn
persuna, b]ala depo\itarja, mag]\ula mill-partijiet kollha li qasmu,
jew, fin-nuqqas ta’ ftehim bejniethom, mill-qorti, bl-obbligu li turi
dawn id-dokumenti, kull meta ti[i mitluba, lil kull wa]da mill-
partijiet li jkunu qasmu.
Effetti tal-qasma.
li hemm fl-artikoli 947 sad-952 inklu\ivament  dwar il-werrieta,
ig]oddu [eneralment g]all-partijiet li jkunu qasmu.
Differenza ta’ flus 
u qasma 
supplementari. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.3.
514. (1) Meta f’qasma, jew f’xi att ie]or li bih tispi``a l-
komunjoni ta’ ]wejje[ mobbli jew immobbli, ukoll jekk dan l-att
ikun [ie mog]ti l-isem ta’ bejg], tpartit, jew transazzjoni, jew xi
isem ie]or il-valur [ust tal-beni li messew jew li [ew assenjati lil
wa]da mill-partijiet li jkunu qasmu jkun, meta tqis i\-\mien ta’ dik
il-qasma jew att ie]or, inqas mit-tliet kwarti tal-valur [ust tas-
sehem li kien imissha, dik il-parti jkollha dritt titlob, ming]and il-
parti l-o]ra, id-differenza fi flus.
 (2) Ebda azzjoni g]ad-differenza ta]t is-subartikolu (1) ma
  110      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
tista’ tin[ieb ’il quddiem meta l-kwistjonijiet li jkunu nqalg]u bejn
il-partijiet li jkunu qasmu jkunu spi``aw bi transazzjoni, ukoll jekk
ma tkunx inbdiet kaw\a dwarhom; lanqas ma tista’ tin[ieb ’il
quddiem xi azzjoni dwar il-bejg] tal-jedd tal-komunjoni mag]mul
ming]ajr qerq lil wie]ed mill-komproprjetarji, b’riskju u ]sara
g]alih, mill-komproprjetarji l-o]ra jew minn wie]ed minnhom.
(3) L-azzjoni biex tintalab differenza fi flus skond is-
subartikolu (1) tintilef g]eluq sentejn mid-data tal-qasma jew ta’ l-
att l-ie]or li bih tispi``a l-komunjoni, u d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 1407 g]andhom japplikaw dwar kif
jing]add i\-\mien tal-preskrizzjoni.
(4) Il-fatt wa]du li ma tin[iebx fil-qasma xi ]a[a li kienet fil-
komunjoni jag]ti biss lok g]al qasma o]ra b’\ieda ta’ l-ewwel
qasma.
Sub-titolu III
FUQ IL-BEJG} B’LI¬ITAZZJONI
Bejg] 
b’li`itazzjoni
515. (1) Meta l-beni in komun ma jistg]ux ji[u maqsuma bla
xkiel u bla ]sara, u ma tistax issir tpattija b’beni o]ra in komun ta’
xorta differenti i\da ta’ l-istess valur, dawk il-beni ji[u mibjug]a
b’li`itazzjoni sabiex jinqasam il-prezz tag]hom.
(2) L-istess isir jekk, f’qasam ta’ beni in komun, ikun hemm xi
beni illi ebda wa]da mill-partijiet li jkunu qeg]din jaqsmu ma tkun
tista’ jew trid tie]u.
jista’ jintalab minn 
kull wie]ed mill-
komproprjetarji.
516. Meta hemm lok g]al-li`itazzjoni, din tista’ ti[i mitluba
minn kull wie]ed mill-komproprjetarji, ikun kemm ikun sehmu fil-
]a[a.
Il-barranin jistg]u 
ji[u mistiedna biex 
joffru.
517. Kull komproprjetarju jista’ jitlob li l-barranin ji[u
mistiedna biex joffru fil-bejg] b’li`itazzjoni, b’avvi\ ma]ru[
f’[urnal wie]ed jew i\jed, mill-anqas sitt ijiem qabel il-jum im]olli
g]all-bejg].
G]al-li`itazzjoni 
m’hija me]tie[a 
ebda formalità  
meta ssir bil-
kunsens tal-
komproprjetarji 
kollha,
518. (1) G]al-li`itazzjoni, li ssir bil-kunsens tal-
kompropjetarji kollha, ma hija me]tie[a ebda formalità , u tista’ ssir
bil-mezz ta’ kull persuna u b’dak il-mod li l-komproprjetarji
jag]\lu; i\da f’dak il-ka\ m’hemmx bejg] sakemm l-aqwa offerta
ma ti[ix a``ettata u, sakemm, fil-ka\ li l-li`itazzjoni hija dwar
immobbli, ma jsirx il-kuntratt b’att pubbliku.
(2) Dan ig]odd ukoll meta, g]alkemm il-li`itazzjoni tkun [iet
ordnata b’sentenza, il-partijiet jiftehmu illi jag]mluha xort’o]ra
minn kif isir il-bejg] fl-irkant bil-qorti.
ukoll, f’xi ka\ijiet, 
meta wie]ed mill-
komproprjetarji 
huwa ta]t tutela.
519. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll meta xi wie]ed mill-komproprjetarji jkun ta]t tutela jew
kurazija, jew ikun assenti li jkun jidher g]alih kuratur ma]tur mill-
qorti, basta li l-beni ma jkunux immobbli, jew, jekk ikunu mobbli,
ma jkunux jiswew i\jed minn tletin lira.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        111
Li`itazzjoni ta’ 
immobbli, e``., 
meta xi wie]ed 
mill-
komproprjetarji hu 
ta]t tutela, e``.
520. Meta l-bejg] b’li`itazzjoni hu dwar beni immobbli, jew
dwar mobbli li jiswew i\jed minn tletin lira, u xi wie]ed mill-
komproprjetarji jkun ta]t tutela jew kurazija, jew assenti li jidher
g]alih kuratur ma]tur mill-qorti, dak il-bejg] ma jiswiex jekk ma
jsirx ta]t is-setg]a tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja jew
kontenzju\a, skond il-ka\.
Il-li`itazzjoni ta]t 
is-setg]a tal-qorti 
ssir b]ala bejg] fl-
irkant bil-qorti.
521. (1) Meta skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu
qabel dan il-li`itazzjoni ssir ta]t is-setg]a tal-qorti, hija g]andha
titmexxa skond ir-regoli stabbiliti g]all-bejg] fl-irkant bil-qorti, sa
fejn dawn ir-regoli jistg]u jg]oddu, kemm-il darba l-qorti ma
jidhrilhiex li jkun aktar ta’ [id g]all-partijiet jekk ti[i mag]mula
xort’o]ra.
(2) Fil-ka\ijiet kollha, il-barranin g]andhom ji[u mistednin
biex joffru.
(3) Il-liberazzjoni mag]mula mir-re[istratur tg]odd daqs li
kieku kienet il-kuntratt tal-bejg], ukoll fil-ka\ ta’ bejg] ta’ beni
immobbli.
Applikabbilità  ta’ 
xi disposizzjonijiet 
dwar il-bejg] ta’ 
immobbli.
522. Fil-ka\ ta’ bejg] ta’ immobbli b’li`itazzjoni, kwantu g]all-
iskrizzjoni tal-kuntratt jew ta’ l-att tal-liberazzjoni, fl-interess tat-
terzi, jiswew id-disposizzjonijiet li jg]oddu in [enerali g]all-bejg]
ta’ immobbli.
Li`itazzjoni ta’ 
beni komuni 
su[[etti g]al 
fedekommess. 
L-art. 1 ta’ l-
Ordinanza VI ta’ l-
1895 inkorporat.
523.* Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 515, 516 u 517 ig]oddu
wkoll g]all-beni in komun, li jkunu, kollha jew bi``a minnhom
su[[etti g]al fedekommess:
I\da l-bejg] b’li`itazzjoni ma jiswiex jekk ma jsirx ta]t l-
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja jew
kontenzju\a, skond il-ka\, u f’kull ka\ bhal dak ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan.
Titolu VI
FUQ IL-PUSSESS
Sub-titolu I
X’INHU L-PUSSESS
Tifsir ta’ pussess.
it-tgawdija ta’ jedd, li tag]hom tista’ tinkiseb il-proprjetà , u li
wie]ed i\omm jew je\er`itah b]ala tieg]u nnifsu.
(2) Persuna tista’ tippossjedi bil-mezz ta’ ]addie]or illi j\omm
il-]a[a jew je\er`ita l-jedd fl-isem ta’ dik il-persuna.
(3) Min g]andu ]a[a mi\muma g]andu jew ta]t idejh, i\da
*Ara l-art. 2 ta’ l-Ordinanza dwar l-Impieg ta’ `erti Kapitali  (Kapitolu 26).
  112      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
f’isem ]addie]or, jissejja] detentur.
Il-pre\unzjoni hija 
li persuna 
tippossjedi g]aliha 
nfisha.
525. (1) ll-pre\unzjoni hija dejjem li kull persuna tippossjedi
g]aliha nfisha, u b’titolu ta’ proprjetà , meta ma ji[ix ippruvat li
hija bdiet tippossjedi f’isem ta’ persuna o]ra.
(2) Meta persuna bdiet tippossjedi f’isem ta’ o]ra, jitqies
dejjem li hija tippossjedi bl-istess titolu, kemm-il darba ma jkunx
hemm prova li turi l-kuntrarju.
Atti fakultattivi, 
e``., ma jistg]ux 
jifformaw pussess.
526. Dawk l-atti li huma biss fakultattivi jew li jit]allew li jsiru
biss bil-bona grazzja ma jistg]ux jiswew ta’ ba\i g]all-ksib tal-
pussess.
Vjolenza jew ]abi. 527. (1) Hekk ukoll, dak li wie]ed jag]mel bil-vjolenza jew
bil-mo]bi ma jistax jiswa ta’ ba\i g]all-ksib tal-pussess.
(2) B’dan kollu, il-pussess jista’ jibda meta l-vjolenza jew il-
]abi ma jibqg]ux.
Meta jing]add li 
kien hemm pussess 
fi\-\mien ta’ 
bejniet.
528. Kull persuna attwalment fil-pussess li tipprova illi fl-
img]oddi kienet ippossediet titqies, sakemm ma ji[ix ippruvat il-
kuntrarju, li baqg]et tippossjedi fi\-\mien ta’ bejn i\-\mien il-
wie]ed u l-ie]or.
Il-pussess attwali 
bla titolu ma 
jnissilx 
pre\unzjoni ta’ 
pussess fl-
img]oddi.
529. Mill-pussess attwali ma titnissilx pre\unzjoni ta’ pussess
fl-img]oddi, ]lief jekk il-pussessur ikollu titolu; f’dan il-ka\, jekk
ma ji[ix ippruvat il-kuntrarju, jing]add li hu kien fil-pussess mid-
data tat-titolu.
Il-pussess minn 
su``essur 
universali jew 
partikolari.
530. (1) Il-pussess jissokta b’jedd fil-persuna tas-su``essur
b’titolu universali.
(2) Is-su``essur b’titolu partikolari, gratuwitu jew oneru\,
jista’ jg]aqqad mal-pussess tieg]u l-pussess tal-prede`essur tieg]u
sabiex jitlob u jgawdi l-effetti ta’ dak il-pussess.
Pussessur ta’ bona 
fidi.
531. (1) Persuna li, g]al ra[unijiet li g]andhom mis-sewwa,
ta]seb li l-]a[a li tippossjedi hija tag]ha, hija pussessur ta’ bona
fidi.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
(2) Min jaf, jew min]abba `-`irkostanzi g]andu ja]seb li l-]a[a
li jippossjedi hija ta’ ]addie]or, huwa pussessur ta’ mala fidi.
Wie]ed jing]add 
dejjem li hu bona 
fidi.
532. G]andu dejjem jing]add li wie]ed huwa bona fidi, u min
je``epixxi l-mala fidi g]andu jippruvaha.
Regoli li 
g]andhom jit]arsu 
dwar il-jeddijiet u 
l-obbligi li ji[u 
mill-pussess.
533. Bla ]sara ta’ disposizzjonijiet o]ra f’dan il-Kodi`i,
g]andhom ji[u m]arsa d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li [ejjin ta’
dan it-Titolu kwantu g]all-jeddijiet u l-obbligi li ji[u mill-pussess.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        113
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-PUSSESSUR F’KA| TA’ MOLESTJA
Azzjoni sabiex il-
pussessur jin\amm 
fil-pussess f’ka\ ta’ 
molestja.
534. Kull min, waqt li jinsab fil-pussess, ta’ liema xorta jkun,
ta’ ]a[a immobbli, jew ta’ universalità  ta’ ]wejje[ mobbli, ji[i
mmolestat f’dak il-pussess, jista’, fi \mien sena mill-molestja,
jitlob li jin\amm f’dak il-pussess, basta li ma jkunx ]a b’idejh dak
il-pussess ming]and il-konvenut bi vjolenza jew bil-mo]bi, jew ma
jkunx kiseb ming]andu dak il-pussess b’titolu prekarju.
Azzjoni g]ar-radd 
tal-pussess f’ka\ 
ta’ spoll.
Kap. 12.
535. (1) Jekk persuna ti[i, bil-vjolenza jew bil-mo]bi,
mne\\g]a mill-pussess, ta’ liema xorta jkun, jew mid-detenzjoni
ta’ ]a[a mobbli jew immobbli, hija tista’, fi \mien xahrejn mill-
ispoll, titlob, b’azzjoni kontra l-awtur ta’ l-ispoll, li ter[a’ ti[i
mqieg]da f’dak il-pussess jew f’dik id-detenzjoni, kif jing]ad fl-
artikolu 791 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(2) Dan it-tqeg]id mill-[did fil-pussess ji[i ordnat mill-qorti,
wkoll jekk il-konvenut ikun is-sid tal-]a[a li tag]ha l-attur ikun
bata l-ispoll.
Ir-radd ta’ pussess 
mhux ta’ ]sara 
g]al kull azzjoni 
possessorja o]ra.
536. It-tqeg]id mill-[did fil-pussess fil-ka\ imsemmi fl-a]]ar
artikolu qabel dan, ma jne]]ix il-jedd ta’ l-e\er`izzju ta’ kull
azzjoni possessorja o]ra li g]aliha jkollu jedd kull pussessur. 
Kwistjonijiet ta’ 
pussess f’ka\ijiet 
ta’ servitù .
537. Fil-kwistjonijiet ta’ pussess f’ka\ijiet ta’ servitù , il-
jeddijiet u d-dmirijiet tal-proprjetarji tal-fond dominanti u serventi
u ta’ kull persuna o]ra li jkollha interess, ji[u stabbiliti fuq l-u\u
tas-sena ta’ qabel, jew, fil-ka\ ta’ servitujiet li jitgawdew
f’intervalli ta’ i\jed minn sena, fuq l-u\u ta’ l-a]]ar tgawdija.
Azzjoni sabiex ma 
jissoktax xog]ol 
[did li bih hemm 
il-bi\a li ssir ]sara.
538. (1) Persuna li bir-ra[un tib\a’ li min]abba xi xog]ol [did
li wie]ed ie]or ikun beda fil-fond tieg]u nnifsu jew fil-fond ta’
]addie]or, tista’ ti[ri ]sara f’]a[a immobbli li qieg]da fil-pussess
tag]ha, tista’ tag]mel kaw\a u titlob li dan il-wie]ed ie]or jin\amm
milli jissokta dak ix-xog]ol [did, basta li dak ix-xog]ol ikun g]ad
ma tlestiex, u ma tkunx g]addiet sena minn mindu x-xog]ol ikun
inbeda.
(2) Il-qorti, wara li tisma’ l-fatti fil-qosor, tista’, skond i`-
`irkostanzi, i\\omm dan ix-xog]ol [did milli jitkompla inkella
tag]ti li jitkompla dan ix-xog]ol [did, ta]t il-garanziji li jidhrilha
me]tie[a.
(3) Meta x-xog]ol jin\amm milli jitkompla, din il-garanzija
tkun g]all-]las tad-danni li jista’ jkun hemm min]abba t-twaqqif
tax-xog]ol, jekk jinsab li l-opposizzjoni g]all-issoktar tax-xog]ol
tkun saret ming]ajr ra[uni tajba.
(4) Meta jing]ata li x-xog]ol jitkompla, din il-garanzija tkun
g]all-]att tax-xog]ol kollu jew ta’ bi``a minnu u g]all-]las tad-
danni li jista’ jbati l-attur, jekk, g]alkemm ikun ing]ata li x-xog]ol
jitkompla, ti[i mog]tija favur tieg]u sentenza definittiva.
Azzjoni li tmiss lil 
persuna li tib\a’ li 
ti[ri ]sara minn 
bini, si[ar, e``.
539. Min bir-ra[un jib\a’ li tista’, minn waqt g]all-ie]or, ti[ri
]sara kbira f’fond jew ]a[‘ o]ra fil-pussess tieg]u, minn bini, si[ra
jew ]a[‘o]ra, jista’ jag]mel kaw\a u jitlob, skond i`-`irkostanzi,
  114      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
illi ji[u me]uda l-passi me]tie[a sabiex jitne]]a l-periklu, jew illi
l-[ar ikun im[ieg]el jag]ti garanzija g]all-]sarat li l-attur jista’
jbati.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDDIJIET U OBBLIGI BEJN IL-PUSSESSUR U S-SID
§  I. FUQ IL-FROTTIJIET TAL-}A{A LI WIE}ED JIPPOSSJEDI, FUQ 
L-ISPEJJE| LI JAG}MEL FIHA U FUQ IL-JEDD TA’ RITENZJONI 
Jedd tal-pussessur 
ta bona fidi g]all-
frottijiet tal-]a[a li 
jippossjedi.
540. Il-pussessur ta’ bona fidi jie]u l-frottijiet tal-]a[a li
jippossjedi, ukoll jekk din il-]a[a tkun wirt; u mhux obbligat irodd
]lief dawk il-frottijiet li jkun ]a, jew li bil-g]aqal ta’ missier tajjeb
ta’ familja seta’ jie]u, wara talba [udizzjarja:
I\da, hu mhux obbligat irodd il-prezz tal-frottijiet mhux
maqtug]a jew maqlug]a, li jkun ir`ieva qabel it-talba [udizzjarja,
g]ad illi, fi\-\mien ta’ dik it-talba, il-frottijiet ikunu g]adhom ma
[ewx maqtug]a mis-si[ra jew maqlug]a mill-art.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
541. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat irodd il-frottijiet
kollha li jkun ]a, jew li bil-g]aqal ta’ missier tajjeb ta’ familja seta’
jie]u minn dak in-nhar li jkun okkupa l-]a[a bla jedd.
Jeddijiet tal-
pussessur ta’ bona 
fidi dwar spejje\.
542. (1) Il-pussessur ta’ bona fidi jista’ jitlob ming]and is-sid
ir-radd ta’ l-ispejje\ me]tie[a, sew jekk jissokta kemm jekk ma
jissoktax l-effett taghhom.
(2) G]al dawk li huma l-ispejje\ utili, is-sid g]andu jew i]allas
lill-pussessur il-kost tax-xog]ol inkella, kif jag]\el, jag]tih somma
daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-]a[a.
(3) Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tordna illi r-radd ta’ l-
ispejje\ mag]mula f’immobbli, isir mis-sid b’mezz ta’ renta
garantita b’ipoteka fuq dak l-immobbli, jew b’kull mod ie]or li bih
id-dejn jista’ ji[i m]allas g]al kollox, u li fl-istess ]in ikun anqas
gravu\ g]ad-debitur.
Pussessur ta’ mala 
fidi.
543. (1) Lejn il-pussessur ta’ mala fidi s-sid g]andu, g]al
dawk li huma spejje\ me]tie[a, u g]all-ispejje\ utili mag]mulin
g]al miljoramenti li ma jistg]ux ji[u mne]]ija, l-istess obbligi li
sid g]andu lejn il-pussessur ta’ bona fidi, basta li l-pussess tal-]a[a
ma jkunx [ie me]ud b’serq jew b’reat ie]or li ma jaqax ta]t il-
klassi tal-kontravvenzjonijiet.
(2) G]al dawk li huma l-ispejje\ utili mag]mulin g]al
miljoramenti li jistg]u jitne]]ew, is-sid jista’ jag]\el jew li j\omm
dawk il-miljoramenti jew li j[ieg]el lill-pussessur ine]]ihom.
(3) Jekk is-sid jitlob it-tne]]ija ta’ dawk il-miljoramenti, il-
pussessur g]andu jne]]ihom bi spejje\ tieg]u ming]ajr ebda jedd
g]all-]las tal-]sara, u g]andu j]allas il-]sarat li s-sid ikun bata.
(4) Jekk is-sid ikun irid li j\omm il-miljoramenti, hu g]andu,
kif jag]\el, jew i]allas lill-pussessur il-kost taghhom inkella
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        115
jag]tih somma daqs b’kemm ikun kiber il-valur tal-]a[a.
Jeddijiet tal-
pussessur dwar 
spejje\ ta’ lussu.
544. G]al dawk li huma l-ispejje\ ta’ lussu, il-pussessur, sew ta’
bona fidi kemm ta’ mala fidi, g]andu biss jedd li jie]u lura l-
o[[etti nfishom, meta dan jista’ jiswielu ta’ [id ming]ajr ma ssir
]sara fil-]a[a, u s-sid ma jkunx irid i\ommhom billi j]allas lill-
pussessur somma daqs il-profitt li dan jista’ jag]mel kieku
jne]]ihom.
Tjfsir ta’ spejje\ 
me]tie[a, utili, u 
ta’ lussu.
545. (1) L-ispejje\ me]tie[a huma dawk li ming]ajrhom il-
]a[a kienet tispi``a jew titg]arraq.
(2) L-ispejje\ utili huma dawk li jag]mlu l-]a[a a]jar milli
tkun, billi jag]mluha i\jed komda, jew li tista’ tag]ti aktar
frottijiet, ming]ajr ma l-]a[a tbati ]sara kemm-il darba dawn l-
ispejje\ ma jsirux.
(3) L-ispejje\ ta’ lussu huma dawk li jiswew biss g]at-ti\jin tal
]a[a, ming]ajr ma jag]mlu l-]a[a i\jed komda jew li tista’ tag]ti
aktar frottijiet, u ming]ajr ma l-istat tal-]a[a jitg]arraq kemm-il
darba dawn l-ispejje\ ma jsirux.
(4) I\da, l-ispejje\ ta’ lussu jistg]u, xi drabi, jitqiesu b]ala
spejje\ utili, meta wie]ed iqis il-kondizzjoni tas-sid, jew meta xi
`irkostanzi partikolari jag]tu lis-sid okka\joni fi \mien qrib li jie]u
[id minn dawk l-ispejje\.
Pussess tal-]a[a 
miksuba b’serq jew 
reat ie]or.
546. Dak li jkun ]a l-pussess tal-]a[a b’serq jew b’reat ie]or, li
ma jkunx sempli`i kontravvenzjoni, m’g]andu jedd g]al ebda
indenizz g]al ebda xorta ta’ spejje\, lanqas li jne]]i l-miljoramenti
li jkun g]amel fil-]a[a; u jista’ ji[i mis-sid im[ieg]el ine]]i, bi
spejje\ tieg]u, u ming]ajr ebda jedd ta’ indenizz, dawk l-o[[etti li
jistg]u jitne]]ew, kif ukoll jista’ ji[i m[ieg]el i]allas il-]sara li s-
sid ikun bata.
Tpattija tal- 
frottijiet ma’ l-
ispejje\.
547. It-tpattija tal-frottijiet ma’ l-ispejje\ imsemmijin fl-artikoli
ta’ qabel dan, issir ukoll mal-pussessur ta’ bona fidi:
I\da, dan il-pussessur hu obbligat, barra l-frottijiet li
g]andu jrodd skond l-artikolu 540, i[ib fil-kont dawk il-frottijiet
biss illi jkun da]]al fil-]ames snin ta’ qabel it-talba [udizzjarja tas-
sid.
Meta l-pussessur 
ta’ bona fidi jew ta’ 
mala fidi mhux 
obbligat irodd il-
frottijiet tal-
miljoramenti.
548. Il-pussessur sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi mhux
obbligat irodd, jew i[ib fil-kont g]at-tpattija msemmija fl-a]]ar
artikolu qabel dan, il-frottijiet tal-miljoramenti li, skond id-
disposizzionijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, huwa g]andu jedd
ine]]i, jew li g]alihom g]andu ji[i indenizzat mis-sid, ]lief jekk
is-sid ikun irid jag]tih l-img]axijiet fuq l-kost ta’ dawk il-
miljoramenti.
Spejje\ sabjex il-
]a[a tag]ti 
frottijiet jew sabiex 
il-frottijiet ji[u 
kkonservati.
549. (1) L-ispejje\ sabiex il-]a[a tag]ti l-frottijiet jew sabiex
dawn il-frottijiet ji[u kkonservati, ma jid]lux ma’ dawk
imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu.
(2) Dawn l-ispejje\ jinqatg]u dejjem mill-frottijiet hawn fuq
imsemmijin.
  116      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jedd tal-pussessur 
li j\omm f’idejh il-
]a[a.
550. Kull meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel
dan, il-pussessur, sew ta’ bona fidi kemm ta’ mala fidi, ikollu jedd
jie]u lura l-ispejje\ li jkun g]amel fuq il-]a[a ta’ ]addie]or, sew
billi jie]u lura l-o[[etti mag]mulin b’dawk l-ispejje\, jew billi
jit]allas lura ta’ dawk l-ispejje\, huwa g]andu l-jedd, bla ]sara tad
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 2079, li j\omm f’idejh il-]a[a sa
kemm jie]u dak li jkun imissu, basta li t-talba tieg]u g]al dawn l-
ispejje\ issir, imqar bil-fomm, matul is-smig] tal-kaw\a, qabel ma
ting]ata s-sentenza fuq it-talba tas-sid g]ar-radd ta’ dik il-]a[a.
§  II. FUQ L-OBBLIGI TAL-PUSSESSUR DWAR IR-RADD TAL-}A{A
Il-pussessur ta’ 
bona fidi g]andu 
j]allas il-]sarat.
551. ll-pussessur ta’ bona fidi g]andu j]allas dawk il-]sarat li,
b’eg]milu jew xort’o]ra, ukoll qabel it-talba [udizzjarja tas-sid,
ikunu saru fil-]a[a, i\da biss sas-somma tal-[id li jkun ]a minn
dawk il-]sarat.
Jekk il-]a[a li 
tag]ha wie]ed 
ikollu l-pussess 
tkun wirt.
552. Jekk il-]a[a li tag]ha wie]ed ikollu l-pussess tkun wirt jew
sehem ta’ wirt, il-pussessur, ukoll jekk ta’ bona fidi, illi jkun
ittrasferixxa xi ]wejje[ tal-wirt, g]andu jrodd ukoll, i\da biss sa l-
ammont tal-profitt li jkun ]a b’dak it-trasferiment, il-valur ta’ dawk
il-]wejje[.
Meta jitqies li 
pussessur ]a 
profitt.
553. G]all-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli
qabel dan, il-pussessur jitqies li ]a profitt mill-]sarat jew bit-
trasferimenti hawn fuq imsemmija, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li
[ejjin biss:
(a) jekk il-profitt li ttie]ed minnhom, fi\-\mien tat-talba
[udizzjarja, jinsab g]adu je\isti mifrud g]alih mill-
]wejje[ tal-pussessur;
(b) jekk, billi l-profitt li ttie]ed minnhom ikun t]allat ma’
]wejje[ il-pussessur, l-assi ta’ dan, fi\-\mien ta’ dik
it- talba, jinsab b’daqshekk li huwa akbar;
(`) jekk, billi l-profitt li ttie]ed minnhom ikun [ie
kkunsmat mill-pussessur, dan, b’daqshekk, ikun faddal
]wej[u, u dan it-tfaddil ikun g]adu je\isti:
I\da, il-pussessur jista’, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet ta’ hawn
fuq, i\omm il-profitt li jkun ]a billi j]allas lill-attur il-valur tal-
]a[a fi\-\mien li jkun iddispona minnha jew il-valur tag]ha fi\-
\mien tat-talba, skond liema jkun l-akbar.
Il-pussessur ta’ 
bona fidi mhux 
obbligat jrodd il-
valur tal-]wejje[ li 
jkun ta, e``.
554. Il-pussessur ta’ bona fidi mhux obbligat, lanqas fil-ka\ ta’
pussess ta’ wirt, irodd il-valur tal-]wejje[ li huwa jkun ta, tilef, jew
qered ming]ajr profitt.
L-artikoli 552, 553 
u 554 ig]oddu 
g]all pussessur ta’ 
kull universitas 
rerum o]ra.
555. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar tliet artikoli qabel dan
ig]oddu g]all-pussessur ta’ kull universitas rerum o]ra. 
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        117
Il-pussessur ta’ 
mala fidi g]andu 
jrodd il-]wejje[ li 
jkun okkupa 
in[ustament.
556. (1) Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat, dejjem, irodd il-
]wejje[ kollha li jkun okkupa in[ustament,
(2) Kemm-il darba dan il-pussessur ma jkunx baqa’, minrajh
jew bi ]tija tieg]u, jippossjedi xi wa]da minn dawk il-]wejje[, hu
obbligat irodd lill-attur il-profitt li jkun g]amel minnha, jew, kif
jag]\el l-attur, i]allas lil dan, il-valur tal-]a[a fi\-\mien li ma
jkunx baqa’ jippossjediha jew il-valur tag]ha fi\-\mien tat-talba,
skond liema jkun l-akbar, g]ad illi, f’dan il-ka\, hu ma jkun ]a
ebda profitt minnha.
Il-pussessur ta’ 
mala fidi jwie[eb 
g]all-]sarat li ji[ru 
b’eg]milu.
557. Il-pussessur ta’ mala fidi hu obbligat ukoll g]all-]sarat
kollha li ji[ru b’eg]milu, kif ukoll g]al dawk li ji[ru b’a``ident,
kemm-il darba, ikun liema jkun il-mod li bih ]a l-pussess tal-]a[a,
ma jippruvax li dik il-]a[a kienet xorta wa]da tispi``a jew
titg]arraq li kieku kienet f’idejn sidha.
§ III . FUQ L-EFFETTI PARTIKOLARI TAL-PUSSESS TA’ }WEJJE{ 
MOBBLI
Pussess ta’ ]wejje[ 
mobbli minn terzi 
persuni ta’ bona 
fidi.
558. (1) G]al dawk li huma ]wejje[ mobbli minnhom
infishom, jew titoli g]all-purtatur, il-pussess g]andu, favur it-terzi
ta’ bona fidi, l-effett stess tat-titolu, bla ]sara tad-disposizzjonijiet
ta’ kull li[i o]ra g]al dawk li huma bastimenti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]al
universalità  ta’ ]wejje[ mobbli.
Sid il-]a[a mitlufa 
jew misruqa jista’ 
jitlobha lura.
559. (1) I\da, dak li jkun tilef il-]a[a, jew li jkun [ie misruq
minnha, jista’ jitlobha lura billi jindennizza lill-pussessur.
(2) Jista’ wkoll jitlobha lura ming]ajr l-obbligu li jindennizza
lill-pussessur meta dan ma jkunx ]adha b’bona fidi, b’titolu oneru\,
ming]and min, milli kien jidher, seta’ kien sid dik il-]a[a, jew
seta’ kien persuna mqabbda mis-sid biex tiddisponi mill-]a[a. 
TAQSIMA II
FUQ KIF WIE}ED JISTA’ JAKKWISTA U JITTRASFERIXXI L-
PROPRJETÀ  U JEDDIJIET O}RA FUQ IL-BENI JEW LI G}ANDHOM 
X’JAQSMU MAL-BENI.
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
Akkwist u 
trasferiment ta’ 
proprjetà  
b’su``essjoni, e``.
560. (1) Il-proprjetà  u l-jeddijiet l-o]ra fuq il-]wejje[, jew li
g]andhom x’jaqsmu mal-]wejje[, jistg]u ji[u akkwistati u
ttrasferiti b’su``essjoni, jew bis-sa]]a ta’ ftehim, jew bil-
  118      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
preskrizzjoni. 
(2) Il-proprjetà  tista’ wkoll ti[i akkwistata u ttrasferita
b’okkupazzjoni jew b’a``essjoni.
Titolu I
FUQ L-OKKUPAZZJONI
X’inhija l-
okkupazzjoni.
561. (1) L-okkupazzjoni hija l-att li bih wie]ed jie]u pussess
ta’ ]a[a korporali li mhix, i\da tista’ tkun, il-proprjetà  ta’ xi hadd,
bil-]sieb li jag]milha tieg]u.
(2) Min jokkupa l-]a[a jakkwista l-proprjetà  tag]ha, kemm-il
darba l-li[i ma tkunx tg]id xort’o]ra.
Jeddjjiet tas-sidjen 
ta’ fer] na]al.
562. (1) Is-sid ta’ fer] na]al g]andu jedd li jmur warajhom fil-
fond ta’ ]addie]or, i\da hu obbligat i]allas il-]sara li jag]mel f’dak
il-fond.
(2) Kemm-il darha s-sid ma jmurx wara n-na]al fi \mien
g]axart ijiem minn dak in-nhar li jkun [ie jaf bil-lok fejn ikunu
jinsabu, jew, jekk g]al g]axart ijiem, jaqta’ li jmur warajhom, il-
pussessur ta’ dak il-fond jista’ je]odhom u j\ommhom.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]as-
sid ta’ annimali immansati; i\da dawk l-annimali jsiru proprjetà  ta’
min ikun qabadhom u \ammhom, jekk ma ji[ux mitluba lura sa
tletin [urnata minn dak in-nhar illi s-sid ikun [ie jaf fejn dawk l-
annimali jinsabu.
Te\or fil-fond ta’ 
]addie]or. 
Kap. 54.
563. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Protezzjoni ta’ l-Antikitajiet, it-te\or misjub fil-fond ta’ ]addie]or,
jekk ji[i misjub bla ma wie]ed ikollu ]sieb, imiss nofs lil min isibu
u nofs lis-sid tal-fond fejn jinsab, u jekk ji[i misjub b’tiftix li jsir
g]al dak il-hsieb, imiss kollu lis-sid tal-fond.
(2) Il-kelma "te\or" tfisser u tinkludi kull ]a[a mobbli, ukoll
jekk mhux prezzju\a, li tkun mo]bija jew midfuna fl-art, u li tag]ha
]add ma jista’ jipprova li huwa s-sid.
Proprjetà  mitlufa. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XXII. 1979.2.
564. (1) Min isib ]a[a mobbli li ma tkunx te\or, g]andu
jroddha lill-pussessur tag]ha ta’ qabel, jekk ikun mag]ruf: inkella
ming]ajr dewmien g]andu jag]tiha f’idejn il-Pulizija.
(2) Il-Kummissarju tal-Pulizija g]andu jippubblika b’avvi\ fil-
Gazzetta lista tal-]wejje[ mobbli msemmija fis-subartikolu (1), u
g]andu jer[a’ jippubblika dik il-lista, barra mill-]wejje[ li jkunu
[ew mitluba minn sidhom, wara tliet xhur mill-imsemmi avvi\.
(3) Wara tliet xhur minn dak in-nhar tal-]ru[ tat-tieni avvi\,
jekk is-sid ma jkunx deher biex jitlob il-]a[a, din il-]a[a jew, jekk
i`-`irkostanzi jkunu g]amlu me]tie[ il-bejg] tag]ha, il-prezz
tag]ha, imissu lil min ikun sabha.
(4) Is-sid tal-]a[a jew min isibha, skond ma jkun il-ka\, meta
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        119
jie]u lura l-]a[a jew il-prezz tag]ha, g]andu j]allas l-ispejje\ li
jkunu saru.
(5) Barra minn dan, is-sid li jie]u lura l-]a[a g]andu j]allas lil
min ikun sabha rigal meqjus skond i`-`irkostanzi, u li ma jkunx
i\jed minn g]axra wa]da ta’ kemm tkun tiswa l-]a[a misjuba.
(6) Jekk, malli jg]addu sitt xhur mill-ewwel avvi\ ippubblikat
fil-Gazzetta ta]t is-subartikolu (2), la min isib il-]a[a u lanqas is-
sid tag]ha ma jag]mel talba g]aliha jew g]all-prezz tag]ha, dik il-
]a[a jew dak il-prezz, skond il-ka\, issir proprjetà  tal-Gvern.
}wejjeg li 
jinxte]tu jew li 
jaqg]u l-ba]ar. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII.1974.68.
565. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux g]all-]wejje[ mix]uta jew li jaqg]u l-ba]ar, jew li l-
ba]ar jitfa’ lura fuq l-art, jew g]ax-xtieli u ]xejjex li jikbru ma’ tul
il-plajja, jew f’qieg] il-ba]ar, ]lief sa fejn dawn il-jeddijiet fuq
dawn il-]wejje[ ma jaqg]ux ta]t li[ijiet spe`jali.
(2) }add ma jista’, ming]ajr il-permess tal-President ta’ Malta,
jistad g]all-qroll jew ]wejje[ o]ra b]al dawn li jiffurmaw ru]hom
jew jikbru f’qieg] il-ba]ar.
Titolu II
FUQ L-A¬¬ESSJONI
X’inhi l-
a``essjoni.
566. L-a``essjoni hija l-jedd li bih min g]andu l-proprjetà
ta’]a[a jakkwista l-proprjetà  ta’ dak kollu li dik il-]a[a tag]ti, jew
li jing]aqad jew li jsir bi``a wa]da mag]ha, sew b’mod naturali
jew bix-xog]ol tal-bniedem.
Sub-titolu I
FUQ IL-JEDD TA’ A¬¬ESSJONI FUQ DAK LI L-}A{A TAG}TI
Proprjetà  ta’ 
frottijiet naturali, 
frottijiet industrjali 
jew frottijiet `ivili.
567. ll-frottijiet naturali, tax-xog]ol, jew `ivili jmissu, b’jedd
ta’ a``essjoni, lis-sid tal-]a[a li tag]tihom, bil-pi\ li j]allas l-
ispejje\ li ]addie]or ikun g]amel sabiex il-]a[a tag]ti dawk il-
frottijiet jew sabiex dawk il-frottijiet ji[u kkonservati.
Sub-titolu II
FUQ IL-JEDD TA’ A¬¬ESSJONI DWAR }WEJJE{ IMMOBBLI
Bini, t]awwil jew 
xog]olijiet 
mag]mulin bil-
materjal ta’ 
]addie]or.
568. Is-sid ta’ l-art li fuqha huwa jibni, i]awwel, jew jag]mel
xog]olijiet b’materjal ta’ ]addie]or, g]andu j]allas il-valur ta’ dan
il-materjal, u, fil-ka\ ta’ mala fidi, g]andu j]allas ukoll id-danni u
l-img]axijiet; i\da sid il-materjal m’g]andux jedd jie]du lura ]lief
meta jkun jista’ jag]mel dan ming]ajr ma jeqred ix-xog]ol hekk
  120      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
mibni, jew ming]ajr ma j]alli t-t]awwil imut.
Bini, e``., 
mag]mul minn terz 
pussessur b’ 
materjal tieg]u,
569. (1) Meta xi bini, t]awwil jew xog]lijiet b]al dawn ikunu
saru minn terz pussessur, b’materjal tieg]u, ig]oddu d-
disposizzjonijiet dwar il-Pussess ta]t it-Titolu VI tat-Taqsima I tat-
Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi`i, skond jekk dan il-pussessur ikunx
ippossjeda b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Jekk it-terz ma jkunx pussessur fis-sens ta’ l-artikolu 524
ig]oddu f’kull ka\ id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 543.
b’materjal ta’ 
]addie]or.
570. Meta dan il-bini, t]awwil jew xog]lijiet ikunu saru minn
terza persuna b’materjal ta’ ]addie]or, sid dan il-materjal ma
g]andux jedd li jitolbu lura, i\da jista’ jitlob indenizz ming]and it-
terza persuna li tkun inqdiet b’dak il-materjal, kif ukoll ming]and
sid il-fond sas-somma li dan ikun fadallu jag]ti.
Okkupazzjoni b’ 
bona fidi ta’ bi``a 
minn fond vi`in.
571. Jekk fit-tlug] ta’ bini ti[i okkupata b’bona fidi bi``a mill-
fond li jmiss ma’ dak il-bini, u l-[ar ikun jaf li qieg]ed isir dak il-
bini, u ma jag]milx opposizzjoni, l-art li ti[i hekk okkupata u l-bini
li jsir fuqha jistg]u ji[u ddikjarati ta’ proprjetà  ta’ min bena, ta]t l-
obbligu li j]allas lil sid l-art il-valur tal-wi`` li jkun okkupa, u li
jag]mel tajba kull ]sara li tkun saret.
Sub-titolu III
FUQ IL-JEDD TA’ A¬¬ESSJONI DWAR }WEJJE{ MOBBLI
Jedd ta’ a``essjoni 
dwar ]wejje[ 
mobbli.
572. (1) Il-jedd ta’ a``essjoni dwar ]wejje[ mobbli ta’
proprjetà  ta’ diversi sidien, g]andu jkun regolat mill-prin`ipji ta’ l-
ekwità  naturali.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli li [ejjin jiswew biex
fuqhom il-qorti tidde`idi, fil-ka\ijiet mhux ikkontemplati mil-li[i,
skond ma jkunu `-`irkostanzi ta’ kull ka\.
Meta \ew[ ]wejje[ 
ta’ diversi sidien 
jitg]aqqdu b’mod 
li jag]mlu ]a[a 
wa]da.
573. (1) Meta \ew[ ]wejje[ ta’ diversi sidien ji[u mg]aqqdin
ma’ xulxin b’mod li jag]mlu ]a[a wa]da, i\da b’dan kollu jistg]u
ji[u mifruda ming]ajr ]sara kbira ta’ ebda wa]da minnhom, kull
wie]ed mis-sidien jibqa’ j\omm il-proprjetà  tal-]a[a tieg]u, u
g]andu jedd jitlob il-firda.
(2) I\da, jekk i\-\ew[ ]wejje[ ma jistg]ux ji[u mifruda
ming]ajr ]sara kbira ta’ wa]da minnhom, i\-\ew[ ]wejje[ hekk
img]aqqdin flimkien imissu lis-sid tal-]a[a li hija l-parti prin`ipali
fosthom, bl-obbligu li j]allas lis-sid l-ie]or il-valur tal-]a[a
mg]aqqda mag]ha.
Liema hija l-]a[a 
prin`ipali.
574. Titqies parti prin`ipali dik li mag]ha l-o]ra tkun [iet
img]aqqda biss g]all-u\u, g]at-ti\jin, jew sabiex tag]milha
kompluta.
Meta l-a``essorju 
huwa i\jed 
prezzju\ mill-
prin`ipal.
575. I\da, jekk il-]a[a mg]aqqda tkun wisq i\jed prezzju\a
mill-]a[a prin`ipali, u jkun sar u\u minnha ming]ajr il-kunsens
tas-sid, dan is-sid jista’ jag]\el jew li jie]u kollox u j]allas lil sid
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        121
il-]a[a prin`ipali l-valur tag]ha, jew li jitlob il-firda tal-]a[a
mg]aqqda, g]ad li b’hekk tista’ ti[ri ]sara lill-o]ra.
Meta l-]a[a titqies 
prin`ipali 
min]abba l-valur 
jew kobor tag]ha.
576. Jekk minn \ew[ ]wejje[ img]aqqda flimkien biex jag]mlu
]a[a wa]da, ebda wa]da minnhom ma tista’ titqies b]ala
a``essorja ta’ l-o]ra, dik li tiswa l-aktar, jew, fil-ka\ li \-\ew[
]wejje[ ikunu jiswew bejn wie]ed u ie]or indaqs, dik li tkun l-
akbar fid-daqs, titqies li hija l-prin`ipali.
Jekk l-arti[jan 
jinqeda b’materjal 
mhux tieg]u,
577. Meta arti[jan jew persuna o]ra jkunu nqdew b’materjal
mhux tag]hom, sabiex jag]mlu xi ]a[a ta’ xorta [dida, sid il-
materjal g]andu jedd, sew jekk il-materjal ikun jista’ kemm jekk
ma jkunx jista’ jer[a’ jie]u s-sura ta’ qabel, g]all-proprjetà  tal-
]a[a li tkun [iet mag]mula bih, bl-obbligu li j]allas lill-arti[jan
jew persuna o]ra l-prezz tax-xog]ol.
jew bi``a 
b’materjal tieg]u u 
bi``a ta’ 
]addie]or.
578. Jekk xi ]add, biex jag]ti forma [dida lil ]a[a jkun inqeda
b’materjali, bi``a tieg]u u bi``a ta’ ]addie]or, b’mod li g]alkemm
la l-materjal l-wie]ed u lanqas l-ie]or ma jkun [ie ttrasformat g]al
kollox, dak il-materjal ma jkunx jista’ ji[i mifrud ming]ajr ]sara,
il-]a[a tibqa’ in komun bejn i\-\ew[ sidien f’ishma meqjusa skond
il-valur ta’ dak li kull wie]ed minnhom ikun ]are[, ji[ifieri, il-
wie]ed skond il-valur tal-materjal li kien tieg]u, u l-ie]or skond il-
valur tal-materjal li kien tieg]u u l-prezz tax-xog]ol.
Meta x-xog]ol 
jiswa i\jed mill-
materjal u\at.
579. I\da, meta x-xog]ol ikun ta’ valur tali li jkun jiswa bil-
bosta i\jed milli jiswew il-materjali w\ati, ix-xog]ol jitqies b]ala l-
]a[a prin`ipali, u l-arti[jan g]andu jedd i\omm il-]a[a hekk
ma]duma, billi j]allas lis-sid il-prezz tal-materjal.
Ta]lit ta’ materjal 
divers.
580. (1) Meta ]a[a tkun [iet mag]mula bit-ta]lit ta’ materjal
divers li jkun ta’ diversi sidien, u dan il-materjal ikun jista’ ji[i
mifrud ming]ajr ]sara, is-sid li ma jkunx ta l-kunsens tieg]u g]at-
ta]lit, jista’ jitlob il-firda.
(2) Jekk il-materjal ma jkunx jista’ ji[i mifrud, jew, jekk il-
firda ma tkunx tista’ ssir ming]ajr ]sara, il-]a[a mag]mula bit-
ta]lit issir proprjetà  komuni ta’ bejniethom, fil-proporzjon tal-valur
tal-materjal ta’ kull wie]ed minnhom.
Meta l-materjali ta’ 
wie]ed mis-sidien 
jitqies b]ala l-]a[a 
prin`ipali.
581. I\da, jekk il-materjali ta’ wie]ed mis-sidien jista’ jitqies
b]ala l-]a[a prin`ipali, jew ikun jiswa wisq i\jed mill-materjali l-
o]ra, u \-\ew[ materjali ma jkunux jistg]u ji[u mifruda, jew il-
firda tag]hom tkun i[[ib ]sara, is-sid ta’ dawk il-materjali li
jitqiesu li huma l-]a[a prin`ipali, jew li huma aqwa fil-valur,
g]andu jedd g]all-proprjetà  tal-]a[a li ssir mit-ta]lit, billi j]allas
lis-sid l-ie]or il-prezz tal-materjali tieg]u.
Is-sidien tal-
materjali jistg]u 
jitolbu l-bejg] fl-
irkant tal-]a[a l-
[dida.
582. Meta l-]a[a l-[dida tibqa’ in komun bejn is-sidien tad-
diversi materjali li bihom il-]a[a tkun [id mag]mula, kull wie]ed
mis-sidien jista’ jitlob il-bejg] fl-irkant b’vanta[[ u bi spejje\
komuni.
Jeddijiet tas-sid tal-
materjal u\at 
ming]ajr il-
kunsens tieg]u.
583. Fil-ka\ijiet kollha li fihom is-sid tal-materjali w\ati
ming]ajr il-kunsens tieg]u jista’ jippretendi l-proprjetà  tal-]a[a, hu
jista’ jitlob, skond ma jag]\el, jew li ji[i mog]ti lura lilu materjali
ta’ l-istess xorta u kwantità , inkella l-valur tieg]u.
  122      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Twe[ib g]ad-
danni.
584. Dak li jkun u\a materjal ta’ ]addie]or, ming]ajr il-kunsens
ta’ sidu, jista’ wkoll ji[i kkundannat g]all-]las tad-danni, bla ]sara
ta’ kull azzjoni kriminali li g]aliha jista’ jkun su[[ett.
TITOLU III
FUQ IS-SU¬¬ESSJONI
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
Tifsira ta’ wirt. 585. Il-wirt huwa l-[id im]olli minn min imut, u jg]addi g]and
]addie]or b’disposizzjoni tal-bniedem jew, fin-nuqqas ta’ din, b’
disposizzjoni tal-li[i.
Kif wie]ed jista’ 
jiddisponi mill-
wirt.
586. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet dwar donazzjonijiet
mag]mulin f’kontemplazzjoni ta’ \wie[, ]add ma jista’ jiddisponi
la mill-wirt, kollu jew bi``a minnu, u lanqas minn somom ta’ flus
jew minn ]wejje[ partikolari o]ra li jkunu jappartjenu lill-wirt,
]lief b’testment.
 (2) Il-kelmiet "kodi`ill" u "donazzjoni causa mortis" huma
mne]]ija g]al kollox.
Atti testamentarji 
mag]mulin qabel 
il-11 ta’ Frar, 1870.
587. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i ma j]assrux il-li[ijiet
ta’ qabel dwar l-atti ta’ l-a]]ar volontà  mag]mulin qabel il-11 ta’
Frar, 1870, lanqas jekk il-persuni li jkunu g]amlu dawk l-atti kienu
g]adhom ]ajjin f’dak il-jum:
I\da jekk xi att milli hawn fuq imsemmija ma jkunx jiswa
skond dawk il-li[ijiet jista’, kemm-il darba ma jkunx [ie m]assar
mill-persuna li tkun g]amlitu, ise]] bis-sa]]a ta’ dan il-Kodi`i,
basta li jkun mag]mul skond id-disposizzjonijiet tieg]u.
Sub-titolu I
FUQ IS-SU¬¬ESSJONI B’TESTMENT
§I.  FUQ IT-TESTMENTI
Tifsir ta’ testment. 588. It-testment huwa att, li minnu nnifsu jista’ ji[i m]assar, illi
bih persuna, bil-mod li trid il-li[i, tiddisponi, g]a\-\mien ta’ wara
mewtha, mill-]wejje[ tag]ha kollha jew minn bi``a minnhom. 
Disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
589. (1) It-testment jista’ jkun fih disposizzjonijiet b’titolu
universali kif ukoll b’titolu partikolari.
 (2) lt-testment jista’ wkoll ikun fih disposizzjonijiet b’titolu
partikolari ming]ajr ebda disposizzjoni b’titolu universali.
Tifsir tad-
disposizzjonijiet 
b’titolu universali 
jew partikolari.
590. (1) Id-disposizzjoni b’titolu universali hija dik li biha t-
testatur i]alli lill-persuna wa]da jew i\jed il-[id tieg]u kollu jew
sehem minnu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        123
(2) Id-disposizzjonijiet l-o]ra kollha huma b’titolu partikolari.
Werriet.
testatur ikun iddispona b’titolu universali.
Legatarju.
testatur ikun iddispona b’titolu partikolari.
Testment unica 
charta.
592. (1) It-testment mag]mul mir-ra[el u l-mara bl-istess att
wie]ed, jew, b]al ma [eneralment jissejja], unica charta, hu
validu.
(2) Kemm-il darba dan it-testment ji[i m]assar minn wie]ed
mit-testaturi kwantu g]all-assi tieg]u, jibqa’ s]i] kwantu g]all-assi
ta’ l-ie]or.
T]assir tat-
testment unica 
charta mit-testatur 
li jibqa’ ]aj dwar l-
assi tieg]u.
593. (1) I\da, kemm-il darba f’testment unica charta, it-
testaturi jkunu ]allew wie]ed lill-ie]or, bi proprjetà  jew b’u\ufrutt,
il-]wejje[ tag]hom kollha, jew il-bi``a l-kbira tag]hom, it-testatur
li jibqa’ ]aj wara l-ie]or u li j]assar it-testment kwantu g]all-assi
tieg]u, jitlef, jekk it-testatur li jmut qabel ma jkunx iddispona
xort’o]ra, kull jedd li kellu bis-sa]]a ta’ dak it-testment fuq l-assi
tat-testatur li jmut qabel.
(2) Din ir-regola tg]odd ukoll meta, g]ad li t-testatur li jibqa’
]aj wara l-ie]or ma jkunx ]assar it-testment, dan it-testment,
min]abba eg]milu, ma jkunx jista’ jkollu effett kwantu g]all-assi
tieg]u.
Effetti tat-t]assir 
tat-testment.
594. F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu
qabel dan, l-assi tat-testatur li jmut l-ewwel, bil-frottijiet kollha
minn dak in-nhar tal-mewt tieg]u, ig]addi kollu, jekk huwa stess
ma jkunx iddispona xort’o]ra, lill-werrieta minnu ma]tura, jew,
fin-nuqqas ta’ dawn, lill-werrieta tieg]u le[ittimi, bla ]sara tal-
legati li jkunu [ew im]ollija lil persuna diversa mit-testatur li jkun
]assar id-disposizzjonijiet tieg]u, jew li min]abba l-eg]mil tieg]u
dawn id-disposizzjonijiet ma jistax ikollhom effett.
Testment unica 
charta jsir biss 
bejn ir-ra[el u l-
mara. 
Emendat: 
XXX. 1981.8.
595. Ma jistg]ux \ew[ persuni jew i\jed, ]lief ir-ra[el u martu,
jag]mlu testment f’wie]ed u l-istess att, la favur terza persuna u
lanqas b’disposizzjoni favur ta’ xulxin:
I\da ma jistax isir testment sigriet mir-ra[el u martu fl-
istess att uniku wara l-15 ta’ Awissu, 1981.
§  II. FUQ MIN JISTA JIDDISPONI JEW JIR¬IEVI B’TESTMENT
Min jista’ 
jiddisponi jew 
jir`ievi b’testment. 
Emendat: 
LVIII. 1975.4.
Kap. 201.
596. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, dawk kollha li mhumiex mag]duda inkapa`i ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i, jistg]u jiddisponu jew jir`ievu
b’testment.
Min hu inkapa`i 
biex jiddisponi 
b’testment.
597. Huma inkapa`i li jiddisponu b’testment:
(a) dawk li ma jkunux g]alqu l-età  ta’ erbatax-il sena;
  124      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(b) it-torox-u-muti mit-twelid, li ma jkunux jafu jiktbu;
(`) l-interdetti min]abba mard tal-mo]];
(d) dawk li, g]alkemm mhux interdetti, ma jkunux
f’sensihom fi\-\mien tat-testment;
(e) l-interdetti min]abba tberbiq, kemm-il darba ma ji[ux
awtorizzati jiddisponu minn ]wejji[hom mill-qorti li
tkun ordnat l-interdizzjoni tag]hom:
I\da l-interdett min]abba tberbiq jista’, ukoll
ming]ajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti, i]assar it-
testment li jkun g]amel qabel l-interdizzjoni tieg]u.
Persuni ta’ ta]t l-
età  ta’ tmintax-il 
sena jistg]u 
jag]mlu biss 
disposizzjonijiet 
ta’ kumpens.
598. (1) Dawk li ma jkunux g]alqu l-età  ta’ tmintax-il sena ma
jistg]ux jag]mlu b’testment ]lief disposizzjonijiet ta’ kumpens.
 (2) I\da, jekk b’disposizzjoni b]al dik, meta jittie]ed qies tal-
mezzi tat-testatur u tax-xog]ol li b’kumpens tieg]u g]alih hija ssir,
ti[i m]ollija somma barra mill-qies, il-qorti tista’ tnaqqasha g]as-
somma li jmissha.
Testmenti 
mag]mulin minn 
persuni inkapa`i 
huma nulli, ukoll 
jekk l-inkapa`ità 
tispi``a qabel il-
mewt tat-testatur.
599. It-testmenti mag]mulin minn persuni inkapa`i huma nulli,
ukoll jekk l-inkapa`ità  tat-testatur tispi``a qabel il-mewt tieg]u.
Dawk li jkunu 
g]adhom ma [ewx 
ikkon`epiti ma 
jistg]ux jir`ievu 
b’testment.
600. (1) Dawk illi, fi\-\mien tal-mewt tat-testatur jew fi\-
\mien li ti[ri l-kondizzjoni sospensiva li minnha d-disposizzjoni
kienet tiddependi, ma jkunux g]adhom [ew ikkon`epiti, huma
nkapa`i li jir`ievu b’testment.
 (2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]at-tfal
immedjati ta’ persuna determinata, li tkun ]ajja fi\-\mien tal-mewt
tat-testatur, lanqas g]al dawk li jkunu msej]in biex igawdu
fondazzjonijiet.
Ma jistg]ux 
jir`ievu b’testment 
dawk li jitwieldu fi 
stat li ma jistg]ux 
ig]ixu.
601. (1) Dawk li jitwieldu fi stat li ma jistg]ux ig]ixu huma
nkapa`i li jir`ievu b’testment.
 (2) Fid-dubju, dawk li jitwieldu ]ajjin jitqiesu li huma fi stat li
jistg]u jg]ixu.
Sehem li tfal 
ille[ittimi jista’ 
jmisshom 
b’testment.
602. Meta t-testatur i]alli tfal jew dixxendenti le[ittimi jew
le[ittimati bi \wie[ li jsir wara, jew tfal adottivi jew dixxendenti
tag]hom, le[ittimi jew le[ittimati kif jing]ad hawn fuq, it-tfal
ille[ittimi, ukoll jekk ikunu [ew mag]rufa jew [ew le[ittimati b’
digriet tal-qorti, ma jistg]ux jir`ievu b’testment i\jed milli hu
mog]ti lilhom fl-artikolu 640(1)(a).
Sehem li min 
jibqa’ ]aj mill- 
mi\\ew[in jista’ 
jir`ievi b’testment 
meta l-mejjet i]alli 
tfal jew 
dixxendenti.
603. Jekk it-testatur i]alli tfal jew dixxendenti b]al ma jing]ad
fl-a]]ar artikolu qabel dan, min, fost ir-ra[el u l-mara, jibqa’ ]aj
wara l-ie]or ma jistax jir`ievi, bi proprjetà , i\jed mill-kwart tal-
beni tal-mejjet.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        125
Sehem li l-mara 
jew ir-ra[el jistg]u 
jir`ievu jekk 
jg]addu g]at-tieni 
\wie[ jew g]al 
\wie[ ie]or. 
Emendat: 
XXI. 1962.11.
604. (1) Min, fost ir-ra[el u l-mara, li, meta g]andu tfal jew
dixxendenti b]al ma jing]ad fl-artikolu 602, ig]addi g]al tieni
\wie[ jew g]al \wie[ ie]or, ma jistax i]alli lill-mara jew lir-ra[el
ta’ l-a]]ar, jew lil xi wie]ed mit-tfal tat-tieni \wie[ jew ta’ \wie[
ie]or, i\jed minn dak li jkun sejjer jie]u l-anqas favorit fost it-tfal
ta’ xi \wie[ ta’ qabel.
(2) Meta t-testatur i]alli tfal jew dixxendenti le[ittimi, jew tfal
jew dixxendenti le[ittimati bi \wie[ wara, jew tfal adottati jew id-
dixxendenti tag]hom, le[ittimi jew le[ittimati kif intqal qabel, ma
jistax i]alli lit-tfal adottati jew lid-dixxendenti tag]hom fuq
imsemmija i\jed minn dak li l-anqas favorit mit-tfal jew
dixxendenti le[ittimi jew tfal jew dixxendenti le[ittimati bi \wie[
wara jkun ser jir`ievi.
Persuni li mhumiex 
denji jir`ievu 
b’testment. 
Emendat: 
XLIX. 1981.4.
605. (1) Kull min - 
(a) volontarjament joqtol jew ikun ittanta joqtol lit-
testatur; jew
(b) ikun akku\a lit-testatur quddiem awtorità  kompetenti
ta’ delitt li j[ib il-piena tal-pri[unerija, u li hu kien jaf
li t-testatur ma kienx ]ati tieg]u; jew
(`) ikun [ieg]el, jew bil-qerq [ieg]el lit-testatur biex
jag]mel testment, jew biex jag]mel jew ibiddel xi
disposizzjoni testamentarja; jew
(d) ma jkunx ]alla lit-testatur jag]mel testment [did, jew
i]assar it-testment li kien [a g]amel, inkella qered,
iffalsifika, jew bil-qerq ]eba t-testment,
jitqies b]ala mhux denn u, b]ala tali, ma jkunx kapa`i biex jir`ievi
b’testment.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]al
kull min ikun kompli`i f’wie]ed jew ie]or mill-fatti hawn fuq
imsemmja.
Rijabilitazzjoni.
]tijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan jista’ jir`ievi
b’testment, jekk it-testatur jirrijabilitah b’testment li jsir wara jew
b’att pubbliku ie]or.
Il-werriet jew 
legatarju mhux 
denn g]andu jrodd 
il-frottijiet.
607. Il-werriet jew il-legatarju, esklu\ b]ala mhux denn milli
jir`ievi l-wirt jew il-legat, g]andu jrodd il-frottijiet kollha u kull
utili ie]or li jkun da]]al wara l-ftu] tas-su``essjoni.
Dixxendenti ta’ 
persuna mhix denja 
g]andhom jedd 
g]all-le[ittima.
608. Id-dixxendenti ta’ persuna esklu\a b]ala mhix denja,
g]andhom, f’kull ka\, jedd g]al-le[ittima li kieku kienet tmiss lill-
persuna hekk esklu\a:
I\da dik il-persuna m’g]andhiex, fuq is-sehem tal-wirt li
jg]addi g]and uliedha, il-jedd ta’ u\ufrutt u ta’ amministrazzjoni li
l-li[i tag]ti lill-[enituri.
It-tuturi u l-
kuraturi huma 
inkapa`i li jir`ievu 
b’testment.
609. (1) It-tutur jew kuratur ma jista’ jie]u ebda [id minn
testment mag]mul, fi\-\mien tat-tutela jew kurazija, mill-persuna li
tag]ha huwa jkun it-tutur jew il-kuratur.
  126      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
 (2) Din ir-regola tg]odd jekk it-testment isir wara li tkun
spi``at it-tutela jew il-kurazija, i\da qabel il-g]oti tal-kont finali,
ukoll jekk it-testatur imut wara l-approvazzjoni ta’ dak il-kont.
(3) Ma jid]olx ta]t il-projbizzjoni ta’ dan l-artikolu t-tutur jew
kuratur li jkun axxendent, dixxendent, ]u, ziju, neputi jew ku[in
tal-persuna li tag]mel it-testment jew li jkun mi\\ewwe[ mag]ha. 
Inkapa`ità  ta’ nutar 
li jir`ievi testment 
pubbliku li jie]u 
[id minnu.
610. (1) Lanqas ma jista’ n-nutar li jkun ir`ieva testment
pubbliku, jew il-persuna li tkun kitbet b’idha t-testment sigriet,
jie]u ebda [id minn testment b]al dak, kemm-il darba minnufih
wara d-disposizzjoni mag]mula favur in-nutar jew il-persuna fuq
imsemmija ma jkunx hemm il-firma tat-testatur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux meta t-
testment sigriet ji[i mag]mul bl-assistenza ta’ im]allef jew
ma[istrat kif jing]ad fl-artikolu 663.
Inkapa`ità  ta’ 
membri ta’ 
ordnijiet reli[ju\i, 
e``. 
Emendat: 
V. 1993.2.
611. (1) Il-membri ta’ ordnijiet reli[ju\i, jew ta’ xirkiet
reli[ju\i ta’ regolari ma jistg]ux, wara li jkunu ]adu l-voti tal-
professjoni jew xirka reli[ju\a, jiddisponu b’testment.
(2) Lanqas ma jistg]u dawk il-persuni jir`ievu b’testment, ]lief
xi vitalizju \g]ir, bla ]sara ta’ kull projbizzjoni o]ra stabbilita  mir-
regoli ta’ l-ordni jew tax-xirka li jkunu fihom.
(3)* Kemm-il darba dawk il-persuni ji[u ma]lulin skond il-li[i
mill-voti tag]hom, huma jer[g]u jakkwistaw il-kapa`ità  li jir`ievu
b’testment, kif ukoll li jiddisponu mill-beni li jkunu akkwistaw
wara, u kull disposizzjoni mag]mula favur persuna li fi \mien il-
mewt tat-testatur kienet membru ta’ ordni reli[ju\ jew ta’ xirka
reli[ju\a ta’ regolari g]andha tibqa’ sospi\a sakemm dik il-persuna
jew ti[i ma]lula mill-voti tag]ha kif imsemmi qabel jew tmut
filwaqt li tkun g]adha membru ta’ dak l-ordni jew xirka, u g]andha
tkun bla ebda effett jekk il-persuna, li tkun saret favur tag]ha, tmut
filwaqt li tkun g]adha membru b]al dak.
Disposizzjonijiet 
favur persuni 
inkapa`i huma 
nulli wkoll jekk 
isiru f’isem ta’ 
persuni interposti.
612. (1) Kull disposizzjoni testamentarja favur ta’ persuna
inkapa`i skond l-artikoli 602, 603, 604, 609 u 610 ma tiswiex,
g]alkemm tkun mag]mula f’isem ta’ persuna interposta.
(2) Jekk l-inkapa`ità  tkun parzjali dik id-disposizzjoni tkun
nulla biss f’parti.
Persuni meqjusa 
b]ala persuni 
interposti.
613. Il-missier, l-omm, id-dixxendenti, u \ew[ jew mart il-
persuna inkapa`i, skond ma jkun il-ka\, jitqiesu b]ala persuni
interposti.
* G]all-applikazzjoni ta’ din id-disposizzjoni ara l-artikolu 4 ta’ l-Att V ta’ l-
1993.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        127
§ III . FUQ IL-BENI LI WIE}ED JISTA’ JIDDISPONI MINNHOM 
B’TESTMENT
Beni li wie]ed 
jista’ jiddisponi 
minnhom 
b’testment.
614. (1) Jekk it-testatur ma jkollux dixxendenti, axxendenti,
\ew[u jew martu, jew tfal ille[ittimi, jista’ jiddisponi minn [idu
kollu, b’titolu universali jew partikolari, favur kull persuna kapa`i
li tir`ievi b’testment.
(2) Jekk it-testatur ikollu dixxendenti, axxendenti, \ew[u jew
martu, jew tfal ille[ittimi, is-sehem tal-beni tieg]u li minnu jista’
jiddisponi, hu dak li jibqa’, wara li jitnaqqas is-sehem li jmiss lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lil \ew[u jew martu, jew lit-tfal
ille[ittimi hawn fuq imsemmija ta]t xi wa]da mid-disposizzjonijiet
ta’ l-artikoli 615 sas-653.
FUQ IL-LE{ITTIMA U D-DI|EREDAZZJONI
Le[ittima li tmiss 
lid-dixxendenti.
615. (1) Il-le[ittima hija sehem mill-beni tal-mejjet, mog]ti
mil-li[i lid-dixxendenti, u, fin-nuqqas ta’ dixxendenti, lill-
axxendenti tal-mejjet.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma j]assrux id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 12 u 13 tal-Kapitolu I tat-Tielet Ktieb
tad-Dritt Muni`ipali ta’ Malta, mag]ruf b]ala "Kodi`i De Rohan",
dwar tfal imwielda minn \wi[ijiet li saru qabel il-11 ta’ Frar, 1870,
skond l-u\u msemmi f’dak il-Kodi`i, f‘liema ka\ ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ dak il-Kodi`i.
Is-sehem tal-
le[ittima.
616. (1) Il-le[ittima ta’ tfal le[ittimi, jew ta’ tfal le[ittimati bi
\wie[ li jsir wara, jew ta’ tfal adottivi, hija t-terz tal-beni tal-
mejjet, jekk dawk it-tfal ma jkunux i\jed minn erbg]a, jew in-nofs
ta’ dawk il-beni jekk ikunu ]amsa jew i\jed.
(2) Il-le[ittima tinqasam f’ishma daqsinsew bejn it-tfal li
jmisshom minnha.
(3) Jekk ma jkunx hemm ]lief tifel wie]ed, dan jie]u wa]du t-
terz kollu hawn fuq imsemmi.
Fil-kelma "tfal" 
jid]lu d-
dixxendenti.
617. G]all-finijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, fil-kelma "tfal"
jid]lu d-dixxendenti tat-tfal f’kull grad li jkunu. I\da, dawn id-
dixxendenti jing]addu biss minflok it-tifel li minnu jkunu ni\lin. 
Regoli dwar il-
persuni li 
g]andhom 
jing]addu biex 
tinqies il-le[ittima.
618. (1) It-tfal jew dixxendenti o]ra li huma inkapa`i li
jir`ievu b’testment, jew li jkunu [ew di\eredati mit-testatur, jew
illi jkunu irrinunzjaw g]al sehemhom, jing]addu wkoll mat-tfal l-
o]ra biex tinqies il-le[ittima.
(2) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 608 u 626 l-
ishma tat-tfal jew dixxendenti o]ra li huma inkapa`i, jew li jkunu
[ew di\eredati, jew li jkunu rrinunzjaw g]al sehemhom, imorru
favur it-tfal jew id-dixxendenti l-o]ra li jie]du l-le[ittima.
(3) It-tifel jew dixxendent ie]or li jkun ma]tur werriet, jid]ol
ma’ l-o]rajn fil-le[ittima.
  128      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Legittima ta’ l-
axxendenti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.52.
619. (1) Jekk it-testatur ma j]allix tfal jew dixxendenti o]ra
kif imsemmija fl-artikoli 616 u 617, jew tfal ille[ittimi li jkunu [ew
le[ittimati jew mag]rufa kif provdut fl-artikolu 819, u ma jkunx ]aj
ir-ra[el jew il-mara, skond il-ka\, il-jedd tal-le[ittima jmiss lill-
axxendenti ta’ dak it-testatur.
(2) Il-le[ittima, f’dan il-ka\, tkun it-terz tal-beni tal-mejjet, u
tinqasam b]al ma’ [ej:
(a) jekk il-mejjet i]alli warajh ’il missieru u ’l ommu, it-
terz hawn fuq imsemmi jinqasam bejniethom f’ishma
indaqs;
(b) jekk i]alli warajh il-missier biss jew l-omm biss, il-
le[ittima tmiss kollha lill-missier jew l-omm skond
min minnhom ikun baqa’ ]aj;
(`) jekk it-testatur ma j]allix warajh la ’1 missieru u
lanqas ’il ommu, i\da biss axxendenti fil-linja tal-
missier u ta’ l-omm, fi grad wie]ed, il-le[ittima tmiss,
g]al dak li hu n-nofs, lill-axxendent jew axxendenti
tal-linja tal-missier, u g]an-nofs l-ie]or lill-axxendent
jew axxendenti tal-linja ta’ l-omm;
(d) jekk dawk l-axxendenti ma jkunux fi grad wie]ed, il-
le[ittima tmiss kollha lill-axxendent li jkun eqreb fil-
grad, ming]ajr ma jittie]ed qies jekk dak l-axxendent
hux tal-linja tal-missier jew ta’ l-omm.
Il-le[ittima 
ghandha tkun 
]ielsa minn kull 
pi\ jew 
kondizzjoni.
620. (1) Il-le[ittima g]andha ting]ata fi proprjetà  s]i]a, u
testatur ma jista’ jg]abbiha b’ebda pi\ jew kondizzjoni.
(2) Il-le[ittima tinqies fuq l-assi kollu, wara li jitnaqqsu d-djun
ta’ l-assi u l-ispejje\ tal-funerali.
(3) Fl-assi jid]ol dak kollu li minnu t-testatur, b’titolu
gratuwitu, ukoll f’kontemplazzjoni ta’ \wie[, ikun iddispona favur
ta’ xi ]add, minbarra l-ispejje\ ta’ l-edukazzjoni tal-tfal jew
dixxendenti o]ra.
(4) Dak li jmissu l-le[ittima g]andu jaqta’ minnha dak kollu li
jkun ]a ming]and it-testatur u li jkun su[[ett g]all-kollazzjoni ta]t
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Meta jit]alla 
u\ufrutt jew renta 
vitalizja.
621. (1) Meta jit]alla u\ufrutt jew renta vitalizja, u dawk li
lilhom tmiss il-le[ittima jkun jidhrilhom li l-valur ta’ dak l-u\ufrutt
jew renta vitalizja jaqbe\ is-sehem tal-beni illi t-testatur seta
jiddisponi minnu, huma jistg]u biss jag]\lu jew li joqg]odu g]ad-
disposizzjonijiet tat-testment jew li jie]du s-sehem li jmisshom
b]ala le[ittima ]ieles minn kull pi\, billi j`iedu lil dawk li lilhom
ikun t]alla l-u\ufrutt jew ir-renta vitalizja l-proprjetà  s]i]a tas-
sehem li t-testatur seta’  jiddisponi minnu.
(2) Jekk wie]ed minn dawk li jkun imisshom il-le[ittima
jag]\el, fl-interess tieg]u, li joqg]od g]ad-disposizzjonijiet tat-
testment, kull wie]ed ie]or minnhom jista’, b’dan kollu, jag]\el li
jie]u l-le[ittima, billi j`edi, kif jing]ad hawn fuq, is-sehem li t-
testatur seta’  jiddisponi minnu.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        129
Di\erdazzjoni.
denn li jiret, il-persuni li skond il-li[i g]andhom il-jedd g]al-
le[ittima jistg]u ji[u m`a]]da minnha b’dikjarazzjoni mag]mula
g]aldaqshekk mit-testatur, g]al xi ra[uni msemmija f’dan il-
Kodi`i, u li tkun imfissra fit-testment.
Ra[unijiet li 
g]alihom 
dixxendent jista’ 
ji[i di\eredat. 
Emendat: 
XXI. 1993.66.
623. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 630, ir-
ra[unijiet li g]alihom dixxendent jista’ ji[i di\eredat huma dawn
biss li [ejjin:
(a) jekk id-dixxendent ikun `ahad ming]ajr ra[uni l-
manteniment lit-testatur;
(b) jekk, fil-ka\ li t-testatur ji[[ennen, id-dixxendent
jabbandunah ming]ajr ma jie]u b’ebda mod ]sieb
tieg]u;
(`) jekk, fil-ka\ li d-dixxendent seta’ je]les lit-testatur
mill-]abs, hu naqas ming]ajr ra[uni tajba li jag]mel
dan;
(d) jekk id-dixxendent sawwat it-testatur, jew xort’o]ra
sar ]ati ta’ mo]qrija lejh;
(e) jekk id-dixxendent kien ]ati lejn it-testatur ta’ offi\a
gravi;
(f) jekk, fil-ka\ ta’ iben jew bint jew dixxendent ie]or, hu
jew hi tag]milha ta’ prostituta pubblika ming]ajr
konnivenza tat-testatur;
(g) f’kull ka\ li fih it-testatur, min]abba \-\wie[ tad-
dixxendent ikun [ie, ta]t id-disposizzjonijiet tas-Sub-
titolu II tat-Titolu I ta’ l-Ewwel Ktieb ta’ dan il-
Kodi`i, iddikjarat ]ieles mill-obbligu li jag]ti l-
manteniment lil dan id-dixxendent.
Ra[unijiet li 
g]alihom 
axxendent jista’ 
ji[i di\eredat.
624. Ir-ra[unijiet li g]alihom l-axxendenti jistg]u ji[u
di\eredati huma biss dawn li [ejjin:
(a) jekk l-axxendenti jkunu naqsu g]al kollox milli jie]du
]sieb ta’ l-edukazzjoni tad-dixxendent, jew, ming]ajr
ra[uni, ikunu `a]dulu l-manteniment;
(b) jekk, fil-ka\ li d-dixxendent ji[[ennen, l-axxendenti
jabbandunawh bla ma jie]du b’ebda mod ]sieb tieg]u;
(`) jekk l-axxendenti jkunu ittantaw g]all-]ajja ta’ xi
wie]ed mid-dixxendenti tag]hom;
(d) jekk wie]ed mill-axxendenti jkun ittanta g]all-]ajja
ta’ l-ie]or jew ikun in[urjah gravement.
Ir-ra[uni li g]aliha 
wie]ed ji[i 
di\eredat g]andha 
ti[i ippruvata.
625. (1) Ir-ra[uni tad-di\eredazzjoni g]andha ti[i ppruvata
minn dak li jsostni d-di\eredazzjoni.
(2) Jekk tkun issemmiet i\jed minn ra[uni wa]da, il-prova ta’
wa]da hija bi\\ejjed.
Jeddijiet ta’ wlied 
dawk li ji[u 
di\eredati.
626. (1) Jekk dak li ji[i di\eredat ikollu wliedu jew
dixxendenti o]ra, il-le[ittima li huwa jitlef, tmiss lilhom.
(2) F’kull ka\ b]al dan, id-di\eredat m’g]andux fuq il-
  130      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
le[ittima l-u\ufrutt u lanqas l-amministrazzjoni, illi, skond il-li[i,
seta’ kellu jedd g]alihom.
Meta d-di\eredat 
imut qabel it-
testatur.
627. Jekk id-di\eredat imut qabel it-testatur, id-di\eredazzjoni
ma tkunx ta’ ]sara g]all-jeddijiet tad-dixxendenti tieg]u. 
Manteniment tad-
di\eredat.
628. Jekk id-di\eredat ma jkollu ebda mezz ie]or biex ig]ix,
dawk li min]abba d-di\eredazzjoni tieg]u jkunu pprofittaw mill-
le[ittima tieg]u, g]andhom jag]tuh il-manteniment, i\da biss sa l-
ammont tal-frottijiet tal-le[ittima, bla ]sara ta’ jeddijiet o]ra g]al
manteniment li hu jista’ jkollu skond il-li[i.
Jedd g]al-le[ittima 
meta ma tkunx 
imsemmija jew 
ippruvata r-ra[uni 
tad-di\eredazzjoni.
629. Meta fit-testment ma tkunx imsemmija r-ra[uni li g]aliha
wie]ed ikun [ie di\eredat, jew ma ti[ix ippruvata, id-di\eredat
g]andu jedd g]al-le[ittima biss.
Di\eredazzjoni 
min]abba tberbiq.
630. Jekk dak li lilu tmiss il-le[ittima jkun interdett min]abba
tberbiq, jew ikun hekk mg]obbi bid-djun li l-le[ittima jew mill-
anqas il-bi``a l-kbira tag]ha, ti[i mikula b’dawn id-djun, it-testatur
jista’, b’dikjarazzjoni espressa, jiddi\eredah, u j]alli l-le[ittima lil
uliedu jew lid-dixxendenti tieg]u.
FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RA{EL JEW TAL-MARA U TAT-TFAL 
ILLE{ITTIMI
Jedd ta’ min jibqa’ 
]aj l-a]]ar mir-
ra[el u l-mara, 
meta hemm tfal. 
Emendat: 
XLVI. 1973.53; 
XXI. 1993.67.
631. (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A,
min mir-ragel u l-mara jibqa’ ]aj l-a]]ar, g]andu jedd g]all-
u\ufrutt tan-nofs tal-beni tal-mejjet, jekk dan i]alli tfal jew
dixxendenti o]ra le[ittimi jew le[ittimati bi \wieg li jsir wara, jew
tfal adottivi jew dixxendenti tag]hom.
(2) Dan is-sehem hu su[[ett g]all-ispejje\ ta’ l-a]]ar marda u
tal-funerali ta’ min mir-ra[el u l-mara jkun gawda dak is-sehem. 
Setg]a tal-qorti. 632. Il-qorti tista’ tawtorizza lil min jibqa’ ]aj mir-ragel u l-
mara, sabiex, g]all-manteniment tieg]u, jipoteka jew jittrasferixxi,
kollu jew bi``a minnu, is-sehem imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel
dan.
Jedd ta’ min jibqa’ 
]aj l-a]]ar mir-
ra[el u l-mara meta 
ma hemmx tfal.
633. Fin-nuqqas ta’ tfal jew tad-dixxendenti msemmijin fl-
artikolu 631, min mir-ra[el u l-mara jibqa’ ]aj l-a]]ar, g]andu jedd
g]all-kwart tal-beni, fi proprjetà  s]i]a.
Jedd ta’ 
abitazzjoni. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.68.
633A.(1) Min jibqa’ ]aj mill-mi\\ew[in ikollu jedd li jabita fil-
post li jkun jintu\a b]ala r-residenza prin`ipali ta’ dak li jibqa’ ]aj
meta tmut il-parti l-o]ra, meta dak il-post ikun proprjetà  assoluta
ta’ jew mi\mum b’enfitewsi mill-parti li tmut jew wa]edha jew
flimkien ma’ min jibqa’ ]aj.
(2) Kemm mill-post hu su[[ett g]all-jedd ta’ abitazzjoni ma
jkunx limitat min]abba li, wara l-mewt ta’ l-ewwel parti, il-parti l-
o]ra tkun te]tie[ parti inqas mill-post.
(3) G]all-finijiet ta’ l-artikolu 631  l-post li jkun su[[ett g]all-
jedd ta’ abitazzjoni ta]t dan l-artikolu jit]alla barra mill-wirt tal-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        131
parti li tmut li fuqu l-parti li tibqa’ ]ajja jkollha l-u\ufrutt tan-nofs.
(4) Fi`-`irkostanzi msemmija fl-artikolu 633, il-jedd imsemmi
fis-subartikolu (1) jkun b’\ieda mal-jedd tal-parti li tibqa’ ]ajja
mog]ti bl-imsemmi artikolu 633.
(5) Il-jedd mog]ti bis-subartikolu (1) jg]odd ukoll meta dak il-
jedd ikollu l-effett li jnaqqas, matul il-]ajja tal-parti li tibqa’ ]ajja,
il-le[ittima jew xi sehem mill-mewt tal-parti li tmut ri\ervata g]al
xi persuna o]ra.
(6) Meta kreditur tal-parti li tmut jinforza l-jedd tieg]u fuq il-
post li jkun su[[ett g]all-jedd ta]t dan l-artikolu, jew meta l-
werrieta li jkunu a``ettaw il-wirt bil-benefi``ju ta’ l-inventarju
jbieg]u dak il-post biex jit]allas xi dejn dovut minn dak il-wirt, u
f’kull ka\ ikun hemm beni o]ra tal-wirt minn fejn ikunu jistg]u
jit]allsu dawk id-djun, il-parti li tibqa’ ]ajja jkollha jedd titlob, fi
\mien sena mill-bejg], danni ming]and il-werrieta tal-parti li tmut,
jew ming]and il-werrieta tal-parti li tmut li jkunu a``ettaw bil-
benefi``ju ta’ l-inventarju li ma jkunu g]amlu xejn biex dawk id-
djun jit]allsu minn beni o]ra.
(7) Il-mi\\ew[in jistg]u, qabel jew wara \-\wie[, jiftiehmu
skond dan il-Kodi`i, ikun liema jkun ir-re[im patrimonjali li
g]andu jirregola l-proprjetà  tag]hom, li jeskludu jew li jnaqqsu l-
jedd kompetenti ta’ min minnhom jibqa’ ]aj wara l-ie]or skond dan
l-artikolu.
(8) Il-jedd ta’ abitazzjoni mog]ti f’dan l-artikolu jispi``a malli
l-parti li tibqa’ ]ajja terga’ ti\\ewwe[.
Jedd ta’ min jibqa’ 
]aj l-a]]ar mir-
ra[el u l-mara 
limitat f’`erti 
ka\ijiet. 
Sostitwit: 
XLVI.1973.54. 
Emendat: 
XXI. 1993.69.
634. (1) Meta r-renta mill-proprjetà  li tkun imda]]la fis-
sehem tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ta’ min jibqa’ ]aj l-a]]ar mir-
ra[el u l-mara, fid-donazzjonijiet mog]tija u fil-legati m]ollija lilu
jew lilha minn min minnhom ikun miet l-ewwel tkun mill-anqas
daqs l-u\ufrutt imsemmi fl-artikolu 631, id-disposizzjonijiet ta’ dak
l-artikolu ma jg]oddux.
(2) Meta l-valur tal-proprjetà  msemmija fis-subartikolu (1)
jkun g]all-anqas daqs il-valur tal-kwart tal-beni msemmi fl-artikolu
633, id-disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu ma jg]oddux.
(3) Meta f’xi ka\ imsemmi fis-subartikolu (1) jew (2), ir-renta
jew il-valur tal-proprjetà  fih imsemmija ma jkunux daqs l-u\ufrutt
jew il-proprjetà  msemmija fl-artikolu 631 jew 633, skond il-ka\,
min jibqa’ ]aj l-a]]ar mir-ragel u l-mara jkollu jedd li jie]u mill-
wirt daqs kemm ikun jonqos biex ila]]aq is-sehem li jmissu jew li
jmissha.
Meta min jibqa’ 
]aj mir-ragel u l-
mara ma jibqax 
jipposjedi beni li 
jne]]ulu l-jedd 
g]as-sehem tal-
le[ittima. 
Emendat: 
XLV1. 1973.55.
635. I\da, min jibqa’ ]aj mir-ragel u l-mara, illi, min]abba l-
beni msemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan, ma jkunx ]a s-sehem li
jmissu skond l-artikoli 631 u 633 jista’, kemm-il darba, ming]ajr
]tija tieg]u, ma jibqax jipposjedi dawk il-beni, jitlob il-
manteniment minn fuq dawk il-beni tal-mejjet li jkunu g]adhom
fil-pussess tal-werrieta ta’ dan, sa l-ammont tan-nofs ta’ l-u\ufrutt
jew, skond il-ka\, tal-kwart tal-valur ta’ dawk il-beni, bla ]sara tal-
jeddijiet tal-kredituri ta’ l-istess werrieta; barra minn dan, dawn il-
beni, f’dan il-ka\, huma wkoll su[[etti g]all-ispejje\ ta’ l-a]]ar
  132      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
marda u tal-funerali ta’ min jibqa’ ]aj l-a]]ar mir-ra[el u l-mara. 
Ka\ijiet o]ra li 
fihom min jibqa’ 
]aj mir-ra[el u l-
mara ma jistax 
jitlob is-sehem tal-
le[ittima. 
Emendat: 
XLVI. 1973.56; 
XXI. 1993.70.
636. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 631, 633 u 633A ma
jg]oddux lanqas fil-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk, fi\-\mien tal-mewt tar-ra[el jew tal-mara, dawn
ikunu mifruda b’sentenza tal-qorti `ivili kompetenti, u
min jibqa’ ]aj minnhom ikun, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-
jeddijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli;
(b) jekk min imut l-ewwel mir-ra[el u l-mara jkun, bit-
testment tieg]u, g]al xi wa]da mir-ra[unijiet
imsemmijin fl-artikolu 623(a), (b), (`), (d) u (e),
espressament tellef lill-parti li tibqa’ ]ajja s-sehem
imsemmi fl-artikoli 631 u 633, jew il-jedd ta’
abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u r-ra[uni, jew,
jekk ikunu msemmija \ew[ ra[unijiet jew i\jed, wa]da
minnhom, ti[i ppruvata;
(`) jekk, f’min jibqa’ ]aj mir-ra[el u l-mara, ikun hemm
xi wa]da mir-ra[unijiet li g]alihom, skond l-artikolu
605, ma jkunx b]ala mhux denn, kapa`i li jir`ievi
b’testment.
Min mir-ra[el u l-
mara li jibqa’ ]aj 
jer[a’ ji\\ewwe[ 
jitlef xi jeddijiet.
637. Ir-ra[el jew il-mara illi, meta jkun g]ad hemm tfal jew
dixxendenti ta’ min ikun miet l-ewwel minnhom, imsemmijin fl-
artikolu 631, jerga’ ji\\ewwe[, jitlef il-proprjetà  ta’ dak kollu li
b’kull titolu gratuwitu, ukoll jekk b’donazzjoni f’kontemplazzjoni
ta’ \wie[, ikun ir`eva ming]and il-mejjet, u j\omm biss l-u\ufrutt,
jekk il-mejjet ma jkunx iddispona xort’o]ra. F’dan il-ka\ il-
proprjetà  tg]addi g]at-tfal jew dixxendenti tal-mejjet.
Telfien tad-dotarju. 638. Im]assar: XXI. 1993.71
Dak kollu li ra[el 
jag]ti jew i]alli 
lill-mara jing]add 
b]ala mog]ti jew 
im]olli akkont tad-
dota u tad-dotarju.
639. Im]assar: XXI. 1993.71
Sehem li jmiss lit-
tfal ille[ittimi, 
le[ittimati b’digriet 
jew li jkunu [ew 
mag]rufa.
640. (1) It-tfal ille[ittimi mag]rufa fl-att tat-twelid, jew f’xi
att pubbliku ie]or, sew qabel jew wara t-twelid tag]hom, jew
le[ittimati b’digriet tal-qorti kompetenti, g]andhom jedd ta’ sehem
fuq l-assi ta’ dak mill-[enituri li minnu jkunu [ew hekk mag]rufa,
jew li fuq talba tieg]u jkunu [ew le[ittimati, u dan is-sehem jinqies
kif jing]ad hawn:
(a) jekk it-testatur i]alli tfal jew dixxendenti, kif jing]ad
fl-artikolu 631, is-sehem tat-tfal ille[ittimi huwa terz
tal-le[ittima li kienet tkun tmisshom li kieku kienu tfal
le[ittimi;
(b) fin-nuqqas tat-tfal jew dixxendenti fuq imsemmijin, is-
sehem tat-tfal ille[ittimi huwa n-nofs tal-le[ittima fuq
imsemmija.
(2) Fil-kalkolu tal-le[ittima, sabiex jinsab is-sehem li jmiss lil
kull wie]ed mit-tfal ille[ittimi, tg]odd ir-regola ta’ l-artikolu 618,
billi jing]addu wkoll it-tfal ille[ittimi.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        133
(3) Fil-ka\ijiet kollha, il-werrieta jistg]u j]allsu s-sehem li
jmiss skond il-li[i lit-tfal ille[ittimi, jew bi flus, inkella bi ]wejje[
mobbli jew immobbli tal-wirt, fuq stima.
Jeddijiet ta’ tfal 
ille[ittimi mhux 
mag]rufa fuq il-
beni ta’ l-omm,
641. G]al dawk li huma ]wejje[ l-omm, id-disposizzjonijiet ta’
l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu wkoll favur it-tfal ille[ittimi
mhux mag]rufin bil-mod li jing]ad f’dak l-artikolu, imma li l-
filjazzjoni tag]hom tkun [iet iddikjarata b’sentenza tal-qorti
kompetenti.
fuq il-beni tal-
missier.
Emendat: 
XXXI. 1965.20.
642. (1) I\da, g]al dawk li huma ]wejje[ il-missier, is-sehem
mog]ti mil-li[i g]at-tfal ille[ittimi mhux mag]rufin bil-mod li
jing]ad hawn fuq, i\da li l-filjazzjoni tag]hom tkun [iet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti, jinqies u jista’ jit]allas b]al ma
jing]ad fl-artikolu 640, imma f’ebda ka\ ma g]andu jaqbe\ l-
ammont li jkun me]tie[ g]all-manteniment ta’ kull wie]ed minn
dawk it-tfal, matul ]ajtu.
(2) Il-werrieta jistg]u, jekk jag]\lu li jag]tu pensjoni g]all-
manteniment, jag]tuha jew mill-ewwel fi flus, minn xahar g]al
xahar bil-quddiem, jew billi jassenjaw immobbli jew i\jed
f’u\ufrutt.
(3) La darba s-somma tal-pensjoni ti[i stabbilita, hija ma tkunx
i\jed su[[etta g]al tibdil, jitbiddlu kemm jitbiddlu `-`irkostanzi. 
Dak li t-tifel 
ille[ittimu g]andu 
jaqta’ minn sehmu.
643. It-tifel ille[ittimu, barra dak li ji[i m]olli lilu b’testment,
g]andu jaqta’ wkoll minn sehmu, dak kollu li jkun ]a ming]and
missieru jew ommu f’]ajjithom, u li jkun su[[ett g]all-kollazzjoni
ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938.
Telfien ta’ jeddijiet 
ta’ tifel ille[ittimu.
644. (1) It-tifel ille[ittimu jista’, fl-istess ka\ijiet u g]all-
istess ra[unijiet li g]alihom it-tfal le[ittimi jistg]u ji[u di\eredati,
ji[i, b’dikjarazzjoni espressa tat-testatur, imtellef il-jeddijiet
stabbiliti favur tieg]u ta]t l-artikoli ta’ qabel dan, basta li r-ra[uni
ti[i ppruvata kif jing]ad fl-artikolu 625.
(2) It-tifel ille[ittimu jitlef ukoll il-jeddijiet hawn fuq
imsemmija, meta tinsab dwaru xi wa]da mi`-`irkostanzi li
g]alihom, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 605, kien ikun,
b]ala mhux denn, inkapa`i li jir`ievi b’testment.
Jeddijiet tat-tfal 
tat-tifel ille[ittimu 
meta dan imut 
qabel.
Emendat: 
XXI. 1962.12.
645. Jekk it-tifel ille[ittimu jmut qabel, il-jeddijiet illi, skond
id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, kienu jmissu lilu,
jistg]u ji[u mitluba mit-tfal jew dixxendenti tieg]u le[ittimi,
adottati jew le[ittimati bi \wie[ li jsir wara.
L-ishma li jmissu 
lil min jibqa’ ]aj 
mir-ra[el u l-mara 
jew lit-tfal 
ille[ittimi ma 
jitnaqqsux mil-
le[ittima.
Emendat: 
XXI. 1993.72.
646. Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 633A, l-
ishma li jmissu lil min jibqa’ ]aj mir-ra[el u l-mara u lit-tfal
ille[ittimi, ma jnaqqsux il-le[ittima li tmiss lid-dixxendenti jew
lill-axxendenti le[ittimi, imma g]andhom jittie]du mis-sehem li t-
testatur seta’ jag]mel minnu.
  134      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
FUQ IR-RIDUZZJONI TAD-DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI 
JAQB|U S-SEHEM LI T-TESTATUR SETA’ JIDDISPONI MINNU
Dak li jit]alla mit-
testatur jista’ 
jitnaqqas meta 
jaqbe\ is-sehem li 
hu seta’ jag]mel 
minnu.
647. Id-disposizzjonijiet ta’ testment, meta jaqb\u s-sehem li
minnu seta’ jag]mel it-testatur, g]andhom jitnaqqsu sa dak is-
sehem, fi\-\mien tal-ftuh tas-su``essjoni, i\da dan kemm-il darba
t-talba ti[i mag]mula fi\-\mien imsemmi fl-artikolu 845.
Kif isir it-tnaqqis. 648. Biex ji[i stabbilit kemm g]andu jkun dan it-tnaqqis,
g]andhom jit]arsu dawn ir-regoli li [ejjin:
(a) g]andha ssir [abra tal-beni kollha li jkun hemm fi\-
\mien tal-mewt tat-testatur, wara li jinqatg]u
minnhom id-djun;
(b) imbag]ad g]andhom ji[u mg]aqqdin mag]hom
b’kalkolu biss, il-beni li t-testatur ikun ta
b’donazzjoni, kwantu g]all-]wejje[ mobbli skond il-
valur tag]hom fi\-\mien tad-donazzjoni, u, kwantu
g]all-]wejje[ immobbli skond l-istat tag]hom fi\-
\mien tad-donazzjoni u l-valur tag]hom fi\-\mien tal-
mewt tad-donatur;
(`) is-sehem li t-testatur seta’ jag]mel minnu jinqies fuq l-
assi hekk mi[bur, billi jittie]ed qies tal-jeddijiet ta’
dawk li g]andhom jedd b’li[i ta’ sehem mill-beni
tieg]u, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 615 sas-
646.
Il-]a[a mog]tija 
b’donazzjoni li 
tispi``a qabel il-
mewt tad-donatur 
ma tid]olx fil-
[abra tal-beni.
649. Il-]a[a mog]tija b’donazzjoni illi, ming]ajr ]tija tad-
donatarju, tispi``a qabel il-mewt tad-donatur, ma ti[ix imda]]la
fil-[abra tal-beni g]all-finijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan. 
Meta l-valur tad-
donazzjoni huwa 
i\jed jew daqs is-
sehem li t-testatur 
seta’ jiddisponi 
minnu.
650. Meta l-valur tad-donazzjonijiet jaqbe\ is-sehem jew hu
daqs is-sehem li minnu seta’ jag]mel it-testatur, id-
disposizzjonijiet kollha tat-testment jibqg]u ming]ajr effett.
Tnaqqis pro rata. 651. Kemm-il darba d-disposizzjonijiet b’testment ikunu jaqb\u
s-sehem li minnu seta’ jag]mel it-testatur, jew il-bi``a ta’ dan is-
sehem li tibqa’ wara li jinqata’ l-valur tad-donazzjonijiet, it-tnaqqis
isir pro rata, ming]ajr ebda g]a\la bejn werrieta u legatarji.
Dikjarazzjoni tat-
testatur li 
disposizzjoni 
g]andu jkollha 
effett bi preferenza 
fuq l-o]rajn.
652. I\da, kull meta t-testatur ikun iddikjara espressament li l-
volontà  tieg]u hija illi xi disposizzjoni g]andu jkollha effett bi
preferenza fuq l-o]rajn, din il-preferenza g]andha sse]], u kull
disposizzjoni b]al din ma ti[ix imnaqqsa ]lief f’daqs kemm il-
valur tal-]wejje[ imda]]lin fid-disposizzjonijiet l-o]ra ma jkunx
biz\ejjed biex ila]]aq is-sehem mog]ti mil-li[i.
Firda tal-legat 
su[[ett g]at-
tnaqqis.
653. (1) Meta l-legat su[[ett g]at-tnaqqis ikun ta’ ]a[a li
minnha l-bi``a li taqbe\ is-sehem li minnu t-testatur seta’ jag]mel
tista’ tinfired bla xkiel u bla ]sara, it-tnaqqis isir bil-mezz ta’ din
il-firda.
(2) I\da, kemm-il darba din il-firda ma tkunx tista’ ssir
ming]ajr xkiel u ]sara, il-legatarju jista’, jekk irid, i]allas bi flus
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        135
dak li jkun imissu jag]ti lill-parti li tkun qieg]da titlob it-tnaqqis. 
§  IV. FUQ IL-FORMA TAT-TESTMENTI
FUQ IT-TESTMENTI ORDINARJI
It-testment hu 
pubbliku jew 
sigriet.
654. It-testment jista’ jkun pubbliku jew sigriet.
Forma ta’ testment 
pubbliku.
Kap. 55.
655. (1) Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i,
it-testment pubbliku g]andu jir`evih u jippubblikah nutar, quddiem
\ew[ xhieda, b]al kull att nutarili ie]or, ta]t id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili ukoll g]al dik
li hi l-firma tat-testatur, skond jekk dan jkunx jaf u jistax jikteb,
jew le.
(2) Il-firma tax-xhieda hi dejjem me]tie[a, ikun kemm ikun il-
valur tal-]a[a li wie]ed jiddisponi minnha bit-testment.
Forma ta’ testment 
sigriet.
656. (1) It-testment sigriet jista’ ji[i miktub sew mit-testatur
innifsu jew minn terza persuna.
(2) Meta l-testatur jaf u jista’ jikteb, it-testment g]andu, fil-
ka\ijiet kollha, ikun iffirmat minnu fit-tmiem tieg]u.
(3) Jekk it-testatur ma jkunx jaf jew ma jkunx jista’ jikteb,
tg]odd id-disposizzjoni ta’ l-artikolu 663.
Il-karta li [ewwa 
fiha jkun it-
testment sigriet 
g]andha tkun 
mag]luqa u 
ssi[illata.
657. (1) Il-karta li fuqha jkun miktub it-testment sigriet, jew
dik li jkun [ewwa fiha, g]andha ti[i mag]luqa u ssi[illata.
(2) It-testatur g]andu, meta jikkunsinnnha, jiddikjara li dik il-
karta fiha t-testment tieg]u.
Kunsinna ta’ 
testmenti sigrieti.
658. (1) It-testment sigriet g]andu ji[i kkunsinnat mit-testatur
f’idejn nutar, jew, quddiem l-im]allef jew ma[istrat li joqg]od fil-
qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja, f’idejn ir-re[istratur ta’ din il-
qorti.
(2) It-testment jitqies li [ie mag]mul fil-[urnata li fiha ji[i
hekk ikkunsinnat.
Dmirijiet tan-nutar 
li jir`ievi testment 
sigriet.
659. (1) In-nutar li jir`ievi testment sigriet g]andu jikteb l-att
tal-kunsinna, u jni\\el fih id-dikjarazzjoni msemmija fis-
subartikolu (2) ta’ l-artikolu 657, fuq l-istess karta li fuqha jkun
miktub it-testment, jew fuq dik li jkun [ewwa fiha.
(2) L-att tal-kunsinna g]andu jkun iffirmat mit-testatur, mix-
xhieda, u min-nutar.
(3) Jekk it-testatur jiddikjara li ma jafx jew li ma jistax jikteb,
in-nutar g]andu jni\\el tifkira ta’ din id-dikjarazzjoni fl-a]]ar ta’ l-
att, u din it-tifkira tg]odd flok il-firma.
  136      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Pre\entata ta’ 
testment sigriet 
min-nutar lill-qorti 
ta’ [urisdizzjoni 
volontarja.
Kap. 12.
660. In-nutar li jkun ir`ieva testment sigriet g]andu, fi \mien
erbat ijiem tax-xog]ol minn dak in-nhar tal-kunsinna, jippre\entah
lill-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja biex ji[i merfug] mir-
re[istratur, kif jing]ad fil-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura
¬ivili.
Pieni li jing]ataw 
lin-nutar li jikser l-
artikolu 660. 
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965; 
LVIII. 1974.68.
Kap. 55.
661. (1) In-nutar li jikser id-disposizzjoni ta’ l-a]]ar artikolu
qabel dan ji[i, b’azzjoni `ivili, fuq talba ta’ l-Avukat {enerali,
ikkundannat g]all-interdizzjoni mill-professjoni tieg]u g]al \mien
mhux i\jed minn sentejn, jew g]al multa ta’ mhux anqas minn
]ames liri u lanqas i\jed minn ]amsin lira.
(2) Jekk id-dewmien fil-pre\entata tat-testment ma jkunx ta’
i\jed minn jumejn, il-kontravvenzjoni taqa’ ta]t il-klassi ta’ dawk
imsemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili
li g]alihom hemm il-piena ta’ ammenda ta’ mhux i\jed minn ]ames
liri.
Kap. 9.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma j]assrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodi`i Kriminali, meta l-fatti jkunu jag]mlu
reat ta]t dak il-Kodi`i.
In-nota ta’ 
partikolaritajiet 
me]tie[a mill-
Kodi`i ta’ 
Organizzazzjoni u 
Pro`edura ¬ivili 
tg]odd flok l-att 
tal-kunsinna.
Kap. 12.
662. Meta testment sigriet ji[i ppre\entat mill-ewwel lill-qorti,
in-nota tal-partikolaritajiet me]tie[a mill-artikolu 527 tal-Kodi`i
ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili tg]odd flok l-att tal-
kunsinna.
Testmenti sigriet 
ta’ nies li ma jafux 
jaqraw u jiktbu.
663. Dawk li ma jafux jew ma jistg]ux jaqraw u jiktbu, ma
jistg]u jag]mlu ebda disposizzjoni b’testment sigriet ming]ajr l-
g]ajnuna ta’ m]allef jew ma[istrat.
Dmirijiet ta’ l-
im]allef jew 
ma[istrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
664. L-im]allef jew ma[istrat li ji[i mitlub biex jag]ti l-
g]ajnuna tieg]u ta]t l-a]]ar artikolu qabel dan, g]andu jaqra u
jfisser lit-testatur dak li jkun fiha l-karta li t-testatur jiddikjara li
hija t-testment tieg]u, u g]andu jag]mel, fit-tarf tag]ha,
dikjarazzjoni li qeda dak id-dmir tieg]u, u li \gura ru]u li dak li
fiha l-karta huwa skond il-volontà  tat-testatur. L-im]allef jew
ma[istrat g]andu jag]mel f’din id-dikjarazzjoni d-data u l-firma
tieg]u.
Pro`edura li 
g]andha ti[i 
m]arsa minn 
im]allef jew 
ma[istrat li jassisti 
persuna li ma tafx 
taqra u tikteb.
665. (1) L-im]allef jew ma[istrat hawn fuq imsemmi g]andu,
wara li t-testment ji[i mag]luq u ssi[illat kif imiss, jikteb fuq l-
istess karta li fuqha jkun miktub it-testment, jew fuq dik li [ewwa
fiha jkun it-testment, dikjarazzjoni fis-sens li dik il-karta fiha t-
testment tal-persuna li tkun g]amlitu, u ta]t din id-dikjarazzjoni
g]andu jag]mel il-firma tieg]u.
 (2) B’din id-dikjarazzjoni ma ji[ix iddispensat l-att tal-
kunsinna msemmi fl-artikolu 659 jew in-nota tal-partikolaritajiet
imsemmija fl-artikolu 662.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        137
Im]allef jew 
ma[istrat li jkun 
jinsab g]al ftit 
\mien f’Malta jew 
f’G]awdex jista’ 
jassisti persuna li 
ma tafx taqra u 
tikteb.
666. It-testatur li ma jafx jew ma jistax jaqra u jikteb, jista’
jitlob l-g]ajnuna ta’ kull im]allef jew ma[istrat li jkun jinsab,
imqar jekk g]al xi \mien biss, fil-g\ira jew fil-lok illi fih ti[i
mitluba l-g]ajnuna tieg]u, ukoll jekk ikun l-im]allef jew ma[istrat
tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja, li fiha t-testment g]andu
jitqieg]ed.
Dak li jkun fih it-
testment g]andu 
jin\amm sigriet.
667. L-im]allef jew ma[istrat li jkun ta l-g]ajnuna tieg]u,
skond l-a]]ar erba’ artikoli qabel dan, g]andu j\omm is-sigriet
dwar dak li jkun fih it-testment.
Testment sigriet 
minn trux-u-mutu.
668. (1) It-trux-u-mutu, u l-mutu biss, sew mit-twelid jew le,
jistg]u, kemm-il darba jkunu jafu jiktbu, jag]mlu testment sigriet,
basta li t-testment ikun miktub kollu mit-testatur u ffirmat minnu, u
li l-istess testatur, quddiem il-qorti jew quddiem in-nutar, skond lil
min minnhom jikkunsinna dak it-testment, u quddiem ix-xhieda tal-
kunsinna, jikteb fuq il-karta li jippre\enta, illi f’dik il-karta hemm
it-testment tieg]u.
(2) In-nutar fl-att tal-kunsinna, jew, skond il-ka\, ir-re[istratur,
fin-nota tal-partikolaritajiet imsemmija fl-artikolu 662 g]andu
ifisser illi t-testatur kiteb id-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu
(1), quddiem in-nutar u x-xhieda, jew quddiem il-qorti.
Testment sigriet 
minn persuna truxa 
g]al kollox.
669. (1) Jekk persuna li hija truxa g]al kollox, i\da taf taqra,
tkun trid tag]mel testment pubbliku, g]andha taqra dak it-testment
hija stess quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar g]andu, qabel ma
t-testment ji[i ffirmat minnu u mix-xhieda, jikteb, fl-a]]ar tat-
testment, dikjarazzjoni fis-sens li t-testment [ie hekk moqri mit-
testatur.
(2) I\da, jekk dan it-trux ma jkunx jaf jaqra, g]andu huwa stess
ifisser il-volontà  tieg]u quddiem in-nutar u x-xhieda, u n-nutar
g]andu, qabel ma t-testment ji[i ffirmat minnu u mix-xhieda,
jikteb, fl-a]]ar tat-testment, dikjarazzjoni fis-sens illi t-testment
huwa skond il-volontà  b]al ma [iet imfissra mit-testatur.
Persuni inkapa`i 
b]ala xhieda fit-
testmenti pubbli`i.
670. Fit-testmenti pubbli`i ma jistg]ux jag]mlu ta’ xhieda, il-
werrieta, il-legatarji, jew dawk li ji[u minnhom mid-demm jew bi
\wie[ sal-grad ta’ziju jew ta’ neputi, inklu\ivament.
It-testatur jista’ 
jie]u lura t-
testment sigriet 
671. It-testatur jista, f’kull \mien, jie]u lura t-testment sigriet
tieg]u ming]and in-nutar li f’idejh ikun tah, kemm-il darba jkun
g]adu f’idejn dan in-nutar, jew mir-re[isiru fejn ikun qieg]du. 
Nullità  ta’ 
testment.
672. In-nuqqas ta’ t]aris tal-formalitajiet imsemmjin fl-artikoli
655, 656, 657, 658, 659, 663, 668, 669 u 670, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 673 sas-682 inklu\ivament dwar it-
testmenti privile[[ati, jag]mel it-testment null.
  138      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
FUQ IT-TESTMENTI PRIVILE{{JATI
Testmenti 
mag]mula 
f’postijiet fejn 
ikunu maqtug]a l-
komunikazzjonijiet
.
673. (1) Fil-postijiet li mag]hom ikunu maqtug]a l-
komunikazzjonijiet b’ordni ta’ l-awtorità  pubblika, it-testment
jista’ ji[i ri`evut bil-miktub, quddiem \ew[ xhieda, minn im]allef,
ma[istrat, jew nutar, jew mill-kappillan jew qassis ie]or b’ordni
sagri.
(2) Dak it-testment g]andu jkun dejjem, ta]t piena ta’ nullità ,
iffirmat minn min jir`evih.
(3) Dak it-testment g]andu jkun ukoll, ta]t piena ta’ nullità ,
iffirmat, jekk i`-`irkostanzi jkunu jag]tu li jsir dan, mit-testatur u
mix-xhieda. Jekk i`-`irkostanzi ma jkunux jag]tu li ssir il-firma
tat-testatur u tax-xhieda, g]andha, ta]t piena ta’ nullità , ting]ad fit-
testment ir-ra[uni li g]aliha dawk il-firem jonqsu.
(4) F’testment b]al dak, ix-xhieda jistg]u jkunu sew ir[iel
kemm nisa, basta li jkollhom aktar minn tmintax-il sena.
Meta dawn it-
testmenti jsiru 
nulli.
674. Dawn it-testmenti jsiru nulli xahrejn wara li l-
komunikazzjonijiet mal-post li fih it-testatur ikun jinsab, ikunu
re[g]u [ew miftu]a, jew minn dak in-nhar li t-testatur ikun mar
joqg]od f’post li mieg]u l-komunikazzjonijiet ma jkunux
maqtug]a, kemm-il darba t-testatur ikun g]adu ]aj wara li jag]laq
dak i\-\mien.
Il-persuna li 
tir`ievi dawn it-
testmenti g]andha 
tqieg]dhom fil-
qorti ta’ 
[urisdizzjoni 
volontarja.
675. (1) It-testment mag]mul kif jing]ad fl-artikoli ta’ qabel
dan g]andu, fi \mien xahar minn dak in-nhar li jkunu re[g]u [ew
miftu]a l-komunikazzjonijiet, ji[i mqieg]ed mill-persuna li tkun
ir`evietu fir-re[istru tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tal-g\ira
fejn ikun [ie r`evut, kemm-il darba dan it-testment, qabel ma
jag]laq dak i\-\mien, ma jkunx [ie me]ud lura mit-testatur.
 (2) Min jonqos mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, je]el bi
pro`edura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 661, il-pieni
msemmija f’dak l-artikolu, sa fejn dawk il-pieni jistg]u jg]oddu
g]alih.
Testmenti 
mag]mulin fuq il-
ba]ar.
676. (1) It-testmenti mag]mulin fuq il-ba]ar, abbord ta’
bastimenti re[istrati f’Malta, jistg]u ji[u ri`evuti bil-miktub, mill-
kaptan jew minn dak li jag]mel f’loku.
(2) It-testment tal-kaptan jista’ ji[i ri`evut minn dak li, fl-
assenza tal-kaptan, ikollu l-kmand tal-bastiment.
(3) F’kull ka\, it-testment g]andu ji[i ri`evut f’\ew[ ori[inali,
u quddiem \ew[ xhieda r[iel, li jkunu g]alqu l-età  ta’ tmintax-il
sena.
(4) In-nuqqas ta’ t]aris tal-kondizzjonijiet hawn fuq
imsemmija jag]mel it-testment null.
Il-persuni li 
minnhom dawn it-
testmenti 
g]andhom ikunu 
iffirmati.
677. (1) It-testment imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan
g]andu jkun iffirmat mit-testatur, mill-persuna li tir`evih, u mix-
xhieda.
(2) Jekk it-testatur jew ix-xhieda ma jkunux jafu jew ma
jkunux jistg]u jiktbu, fit-testment g]andha ting]ad ir-ra[uni li
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        139
min]abba fiha ma sarux dawk il-firem.
(3) In-nuqqas ta’ t]aris tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu
jag]mel it-testment null.
Notament ta’ dan 
it-testment fil-
[urnal u fir-roll ta’ 
l-ekwipa[[.
678. Il-kaptan, jew dak li j\omm il-[urnal ta’ abbord u l-karti
tal-bastiment g]andu, ta]t piena ta’ multa ta’ mhux i\jed minn
g]axar liri, li g]all-]las tag]ha jitmexxa b’azzjoni `ivili skond l-
artikolu 661, jag]mel u jiffirma notament dwar it-testment li jkun
[ie ri`evut, sew fil-[urnal kemm ukoll fir-roll ta’ l-ekwipa[[.
Dmirijiet tal-
kaptan, e``., meta 
jasal Malta li 
jippre\enta t-
testment fis-
Sekond’Awla tal-
Qorti ¬ivili. 
Emendat: 
XXXI. 1965.21; IX. 
1971.3; 
LVIII. 1974.68; 
A.L. 148 ta’ l-
1975; 
XVII. 1991.81.
679. (1) Jekk, wara li ji[i ri`evut it-testment, il-bastiment
jerga’ jid]ol fil-port ta’ Malta, il-kaptan, jew dak illi jkollu f’idejh
it-testment, g]andu, fi \mien tmint ijiem tax-xog]ol, jippre\entah
fis-Sekond’ Awla tal-Qorti ¬ivili, kemm-il darba dan it-testment
ma jkunx [ie me]ud lura mit-testatur qabel ma jkun g]alaq dak i\-
\mien.
Jekk il-bastiment 
jid]lol f’port barra 
minn Malta.
(2) Jekk il-bastiment jid]ol f’port barra minn Malta, il-kaptan,
jew dak li jkollu f’idejh it-testment, g]andu jqieg]ed wie]ed mill-
ori[inali g]and ir-rappre\entant diplomatiku jew konsulari tal-
Gvern ta’ Malta f’dak il-port jew g]and persuna li tkun isservi fis-
servizz diplomatiku, konsulari jew servizz ie]or barrani ta’ xi
pajji\ li, b’arrangament mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li
jirrappre\enta l-interessi ta’ dak il-Gvern f’dak il-port jew g]and
persuna awtorizzata g]al hekk mill-President ta’ Malta, jew fl-
assenza ta’ dawn il-persuni, g]and xi persuna ta’ fidu`ja li tkun
`ittadin ta’ Malta jew `ittadin ie]or tal-Commonwealth, u g]andu
mill-aktar fis li jista’, jibg]at l-ori[inal l-ie]or lill-Awtorità
Marittima ta’ Malta f’Malta, illi g]andha, fi \mien tmint ijiem,
tippre\entah lill-qorti fuq imsemmija.
(3) Kull min jikser xi wa]da mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-
artikolu ji[i, bi pro`edura skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
661, ikkundannat g]all-interdizzjoni mill-kariga jew professjoni
tieg]u g]al \mien mhux i\jed minn sentejn, jew g]al wa]da jew
o]ra mill-pieni l-o]ra msemmijin f’dak l-artikolu.
Testment mag]mul 
fuq il-ba]ar jiswa 
biss jekk it-testatur 
imut fuq il-ba]ar.
680. It-testment mag]mul fuq il-ba]ar fil-forma msemmija fl-
artikoli 676 u ta’ warajh, jiswa biss meta testatur imut fuq il-ba]ar
jew matul xahrejn wara li jkun ni\el f’post fejn ikun seta’ mill-[did
jag]mel testment ie]or fil-forma ordinarja.
Nullità  ta’ 
disposizzjonijiet 
mag]mulin favur 
ta’ persuna li 
tir`ievi testment, 
e``.
681. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment mag]mula favur il-
persuna li tir`ievi testment minn dawk imsemmijin fl-artikoli 673 u
ta’ warajh, jew favur ix-xhieda, inkella, fil-ka\ ta’ testment
mag]mul fuq il-ba]ar, favur wie]ed jew ie]or min-nies ta’ l-
ekwipa[[, ma tiswiex.
(2) Lanqas ma tiswa kull disposizzjoni mag]mula favur il-
missier, l-omm, l-iben jew dixxendent ie]or, jew favur ir-ra[el jew
il-mara ta’ xi wa]da mill-persuni msemmijn fis-subartikolu (1).
  140      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Effett ta’ testmenti 
mag]mulin barra 
minn Malta.
682. Testment mag]mul barra minn Malta, g]andu effett
f’Malta, kemm-il darba jkun [ie mag]mul skond il-forma li trid il-
li[i tal-lok fejn ikun sar.
§  V. FUQ L-ISTITUZZJONI TA’ WERRIETA, IL-LEGATI U L-JEDD 
TA’ AKKREXXIMENT
FUQ L-ISTITUZZJONI TAL-WERRIET U FUQ IL-LEGAT
L-istituzzjoni tal-
werriet, e``.
683. Kull disposizzjoni ta’ testment, sew jekk tkun saret ta]t l-
isem ta’ istituzzjoni ta’ werriet, sew ta]t l-isem ta’ legat, kemm
ukoll ta]t kull isem ie]or, g]andha effett, basta li tkun imfissra
b’mod li l-volontà  tat-testatur tista’ ti[i mag]rufa, u ma tkunx
kuntrarja g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i.
Jekk it-testatur 
jiddisponi minn 
bi``a biss tal-wirt.
684. (1) Jekk it-testatur ikun iddispona minn bi``a biss tal-
wirt, il-bqija tal-beni tg]addi lill-werrieta le[ittimi, skond l-ordni
stabbilit g]as-su``essjoni ab intestato.
(2) L-istess regola tg]odd jekk it-testatur ikun ]alla biss legati
partikolari.
Meta r-ra[uni li 
wa]idha tkun 
[ieg]let lit-testatur 
jag]mel id-
disposizzjoni tkun 
falza.
685. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment ibba\ata fuq ra[uni li
wa]idha tkun [ieg]let lit-testatur jag]milha, u li tkun falza,
m’g]andha ebda effett.
(2) Jekk it-testatur isemmi ra[uni, i\da ma jkunx jidher mit-
testment li dik ir-ra[uni kienet hija wa]idha li [eg]litu, id-
disposizzjoni tat-testment, ukoll jekk dik ir-ra[uni tinsab falza,
g]andha effett, kemm-il darba ma ji[ix ippruvat illi t-testatur kien
im[ieg]el biss mir-ra[uni.
FUQ IL-PERSUNI U L-}WEJJE{ LI HUMA L-O{{ETT TA’ 
DISPOSIZZIONI
Testmenti 
mag]mulin per 
relationem ad 
schedulam huma 
nulli.
686. Kull disposizzjoni ta’ testment mag]mula, b]al ma soltu
jing]ad, b’nuncupazione implicita inkella per relatiotionem ad
schedulam, ma tiswiex.
Disposizzjonijiet 
mag]mula favur 
persuni in`erti.
687. Kull disposizzjoni ta’ testment mag]mula favur persuna
in`erta, b’mod li lanqas ma tista’ ssir `erta bis-sa]]a ta’ xi [rajja
msemmija fit-testment, hija wkoll nulla.
Disposizzjoni 
favur persuni jew 
korpi morali li 
g]andhom ji[u 
indikati mill-
werriet jew terza 
persuna.
688. (1) Kull disposizzjoni ta’ testment mag]mula favur
persuna in`erta li g]andha ti[i indikata mill-werriet jew minn terza
persuna, hija wkoll nulla.
(2) I\da, tista’ ssir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
persuna li g]andha ti[i mag]\ula mill-werriet jew minn terza
persuna minn bejn \ew[ persuni jew i\jed imsemmijin mit-testatur,
jew minn fost familji jew korpi morali, imsemmijin minnu. 
(3) Tista’ wkoll issir disposizzjoni b’titolu partikolari favur ta’
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        141
korp morali li g]andu ji[i mag]\ul mill-werriet, jew minn terza
persuna, minn bejn \ew[ korpi morali jew i\jed imsemmijin mit-
testatur.
Disposizzjoni 
favur l-eqreb 
qraba.
689. Disposizzjoni ta’ testment mag]mula favur l-eqreb qraba
ta’ persuna, ming]ajr ebda tifsir ie]or, titqies mag]mula favur
dawk li huma mil-li[i msej]a g]as-su``essjoni ab intestato ta’ dik
il-persuna.
Disposizzjoni 
favur il-fqar.
690. Disposizzjoni mag]mula b’mod [enerali favur il-fqar,
titqies mag]mula lill-fqar tal-g\ira li fiha t-testatur kien joqg]od fi
\mien il-mewt tieg]u.
Disposizzjoni g]al 
ru] it-testatur.
691. Kull disposizzjoni mag]mula b’mod [enerali g]ar-ru] tat-
testatur, jew ta’ persuna o]ra, ming]ajr ma ting]ad l-opra tajba li
g]andha ssir, m’g]andha ebda effett.
Ma tistax issir il-
prova li l-kliem tat-
testment huwa 
kuntrarju g]all-
volontà  tat-testatur.
692. (1) Ebda prova ma tista’ ssir biex turi li l-istituzzjoni jew
il-legat, mag]mula favur ta’ persuna jew korp morali, jew g]al xi
opra msemmija fit-testment, mhumiex hekk ]lief fid-dehra, u li fil-
fatt dik l-istituzzjoni jew dak il-legat huma mag]mula favur ta’
persuna jew korp morali jew opra mhux imsemmija fit-testment,
lanqas jekk fit-testment ikun hemm xi kliem li juri jew li minnu
wie]ed jista’ jifhem li l-volontà  tat-testatur kienet dik.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux meta l-
istituzzjoni jew il-legat ji[u attakkati b]ala li saru favur ta’ persuna
inkapa`i b’persuna interposta.
Disposizzjoni 
fidu`jarja.
693. Kull disposizzjoni ta’ testment li biha, ukoll jekk somma
ta’ flus jew xi ]a[‘o]ra determinata, ti[i m]ollija lil xi persuna
msemmija fit-testment sabiex din tag]mel biha dak li t-testatur ikun
stqarr li fdalha bil-mistur, ma tiswiex, lanqas jekk dik il-persuna
tkun trid tipprova illi dik id-disposizzjoni hija favur ta’ nies kapa`i
skond l-li[i li jir`ievu b’testment, jew g]al ]wejje[ xierqa.
Indikazzjoni 
]a\ina tal-werriet, 
tal-legatarju jew 
tal-]a[a m]ollija 
fit-testment.
694. (1) Jekk il-persuna tal-werriet jew tal-legatarju hija
indikata ]a\in, id-disposizzjoni g]andha effett, kemm-il darba
wie]ed ikun xort’o]ra \gur liema persuna t-testatur ried ja]tar.
(2) Din ir-regola tg]odd ukoll fil-ka\ li jkun hemm \ball fit-
tismija jew fit-tifsir tal-]a[a m]ollija b’legat, meta wie]ed ikun
xort’o]ra \gur liema ]a[a t-testatur ried i]alli.
Disposizzjoni 
m]ollija g]al 
kollox fis-setg]a 
tal-werriet.
695. Ma tiswiex disposizzjoni ta’ testment li t]alli g]al kollox
fis-setg]a tal-werriet jew ta’ terza persuna li jistabbilixxu kemm
g]andu jkun il-legat, ]lief fil-ka\ ta’ legati m]ollijin b’titolu ta’
]las g]al servizzi mag]mulin lit-testatur fl-a]]ar marda tieg]u.
Legat ta’ ]wejje[ 
]addie]or.
696. (1) Il-legat tal-]a[a ta’ ]addie]or ma jiswiex, ]lief jekk
ikun hemm iddikjarat fit-testment illi t-testatur kien jaf li l-]a[a
kienet ta’ ]addie]or u mhux tieg]u; f’dan il-ka\ il-werriet jista’
jag]\el jew li jakkwista l-]a[a m]ollija b’legat sabiex ig]addiha
lil-legatarju, jew li j]allas lil-legatarju l-valur [ust tag]ha.
(2) I\da, jekk il-]a[a hekk im]ollija b’legat, g]alkemm tkun
ta’ ]addie]or fi \mien it-testment, tkun saret proprjetà  tat-testatur
fi \mien il-mewt tieg]u, il-legat ta’ dik il-]a[a huwa validu.
  142      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta l-]a[a hija 
tal-werriet jew tal-
legatarju. 
697. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll jekk il-]a[a m]ollija b’legat tkun tal-werriet, jew tal-
legatarju inkarigat fit-testment biex jag]tiha lil terza persuna.
Jekk bi``a biss tal-
]a[a m]ollija hija 
tat-testatur.
698. Jekk it-testatur ikollu bi``a mill-]a[a m]ollija b’legat, jew
jedd fuq dik il-]a[a, il-legat jiswa biss g]al dik il-bi``a jew g]al
dak il-jedd, kemm-il darba ma jkunx hemm iddikjarat fit-testment
illi t-testatur kien jaf li l-]a[a ma kinitx tieg]u kollha.
Legat ta’ ]a[a 
mhux determinata.
699. Il-legat ta’ ]a[a mobbli mhux determinata, li taqa’ ta]t
[ens jew spe`i, huwa validu g]ad li ebda ]a[a ta’ dak il-[ens jew
ta’ dik l-ispe`i ma jkun hemm fost il-[id tat-testatur fi \mien it-
testment, jew ma jinsab li hemm fi \mien il-mewt tieg]u.
Jekk il-]a[a 
m]ollija ma 
tinsabx fil-[id tat-
testatur.
700. (1) Meta t-testatur i]alli b]ala tieg]u nnifsu ]a[a
partikolari, jew ]a[a li tkun ta’ `ertu [ens jew ta’ `erta spe`i, il-
legat ma jkollux effett, jekk il-]a[a ma tkunx tinsab fil-[id tat-
testatur fi \mien il-mewt tieg]u.
(2) Jekk il-]a[a tkun tinsab fil-[id tat-testatur fi \mien il-mewt
tieg]u, i\da mhux fil-kwantità  msemmija fit-testment, il-legat
ikollu effett g]all-kwantità  li tinsab.
Legat ta’ ]a[a jew 
kwantità  li 
g]andha tittie]ed 
minn xi lok.
701. Il-legat ta’ ]a[a jew ta’ kwantità  li g]andha tittie]ed minn
`ertu lok, ikollu effett biss kemm-il darba l-]a[a tkun tinsab f’dak
il-lok; u, jekk bi``a biss tkun tinsab fil-lok imsemmi mit-testatur,
il-legat ikollu effett g]al dik il-bi``a.
Legat ta’ ]a[a li 
tkun tal-legatarju.
702. (1) Jekk il-]a[a m]ollija b’legat kienet [a tal-legatarju fi
\mien it-testment, dan il-legat ma jiswiex.
(2) Kemm-il darba l-legatarju jkun akkwista l-]a[a m]ollija
b’legat f’xi \mien wara t-testment, jew ming]and it-testatur b’titolu
oneru\ jew ming]and ]addie]or b’kull titolu li jkun, huwa jkollu
jedd g]al daqs kemm tkun tiswa l-]a[a, kemm-il darba jkun hemm
i`-`irkostanzi msemmijin fl-artikolu 696, bla ma jing]ata qies ta’ l-
artikolu 743.
(3) Jekk il-legatarju jkun akkwista l-]a[a ming]and it-testatur
b’titolu gratuwitu, il-legat jing]add b]ala m]allas.
Legat ta’ kreditu. 703. Il-legat ta’ kreditu, jew ta’ ]elsien minn dejn, m’g]andux
effett ]lief g]al dik il-bi``a li tkun g]ad ma t]allsitx fi \mien il-
mewt tat-testatur.
Legat ta’ ]a[a jew 
ta’ somma li 
tag]ha hu debitur 
it-testatur lejn il-
legatarju.
704. (1) Il-legat li jag]mel it-testatur ta’ ]a[a jew somma
determinata, b]ala li hu debitur tag]ha lejn il-legatarju, jiswa g]ad
li l-]a[a jew is-somma ma jkollhiex ting]ata.
(2) Jekk it-testatur ikollu jag]ti dik il-]a[a jew somma, il-
legatarju jakkwista azzjoni [dida biex ida]]al il-]a[a jew is-
somma li jkollu jie]u, u, kemm-il darba, kieku kien xort’o]ra, il-
]a[a jew is-somma ma kinitx tkun tista’ tintalab lura ]lief wara li
jag]laq `ertu \mien jew wara li sse]] il-kondizzjoni li minnha
jiddependi l-]las, il-legatarju ma jkollux b\onn jistenna sakemm
dak i\-\mien jag]laq jew dik il-kondizzjoni sse]].
(3) I\da, il-legat ma jkollux effett kemm-il darba t-testatur
i]allas id-dejn f’kull \mien li jkun wara t-testment.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        143
Legat lill-kreditur.
i]alli legat lill-kreditur tieg]u, dan il-legat ma jitqiesx mag]mul bi
]las tad-dejn lejn il-legatarju.
Legat lis-seftur.
dak li huwa jkollu jie]u b]ala salarju.
Fil-legatum 
liberationis jid]lu 
biss id-djun li jkun 
hemm fi \mien it-
testment.
706. Meta legat ikun jikkonsisti fil-]elsien tad-debitur mid-djun
li jkollu jag]ti lit-testatur, f’dan il-legat jitqiesu li jid]lu biss dawk
id-djun li t-testatur kellu jie]u fi\-\mien tat-testment, u mhux djun
o]ra li jkunu [ew mag]mula wara.
Legat ta’ 
manteniment.
707. Fil-legat ta’ manteniment jid]ol l-ikel, l-ilbies, l-
abitazzjoni, u ]wejje[ o]ra me]tie[a matul il-hajja tal-legatarju; u
tista’ tid]ol ukoll, skond i`-`irkostanzi, l-edukazzjoni tal-legatarju
skond il-kondizzjoni tieg]u.
Legat ta’ immobbli 
mkabbar 
b’akkwisti li jsiru 
wara.
708. Meta t-testatur li jkun ]alla b’legat il-proprjetà  ta’
immobbli, ikun kabbar dik il-proprjetà  b’akkwisti o]ra li jsiru
wara, dawn l-akkwisti, g]ad li jkunu jmissu mal-fond im]olli
b’legat, ma jitqisux li jag]mlu sehem mil-legat ming]ajr ma ssir
disposizzjoni [dida.
Prelegat lill-
werriet.
709. It-testatur jista’ j]alli prelegat lill-werriet tieg]u, u, f’dak
il-ka\, il-werriet, g]al dan il-prelegat, jitqies b]ala legatarju.
FUQ ID-DISPOSIZZJONIJIET TA}T KONDIZZJONI JEW BI |MIEN
Id-disposizzjonijiet 
jistg]u jkunu 
ming]ajr 
kondizzjoni jew 
ta]t kondizzjoni.
710. Kull disposizzjoni, b’titolu universali jew partikolari, tista’
ssir ming]ajr ebda kondizzjoni jew ta]t kondizzjoni.
Kondizzjoni 
impossibbli, e``.
711. (1) Il-kondizzjoni impossibbli, jew kuntrarja g]al-li[i,
jew g]all-eg]mil xieraq, tag]mel ma tiswiex id-disposizzjoni li
fiha tkun mag]mula.
(2) Il-kondizzjoni li ma tistax tiftiehem titqies b]ala mhix
miktuba.
Kondizzjoni li ma 
g]andux isir 
\wie[.
712. (1) Il-kondizzjoni li wie]ed m’g]andux ji\\ewwe[ jew li
m’g]andux jerga’ ji\\ewwe[ titqies b]allikieku ma [ietx
mag]mula.
(2) I\da, il-legatarju ta’ u\ufrutt, ta’ u\u, jew ta’ abitazzjoni,
jew ta’ pensjoni jew ]las ie]or li g]andu jing]ata kull tant \mien,
g]all-ka\ u g]a\-\mien li jibqa’ g]a\eb (jew xebba), inkella armel
(jew armla), ma jistax igawdi l-legat ]lief fi\-\mien li jibqa’
g]a\eb (jew xebba), inkella armel (jew armla).
(3) Il-kondizzjoni ta’ rmulija, f’disposizzjoni ta’ testment
mag]mula minn wie]ed mill-mi\\ew[in favur l-ie]or, hija valida.
  144      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Kondizzjoni li l-
werriet m’g]andux 
jinqeda bil-
benefi``ju ta’ l-
inventarju.
713. Il-kondizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet li jinqeda bil-
benefi``ju ta’ l-inventarju titqies b]allikieku mhix miktuba. 
Disposizzjoni dwar 
il-jum li minnu 
g]andha tibda jew 
tispi``a l-
istituzzjoni ta’ 
werriet.
714. Jekk, f’disposizzjoni ta’ testment b’titolu universali, it-
testatur isemmi l-[urnata li fiha jew li minnha g]andha tibda jew
tispi``a l-istituzzjoni ta’ werriet, din il-[urnata titqies b]allikieku
mhix imsemmija.
Disposizzjoni 
b’kondizzjoni 
ta’[id im]allas 
b’ie]or.
715. Disposizzjoni ta’ testment, b’titolu universali jew
partikolari, mag]mula mit-testatur ta]t kondizzjoni li b]ala tpattija,
il-werriet jew il-legatarju g]andu jibbenefikah fit-testment tieg]u,
hija nulla.
Disposizzjoni li 
tiddependi minn 
[rajja mhix \gura.
716. Kull disposizzjoni f’testment mag]mula ta]t kondizzjoni li
tkun tiddependi minn [rajja mhix \gura, u li tkun tali li fil-]sieb
tat-testatur id-disposizzjoni m’g]andhiex tiswa ]lief fil-ka\ li dik
il-[rajja ti[ri jew ma ti[rix, tibqa’ bla effett, kemm-il darba l-
persuna, li favur tag]ha tkun [iet mag]mula, tmut qabel ma sse]]
il-kondizzjoni.
Kondizzjoni li 
tissospendi l-
esekuzzjoni tad-
disposizzjoni.
717. Il-kondizzjoni li, fil-]sieb tat-testatur, hija mag]mula biss
sabiex tissospendi l-esekuzzjoni tad-disposizzjoni tat-testment, ma
timpedix lill-werriet jew lil-legatarju milli jkollu jedd miksub li
jista’ jg]addi lill-werrieta tieg]u ukoll qabel ma ti[ri l-kondizzjoni.
Meta l-werriet jew 
legatarju g]andu 
jag]ti garanzija 
g]all-esekuzzjoni 
tal-kondizzjoni.
718. Jekk it-testatur ]alla l-wirt jew il-legat ta]t l-obbligu li l-
werriet jew il-legatarju m’g]andux jag]mel jew jag]ti xi ]a[a, il-
werriet jew il-legatarju g]andu j[ib garanzija tajba g]all-
esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu, b’mezz ta’ ple[[ jew ta’ ipoteka jew
ta’ rahan, favur dawk li g]alihom g]andu jg]addi l-wirt jew il-legat
fin-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ dak l-obbligu.
Persuna obbligata 
g]all-kunsinna ta’ 
legat ta]t 
kondizzjoni 
g]andha tag]ti 
garanzija.
719. Hekk ukoll, jekk legat hu m]olli ta]t kondizzjoni, jew biex
jittie]ed wara xi \mien, dak li jkun obbligat g]all-]las tal-legat
jista’ jkun im[ieg]el jag]ti l-garanzija hawn fuq imsemmija favur
il-legatarju.
}atra ta’ 
amministratur f’xi 
ka\ijiet.
720. (1) Jekk il-werriet ikun [ie istitwit ta]t wa]da mill-
kondizzonijiet imsemmijin fl-artikolu 716, g]andu jin]atar
amministratur tal-wirt sakemm din il-kondizzjoni ti[ri jew sakemm
wie]ed ikun \gur li ma tistax ti[ri.
(2) Hekk ukoll g]andu jin]atar amministratur meta l-werriet
jew il-legatarju jonqos li jag]ti l-garanzija msemmija fl-a]]ar \ew[
artikoli qabel dan, kif ukoll fil-ka\ li l-werriet istitwit ikun iben
immedjat, li g]ad mhux kon`epit, ta’ persuna li tkun ]ajja fi\-
\mien tal-mewt tat-testatur, kif jing]ad fl-artikolu 600.
(3) Dan l-amministratur ikollu l-istess setg]at u obbligi b]all-
kuratur ta’ wirt battal, bla ]sara ta’ kull provvediment ie]or li,
skond i`-`irkostanzi, il-qorti jidhrilha li g]andha tag]ti.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        145
FUQ L-EFFETTI TAL-LEGATI U L-}LAS TAG}HOM
Jedd li wie]ed 
jir`ievi legat pur u 
sempli`i, li jista’ 
jg]addi g]all-
werrieta tal-
legatarju.
721. (1) Kull legat pur u sempli`i jag]ti lil-legatarju, minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur, jedd, li jista’ jg]addi g]all-werrieta
ta’ l-istess legatarju, jew g]al dawk li l-jeddijiet tag]hom [ejjin
minnu, li jir`ievi l-]a[a m]ollija lilu bil-legat.
(2) Il-legat mag]mul ta]t kondizzjoni ma jag]tix lil-legatarju
dak il-jedd qabel ma ti[ri l-kondizzjoni.
Jedd tal-g]a\la 
meta l-legat hu ta’ 
]a[a mhix 
determinata.
722. (1) Jekk il-]a[a m]ollija legat ma tkunx determinata,
imma tkun taqa’ ta]t xi [ens jew xi spe`i ta’ ]wejje[, il-jedd tal-
g]a\la jmiss lill-werriet, illi mhux obbligat jag]ti ]a[a ta’ l-a]jar
kwalità , i\da lanqas ma jista’ joffriha ta’ l-ag]ar kwalità .
(2) Din ir-regola tg]odd ukoll jekk il-jedd ta’ l-g]a\la jkun
im]olli f’idejn terza persuna.
(3) Jekk din it-terza persuna ma tkunx trid tag]mel il-g]a\la,
inkella ma tkunx, min]abba mewt jew impediment ie]or, tista’
tag]milha, din il-g]a\la ssir mill-qorti, fuq ir-regola mi[juba fis-
subartikolu (1).
Meta l-g]a\la hija 
m]ollija fil-
legatarju.
723. Jekk il-jedd ta’ l-g]a\la jkun im]olli f’idejn il-legatarju,
dan jista’ jag]\el l-a]jar ]a[a ta’ dak il-gens jew ta’ dik l-ispe`i li
jkun hemm fil-wirt: i\da jekk fil-wirt ma jkun hemm ebda wa]da,
hu ma jistax jag]\el wa]da ta’ l-a]jar kwalità .
Jedd tal-g]a\la fil-
legat alternattiv.
724. Fil-legat alternattiv il-jedd ta’ l-g]azla jitqies mog]ti lill-
werriet.
Meta l-jedd tal-
g]a\la jg]addi lill-
werriet tal-werriet 
jew tal-legatarju.
725. (1) Jekk il-werriet jew il-legatarju, li lilu jkun imiss il-
jedd ta’ l-g]a\la, ma jkunx seta’ jag]mel din il-g]a\la, dan il-jedd
ig]addi lill-werriet tieg]u.
(2) Il-g]a\la, la darba ssir, ma tistax titre[[a’ lura.
(3) Jekk mill-]wejje[ tal-[ens jew ta’ l-ispe`i m]ollija bil-
legat ikun hemm imqar wa]da biss fost l-assi tat-testatur, il-werriet
jew il-legatarju li jkollu l-jedd ta’ l-g]a\la ma jistax, ]lief fil-ka\
ta’ disposizzjoni espressa li tg]id il-kuntrarju, jag]\el ]a[‘o]ra li
ma tkunx fl-assi.
Il-legatarju g]andu 
jitlob lill-werriet il-
kunsinna tal-]a[a 
m]ollija legat.
726. Il-legatarju g]andu jitlob lill-werriet il-pussess tal-]a[a
im]ollija legat.
Frottijiet jew 
img]axijiet tal-
legat.
727. Il-legatarju ma jistax jitlob il-frottijiet jew l-img]axijiet
tal-legat, ]lief minn dak in-nhar li jkun, imqar b’ittra uffi`jali,
sejja] lill-werriet biex jikkunsinna jew i]allas il-legat, jew minn
dak in-nhar li din il-kunsinna jew dan il-]las ikun [ie mwieg]ed
lilu.
Meta l-img]axijiet 
jew il-frottijiet 
g]andhom 
jit]allew minn dak 
in-nhar tal-mewt 
tat-testatur.
728. L-img]axijiet jew il-frottijiet tal-]a[a m]ollija legat
jibdew ig]addu favur il-legatarju minnufih wara l-mewt tat-
testatur, ukoll ming]ajr is-sej]a [udizzjarja msemmija fl-a]]ar
artikolu qabel dan, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) meta t-testatur ikun espressament hekk ordna;
  146      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(b) meta l-legat ikun ta’ fond, jew ta’ kapital, jew
]a[‘o]ra li tag]ti frottijiet.
Legati ta’ vitalizju 
jew pensjoni.
729. Jekk il-]a[a im]ollija legat tkun renta vitalizja jew
pensjoni, dan il-vitalizju jew pensjoni jibdew g]addejja minn dak
in-nhar tal-mewt tat-testatur.
Meta l-legat hu ta’ 
kwantità  
determinata li 
g]andha ti[i 
ikkunsinnata jew 
im]allsa fi 
\minijiet stabbiliti.
730. (1) Meta l-]a[a m]ollija legat tkun kwantità  determinata
li g]andha ti[i kkunsinnata jew im]allsa fi \minijiet stabbiliti,
b]allikieku kull sena, kull xahar, jew fi \mien ie]or, l-ewwel \mien
jibda mill-mewt tat-testatur, u l-legatarju jakkwista l-jedd g]all-
kwantità  kollha li jkollu jie]u f’kull wie]ed mi\-\minijiet, ukoll
kemm-il darba jkun baqa’ ]aj sal-bidu biss ta\-\mien fuq imsemmi.
(2) I\da l-legat, jekk ma jkunx im]olli b’titolu ta’
manteniment, ma jistax jintalab ]lief wara li jag]laq i\-\mien.
(3) Jekk il-legat ikun im]olli b’titolu ta’ manteniment, jista’
jintalab fil-bidu ta\-\mien.
Il-]a[a m]ollija 
legat g]andha 
ting]ata bl-
a``essorji.
731. (1) Il-]a[a m]ollija legat titqies li [iet im]ollija, u
g]andha ti[i kkunsinnata, bl-a``essorji me]tie[a tag]ha, u fil-
kondizzjoni li tkun tinsab dak in-nhar tal-mewt tat-testatur.
(2) I\da titqies il-kuntrarju g]al abbellimenti jew g]al bini [did
mag]mul fil-fond im]olli legat, jew g]al fond li t-testatur ikun
kabbar ir-re`int tieg]u billi da]]al fih akkwisti [odda.
Meta l-]a[a 
m]ollija legat hi 
mg]obbija b’jedd 
ta’ u\ufrutt, e``.
732. (1) Jekk qabel it-testment, jew wara, il-]a[a m]ollija
legat tkun [iet img]obbija b’u\ufrutt, b’renta, jew b’pi\ ie]or
perpetwu jew temporanju, il-legatarju je]odha bil-pi\ li jkun hemm
fuqha.
(2) Jekk il-]a[a m]ollija legat tkun marbuta b’ipoteka g]al
djun o]ra, dak li g]andu j]allas il-legat hu fid-dmir li jag]milha
]ielsa, meta t-testatur ma jkunx ordna xort’o]ra.
Spejje\ g]all-
kunsinna tal-legat.
733. L-ispejje\ me]tie[a g]all-kunsinna jew ]las tal-legat
ibatihom il-wirt, meta dan jista’ jsir bla ]sara tal-jeddijiet ta’ dawk
li g]alihom il-li[i tirri\erva sehem tal-beni tal-wirt.
Min hu obbligat 
i]allas il-legat.
734. (1) Meta fost \ew[ werrieta jew i\jed ebda wie]ed
minnhom ma jkun [ie partikolarment obbligat mit-testatur g]all-
]las tal-legat, il-werrieta kollha huma obbligati g]all-]las tieg]u,
kull wie]ed skond is-sehem li jkun imissu fil-wirt.
(2) Huma wkoll obbligati g]all-]las tal-legat kollu, sal-valur
ta’ immobbli tal-wirt li jkollhom f’idejhom.
Meta wie]ed mill-
werrrieta hu wa]du 
mg]obbi bid-dmir 
tal-]las tal-legat.
735. (1) Jekk wie]ed mill-werrieta jkun hu wa]du mg]obbi
bid-dmir tal-]las tal-legat, hu wa]du g]andu l-obbligu ta’ dan il-
]las.
(2) Kemm-il darba l-]a[a m]ollija legat tkun ta’ wie]ed mill-
werrieta, il-werrieta l-o]ra huma obbligati, jekk ma ji[ix ippruvat li
l-volontà  tat-testatur kienet o]ra, jikkumpensawh tal-valur tag]ha
bi flus jew ]wejje[ tal-wirt, kull wie]ed skond is-sehem tieg]u fil-
wirt, basta li dan il-legat ma jkunx null, kollu jew parti minnu, ta]t
l-artikoli 696, 697 u 698.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        147
It-testatur jista’ 
jiddikjara l-
pensjoni jew l- 
u\ufrutt mhux 
su[[etti g]al 
sekwestru.
736. (1) It-testatur jista’, meta j]alli pensjoni jew u\ufrutt,
jiddikjara li din il-pensjoni jew dan l-u\ufrutt ma jistg]ux jinqabdu
b’sekwestru, u wkoll li ma jistg]ux ji[u ttrasferiti, kollha jew parti
minnhom.
(2) Din id-dikjarazzjoni, jekk mag]mula b’mod [enerali,
g]andha wkoll effett jekk is-sekwestru jintalab, jew it-trasferiment
ikun sejjer isir jew jintalab g]al djun li l-legatarju jkun g]amel
wara li jkun beda jgawdi l-legat.
FUQ IL-JEDD TA’ AKKREXXIMENT
Jedd ta’ 
akkrexximent.
737. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 745 u ta’ l-
artikolu 866, meta \ew[ persuni jew i\jed huma istitwiti jew
imsej]in flimkien g]all-wirt jew g]al-legat, u xi wa]da minnhom
tmut qabel it-testatur, inkella ma tkunx kapa`i li tir`ievi, jew
tirrinunzja g]all-wirt jew g]al-legat, jew ma jkollhiex jedd g]alih
billi ma tkunx [rat il-kondizzjoni li ta]tha kienet hekk istitwita jew
imsej]a, is-sehem ta’ din il-persuna, bl-obbligi u l-pi\ijiet li jkun
hemm mieg]u, ji\died ma’ dak tal-werrieta jew legatarji l-o]ra.
Meta l-istituzzjoni 
jew il-legat jitqiesu 
li [ew m]ollija lill-
werrieta jew 
legatarji flimkien, 
e``.
738. (1) L-istituzzjoni jew il-legat jitqiesu li [ew im]ollija
lill-werrieta jew legatarji flimkien, meta jiddependu mill-istess
disposizzjoni, u t-testatur ma jkunx qassam is-sehem ta’ kull
werriet jew legatarju fil-wirt jew fil-]a[a m]ollija legat.
(2) Jitqies li hemm tqassim ta’ l-ishma, fil-ka\ biss li t-testatur
ikun semma espressament liema g]andu jkun is-sehem ta’ kull
wie]ed. Il-kelmiet biss "f’partijiet indaqs" jew "f’ishma ndaqs" ma
jne]]ux il-jedd ta’ akkrexximent.
Il-legat jitqies 
ukoll li [ie m]olli 
lil-legatarji 
flimkien meta l-
]a[a ma tistax 
tinqasam.
739. Il-legat jitqies ukoll li [ie m]olli lil-legatarji flimkien meta
]a[a, li ma tistax tinqasam ming]ajr ]sara, tkun [iet im]ollija legat
fl-istess testment lil \ew[ persuni jew i\jed, ukoll jekk
separatament.
Kull wie]ed mill-
werrieta jew mil-
legatarji ma jistax 
jirrinunzja g]as-
sehem li ji\died 
jekk ma 
jirrinunzjax g]as-
sehem li missu fil-
bidu.
740. Meta hemm lok g]all-jedd ta’ akkrexximent, ebda wie]ed
mill-werrieta jew mil-legatarji ma jista’, ming]ajr ma jirrinunzja
g]al sehmu stess, jirrinunzja g]as-sehem li ji\died mieg]u. 
Jedd ta’ sehem 
battal ta’ wirt jew 
legat, meta ma 
hemmx lok g]all-
akkrexximent.
741. Meta ma hemmx lok g]all-jedd ta’ akkrexximent, is-sehem
battal tal-wirt, bl-obbligi u l-pi\ijiet li jkun hemm mieg]u, ig]addi
g]all-werrieta le[ittimi tat-testatur, u s-sehem battal tal-legat, bl-
obbligi u l-pi\ijiet li jkun hemm mieg]u, jibqa’, jekk xi wie]ed
mill-werrieta jew mil-legatarji jkun partikolarment obbligat g]all-
]las tal-legat, favur dak il-werriet jew legatarju, jew, jekk ikun
hekk obbligat il-wirt, favur il-werrieta kollha, kull wie]ed skond is-
sehem tieg]u fil-wirt.
  148      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
U\ufrutt im]olli lil 
\ew[ persuni jew 
i\jed flimkien.
742. (1) Jekk jedd ta’ u\ufrutt ji[i m]olli lil \ew[ persuni jew
i\jed flimkien, kif jing]ad fl-artikoli 738 u 739, ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 382, ukoll wara li jkun [ie a``ettat
il-legat.
(2) Jekk l-u\ufrutt ma jkunx [ie im]olli lil dawn il-persuni
flimkien, is-sehem battal jing]aqad mal-proprjetà .
FUQ IT-T}ASSIR TA’  DISPOSIZZJONIJIET TA’  TESTMENT U FUQ ID-
DISPOSIZZJONIJIET TA’ TESTMENT LI JIBQG}U MING}AJR EFFETTI
It-trasferinient mit-
testatur tal-]a[a 
m]ollija legat i[ib 
it-t]assir tal-legat.
743. (1) Kull trasferiment li t-testatur jag]mel tal-]a[a kollha
m]ollija legat jew ta’ bi``a minnha, ukoll jekk b’bejg] bil-jedd ta’
rkupru, jew bi tpartit, i[ib it-t]assir tal-legat dwar il-]a[a
ttrasferita, g]alkemm dan it-trasferiment ikun null, jew fittizju, jew
g]alkemm il-]a[a nfisha ter[a’ tid]ol fil-pussess tat-testatur.
(2) Dan ig]odd ukoll jekk it-testatur ibiddel il-]a[a m]ollija
legat f’o]ra b’mod li din titlef is-sura u l-isem li kellha qabel.
Jekk il-]a[a 
m]ollija legat 
tispi``a.
744. (1) Il-legat m’g]andux effett jekk il-]a[a tispi``a g]al
kollox f’g]omor it-testatur.
(2) Din l-istess regola tg]odd ukoll jekk il-]a[a tispi``a wara l-
mewt tat-testatur, ming]ajr l-eg]mil jew il-]tija tal-werriet, g]ad
illi dan ikun [ie mqieg]ed in mora g]all-kunsinna, kemm-il darba
l-]a[a kienet xorta wa]da tispi``a li kieku kienet g]and il-
legatarju. 
(3) Meta ji[u m]ollija b’legat i\jed minn ]a[a wa]da sabiex il-
legatarju jie]u jew wa]da jew o]ra minnhom, il-legat jibqa’ jse]]
g]alkemm minn dawk il-]wejje[ ma tibqax ]lief wa]da biss.
Effett ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment jekk dak li 
favur tieg]u ssir 
imut qabel it-
testatur.
745. (1) Disposizzjoni ta’ testment tibqa’ ming]ajr effett jekk
il-persuna li favur tag]ha tkun saret tmut qabel it-testatur.
(2) I\da, id-dixxendenti tal-werriet jew tal-legatarju jid]lu
minfloku fil-wirt jew fil-legat kull meta, kieku s-su``essjoni kienet
ab intestato, kien ikollhom il-jedd tar-rappre\entazzjoni, barra
minn meta t-testatur ikun iddispona xort’o]ra, jew il-legat ikun ta’
u\ufrutt, u\u, jew abitazzjoni, jew ta’ jedd ie]or minnu nnifsu
persunali.
Jekk il-werriet jew 
il-legatarju 
jirrinunzja g]ad-
disposizzjoni.
746. Id-disposizzjoni ta’ testment tibqa’ bla effett g]all-werriet
jew legatarju li jirrinunzja g]aliha, jew li ma jkunx kapa`i biex
jir`eviha.
T]assir ta’ 
disposizzjoni ta’ 
testment min]abba 
li wara jitwieldu 
tfal lit-testatur.
747. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ testment, sew b’titolu
universali kemm b’titolu partikolari, mag]mulin minn min, fi\-
\mien tat-testment, ma kellux, jew ma kienx jaf li kellu, tfal jew
dixxendenti o]ra, jaqg]u ipso jure, jekk jinsab li kien je\isti jew
jekk wara jitwieled tifel jew dixxendent tat-testatur, ukoll jekk
jitwieled wara l-mewt tieg]u, le[ittimu jew le[ittimat bi \wie[ li
jsir wara, jew adottiv.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        149
(2) Dan ig]odd ukoll allavolja l-iben jew id-dixxendent tat-
testatur ikun fi\-\mien tat-testment [a kon`epit, jew, fil-ka\ ta’
tifel le[ittimat, allavolja jkun [a [ie mag]ruf qabel it-testment, u
biss wara, ikun [ie le[ittimat.
Testatur li jkun 
]aseb g]all-ka\ li 
jkunu je\istu tfal 
jew li wara 
jitwieldu tfal jew 
dixxendenti.
748. It-testment ma jaqax g]ar-ra[unijiet imsemmijin fl-a]]ar
artikolu qabel dan, jekk it-testatur ikun ]aseb g]all-ka\ li jkunu
je\istu jew li wara jitwieldu tfal jew dixxendenti, inkella meta t-tfal
jew dixxendenti, li jkunu je\istu jew li jitwieldu wara, imutu qabel
it-testatur.
Jedd tat-tfal 
imwiedla wara t-
testment. 
Emendat: 
XXI. 1962.13.
749. Jekk, fi\-\mien tat-testment, it-testatur ikollu tifel jew tfal
inkella dixxendenti, le[ittimi, jew le[ittimati bi \wie[ li jsir wara,
jew adottivi, u wara jitwieldu jew ji[u adottati tfal jew dixxendenti
o]ra, kull wie]ed minn dawn ikollu jedd g]al sehem mill-wirt daqs
is-sehem li, wara li jsir it-tnaqqis pro rata mill-ishma kollha
m]ollija lit-tfal jew dixxendenti msemmija l-ewwel, ikun imiss lit-
tifel jew dixxendent fosthom li skond it-testment g]andu jie]u l-
anqas.
T]ollija barra ta’ 
tfal li t-testatur 
kien jaf bihom, ma 
twaqqax id-
disposizzjoni.
750. (1) It-t]ollija barra mit-testment ta’ tfal jew dixxendenti
li t-testatur kien jaf bihom, ma twaqqax id-disposizzjoni, bla ]sara
tal-jedd tat-tfal jew dixxendenti hekk im]ollija barra, g]al-
le[ittima li tmiss lilhom bis-sa]]a ta’ dan il-Kodi`i.
(2) I\da, sakemm ma ji[ix ippruvat il-kuntrarju, jitqies li t-
testatur ma kienx jaf b’dawk it-tfal jew dixxendenti, u tg]odd id-
disposizzjoni ta’ l-artikolu 747.
§  VI. FUQ IS-SOSTITUZZJONI U L-FEDEKOMMESSI
Substitutio 
vulgaris.
751. (1) It-testatur jista’ jissostitwixxi persuna o]ra minflok
il-werriet istitwit jew il-legatarju, fil-ka\ li l-werriet jew il-
legatarju ma jkunux jistg]u jew ma jkunux iridu ja``ettaw il-wirt
jew il-legat.
(2) Din id-disposizzjoni tissejja] substitutio vulgaris.
Sostituzzjoni fil-
ka\ ta’ minuri, 
imbe`illi jew 
mi[nun. 
Emendat: 
XXI. 1962.14.
752. (1) Il-missier, l-omm, l-axxendenti l-o]ra, iz-zijiet ir[iel
u nisa, l-a]wa bniet u subien, jistg]u jissostitwixxu persuna o]ra
minflok wie]ed minuri fil-ka\ li dan imut ming]ajr tfal, le[ittimi,
adottati jew le[ittimati bi \wie[ li jsir wara, qabel ma jag]laq
tmintax-il sena, i\da biss g]al dawk il-beni li g]alihom il-minuri
jkun [ie istitwit werriet jew ma]tur legatarju.
(2) Il-persuni hawn fuq imsemmija jistg]u wkoll jissostitwixxu
terza persuna minflok wie]ed imbe`illi jew mi[nun, fil-beni biss li
jkunu ]allewlu, fil-ka\ li huwa jmut imbe`illi jew mi[nun,
ming]ajr tfal, le[ittimi, adottati jew le[ittimati bi \wie[ li jsir
wara.
(3) F’kull sostituzzjoni msemmija f’dan l-artikolu, jekk issir
mill-missier, mill-omm jew minn axxendent ie]or li ming]andu l-
werriet istitwit jew il-legatarju g]andu jedd g]al-le[ittima, ma
jistax ji[i mda]]al ]lief is-sehem tal-beni, li minnu l-minuri, meta
  150      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
jsir ta’ l-età , inkella l-imbe`illi jew il-mi[nun, jekk fi\-\mien tal-
mewt tieg]u jkun mo]]u floku, jista’ jiddisponi.
Sostituzzjoni ta’ 
\ew[ persuni jew 
i\jed flok wa]da, 
jew vice versa.
753. Jistg]u ji[u sostitwiti, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli
ta’ qabel dan, \ew[ persuni jew i\jed minflok persuna wa]da, u
persuna wa]da minflok \ew[ persuni jew i\jed.
Jekk fis-
sostituzzjoni jkun 
imsemmi wie]ed 
biss mi\-\ew[ 
ka\ijiet.
754. Jekk fil-klawsola tas-sostituzzjoni jkun imsemmi wie]ed
biss mi\-\ew[ ka\ijiet, ji[ifieri, jew li l-werriet imsejja] fl-ewwel
lok ma jkunx jista’, jew li ma jkunx irid ja``etta l-wirt jew il-legat,
il-ka\ l-ie]or jitqies imda]]al ukoll, kemm-il darba t-testatur ma
jkunx fisser il-kuntrarju.
Esekuzzjoni ta’ l-
obbligi minn dawk 
li ji[u msej]in flok 
o]rajn.
755. (1) Is-sostitwiti g]andhom jesegwixxu l-obbligi kollha li
jkunu [ew imqeg]din fuq dawk li minflokhom huma jkunu da]lu,
kemm-il darba ma jkunx jidher li t-testatur ried iqieg]ed dawk il-
pi\ijiet biss fuq dawk li [ew imsej]in l-ewwel.
(2) Madankollu, dawk l-obbligi li jkollhom x’jaqsmu
spe`jalment mal-persuna tal-werriet jew tal-legatarju, ma jitqisux
imtennija fis-sostituzzjoni, meta dan ma jkunx [ie ddikjarat
espressament.
Proporzjon ta’ 
ishma f’ka\ ta’ 
sostituzzjoni ta’ 
wie]ed ma’ ie]or 
bejn il-werrieta jew 
legatarji, f’ishma 
mhux indaqs.
756. (1) Jekk bejn \ew[ werrieta jew legatarji, inkella i\jed,
f’ishma mhux daqs xulxin, ti[i ordnata sostituzzjoni ta’ wie]ed ma’
ie]or, il-proporzjon ta’ l-ishma stabbilita fid-disposizzjoni ta’ l-
ewwel titqies imtennija wkoll fis-sostituzzjoni.
(2) Jekk fis-sostituzzjoni, flimkien ma’ l-imsej]in l-ewwel,
tkun imsej]a persuna o]ra, is-sehem battal ikun imiss f’ishma
ndaqs lis-sostitwiti kollha.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi.
Kap. 12.
757. (1) Il-fedekommessi huma pprojbiti:
I\da l-fedekommessi mag]mula qabel il-jum li fih bdiet
isse]] l-Ordinanza Nru. IV ta’ l-1864, im]assra b’dan il-Kodi`i,
jibqg]u regolati bid-disposizzjonijiet tal-li[i li kienet isse]] qabel
dak il-jum, kompri\i d-disposizzjonijiet tal-Kapitolu II, Ktieb IV
tal Kodi`i Muni`ipali ta’ Malta, mag]ruf b]ala Kodi`i De Rohan,
bla ]sara tad-disposizzjonijiet tat-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(2) Kull obbligu mag]mul lill-werriet jew lil-legatarju biex
i\omm u jrodd il-wirt jew il-legat lil terza persuna jitqies
b]allikieku mhux miktub.
Disposizzjoni li 
tipprojbixxi lill- 
werriet jew 
legatarju li 
jittrasferrixxi jew li 
jiddisponi 
b’testment hija 
ming]ajr effett.
758. (1) Kull disposizzjoni li tipprojbixxi lill-werriet jew lil-
legatarju li jittrasferixxi jew li jiddisponi b’testment, titqies, bla
]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 736, b]allikieku ma [ietx
miktuba.
(2) B’danakollu, jista’ jit]alla l-u\ufrutt lil wie]ed, u l-
proprjetà  nuda lil wie]ed ie]or, i\da g]andhom jit]arsu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 331.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        151
Jekk u\ufrutt 
jit]alla lil wie]ed u 
proprjetà  lil wie]ed 
ie]or.
759. Jekk l-u\ufrutt ta’ ]a[a jit]alla lil wie]ed u l-proprjetà  ta’
l-istess ]a[a lil wie]ed ie]or, ta]t il-kondizzjoni li dan ta’ l-a]]ar
ikun ]aj fi\-\mien li jispi``a l-u\ufrutt, tista’ ti[i sostitwita terza
persuna minflok dak li jkun imsejja] g]all-proprjetà , fil-ka\ li ma
sse]]x dik il-kondizzjoni.
Disposizzjonijiet 
ta]t kondizzjoni li 
ma jistg]ux ise]]u 
qabel il-mewt tal-
werriet jew 
legatarju.
760. Mhux ipprojbit li ji[u istitwiti werrieta, jew li jsiru legati,
ta]t kondizzjoni li ma tistax isse]] ]lief fi\-\mien tal-mewt tal-
werrieta jew tal-legatarji, u li ji[u sostitwiti o]rajn flokhom fil-ka\
li l-kondizzjoni ma sse]]x.
Meta jistg]u ji[u 
ordnati ]lasijiet ta’ 
kull sena jew 
pi\ijiet o]ra favur 
ta’ \ew[ persuni 
jew i\jed, wa]da 
wara l-o]ra.
761. (1) Il-pi\ perpetwu jew temporanju mag]mul sabiex l-
u\ufrutt kollu tal-wirt jew tal-legat, inkella sehem minn dak l-
u\ufrutt, jew ]las ie]or ta’ kull sena, jing]ata lil \ew[ persuni jew
i\jed, wa]da wara l-o]ra, jitqies b]allikieku ma [iex miktub.
(2) I\da, jista’ ji[i ordnat ]las ta’ kull sena biex bih isir, g]al
dejjem jew g]al xi \mien, patrimonju sagru, jew biex jing]ata
b]ala g]ajnuna lill-fqar, jew b]ala premju g]all-virtù  jew g]all-
]ila, jew g]al ]wejje[ o]ra ta’ fejda pubblika, g]alkemm fid-
disposizzjoni jkunu msej]in nies ta’ `erta klassi jew `erti familji.
§  VII. FUQ L-ESEKUTURI TESTAMENTARJI
Esekuturi ma]tura 
mit-testatur.
762. It-testatur jista’ ja]tar esekutur testamentarju wie]ed jew
i\jed.
Min jista’ jkun 
esekutur.
763. Ma jistax ikun esekutur testamentarju min ma jistax
jintrabat b’obbligazzjoni.
ll-minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.58.
764. Il-minuri ma jistax ikun esekutur testamentarju, lanqas bl-
awtorizzazzjoni tal-[enitur li jkollu s-setg]a fuqu, jew tat-tutur jew
kuratur tieg]u.
L-esekutur ma 
jistax jinda]al fl-
amministrazzjoni 
ta’ l-assi qabel ma 
ji[i mwettaq.
765. L-esekutur  testamentarju  ma jistax  jinda]al  fl-
amministrazzjoni ta’ l-assi qabel ma ji[i mwettaq mill-qorti ta’
[urisdizzjoni volontarja tal-g\ira li fiha t-testatur kien joqg]od fi\-
\mien tal-mewt tieg]u.
Obbligazzjoni ta’ l-
esekutur.
766. (1) Il-qorti ma twettaqx l-esekutur testamentarju qabel
ma dan ikun obbliga ru]u fl-atti tal-qorti, b’ipoteka ta’ ]wej[u
imni\\la fir-Re[istru Pubbliku, li jesegwixxi sewwa l-volontà  tat-
testatur, u li jag]ti kont ta’ l-amministrazzjoni tieg]u kull sena, jew
darba wa]da biss, kif ji[i ordnat mill-qorti, skond il-ka\.
(2) Il-qorti tista’, fuq talba ta’ l-esekutur, tillimita s-somma li
g]aliha ]wej[u g]andhom ji[u ipotekati.
Inventarju.
jag]mel inventarju tal-]wejje[ li jkun inkarigat jamministra,
inkella, nota ta’ dawn il-]wejje[ imwettqa bil-[urament tieg]u,
kemm-il darba hu ma jkunx [ie me]lus milli jag]mel dak l-
inventarju jew dik in-nota mill-persuni li lilhom dawk il-]wejje[
kollha, jew bi``a minnhom, ikunu g]addew.
  152      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
L-esekutur ma 
jistax ji[i me]lus 
mill-obbligu li 
jag]ti kont.
768. Kull disposizzjoni li g]andha bi skop tag]ha li te]les lill-
esekutur testamentarju mill-obbligu li jag]ti kont, ma tiswiex.
Setg]at ta’ l-
esekutur fi \mien 
il-pro`eduri g]at-
twettiq.
769. L-esekutur jista’, fi \mien il-pro`edura g]at-twettiq tieg]u
jag]mel dawk l-atti li ma jistg]ux ming]ajr ]sara ji[u mdewma, u
jista’ jag]mel dak li hu me]tie[ sabiex l-assi ji[i kkonservat.
}las ta’ l-esekutur. 770. Il-qorti hawn fuq imsemmija tista’, f’kull \mien, tiffissa
lill-esekutur testamentarju dritt moderat, billi tie]u b’qies il-valur
ta’ l-assi li l-esekutur g]andu jamministra, kemm-il darba t-testatur
stess ma jkunx iddispona dwar dak id-dritt, jew l-esekutur stess ma
jkunx irrinunzja g]alih.
Setg]a ta’ l-
esekutur li jbieg] 
proprjetà .
771. (1) L-esekutur testamentarju, sew biex i]allas id-djun tal-
wirt jew biex i]allas il-legati, jista’, jekk ma jkunx hemm flus fil-
wirt, jew ma jkunx hemm bi\\ejjed, ji[bor krediti, u, fin-nuqqas ta’
dawn, ibieg] ]wejje[ tal-wirt.
 (2) Il-bejg] g]andu jsir bl-irkant pubbliku, jekk il-werrieta ma
jag]tux il-kunsens tag]hom, jew il-qorti, fuq rikors ta’ l-esekutur,
ma tag]tix, li l-bejg] isir xort’o]ra.
Il-werriet jista’ ma 
j]allix li jsir il-
bejg].
772. Il-werriet jista’ ma j]allix li jsir il-bejg] billi jag]ti l-mezzi
g]all-]las tad-djun u tal-legati.
Il-kariga ta’ 
esekutur ma 
tg]addix fil-
werrieta tieg]u.
773. Il-kariga ta’ esekutur testamentarju ma tg]addix fil-
werrieta tieg]u.
Is-setg]at ta’ l-
esekuturi meta 
huma tnejn jew 
i\jed.
774. Meta t-testatur ikun ]atar \ew[ esekuturi testamentarji jew
i\jed, huma ma jistg]ux ja[ixxu jekk mhux flimkien, meta ma
jkunx [ie mog]ti lilhom mit-testatur li jistg]u ja[ixxu wkoll kull
wie]ed g]alih. F’dan l-a]]ar ka\ kull wie]ed minnhom iwie[eb
g]all-att tieg]u nnifsu biss.
Spejje\ mag]mulin 
mill-esekutur 
g]andhom jit]allsu 
mill-assi.
775. L-ispejje\ mag]mulin mill-esekutur testamentarju fil-qadi
tad-dmirijiet tieg]u jit]allsu minn fuq il-wirt.
Wie]ed jista’ jitlaq 
minn esekutur.
776. (1) L-esekutur testamentarju jista’, f’kull \mien, jitlaq l-
esekutorija, g]ad li jkun [a beda ja[ixxi ta’ esekutur.
(2) Hu jista’ wkoll, g]al ra[uni tajba, ji[i mne]]i minn
esekutur.
Setg]at tal-qorti 
fil-]atra ta’ \ew[ 
esekuturi jew i\jed.
777. (1) Jekk it-testatur ikun ]atar \ew[ esekuturi jew i\jed, u
wie]ed jew i\jed minnhom ma jkunx irid ja``etta l-inkarigu, jew
jirrinunzja g]alih, jew ji[i sospi\ jew imne]]i, il-qorti hawn fuq
imsemmija tista’ twettaq lill-esekutur jew esekuturi li jibqg]u, u
tag]tihom is-setg]a li jesegwixxu t-testment b]allikieku kienu [ew
huma biss ma]tura mit-testatur, i\da dan kemm-il darba l-qorti tkun
tal-fehma li huma g]andhom il-]ila me]tie[a.
(2) Dan ig]odd ukoll f’ka\ ta’ mewt, assenza, jew mard, ta’
wie]ed jew i\jed mill-esekuturi.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        153
F ’ka\ ta’ mewt, 
e``., ta’ esekutur 
ma]tur wa]du jew 
ta’ l-esekuturi 
ma]tura kollha.
778. F’ka\ ta’ mewt, assenza, rinunzja, jew mard ta’ l-esekutur
li jkun [ie ma]tur wa]du, jew ta’ l-esekuturi kollha ma]tura mit-
testatur, l-esekuzzjoni tat-testment tibqa’ m]ollija f’idejn il-
werrieta, kemm-il darba l-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja, bil-
kunsens tag]hom, jew il-qorti ta’ [urisdizzjoni kontenzju\a, g]al
ra[uni tajba fuq talba ta’ xi ]add li jkollu interess, ma tkunx ]atret,
minflok, persuna o]ra.
§  VIII. FUQ IL-FTU} U L-PUBBLIKAZZJONI TAT-TESTMENTI
Ftu] ta’ testmenti 
sigrieti.
Kap. 12.
779. Kull min jidhirlu li g]andu interess f’testment sigriet jista’,
meta jkun hemm il-prova tal-mewt tat-testatur, jitlob il-ftu] ta’ dak
it-testment bil-mod li jing]ad fil-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 779 
jg]oddu fil-ka\ ta’ 
testatur assenti 
minn \mien twil, 
e``.
780. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll meta b’sentenza ta’ qorti kompetenti jkun [ie de`i\ u
ddikjarat illi t-testatur g]andu, min]abba li jkun ilu assenti \mien
twil, jitqies mejjet, kif ukoll meta t-testatur ikun ]a l-voti ta’
reli[ju\ f’ordni monastiku jew f’xirka reli[ju\a ta’ regulari.
§  IX. FUQ IT-T}ASSIR TA’ TESTMENTI
Ma jistax wie]ed 
jirrinunzja g]all-
jedd li j]assar it-
testment.
781. (1) }add ma jista’ jirrinunzja g]as-setg]a li j]assar jew
ibiddel dak li jkun g]amel b’testment.
(2) Kull klaw\ola jew kondizzjoni mag]mula bil-]sieb li [[ib
dik ir-rinunzja, ting]add b]ala mhix miktuba.
Testment jista’ ji[i 
m]assar b’testment 
ta’ wara jew b’att 
ta’ nutar.
782. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 743 u ta’
l-artikoli ta’ warajh, testment jista’ ji[i m]assar, kollu jew bi``a
minnu, b’testment li jsir wara.
(2) Jista’ wkoll ji[i m]assar b’kull att ie]or ri`evut minn nutar
bil-formalità  li l-li[i trid li bihom ji[u ri`evuti l-atti nutarili, u li fih
it-testatur stess, jew bil-mezz ta’ prokuratur b’mandat spe`jali,
jiddikjara li j]assar it-testment tieg]u, kollu jew bi``a minnu.
It-te]id lura ta’ 
testment sigriet 
ifisser minnu 
nnifsu li [ie 
m]assar.
783. It-te]id lura ta’ testment sigriet minn idejn in-nutar, jew,
f’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-artikoli 673 u 676,
ming]and il-persuna li f’idejha jkun [ie kkunsinnat, jew mir-
re[istru tal-qorti, inkella mill-uffi``ju tal-konslu fejn ikun [ie
mqieg]ed, ifisser minnu nnifsu li dak it-testment [ie m]assar.
Testment null ma 
jistax i]assar 
testment ta’ qabel.
784. Testment null ma jistax ikollu l-effett ta’ att nutarili biex
i]assar testment ta’ qabel.
Testment [did 
jista’ jag]mel 
isse]] 
disposizzjoni 
m]assra.
785. Id-disposizzjonijiet ta’ testment li jkunu [ew im]assrin,
jistg]u biss jer[g]u jsiru jse]]u b’testment [did.
  154      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Disposizzjonijiet 
kuntrarji li jsiru 
wara, i]assru dawk 
ta’ qabel.
786. It-testment ta’ wara li ma j]assarx espressament it-
testment jew testmenti ta’ qabel, jag]mel ma jiswewx dawk id-
disposizzjonijiet biss li jkun hemm fit-testment jew testmenti ta’
qabel kuntrarji g]all-[odda, jew li ma jkunux kompatibbli
mag]hom.
Effetti tat-t]assir 
mag]mul 
b’testment ta’ 
wara.
787. It-ta]sir mag]mul b’testment li jsir wara jkollu effett s]i]
allavolja dak l-att il-[did jibqa’ bla esekuzzjoni, min]abba li l-
werriet istitwit jew il-legatarju jmut qabel jew ikun inkapa`i,
inkella jirrinunzja g]all-wirt jew g]al-legat.
Sub-titolu II
FUQ IS-SU¬¬ESSJONI AB INTESTATO
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
Meta hemm lok 
g]as-su``essjoni 
ab intestato.
788. Meta ma jkunx hemm testment validu, jew jekk it-testatur
ma jkunx iddispona mill-[id tieg]u kollu, jew jekk il-werrieta
istitwiti ma jkunux iridu jew ma jkunux jistg]u ja``ettaw il-wirt,
jew jekk ma jkunx hemm lok g]al jedd ta’ akkrexximent bejn il-
werrieta, ikun hemm lok, g]al kollox jew g]al bi``a, g]as-
su``essjoni ab intestato bis-sa]]a tal-li[i.
Persuni li 
jissu``jedu ab 
intestato. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
789. Il-li[i tag]ti l-jedd g]as-su``essjoni ab intestato lid-
dixxendenti, lill-axxendenti, lill-qraba kollaterali, lit-tfal
ille[ittimi, lil mart jew \ew[ il-persuna mejta u lil-Gvern ta’ Malta,
fl-ordni u skond ir-regoli mi[juba hawn i\jed ’il quddiem.
Regoli dwar 
su``essjoni bejn 
qraba.
790. Sabiex tirregola s-su``essjoni bejn il-qraba, il-li[i t]ares
lejn kemm wie]ed ikun qrib, bla ma tqis il-privile[[ tal-linja jew
ming]and min ikunu [ejjin il-beni, ]lief fil-ka\ijiet u bil-mod
imsemmijin espressament mill-li[i.
Kif jitqies il-grad 
ta’ qrubija.
791. (1) Il-grad ta’ qrubija jitqies mill-g]add tal-[eneraz-
zjonijiet.
(2) Kull [enerazzjoni tag]mel grad.
(3) In-numru tal-gradi jifforma l-linja.
Linja dritta. 792. (1) Tissejja] linja dritta dik mag]mula min-numru tal-
gradi bejn persuni li huma mnisslin wa]da mill-o]ra.
Linja kollaterali. (2) Tissejja] linja kollaterali dik mag]mula min-numru tal-
gradi bejn persuni li mhumiex imnisslin wa]da mill-o]ra, imma
ni\lin minn axxendent komuni.
Il-linja dritta tista’ 
tin\el jew titla’.
793. (1) Il-linja dritta tista’ tin\el jew titla’.
(2) Il-linja dritta li tin\el torbot l-axxendent ma’ dawk li ni\lin
minnu.
(3) Il-linja dritta li titla’ torbot persuna ma’ dawk li minnhom
hija tkun nie\la.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        155
Kif jing]addu l-
gradi fil-linja 
dritta.
794. Fil-linja dritta, jing]addu daqshekk gradi daqs kemm huma
l-[enerazzjonijiet, bla ma jing]add l-axxendent komuni. 
Kif jing]addu l-
gradi fil-linja 
kollaterali.
795. Fil-linja kollaterali, il-gradi jing]addu mill-
[enerazzjonijiet, billi wie]ed jibda jg]odd minn wie]ed mill-qraba,
jibqa’ tiela’ sa l-axxendent komuni ming]ajr ma jg]oddu, u
mbag]ad jin\el mill-axxendent komuni g]all-qarib l-ie]or.
FUQ IL-PERSUNI KAPA¬I LI JIRTU
Persuni inkapa`i 
jew mhux denji li 
jirtu ab intestato.
796. Dawk li huma inkapa`i jew mhux denji li jir`ievu
b’testment, g]ar-ra[unijiet li jing]adu f’dan il-Kodi`i, hekk ukoll
huma inkapa`i jew mhux denji li jirtu ab intestato.
Persuni o]ra hekk 
inkapa`i.
797. Hekk ukoll huma inkapa`i li jirtu ab intestato, b]ala mhux
denji, dawk li, b’qerq jew bi vjolenza, ma jkunux ]allew lill-mejjet
jag]mel testment.
Ig]oddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 606 u 
607.
798. Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 606 u 607 ig]oddu g]al
dak li, g]ar-ra[unijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan,
ikun sar mhux denn li jiret ab intestato.
Ulied jew 
dixxendenti ta’ 
persuna esklu\a 
mit-testment 
g]aliex mhix 
denja.
799. (1) It-tfal jew dixxendenti ta’ dak li ji[i ma]ru[ mill-wirt
b]ala mhux denn, ma ji[ux esklu\i min]abba l-]tija tal-genitur jew
ta’ l-axxendent tag]hom, sew jekk huma ji[u g]all-wirt bil-jedd
tag]hom infishom, jew jekk sabiex jirtu jkun me]tie[ li jidhru ta]t
ir-regola ta’ rappre\entazzjoni, minflok il-[enitur jew l-axxendent
hekk ma]ru[ mill-wirt.
(2) I\da, il-missier ma jista’ f’ebda ka\ jippretendi, fuq dak il-
wirt, la l-u\ufrutt u lanqas l-amministrazzjoni illi l-li[i tag]ti lill-
[enituri fuq ]wejje[ uliedhom.
Membri ta’ 
ordnijiet monasti`i.
800. G]al dawk li huma membri ta’ ordnijiet monasti`i, jew ta’
xirkiet reli[ju\i ta’ regulari, il-kapa`ità  jew l-inkapa`ità  tag]hom li
jirtu ab intestato hija regolata bl-istess regoli tas-su``essjonijiet
b’testment.
FUQ IL-JEDD TA’ RAPPRE\ENTAZZJONI
Regola ta’ 
rappre\entazzjoni,
801. Ir-rappre\entazzjoni g]andha b]ala effett li dda]]al lir-
rappre\entanti fil-lok, fil-grad, u fil-jeddijiet tar-rappre\entati.
fil-linja dritta li 
tin\el.
802. Ir-rappre\entazzjoni fil-linja dritta li tin\el tista’ tibqa’
sejra bla tmiem, u fil-ka\ijiet kollha, sew jekk it-tfal tal-mejjet
jid]lu g]all-wirt mad-dixxendenti ta’ tifel ie]or li jkun miet qabel,
kemm jekk, fil-ka\ li t-tfal kollha tal-mejjet ikunu mietu qablu, id-
dixxendenti jkunu jinsabu bejniethom fi grad indaqs jew le.
M’hemmx jedd ta’ 
rappre\entazzjoni 
bejn l-axxendenti.
803. Bejn l-axxendenti ma hemmx jedd ta’ rappre\entazzjoni: l-
i\jed qrib jirba] lill-o]rajn.
  156      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Rappre\entazzjoni 
fil-linja kollaterali.
804. (1) Fil-linja kollaterali, il-jedd tar-rappre\entazzjoni
jing]ata lit-tfal u lid-dixxendenti ta’ ]ut il-mejjet, sew jekk dawn
it-tfal jew dixxendenti jid]lu g]all-wirt ma’ zijiethom, kemm jekk,
billi ]ut il-mejjet ikunu kollha mietu qabel, il-wirt ig]addi g]ad-
dixxendenti tag]hom fi gradi mhux indaqs.
(2) Jekk it-tfal jew dixxendenti ta’ ]ut il-mejjet ikunu fi grad
indaqs, ilkoll jirtu per capita, ming]ajr rappre\entazzjoni.
Qasma per stirpes 
u per capita.
805. (1) Fil-ka\ijiet kollha li fihom ting]ata r-
rappre\entazzjoni il-qasma ssir per stirpes.
(2) Jekk fl-istess nisel wie]ed ikun hemm \ew[ frieg]i jew
i\jed, is-sud-divi\joni ssir per stirpes f’kull ferg]a; u bejn dawk ta’
ferg]a wa]da, il-qasma ssir per capita.
M’hemmx 
rappre\entazzjoni 
ta’ persuni li jkunu 
]ajjin.
806. Ma ting]atax rappre\entazzjoni ta’ persuni ]ajja, i\da biss
ta’ dawk li jkunu mejta jew inkapa`i li jirtu jew li, billi jkunu ilhom
assenti g]al \mien twil, ikunu [ew iddikjarati b’sentenza tal-qorti
kompetenti li g]andhom jitqiesu mejta.
Rappre\entazzjoni 
ta’ dak li l-wirt 
tieg]u jkun [ie 
irrinunzjat.
807. Hu mog]ti li ji[i rappre\entat dak li l-wirt tieg]u jkun [ie
irrinunzjat.
§  I. FUQ IS-SU¬¬ESSJONIJIET REGOLARI
FUQ IS-SU``ESSJONI TAD-DIXXENDENTI LE{ITTIMI
Su``essjoni g]all-
wirt tal-[enituri 
jew axxendenti 
o]ra.
808. (1) It-tfal jew id-dixxendenti tag]hom, bniet u subien
xorta wa]da, g]ad li jkunu mwielda bi``a minn \wie[ u o]rajn
minn ie]or, jirtu lil missierhom u lil ommhom jew lil kull
axxendent ie]or.
(2) Huma jirtu per capita meta huma lkoll fl-ewwel grad; jirtu
per stirpes meta lkoll, jew xi w]ud minnhom, ji[u g]all-wirt bil-
jedd tar-rappre\entazzjoni.
Tifsir ta’ "tfal 
le[ittimi". 
Emendat: 
XXI. 1962.15.
809. Ta]t l-isem ta’ "tfal le[ittimi" jid]lu t-tfal le[ittimi, it-tfal
le[ittimi bi \wie[ li jsir wara, tfal adottati kif ukoll it-tfal imweldin
minn \wie[ li mbag]ad inkixef li ma kienx jiswa min]abba
impediment li, fi\-\mien tat-tnissil ta’ dawk it-tfal, il-missier jew l-
omm ma kinux jafu bih u l-isem "dixxendenti le[ittimi" jinkludi
tfal adottati ta’ persuni li jkunu huma stess adottati.
FUQ IS-SU¬¬ESSJONI TA’ L-AXXENDENTI LE{ITTIMI
Meta jid]lu l-
[enituri.
810. Jekk il-mejjet ma j]allix tfal jew dixxendenti o]ra, lanqas
a]wa, jew dixxendenti minn dawn, il-wirt ig]addi g]all-missier u
omm il-mejjet f’ishma ndaqs, jew g]al min minnhom ikun baqa’
]aj wara l-mejjet.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        157
Meta jid]lu 
axxendenti o]ra.
811. (1) Jekk il-mejjet ma j]allix tfal jew dixxendenti, lanqas
[enituri, lanqas a]wa jew dixxendenti minnhom, i\da j]alli biss
axxendenti fil-linja tal-missier u ta’ l-omm, fl-istess grad, il-wirt
ig]addi, nofs g]all-axxendent jew g]all-axxendenti tal-linja l-
wa]da, u n-nofs l-ie]or g]all-axxendent jew g]all-axxendenti tal-
linja l-o]ra.
(2) Jekk dawn l-axxendenti ma jkunux fl-istess grad, il-wirt
ig]addi g]all-eqreb axxendent, ming]ajr ma titqies il-linja. 
Re[g]a lura tal-
beni g]al fuq 
sidhom.
812. (1) L-axxendenti, ukoll jekk ma jkunux fi grad li jistg]u
jirtu, jew ikunu irrinunzjaw g]all-wirt, jie]du lura, b’esklu\joni ta’
kull wie]ed ie]or, dawk il-]wejje[ li huma jkunu taw, b’dota, lit-
tfal jew dixxendenti tag]hom bniet, jew li xort’o]ra jkunu taw lit-
tfal jew dixxendenti tag]hom, meta dawn it-tfal jew dixxendenti
bniet, jew, skond il-ka\, dawn it-tfal jew dixxendenti jmutu
ming]ajr tfal, u ming]ajr ma jkunu iddisponew minn dawk il-
]wejje[, basta li dawn il-]wejje[ ikunu jinsabu in natura fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-]wejje[ ikunu [ew ittrasferiti, l-axxendenti
g]andhom jedd g]all-prezz tag]hom li jkun g]ad ma t]allasx u
huma jirtu wkoll kull azzjoni li l-mejjet seta’ kellu biex jitlob lura
dawk il-]wejje[.
(3) I\da, l-axxendenti huma obbligati jo]or[u sehem g]all-]las
tad-djun tal-wirt, kull wie]ed fil-proporzjon tal-valur ta’ dak li
jkun ]a lura bis-sa]]a tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu biss kemm-il
darba ma jkunx hemm ftehim kuntrarju fl-att li bih il-]wejje[ hawn
fuq imsemmija jkunu [ew mog]tijin; u dan bla ]sara tal-jedd g]al
dak is-sehem tal-wirt li jmiss lill-axxendenti hawn fuq imsemmija
fuq il-]wejje[ l-o]ra tal-wirt.
Konkors ta’ a]wa 
jew dixxendenti 
tag]hom mal-
[enituri jew ma’ 
axxendenti.
813. Jekk mal-missier u l-omm, jew ma’ min minnhom ikun
g]adu ]aj, jew, fin-nuqqas ta\-\ew[ [enituri, ma’ l-axxendenti jew
ma’ l-eqreb axxendent, jikkonkorru l-a]wa tal-mejjet, jew
dixxendenti ta’ l-a]wa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu a]wa
sewwa kemm jekk ikunu a]wa mill-missier jew mill-omm biss,
f’dan il-ka\, il-[enituri, l-axxendenti u l-a]wa jirtu per capita, u
f’ishma ndaqs; u d-dixxendenti minn a]wa, sew jekk ikunu a]wa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss, bil-jedd tar-
rappre\entazzjoni, per stirpes.
FUQ IS-SU¬¬ESSJONI TAL-QRABA KOLLATERALI LE{ITTIMI
Su``essjoni ta’ 
a]wa fin-nuqqas 
ta’ [enitur jew tfal.
814. (1) Jekk il-mejjet ma j]allix dixxendenti u lanqas
axxendenti, jid]lu fil-wirt l-a]wa, sew jekk ikunu a]wa sewwa
kemm jekk mill-missier jew mill-omm biss, u jid]lu wkoll id-
dixxendenti ta’ l-a]wa li jkunu mietu qabel, sew jekk ikunu a]wa
sewwa jew mill-missier jew mill-omm biss.
(2) L-a]wa jirtu per capita, u d-dixxendenti tag]hom bil-jedd
tar-rappre\entazzjoni per stirpes.
  158      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Qraba o]ra 
kollaterali.
815. Fin-nuqqas ta’ dixxendenti, ta’ axxendenti, ta’ a]wa, u ta’
dixxendenti ta’ l-a]wa, il-wirt imiss liz-zijiet, u mbag]ad lill-eqreb
qarib kollaterali, tkun liema tkun il-linja li fiha jkunu jinsabu dawn
iz-zijiet jew qarib kollaterali.
Sa liema grad il-
qraba kollaterali 
jistg]u jirtu.
816. Il-jedd tal-wirt bejn il-qraba kollaterali ma jmurx i\jed ’il
hemm mit-tnax-il grad.
§  II. FUQ IS-SU¬¬ESSJONI IRREGOLARI
FUQ IL-JEDDIJIET TAT-TFAL ILLE{ITTIMI FUQ }WEJJE{ IL-
{ENITURI TAG}HOM, U FUQ IS-SU¬¬ESSJONI TAT-TFAL 
ILLE{ITTIMI LI JMUTU MING}AJR ULIED
Jedd ta’ 
su``essjoni ta’ tfal 
ille[ittimi, jekk 
le[ittimati b’digriet 
tal-qorti, e``.,
817. It-tifel ille[ittimu m’g]andu ebda jedd g]all-wirt ta’
missieru u ommu, ]lief jekk ikun [ie le[ittimat b’digriet tal-qorti,
jew mag]ruf b’xi mod wie]ed jew ie]or minn dawk imsemmijin fl-
artikolu 640, jew jekk il-filjazzjoni tieg]u tkun [iet iddikjarata
b’sentenza tal-qorti kompetenti.
jekk mhux 
le[ittimati b’digriet 
tal qorti, e``. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
818. (1) Tifel ille[ittimu li ma jkunx [ie le[ittimat b’digriet
tal-qorti kompetenti, jew mag]ruf b’xi mod wie]ed jew ie]or minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, g]andu, jekk ikun hemm o]rajn,
minbarra l-Gvern, imsej]in g]all-wirt, jedd biss g]al sehem meqjus
kif jing]ad fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 640, 641 u 642 dwar
dawn it-tfal.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda persuna o]ra msej]a g]all-wirt,
it-tifel g]andu, bi preferenza g]all-Gvern, jedd g]all-wirt kollu.
Regola g]all-jedd 
ta’ su``essjoni ta’ 
tfal illegittimi, 
le[ittimati jew 
mag]rufa. 
Emendat: 
XLVI. 1973.59.
819. Il-jedd g]as-su``essjoni ta’ tfal ille[ittimi le[ittimati
b’digriet tal-qorti, jew mag]rufa b’xi mod wie]ed jew ie]or minn
dawk imsemmijin fl-artikolu 640, hu regolat kif sejjer jing]ad
hawn:
(a) meta l-mejjet ikun ]alla tfal jew dixxendenti b]al ma
huma msemmijin fl-artikolu 640(1)(a), it-tfal
ille[ittimi msemmija g]andhom jedd g]al sehem daqs
dak li jmisshom skond il-paragrafu hawn fuq
imsemmi;
(b) meta l-mejjet ma j]allix dawk it-tfal jew dixxendenti,
imma j]alli warajh lill-[enituri, jew wie]ed minnhom,
inkella axxendent ie]or, jew ’il martu jew \ew[ha, it-
tfal ille[ittimi jirtu \ew[ terzi tal-wirt, u l-bqija imur
g]all-[enituri, jew axxendenti, jew g]all-mara jew
g]ar-ra[el tal-mejjet:
I\da jekk ikunu g]adhom ]ajjin kemm il-mara
jew ir-ra[el kemm l-axxendenti tal-mejjet, it-terz li
jibqa’ mill-wirt ig]addi g]and min jibqa’ ]aj mill-
mara u r-ra[el bl-esklu\joni ta’ l-axxendenti;
(`) meta l-mejjet ma j]allix warajh it-tfal jew dixxendenti
hawn fuq imsemmija, lanqas axxendenti, u lanqas ’il
martu jew \ew[ha, it-tfal ille[ittimi g]andhom jedd
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        159
g]all-wirt kollu.
It-tifel ille[ittimu 
g]andu jg]odd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun ]a 
ming]and il-
mejjet.
820. It-tifel ille[ittimu g]andu jg]odd akkont tas-sehem li jiret
dak kollu li jkun ]a ming]and il-mejjet, u li jkun jaqa’, minnu
nnifsu, ta]t l-obbligu tal-kollazzjoni skond id-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli 913 sad-938.
Tfal le[ittimi tat-
tifel ille[ittimu li 
jmut qabel.
821. It-tfal u d-dixxendenti le[ittimi tat-tifel ille[ittimu li jmut
qabel, jistg]u jitolbu l-jeddijiet stabbiliti favur tieg]u skond l-
artikoli ta’ qabel dan.
It-tfal ille[ittimi 
m’g]andhomx jedd 
fuq ]wejje[ il-
qraba ta’ 
missierhom u 
ommhom.
822. It-tifel ille[ittimu, g]alkemm mag]ruf, jew le[ittimat xorta
o]ra milli bi \wie[ li jsir wara, ma g]andu ebda jedd fuq ]wejje[
il-qraba ta’ missieru jew ta’ ommu; lanqas dawn il-qraba
m’g]andhom ebda jedd fuq ]wejje[ it-tifel ille[ittimu.
Min jiret lit-tifel 
ille[ittimu li jmut 
bla tfal jew bla 
mara jew ra[el.
823. Jekk it-tifel ille[ittimu jmut ming]ajr ma j]alli wlied, jew
martu jew \ew[ha, il-wirt tieg]u jg]addi favur il-[enitur li tieg]u
ji[i ppruvat li hu t-tifel, min]abba li huwa jkun ille[ittimah, jew
ikun g]arfu b’ibnu, jew b’sentenza tal-qorti kompetenti, inkella
g]a\-\ew[ [enituri, nofs kull wie]ed, meta, b’xi mod jew ie]or
milli jing]ad hawn fuq, ji[i ppruvat li huwa iben it-tnejn.
Su``essjoni ta’ 
tifel ille[ittimu li 
ma j]allix ulied, 
imma j]alli martu 
jew \ew[ha.
824. Jekk it-tifel ille[ittimu jmut ming]ajr tfal, imma j]alli
warajh il-mara jew ir-ra[el, il-wirt ig]addi, kwantu g]al \ew[ terzi,
g]all-mara jew ir-ra[el li tibqa’ jew li jibqa’ ]aj, u, kwantu g]at-
terz l-ie]or, lill-missier jew omm it-tifel ille[ittimu, inkella lill-
missieru u ’1 ommu nofs kull wie]ed, skond il-ka\, skond id-
disposizzjonijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan.
FUQ IL-JEDDIJIET TA’ MIN FOST IR-RA{EL U L-MARA JIBQA’ }AJ
Jeddijiet ta’ min 
mill-mi\\ew[in 
jibqa’ ]aj meta l-
ie]or i]alli tfal. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.73.
825. Meta l-parti li tmut t]alli tfal jew dixxendenti minn dawk
imsemmijin fl-artikolu 631, il-parti li tibqa’ ]ajja jkollha biss il-
jeddijiet mog]tija ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-imsemmija artikolu
u ta’ l-artikolu 632, 633A, 634 u 635, u d-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 637 g]andhom ukoll japplikaw.
Jeddijiet li jmissu 
lil \ew[ jew mart 
persuna, meta din 
tmut ming]ajr ma 
t]alli ulied, i\da 
t]alli axxendenti 
jew tfal ille[ittimi, 
e``. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.60. 
Emendat: 
XXI. 1993.74.
826. (1) Jekk il-persuna li tmut ma t]allix warajha tfal jew
dixxendenti b]al dawk imsemmija fl-artikolu 631, min jibqa’ ]aj
ikollu dritt g]all-jedd ta’ abitazzjoni msemmi fl-artikolu 633A, u
dwar il-beni tal-persuna li tmut li ma jkunux su[[etti g]al dak il-
jedd ta’ abitazzjoni -
(a) jekk il-persuna li tmut t]alli warajha tfal ille[ittimi li
jkunu [ew le[ittimati jew mag]rufa kif provdut fl-
artikolu 819, min jibqa’ ]aj mill-mara u r-ra[el ikollu
jedd g]al terz tal-proprjetà  tal-mejjet bi proprjetà
assoluta kif provdut f’dak l-artikolu;
(b) jekk il-persuna li tmut ma t]allix warajha tfal
ille[ittimi kif intqal qabel, i\da t]alli warajha
axxendenti, jew a]wa jew id-dixxendenti tag]hom,
min jibqa’ ]aj mill-mara u r-ra[el ikollu jedd g]an-
  160      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
nofs tal-proprjetà  tal-mejjet bi proprjetà  assoluta.
(2) Ir-regola stabbilita fis-subartikolu (1)(b) g]andha tapplika
wkoll meta, barra mill-axxendenti, ikun hemm ]ut il-persuna mejta
jew id-dixxendenti tag]hom; f’dak il-ka\ id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 813 g]andhom ig]oddu g]an-nofs li jibqa’ tal-proprjetà
tal-persuna mejta.
Jeddijiet li jmissu 
lil mart jew \ew[ 
persuna li tmut 
ming]ajr ulied, u li 
ma t]allix 
axxendenti jew tfal 
ille[ittimi, e``. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.61.
827. Fin-nuqqas tal-persuni kollha msemmijin fl-a]]ar artikolu
qabel dan, min jibqa’ ]aj mill-mara u r-ra[el ikollu jedd g]all-wirt
kollu, wara li jitnaqqas minnu dak is-sehem li, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 818, ikun imiss lit-tfal ille[ittimi
mhux le[ittimati u lanqas mag]rufa.
Min fost ir-ra[el u 
l-mara jibqa’ ]aj 
wara l-ie]or 
g]andu jg]odd 
akkont ta’ sehmu 
dak kollu li jkun 
ir`ieva ming]and 
il-mejjet.
828. Min fost ir-ra[el u l-mara jibqa’ ]aj wara l-ie]or, meta
jikkonkorri ma’ werrieta o]ra, g]andu jg]odd akkont tas-sehem tal-
]wejje[ li jmissu, dak kollu li jkun kiseb ming]and il-mejjet b’kull
titolu gratuwitu, imqar ta’ donazzjoni f’kontemplazzjoni ta’ \wie[,
kompri\, jekk tibqa’ ]ajja l-mara, id-dotarju.
Jekk ir-ra[el u l-
mara jkunu 
mifrudin 
b’sentenza tal-
qorti. 
Emendat: 
XXI. 1993.75.
829. Min fost ir-ra[el u l-mara jibqa’ ]aj wara l-ie]or, ma
jkollux il-jeddijiet ta’ su``essjoni msemmija fl-artikoli 825, 826 u
827 jekk fi\-\mien tal-mewt ta’ l-ie]or, huma kienu mifrudin
b’sentenza tal-qorti `ivili kompetenti u min fosthom baqa’ ]aj ikun,
ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 48, 51 u 52, tilef il-jeddijiet
imsemmijin f’dawk l-artikoli.
FUQ IL-JEDDIJIET TAL-GVERN
Jeddijiet ta’ 
su``essjoni li 
jmissu lill-Gvern 
ta’ Malta. 
Emendat: 
A..L. 148 ta’ l-
1975.
830. Meta l-mejjet ma ]allix warajh persuni li g]andhom jedd
jirtuh ta]t ir-regoli mi[jubin fl-artikoli ta’ qabel, il-wirt imur favur
il-Gvern ta’ Malta.
Sub-titolu III
DISPOSIZZJONLJIET LI JG}ODDU SEW G}AS-SU¬¬ESSJONI 
B’TESTMENT KEMM G}AS-SU¬¬ESSJONI AB INTESTATO
§  I. FUQ IL-FTU} TAS-SU¬¬ESSJONI, FUQ LI L-PUSSESS JISSOKTA 
FIL-PERSUNA TAL-WERRIET, U FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ XI 
AZZJONIJIET 
Is-su``essjoni 
tinfeta] mal-mewt.
831. Is-su``essjoni tinfeta] kif ti[ri l-mewt, jew dak in-nhar li
tg]addi f’[udikat is-sentenza li biha jkun [ie ddikjarat illi l-
persuna, li tas-su``essjoni tag]ha jkun irid isir il-ftu], g]andha
titqies mejta min]abba li tkun ilha assenti \mien twil.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        161
Meta f’xi ka\ijiet 
jitqies li wie]ed 
baqa’ ]aj wara 
ie]or.
832. Jekk tnejn min-nies jew aktar, li wie]ed minnhom ikun it-
testatur u l-ie]or il-werriet jew legatarju, jew li jkunu msej]in mil-
li[i biex jirtu lil xulxin ab intestato, imutu f’disgrazzja wa]da,
ming]ajr ma jkun hemm prova min minnhom miet l-ewwel, il-
pre\unzjoni, dwar min baqa’ ]aj wara l-ie]or, g]andha tkun
regolata mi`-`irkostanzi tal-fatt, u, fin-nuqqas ta’  dawn i`-
`irkostanzi, mis-sa]]a li ti[i mill-età  jew mis-sess.
Regoli meta jkunu 
persuni ta’ sess 
wie]ed,
833. (1) Jekk il-persuni li jmutu flimkien f’disgrazzja wa]da
jkunu ta’ sess wie]ed, u ta’ ta]t il-]amsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ ]aj l-a]]ar l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikollhom aktar minn ]amsa u tletin sena, jitqies li
baqa’ ]aj l-a]]ar l-i\g]ar fosthom.
(3) Jekk u]ud ikunu g]alqu l-]amsa u tletin sena, i\da mhux is-
sebg]in, u o]rajn ikunu ta]t l-età  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqg]u ]ajjin l-a]]ar dawk ta’ l-ewwel.
(4) Jekk u]ud ikunu g]alqu s-sebg]in sena, u o]rajn is-seba’
snin, jitqies li baqg]u ]ajjin l-a]]ar dawn imsemmijin l-a]]ar.
(5) Jekk u]ud ikunu g]alqu s-sebg]in sena u o]rajn ikunu ta]t
l-età  ta’ seba’ snin, jitqies li baqg]u ]ajjin l-a]]ar dawk imsemmija
l-ewwel.
meta ma jkunux 
persuni ta’ sess 
wie]ed.
834. (1) Jekk dawk li jmutu f’disgrazzja wa]da ma jkunux ta’
sess wie]ed, u ma jkunux g]alqu l-età  ta’ erbatax-il sena, jitqies li
baqa’ ]aj l-a]]ar l-akbar fosthom.
(2) Jekk ikunu g]alqu l-età  ta’ erbatax-il sena, i\da mhux dik
ta’ ]amsa u tletin, jitqies li baqa’ ]aj l-a]]ar ir-ra[el.
(3) Jekk ikunu g]alqu l-]amsa u tletin sena, u jkunu ta’ età
wa]da, jew ma jkunx hemm bejniethom aktar minn ]ames snin,
jitqies li baqa’ ]aj l-a]]ar ir-ra[el; u jekk ikun hemm bejniethom
i\jed minn ]ames snin, jitqies li baqa’ ]aj l-a]]ar l-aktar \ag]\ug]. 
Is-su``essjoni 
tinfeta] ukoll meta 
jittie]du l-voti ta’ 
reli[ju\.
835. Is-su``essjoni tinfeta] ukoll meta jittie]du l-voti ta’
reli[ju\ f’ordni monastiku, jew f’xirka reli[ju\a ta’ regulari.
Kif il-pusses 
ig]addi minn 
mejjet g]all-
werrieta.
836. Il-pussess ta’ ]wejje[ il-mejjet ig]addi, bis-sa]]a tal-li[i,
b’mod ta’ kontinwazzjoni, fil-werriet, sew jekk testamentarju jew
le[ittimu, bl-obbligu li j]allas il-pi\ijiet kollha tal-wirt.
Meta l-mejjet 
jiddisponi minn 
bi``a biss tal-wirt.
837. Jekk il-mejjet ma jkunx iddispona ]lief minn bi``a biss tal-
wirt, u l-bqija tg]addi favur il-werrieta le[ittimi, il-pussess ji[i,
bis-sa]]a tal-li[i, ittrasferit lill-werriet testamentarju u lill-werriet
le[ittimu, kull wie]ed skond is-sehem li jkun imissu.
Pussess minn 
o]rajn li jidhrilhom 
li g]andhom jedd.
838. Jekk xi persuna li jidhrilha illi g]andha jedd fuq il-]wejje[
tal-wirt tie]u pussess tag]hom, il-werrieta li lilhom ji[i bis-sa]]a
tal-li[i ttrasferit il-pussess jing]addu li [ew fil-fatt imne]]ijin
mill-pussess, u jistg]u je\er`itaw kull azzjoni li tmiss lill-
pussessuri le[ittimi.
  162      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Ming]and min it-
tifel ille[ittimu jew 
ir-ra[el jew il-mara 
g]andhom jitolbu 
il-pussess.
839. (1) It-tifel ille[ittimu, jew il-mara jew ir-ra[el, li, skond
il-li[i, ikollhom jedd g]al sehem minn ]wejje[ il-mejjet, g]andhom
jitolbu l-pussess ta’ dak is-sehem lill-persuna illi g]andha tg]addi,
b’testment jew ab intestato, il-bi``a li tibqa’ tal-wirt.
(2) Jekk ma jkunx hemm werrieta o]ra, meta t-tifel ille[ittimu
jikkonkorri ma’ \ew[ jew mart il-mejjet, dan g]andu jitlob il-
pussess lil dawn ta’ l-a]]ar.
Meta t-talba g]ad-
d]ul fil-pussess 
g]andha ssir lill-
qorti. 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
840. (1) Meta t-tifel ille[ittimu, \ew[ jew mart il-mejjet, jew
il-Gvern ta’ Malta ikollhom jedd g]all-wirt kollu ab intestato, it-
talba g]ad-d]ul fil-pussess ta’ dak il-wirt issir lill-qorti tal-g\ira li
fiha l-mejjet kien joqg]od fi\-\mien tal-mewt tieg]u, jew li fiha
kien ]a l-voti ta’ reli[ju\.
(2) Dak id-d]ul fil-pussess isir bid-dikjarazzjoni tal-qorti illi s-
su``essjoni hija miftu]a favur it-tifel ille[ittimu, \ew[ jew mart il-
mejjet, jew il-Gvern ta’ Malta, bla ma jkunu me]tie[a atti o]ra. 
Garanzija li 
g]andhom i[ibu t-
tifel ille[ittimu jew 
\ew[ jew mart il-
mejjet qabel id-
dikjarazzjoni tal-
ftu] tas-
su``essjoni.
841. (1) Il-qorti ma tiddikjarax miftu]a s-su``essjoni favur it-
tifel ille[ittimu jew \ew[ jew mart il-mejjet, qabel ma t-tifel
ille[ittimu jew \ew[ jew mart il-mejjet, jobbligaw ru]hom flimkien
ma’ garanti tajjeb, in solidum, b’ipoteka [enerali ta’ ]wejji[hom, li
jroddu l-wirt lill-werrieta tal-mejjet li jkollhom jedd g]alih, u
lanqas qabel ma l-obbligazzjoni tat-tifel ille[ittimu jew ta’ \ew[
jew mart il-mejjet, u dik tal-garanti, ji[u mni\\lin fir-Re[istru
Pubbliku.
(2) Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tistabbilixxi s-somma li
g]aliha l-garanti g]andu jobbliga ru]u, jew dik li g]aliha l-]wejje[
g]andhom ji[u ipotekati.
Meta l-garanzija 
tista’ ti[i 
iddispensata.
842. Il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tippermetti illi, minflok
ipoteka [enerali, ti[i mog]tija ipoteka spe`jali; u tista’ wkoll,
te]les g]al kollox lir-rikorrent milli j[ib garanzija, meta huwa
jkollu immobbli biz\ejjed biex jag]mlu tajjeb g]ar-radd tal-wirt.
Ebda garanzija mhi 
me]tie[a meta l-
valur ta’ l-assi ma 
jaqbi\x ]amsin 
lira.
843. It-tifel ille[ittimu jew \ew[ jew mart il-mejjet jistg]u,
f’kull ka\, ji[u me]lusa milli j[ibu garanzija meta l-valur ta’ l-assi
ma jkunx i\jed minn ]amsin lira, u huma ja]ilfu li ma setg]ux isibu
garanti.
}ru[ tal-bandi.
Kap. 12.
844. (1) Eg]luq tliet snin mill-ftu] tas-su``essjoni, il-qorti
hawn fuq imsemmija, fuq talba tat-tifel ille[ittimu, ta’ \ew[ jew
mart il-mejjet, jew tal-garanti to]ro[ bandu li g]andu ji[i mwa]]al
u ppubblikat b]all-bandu msemmi fl-artikolu 537 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, u bih g]andu ji[i msejja] kull
min jidhirlu li g]andu jedd g]all-wirt, biex i[ib ’il quddiem il-
jeddijiet tieg]u fi \mien xahar mid-data tal-]ru[ ta’ dak il-bandu. U
meta jag]laq dak ix-xahar, il-qorti g]andha tiddikjara li l-
obbligazzjoni tal-garanti spi``at u li spi``aw ukoll l-effetti ta’ l-
iskrizzjonijiet ipotekarji, sew fuq il-]wejje[ tal-garanti kemm ukoll
fuq il-]wejje[ tat-tifel ille[ittimu jew ta’ \ew[ jew mart il-mejjet,
barra minn favur dawk li jkunu f’dak i\-\mien jew qabel, [iebu ’l
quddiem bi protest il-pretensjoni tag]hom.
(2) Jekk ebda persuna ma tidher biex titlob il-wirt, la qabel il-
]ru[ tal-bandu u lanqas fix-xahar hawn fuq imsemmi, il-qorti
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        163
tiddikjara li spi``at g]al kollox l-obbligazzjoni tal-garanti, u tordna
li l-iskrizzjonijiet ipotekarji fuq imsemmija ji[u m]assra, bla ]sara
ta’ l-obbligazzjoni persunali tat-tifel ille[ittimu jew ta’ \ew[ jew
mart il-mejjet favur dawk li jidhru sa ma jag]laq i\-\mien mog]ti
fl-artikolu ta’ wara dan.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni g]at-talba 
ta’ wirt, e``.
845. (1) L-azzjoni biex jintalab wirt, jew legat, jew le[ittima,
jew is-sehem tal-beni li l-li[i tag]ti lit-tfal ille[ittimi jew lil \ew[
jew mart il-mejjet, sew fis-su``essjonijiet b’testment kemm ukoll
f’dawk ab intestato, tispi``a bl-eg]luq ta’ g]axar snin mill-ftu]
tas-su``essjoni.
(2) I\da, g]all-minuri, jew g]all-interdetti, l-azzjoni fuq
imsemmija ma tispi``ax ]lief eg]luq sena minn dak in-nhar li huma
jsiru ta’ l-età , jew li l-interdizzjoni tispi``a, kif ikun il-ka\.
§  II. FUQ L-A¬¬ETTAZZJONI U R-RINUNZJA TA’ WIRT
FUQ L-A¬¬ETTAZZJONI TA’ WIRT
}add ma hu 
obbligat li ja``etta 
wirt.
846. }add ma hu obbligat li ja``etta wirt li jmiss lilu.
Wirt jista’ ji[i 
a``ettat ming]ajr 
kondizzjoni jew 
bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju.
847. Il-wirt jista’ ji[i a``ettat ming]ajr kondizzjoni, jew bil-
benefi``ju ta’ l-inventarju.
Persuni ta]t tutela, 
e``. 
Emendat: 
XLVI. 1973.63; 
XXI. 1993.2.
848. Il-wirt li jmiss lil persuna ta]t tutela jew kurazija, jew lil
minuri, ma jistax ji[i a``ettat mit-tutur jew kuratur, jew mill-
[enitur li je\er`ita s-setg]a tal-[enituri, ]lief bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju.
Effett retroattiiv ta’ 
a``ettazzjoni ta’ 
wirt.
849. L-a``ettazzjoni ta’ wirt g]andha effett retroattiv minn dak
in-nhar tal-ftu] tas-su``essjoni, bla ]sara tal-jeddijiet miksubin
minn terzi persuni bis-sa]]a ta’ xi konvenzjoni mag]mula b’bona
fidi mal-werriet apparenti.
L-a``ettazzjoni 
tista’ tkun espressa 
jew ta`ita.
850. (1) L-a``ettazzjoni tista’ tkun espressa inkella ta`ita.
(2) Hija espressa, meta wie]ed jie]u l-kwalità  ta’ werriet f’att
pubbliku jew f’kitba privata.
(3) Hija ta`ita, meta l-werriet jag]mel xi att li bilfors ifisser li
huwa ried ja``etta l-wirt, u li ma kienx ikollu l-jedd jag]mel jekk
mhux b]ala werriet.
Effetti ta’ 
dikjarazzjoni ta’ 
werriet b’sentenza.
851. Dak illi, b’sentenza ta’ qorti kompetenti, ji[i ddikjarat
werriet, jew ikkundannat espressament f’din il-kwalità , hu
mag]dud werriet quddiem il-legatarji u l-kredituri kollha ta’ dak il-
wirt. 
Atti li ma j[ibux 
a``ettazzjoni.
852. L-ordnijiet mog]tija g]all-funerali, l-atti ta’
konservazzjoni, jew ta’ amministrazzjoni tal-wirt g]al xi \mien, ma
j[ibux a``ettazzjoni tal-wirt meta ma tkunx ittie]det ukoll il-
kwalità  ta’ werriet.
  164      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Atti li j[ibu 
a``ettazzjoni.
853. (1) Id-donazzjoni, il-bejg] jew i`-`essjoni li wie]ed mill-
werrieta jag]mel tal-jeddijiet tieg]u ta’ su``essjoni, sew lil wie]ed
barrani, jew lill-o]rajn kollha li jkunu werrieta mieg]u, jew lil xi
w]ud minnhom, i[ibu l-a``ettazzjoni tal-wirt mill-parti tieg]u.
(2) Dan ig]odd ukoll -
(a) g]ar-rinunzja mag]mula, ukoll jekk bla ]las, minn
wie]ed mill-werrieta favur ta’ wie]ed jew i\jed mill-
werrieta l-o]ra;
(b) g]ar-rinunzja mag]mula, ukoll jekk favur il-werrieta l-
o]ra kollha ming]ajr distinzjoni, jekk dik ir-rinunzja
ssir b’titolu oneru\.
Meta r-rinunzja 
mag]mula minn 
wie]ed mill-
werrieta favur 
werrieta o]ra ma 
[[ibx a``ettazzjoni 
ta’ wirt.
854. Jekk ir-rinunzja ssir bla ]las minn wie]ed mill-werrieta
favur dawk il-werrieta l-o]ra kollha, b’testment jew ab intestato,
illi, fin-nuqqas tieg]u, kien ikun imisshom sehmu tal-wirt, ma
[[ibx a``ettazzjoni ta’ wirt.
Meta l-werrieta ma 
jaqblux dwar l-
a``ettazzjoni jew 
ir-rinunzja tal-wirt.
855. Meta l-werrieta ma jaqblux bejniethom dwar jekk
g]andhomx ja``ettaw il-wirt jew jirrinunzjaw g]alih, dak illi
ja``etta jikseb wa]du l-jeddijiet kollha, u jie]u fuqu l-pi\ijiet
kollha tal-wirt. 
Il-jedd ta’ l-
a``ettazzjoni 
jg]addi lill-
werrieta.
856. Jekk persuna li favur tag]ha tkun [iet miftu]a su``essjoni
tmut ming]ajr ma tkun irrinunzjat g]aliha jew a``ettatha, il-jedd
ta’ a``ettazzjoni ta’ din is-su``essjoni jg]addi lill-werrieta tag]ha:
u f’dan il-ka\ id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan
ig]oddu wkoll g]al dawk il-werrieta.
Jeddijiet ta’ dawn 
il-werrieta.
857. Il-werrieta li jkunu a``ettaw il-wirt tal-persuna li minn
g]andha jg]addi lilhom il-jedd imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel
dan jistg]u, b’dan kollu, jirrinunzjaw g]all-wirt li kien imiss lil dik
il-persuna, imma illi kien g]ad ma [iex a``ettat minnha: 
I\da, ir-rinunzja g]all-wirt ta’ dik il-persuna [[ib ukoll ir-
rinunzja g]all-wirt li kien imiss lilha.
Meta a``ettazzjoni 
tista’ ti[i attakkata.
858. (1) Min ja``etta wirt, ma jistax jattakka l-a``ettazzjoni
]lief meta din tkun saret min]abba vjolenza, jew min]abba qerq li
jsir bi ]sara tieg]u.
(2) I\da, jekk jinkixef testment li, fi \mien l-a``ettazzjoni, ma
kienx jaf bih dak li a``etta l-wirt, dan ma jkunx obbligat i]allas il-
legati m]ollija f’dak it-testment f’aktar mill-valur tal-wirt, bla
]sara tal-jedd tal-le[ittima jew sehem ie]or ta’ beni li jkunu jmissu
lilu.
Preskrizzjoni tal-
jedd ta’ l-
a``ettazzjoni ta’ 
wirt battal.
859. Il-jedd ta’ l-a``ettazzjoni ta’ wirt battal jispi``a bil-
preskrizzjoni eg]luq tletin sena.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        165
FUQ IR-RINUNZJA TA’ WIRT
Ir-rinunzja ma 
tistax tkun 
pre\unta.
860. (1) Ir-rinunzja g]al wirt ma tistax tkun pre\unta.
(2) Ir-rinunzja tista’ ssir biss b’dikjarazzjoni ppre\entata fir-
re[istru tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja fil-g\ira fejn il-mejjet
kien joqg]od fi\-\mien tal-mewt tieg]u.
Il-werriet li 
jirrinunzja g]as-
su``essjoni 
b’testment jitlef il-
jedd g]as-
su``essjoni ab 
intestato.
861. Il-werriet illi jirrinunzja g]as-su``essjoni b’testment jitlef
kull jedd g]as-su``essjoni ab intestato:
I\da, dan il-werriet jista’, fl-att tar-rinunzja, i\omm il-jedd
g]al-le[ittima jew sehem ie]or tal-beni illi, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 614 sas-653, ikunu jmissu lilu.
Il-werriet li 
jirrinunzja g]all-
wirt jista’ jitlob il-
legati.
862. (1) Il-werriet li jirrinunzja jitqies b]allikieku ma kien
qatt werriet.
(2) I\da, ir-rinunzja tieg]u ma ttellfux il-jedd li jitlob il-legati
m]ollija favur tieg]u.
Is-sehem ta’ dak li 
jirrinunzja ji\died 
ma’ dak tal-
werrieta l-o]ra.
863. (1) Fis-su``essjoni ab intestato, is-sehem ta’ dak li
jirrinunzja ji\died ma’ dak tal-werrieta l-o]ra.
(2) Jekk dak li jirrinunzja jkun werriet wa]du, is-su``essjoni
tmiss lil dawk illi ji[u fi grad warajh.
Ma jistax wie]ed 
jidhol bil-jedd tar-
rappre\entazzjoni 
flok werriet li 
jirrinunzja.
864. (1) }add ma jista’ jid]ol fil-wirt bil-jedd tar-
rappre\entazzjoni flok werriet li jirrinunzja.
(2) Jekk min jirrinunzja jkun hu biss werriet fil-grad tieg]u,
jew, jekk il-werrieta kollha jirrinunzjaw, jid]lu flokhom it-tfal bil-
jedd tag]hom innifishom, u jirtu per capita.
Sehem ta’ min 
jirrinunzja fis-
su``essjonijiet 
b’testment.
865. Fis-su``essjoni b’testment, is-sehem ta’ dak li jirrinunzja
jg]addi favur dawk li jkunu werrieta mieg]u jew favur il-werrieta
le[ittimi, b]al ma jing]ad fl-artikoli 737 u 741.
Il-kredituri tal-
werriet li 
jirrinunzja jistg]u 
ja``ettaw 
minfloku. 
Emendat: 
XLVI. 1973.64.
866. (1) Il-kredituri ta’ persuna illi tirrinunzja g]all-wirt bi
]sara tal-jeddijiet tag]hom, jistg]u jitolbu lill-qorti l-
awtorizzazzjoni biex ja``ettaw dak il-wirt minflok id-debitur
tag]hom.
(2) Fil-ka\ imsemmi fis-subartikolu (1) r-rinunzja ti[i
annullata mhux favur il-werriet li jirrinunzja, imma favur il-
kredituri, u sa l-ammont biss tal-jeddijiet ta’ dawk il-kredituri.
(3) Kull wie]ed li jkun werriet flimkien ma’ dak li jirrinunzja,
jista’ jopponi l-azzjoni tal-kredituri billi j]allas il-krediti tag]hom,
u il-werriet li j]allas jid]ol ipso jure fil-jeddijiet tal-kredituri li
huwa jkun ]allas.
Werriet li 
jirrinunzja jista’ 
dejjem ja``etta l-
wirt battal.
867. (1) Il-werriet li ikun irrinunzja g]all-wirt jista’ dejjem
ja``etta dak il-wirt kemm-il darba - 
(a) il-jedd ta’ l-a``ettazzjoni tal-wirt ma jkunx spi``a
kontra tieg]u bil-preskrizzjoni; u
(b) il-wirt ma jkunx [ie a``ettat minn werrieta o]ra.
(2) I\da, dik l-a``ettazzjoni mhix ta’ ]sara g]all-jeddijiet
  166      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
miksubin minn terzi persuni fuq il-beni tal-wirt, sew bil-
preskrizzjoni jew bis-sa]]a ta’ atti mag]mulin skond il-li[i mal-
kuratur tal-wirt battal.
Il-werriet jista’ jigi 
m[ieg]el jiddikjara 
jridx ja``etta l-wirt 
jew le.
868. Il-qorti tag]ti, fuq talba ta’ kull min g]andu interess, li il-
werriet b’testment jew ab intestato, i\-\mien ta’ xahar, li, g]al
ra[uni tajba, jista’ ji[i m[edded g]al xahar ie]or, biex jiddikjara
jekk ja``ettax il-wirt jew jirrinunzjax g]alih; u fin-nuqqas ta’ dik
id-dikjarazzjoni fi\-\mien hawn fuq imsemmi, kif mog]ti mill-bidu
jew kif im[edded, il-wirt jitqies irrinunzjat.
Werriet li fil-fatt 
jkollu l-pussess ma 
jistax jirrinunzja 
g]all-wirt wara 
tliet xhur.
869. B’dak kollu li jing]ad fl-artikoli ta’ qabel dan, l-imsej]in
g]all-wirt, illi jkollhom fil-fatt il-pusses tal-]wejje[ tal-wirt,
jitilfu, wara tliet xhur mill-ftu] tas-su``essjoni jew minn dak in-
nhar li jkunu saru jafu li l-wirt imiss lilhom, il-jedd tar-rinunzja
g]al dak il-wirt, kemm-il darba ma jkunux imxew skond id-
disposizzjonijiet dwar il-benefi``ju ta’ l-inventarju; u, jitqiesu
b]ala werrieta ming]ajr dan il-benefi``ju ukoll jekk kontra dan
ig]idu illi huma jippossjedu dawk il-]wejje[ ta]t titolu ie]or.
Werriet li ja]bi 
]wejje[ tal-wirt 
jitlef il-jedd li 
jirrinunzja g]all-
wirt.
870. Il-werrieta li jkunu ]adu b’qerq jew ]bew xi ]wejje[ tal-
wirt, jitilfu l-jedd tar-rinunzja ta’ dak il-wirt, u, g]alkemm jag]mlu
r-rinunzja jibqg]u werrieta ming]ajr il-benefi``ju ta’ l-inventarju. 
Ir-rinunzja g]all-
wirt ta’ wie]ed ]aj 
hija nulla.
871. Bla ]sara ta’ disposizzjonijiet o]ra ta’ dan il-Kodi`i dwar
ir-rinunzji f’okka\joni ta’ \wie[, ]add ma jista’ jirrinunzja g]all-
wirt ta’ wie]ed ]aj, jew jittrasferixxi l-jeddijiet li g]ad jista’ jkollu
g]al dak il-wirt, ]lief meta jie]u l-voti ta’ reli[ju\ f’ordni
monastiku jew f’xirka reli[ju\a ta’ regulari.
Ir-rinunzja 
min]abba vot 
f’ordni monastiku 
g]andha tkun 
assoluta,
872. Ir-rinunzja li ssir min]abba voti f’ordni monastiku jew
f’xirka reli[ju\a ta’ regulari, g]andha ssir b’mod illi la l-persuna li
tirrinunzja u lanqas l-ordni jew ix-xirka ma jkunu jistg]u f’ebda
ka\ jissu``jedu fil-beni li g]alihom tkun saret ir-rinunzja.
i\da jista’ jin-
\amm il-jedd 
g]all-vitalizju.
873. I\da, ir-rinunzjant jista’ j\omm g]alih vitalizju fuq il-beni
li g]alihom jirrinunzja, u, f’dak il-ka\, l-ordni jew ix-xirka jistg]u
huma wkoll jitolbu, wara l-mewt tar-rinunzjant, il-]las tal-vitalizju
li ma jkunx [ie m]allas lilu, kemm-il darba huwa jkun iddikjara
espressament li ma t]allasx, u d-dejn ma jkunx preskritt.
Ir-rinunzja tista’ 
ssir minn minuri li 
jid]ol f’ordni 
reli[ju\.
874. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 tista’ ssir ukoll minn
minuri, basta li jkollu l-età  me]tie[a mil-li[i biex jie]u l-voti ta’
reli[ju\.
Effett tar-rinunzja. 875. Ir-rinunzja msemmija fl-artikolu 872 g]andha effett
kwantu g]all-dawk li favur tag]hom tkun saret, ukoll jekk huma ma
kinux pre\enti, u ma jkunux, sal-ftu] tas-su``essjoni g]all-beni li
g]alihom ir-rinunzja tkun saret, a``ettaw dik ir-rinunzja.
L-annullament tal-
voti ta’ reli[ju\ 
igib l-annullament 
tar-rinunzja.
876. (1) L-annullament tal-voti ta’ reli[ju\ i[ib ukoll l-
annullament tar-rinunzja.
(2) I\da, jibqa’ s]i] kull trasferiment tal-beni rrinunzjati illi
jkun sar qabel ma jkunu [ew annullati l-voti ta’ reli[ju\, bla ]sara
tal-jedd tar-rinunzjant li jitlob id-danni ming]and dawk li jkunu
g]aldaqshekk obbligati skond il-li[i.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        167
FUQ IL-BENEFI¬¬JU TA’ L-INVENTARJU
Il-projbizzjoni lill-
werriet li jag]mel 
l-inventarju hija 
nulla.
877. Il-werriet jista’ jinqeda bil-benefi``ju ta’ l-inventarju,
g]ad li t-testatur ikun ipprojbielu li jag]mlu.
Id-dikjarazzjoni li 
wie]ed bi ]siebu 
jie]u l-kwalità  ta’ 
werriet bil-
kondizzjoni tal-
benefi``ju ta’ l-
inventarju.
878. (1) Id-dikjarazzjoni ta’ werriet illi hu mhux bi ]siebu
jie]u dik il-kwalità  ]lief bil-benefi``ju ta’ l-inventarju, g]andha
ti[i mag]mula fir-re[istru tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tal-
g\ira li fiha l-mejjet, fi\-\mien tal-mewt tieg]u, kien joqg]od, jew
tal-g\ira li fiha dak, illi tieg]u tkun is-su``essjoni, ikun ]a l-voti
ta’ reli[ju\ f’ordni monastiku jew f’xirka reli[ju\a ta’ regulari.
(2) Meta l-ftu] tas-su``essjoni jkun sar bis-sa]]a ta’ sentenza
li biha jkun [ie de`i\ illi dak li tieg]u tkun is-su``essjoni g]andu
jitqies mejjet min]abba li jkun ilu assenti \mien twil, id-
dikjarazzjoni fuq imsemmija g]andha ti[i mag]mula mill-werriet
fir-re[istru tal-qorti tal-g\ira illi fiha s-sentenza tkun [iet mog]tija.
Id-dikjarazzjoni 
g]andha ssir billi 
qabilha jew 
warajha ji[i 
mag]mul l-
inventarju.
Kap. 12.
879. Id-dikjarazzjoni fuq imsemmija tibqa’ bla effett jekk
qabilha jew warajha ma jsirx l-inventarju tal-beni tal-wirt, bil-mod
li jing]ad fil-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Jekk il-werrieta ma 
jkunux jaqblu fuq 
l-a``ettazzjoni tal-
wirt bil-benefi``ju 
ta’ l-inventarju.
880. (1) Jekk fost il-werrieta, wie]ed minnhom ikun irid
ja``etta l-wirt bil-benefi``ju ta’ l-inventarju, u wie]ed ie]or jew
i\jed ming]ajru, l-inventarju g]andu jsir.
(2) F’dak il-ka\ ikun bi\\ejjed li wie]ed biss jag]mel id-
dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu 878.
(3) Il-benefi``ju jgawdih biss il-werriet li jag]mel id-
dikjarazzjoni.
Il-werriet li fil-fatt 
ikollu l-pussess tal-
wirt g]andu 
jag]mel l-
inventarju fi \mien 
tliet xhur.
881. Il-werriet li fil-fatt ikollu l-assi tal-wirt f’idejh, g]andu
jag]mel l-inventarju fi \mien tliet xhur mill-ftuh tas-su``essjoni,
jew minn dak in-nhar li jsir jaf li l-wirt imiss lilu.
Il-werriet li jonqos 
li jag]mel jew li 
jlesti l-inventarju 
fi\-\mien li jmiss 
jing]add li a``etta 
l-wirt ming]ajr il-
benefi``ju ta’ l-
inventarju.
882. Jekk il-werriet ma jkunx, fi \mien l-ewwel tliet xhur, beda
jag]mel l-inventarju, jew ma jkunx lestieh f’dak i\-\mien, jew fi
\mien ie]or li jkun [ie lilu m[edded, huwa jitqies li a``etta l-wirt
ming]ajr il-benefi``ju ta’ l-inventarju.
|mien sabiex 
wie]ed ja]sibha 
jekk g]andux 
ja``etta l-wirt jew 
le wara li jsir l-
inventarju.
883. Wara li l-inventarju jitlesta, il-werriet illi jkun g]ad ma
g]amilx id-dikjarazzjoni li ja``etta l-wirt, g]andu \-\mien ta’
erbg]in [urnata, li jibdew ig]oddu minn dak in-nhar li jitlesta l-
inventarju, sabiex ja]sibha jekk g]andux ja``etta l-wirt jew
jirrinunzja g]alih; u jekk ig]addi dak i\-\mien ming]ajr ma l-
werriet ikun iddikjara fir-re[istru tal-qorti fuq imsemmija li
jirrinunzja g]all-wirt, jew li ja``ettah bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju, jitqies li hu a``ettah bil-benefi``ju ta’ l-inventarju.
  168      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Kif jimxi z-\mien 
kwantu g]all-
werriet li ma 
jkollux l-assi tal-
wirt f’idejh.
884. (1) Jekk ikun hemm talba [udizzjarja kontra werriet illi
fil-fatt ma jkollux l-assi tal-wirt f’idejh u ma jkunx inda]al fih, i\-
\minijiet imsemmijin fl-artikoli 881, 882 u 883 sabiex hu jag]mel
l-inventarju u ja]sibha jekk g]andux ja``etta jew le, jibdew
g]addejjin biss mill-[urnata li ti[i mog]tija mill-qorti.
(2) Jekk ma jkun hemm ebda talba [udizzjarja kontra dan il-
werriet, huwa jibqag]lu l-jedd li jag]mel l-inventarju sakemm i\-
\mien sabiex ja``etta l-wirt ma jkunx spi``a bil-preskrizzjoni.
Minuri u interdetti. 885. Il-minuri u l-interdetti ma jing]addux li waqg]u mill-
benefi``ju ta’ l-inventarju ]lief wara sena minn dak in-nhar li jsiru
ta’ l-età , jew li tispi``a l-interdizzjoni, skond il-ka\, kemm-il darba
f’dak i\-\mien ma jkunux imxew skond id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikoli ta’ qabel dan.
Fi\-\mien li fih 
ikun isir l-
inventarju l-werriet 
jitqies kuratur.
886. (1) Matul i\-\mienijiet mog]tijin lill-werriet sabiex
jag]mel l-inventarju u sabiex ja]sibha jekk ja``ettax jew le, dak li
jkun imsejja] g]all-wirt mhux obbligat jie]u l-kwalità  ta’ werriet.
(2) I\da, huwa jitqies de jure kuratur tal-wirt, u, f’dik il-
kwalità , jista’ ji[i msejja] f’kaw\a biex jidher g]all-wirt, u biex
iwie[eb g]at-talbiet [udizzjarji li jin[iebu kontra l-wirt.
(3) Kemm-il darba hu ma jidhirx, il-qorti ta]tar kuratur biex
jidher g]all-wirt fil-kaw\a.
Il-werriet jista’ 
jaqla’ permess biex 
ibieg] o[getti tal-
wirt li ma jistg]ux 
ji[u ikkonservati.
887. Jekk fil-wirt ikun hemm ]wejje[ li ma jistg]ux ji[u
kkonservati, jew li biex ji[u kkonservati tkun tin]tie[ spi\a kbira,
il-werriet jista’, matul i\-\minijiet hawn fuq imsemmija, jitlob lill-
qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja, jew, jekk ikun hemm
opposizzjoni, lill-qorti kompetenti, li tag]ti s-setg]a li jbieg] dawn
il-]wejje[ bil-mod li l-qorti jidhrilha l-a]jar:
I\da werriet ma ji[ix mag]dud, min]abba din il-pro`edura,
li a``etta l-wirt.
Spejje\ mag]mulin 
qabel ir-rinunzja.
888. Jekk il-werriet jirrinunzja g]all-wirt qabel ma jag]lqu \-
\minijiet, ori[inali jew im[edda, imsemmijin fl-artikoli ta’ qabel
dan, l-ispejje\ le[ittimi li jkun g]amel sa dak in-nhar tar-rinunzja
jaqg]u fuq il-wirt.
Il-werriet li ja]bi 
b’qerq ]wejje[ tal-
wirt.
889. Il-werriet ]ati illi naqas b’qerq li jda]]al fl-inventarju
]wejje[ tal-wirt, jaqa’ mill-benefi``ju ta’ l-inventarju.
Effett ta’ l-
inventarju.
890. L-effett ta’ l-inventarju hu -
(a) illi l-werriet ma jkunx obbligat g]all-]las tad-djun tal-
wirt f’i\jed minn kemm ikunu jiswew il-]wejje[ li
jkun missu;
(b) illi hu jista’ je]les mill-]las tad-djun billi j`edi l-
]wejje[ kollha tal-wirt lill-kredituri, legatarji, u wkoll
lil dak li jiret flimkien mieg]u u li ma jkunx irid
jag]mel i`-`essjoni b]alu;
(`) illi ]wej[u ma ji[ux im]alltin ma’ dawk tal-wirt, u illi
j\omm s]i] il-jedd tieg]u li jitlob il-]las tat-krediti
tieg]u kontra l-wirt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        169
Obbligi tal-werriet 
bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju.
891. (1) Il-werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju g]andu
jamministra l-]wejje[ tal-wirt, u g]andu jag]ti kont ta’ l-
amministrazzjoni tieg]u lill-kredituri u lil-legatarji.
(2) Hu ma jistax ji[i m[ieg]el i]allas bi ]wej[u, ]lief wara li
jkun [ie mqieg]ed in mora biex jag]ti l-kont tieg]u u sakemm ikun
g]ad ma qdiex dan l-obbligu.
(3) Wara l-likwidazzjoni tal-kont, hu ma jistax ji[i m[ieg]el
i]allas bi ]wej[u ]lief sa l-ammont tas-somom li tag]hom jinsab
debitur.
Il-werriet bil-
benefi``ju ta’ l-
inventarju jwie[eb 
g]all-]tijiet gravi.
892. Il-werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju, fl-
amministrazzjoni tieg]u ma jwe[ibx ]lief g]all-]tijiet gravi.
I\-\mien g]all-
g]oti tal-kont.
893. ll-kredituri u l-legatarji jistg]u jitolbu li ji[i stabbilit i\-
\mien li fih it-werriet g]andu jag]ti l-kont.
Jekk il-werriet li 
jmissu l-le[ittima 
ma jag]milx l-
inventarju.
894. Jekk il-werriet li jmissu l-le[ittima, jew sehem ie]or mill-
]wejje[ tal-wirt, ma ji]ux ]sieb li jag]mel l-inventarju, jitlef il-
jedd li jitlob li ji[u mnaqqsin id-donazzjonijiet u l-legati m]ollijin
lil persuni o]ra, li ma jkunux werrieta flimkien mieg]u.
Il-werriet bil-
benefi``ju ta’ l-
inventarju g]andu 
jag]ti garanzija.
895. (1) Il-werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju g]andu, fuq
talba tal-kredituri jew ta’ o]rajn li jkollhom interess, jag]ti
garanzija tajba g]all-valur tal-]wejje[ mobbli li jkunu mda]]lin fl-
inventarju, g]all-frottijiet ta’ l-immobbli, u g]all-bilan` tal-prezz
tal-bejg] ta’ dawk l-immobbli illi jista’ jibqa’ wara li jit]allsu l-
kredituri tal-wirt.
(2) Jekk il-werriet jonqos li jag]ti dik il-garanzija, il-qorti
tag]ti dawk il-provvedimenti li jidhrilha me]tie[a biex jitqeg]du
fi\-zgur il-jeddijiet ta’ l-interessati.
}las ta’ xi kredituri 
qabel il-]las ta’ 
legati.
896. Il-werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju ma jista’ j]allas
ebda legat qabel ma ji[u m]allsa l-kredituri illi jkunu, qabel il-
pubblikazzjoni ta’ l-inventarju, b’ittra uffi`jali jew att ie]or,
g]arrfuh bil-krediti tag]hom, u dawk illi l-krediti tag]hom ikunu
mni\zlin fir-Re[istru Pubbliku.
}las lil kredituri u 
legatarji o]ra.
897. (1) Wara li ji[u m]allsin il-kredituri msemmijin fl-a]]ar
artikolu qabel dan, il-werriet bil-benefi`eju ta’ l-inventarju g]andu
j]allas dawk il-kredituri l-o]ra li ji[u ’l quddiem, u l-legatarji,
skond l-ordni li fih jitolbu l-]las.
(2) Madankollu, f’dak il-ka\ ukoll, il-werriet bil-benefi``ju ta’
l-inventatju ma jistax i]allas legat jekk, qabel ma jag]mel il-]las,
ji[i nnotifikat b’xi kreditu kontra l-wirt.
Djun imni\\lin fir-
Re[istru Pubbliku 
g]andhom jit]allsu 
skond l-ordni ta’ 
preferenza.
898. Il-werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju g]andu j]allas id-
djun imni\\lin fir-Re[istru Pubbliku, u d-djun li fi\-\mien tal-]las
ikunu [ew innotifikati lilu, u jaqta’ l-kreditu tieg]u nnifsu kontra l-
wirt, skond l-ordni tal-privile[[ jew ta’ l-ipoteka ta’ dawn id-djun. 
Jedd ta’ kreditur 
pre[udikat bi ]las 
mag]mul mill-
werriet.
899. Il-kredituri illi bi ]sara tag]hom il-werriet ikun ]allas
kredituri o]ra jew legatarji, g]andhom il-jedd li jduru sew kontra
tieg]u kemm ukoll kontra l-kredituri jew legatarji m]allsin. 
  170      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jeddijiet tal-
kredituri li jidhru 
wara li ma jkun 
fadal xejn tat-wirt.
900. (1) Il-kredituri illi jidhru wara li l-[id kollu tal-wirt ikun
[ie minfuq fi ]las ta’ kredituri o]ra jew ta’ legati, jistg]u jduru biss
g]all-]las tal-kreditu tag]hom kontra l-legatarji.
(2) Il-jedd g]al din l-azzjoni jintilef bil-preskrizzjoni wara tliet
snin minn dak in-nhar ta’ l-a]]ar ]las.
E\er`izzju ta’ l-
azzjoni ipotekarja.
901. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jtellfux lill-kreditur mhux im]allas l-azzjoni li hu g]andu kontra
kull pussessur ta’ immobbli ipotekat g]all-krediti tieg]u.
Spejje\ ta’ l-
inventarju u tal-
kontijiet.
902. L-ispejje\ ta’ l-inventarju u tal-kontijiet ibatihom il-wirt.
FUQ IL-WIRT BATTAL
Meta l-wirt 
jing]add battal.
Kap. 12.
903. Il-wirt, sakemm ma jkunx a``ettat, jitqies battal; u, fuq
talba ta’ kull min ikollu interess, il-qorti, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 886, ta]tar kuratur, kif jing]ad fil-
Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Dmirijiet tal-
kuratur.
904. (1) Il-kuratur ta’ wirt battal g]andu, qabel xejn, jag]mel
l-inventarju ta’ dak il-wirt.
(2) Dan il-kuratur g]andu je\er`ita u jmexxi l-jeddijiet ta’ dak
il-wirt: hu g]andu jwie[eb g]at-talbiet [udizzjarji li jin[iebu
kontra l-wirt, u g]andu jamministrah bl-obbligu li jiddepo\ita l-flus
li jkunu jinsabu fil-wirt stess jew li jid]lu mill-bejg] ta’ ]wejje[
mobbli jew immobbli, u li jag]ti kont lil min imiss.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 904 
ma jg]oddux g]all-
kuraturi ta’ l-
elenku.
Kap. 12.
905. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux g]all-kuratur ma]tur biss g]all-finijiet imsemmija fl-
artikolu 929 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
§  III. FUQ IL-QASMA
Il-qasma tal-wirt 
tista’ tintalab f’kull 
\mien.
906. (1) Tista’ dejjem tintalab il-qasma tal-wirt, g]alkemm it-
testatur ikun ipprojbiha.
Ka\ijiet li fihom 
tista’ ti[i ipprojbita 
jew sospi\a.
(2) I\da, meta l-werrieta istitwiti jkunu kollha minuri, jew meta
xi wie]ed minn dawn il-werrieta jkun minuri, it-testatur jisa’
jipprojbixxi l-qasma tal-wirt bejn il-werrieta sa eg]luq sena minn
dak in-nhar li l-i\g]ar wie]ed fosthom isir ta’ l-età .
(3) It-testatur jista’ wkoll b’testment jissospendi l-qasma g]al
\mien mhux aktar minn ]ames snin, g]alkemm ebda wie]ed mill-
werrieta ma jkun minuri. Kull disposizzjoni li tissospendi l-qasma
g]al \mien i\jed twil, ma tiswiex g]a\-\mien li jaqbe\ il-]ames
snin.
Disposizzjonijiet li 
jirregolaw il-
qasma.
907. Fil-qasma tal-wirt g]andhom jigu m]arsa d-
disposizzjonijiet mi[jubin fis-Sub-titoli II u III tat-Titolu V tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi`i u fl-artikoli 908 sad-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        171
912.
}atra ta’ persuna 
biex tifforma l-
ishma, e``.
908. Meta l-partijiet ma jiftehmux bejniethom fuq il-g]a\la, il-
qorti tag]\el persuna sabiex tifforma l-istat [enerali tal-beni, u
tg]id kemm g]andu jkun kull sehem tal-wirt u x’g]andu jing]ata lil
kull wa]da mill-partijiet li jkunu qeg]din jag]mlu l-qasma.
Pre\unzjoni li l-[id 
kien je\isti minn 
qabel ma sar i\-
\wie[ ta’ wara. 
Kap. 12.
909. Dak kollu illi, fil-ftu] tas-su``essjoni ta’ persuna li tkun
]alliet tfal jew dixxendenti o]ra minn \ew[ \wi[ijiet jew i\jed,
jinsab fl-assi tag]ha, jitqies, fl-interess tat-tfal jew dixxendenti taz-
\wie[ ta’ qabel, li kien je\isti f’dak l-assi minn qabel ma sar i\-
\wie[ ta’ wara, meta ma ji[ix ippruvat il-kuntrarju jew b’inventarju
li jkun [ie mag]mul qabel dan i\-\wie[ ta’ wara bil-mod li jing]ad
fil-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, jew b’mezzi
o]ra.  
Konferiment mill-
werrieta.
910. (1) Kull wie]ed mill-werrieta g]andu, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 913 sad-938, jikkonferixxi jew i[ib
lura fil-massa tal-wirt kull donazzjoni li tkun saret lilu, u kull
somma li tag]ha jkun debitur.
(2) Jekk il-kollazzjoni ma ssirx in natura, il-werrieta l-o]ra li
favur tag]hom il-kollazzjoni g]andha ssir, jie]du qabel xejn mill-
massa tal-wirt sehem daqs dak li jmissu jin[ieb lura fil-wirt.
(3) Dawn il-prelevamenti g]andhom isiru, kemm jista’ jkun,
billi jittie]du o[[etti ta’ l-istess xorta, kwalità , u valur, b]al dawk
li ma jkunux intraddu in natura.
Formazzjoni ta’ 
ishma ndaqs.
911. Wara li ssir il-kollazzjoni jew isiru l-prelevamenti, l-assi
ji[i maqsum f’tant ishma ndaqs daqskemm ikunu l-werrieta jew i`-
`ippijiet li jkunu qeg]din jaqsmu.
I`-`essjonarju ta’ 
sehem ta’ wirt 
jista’ ji[i esklu\ 
mill-qasma mill-
werrieta l-o]ra.
912. (1) Jekk wie]ed mill-werrieta jkun `eda, b’titolu oneru\,
il-jeddijiet tieg]u fuq il-wirt lil xi ]add li ma jkunx ukoll werriet,
il-werrieta l-o]ra jew wie]ed jew i\jed minnhom jistg]u jeskludu
li`-`essjonarju, allavolja dan ikun qarib tal-mejjet, mill-qasma,
billi j]allsu lilu l-prezz ta`-`essjoni, l-ispejje\ li jkun g]amel g]al
dik i`-`essjoni, u l-img]axijiet fuq il-prezz minn dak in-nhar li dak
il-prezz ikun [ie m]allas minnu li`-`edent.
(2) Il-jedd li g]andhom il-werrieta l-o]ra kif jing]ad hawn fuq,
jispi``a wara xahar min-notifika li ssir lilhom ta’ dik i`-`essjoni,
kemm-il darba f’dak iz-\mien huma ma jiddikjarawx li jridu
je\er`itaw dak il-jedd.
(3) Meta wie]ed mill-werrieta jkun e\er`ita dak il-jedd, il-
werrieta l-o]ra jistg]u jing]aqdu mieg]u, basta li jiddikjaraw dan fi
\mien ]mistax-il [urnata min-notifika mag]mula lilhom.
(4) Dawn in-notifiki u dikjarazzjonijiet g]andhom isiru b’att
[udizzjarju.
  172      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
§  IV. FUQ IL-KOLLAZZJONI
It-tfal jew id-
dixxendenti huma 
obbligati g]all-
kollazzjoni favur 
ta’ tfal jew 
dixxendenti o]ra.
913. (1) It-tfal u d-dixxendenti biss, li ji[u g]all-wirt ta’
axxendent, sew b’testment kemm ab intestato, g]andhom i[ibu fil-
massa tal-wirt, fl-interess biss tat-tfal jew dixxendenti l-o]ra, li
jirtu flimkien mag]hom, dak kollu li jkunu ]adu b’donazzjoni
ming]and il-mejjet, direttament jew indirettament, meta d-donatur
ma jkunx iddispona xort’o]ra.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]ad li
t-tfal jew dixxendenti ji[u g]all-wirt bil-benefi``ju ta’ l-inventarju.
}elsien mill-
obbligu tal-
kollazzjoni.
914. Il-]elsien mill-kollazzjoni jista’ ji[i mog]ti fl-att stess li
bih issir id-donazzjoni, jew b’att wara li jkollu l-formalitajiet
me]tie[a sabiex id-donazzjonijiet jew it-testmenti jkunu validi.
Meta d-donazzjoni 
taqbe\ is-sehem li 
l-mejjet seta’ 
jiddisponi minnu, 
i\-\ejjed hu su[[ett 
g]all-kollazzjoni.
915. It-tifel jew dixxendent ma jistax, g]alkemm ikun [ie
me]lus espressament mill-obbligu tal-kollazzjoni, i\omm id-
donazzjoni ]lief sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’
jiddisponi, u \-\ejjed hu su[[ett g]all-kollazzjoni.
Werriet li 
jirrinunzja g]as-
su``essjoni jista’ 
j\omm id-
donazzjoni.
916. Il-werriet illi jirrinunzja g]as-su``essjoni jista’, b’dan
kollu, i\omm id-donazzjoni, jew jitlob il-legat li jkun [ie m]olli
lilu, sa l-ammont tas-sehem li minnu l-mejjet seta’ jiddisponi, bla
]sara, kemm-il darba dan il-werriet jitlob il-le[ittima jew sehem
ie]or ta’ beni li jkun imissu skond il-li[i, tad-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 620(4), u ta’ l-artikoli 634 u 643.
Jekk id-donatarju 
ma kienx il-werriet 
pre\untiv fi\-
\mien tad-
donazzjoni.
917. Id-donatarju li ma kienx il-werriet pre\untiv fi\-\mien tad-
donazzjoni, i\da illi, fi\-\mien tal-ftu] tas-su``essjoni, ikun jinsab
fi grad li jiret, g]andu jikkonferixxi l-]wejje[ li kienu [ew
mog]tija lilu, jekk id-donatur ma jkunx ]elsu minn dan l-obbligu.
Id-donazzjonijiet 
mag]mula lid-
dixxendent tal-
werriet huma 
me]lusa mill-
kollazzjoni.
918. (1) Id-donazzjonijiet mag]mulin lid-dixxendent ta’ dak li
jkun jinsab fi grad li jiret fi\-\mien tal-ftu] tas-su``essjoni, jitqiesu
dejjem b]ala mag]mula ming]ajr obbligu tal-kollazzjoni.
(2) L-axxendent, illi jiret lid-donatur, mhux obbligat irodd
dawk id-donazzjonijiet.
Id-dixxendent illi 
ji[i b’jeddu stess 
g]all-wirt mhux 
obbligat irodd id-
donazzjonijiet 
mog]tija lill-
axxendent tieg]u.
919. (1) Id-dixxendent, illi ji[i b’jeddu stess g]all-wirt tad-
donatur, mhux obbligat jikkonferixxi l-]wejje[ mog]tija lill-
axxendent tieg]u, g]alkemm huwa jkun a``eta l-wirt ta’ dan l-
axxendent.
(2) I\da, jekk hu ji[i g]all-wirt b’jedd ta’ rappre\entazzjoni,
huwa g]andu jikkonferixxi l-]wejje[ mog]tija lill-axxendent
tieg]u, ukoll jekk jirrinunzja g]all-wirt ta’ dan l-axxendent.
Donazzjonijiet lil 
\ew[ jew mart il-
persuna li tkun fi 
grad li tiret.
920. (1) Id-donazzjonijiet mag]mulin lil \ew[ jew mart il-
persuna li hija fi grad li tiret jitqiesu mag]mulin bil-]elsien mill-
obbligu tal-kollazzjoni.
(2) Jekk id-donazzjoni tkun saret lir-ra[el u lil martu flimkien,
u minn dawn i\-\ewg persuni wa]da biss tkun fi grad li tiret, is-
sehem ta’ din hu su[[ett g]all-kollazzjoni.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        173
Il-kollazzjoni ssir 
fil-wirt tad-
donatur.
921. Il-kollazzjoni ssir biss fil-wirt tad-donatur.
Liema ]wejje[ 
huma su[[etti 
g]all-kollazzjoni.
922. Hu su[[ett g]all-kollazzjoni dak illi l-mejjet ikun nefaq
biex iddota lid-dixxendenti bniet, jew biex g]amel donazzjonijiet
f’kontemplazzjoni ta’ \wie[, jew biex g]amel patrimonju
ekkle\jastiku lid-dixxendent, jew biex akkwistalu benefi``ju
ekkle\jastiku, jew xi impieg jew stabbiliment, jew biex ]allas id-
djun tieg]u.
Dak kollu li hu 
m]olli b’testment 
mhux su[[ett g]al 
kollazzjoni.
923. Dak kollu li hu m]olli b’testment, ]lief fil-ka\ ta’
disposizzjoni kuntrarja, mhux su[[ett g]al kollazzjoni, bla ]sara
tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 938.
Spejje\ ta’ 
manteniment, e``., 
mhumiex su[[etti 
g]al kollazzjoni.
924. L-ispejjez ta’ manteniment, ta’ edukazzjoni, u ta’ tag]lim,
l-ispejje\ tas-soltu f’okka\joni ta’ \wi[ijiet, u r-rigali li huwa u\u li
jing]ataw, mhumiex su[[etti g]al kollazzjoni.
Utili akkwistati 
minn konvenzjoni 
mal-mejjet.
925. Hekk ukoll mhumiex su[[etti g]al kollazzjoni l-utili
akkwistati minn konvenzjoni mag]mula mal-mejjet, basta li din il-
konvenzjoni, fi\-zmien li tkun [iet mag]mula, ma kienet tag]ti
ebda vanta[[ indirett.
So`jetajiet 
partikolari 
mag]mula bejn il-
mejjet u l-werriet.
926. Lanqas ma ting]ata kollazzjoni min]abba xi so`jetajiet
partikolari mag]mulin ming]ajr qerq bejn il-mejjet u wie]ed mill-
werrieta tieg]u.
Immobbli illi 
jispi``a b’a``ident 
mhux su[[ett g]al 
kollazzjoni.
927. L-immobbli illi jispi``a b’a``ident u ming]ajr ]tija tad-
donatarju, mhux su[[ett g]al kollazzjoni.
Frottijiet, e``., ta’ 
]wejje[ su[[etti 
g]al kollazjoni.
928. Il-frottijiet u l-img]axijiet tal-]wejje[ su[[etti g]al
kollazzjoni ma jkollhomx jit]allsu ]lief minn dak in-nhar tal-ftu]
tas-su``essjoni.
Pensjonijiet jew 
renti m]allsin jew 
li g]andhom 
jit]allsu mhumiex 
su[[etti g]al 
kollazzjoni.
929. Il-pensjonijiet jew renti illi d-donatur kien obbliga ru]u li
j]allas lid-donatarju fil-]ajja tad-donatur innifsu, sew jekk ikunu
[a t]allsu kemm jekk ikunu g]ad ma t]allsux, u l-kon`essjoni ta’
renti, jew ta’ img]axijiet ta’ kapitali, jew ta’ frottijiet ta’ ]wejje[
o]ra, li g]andhom jittie]du mid-donatarju fil-]ajja tad-donatur,
mhumiex su[[etti g]al kollazzjoni.
Il-legatarji u l-
kredituri ma 
jistg]ux jitolbu l-
kollazzjoni.
930. (1) Il-kollazzjoni ting]ata biss mid-dixxendent werriet
lill-werriet l-ie]or mieg]u, kif jing]ad fl-artikolu 913.
(2) Bla ]sara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 938, il-kollazzjoni
ma ting]atax lil legatarji jew kredituri tal-wirt, ]lief kemm-il darba
d-donatur ikun ordna xort’o]ra.
Kif issir il-
kollazzjoni ta’ beni 
immobbli.
931. (1) G]al dawk li huma immobbli, il-kollazzjoni ssir, kif
jag]\el id-donatarju, jew billi j[ib lura l-]a[a nfisha, ]ielsa minn
kull pi\ jew ipoteka li jkun g]amel fuqha, inkella billi jg]odd
akkont ta’ sehmu l-valur tal-]a[a fi\-\mien tal-kollazzjoni. 
(2) F’dan l-a]]ar ka\, kull wie]ed mill-o]rajn li jkun parti fil-
qsim g]andu l-jedd jie]u qabel xejn mill-massa tal-wirt fond
wie]ed jew i\jed, fi kwantità  u kwalità , g]all-anqas bejn wie]ed u
ie]or xorta wa]da, b]all-]a[a li l-werriet l-ie]or ikun ikkonferixxa
billi g]addieha akkont ta’ sehmu, kif jing]ad hawn fuq.
  174      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Spi\a ta’ 
miljoramenti.
932. (1) Fil-ka\ijiet kollha d-donatarju g]andu jedd g]all-]las
lura ta’ l-ispejje\ li bihom ikun g]amel l-immobbli a]jar milli kien,
sa l-ammont li dan l-immobbli jkun b’hekk sar jiswa i\jed, billi
jittie]ed qies ta\-\mien tal-kollazzjoni.
(2) Hu g]andu jedd ukoll g]all-]las lura ta’ l-ispejje\ me]tie[a
li jkun g]amel sabiex i\omm l-immobbli fi stat tajjeb, g]ad li dan l-
immobbli ma jkunx b’hekk sar a]jar milli kien.
(3) Id-donatarju, mill-banda l-o]ra, iwie[eb g]al kull ]a[a li
titg]arraq bi ]tija tieg]u u illi tkun tnaqqas il-valur ta’ l-immobbli.
Jekk id-donatarju 
jittrasferixxi l-
immobbli.
933. Jekk l-immobbli jkun [ie ttrasferit mid-donatarju, il-
miljoramenti jew il-]sarat mag]mulin mill-akkwirent jitqiesu b]al
ma jing]ad fl-a]]ar artikolu qabel dan.
Donazzjoni i\jed 
mis-sehem li 
minnu seta jag]mel 
id-donatur.
934. Jekk id-donatur ikun ]eles lid-donatarju mill-obbligu tal-
kollazzjoni, u d-donazzjoni tkun i\jed mis-sehem li minnu seta’
jag]mel id-donatur, il-kollazzjoni ta’ dak li jaqbe\ dan is-sehem
issir skond ir-regoli mi[jubin fl-artikolu 653.
Jedd tal-werriet li 
j\omm il-]a[a li 
jikkonferixxi.
935. Il-werriet illi jikkonferixxi l-]a[a nfisha, jista’ j\omm il-
pussess tag]ha sakemm ji[i m]allas ta’ dak li jkollu jie]u g]al
spejje\ u miljoramenti.
Kollazzjoni ta’ 
]wejje[ mobbli.
936. (1) Il-kollazzjoni ta’ ]wejje[ mobbli ssir biss billi
jinqata’ mis-sehem il-valur tag]hom.
(2) Dan il-valur jitqies fuq l-istima li jkun hemm ma’ l-att tad-
donazzjoni, jew, jekk ma jkunx hemm din l-istima, fuq dik li ti[i
mag]mula minn periti, billi jittie]ed qies ta\-\mien tad-donazzjoni. 
Kollazzjoni tal-
flus.
937. (1) Il-kollazzjoni tal-flus issir billi wie]ed jie]u kwantità
anqas mill-flus li jinsabu fil-wirt.
(2) Jekk dawn il-flus ma jkunux bi\\ejjed, id-donatarju jista’
je]les milli jrodd flus o]ra billi j`edi ]wejje[ mobbli, inkella, jekk
ma jkunx hemm ]wejje[ mobbli, immobbli tal-wirt, sas-somma li
jkollu jag]ti.
Jekk il-werriet, 
e``., li g]andu l-
jedd g]al-
le[ittima, e``., 
jitlob li ji[u 
mnaqqsa l-]wejje[ 
mog]tija lill-
o]rajn.
938. (1) B’dak kollu li jing]ad fl-artikoli 923 u 930, jekk id-
donatarju jew legatarju li g]andu jedd g]al-le[ittima jew g]al
sehem ie]or tal-beni, jitlob li ti[i mnaqqsa xi disposizzjoni
mag]mula favur donatarju, werriet ie]or, jew legatarju wkoll jekk
barrani, min]abba illi dik id-disposizzjoni tkun taqbe\ is-sehem illi
l-mejjet seta’ jag]mel minnu, g]andu jqis b]ala me]udin akkont
tal-le[ittima jew sehem tieg]u, id-donazzjonijiet u l-legati
mag]mulin lilu, meta ma jkunx [ie me]lus espressament minn dan.
(2) Dan il-]elsien m’g]andux effett bi ]sara ta’ donatarju qabel
fi\-\mien.
(3) Kull ]a[’o]ra illi, skond ir-regoli imsemmija fl-artikoli ta’
qabel dan, hija me]lusa mill-kollazzjoni, hija wkoll me]lusa milli
titqies b]ala me]uda akkont.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        175
§  V. FUQ IL-}LAS TAD-DJUN
Kif il-werrieta 
jo]or[u sehem 
bejniethom g]all-
]las tad-djun.
939. (1) Il-werrieta j]allsu bejniethom id-djun tal-wirt f’dik il-
proporzjon u b’dak il-mod illi jkun ordna t-testatur.
(2) Jekk il-mejjet ma jkunx g]amel testment jew ma jkunx
ordna kif g]andhom jitqassmu d-djun, il-werrieta j]allsu d-djun
kull wie]ed minnhom fil-proporzjon ta’ sehmu fil-wirt.
Kull wie]ed mill-
werrieta hu 
obbligat quddiem 
il-kredituri skond 
ma jkun sehmu.
940. (1) Fil-ka\ijiet kollha, quddiem il-kredituri, kull wie]ed
mill-werrieta hu obbligat personalment g]ad-djun tal-wirt, skond
ma jkun sehmu.
(2) I\da, jekk wie]ed mill-werrieta jkollu l-pussess ta’ ]wejje[
ipotekati g]ad-dejn, huwa jkun, kwantu g]al dawk il-]wejje[,
obbligat b’ipoteka g]ad-dejn kollu, bla ]sara tal-jedd li jdur kontra
l-werrieta l-o]ra.
Jedd tal-werriet illi 
j]allas id-dejn 
kollu, kontra l-
werrieta l-o]ra.
941. (1) Dak fost il-werrieta illi, min]abba l-ipoteka, ikun
]allas i\jed minn sehmu ta’ dejn komuni, m’g]andux jedd idur
kontra l-werrieta l-o]ra ]lief g]as-sehem li kull wie]ed minnhom
ikun imissu jag]ti personalment, allavolja meta ]allas id-dejn, ikun
[ie mda]]al fil-jeddijiet tal-kreditur.
(2) I\da, il-werriet illi, bis-sa]]a tal-benefi``ju ta’ l-inventarju,
ikun \amm il-jedd li jitlob il-]las tal-kreditu tieg]u nnifsu, jista’,
b]al kull kreditur ie]or, jitlob il-]las ta’ dan il-kreditu, bit-tnaqqis
tal-bi``a li hu g]andu jbati b]ala wie]ed mill-werrieta.
Insolvenza ta’ 
wie]ed mill-
werrieta.
942. Jekk wie]ed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
tieg]u tad-dejn ipotekarju jinqasam fuq il-werrieta l-o]ra kollha,
kull wie]ed skond sehmu.
Il-firda ta’ 
patrimonju minn 
ie]or.
943. Il-kredituri tal-wirt u l-legatarji jistg]u jitolbu l-firda tal-
patrimonju tal-mejjet minn dak tal-werriet, stabbilita fl-artikoli
2096 sa l-2106.
Il-legatarju mhux 
obbligat i]allas id-
djun tal-wirt.
944. Il-legatarju mhux obbligat i]allas id-djun tal-wirt, i\da bla
]sara tal-jedd tal-kredituri, meta hemm dan il-jedd, g]all-azzjoni
ipotekarja fuq il-fond im]olli b’legat, u bla ]sara wkoll ta’ l-
e\er`izzju tal-benefi``ju tal-firda ta’ patrimonju minn ie]or hawn
fuq imsemmi.
Il-legatarju li 
j]allas id-dejn 
jid]ol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
945. Il-legatarju li jkun ]allas id-dejn li g]alih il-fond im]olli
b’legat kien ipotekat, jid]ol fil-jeddijiet tal-kreditur kontra l-
werrieta.
§  VI. FUQ L-EFFETTI TAL-QASMA U L-GARANZIJA TA’ 
L-ISHMA
Wara l-qasma l-
werriet hu 
mag]dud li hu 
su``essur wa]du u 
dirett fil-beni li 
jag]mlu s-sehem 
tieg]u.
946. Kull wie]ed mill-werrieta hu mag]dud su``essur wa]du u
dirett fil-beni kollha li jag]mlu s-sehem tieg]u, jew li messu lilu
b’li`itazzjoni, u jitqies li qatt ma kellu l-proprjetà  tal-beni l-o]ra
tal-wirt.
  176      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Il-werrieta jag]mlu 
tajjeb wie]ed lill-
ie]or g]all-
molestja u l-
evizzjoni.
947. (1) Il-werrieta jag]mlu tajjeb wie]ed lill-ie]or g]all-
molestja u l-evizzjoni, i\da biss kemm-il darba din il-molestja u
evizzjoni jkunu [ejjin minn ra[uni li kienet te\isti minn qabel il-
qasma.
(2) L-obbligu ta’ din il-garanzija jispi``a, jekk il-werriet ibati
l-evizzjoni bi ]tija tieg]u.
Il-partijiet jistg]u 
jiftiehmu li ma 
jag]mlux tajjeb 
wie]ed lill-ie]or.
948. Il-partijiet li jag]mlu l-qasma jistg]u jiftiehmu li ma
jag]mlux tajjeb wie]ed lill-ie]or; u f’dan il-ka\ ig]oddu d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1411 u 1412.
Effetti tal-
garanzija.
949. (1) Kull wie]ed mill-werrieta hu obbligat personalment,
skond ma jkun sehmu fil-wirt, li jindennizza lill-werriet sie]bu tat-
telf li dan ibati bl-evizzjoni.
(2) Jekk xi wie]ed mill-werrieta ma jkunx solvibbli, is-sehem
li hu jkun imissu j]allas ji[i, fil-proporzjon imsemmija fis-
subartikolu (1), maqsum bejn il-persuna garantita u l-werrieta l-
o]ra kollha li jkunu solvibbli.
Garanzija g]all-
]las tad-djun.
950. (1) Il-werrieta huma garanti lejn xulxin tas-solvibbilità
tad-debituri tal-wirt.
(2) Dik il-garanzija ddum isse]] biss g]a\-\mien li jin]tie[
g]all-pro`eduri me]tie[a biex jin[abar il-kreditu.
Il-garanzija g]as-
solvibbilità  ta’ 
debitur ta’ renta 
ddum isse]] ]ames 
snin.
951. Il-garanzija g]as-solvibbilità  ta’ debitur ta’ renta ma
ddumx isse]] i\jed minn ]ames snin mill-qasma.
Debitur li jsir 
insolvibbli wara l-
qasma.
952. Ma hemmx lok g]all-garanzija meta d-debitur isir
insolvibbli wara li tkun saret il-qasma.
§  VII. FUQ IL-QASMA MAG}MULA MILL-MISSIER, JEW
L-OMM, JEW MINN AXXENDENTI O}RA, BEJN ID-DIXXENDENTI 
TAG}HOM
Il-[enituri jistg]u 
jqassmu [idhom 
bejn uliedhom.
953. Il-missier, l-omm, u l-axxendenti l-o]ra jistg]u jaqsmu u
jqassmu [idhom bejn uliedhom u d-dixxendenti tag]hom, u fil-
qasma jistg]u ida]]lu wkoll l-bi``a li mhix disponibbli.
Il-qasma tista’ ssir 
b’testment jew 
b’att bejn il-]ajjin.
954. (1) Dik il-qasma tista’ ssir b’att bejn il-]ajjin jew
b’testment, bil-formalitajiet, u ta]t il-kondizzjonijiet u r-regoli
stabbiliti g]ad-donazzjonijiet u g]at-testmenti.
(2) Jekk il-qasma ssir b’att bejn il-]ajjin, ma jistg]ux jid]lu
fiha ]lief il-beni pre\enti.
ll-beni mhux 
imda]]lin fil-
qasma jinqasmu 
skond il-li[i.
955. Jekk fil-qasma ma jkunux [ew imda]]lin il-beni kollha
m]ollija mill-axxendent fi\-\mien tal-mewt tieg]u, il-beni li ma
jkunux [ew imda]]lin ji[u maqsuma skond il-li[i.
Il-qasma ma 
tiswiex jekk ma 
ssirx bejn it-tfal 
kollha.
956. (1) Il-qasma li ma tkunx saret bejn it-tfal kollha li jkunu
]ajjin fi\-\mien tal-ftu] tas-su``essjoni u d-dixxendenti tat-tfal li
jkunu mietu qabel illi jkollhom il-jedd g]as-su``essjoni, hija nulla
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        177
in toto.
(2) F’dan il-ka\, it-tfal jew id-dixxendenti illi ma jkunux [ew
imda]]lin fil-qasma, kemm ukoll dawk illi bejniethom tkun saret
il-qasma, jistg]u jitolbu qasma mill-[did.
Meta l-qasma tista’ 
ti[i attakkata.
Emendat: 
LVIII. 1975.5.
957. Il-qasma mag]mula minn axxendent tista’ ti[i attakkata
meta minn dik il-qasma jew minn disposizzjonijiet o]ra mag]mulin
mill-axxendent, jinsab illi xi wie]ed minn dawk li bejniethom [ew
maqsuma l-beni bata ]sara fis-sehem tal-le[ittima tieg]u. 
In-nullità  tal-
qasma ma [[ibx 
in-nullità  ta’ 
disposizzjonijiet 
o]ra.
958. In-nullità  tal-qasma ma [gibx in-nullità  tad-
disposizzjonijiet li b’esekuzzjoni tag]hom il-qasma tkun saret,
lanqas jekk bl-att tal-qasma jkun ]a [id wie]ed barrani.
Titolu IV
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN {ENERALI
Mnejn jitnisslu l-
obbligazzjonijiet.
959. L-obbligazzjonijiet li mhumiex [ejjin mis-setg]a biss tal-
li[i, jitnisslu minn kuntratti, kwa\i-kuntratti, delitti, jew kwa\i-
delitti.
Sub-titolu I
FUQ IL-KUNTRATTI
Tifsir ta’ kuntratt.
nies jew i\jed, illi bih ti[i mag]mula, regolata, jew ma]lula
obbligazzjoni.
Il-kuntratt jista’ 
jkun bilaterali jew 
unilaterali,
961. (1) Il-kuntratt huwa sinallagmatiku jew bilaterali meta
dawk illi jikkuntrattaw jobbligaw ru]hom lejn xulxin.
(2) Il-kuntratt huwa unilaterali meta persuna wa]ida jew i\jed
jobbligaw ru]hom lejn persuna wa]da jew i\jed, ming]ajr ma jkun
hemm ebda obbligazzjoni min-na]a ta’ dawn ta’ l-a]]ar.
b’titolu oneru\ jew 
b’titolu gratuwitu,
962. (1) Meta kull wa]da mill-partijiet tintrabat g]all-
esekuzzjoni ta’ xi obbligazzjoni, il-kuntratt huwa b’titolu oneru\.
(2) Meta wa]da mill-partijiet tag]ti bla ]las xi utli lill-o]ra, il-
kuntratt huwa b’titolu gratuwitu.
kommutattiv,
partijiet tobbliga ru]ha li tag]ti jew tag]mel xi ]a[a li titqies b]ala
li tiswa daqs dik li ti[i mog]tija lilha jew li ti[i mag]mula g]aliha.
aleatorju.
wa]da minnhom, ikun jiddependi minn [rajja mhix \gura, il-
kuntratt huwa aleatorju.
Regoli dwar l-
kuntratti.
965. Il-kuntratti, sew jekk ikollhom isem spe`jali kemm jekk ma
jkollhomx, jaqg]u ta]t ir-regoli [enerali mi[jubin f’dan it-Titolu,
  178      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
bla ]sara tad-disposizzjonijiet partikolari dwar xi kuntratti. 
§  I. FUQ IR-REKWI|ITI TAL-KUNTRATTI
Rekwi\iti tal-
kuntratti.
966. Ir-rekwi\iti essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, huma:
(a) illi l-partijiet ikunu kapa`i biex jikkuntrattaw;
(b) il-kunsens ta’ dak illi jobbliga ru]u;
(`) ]a[a \gura li tkun l-o[[ett tal-kuntratt;
(d) kaw\a le`ita biex wie]ed jobbliga ru]u.
FUQ IL-KAPACITÀ  TAL-PARTIJIET LI JIKKUNTRATTAW
Kapa`ità  tal-
partijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.65.
967. (1) Kull persuna tista’ tikkuntratta, jekk mil-li[i mhix
iddikjarata inkapa`i.
(2) L-inkapa`ità  ta’ l-ikkundannati g]al kull piena li tkun, hija
mne]]ija.
(3) Huma inkapa`i li jikkuntrattaw fil-ka\ijiet imsemmijin mil-
li[i -
(a) il-minuri;
(b) l-interdetti jew inabilitati; u
(`) [eneralment, dawk kollha illi l-li[i timpedihom minn
xi kuntratti.
Persuni li 
m’g]andhomx 
l’u\u tar-ra[uni.
968. Kull kuntratt mag]mul minn persuna li m’g]andhiex l-u\u
tar-ra[uni, jew li tkun g]ad ma g]alqitx seba’ snin, huwa null.
Persuni li ma 
g]alqux l-età  ta’ 
erbatax-il sena.
Emendat: 
XXXVII. 1975.23.
969. (1) Hija wkoll nulla kull obbligazzjoni li biha jintrabat
tifel li ma g]alaqx l-età  ta’ erbatax-il sena.
(2) I\da, jekk it-tifel ikun g]alaq disa’ snin, il-ftehim ikun
jiswa g]al dawk l-obbligazzjonijiet li ]addie]or ikun intrabat
bihom favur tieg]u.
Persuni li g]alqu l-
età  ta’ erbatax-il 
sena imma mhux 
dik ta’ tmintax-il 
sena, jekk ikunu 
ta]t is-setg]a tal-
[enituri, e``.,
Emendat:
XXI. 1993.2.
970. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll fil-ka\ ta’ tfal li jkunu g]alqu l-età  ta’ erbatax-il sena, i\da li
jkun g]ad ma g]alqux dik ta’ tmintax-il sena, jekk ikunu ta]t is-
setg]a tal-[enituri, jew jekk ikollhom kuratur bla ]sara dejjem ta’
kull disposizzjoni o]ra ta’ li[i dwar i\-\wie[.
jekk ma jkunux 
ta]t is-setg]a tal-
[enituri.
Emendat: 
XXI. 1993.2.
Kap. 13.
971. (1) Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra tal-Kodi`i tal-
Kummer`, il-minuri li g]alaq erbatax-il sena, meta ma jkunx ta]t
is-setg]a tal-[enituri u lanqas ma jkollu kuratur, ma jistax
jittrasferixxi jew jipoteka l-beni immobbli tieg]u ming]ajr l-
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        179
(2) I\da, dan il-minuri jista’ jikkuntratta obbligazzjonijiet o]ra,
bla ]sara, kwantu g]al dawk l-obbligazzjonijiet l-o]ra, ta’ l-azzjoni
tat-t]assir tal-kuntratt, li jista’ jkollu jedd g]aliha, fil-ka\ ta’
le\joni, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1214 sa l-1219. 
Tifel ’il fuq mill-
età  ta’ sittax-il sena 
jista’ jifta] u 
j]addem kont 
f’bank. 
Mi\jud: 
XXI. 1993.76.
971A. Minkejja kull disposizzjoni ta’ dan il-Kodi`i, tifel li jkun
g]alaq is-sittax-il sena jista’ jiddepo\ita flus f’kont f’bank miftu]
mit-tifel f’ismu, u kull flus depo\itati f’kull kont b]al dak jistg]u
jkunu rtirati biss minn dak it-tifel minkejja li dawk il-flus jistg]u
jkunu su[[etti g]all-amministrazzjoni, u\ufrutt jew awtorità  ta’ xi
persuna o]ra. G]all-finijiet kollha tal-li[i, tifel, dwar il-ftu] u
t]addim ta’ xi kont b]al dak, jitqies li hu ta’ l-età .
Interdetti.
Kap. 12.
972. L-inkapa`ità  ta’ l-interdetti hija jew [enerali g]al kull
xorta ta’ kuntratti, jew spe`jali g]al xi kuntratti biss, kif jing]ad
fid-disposizzjonijiet tat-Titolu IV tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb
tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
In-nullità  ma tistax 
ti[i e``epita minn 
persuna kapa`i li 
tikkuntratta.
973. Il-persuni kapa`i li jikkuntrattaw ma jistg]ux je``epixxu n-
nullità  tal-kuntratt min]abba l-inkapa`ità  ta’ dawk li mag]hom
ikunu kkuntrattaw.
FUQ IL-KUNSENS
Kunsens.
vjolenza, jew b’eg]mil dolu\, ma jkunx jiswa.
|ball dwar il-li[i.
meta dan ikun il-kaw\a wa]denija jew ewlenija tieg]u.
|ball dwar il-fatt.
]lief meta jaqa fuq is-sustanza nfisha tal-]a[a li tkun l-o[gett tal-
ftehim.
(2) Il-ftehim ma jkunx null jekk l-i\ball jaqa’ biss fuq il-
persuna li mag]ha jkun sar il-ftehim, ]lief meta l-g]a\la ta’ dik il-
persuna tkun il-kaw\a ewlenija ta’ dak il-ftehim.
Vjolenza.
obbligazzjoni hija motiv ta’ nullità , ukoll jekk dik il-vjolenza tkun
[iet mag]mula minn wie]ed ie]or li ma jkunx dak li favur tieg]u
tkun saret l-obbligazzjoni.
(2) I\da, l-obbligazzjoni favur dak li ma jkunx ]a sehem fil-
vjolenza, b]ala ]las ta’ l-g]ajnuna li jkun ta biex je]les lill-parti li
tobbliga ru]ha mill-vjolenza mag]mula fuqha minn wie]ed ie]or,
ma tistax ti[i annullata min]abba dik il-vjolenza; i\da s-somma jew
]a[‘o]ra mwieg]da tista’ ti[i mnaqqsa, kemm-il darba tkun barra
mill-qies.
Meta jitqies li 
kunsens [ie me]ud 
bi vjolenza.
978. (1) Il-kunsens jitqies me]ud bil-vjolenza meta l-vjolenza
hija tali li ta]kem fuq persuna ra[onevoli u [[eg]ilha tib\a’ li hija
nfisha jew ]wejji[ha jistg]u ji[u mqieg]da g]al xejn b’xejn
f’perikolu ta’ ]sara kbira.
(2) F’dawn il-ka\ijiet, g]andhom jitqiesu l-età,  is-sess, u l-
  180      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
kondizzjoni tal-persuna.
Meta l-vjoienza 
hija w\ata fuq ir-
ra[el jew il-mara, 
e``., tal-parti li 
tikkuntratta.
979. (1) Il-vjolenza hija motiv ta’ nullità  tal-kuntratt, ukoll
meta d-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew il-
]wejje[ tal-mara, jew tar-ra[el, jew ta’ dixxendent, jew ta’
axxendent tal-parti li tikkuntratta. 
(2) Jekk id-deni mhedded ikun dirett biex jolqot il-persuna jew
il-]wejje[ ta’ persuni o]ra, huwa m]olli fid-dehen tal-qorti, skond
i`-`irkostanzi tal-ka\, li tannulla l-kuntratt jew li twettaq il-validità
tieg]u.
Il-biza’ ta’ qima. 980. Il-bi\a biss ta’ qima lejn il-missier, l-omm, jew axxendenti
o]ra, jew lejn ir-ra[el, mhix bi\\ejjed biex tannulla l-kuntratt jekk
ebda vjolenza ma tkun [iet u\ata.
Eg]mil dolu\. 981. (1) L-eg]mil dolu\ huwa motiv ta’ nullità  tal-ftehim,
meta l-inganni mag]mulin minn wa]da mill-partijiet ikunu tali illi
ming]ajrhom il-parti l-o]ra ma kenitx tikkuntratta.
(2) L-eg]mil dolu\ ma jistax ikun pre\unt, imma g]andu ji[i
ppruvat.
FUQ L-O{{ETTI TAL-KUNTRATTI
L-o[[ett tal-
kuntratti.
982. (1) Kull kuntratt g]andu b’o[[ett ]a[a illi wa]da mill-
partijiet li jikkuntrattaw tintrabat li tag]ti, li tag]mel, jew li ma
tag]milx.
(2) Il-]wejje[ biss li ma humiex extra commercium jistg]u
jkunu o[[ett ta’ ftehim.
(3) L-u\u biss jew il-pussess biss ta’ ]a[a jista’, b]al ]a[a
nfisha, ikun o[[ett ta’ kuntratt.
L-og[ett ta’ 
obbligazzjoni 
g]andu jkun ]a[a 
determinata.
983. (1) L-obbligazzjoni g]andu jkollha b’o[[ett tag]ha ]a[a
determinata, g]all-inqas g]al dik li hija l-ispe`i tag]ha.
(2) Il-bi``a jew il-kwantità  tal-ha[a tista’ ma tkunx \gura,
basta li tista’ ti[i determinata.
Il-]wejje[ futuri 
jistg]u jkunu 
o[[ett ta’ kuntratt.
984. (1) Il-]wejje[ futuri jistg]u jkunu o[[ett ta’ kuntratt.
(2) I\da, ]add ma jista’ jirrinunzja g]al su``essjoni illi tkun
g]ad ma nfet]itx, jew jag]mel ftehim fuqha, sew mal-persuna illi
tag]ha tkun is-su``essjoni, kemm ma ]addie]or, allavolja jkun
hemm il-kunsens ta’ dik il-persuna; bla ]sara ta’ kull disposizzjoni
o]ra tal-li[i dwar dawn ir-rinunzji jew dan il-ftehim, meta jsiru
f’okka\joni ta’ \wie[, jew meta jittie]du l-voti reli[ju\i.
}wejje[ li ma 
jistg]ux ikunu 
o[[ett ta’ kuntratt.
985. Il-]wejje[ impossibbli, jew ipprojbiti mil-li[i, jew
kuntrarji g]all-eg]mil xieraq, jew g]all-ordni pubbliku, ma
jistg]ux ikunu o[[ett ta’ kuntratt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        181
Patt quotae litis.
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
VI.1983.2.
986. (1) Il-pattijiet quotae litis huma nulli.
Img]axijiet \ejda.
kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i jew ta’ xi li[i o]ra, kull
obbligazzjoni g]all-]las ta’ mg]axijiet f’i\jed minn tmienja fil-
mija fis-sena hija wkoll nulla g]al dak li hu \ejjed.
FUQ IL-KAW|A TAL-KUNTRATTI
Obbligazzjoni 
ming]ajr kaw\a 
jew ille`ita.
987. L-obbligazzjoni ming]ajr kaw\a, jew mag]mula fuq kaw\a
falza jew ille`ita, m’g]andha ebda effett.
Il-kaw\a tista’ ti[i 
ppruvata 
g]alkemm ma 
tkunx espressa.
988. Il-ftehim, b’dan kollu, jibqa’ jiswa jekk ji[i ppruvat li kien
hemm kaw\a bi\\ejjed, g]alkemm mhux espressa.
Jekk il-kaw\a 
espressa hija falza.
989. Jekk il-kaw\a espressa tkun falza, il-ftehim jista’, b’dan
kollu, jin\amm s]i], kemm-il darba ji[i ppruvat li kien hemm
kaw\a o]ra.
Kaw\a ille`ita.
kuntrarja g]all-eg]mil xieraq jew g]all-ordni pubbliku.
Jekk il-kaw\a ma 
tkunx le`ita min-
na]a biss tal-parti 
li favur tag]ha ssir 
obbligazzjoni jew 
min-na]a ta\-\ew[ 
partijiet.
991. (1) Jekk il-kaw\a li g]aliha tkun [iet imwieg]da xi ]a[a
hija ille`ita min-na]a biss tal-parti li favur tag]ha ssir l-
obbligazzjoni, kull ]a[a li tkun [iet mog]tija g]all-esekuzzjoni tal-
kuntratt tista’ tintalab lura.
(2) Jekk il-kaw\a hija ille`ita g]a\-\ew[ partijiet, ebda wa]da
minnhom, jekk ma tkunx minuri, ma tista’ titlob lura dak li tkun tat
lill-o]ra, bla ]sara tad-disposizzjoni ta’ l-artikolu 1716. 
§ II . FUQ L-EFFETTI TAL- KUNTRATTI
Effetti tal-kuntratti.
ta’ li[i g]al dawk li jkunu g]amluhom.
(2) Dawn il-kuntratti ma jistg]ux ji[u m]assra ]lief bil-
kunsens ta’ xulxin tal-partijiet, jew g]al ra[unijiet mag]rufin mil-
li[i.
Il-kuntratti 
g]andhom ji[u 
esegwiti bil-bona 
fidi.
993. Il-kuntratti g]andhom ji[u esegwiti bil-bona fidi, u
jobbligaw mhux biss g]al dak li jing]ad fihom, i\da wkoll g]all-
konsegwenzi kollha li [[ib mag]ha l-obbligazzjoni skond ix-xorta
tag]ha, bl-ekwità , bl-u\u jew bil-li[i.
Effett tal-kuntratti 
meta l-]a[a 
ttrasferita hija 
\gura u 
determinata.
994. Jekk il-kuntratt ikollu b]ala o[[ett it-trasferiment tal-
proprjetà , jew ta’ jedd ie]or fuq ]a[a \gura u determinata, din il-
proprjetà  jew dan il-jedd ji[u ttrasferiti u akkwistati b’effett tal-
kunsens tal-partijiet, u l-]a[a tibqa’ g]ar-riskju ta’ min
jakkwistaha, g]alkemm ma tkunx g]adha saret il-kunsinna tag]ha.
  182      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jekk il-]a[a 
ttrasferita mhix 
\gura jew mhix 
determinata.
995. (1) Jekk il-kuntratt ikollu b]ala o[[ett ]a[a mhix \gura
jew mhix determinata, il-kreditur ma jsirx sid dik il-]a[a sakemm
din ma ssirx \gura, jew sakemm id-debitur ma jispe`ifikax liema
hija, u jg]arraf lill-kreditur li huwa spe`ifikaha.
(2) Sakemm il-]a[a ma ssirx \gura u determinata, tibqa’ g]ar-
riskju tad-debitur.
Effetti tal-kuntratti 
quddiem it-terzi.
996. (1) B’dan kollu, quddiem it-terzi, kull kuntratt li bih ti[i
ttrasferita l-proprjetà  ta’ ]wejje[ immobbli, jew jedd ie]or fuq
dawk il-]wejje[, ma jibdiex, f’ebda ka\, ikollu se]] ]lief mill-waqt
li dak il-kuntratt ji[i mni\\el fl-Uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku, kif
jing]ad fl-artikolu 330.
(2) Jekk it-trasferiment ikun sar b’bejg] fl-irkant fil-qorti, in-
nota ta’ l-iskrizzjoni g]andha ti[i ffirmata mir-re[istratur tal-qorti
li ta]t is-setg]a tag]ha tkun saret il-liberazzjoni tal-]a[a. 
Jekk ]a[a mobbli 
ti[i mwieg]da bi 
ftehim wara ie]or 
lil \ew[ persuni 
jew i\jed.
997. Jekk il-]a[a illi persuna, b’konvenzjonijiet, wa]da wara l-
o]ra, tkun intrabtet li tag]ti jew li tikkunsinna lil \ew[ persuni jew
i\jed, tkun mobbli minnha nfisha, jew titolu g]all-purtatur, il-
persuna li lilha tkun [iet ikkunsinnata, u illi tkun akkwistata b’
bona fidi, hija ppreferita g]all-o]ra jew g]all-o]rajn u g]andha l-
jedd i\\ommha, g]alkemm it-titolu ta’ l-akkwist tag]ha jkun wara
fid-data.
G]andu jitqies li 
wie]ed wieg]ed 
jew ftiehem g]alih 
innifsu, g]all-
werrieta tieg]u, 
e``.
998. G]andu jitqies illi wie]ed wieg]ed jew ftiehem g]alih
innifsu, g]all-werrieta tieg]u, u g]al dawk illi minnu [ejjin il-
jeddijiet tag]hom, meta l-kuntrarju mhux stabbilit espressament
mil-li[i, jew mill-partijiet fil-ftehim, jew ma jkunx jidher mix-
xorta tal-ftehim.
Wie]ed li 
jikkuntratta f’ismu 
ma jistax jorbot 
]lief lilu nnifsu,
999. (1) Hadd ma jista’ b’kuntratt f’ismu jobbliga ru]u jew
jikkuntratta ]lief g]alih innifsu.
i\da jista’ jintrabat 
g]all-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni 
minn persuna o]ra.
(2) B’dan kollu, wie]ed jista’ jobbliga ru]u lejn ie]or, billi
jwieg]ed xi ]a[a li g]andha ti[i mag]mula minn persuna o]ra;
i\da, f’dan il-ka\, jekk din il-persuna l-o]ra ma tkunx trid
tesegwixxi l-obbligazzjoni, dak li jkun obbliga ru]u jew wieg]ed
it-twettiq ta’ l-obbligazzjoni, ikun su[[ett biss g]all-]las tal-]sara. 
Meta wie]ed jista’ 
jikkuntratta g]all-
vanta[[ ta’ persuna 
o]ra.
1000.  Wie]ed jista’ wkoll jikkuntratta g]all-vanta[g ta’ terza
persuna, meta dan ikun il-mod jew il-kondizzjoni ta’ patt li jag]mel
g]alih innifsu, jew ta’ donazzjoni jew ta’ kon`essjoni mag]mula
minnu lil ]addie]or; u l-persuna li tag]mel dan il-patt ma tistax
t]assru jekk dik it-terza persuna tkun iddikjarat li trid tinqeda bih.
Il-kuntratti 
g]andhom effett 
biss bejn dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien.
1001.  Il-kuntratti  g]andhom  effett  bejn  il-partijiet li
jikkuntrattaw biss, u ma jistg]ux ikunu ta’ ]sara jew ta’ [id g]al
]addie]or, ]lief fil-ka\ijiet li tg]id il-li[i.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        183
§  III. FUQ L-INTERPRETAZZJONI TAL-KUNTRATTI
M’hemmx lok g]al 
interpretazzjoni 
meta s-sens tal-
kliem hu `ar.
1002.  Meta l-kliem ta’ konvenzjoni, me]ud fis-sens li g]andu
skond l-u\u fi\-\mien tal-kuntratt, hu `ar, ma hemmx lok g]al
interpretazzjoni.
Jekk is-sens tal-
kelma ma jaqblix 
ma’ l-intenzjoni 
tal-partijiet.
1003.  Meta s-sens tal-kelma ma jaqbilx ma’ dak li kellhom fi
]siebhom il-partijiet kollha, kif ikun jidher `ar mill-pattijiet
me]udin kollha flimkien, g]andha tg]odd l-intenzjoni tal-partijiet. 
Klawsola li tista’ 
tfisser \ew[ 
]wejje[.
1004. Meta klawsola tista’ tfisser ha[a u o]ra, g]andha tiftiehem
li tfisser dik il-]a[a li biha jista’ jkun hemm xi effett milli dik il-
]a[a li biha ma jista’ jkun hemm ebda effett.
Kliem li jistg]u 
ifissru \ew[ 
]wejje[.
1005. Il-kliem li jista’ jfisser ]a[a u o]ra g]andu jiftiehem fis-
sens li l-i\jed jaqbel ma’ l-o[[ett tal-kuntratt.
Dak li mhux `ar.
ikun sar il-kuntratt.
Klawsoli ta’ u\u.
ukoll jekk ma jkunux [ew espressi.
Il-klawsoli jitfissru 
l-wa]da bl-o]ra.
1008.  Il-klawsoli kollha ta’ kuntratt jitfissru l-wa]da bl-o]ra,
billi lil kull klawsola jing]ata s-sens illi jidher mill-att kollu.
Dubju.
tieg]u saret l-obbligazzjoni u favur dak illi ntrabat bl-
obbligazzjoni.
Kliem [enerali.
jkunu [enerali, fil-konvenzjoni ma jid]lux ]lief il-]wejje[ li
fuqhom ikun jidher li l-partijiet kellhom il-]sieb li jikkuntrattaw.
Tismija ta’ ka\ 
biex jitfisser 
ftehim.
1011.  Meta f’kuntratt ji[i msemmi ka\ wie]ed sabiex bih
jitfisser il-ftehim, ma jitqiesx b’daqshekk illi l-partijiet riedu j]allu
barra ka\ijiet o]ra li ma [ewx imsemmija, jekk dawn il-ka\ijiet l-
o]ra, skond ir-ra[uni, kienu wkoll fl-iskop tal-ftehim.
Sub-titolu II
FUQ IL-KWA|I KUNTRATTI, DELITTI U KWA|I-DELITTI
§  I. FUQ IL-KWA|I KUNTRATTI
Tifsir.
to]ro[ obbligazzjoni lejn persuna o]ra, jew obbligazzjoni tal-
partijiet lejn xulxin.
Dmirijiet ta’ 
negotiorum gestor.
1013.  Jekk persuna ta’ l-età  u kapa`i li tikkuntratta, minrajha
tinda]al g]al affari ta’ persuna o]ra, hija ssir su[[etta g]all-
obbligu li tissokta fit-tmexxija ta’ l-affari li tkun bdiet u li
twassalha sat-tmiem, sakemm il-parti interessata tkun tista’ hija
nfisha tie]u ]sieb dik l-affari, u g]andha tie]u ]sieb ta’ dak kollu li
jkun jiddependi minn dik l-affari, u hija su[[etta g]all-
obbligazzjonijiet kollha li j[ib mieg]u mandat.
  184      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Mewt tal-parti 
nteressata qabel ma 
l-affari ti[i 
mwassla sat-
tmiem.
1014.  Jekk il-parti interessata tmut qabel ma l-affari ti[i
mwassla sat-tmiem, dak li jkun inda]al hu obbligat jissokta fit-
tmexxija ta’ l-affari sakemm il-werriet ikun jista’ jie]u t-tri[ija
tag]ha. 
Il-]sieb li g]andu 
jie]u min jinda]al.
1015.  Il-persuna li tinda]al g]andha tu\a fit-tri[ija ta’ dik l-
affari l-]sieb kollu ta’ missier tajjeb tal-familja.
Ka\ijiet li fihom 
jin]tie[ grad akbar 
ta’ ]sieb.
1016. Id-disposizzjoni ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan g]andha ti[i
applikata b’mod aktar sever f’dawn il-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk min inda]al, ikun hekk inda]al kontra l-
projbizzjoni tal-parti interessata;
(b) jekk, min]abba li jkun hekk inda]al, ma tkunx inda]let
g]at-tmexxija ta’ l-affari persuna ta’ ]ila aktar;
(`) jekk min inda]al stess ma kellux il-]ila me]tie[a.
Setg]a tal-qorti li 
timmodera d-
danni.
1017.  Il-qorti tista’ dejjem timmodera d-danni li jkunu saru
min]abba nuqqas ta’ ]sieb jew ta’ kont tal-persuna li tkun inda]let,
skond ma jkunu `-`irkostanzi li jkunu [eg]luha tinda]al g]al dik l-
affari. 
Obbligi tal-parti 
interessata.
1018.  Jekk l-affari tkun [iet immexxija tajjeb, il-parti
interessata, ukoll jekk it-tmexxija, b’a``ident, ma tkunx sfat ta’ [id
g]aliha, g]andha tesegwixxi l-obbligazzjonijiet li f’isimha jkun
ikkuntratta dak li nda]al, g]andha tindennizzah ta’ kull
obbligazzjoni li jkun ]a fuqu f’ismu, u tag]tih lura l-ispejje\
me]tie[a jew utili, flimkien ma’ l-img]axijiet minn dak in-nhar li
dawk l-ispejje\ ikunu [ew mag]mula.
Meta min inda]al 
ikun ]aseb li l-
affari kienet 
tieg]u.
1019. I\da, jekk min inda]al ikun ]aseb li qieg]ed imexxi affari
tieg]u nnifsu, m’g]andu jedd g]al ebda indennizz i\jed mill-
benefi``ju li l-parti interessata fil-fatt tkun ]adet.
Meta dak li 
jinda]al 
m’g]andux jedd 
g]al indennizz billi 
jkun inda]al kontra 
l-volontà  tal-parti 
interessata.
1020. Dak li jkun inda]al kontra l-projbizzjoni espressa tal-parti
interessata, m’g]andu jedd g]al ebda indennizz.
Radd ta’ ]wejje[ li 
wie]ed ma kellux 
jie]u.
1021. Kull min jir`ievi, sew xjentement jew bi \ball, ]a[a li hu
ma kellux jie]u la ta]t obbligazzjoni `ivili lanqas naturali, g]andu
jroddha lil dak li minn g]andu jkun ir`iviha bla jedd.
Jekk dejn ji[i 
m]allas bi \ball.
1022.  (1) Kull min, billi ja]seb bi \ball li hu debitur, i]allas
dejn, g]andu jedd jitlob il-]las lura ming]and il-kreditur.
(2) I\da, dan il-jedd jispi``a jekk, min]abba dak il-]las, il-
kreditur ikun, b’bona fidi, telaq minn idejh il-prova jew il-garanzija
ta’ dak il-kreditu, bla ]sara tal-jedd ta’ dak li jkun ]allas li jdur
kontra l-veru debitur.
Radd ta’ kapital u 
mg]axijiet jekk 
min jir`ievi l-]las 
jag]mlu b’mala 
fidi.
1023.  (1) Dak li ming]ajr jedd ikun ir`ieva l-]las ta’ somma ta’
flus g]andu, jekk ikun g]amlu b’mala fidi, irodd sew il-kapital
kemm ukoll l-img]axijiet minn dak in-nhar tal-]las.
(2) l\da, jekk ikun g]amlu b’bona fidi, mhux obbligat irodd
]lief il-kapital biss.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        185
Radd tal-]a[a 
nfisha.
1024. Dak li ming]ajr jedd ikun ir`ieva xi ]a[‘o]ra, li mhix flus,
illi tkun g]adha g]andu, hu obbligat irodd il-]a[a nfisha lil dak li
minn g]andu jkun ir`evieha.
Jekk il-]a[a li 
wie]ed jir`ievi 
ming]ajr jedd ma 
tkunx g]adha i\jed 
g]andu.
1025.  (1) Jekk il-]a[a ma tkunx g]adha i\jed g]andu, jew tkun
tg]arrqet, huwa, jekk ikun ir`evieha b’mala fidi, g]andu l-istess
obbligi li, skond l-artikoli 556 u 557, g]andu l-pussessur ta’ mala
fidi.
(2) Jekk ikun ir`ieva l-]a[a b’bona fidi, hu obbligat g]ar-radd
ta’ kemm tiswa, jew, skond il-ka\, g]at-tiswija tat-tg]arriq tal-
]a[a, i\da biss sas-somma tal-profitt li, bit-trasferiment jew bit-
tg]arriq tal-]a[a, huwa jkun g]amel; u kemm-il darba hu jkun g]ad
ma da]]alx l-o[[ett tal-profitt li jkun ]a minn dak it-trasferirnent
jew tg]arriq, hu obbligat biss i`edi l-azzjoni g]ad-d]ul tieg]u.
(3) Mhux obbligat irodd il-valur tal-]a[a, jekk ikun tilifha,
taha jew qeridha.
Ig]oddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 540 
sal-545, u 547.
1026.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 540 sal-545, u 547
ig]oddu g]al kull persuna li tkun ir`eviet ]a[a ming]ajr jedd,
skond jekk tkun ir`evietha b’bona fidi jew b’mala fidi.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 548, 549 u 550 ig]oddu
wkoll fil-ka\ijiet kollha g]al dik il-persuna.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni sabiex 
jintalab lura dak li 
jkun [ie mog]ti bla 
ma jmiss.
1027.  L-azzjoni biex jintalab lura dak li jkun ing]ata ming]ajr
ma kien imiss, meta ma tkunx waqg]et bil-preskrizzjoni bis-sa]]a
tad-disposizzjonijiet mi[juba ta]t it-titolu dwar il-preskrizzjoni,
taqa’ bil-preskrizzjoni bl-eg]luq ta’ sentejn minn dak in-nhar illi
dak li lilu tmiss l-azzjoni jikxef l-i\ball.
Dak li j]allas bi 
\ball ma jistax 
jirkupra l-]a[a 
ming]and terza 
persuna.
1028.  Dak li bi \ball ikun ta l-]a[a, ma jistax jitlobha lura
ming]and terza persuna illi lilha, b’kull titolu li jkun, tkun [iet
mog]tija ming]and dak li kien ir`eviha.
§  II. FUQ ID-DELITTI U KWA|I-DELITTI
}sara b’a``ident.
fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-li[i li tg]id il-kuntrarju,
dak illi fuq il-persuna jew il-beni tieg]u ti[ri l-]sara.
U\u tal-jedd fil-
qies li jmiss.
1030. Kull min jag]mel u\u ta’ jedd tieg]u fil-qies li jmiss, ma
jwe[ibx g]all-]sara li ti[ri b’dan l-u\u.
Kull wie]ed 
iwie[eb g]all-
]sara li ti[ri bi ]tija 
tieg]u.
1031.  l\da, kull wie]ed iwie[eb g]all-]sara li ti[ri bi ]tija
tieg]u.
Meta persuna 
titqies li hija fi 
]tija.
1032.  (1) Jitqies fi ]tija kull min bl-eg]mil tieg]u ma ju\ax il-
prudenza, id-dili[enza, u l-]sieb ta’ missier tajjeb tal-famiija.
(2) }add ma jwie[eb, fin-nuqqas ta’ disposizzjoni espressa tal-
li[i, g]all-]sara li ti[ri min]abba nuqqas ta’ prudenza, ta’ dili[enza
jew ta’ ]sieb fi grad akbar.
  186      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Nuqqas ta’ 
dili[enza.
1033.  Kull min, bil-]sieb jew ming]ajr ]sieb li jag]mel deni,
g]ax ikun irid jew b’nuqqas ta’ dili[enza, ta’ prudenza jew ta’
]sieb, jag]mel jew jonqos li jag]mel xi ]a[a ii biha jikser xi dmir
impost mil-li[i, hu obbligat g]all-]las tal-]sara li ti[ri min]abba
f’hekk.
Responsabbiltà  ta’ 
min jie]u ]sieb ta’ 
minuri jew ta’ 
mi[nun.
1034. Kull min jie]u ]sieb ta’ wie]ed minuri jew ta’ mi[nun, hu
obbligat g]all-]sara li jag]mel il-minuri jew il-mi[nun meta huwa
ma jkunx ]a l-]sieb ta’ missier tajjeb tal-familja biex il-fatt ma
ji[rix.
}sara mag]mula 
minn tfal ta’ ta]t l-
età  ta’ disa’ snin, 
e``.
1035. L-im[ienen, it-tfal ta’ ta]t l-età  ta’ disa’ snin, u, meta ma
ji[ix ippruvat li mxew bil-]a\en, it-tfal ukoll li ma jkunux g]alqu l-
età  ta’ erbatax-il sena, mhumiex obbligati g]all-]las tal-]sarat
mag]mulin minnhom; i\da jibqa’ s]i] il-jedd ta’ min ikun bata l-
]sara g]all-azzjoni, meta hemm lok g]aliha, kontra dawk li huma
obbligati g]al dawk il-]sarat, skond l-a]]ar artikolu qabel dan.
Setg]a tal-qorti li 
tordna li l-]sara 
ti[i m]allsa minn 
]wejje[ il-minuri, 
e``.
1036. Madankollu, jekk min bata l-]sara ma jkunx jista’ jit]allas
tag]ha ming]and dawk il-persuni l-o]ra, min]abba li dawn ma
jkunux obbligati jew min]abba li ma jkollhomx mezzi, u min ikun
bata l-]sara ma jkunx, b’nuqqas ta’ dili[enza, ta’ ]sieb jew ta’
prudenza, ta huwa nnifsu lok g]all-]sara, il-qorti tista’, wara li tqis
i`-`irkostanzi tal-ka\, u b’mod partikolari l-mezzi ta’ dak li jkun
ikka[una u ta’ l-ie]or li jkun bata l-]sara, tordna li din il-]sara ti[i,
kollha jew bi``a minnha, im]allsa bi ]wejje[ il-minuri jew il-
mi[nun imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan.
Responsabbiltà  ta’ 
min iqabbad 
persuna mhux ta’ 
]ila.
1037. Kull min g]al xi xog]ol jew servizz ie]or iqabbad persuna
mhux ta’ ]ila, jew illi hu ma jkollux ra[un ja]seb li hija ta’ ]ila, hu
obbligat g]all-]sara illi dik il-persuna, min]abba n-nuqqas ta’ ]ila
tag]ha, tikka[una lil ]addie]or fl-esekuzzjoni tax-xog]ol jew
servizz hawn fuq imsemmi.
Min jinda]al g]al 
xog]ol bla ma 
jkollu l-]ila g]alih.
1038. Kull min ming]ajr ma jkollu l-]ila me]tie[a jinda]al g]al
xog]ol jew servizz, hu obbligat g]all-]sara li, min]abba n-nuqqas
ta’ ]ila tieg]u, jikka[una lil ]addie]or.
Responsabbiltà  ta’ 
lukandieri. 
Sostitwit: 
II. 1966.2.
1039.  (1) Il-lukandier ikun responsabbli sa ammont ta’ mhux
i\jed minn ]amsa u sebg]in lira g]al kull ]sara jew distruzzjoni
jew telf ta’ proprjetà  li tkun in[iebet fil-lukanda minn xi allo[[jant.
(2) Ir-responsabbiltà  ta’ lukandier tkun illimitata -
(a) jekk il-proprjetà  tkun [iet depo\itata g]andu, jew
(b) jekk huwa jkun irrifjuta li jir`ievi d-depo\itu ta’
proprjetà  li huwa obbligat li jir`ievi g]al kustodja
\gura skond id-disposizzjoni tas-subartikolu li ja]bat
sew sew wara dan; jew
(`) f’kull ka\ li fih il-]sara fil-proprjetà , jew id-
distruzzjoni jew telf tag]ha tkun [iet ka[unata,
volontarjament jew min]abba negli[enza jew nuqqas
ta’ seng]a, anki fi grad \g]ir ]afna, minnu jew minn
persuna fl-impieg tieg]u jew minn xi persuna li huwa
jkun responsabbli g]all-eg]mil tag]ha.
(3) ll-lukandier ikun obbligat li jir`ievi g]all-kustodja \gura
titoli, flus u o[[etti ta’ valur ]lief o[[etti perikolu\i u dawk l-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        187
o[[etti li meta jittie]ed kont tad-daqs jew grad tal-lukanda jkunu
ingombranti jew ikunu ta’ valur e``essiv.
(4) Il-lukandier ikollu dritt li je]tie[ li l-o[[etti konsenjati
g]all-kustodja \gura jkunu f’pakk marbut jew issi[illat.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2) ma g]andhomx
japplikaw jekk l-allo[[jant, wara li jsir jaf bil-]sara, distruzzjoni
jew telf ma jinformax lil-lukandier ming]ajr telf ta’ \mien jew jekk
il-]sara fil-proprjetà , id-distruzzjoni jew it-telf tag]ha tkun
min]abba -
(a) fatt a``identali jew forza irresistibbli; jew
(b) ra[uni inerenti g]ax-xorta tal-proprjetà  danne[[jata,
distrutta jew mitlufa; jew
(`) att jew ommissjoni ta’ l-allo[[jant li jkun [iebha fil-
lukanda, jew ta’ xi persuna, li ma tkunx il-lukandier, li
lilha dak l-allo[gjant ikun fada dik il-proprjetà  jew ta’
xi persuna fl-impieg ta’ dak l-allo[[jant jew li tkun
takkompanjah jew tivvi\itah.
(6) Kull ftehim ta`itu jew espress li jsir bejn lukandier u
allo[[jant qabel ma tkun saret xi ]sara fi proprjetà  jew id-
distruzzjoni jew telf tag]ha li juri li jeskludi, inaqqas jew jag]mel
anqas oneru\a r-responsabbiltà  tal-lukandier kif stabbilit f’dan l-
artikolu jkun null u bla effett:
I\da fil-ka\ijiet imsemmija fis-subartikolu (2)(a) u (`),
meta l-]sara fil-proprjetà  jew id-distruzzjoni jew telf tag]ha ma
tkunx [iet ka[unata minn persuna msemmija fl-imsemmi paragrafu
(`) volontarjament jew min]abba negli[enza kbira, kull ftehim
iffirmat f’kull \mien mill-allo[[jant li bih ir-responsabbiltà  tal-
lukandier tkun imnaqqsa g]al ammont li ma jkunx anqas minn
]amsa u sebg]in lira jkun validu.
(7) F’dan l-artikolu u fl-artikolu 2009  "allo[[jant" tfisser
persuna li toqg]od fil-lukanda u li jkollha kumdità  g]all-irqad
g]ad-disposizzjoni tag]ha fil-lukanda, i\da li ma tkunx impjegata
fil-lukanda.
(8) F’dan l-artikolu, kull riferenza g]al "lukandier", ]lief
safejn ir-responsabbiltajiet hemmhekk stabbiliti jkunu mposti fuq
il-lukandier, g]andha tiftiehem li tinkludi riferenza g]all-persuna
inkarigata mil-lukanda jew mir-reception ta’ l-allo[[janti fil-
lukanda, u kull riferenza g]al "telf" g]andha titqies li tinkludi
riferenza g]al serq.
Responsabbiltà  ta’ 
sid annimal.
1040. Is-sid ta’ annimal, jew il-persuna li tag]mel u\u minn
annimal g]a\-\mien li tag]mel u\u minnu, iwie[bu g]all-]sara li
dak l-annimal jikka[una, sew jekk ikun jinsab ta]t idejhom kemm
jekk ikun intilef jew ]arab.
Responsabbiltà  ta’ 
sid ta’ bini.
1041. Is-sid ta’ bini jwie[eb g]all-]sara li ssir mit-ti[rif tal-bini,
meta dan it-ti[rif ji[ri min]abba nuqqas ta’ tiswijiet, jew min]abba
difett fix-xog]ol tal-bini, i\da dan kemm-il darba s-sid kien jaf
b’dak id-difett, jew kellu ra[un ja]seb li dak id-difett kien je\isti.
  188      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Responsabbiltà  
tad-detentur ta’ 
bini f’ka\ ta’ ]sara 
kka[unata bit-ti[rif 
tal-]a[a.
1042. Jekk issir ]sara lil xi ]add bil-waqg]a ta’ ]a[a mdendla
jew imqieg]da f’qag]da ta’ perikolu, inkella bit-tfig] jew x]it ta’
xi ]a[a minn bini, id-detentur ta’ dak il-bini, meta huwa nnifsu ma
jkunx g]amel il-fatt, u ma jkun bl-ebda mod ]a sehem fih, ma
jwe[ibx g]all-]sara, ]lief sa fejn id-disposizzjonijiet ta’ dan it-
Titolu dwar ir-responsabbiltà  ta’ persuna g]all-]sara mag]mula
minn o]ra, jkunu jg]oddu g]alih.
Sokor. 1043.  Hemm ukoll jedd g]all-azzjoni g]all-]las tal-]sara meta
min jag]milha jkun f’dak il-waqt fis-sakra.
Kompli`i. 1044.  G]all-]sara mag]mula kontra s-sewwa, iwie[bu wkoll
dawk li bi ]sieb mag]mul ikunu ]adu sehem fiha b’pariri, b’
theddid jew bi kmandi.
Kif jitqiesu d-
danni. 
Emendat: 
III. 1938.2; 
XXI. 1962.17.
1045.  (1) ll-]sara li l-persuna responsabbli g]andha twie[eb
g]aliha, skond id-disposizzjonijiet ta’ qabel, hija t-telf effettiv li l-
eg]mil tag]ha jkun [ieb direttament lill-parti li tbati l-]sara, l-
ispejje\ li din il-parti setg]et kellha tag]mel min]abba l-]sara, it-
telf tal-paga jew qlig] ie]or attwali, u t-telf ta’ qlig] li tbati ’l
quddiem min]abba inkapa`ità  g]al dejjem, totali jew parzjali, li
dak l-eg]mil seta’ j[ib.
(2) Is-somma li g]andha ti[i mog]tija g]al din l-inkapa`ità  ti[i
stabbilita mill-qorti, wara li tqis i`-`irkostanzi tal-ka\, u, b’mod
partikolari, ix-xorta u grad ta’ inkapa`ità  ikka[unata, u l-
kondizzjoni tal-parti li tbati l-]sara.
Danni lill-werrieta 
tal-parti li tmut. 
Sostitwit: 
III. 1938.3.
1046. Jekk min]abba l-eg]mil li jag]ti lok g]ad-danni xi ]add
imut, il-qorti tista’, flimkien mat-telf u spejje\ attwali ikka[unati,
tag]ti lill-werrieta tal-mejjet id-danni, b]al fil-ka\ ta’ inkapa`ità
totali g]al dejjem, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu
qabel dan.
Meta l-]sara 
tikkonsisti f’illi 
ttellef lil persuna l-
u\u tal-flus tag]ha. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.2; 
VI. 1983.3.
1047.  (1) ll-]sara li tikkonsisti f’illi ttellef lil persuna l-u\u tal-
flus tag]ha, tissewwa bil-]las ta’ l-img]axijiet li jinqiesu bit-
tmienja fil-mija fis-sena.
(2) I\da, jekk il-parti li tikka[una l-]sara tkun g]amlet dan
dolo\ament, il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tag]ti wkoll lill-
parti li tbati l-]sara indennizz g]al kull ]sara o]ra li tkun batiet,
kompri\ kull telf ta’ qlig], jekk jigi ppruvat li l-parti li kka[unat il-
]sara, meta tellfet lill-parti li batietha l-u\u ta’ flusha, kellha
partikolarment il-]sieb li tag]mlilha dik il-]sara l-o]ra, jew jekk
dik il-]sara tkun il-konsegwenza immedjata u diretta tal-fatt li l-
parti li batiet il-]sara [iet hekk imtellfa l-u\u ta’ flusha.
(3) Is-somma li g]andha ting]ata g]al dak it-teIf ta’ qlig] fuq
imsemmi ti[i likwidata mill-qorti skond i`-`irkostanzi tal-ka\. 
Jedd li bih wie]ed 
idur kontra l-parti 
li tikka[una l-
]sara.
1048.  Kull min hu obbligat g]all-]sara mag]mula minn
]addie]or, u j]allas dik il-]sara, ma jistax idur kontra l-parti li
ikka[unatha, ]lief meta din g]andha hija wkoll twie[eb g]al dik il-
]sara.
Obbligazzjoni in 
solidum meta l-
]sara ssir 
dolo\ament.
1049.  (1) Meta \ew[ persuni jew i\jed ikunu dolo\ament
g]amlu ]sara, l-obbligazzjoni tag]hom g]all-]las ta’ dik il-]sara
hija in solidum.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        189
(2) Meta xi w]ud minn dawn ikunu mxew dolo\ament, u o]rajn
le, dawk ta’ l-ewwel huma kollha obbligati in solidum, u kull
wie]ed mill-o]rajn huwa obbligat biss g]al dik il-bi``a tal-]sara li
huwa nnifsu jkun ikka[una.
Meta l-bi``a tal-
]sara li ssir minn 
persuna wa]da jew 
i\jed ma tistax ti[i 
stabbilita.
1050.  (1) Jekk il-bi``a tal-]sara li kull wie]ed ikun ikka[una
ma tkunx tista’ ti[i stabbilita, min ikun bata l-]sara jista’ jitlob il-
]las tal-]sara kollha ming]and kull min irid minn dawk li jkunu
]adu sehem fiha, ukoll jekk ilkoll jew xi w]ud minnhom ma jkunux
imxew dolo\ament, bla ]sara tal-jedd tal-konvenut li jdur kontra l-
ie]or jew l-o]rajn.
Kap. 12.
(2) F’dan il-ka\, il-konvenut jista’ jitlob li dawk kollha li jkunu
ikka[unaw il-]sara ji[u msej]a fil-kaw\a bil-mod u g]all-effetti
msemmijin fl-artikolu 962 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili, u l-qorti tista’ tqassam fuq kull wie]ed minnhom
is-somma me]tie[a g]all-]las tal-]sara, f’ishma ndaqs jew mhux
indaqs, skond i`-`irkostanzi; bla ]sara dejjem tal-jedd ta’ dak li
jbati l-]sara illi jitlob il-]las tas-somma kollha ming]and kull min
irid minnhom, u dawn lejh g]andhom ilkoll ji[u kkundannati in
solidum.
Kontribuzzjoni 
g]all-]sara mill-
parti li tbatiha. 
Emendat:
III. 1938.4; 
XXXIX. 1939.3.
1051. Jekk il-parti li tbati l-]sara tkun b’nuqqas ta’ prudenza, ta’
dili[enza jew ta’ ]sieb ikkontribwiet jew tat okka\joni g]all-]sara,
il-qorti, fil-likwidazzjoni ta’ l-ammont tad-danni li g]andhom
jit]allsu lil dik il-parti, tidde`idi, fid-diskrezzjoni tag]ha, f’liema
proporzjoni din tkun ikkontribwiet jew tat okka\joni g]all-]sara li
batiet, u l-ammont tad-danni li g]andu jit]allas lilha mill-persuni l-
o]ra li jkunu dolo\ament jew bla ma riedu ikkontribwew g]al dik
il-]sara, ji[i mnaqqas f’dik il-proporzjoni. 
Rimedji `ivili 
f’ka\ijiet ta’ 
korruzzjoni.
Mi\jud:
XX. 2002.2.
1051A. (1) Ghall-finijiet ta’ dan l-artikolu "korruzzjoni" tfisser
li titlob, toffri, tag]ti jew ta``etta, direttament jew indirettament,
tix]im jew xi vanta[[ ie]or mhux dovut jew li jkun prospettat, li
jg]awwe[ it-twettiq kif imiss ta’ xi dmir jew im[ieba me]tie[a
minn min jir`ievi t-tix]im, bil-vanta[[ mhux dovut jew kif ikun
prospettat.
(2) Kull min ivanta li jkun sofra danni b]ala ri\ultat ta’
korruzzjoni g]andu jkollu l-jedd li jie]u azzjoni biex jikseb
kumpens g]ad-dannu ka[unat lilu bl-att ta’ korruzzjoni kontra l-
persuni li jkunu g]amlu jew awtorizzaw l-att ta’ korruzzjoni jew li
jkunu naqsu li jie]du passi ra[onevoli biex jipprevjenu l-att ta’
korruzzjoni.
(3) Il-persuni li jkunu g]amlu r-reat jew awtorizzaw l-att ta’
korruzzjoni u l-persuni li jkunu naqsu milli jie]du passi ra[onevoli
biex jipprevjenu l-att ta’ korruzzjoni g]andhom ikunu solidalment
responsabbli g]ad-danni msemmija fis-subartikolu (2).
(4) Meta l-att ta’ korruzzjoni jkun sar minn uffi`jal jew minn
impjegat tal-Gvem jew minn korp mag]qud stabbilit bil-li[i, il-
Gvern jew skond ma jkun il-ka\ il-korp mag]qud stabbilit bil-li[i
g]andu hu nnifsu jkun responsabbli biex jag]mel il-hlas dovut
g]ad-dannu ka[unat bl-att ta’ korruzzjoni meta:
(a) min ikun qieg]ed ivanta l-pretensjoni li jkun sofra d-
  190      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
danni jkun ta, meta jkun sar jaf bl-im[ieba mhux
xierqa ta’ l-uffi`jal jew ta’ l-impjegat, avvi\ b]al dak
lill-Gvern jew lill-korp mag]qud, skond il-ka\, biex
jie]u dawk il-mi\uri preventivi li jkunu ra[onevoli fi`-
`irkostanzi biex jipprevjenu l-g]emil ta’ l-att ta’
korruzzjoni;
(b) min ikun qed ivanta li sofra d-danni ma jkunx hu
nnifsu g]ar-rigward ta’ l-istess kwistjoni [ieg]el lil xi
uffi`jal jew impjegat jag]mel l-att ta’ korruzzjoni, jew
b’xi mod kien parti f’dak l-att;
(`) min ikun sofra d-danni jkun ha kull azzjoni kontra l-
persuna responsabbli g]ad-danni skond is-subartikolu
(3) biex jirkupra d-danni; u
(d) il-Gvern jew il-korp mag]qud, skond il-ka\, ikun sar
parti fil-kaw\a kontra l-persuni responsabbli g]ad-
danni skond is-subartikolu (3) sabiex jiddefendi l-
interessi tieg]u taht dan is-subartikolu:
I\da l-Gvern jew il-korp mag]qud, skond il-ka\, ikun biss
responsabbli g]al dik il-parti tad-danni li ma tkunx qed ti[i
rkuprata mill-persuni responsabbli g]al dawk id-danni skond is-
subartikolu (3).
(5) Ma g]andu jkun hemm ebda dritt g]all-hlas ta’ danni
b’kumpens meta l-parti li tvanta li tkun sofriet id-danni kienet hi
nnifisha xjentement parti fl-att ta’ korruzzjoni:
I\da ebda ba[a f’dan is-subartikolu ma g]andha tiftiehem
b]ala li tipprekludi lil xi persuna milli tirkupra xi hlas li jkun sar
jew xi ]a[a li tkun [iet mog]tija, jew il-valur tag]ha, meta l-]las
ikun sar jew il-]a[a tkun [iet mog]tija g]al xi korrispettiv li ma
jkunx skond il-li[i.
(6) Kull azzjoni g]all-irkupru ta’ danni ta]t dan l-artikolu
g]andha tin[ieb qabel ma jiskadu tliet snin mid-data meta min ikun
qed jitlob id-danni jkun sar jaf jew imissu ra[onevolment ikun sar
jaf li tkun [rat il-]sara jew li jkun sar att ta’ korruzzjoni u min tkun
il-persuna responsabbli g]aldaqstant jew qabel ma jiskadu g]axar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni, skond liema ji[i l-ewwel, u
ma tista’ tin[ieb ebda azzjoni wara li jiskadi dak i\-\mien.
(7) Meta jsir xi kuntratt minn xi persuna (inklu\ il-Gvern jew
xi korp mag]qud stabbilit bil-li[i) u l-kuntratt jew xi klawsola
relattiva jkunu [ew mitmuma minn xi impjegat, uffi`jal jew a[ent
ta’ dik il-persuna min]abba f’xi att ta’ korruzzjoni favur dak l-
uffi`jal, impjegat jew a[ent, il-persuna li tkun marbuta b’dak il-
kuntratt u li jkollha lil dak l-uffi`jal, impjegat jew a[ent tag]ha li
jkun [arrab dak l-att ta’ korruzzjoni, g]andu jkollha, ming]ajr
pre[udizzju g]al kull dritt ta’ azzjoni biex tirkupra d-danni skond
dan l-artikolu, dritt li tibda azzjoni mhux aktar tard minn sena wara
li ssir taf b’dak l-att ta’ korruzzjoni jew minn meta hija kien
imissha ra[onevolment saret taf b’dan, biex tannulla l-kuntratt jew
xi klawsola minnu li tkun idda]]let minhabba f’dik il-korruzzjoni:
I\da ma tista’ tin[ieb ebda azzjoni wara li jiskadu g]axar
snin mid-data ta’ l-att ta’ korruzzjoni.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        191
Sub-titolu III
FUQ XORTA U O}RA TA’ OBBLIGAZZJONIJIET
§  I. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET KONDIZZJONALI
FUQ IL-KONDIZZJONI IN {ENERALI U FUQ IX-XORTA U O}RA 
TAG}HA
Tifsir ta’ 
obbligazzjoni 
kondizzjonali.
1052. L-obbligazzjoni hija kondizzjonali meta tkun mag]mula li
tiddependi minn [rajja mhux \gura u li g]ad trid ti[ri, sew billi l-
obbligazzjoni tin\amm sospi\a sakemm il-[rajja ti[ri, kemm billi
ti[i ma]lula kemm-il darba l-[rajja ti[ri jew ma ti[rix.
Kondizzjoni 
ka\wali u 
potestattiva.
1053.  (1) Il-kondizzjoni hija ka\wali meta tag]mel l-
obbligazzjoni tiddependi minn [rajja ta’ bla ]sieb li ma tkunx fis-
setg]a la tad-debitur u lanqas tal-kreditur.
(2) Il-kondizzjoni potestattiva hija dik li tag]mel l-
obbligazzjoni tiddependi minn [rajja li wa]da jew l-o]ra mill-
partijiet li jikkuntrattaw tkun tista’ [[ieg]el jew ma t]allix li ti[ri. 
(3) Il-kondizzjoni mista tag]mel l-obbligazzjoni tiddependi
mir-rieda ta’ wa]da mill-partijiet li jikkuntrattaw, u, fl-istess ]in,
mir-rieda ta’ wie]ed barrani, jew minn [rajja li ti[ri bla ]sieb. 
Kondizzjoni 
kuntrarja g]all-
eg]mil xieraq, e``.
1054. Kull kondizzjoni kuntrarja g]all-eg]mil xieraq, jew g]all-
ordni pubbliku, jew ipprojbita mil-li[i, jew illi [[ieg]el l-
esekuzzjoni ta’ ha[a impossibbli, ma tiswiex, u tag]mel ma jiswiex
il-ftehim li jkun jiddependi minnha.
Effett tal-
kondizzjoni li 
wie]ed ma 
jag]milx ]a[a 
impossibbli, e``.
1055.  (1) Il-kondizzjoni li wie]ed ma jag]milx ]a[a
impossibbli, ma tag]milx ma tiswiex l-obbligazzjoni li tkun [iet
miftiehma ta]t dik il-kondizzjoni.
(2) l\da, il-kondizzjoni li wie]ed ma jag]milx ]a[a kuntrarja
g]all-eg]mil xieraq, jew g]all-ordni pubbliku jew ipprojbita mil-
li[i, tista’ tag]mel ma tiswiex l-obbligazzjoni.
Il-kondizzjoni hija 
nulla jekk 
tiddependi biss 
minn dak li hu 
obbligat g]all-
esekuzzjoni.
1056.  (1) L-obbligazzjoni ma tiswiex meta tkun ikkuntrattata
ta]t kondizzjoni li tag]milha tiddependi biss mir-rieda ta’ dak illi
jobbliga ru]u.
(2) l\da, jekk l-obbligazzjoni tkun tiddependi minn fatt illi jkun
fis-setg]a tad-debitur li jag]mel li dak il-fatt ji[ri, id-debitur huwa
obbligat jekk il-fatt ji[ri.
Esekuzzjoni tal-
kondizzjoni 
g]andha ssir skond 
l-intenzjoni tal-
partijiet.
1057.  Kull kondizzjoni g]andha ti[i esegwita kif il-partijiet
aktarx riedu u fehmu li g]andha ti[i esegwita.
Meta l-
obbiigazzjoni hija 
miftiehma ta]t 
kondizzjoni li 
g]andha ti[ri [rajja 
f’`ertu \mien.
1058.  (1) Meta obbligazzjoni ssir ta]t il-kondizzjoni li g]andha
ti[ri [rajja f’`ertu \mien, dik il-kondizzjoni titqies li ma se]]itx
jekk jag]laq i\-\mien ming]ajr ma l-[rajja tkun [rat.
(2) Jekk ma jkunx hemm \mien stabbilit, il-kondizzjoni ma
titqiesx li ma se]]itx ]lief meta hu \gur li l-[rajia ma ti[rix:
l\da, jekk il-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi ]a[a li tista’
  192      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
ti[i mag]mula minn dak li favur tieg]u l-obbligazzjoni tkun saret,
il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi, tag]ti \mien g]all-esekuzzjoni
tal-kondizzjoni, u jekk, meta jag]laq dak i\-\mien, il-kondizzjoni
ma tkunx se]]et, l-obbligazzjoni tispi``a.
Meta l-
obbligazzjoni issir 
ta]t kundizzjoni li 
ma ti[rix [rajja 
f’`ertu \mien.
1059.  (1) Meta obbligazzjoni ssir ta]t kondizzjoni illi ma ti[rix
[rajja f’`ertu \mien, il-kondizzjoni titqies li se]]et sew jekk i\-
\mien ig]addi ming]ajr ma l-[rajja tkun [rat kemm ukoll jekk,
qabel l-eg]luq ta\-\mien, ikun \gur li l-[rajja ma tkunx sejra ti[ri.
(2) Jekk ma jkun [ie stabbilit ebda \mien, il-kondizzjoni ma
titqiesx li se]]et ]lief meta hu \gur li l-[rajja ma tkunx sejra ti[ri:
I\da, kemm-il darba l-kondizzjoni tkun tikkonsisti f’xi ]a[a
li tkun fis-setg]a tad-debitur, il-qorti tista’ tiffissa \mien, u jekk
dan i\-\mien jag]laq ming]ajr ma l-fatt ma]sub fil-kondizzjoni
ji[ri, il-kondizzjoni titqies li se]]et, u d-debitur g]andu jesegwixxi
l-obbligazzjoni.
Meta jitqies li l-
kondizzjoni se]]et.
1060.  (1) Il-kondizzjoni titqies li se]]et meta d-debitur obbligat
ta]t dik il-kondizzjoni jkun dak li impedixxa li ti[ri.
(2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu ma tg]oddx fil-ka\ li l-
impediment ikun min]abba fl-e\er`izzju ta’ jedd le[ittimu illi ma
kienx ma]sub fil-ftehim.
Effett retroattiv tal-
kondizzjoni.
1061.  (1) Il-kondizzjoni meta sse]] g]andha effett retroattiv.
(2) Jekk il-kreditur imut qabel ma tkun se]]et il-kondizzjoni,
il-jeddijiet tieg]u jg]addu lill-werrieta tieg]u.
Il-kreditur jista’ 
jag]mei atti biex 
i\omm il-jeddijiet 
tieg]u qabel ma 
sse]] il-
kondizzjoni.
1062. Il-kreditur jista’, qabel ma sse]] il-kondizzjoni, jag]mel l-
atti kollha me]tie[a biex i\omm s]a] il-jeddijiet tieg]u. 
FUQ IL-KONDIZZJONI SUSPENSIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
suspensiva.
1063.  (1) Il-kondizzjoni suspensiva hija dik illi tag]mel l-
e\istenza ta’ l-obbligazzjoni tiddependi minn [rajja li g]ad trid
ti[ri u li mhix \gura.
(2) L-obbligazzjoni ta]t kondizzjoni suspensiva ma te\istix
qabel ma l-[rajja ti[ri.
Jekk il-]a[a 
tispi``a jew 
titg]arraq qabel ma 
sse]] il-
kondizzjoni.
1064. Meta l-obbligazzjoni ssir ta]t kondizzjoni suspensiva, u l-
]a[a li tkun l-o[[ett tal-konvenzjoni tispi``a jew titg]arraq qabel
ma sse]] il-kondizzjoni, g]andhom jit]arsu dawn ir-regoli:
(a) jekk il-]a[a tispi``a g]al kollox, ming]ajr ebda ]tija
tad-debitur, il-konvenzjoni ma jkollha ebda effett; 
(b) jekk il-]a[a tispi``a g]al kollox, bi ]tija tad-debitur,
dan ikun obbligat lejn il-kreditur g]ad-danni;
(`) jekk il-]a[a tispi``a f’parti biss, jew titg]arraq,
ming]ajr ebda ]tija tad-debitur, it-telfa jbatiha l-
kreditur, illi g]andu jie]u l-]a[a fl-istat li tkun tinsab
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        193
ming]ajr ebda tnaqqis tal-prezz tag]ha;
(d) jekk il-]a[a tispi``a f’parti, jew titg]arraq, bi ]tija
tad-debitur, il-kreditur g]andu l-jedd jag]\el jew li
j]oll il-konvenzjoni jew li jitlob il-]a[a fl-istat li tkun
tinsab, flimkien mad-danni.
Jekk l-
obbiigazzjoni tkun 
tiddependi minn 
[rajja li [à  [rat.
1065. L-obbligazzjoni li tiddependi minn [rajja li [à  [rat, i\da li
l-partijiet ikunu g]adhom ma sarux jafu biha, g]andha effett minn
dak in-nhar li tkun [iet ikkuntrattata, i\da d-debitur ma jistax ji[i
m[ieg]el jesegwiha qabel ma ji[i \gurat il-fatt li ma kienx
mag]ruf.
FUQ IL-KONDIZZJONI RI|OLUTTIVA
Tifsir tal-
kondizzjoni 
ri\oluttiva.
1066.  (1) Il-kondizzjoni ri\oluttiva hija dik illi, meta sse]],
t]oll l-obbligazzjoni, u terga’ tqieg]ed il-]wejje[ fl-istess stat b]al
kieku l-obbligazzjoni ma kienet [iet qatt mag]mula.
(2) Din il-kondizzjoni ma twaqqafx l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni, i\da, jekk il-[rajja ma]suba fil-kondizzjoni ti[ri, il-
kreditur ikun obbligat irodd dak li jkun ir`ieva.
Effett tal-
kondizzjoni 
ri\oluttiva 
espressa.
1067.  Jekk il-kondizzjoni ri\oluttiva hija espressa fil-kuntratt,
dan il-kuntratt, meta l-kondizzjoni sse]], jin]all ipso jure, u l-qorti
ma tista’ tag]ti ebda \mien lill-konvenut.
Il-kondizzjoni 
ri\oluttiva 
ting]add b]ala 
mda]]la fil-
kuntratti bilaterali.
1068.  1l-kondizzjoni ri\oluttiva ting]add dejjem b]ala li [iet
mag]mula fil-kuntratti bilaterali, fil-ka\ li wa]da mill-partijiet
tonqos g]all-obbligazzjoni tag]ha:
I\da, f’dak il-ka\, il-kuntratt ma jin]allx ipso jure, u l-qorti
tista’, skond i`-`irkostanzi, tag]ti \mien xieraq lill-konvenut, bla
]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra tal-li[i dwar il-kuntratt tal-bejg].
Jeddijiet tal-parti li 
lejha ma tkunx [iet 
esegwita l-
obbligazzjoni.
1069.  (1) Meta l-kondizzjoni ri\oluttiva, sew dik mag]mula
espressament kemm dik li titqies b]ala mag]mula, tkun g]all-ka\ li
fih wa]da mill-partijiet tonqos g]all-obbligazzjoni tag]ha, il-parti
li lejha l-obbligazzjoni ma tkunx [iet esegwita, tista’ tag]\el, jekk
il-kondizzjoni sse]], jew li titlob il-]all tal-kuntratt, jew li [[ieg]el
lill-parti l-o]ra tesegwixxi l-obbligazzjoni, meta dan ikun possibli.
(2) Fil-ka\ il-wie]ed u l-ie]or, il-konvenut jista’ ji[i
kkundannat g]all-]las tad-danni.
§  II. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI |MIEN
|mien g]all-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1070.  (1) I\-\mien ifisser i\-\mien stabbilit g]all-esekuzzjoni
ta’ obbligazzjoni.
(2) l\-\mien jista’ ji[i stabbilit sew billi ji[i ffissat jum \gur,
sew b’riferenza g]al [rajja li g]andha ti[ri \gur, g]alkemm f’jum
  194      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
mhux \gur.
I\-\mien ma 
jissospendix l-
obbligazzjoni.
1071.  l\-\mien ma jissospendix l-obbligazzjoni, i\da jdewwem
biss l-esekuzzjoni tag]ha.
Il-]a[a ma tistax 
tintalab qabel ma 
jag]aq i\-\mien.
1072.  Dak li ma jkollux jing]ata ]lief fi \mien stabbilit, ma
jistax jintalab qabel l-eg]luq ta’ dak i\-\mien, imma dak li jkun
t]allas bil-quddiem, ma jistax jintalab lura lanqas jekk id-debitur
fi\-\mien tal-]las ma kienx jaf bil-ftehim dwar i\-\mien.
I\-\mien jitqies 
miftiehem favur id-
debitur.
1073. l\-\mien jitqies dejjem li [ie miftiehem favur id-debitur,
jekk mill-ftehim jew mi`-`irkostanzi ma jkunx jidher li jkun [ie
miftiehem ukoll favur il-kreditur.
G]add ta\-\mien. 1074. Fl-g]add ta\-\mien, il-[urnata titqies ta’ erbg]a u g]oxrin
sieg]a: ix-xahar u s-sena jitqiesu skond il-kalendarju. 
Il-jum li minnu 
g]andu jibda 
jg]addi \-\mien 
ma jing]addx.
1075. Il-jum li fih tkun [iet mag]mula l-obbligazzjoni bi \mien,
jew dak li minnu \-\mien g]andu jibda jg]addi, ma jing]addx fi\-
\mien.
{ranet ta’ vakanza. 
Emendat:
XXII. 1976.4.
1076.  (1) ll-granet ta’ vakanza pubblika ma jwaqqfux il-mixi
ta\-\mien:
l\da, jekk l-a]]ar jum ta\-\mien ikun ta’ vakanza pubblika,
i\-\mien ma jitqiesx mag]luq qabel ma jg]addi l-ewwel jum ta’
wara li ma jkunx vakanza pubblika.
Kap. 12.
(2) G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-granet ta’ vakanza
pubblika huma dawk li fihom ma tista’ tin\amm ebda seduta
ordinarja tal-qorti kif hemm provdut fl-artikolu 109 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Meta ma jkun 
hemm ebda \mien 
stabbilit g]all-
esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni.
1077. Meta ma jkun [ie stabbilit ebda \mien g]all-esekuzzjoni
ta’ l-obbligazzjoni, din g]andha ti[i esegwita minnufih, i\da dan
kemm-il darba x-xorta ta’ l-obbligazzjoni, jew il-mod li bih
g]andha ti[i esegwita, jew il-lok miftiehem g]all-esekuzzjoni
tag]ha, ma j[ibux mag]hom il-]tie[a ta’ \mien li, jekk ikun hemm
b\onn, ji[i stabbilit mill-qorti.
Jekk i\-\mien 
g]all-esekuzzjoni 
jit]alla fir-rieda 
tad-debitur.
1078.  Jekk i\-\mien g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni jkun
[ie m]olli fir-rieda tad-debitur, jew jekk ikun [ie miftiehem illi d-
debitur g]andu jesegwixxi l-obbligazzjoni meta jkun jista’, jew
meta huwa jkollu l-mezzi biex jesegwiha, g]andhom jit]arsu r-
regoli li [ejjin:
(a) jekk l-obbligazzjoni g]andha b]ala o[[ett tag]ha l-
]las ta’ somma ta’ flus, dik g]andha ti[i esegwita fi
\mien sentejn, jekk din is-somma g]andha ting]ata
ming]ajr img]ax, jew, fi \mien sitt snin jekk is-somma
g]andha ting]ata bl-img]ax;
(b) jekk l-obbligazzjoni jkollha b]ala o[[ett tag]ha xi
]a[‘o]ra li ma tkunx somma ta’ flus, i\-\mien li fih
g]andha ti[i esegwita l-obbligazzjoni ji[i stabbilit
mill-qorti, skond i`-`irkostanzi.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        195
Meta d-debitur ma 
jistax jitlob il-
benefi``ju ta\-
\mien.
1079.  Id-debitur ma jkunx jista’ jitlob i\jed il-benefi``ju ta\-
\mien jekk isir mhux solvibbli, jew jekk l-istat tieg]u jkun hekk
tbiddel li jqieg]ed fil-perikolu l-]las tal-kreditu, jew jekk
b’eg]milu jkun naqqas il-garanzija illi skond il-kuntratt kien ta lill-
kreditur, jew jekk ma jkunx tah il-garanzija li kien wieg]du.
§  III. FUQ L-OBBLIIGAZZJONIJIET ALTERNATTIVI U 
FAKULTATTIVI
Kif tin]eles 
obbligazzjoni 
alternattiva.
1080.  (1) Id-debitur f’obbligazzjoni alternattiva je]les minn dik
l-obbligazzjoni bil-kunsinna ta’ wa]da mi\-\ew[ ]wejje[ li jkunu
mda]]lin fl-obbligazzjoni.
(2) Id-debitur ma jistax i[ieg]el lill-kreditur jie]u bi``a mill-
]a[a l-wa]da u bi``a mill-o]ra.
Il-g]a\la tmiss lid-
debitur.
1081.  Il-g]a\la tmiss lid-debitur, jekk fil-ftehim ma tkunx
t]alliet espressament g]all-kreditur.
Jekk dak li g]andu 
l-g]a\la ma 
jag]milhiex.
1082.  (1) Jekk il-parti li lilha tmiss il-g]a\la ma tag]milhiex
fi\-\mien li jkun [ie miftiehem espressament g]aldaqshekk, il-jedd
ta’ l-g]a\la jg]addi g]all-parti l-o]ra.
(2) Jekk ebda \mien b]al dak ma jkun [ie miftiehem, il-qorti
tista’ tiffissa \mien, u jekk il-parti li jkollha l-g]a\la ma
tag]milhiex f’dak i\-\mien, il-jedd ta’ l-g]a\la jg]addi g]all-parti
l-o]ra. 
Jekk wa]da mi\-
\ew[ ]wejje[ 
imwieg]da ma 
setg]atx tkun 
o[[ett ta’ l-
obbligazzjoni,
1083.  Jekk wa]da mi\-\ew[ ]wejje[ imwieg]da ma setg]atx
tkun l-o[[ett ta’ l-obbligazzjoni, dik l-obbligazzjoni titqies pura u
sempli`i dwar il-]a[a l-o]ra.
jew tispi``a.
il-]a[a li tibqa’, jekk wa]da mi\-\ew[ ]wejje[ imwieg]da tispi``a,
jew ma tkunx tista’ aktar ti[i kkunsinnata, ukoll jekk dan jigri bi
]tija tad-debitur. Il-valur tal-]a[a li tispi``a ma jistax ji[i offert
minflok dik il-]a[a.
(2) Jekk jispi``aw i\-\ew[ ]wejje[, u d-debitur ikun fi ]tija
dwar wa]da minnhom, hu g]andu j]allas il-valur tal-]a[a li tkun
spi``at l-a]]ar wa]da.
Meta l-g]a\la hija 
m]ollija g]all-
kreditur.
1085. Meta, fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ l-g]a\la jkun [ie fil-ftehim im]olli g]all-kreditur,
g]andhom jit]arsu r-regoli li [ejjin:
(a) jekk mill-]wejje[ tispi``a wa]da biss, i\da bla ]tija
tad-debitur, il-kreditur g]andu jie]u dik li tibqa’: jekk
id-debitur ikun fi ]tija, il-kreditur jista’ jitlob jew il-
]a[a li tibqa’ jew il-valur tal-]a[a li spi``at;
(b) jekk jispi``aw i\-\ew[ ]wejje[, u d-debitur ikun fi
]tija dwar it-tnejn jew imqar dwar wa]da biss, il-
kreditur jista’ jitlob il-valur tal-]a[a l-wa]da jew l-
  196      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
o]ra, kif jag]\el hu.
Jekk i\-\ew[ 
]wejje[ jispi``aw 
bla ]tija tad-
debitur.
1086.  Jekk i\-\ew[ ]wejje[ jispi``aw bla ]tija tad-debitur, u
qabel ma huwa jkun in mora, l-obbligazzjoni tispi``a kif jing]ad
fid-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1207.
Meta fl-
obbligazzjoni 
alternattiva jkunu 
mda]]lin i\jed 
minn \ew[ 
]wejje[.
1087. L-istess regoli jg]oddu meta fl-obbligazzjoni alternattiva
jkunu mda]]lin i\jed minn \ew[ ]wejje[.
Tifsir ta’ l-
obbligazzjoni 
fakultattiva.
1088.  (1) Meta f’obbligazzjoni li jkollha b’o[[ett ]a[a
determinata, id-debitur ikollu l-jedd li je]les mill-obbligazzjoni
billi joffri ]a[‘o]ra, din l-obbligazzjoni tissejja] fakultattiva.
(2) F’dan il-ka\ il-kreditur jista’jitlob biss il-]a[a msemmija
fil-ftehim.
(3) Jekk dik il-]a[a tispi``a, l-obbligazzjoni tispi``a wkoll,
i\da dan bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra tal-li[i fil-ka\ li d-
debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-]a[a, jew fil-ka\ li dik
tispi``a bi ]tija tieg]u.
§  IV. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET IN SOLIDUM
Ma jitqiesx li l-
partijiet huma 
obbligati in 
solidum.
1089. Ma jitqiesx li hemm solidarjetà . Jekk ma tkunx iddikjarata
mil-li[i, g]andha tkun miftiehma espressament.
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU G}ALL-KREDITURI
Obbligazzjoni in 
solidum favur 
\ew[ kredituri jew 
i\jed.
1090. L-obbligazzjoni hija in solidum favur \ew[ kredituri jew
i\jed meta hija tag]ti espressament lil kull wie]ed minn dawn il-
kredituri l-jedd li jitlob il-]las tal-kreditu kollu, u l-]las mag]mul
lil wie]ed minnhom je]les lid-debitur, ukoll jekk il-benefi``ju ta’
l-obbligazzjoni jkun jista’ jinqasam bejn il-kredituri kollha.
Id-debitur jista’ 
jag]\el li j]allas 
’il-wie]ed jew ’l-
ie]or mill-kredituri 
in solidum.
1091. Id-debitur jista’ jag]\el li j]allas ’il-wie]ed jew ’l-ie]or
mill-kredituri in solidum, meta qabel ma jkunx [ie mwissi minn
wie]ed minn dawk il-kredituri b’talba [udizzjarja jew b’att ie]or
tal-qorti.
Ksur u sospensjoni 
tal-preskrizzjoni.
1092.  (1) Kull att li jikser il-preskrizzjoni g]al wie]ed mill-
kredituri in solidum, jiswa xorta wa]da g]all-kredituri l-o]ra.
(2) ls-sospensjoni tal-preskrizzjoni favur ta’ wie]ed mill-
kredituri in solidum, ma tiswiex g]all-o]rajn.
Effetti tal-ma]fra 
tad-dejn minn 
wie]ed mill-
kredituri in 
solidum. 
1093.  Jekk wie]ed mill-kredituri in solidum ja]fer id-dejn, id-
debitur ji[i me]lus biss mis-sehem ta’ dak il-kreditur.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        197
FUQ L-OBBLIGAZZJONI IN SOLIDUM KWANTU G}AD-DEBITURI
Obbligazzjoni in 
solidum g]ad-
debituri.
1094. L-obbligazzjoni hija in solidum g]ad-debituri meta huma
kollha obbligati g]all-istess ]a[a, b’mod li kull wie]ed minnhom
jista ji[i m[ieg]el g]all-]las tad-dejn kollu, u li l-]las mag]mul
minn wie]ed minnhom je]les lill-o]rajn lejn il-kreditur.
L-obbligazzjoni 
tista’ tkun in 
solidum g]alkemm 
id-debituri ma 
jkunux obbligati 
xorta wa]da.
1095.  L-obbligazzjoni tista’ tkun in solidum ukoll jekk wie]ed
mid-debituri jkun, g]all-]las ta’ l-istess ]a[a, obbligat xort’o]ra
mill-o]rajn, b]al meta l-obbligazzjoni ta’ wie]ed tkun
kondizzjonali, waqt li l-obbligazzjoni ta’ l-ie]or tkun pura u
sempli`i, jew b]al meta wie]ed g]andu \mien biex i]allas illi ma
jkunx mog]ti lill-ie]or, inkella meta d-debituri jkunu obbligati li
j]allsu min f’post u min f’ie]or.
Il-kreditur jista’ 
jdur kontra kull 
min irid mid-
debituri in solidum.
1096. Il-kreditur jista’ jdur kontra kull min irid mid-debituri in
solidum, b’g]a\la tieg]u, ming]ajr ma d-debitur ikun jista’ jopponi
l-benefi``ju tal-qsim ta’ l-obbligazzjoni.
It-talba [udizzjarja 
kontra wie]ed mid-
debituri in solidum 
ma ttellifx il-jedd 
ta’ din it-talba 
kontra kull wie]ed 
mill-o]rajn.
1097. It-talba [udizzjarja mag]mula kontra wie]ed mid-debituri
in solidum ma tne]]ix lill-kreditur il-jedd li ja[ixxi b’talba b]al dik
kontra kull wie]ed ie]or mid-debituri l-o]ra, lanqas jekk fl-ewwel
talba, il-kreditur ma jkunx \amm espressament dak il-jedd. 
Talba g]all-]las ta’ 
l-img]axjiet.
1098.  It-talba g]all-]las ta’ l-img]axijiet, meta hemm jedd
g]aliha, mag]mula kontra wie]ed mid-debituri in solidum, i[[ib li
dawn l-img]axijiet ig]addu kontra d-debituri kollha.
E``ezzjonijiet li 
jista’ jag]ti wie]ed 
mid-debituri in 
solidum.
1099.  (1) Meta l-kreditur ja[ixxi kontra wie]ed mill-
kondebituri in solidum, dan il-kondebitur jista’ jag]ti l-
e``ezzjonijiet kollha li huma personali g]alih, kif ukoll dawk li
jg]oddu g]alih u g]all-kondebituri l-o]ra kollha.
(2) I\da, dak il-kondebitur ma jistax jag]ti l-e``ezzjonijiet li
jkunu g]al kollox personali g]al xi wie]ed biss mill-kondebituri l-
o]ra.
Ksur tal-
preskrizzjoni.
1100.  L-a``ettazzjoni tad-dejn minn wie]ed mid-debituri in
solidum, u kull att ie]or li jikser il-preskrizzjoni g]all-wie]ed minn
dawk id-debituri, jikser il-preskrizzjoni wkoll g]ad-debituri l-o]ra
u g]all-werrieta tag]hom.
L-a``ettazzjoni 
tad-dejn minn 
wie]ed mill-
werrieta tad-
debituri in solidum.
1101.  (1) L-a``ettazzjoni tad-dejn minn wie]ed mill-werrieta
ta’ wie]ed mid-debituri in solidum, u kull att ie]or li ji[i esegwit
kontra wie]ed minn dawk il-werrieta, g]alkemm dik l-a``ettazzjoni
jew dak l-att ikunu jistg]u jiksru l-preskrizzjoni kontra dak il-
werriet, ma jiksrux il-preskrizzjoni kontra l-werrieta l-o]ra s]abu,
lanqas jekk id-dejn ikun ipotekarju, kemm-il darba l-obbligazzjoni
ma tkunx indivi\ibbli.
(2) Il-ksur tal-preskrizzjoni kontra wie]ed mill-werrieta ta’
wie]ed mid-debituri in solidum, m’g]andux effett kontra l-
kondebituri l-o]ra, ]lief g]al dik il-bi``a tad-dejn li g]aliha dak il-
werriet ikun obbligat.
(3) l\da, meta l-preskrizzjoni ti[i miksura kontra l-werrieta
kollha tal-kondebitur mejjet, dik il-preskrizzjoni tinkiser kontra l-
kondebituri kollha li jkunu g]adhom ]ajjin g]ad-dejn kollu. 
  198      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jekk il-]a[a 
tispi``a bi ]tija ta’ 
wie]ed jew izjed 
mid-debituri in 
solidum.
1102.  (1) Jekk il-]a[a li g]andha ting]ata tispi``a bi ]tija ta’
wie]ed jew i\jed mid-debituri in solidum, jew fi\-\mien li wie]ed
jew i\jed minnhom ikunu in mora, il-kondebituri l-o]ra ma ji[ux
me]lusa mill-obbligu li j]allsu l-valur tal-]a[a, i\da huma ma
jkunux obbligati g]all-]las tad-danni.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob il-]las tad-danni mid-debitur jew
mid-debituri biss li bi ]tija tag]hom il-]a[a tkun spi``at, jew li
kien jew kienu in mora,
Meta wie]ed mid-
debituri isir werriet 
tal-kreditur, e``.
1103.  Meta wie]ed mid-debituri jsir werriet tal-kreditur, jew
meta l-kreditur isir werriet ta’ wie]ed mid-debituri, il-kreditu in
solidum, bil-konfu\joni, jispi``a kwantu g]as-sehem ta’ dak id-
debitur.
Kreditur li jag]ti l-
kunsens g]all-qsim 
ta’ l-obbligazzioni 
favur ta’ wie]ed 
mid-debituri.
1104. Il-kreditur li jag]ti 1-kunsens tieg]u g]all-qsim tad-dejn
favur ta’ wie]ed mid-debituri, ma jitlifx il-jedd tieg]u ta’ l-azzjoni
in solidum kontra d-debituri l-o]ra g]all-kreditu kollu.
Meta l-kreditur 
jie]u bi``a mill-
]las tad-dejn.
1105.  (1) Il-fatt li l-kreditur jircievi bicca mid-dejn, f’darba
wa]da jew i\jed, ming]and wie]ed jew i\jed mid-debituri in
solidum ma jfissirx rinunzja g]all-obbligazzjoni in solidum, la
favur id-debitur jew id-debituri li jkunu ]allsu l-bi``a mid-dejn,
lanqas favur l-o]rajn, g]alkemm il-kreditur, meta r`ieva dik il-
bi``a, ma jkunx \amm espressament il-jedd g]all-azzjoni tieg]u in
solidum jew il-jeddijiet tieg]u in [enerali.
(2) Dan ig]odd ukoll meta l-kreditur jag]mel xi talba
[udizzjarja kontra wie]ed jew i\jed mill-kondebituri g]al bi``a
mid-dejn.
(3) Lanqas jing]add li hemm rinunzja, g]alkemm is-somma
me]uda b’akkont jew mitluba tkun daqs is-sehem tad-dejn li g]alih
id-debitur li jkun ]allas, jew li kontra tieg]u tkun saret it-talba
g]all-]las, huwa obbligat bejnu u 1-kondebituri l-o]ra.
Id-debituri 
bejniethom huma 
obbligati kull 
wie]ed g]al 
sehmu.
1106.  L-obbligazzjoni tad-debituri in solidum lejn il-kreditur,
tinqasam ipso jure bejn id-debituri li, bejniethom, huma obbligati
kull wie]ed g]al sehmu biss.
Il-kondebitur li 
]allas id-dejn jista’ 
jitlob ming]and 
kull wie]ed mid-
debituri l-o]ra s-
sehem tieg]u biss.
1107.  (1) Il-kondebitur li j]allas id-dejn in solidum kollu, ma
jistax jitlob ming]and l-o]rajn ]lief is-sehem ta’ kull wie]ed
minnhom bl-img]ax minn dak in-nhar tal-]las, allavolja jkun
hemm `essjoni ta’ jeddijiet.
(2) Jekk wiehed mid-debituri l-o]ra ma jkunx solvibbli, it-telf
li [[ib dik l-insolvenza jitqassam bejn id-debituri l-o]ra kollha
solvibbli, kompri\ il-wie]ed li jkun g]amel il-]las, kull wie]ed
skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
Jekk il-kreditur 
je]les wie]ed mill-
kondebituri mill-
obbligazzjoni 
solidali tieg]u.
1108.  Jekk il-kreditur ikun irrinunzja g]all-azzjoni in solidum
lejn xi wie]ed mid-debituri, u xi wie]ed jew i\jed mid-debituri l-
o]ra isir mhux solvibbli, is-sehem ta’ dawk li ma jkunux solvibbli
ji[i mqassam bejn id-debituri kollha, fosthom ukoll dawk illi jkunu
[ew qabel mill-kreditur me]lusa mill-obbligazzjoni solidali, kull
wie]ed skond is-sehem li jmissu mid-dejn.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        199
Meta ma’ l-o[[ett 
ta’ l-obbligazzjoni 
solidali jkollu 
x’jaqsam wie]ed 
mill-kondebituri 
biss.
1109.  Jekk fil-]a[a li g]aliha gie mag]mul id-dejn in solidum
ma jkollux x’ jaqsam ]lief wie]ed mill-kondebituri, dak hu
obbligat g]ad-dejn kollu lejn il-kondebituri l-o]ra, u dawn, rigward
dak il-kondebitur, jitqiesu biss b]ala garanti.
§  V. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET DIVI|IBBLI U INDIVI|IBBLI
Obbligazzjoni 
divi\ibbli.
1110.  L-obbligazzjoni hija divi\ibbli jew indivi\ibbli, skond
jekk il-]a[a jew il-fatt illi jkunu l-og[ett ta’ l-obbligazzjoni nfisha,
ikunux kapa`i jew le illi jsir tag]hom qsim materjali jew
intellettwali.
Obbligazzjoni 
indivi\ibbli.
1111.  L-obbligazzjoni hija indivi\ibbli jekk, g]alkemm il-]a[a
jew il-fatt illi jkunu l-o[[ett tag]ha minnhom infishom jinqasmu,
il-mod li bih dik il-]a[a jew dak il-fatt kienu tqiesu fl-
obbligazzjoni ma jkunx jippermetti li l-esekuzzjoni ssir in parti.
Il-fatt li 
obbligazzjoni tkun 
in solidum ma 
[[ibx li hija tkun 
ukoll indivi\ibbli.
1112. L-obbligazzjoni ma titqiesx li hija indivi\ibbli min]abba
biss li tkun obbligazzjoni in solidum.
FUQ L-OBLIGAZZJONIJIET DIVI|IBBLI
Kif ti[i esegwita 
bejn il-kreditur u d-
debitur 
obbligazzjoni 
divi\ibbli. 
1113.  (1) L-obbligazzjoni, g]alkemm tkun li tista’ tinqasam,
g]andha ti[i esegwita, bejn il-kreditur u d-debitur, b]allikieku
kienet indivi\ibbli.
(2) Il-qsim ta’ dik l-obbligazzjoni jista’ jsir biss bejn il-
werrieta tag]hom, illi ma jistg]ux jitolbu d-dejn, jew ma jkunux
obbligati j]allsuh, ]lief fl-ishma li jmissu lilhom, jew fl-ishma li
g]alihom huma obbligati, b]ala li jidhru flok il-kreditur jew id-
debitur.
Meta r-regola ta’ 
qsim ta’ 
obbligazzjoni ma 
tg]oddx g]all-
werrieta tad-
debitur.
1114.  (1) Ir-regola ta’ qsim ta’ obbligazzjoni bejn il-werrieta
tad-debitur ma tg]oddx fil-ka\jiet li [ejjin:
(a) meta jkollha ting]ata ]a[a determinata;
(b) meta, bis-sa]]a tat-titolu, wie]ed mill-werrieta wa]du
jkun inkarigat mill-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni;
(`) meta, mix-xorta jew mill-o[[ett ta’ l-obbligazzjoni
jew mill-iskop li l-partijiet kellhom fil-kuntratt jidher
illi l-intenzjoni tal-partijiet kienet illi d-dejn ma jistax
ji[i m]allas bi``a bi``a.
(2) Fil-ka\ijiet imsemmija fis-subartikolu (1)(a) u (b), il-
werriet li jkollu l-pussess tal-]a[a, jew li jkun wa]du inkarigat
mid-dejn, u, fil-ka\ imsemmi fil-paragrafu (`) ta’ dak is-
subartikolu, kull wie]ed mill-werrieta, jista’ ji[i m]arrek dwar
kollox, bla ]sara tal-jedd tieg]u li jdur kontra l-o]rajn li jkunu
werrieta mieg]u.
  200      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET INDIVI|IBBLI
Obbligu ta’ dawk li 
jikkuntrattaw 
flimkien dejn li ma 
jinqasamx.
1115.  (1) Jekk \ew[ persuni jew i\jed ikunu ikkuntrattaw
flimkien dejn li ma jinqasamx, kull wa]da minn dawk il-persuni
hija obbligata g]ad-dejn kollu, g]alkemm l-obbligazzjoni ma tkunx
in solidum.
(2) Dan ig]odd ukoll g]all-werrieta tal-persuna li tkun
ikkuntrattat obbligazzjoni b]al dik.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
kreditur 
f’obbligazzjoni 
indivi\ibbli.
1116.  (1) Kull wie]ed mill-werrieta tal-kreditur jista’ jitlob l-
esekuzzjoni s]i]a ta’ l-obbligazzjoni indivi\ibbli.
(2) Ma jistax huwa wa]du ja]fer id-dejn kollu, jew jir`ievi,
minflok il-]a[a nfisha, il-valur tal-]a[a.
(3) Jekk wie]ed wa]du mill-werrieta ikun ]afer id-dejn, jew
ikun ir`ieva l-valur tal-]a[a, ebda wie]ed mill-werrieta l-o]ra ma
jista’ jitlob il-]a[a li ma tistax tinqasam ming]ajr ma jie]u qies tas-
sehem tal-werriet li jkun ]afer id-dejn jew li jkun ir`ieva l-valur.
Jedd ta’ wie]ed 
mill-werrieta tad-
debitur li jsejja] 
fil-kaw\a l-
werrieta l-o]ra.
1117. Il-werriet tad-debitur meta jkun im]arrek g]ad-dejn kollu,
jista’ jitlob \mien biex isejja] fil-kaw\a l-werrieta l-o]ra, i\da dan
kemm-il darba id-dejn ma jkunx ta’ xorta li ma jistax ji[i m]allas
]lief mill-werriet im]arrek; f’dan il-ka\ hu jista’ ji[i kkundannat
wa]du, bla ]sara tal-jedd ta’ regress kontra l-werrieta l-o]ra.
§  VI. FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET BI KLAWSOLI PENALI
Tifsir ta’ klawsola 
penali.
1118. Il-klawsola penali hija dik li biha wie]ed, sabiex ji\gura l-
esekuzzjoni ta’ ftehim, jobbliga ru]u g]al xi ]a[a fil-ka\ li jonqos
li jesegwih.
Effetti tan-nullità  
ta’ l-obbligazzjoni 
prin`ipali u tal-
klawsola penali.
1119.  (1) In-nullità  ta’ l-obbligazzjoni prin`ipali [[ib mag]ha
n-nullità  tal-klawsola penali.
(2) In-nullità  tal-klawsola penali ma [[ibx mag]ha n-nullità  ta’
l-obbligazzjoni prin`ipali.
Il-penali tg]odd 
flok id-danni.
1120.  (1) Il-penali hija l-kumpens tal-]sara li jbati l-kreditur
min]abba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni prin`ipali. 
(2) Il-kreditur jista’ ja[ixxi g]all-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni prin`ipali minflok ma jitlob il-penali li fiha jkun
waqa’ d-debitur.
(3) Hu ma jistax jitlob il-]a[a prin`ipali u l-penali flimkien,
]lief meta l-penali tkun [iet miftiehma g]ad-dewmien biss.
Meta wie]ed jaqa’ 
fil-penali.
1121.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie]ed m’g]andux
jag]mel xi ]a[a, hu jaqa’ fil-penali hekk kif jikser l-obbligazzjoni. 
(2) Jekk l-obbligazzjoni ma setg]etx ti[i esegwita ]lief f’`ertu
\mien, id-debitur jaqa’ fil-penali hekk kif jag]laq dak i\-\mien,
kemm-il darba fil-ftehim ma jkunx [ie stabbilit \mien ie]or.
(3) F’ kull ka\ ie]or, id-debitur jaqa’ fil-penali meta jsir ]ati
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        201
ta’ dewmien, b]al ma jing]ad fl-artikolu 1130.
Tibdil jew tnaqqis 
tal-penali.
1122.  (1) Il-qorti ma tistax tnaqqas jew ittaffi l-penali ]lief
f’dawn il-ka\ijiet:
(a) jekk id-debitur ikun esegwixxa parti mill-
obbligazzjoni, u l-kreditur ikun a``etta espressament
il-bi``a li [iet esegwita;
(b) jekk  id-debitur  ikun  esegwixxa  parti  mill-
obbligazzjoni, u l-parti hekk esegwita, meta jitqiesu `-
`irkostanzi partikolari tal-kreditur, tkun bi`-`ar
tiswielu. l\da, f’ dan il-ka\, ebda tnaqqis ta’ penali ma
jista’ jsir, jekk id-debitur, meta ntrabat g]all-penali,
ikun irrinunzja espressament g]al kull tnaqqis jew
jekk il-penali tkun [iet miftiehma g]ad-dewmien biss.
(2) Meta skond dan l-artikolu l-penali g]andha ti[i mnaqqsa,
it-tnaqqis g]andu jsir fil-proporzjon tal-parti ta’ l-obbligazzjoni li
tkun baqg]et mhux esegwita.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
indivi\ibbli.
1123. Meta l-obbligazzjoni prin`ipali bi klawsola penali jkollha
b]ala o[[ett ]a[a li ma tistax tinqasam, ikun hemm lok g]all-]las
tal-penali wkoll jekk jonqos mill-obbligazzjoni wie]ed biss mill-
werrieta tad-debitur; u f’ dan il-ka\, il-penali tista’ tintalab jew -
(a) kontra dak li jkun naqas g]as-somma kollha, jew
(b) kontra kull wie]ed mill-werrieta g]al sehmu, jew,
b’azzjoni ipotekarja g]as-somma kollha, bla ]sara tal-
jedd ta’ regress kontra dak li jkun naqas.
Klawsola penali 
f’obbligazzjoni 
divi\ibbli.
1124.  (1) Jekk l-obbligazzjoni prin`ipali bi klawsola penali
tkun divi\ibbli, u wie]ed mill-werrieta tad-debitur jikser l-
obbligazzjoni, jaqa’ fil-penali dak il-werriet biss, u g]all-bi``a biss
ta’ l-obbligazzjoni prin`ipali li g]aliha hu kien obbligat, u ma jkun
hemm jedd ta’ ebda azzjoni kontra dawk li jkunu esegwew l-
obbligazzjoni.
(2) Ir-regola mi[juba fis-subartikolu (1) ma tg]oddx g]all-
ka\ijiet li fihom il-klawsola penali tkun [iet mag]mula sabiex il-
]las ma jkunx jista’ jsir f’bi``a, u wie]ed mill-werrieta ma jkunx
]alla li l-obbligazzjoni ti[i esegwita kollha. F’dan il-ka\, tista’ ti[i
mitluba ming]and dan il-werriet il-penali kollha, u ming]and il-
werrieta l-o]ra s-sehem biss tag]hom, bla ]sara tal-jedd ta’ regress
li dawn g]andhom kontra l-werriet li jkun naqas mill-
obbligazzjoni.
Sub-titolu IV
FUQ L-EFFETTI TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET
Effetti jekk l-
obbligazzjoni ma 
ti[ix esegwita.
1125. Kull minn jonqos li jesegwixxi obbligazzjoni li huwa jkun
ikkuntratta, hu obbligat g]ad-danni.
  202      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Fl-obbligazzjoni li 
tag]ti ]a[a tidhol l-
obbligazzjoni ta’ 
rfig] u tal-
kunsinna.
1126.  (1) Fl-obbligazzjoni li biha wie]ed jintrabat li jag]ti ]a[a
tid]ol l-obbligazzjoni li jikkunsinna l-]a[a, u li jikkonservaha sal-
kunsinna.
(2) Jekk id-debitur ikun in mora fil-kunsinna tal-]a[a, il-]a[a
tibqa’ g]ar-riskju u periklu tieg]u, g]alkemm qabel il-mora kienet
g]ar-riskju u periklu tal-kreditur.
Nuqqas ta’ 
esekuzzjoni ta’ 
obbligazzjoni li 
biha wie]ed 
jintrabat u jag]mel 
xi ]a[a.
1127. Fil-ka\ li ma ti[ix esegwita obbligazzjoni li biha wie]ed
ikun intrabat li jag]mel xi ]a[a, il-kreditur jista’ ji[i mog]ti s-
setg]a li jie]u ]sieb jesegwiha huwa nnifsu bi spejje\ tad-debitur.
Obbligazzjoni li 
biha wie]ed 
jintrabat li 
m’g]andux 
jag]mel xi ]a[a.
1128. Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie]ed m’ g]andux jag]mel
xi ]a[a, id-debitur li jonqos mill-obbligazzjoni hu obbligat g]ad-
danni min]abba biss li jkun hekk naqas.
Jeddijiet tal-
kreditur meta 
tinkiser 
obbligazzjoni li 
biha jintrabat li ma 
jag]milx xi ]a[a.
1129.  Bla ]sara tal-jedd tieg]u g]ad-danni, il-kreditur jista’
jitlob li ti[i mne]]ija kull ]a[a li tkun saret bi ksur ta’ l-
obbligazzjoni, u jista’ ji[i mog]ti s-setg]a li jne]]iha hu stess bi
spejje\ tad-debitur.
Meta d-debitur hu 
]ati ta’ dewmien.
1130.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun li wie]ed g]andu jag]ti jew
jag]mel, u fil-ftehim ikun [ie stabbilit \mien, id-debitur ji[i
mqieg]ed in mora bl-eg]luq biss ta’ dak i\-\mien, bla ]sara, g]al
dawk li huma mg]axijiet imsemmijin fl-artikolu 1141, tad-
disposizzjonijiet ta’ dak l-artikolu.
(2) Jekk fil-ftehim ma jkun [ie stabbilit ebda \mien, jew jekk
i\-\mien ikun jag]laq wara l-mewt tad-debitur, id-debitur jew il-
werriet tieg]u ma ji[ix imqieg]ed in mora ]lief wara li ji[i msejja]
b’ att [udizzjarju.
Obbligu g]ad-
danni meta jag]laq 
iz-\mien ta’ l-
obbligazzjoni li 
tag]ti jew li 
tag]mel.
1131.  Id-debitur hu obbligat ukoll g]all-]las tad-danni jekk il-
]a[a li hu jkun intrabat li jag]ti jew li jag]mel ma setg]etx ti[i
mog]tija jew mag]mula ]lief f’`ertu \mien, u hu jkun ]alla jg]addi
dak i\-\mien.
Id-dili[enza li 
wie]ed g]andu 
ju\a fl-esekuzzjoni 
ta’ obbligazzjoni.
1132.  (1) Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i
dwar id-depo\iti, id-dili[enza li wie]ed g]andu ju\a fl-esekuzzjoni
ta’ kull obbligazzjoni, sew jekk din ikollha bi ]sieb il-[id biss ta’
wa]da mill-partijiet sew jekk tal-parti l-wa]da u l-o]ra, hija, f’kull
ka\, dik ta’ missier tajjeb tal-familja, kif hemm provdut fl-artikolu
1032.
(2) I\da, din ir-regola g]andha ti[i m]arsa b’mod i\jed jew
anqas sever f’ xi ka\ijiet imsemmijin f’ dan il-Kodi`i.
Obbligu g]ad-
danni fin-nuqqas 
ta’ esekuzzjoni.
1133.  Id-debitur, ukoll jekk ma jkunx mexa b’mala fidi, ji[i
kkundannat g]ad-danni, jekk ikun hemm lok, sew min]abba li jkun
naqas g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni kemm ukoll min]abba
d-dewmien fl-esekuzzjoni tag]ha, kemm-il darba hu ma jippruvax
illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni jew id-dewmien sar minhabba xi
]a[a barranija li tag]ha huwa ma kienx htija.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        203
Ebda obbligu jekk 
in-nuqqas ta’ l-
esekuzzjoni kien 
min]abba forza 
ma[[uri.
1134.  Id-debitur mhux obbligat g]ad-danni jekk hu ma setax
jag]ti jew jag]mel il-]a[a li obbliga ruhu li jag]ti jew li jag]mel,
jew g]amel il-]a[a li ma kellux jag]mel, min]abba forza ma[[uri
jew min]abba a``ident.
Id-danni li 
g]andhom jit]allsu 
lill-kreditur.
1135. Bla ]sara ta’ l-e``ezzjonijiet u tat-tibdil kif mi[jubin hawn
aktar ’il quddiem, id-danni li g]andhom jit]allsu lill-kreditur huma,
b’mod [enerali, g]at-telf li jkun bata’ u l-qlig] li jkun [ie mtellef.
Id-debitur hu 
obbligat biss g]ad-
danni mibsura jew 
li setg]u jinbasru.
1136. Id-debitur hu obbligat biss g]al dawk id-danni li basar jew
li wie]ed seta’ jobsor fi\-\mien ta’ l-obbligazzjoni, i\da dan
kemm-il darba n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni ma
jkunx [ej minn eg]mil tieg]u dolu\.
Ma jistg]ux 
jintalbu danni li 
mhumiex 
immedjati u diretti.
1137.  Fil-ka\ ukoll illi n-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni jkun [ej minn eg]mil dolu\ tad-debitur, fid-danni
dwar it-telf li jkun bata l-kreditur u l-qlig] li hu jkun [ie mtellef,
g]andhom jid]lu biss dawk id-danni li jkunu l-effett immedjat u
dirett tan-nuqqas ta’ l-obbligazzjoni.
Meta fil-ftehim ti[i 
stabbitita s-somma 
li g]andha tit]allas 
b]ala danni.
1138.  Meta l-ftehim jistabbilixxi illi l-parti li tonqos mill-
esekuzzjoni tieg]u g]andha t]allas somma determinata b]ala
danni, ma tistax ti[i mog]tija lill-parti l-o]ra somma akbar jew
i\g]ar.
Danni li g]andhom 
jit]allsu jekk 
obbligazzjoni 
tikkonsisti fi ]las 
ta’ somma ta’ flus. 
Emendat: 
VI.1983.4.
1139.  Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra tal-li[i dwar il-
garanzija u s-so`jetà , jekk l-obbligazzjoni jkollha biss b]ala o[[ett
il-]las ta’ somma determinata, id-danni li ji[u mid-dewmien ta’ l-
esekuzzjoni tag]ha jkunu jikkonsistu biss fl-img]axijiet fuq is-
somma li jkollha ting]ata meqjusin bit-tmienja fil-mija fis-sena.
L-img]axijiet 
g]andhom jit]allsu 
bla ma hija 
me]tie[a prova tat-
telf.
1140.  L-img]axijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan
g]andhom jit]allsu, ming]ajr ma jkun jin]tie[ li l-kreditur jipprova
li bata xi telf.
Minn meta jibdew 
ig]addu l-
img]axijiet.
1141.  (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun ta’ xorta kummer`jali jew
jekk il-li[i tkun tiddisponi li l-img]axijiet g]andhom jibdew
ig]addu ipso jure, l-img]axijiet g]andhom ig]addu minn dak in-
nhar li l-obbligazzjoni kellha ti[i esegwita.
(2) F’ kull ka\ ie]or, l-img]axijiet g]andhom ig]addu minn
dak in-nhar illi ssir sej]a g]all-]las b’ att [udizzjarju, g]alkemm
fil-ftehim ikun [ie stabbilit \mien g]all-esekuzzjoni ta’ l-
obbligazzjoni. 
Img]axijiet fuq l-
img]axijiet.
1142.  L-img]axijiet mag]luqa jistg]u jag]tu mg]axijiet o]ra,
sew bis-sa]]a tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan, minn
dak in-nhar tat-talba [udizzjarja g]aldaqshekk jew bi ftehim li jsir
wara li jag]lqu, basta li, fil-ka\ il-wie]ed u l-ie]or, l-img]axijiet
ikollhom jing]ataw g]al \mien ta’ mhux anqas minn sena.
Actio debitor 
debitoris mei.
1143.  Kull kreditur jista’ biex jit]allas ta’ dak li jkollu jie]u,
je\er`ita l-jeddijiet jew l-azzjonijiet kollha tad-debitur tieg]u, barra
minn dawk li huma g]al kollox personali.
  204      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Actio Pauliana.
Kap. 12.
1144.  (1) Kull kreditur jista’ wkoll, f’ismu, jattakka l-atti
mag]mula b’qerq mid-debitur bi ]sara tal-jeddijiet tieg]u, bla
pre[udizzju tal-jedd tal-konvenut g]all-e``ezzjoni tal-benefi``ju
ta’ l-eskussjoni, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 795 sat-801
tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(2) Jekk dawn l-atti jkunu b’titolu oneru\, il-kreditur g]andu
jipprova li kien hemm qerq min-na]a ta\-\ew[ partijiet fil-kuntratt.
(3) Jekk dawn l-atti jkunu b’ titolu gratuwitu, bi\\ejjed li l-
kreditur jipprova li kien hemm qerq min-na]a tad-debitur.
(4) L-azzjoni li tmiss lill-kredituri ta]t dan l-artikolu ma tistax
ti[i e\er`itata kontra minuri, ]lief sas-somma li minnha dawn ikunu
kisbu qlig], bla ]sara tal-jedd ta’ kull azzjoni o]ra li tista’ tmiss
lill-kredituri kontra t-tutur li jkun ]a sehem fil-qerq.
Sub-titolu V
FUQ IL-MOD LI BIH JISPI¬¬AW L-OBBLIGAZZJONIJIET
Kif jispi``aw 
obbligazzjonijiet.
1145. Barra mill-effetti tal-kondizzjoni ri\oluttiva, u mill-effetti
tal-preskrizzjoni, l-obbligazzjonijiet jispi``aw:
(a) bil-]las;
(b) bin-novazzjoni;
(`) bil-ma]fra tad-dejn;
(d) bit-tpa`ija;
(e) bil-konfu\joni;
(f) bit-telfa tal-]a[a;
(g) bir-rexxissjoni.
§ I.  FUQ IL-}LAS
FUQ IL-}LAS IN {ENERALI
Tifsir ta’ ]las. 1146.  }las ifisser l-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni sew jekk l-
o[[ett ta’ l-obbligazzjoni jkun li ting]ata xi ]a[a sew jekk ikun li
ti[i mag]mula xi ]a[a.
Il-]las jissoponi 
dejn.
1147.  (1) Kull ]las jissoponi dejn, u dak li jit]allas bla ma
jkollu jing]ata, jista’ jintalab lura.
(2) I\da, ma hemmx jedd ta’ azzjoni g]all-]las lura jekk dak li
t]allas kellu jing]ata bis-sa]]a ta’ obbligazzjoni naturali. 
Minn min jista’ jsir 
il-]las.
1148.  (1) L-obbligazzjoni tista’ ti[i mitmuma bil-]las mag]mul
minn kull persuna li jkollha interess fiha, b]al wie]ed li jkun
obbligat flimkien ma’ o]rajn jew garanti.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        205
(2) L-obbligazzjoni tista’ wkoll ti[i mitmuma bil-]las
mag]mul minn terza persuna li ma jkollhiex interess fiha, basta li
din il-persuna ta[ixxi fl-isem u g]all-]elsien tad-debitur, jew, jekk
ta[ixxi fl-isem tag]ha nfisha, basta li ma ti[ix imda]]la fil-
jeddijiet tal-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax jirrifjuta ]las 
minn terza 
persuna.
1149.  (1) Il-kreditur ma jistax jirrifjuta ]las li toffri lilu terza
persuna, jekk il-]las ikun ta’ vanta[[ g]ad-debitur.
(2) Dan ig]odd ukoll meta l-o[[ett ta’ l-obbligazzjoni huwa li
wie]ed jag]mel xi ]a[a, basta li, f’dan il-ka\, il-kreditur ma
jkollux interess illi l-obbligazzjoni ti[i esegwita mid-debitur
innifsu, u l-esekuzzjoni ti[i offerta minn terza persuna fuq talba
tad-debitur.
Meta l-]las 
jittrasferixxi 
proprjetà  tal-]a[a.
1150.  (1) Jekk il-]las ikollu b]ala skop li ti[i ttrasferita lill-
kreditur il-proprjetà  tal-]a[a m]allsa, dan il-]las ma jiswiex jekk
ma jsirx mis-sid ta’ dik il-]a[a.
(2) I\da, il-]las ta’ somma ta’ flus, jew ta’ ]a[‘o]ra li tintemm
bl-u\u, ma jistax jintalab lura kontra l-kreditur illi jkun, b’ bona
fidi, temm il-flus jew il-]a[a, g]alkemm il-]las ikun [ie mag]mul
minn wie]ed li ma kienx is-sid tal-flus jew tal-]a[a.
Nullità  ta’ ]las 
mag]mul minn 
persuna inkapa`i li 
tag]mel 
trasferimenti.
1151.  Il-]las mag]mul minn persuna inkapa`i li tag]mel
trasferimenti, jista’ ji[i, fl-interess ta’ dik il-persuna, annullat.
Lil min g]andu jsir 
il-]las.
1152.  (1) Il-]las g]andu jsir lill-kreditur, jew lill-persuna li
jkollha ming]andu, mill-qorti jew mil-li[i, is-setg]a li tir`ievi l-
]las.
(2) Il-]las li jsir lil persuna li ma jkollhiex din is-setg]a isir
jiswa jekk il-kreditur iwettqu jew ikun ]a [id minnu.
}las mag]mul 
b’bona fidi lil 
persuna fil-pussess 
tal-kreditu.
1153. Il-]las mag]mul b’ bona fidi lil persuna li tkun fil-pussess
tal-kreditu jiswa, g]alkemm wara l-pussessur ikun tilef b’evizzjoni
dak il-kreditu.
Meta jiswa l-]las 
mag]mul lill-
kreditur inkapa`i li 
jir`evih.
1154.  Ma jiswiex il-]las mag]mul lill-kreditur jekk dan ma
kienx kapa`i li jir`evih, ]lief jekk id-debitur jipprova illi l-]a[a
m]allsa marret g]all-vanta[[ tal-kreditur.
}las mid-debitur bi 
ksur ta’ mandat ta’ 
sekwestru, e``.
1155. Il-]las mag]mul mid-debitur lill-kreditur tieg]u bi ksur ta’
mandat ta’ sekwestru, jew ta’ ordni ie]or tal-qorti, ma jiswiex
kontra l-persuni li favur tag]hom il-mandat jew l-ordni jkun [ie
mog]ti; u dawn il-persuni jistg]u, g]all-jeddijiet tag]hom, i[ieg]lu
lid-debitur i]allas mill-[did, bla ]sara tal-jedd tieg]u ta’ regress
kontra l-kreditur.
Il-kreditur ma 
jistax ji[i m[ieg]el 
jie]u ]a[a li ma 
tkunx dik li 
g]andha ting]ata, 
jew li jir`ievi bi``a 
mill-]las.
1156.  Il-kreditur ma jistax ji[i m[ieg]el jir`ievi ]a[a li ma
tkunx dik li g]andha ting]ata lilu, g]alkemm il-]a[a offerta tkun
tiswa daqs l-o]ra, jew ukoll i\jed; jew li jir`ievi l-]las ta’ bi``a
mid-dejn, g]alkemm dan id-dejn ikun li jista’ jinqasam.
  206      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Kunsinna ta’ ]a[a 
\gura u 
determinata.
1157. Id-debitur ta’ ]a[a \gura u determinata ji[i me]lus meta
jag]tiha fl-istat li tkun tinsab fi\-\mien tal-kunsinna, basta li ma
kienx in mora qabel ma jkun [ara t-tg]arriq tag]ha, u dan it-
tg]arriq ma jkunx [ara bi ]tija tad-debitur jew ta’ dawk li g]alihom
hu jwie[eb.
Kunsinna ta’ ]a[a 
determinata fl-
ispe`i tag]ha biss.
1158. Jekk id-dejn hu ta’ ]a[a determinata fl-ispe`i tag]ha biss,
id-debitur, biex ji[i me]lus, mhux obbligat jag]ti ]a[a ta’ l-a]jar
kwalità,  i\da lanqas ma jista’ jag]ti ]a[a ta’ l-ag]ar kwalità . 
Fejn g]andu jsir il-
]las.
1159.  (1) Il-]las g]andu jsir fil-lok miftiehem fil-kuntratt.
(2) Jekk fil-kuntratt ma jkun [ie miftiehem ebda lok, u l-]a[a li
g]andha ting]ata hija \gura u determinata, il-]las g]andu jsir fil-
lok fejn fi\-\mien tal-kuntratt kienet tinsab il-]a[a li hija l-o[[ett
tal-]las.
(3) Jekk il-]a[a li g]andha ting]ata bi ]las hija somma ta’ flus
jew ]a[’o]ra li tista’, ming]ajr spi\a ta’ xejn, tin[ieb jew
tintbag]at, u sew id-debitur kemm il-kreditur ikunu joqog]du fl-
istess g\ira, il-]las g]andu jsir fid-dar tal-kreditur.
(4) F’ kull ka\ ie]or, il-]las g]andu jsir fejn ikun joqg]od bid-
dar id-debitur.
Pre\unzjoni ta’ 
]las f’ka\ ta’ kera, 
img]axijiet jew 
]lasijiet o]ra ta’ 
kull tant \mien.
1160. Jekk, f’ ka\ ta’ kera, img]axijiet, jew ]lasijiet o]ra ta’ kull
tant \mien, ikun jidher minn ri`evuti illi d-debitur ]allas id-dejn
kull darba li g]alaq g]al tliet darbiet wara xulxin, ming]ajr ebda
ri\erva g]al somom li jkunu g]alqu qabel, dawn is-somom jitqiesu
m]allsin.
Ka\ijiet o]ra li 
fihom id-dejn 
jitqies im]allas.
1161. Hekk ukoll id-dejn jitqies li [ie m]allas jekk -
(a) il-partijiet ikunu g]amlu bejniethom kontijiet [enerali
ta’ dak li l-parti l-wa]da kellha tag]ti lill-o]rajn,
g]all-anqas tliet darbiet wara li jag]laq id-dejn,
ming]ajr ma semmew xejn dak id-dejn jew ming]ajr
ma g]amlu ebda ri\erva g]alih; u
(b) it-talba dwar dan id-dejn issir wara l-mewt tad-debitur,
jew wara \mien ta’ mhux anqas minn tliet snin minn
dak in-nhar tar-ri`evuta ta’ l-a]]ar kont [enerali.
Meta m’hemmx 
lok g]all-
pre\unzjoni.
1162.  F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[
artikoli qabel dan, il-]las ma jitqiesx li sar jekk ikun hemm
`irkostanzi li minnhom jidher illi mhux probabbli li d-dejn t]allas,
jew illi minnhom jidher li kien hemm ra[uni tajba sabiex dak id-
dejn ma jissemmiex fil-]las li sar jew fil-kontijiet mag]mulin wara
li dak id-dejn ikun g]alaq.
Spejje\ tal-]las. 1163.  (1) L-ispejje\ tal-]las ibatihom id-debitur.
(2) Dak li j]allas id-dejn jista’ jitlob li r-ri`evuta, bi spejje\
tieg]u, ti[i mag]mula b’ att pubbliku.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        207
FUQ IL-}LAS B’SURROGA
Meta min i]allas 
jid]ol fil-jeddijiet 
tal-kreditur.
1164.  Min i]allas id-dejn ta’ wie]ed ie]or ma jid]olx fil-
jeddijiet tal-kreditur, ]lief bis-sa]]a ta’ konvenzjoni, jew b’
disposizzjoni tal-li[i.
Surroga b’ 
konvenzjoni.
1165.  Min i]allas id-dejn jid]ol fil-jeddijiet tal-kreditur, b’
konvenzjoni -
(a) meta l-kreditur ida]]al floku l-persuna li ming]andha
jie]u l-]las fil-jeddijiet tieg]u kollha kontra d-debitur,
basta li din is-surroga ssir espressament u flimkien
mal-]las:
(b) meta d-debitur jie]u b’self somma ta’ flus biex i]allas
dejnu, u biex ida]]al lil min jisilfu fil-jeddijiet tal-
kreditur:
I\da sabiex din is-surroga tkun tiswa hu me]tie[ -
(i) illi s-self u r-ri`evuta jsiru b’ att pubbliku.
(ii) illi fl-att tas-self ji[i ddikjarat li s-somma [iet
me]uda b’ self sabiex jit]allas id-dejn, u
(iii) illi fir-ri`evuta ji[i ddikjarat li l-]las sar bil-flus
ma]ru[a g]aldaqshekk mill-kreditur il-[did.
(2) Is-surroga msemmija fis-subartikolu (1)(b) ssir ming]ajr
ma jkun jin]tie[ il-kunsens tal-kreditur.
Meta s-surroga ssir 
ipso jure.
1166. Is-surroga ssir ipso jure favur -
(a) ta’ dak illi hu kreditur huwa stess u j]allas lil kreditur
ie]or illi jkollu fuqu jedd ta’ preferenza min]abba
privile[[ jew ipoteka;
(b) ta’ dak illi jakkwista immobbli u j]allas il-prezz tieg]u
lill-kredituri illi lejhom il-fond kien ipotekat:
(`) ta’ dak li kien obbligat ma’ o]rajn jew g]al o]rajn
g]all-]las tad-dejn u kellu interess i]allsu;
(d) ta’ kull werriet bil-benefi``ju ta’ l-inventarju li, bi
flusu, ]allas id-djun tal-wirt.
Is-surroga g]andha 
effett kontra l-
garanti u d-
debituri.
1167.  Is-surroga, sew b’ konvenzjoni kemm bis-sa]]a tal-li[i,
g]andha effett sew kontra garanti kemm kontra d-debituri; i\da ma
hix ta’ ]sara g]all-kreditur, jekk dan il-kreditur ikun ir`ieva bi``a
biss mil-]las; u, f’ dan il-ka\, il-kreditur jista’ jitlob il-bqija li jkun
fadallu jie]u bi preferenza fuq dak li ming]andha jkun ]a bi``a
mill-]las.
FUQ L-IMPUTAZZJONI TAL-}LAS
Id-debitur g]andu 
jedd jiddikjara g]al 
liema dejn g]andu 
jmur il-]las.
1168.  (1) Id-debitur li jkollu i\jed minn dejn wie]ed, g]andu
jedd jiddikjara, fil-waqt tal-]las, liema huwa d-dejn li jrid i]allas.
  208      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) I\da d-debitur ma jistax, ming]ajr il-kunsens tal-kreditur,
jimputa l-]las g]al dejn mhux mag]luq minflok li g]al dejn
mag]luq, fil-ka\ li jkun pre\unt li \-\mien tad-dejn mhux mag]luq
kien [ie miftiehem ukoll favur il-kreditur.
(3) Lanqas ma jista’ jimputa l-]las g]ar-renti jew g]all-
img]axijiet tas-snin ta’ wara minflok li g]ar-renti jew img]axijiet
tas-snin ta’ qabel.
Dejn li jag]ti 
mg]axijiet.
1169.  (1) Id-debitur ta’ somma ta’ flus li tag]ti mg]axijiet ma
jistax, ming]ajr il-kunsens tal-kreditur, jimputa l-]las g]all-
kapital, minflok li g]all-img]axijiet.
(2) Il-]las ta’ parti mid-dejn mag]mul akkont ta’ kapitali u
mg]axijiet, ming]ajr ma jing]ad g]al liema minnhom, imur l-
ewwel g]all-img]axijiet.
Meta d-debitur 
ja``etta ri`evuta 
b’imputazzjoni 
mag]mula mill-
kreditur.
1170. Jekk id-debitur, li jkollu i\jed minn dejn wie]ed, ja``etta
ri`evuta li biha l-kreditur jimputa espressament il-]las g]al wie]ed
minn dawn id-djun, ma jistax jitlob li l-]las imur g]al dejn ie]or,
kemm-il darba ma jkunx hemm eg]mil dolu\ jew sorpri\a min-na]a
tal-kreditur.
Regoli dwar l-
imputazzjoni tal-
]lasijiet.
1171. Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan,
meta ebda imputazzjoni ma tkun saret fil-waqt tal-]las, g]andhom
jit]arsu r-regoli li [ejjin:
(a) il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn mhux ikkontestat
qabel id-dejn ikkontestat;
(b) meta hemm i\jed minn dejn wie]ed mhux ikkontestat,
il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn illi fi\-\mien tal-
]las ikun [a mag]luq qabel id-djun li jkunu g]ad ma
g]alqux, ]lief jekk fost dawn id-djun imsemmijin l-
a]]ar ikun hemm dejn illi g]alih id-debitur hu su[[ett
g]all-arrest tal-persuna, f’liema ka\ il-]las g]andu
jitqies li sar fuq dak id-dejn, kemm-il darba \-\mien
g]all-]las ma kienx [ie miftiehem ukoll favur il-
kreditur;
(`) fost id-djun mag]luqa, il-]las g]andu jitqies li sar
g]ad-dejn li g]alih id-debitur hu su[[ett g]all-arrest
tal-persuna, jew, meta ma jkunx hemm dejn ta’ din ix-
xorta, g]al dejn li jag]ti mg]axijiet, qabel djun o]ra;
(d) il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn imsa]]a] b’
garanzija qabel dejn ie]or mhux hekk imsa]]a]; u fuq
id-dejn bi privile[[ jew b’ipoteka qabel dejn li ma
jkunx bi privile[[ jew b’ipoteka;
(e) il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn illi dak illi ]allas
kellu jag]ti b]ala debitur prin`ipali jew b]ala obbligat
wa]du qabel dejn li kellu jag]ti b]ala garanti ta’
]addie]or jew b]ala debitur in solidum ma’ debituri
o]ra;
(f) fil-ka\ijiet mhux imsemmija espressament fir-regoli
ta’ qabel din, il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn illi,
fi\-\mien tal-]las, id-debitur kellu l-i\jed interess li
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        209
j]allas;
(g) meta d-debitur ma jkollu ebda interess li j]allas dejn
qabel ie]or, il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn l-
i\jed qadim: u fost id-djun li jkunu saru f’[urnata
wa]da, u li ma jag]ilqux fi \mien wie]ed, jitqies b]ala
i\jed qadim id-dejn li jag]laq l-ewwel;
(h) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wa]da, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
Regoli dwar l-
imputazzjoni 
f’ka\ijiet li kreditur 
jit]allas bil-prezz 
tal-bejg] tal-]a[a li 
fuqha jkun hemm 
id-dejn.
1172.  Meta l-kreditur jit]allas billi jda]]al il-prezz ta’ ]a[a li
fuqha kellu l-jedd ta’ privile[[ jew ta’ ipoteka, u li huwa jkun [ieb
g]all-bejg], jit]arsu r-regoli li [ejjin:
(a) il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn bi privile[[ jew
b’ipoteka qabel djun o]ra, g]alkemm id-debitur ikollu
i\jed interess li j]allas dawn id-djun l-o]ra;
(b) jekk il-]a[a kienet su[[etta g]al dejn bi privile[[ u b’
ipoteka, il-]las g]andu jitqies li sar g]ad-dejn bi
privileg[; u jekk il-]a[a kienet su[[etta g]al \ew[
djun ipotekarji jew i\jed, il-]las imur fuq id-dejn bl-
ipoteka l-i\jed qadima;
(`) jekk id-djun ikunu f’kondizzjoni wa]da, l-
imputazzjoni ssir pro rata.
FUQ L-OFFERTA TA’ }LAS U FUQ ID-DEPO|ITU
Meta d-debitur 
jista’ jiddepo\ita s-
somma jew il-]a[a 
li jkollu jag]ti.
Kap. 12.
1173.  (1) Jekk il-kreditur ma jkunx irid jie]u l-]las, id-debitur,
jew dak li g]andu jedd i]allas, jista’, bi spejje\ tal-kreditur,
jiddepo\ita s-somma jew il-]a[a li g]andha ting]ata bil-mod li
jing]ad fil-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(2) Id-depo\itu mag]mul skond il-li[i jiswa daqs il-]las u l-
]a[a ddepo\itata tibqa’ g]ar-riskju tal-kreditur.
Id-depo\itu g]andu 
jsir wara li ti[i 
rrifjutata offerta 
valida.
1174.  (1) Id-depo\itu m’g]andux l-effetti msemmijin fl-a]]ar
artikolu qabel dan jekk il-kreditur ma jkunx qabel irrifjuta offerta
valida.
(2) L-offerta tista’ tkun ukoll bil-fomm.
(3) Il-]las hekk offert jitqies li [ie rrifjutat jekk ma ji[ix
a``ettat fi \mien erbat ijiem minn dak in-nhar ta’ l-offerta.
(4) I\-\mien hu ta’ tmint ijiem, jekk wa]da mill-partijiet tkun
toqg]od Malta, u l-o]ra G]awdex jew Kemmuna.
Kondizzjonijiet 
biex offerta tkun 
tiswa.
1175. Sabiex l-offerta tkun tiswa, hu me]tie[ -
(a) li ti[i mag]mula lill-kreditur kapa`i li jir`ievi l-]las,
jew lil min ikollu s-setg]a li jir`ievi g]alih; 
(b) li ti[i mag]mula minn persuna kapa`i biex t]allas;
(`) li tkun ti[bor fiha s-somma kollha li jkollha ting]ata
g]all-kapital u g]all-img]axijiet mag]luqa, u g]all-
  210      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
ispejje\ likwidi, u somma o]ra g]all-ispejje\ mhux
likwidi, b’ri\erva tal-]las ta’ kull somma li tkun
tonqos;
(d) li \-\mien, meta miftiehem favur il-kreditur, ikun
g]alaq;
(e) li tkun se]]et il-kondizzjoni li ta]tha jkun sar id-dejn;
(f) li l-offerta tkun saret fil-lok li skond il-ftehim, jew,
jekk ma jkunx hemm ftehim, skond il-li[i, il-]las
g]andu jsir.
Meta d-depo\itu 
jista’ jittie]ed lura.
1176.  (1) Id-depo\itu, sakemm ma ji[ix a``ettat mill-kreditur,
jista’ ji[i me]ud lura mid-debitur, kemm-il darba ma jkunx [ie
ssekwestrat mill-kreditur stess jew minn ]addie]or.
(2) Jekk id-debitur jie]u lura d-depo\itu, il-kondebituri jew il-
garanti ma ji[ux me]lusa.
Meta d-debitur 
jie]u sentenza li 
tiddikjara validu d-
depo\itu.
1177.  Meta d-debitur ikun ]a sentenza li tiddikjara validu d-
depo\itu, ma jistax i\jed, lanqas bil-kunsens tal-kreditur, jie]u lura
d-depo\itu bi ]sara tal-kondebituri jew tal-garanti.
Meta l-kreditur 
jag]ti l-kunsens 
g]at-te]id lura ta’ 
depo\itu ddikjarat 
validu.
1178.  Il-kreditur illi jkun ta l-kunsens tieg]u sabiex id-debitur
jie]u lura d-depo\itu wara li dan ikun [ie ddikjarat validu, ma
jistax i\jed, g]all-]las tal-kreditu tieg]u, jinqeda b’xi privile[[ jew
ipoteka li hu kellu g]al dak il-kreditu; u dan il-kreditur ma jkollux
i\jed jedd ta’ ipoteka ]lief minn dak in-nhar illi l-att, li bih ikun ta
l-kunsens tieg]u sabiex id-depo\itu jittie]ed lura, jekk ikun att
mag]mul bil-formalitajiet me]tie[a biex inissel ipoteka u biex ji[i
rre[istrat fir-Re[istru Pubbliku, ikun [ie hekk irre[istrat.
§ II . FUQ IN-NOVAZZJONI
Meta hemm 
novazzjoni.
1179. Hemm novazzjoni -
(a) meta d-debitur jag]mel mal-kreditur tieg]u dejn [did,
u dan ji[i mqieg]ed flok il-qadim, illi jispi``a; 
(b) meta debitur [did ji[i mqieg]ed flok il-qadim, illi ji[i
me]lus mill-kreditur;
(`) meta, bis-sa]]a ta’ obbligazzjoni [dida, kreditur [did
ji[i mqieg]ed flok il-qadim, li lejh id-debitur ji[i
me]lus.
Minn min tista’ ssir 
in-novazzjoni.
1180.  (1) ln-novazzjoni tista’ ssir biss bejn persuni kapa`i li
jikkontrattaw.
(2) Hija mhix pre\unta; l-intenzjoni li ssir g]andha tidher bi`-
`ar.
(3) In-novazzjoni bis-sostituzzjoni ta’ debitur [did, tista’ ssir
ming]ajr il-kunsens ta’ l-ewwel debitur.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        211
M’ hemmx 
novazzjoni jekk l-
obbligazzjoni il-
qadima ma ti[ix 
maqtula.
1181.  (1) Ma hemmx novazzjoni jekk l-obbligazzjoni qadima
ma ti[ix maqtula, g]alkemm ti[i mbiddla.
(2) It-tismija wa]idha, mag]mula mid-debitur, ta’ persuna li
g]andha t]allas minfloku, ma [[ibx novazzjoni.
(3) Lanqas ma [[ib novazzjoni t-tismija wa]idha, mag]mula
mill-kreditur, ta’ persuna li g]andha tir`ievi g]alih.
L-a``ettazzjoni ta’ 
titoli g]ad-dejn ta’ 
qabel ma [[ibx 
novazzjoni.
1182.  (1) L-a``ettazzjoni ta’ biljetti jew titoli negozjabbli o]ra
g]al dejn ta’ qabel, ma [[ibx novazzjoni, meta ma jidhirx bi`-`ar
minn `irkostanzi o]ra li l-]sieb kien li ji[i maqtul dak id-dejn ta’
qabel.
(2) Lanqas ma hemm novazzjoni ta’ dejn li fil-bidu kien
kummer`jali, min]abba biss li wara ji[i mag]ruf b’att ta’ nutar, u
msa]]a] b’ipoteka.
Meta delegazzjoni 
ma [[ibx 
novazzjoni.
1183. Id-delegazzjoni li biha d-debitur jag]ti lill-kreditur tieg]u
debitur ie]or, illi jintrabat lejn dan il-kreditur, ma [[ibx
novazzjoni, jekk il-kreditur ma jkunx iddikjara espressament il-
volontà  tieg]u li je]les lid-debitur li jkun g]amel id-delegazzjoni.
Jekk id-delegat isir 
mhux solvibbli.
1184.  Il-kreditur li je]les lid-debitur li jkun g]amel id-
delegazzjoni, ma jistax idur kontra dak id-debitur, kemm-il darba
d-delegat isir mhux solvibbli, ]lief jekk il-kreditur fi\-\mien tad-
delegazzjoni, ikun \amm espressament il-jedd g]aldaqshekk, jew
jekk id-delegat kien [a mhux solvibbli jew fallut jew wasal biex
ifalli.
Il-privile[[i, e``., 
tal-kreditu l-qadim 
ma jg]addux fil-
krediti li jitqieg]du 
floku.
1185. Il-privile[[i jew l-ipoteki tal-kreditu l-qadim ma jg]addux
fil-kreditu li ji[i mqieg]ed floku, jekk il-kreditur ma jkunx \amm
espressament il-jedd g]aldaqshekk.
Il-privile[[i, e``., 
ma jg]addux fuq 
il-beni tad-debitur 
il-[did.
1186.  Meta n-novazzjoni ssir billi ji[i mqieg]ed debitur [did
minflok l-ewwel debitur, il-privile[[i u l-ipoteki li qabel kien
hemm mal-kreditu ma jg]addux fuq il-beni tad-debitur il-[did.
Novazzjoni bejn 
kreditur u wie]ed 
mid-debituri 
solidali.
1187.  Jekk in-novazzjoni ssir bejn il-kreditur u wie]ed mid-
debitur in solidum, il-privile[[i u l-ipoteki tal-kreditu il-qadim ma
jistg]ux jin\ammu ]lief fuq il-beni ta’ dak li jintrabat bid-dejn il-
[did.
Effetti tan-
novazzjoni.
1188.  (1) In-novazzjoni bejn il-kreditur u wie]ed mid-debituri
in solidum te]les lill-kondebituri l-o]ra, bla ]sara tal-jedd tad-
debitur li jkun intrabat bl-obbligazzjoni l-[dida li jdur kontra l-
kondebituri g]al sehemhom tad-dejn il-qadim li huwa jkun ]allas.
(2) In-novazzjoni li ssir favur id-debitur prin`ipali te]les lill-
garanti.
(3) I\da, jekk il-kreditur jitlob il-kunsens tal-kondebituri fil-
ka\ imsemmi fis-subartikolu (1), jew il-kunsens tal-garanti fil-ka\
imsemmi fis-subartikolu (2), u dawn il-kondebituri jew garanti ma
ja``ettawx il-ftehim il-[did, il-kreditu l-qadim jibqa’ jse]].
E``ezzjonijiet li d-
debitur delegat 
jista’ jag]ti kontra 
l-kreditur il-[did.
1189.  (1) Id-debitur delegat li jkun a``etta d-delegazzjoni ma
jistg]ax jag]ti kontra l-kreditur il-[did l-e``ezzjonijiet li seta’
jag]ti kontra l-ewwel kreditur tieg]u, bla ]sara tal-jedd li jdur
  212      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
kontra dan ta’ l-a]]ar.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jg]oddux jekk il-
]sieb tal-parti li tkun g]amlet id-delegazzjoni kien li b’din id-
delegazzjoni tag]mel donazzjoni lil-parti li favur tag]ha d-
delegazzjoni tkun saret.
(3) Id-disposizzjonijijet ta’ hawn fuq lanqas ma jg]oddu g]all-
e``ezzjonijiet li jiddependu mill-kondizzjoni tal-persuna, b]al dik
ta’ minuri, basta li din il-kondizzjoni tag]hom kienet te\isti fi\-
\mien li fih id-delegat a``etta d-delegazzjoni.
§ III . FUQ IL-MA}FRA TAD-DEJN
Ma]fra tad-dejn f’ 
ka\ ta’ debituri in 
solidum.
1190.  (1) Il-ma]fra jew ]elsien bi ftehim favur wie]ed mid-
debituri in solidum te]les lill-o]rajn kollha, jekk il-kreditur ma
jkunx \amm espressament il-jeddijiet tieg]u kontra tag]hom.
(2) Jekk il-kreditur ikun \amm dawn il-jeddijiet, hu ma jistax
jitlob il-kreditu ]lief bit-tnaqqis tas-sehem ma]fur.
Effetti tal-ma]fra 
kwantu g]all-
garanti.
1191.  (1) Il-ma]fra jew ]elsien bi ftehim favur id-debitur
prin`ipali, te]les lill-garanti.
(2) ll-]elsien tal-garanti ma je]lisx lid-debitur prin`ipali.
(3) Il-]elsien ta’ wie]ed mill-garanti ma je]lisx lill-garanti l-
o]ra ]lief mis-sehem li g]alih setg]u jduru kontra l-garanti hekk
me]lus.
Il-kreditur g]andu 
jaqta’ mid-dejn 
kull ma jir`ievi 
mill-garanti b’ 
]elsien tad-dejn.
1192.  Il-]las li l-kreditur ikun ]a ming]and il-garanti biex
je]ilsu mill-garanzija, jinqata’ mid-dejn, b’]elsien tad-debitur
prin`ipali tal-garanti l-o]ra.
Meta r-radd ta’ l-
iskrittura hu 
mag]dud ma]fra.
1193.  (1) Ir-radd ta’ l-ori[inal ta’ l-iskrittura tal-kreditu, li l-
kreditur jag]mel minn rajh lid-debitur, hija pre\unzjoni tal-]elsien
mid-dejn, meta ma ji[ix ippruvat li dan ir-radd sar bi ]sieb ie]or
minn dak li je]les lid-debitur.
(2) Ir-radd ta’ l-iskrittura hawn fuq imsemmija mag]mul lil
wie]ed mid-debituri in solidum, g]andu l-istess effett favur il-
kondebituri l-o]ra.
Meta f’ ri`evuta 
ma jin\ammx il-
jedd g]al dejn 
ie]or.
1194. In-nuqqas biss ta’ ri\erva ta’ dejn fir-ri`evuta dwar dejn
ie]or, ma hux pre\unzjoni tal-ma]fra ta’ dak id-dejn.
Radd tar-rahan. 1195. Ir-radd tar-rahan mhux bi\\ejjed biex jo]loq pre\unzjoni
tal-ma]fra tad-dejn.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        213
§ I V. FUQ IT-TPA¬IJA
Meta u kif issir it-
tpa`ija.
1196.  (1) Meta tnejn min-nies huma debituri lejn xulxin, issir
bejniethom tpa`ija.
(2) It-tpa`ija ssir ipso jure, u wkoll ming]ajr ma jkunu jafu d-
debituri. Hekk kif ikunu je\istu \ew[t idjun fi \mien wie]ed,
jinqatlu wie]ed bl-ie]or sa fejn ikunu ndaqs.
Bejn liema djun 
issir it-tpa`ija.
1197.  (1) It-tpa`ija ssir biss bejn \ew[t idjun li jkollhom it-
tnejn b]ala o[[ett somma ta’ flus, jew kwantità  determinata ta’
]wejje[ fun[ibbli ta’ l-istess spe`i, u li jkunu t-tnejn likwidi u li
jistg]u jintalbu.
(2) Id-dejn hu likwidu meta hu `ert ukoll f’dik li hija kwantità .
|mien mog]ti 
g]all-]las mhux ta’ 
xkiel g]at-tpa`ija.
1198.  I\-\mien g]all-]las, mog]ti bil-bona grazzja, mhux ta’
xkiel g]at-tpa`ija.
Meta ma ssirx 
tpa`ija.
1199. It-tpa`ija ssir, tkun xi tkun il-kaw\a tad-dejn il-wie]ed jew
l-ie]or, minbarra minn fil-ka\ijiet li [ejjin:
(a) meta jintalab ir-radd ta’ ]a[a li tag]ha s-sid ikun bata
spoll kontra l-]aqq;
(b) meta jintalab ir-radd ta’ depo\itu inkella ta’ self ta’ l-
u\u jew kommodat;
(`) meta d-dejn hu g]al manteniment li ma jkunx su[[ett
g]al sekwestru.
Il-garanti jista’ 
je``epixxi t-
tpa`ija.
1200.  (1) Il-garanti jista’ je``epixxi t-tpa`ija ta’ dak li l-
kreditur ikollu jag]ti lid-debitur prin`ipali.
(2) I\da d-debitur prin`ipali ma jistax je``epixxi t-tpa`ija ta’
dak li l-kreditur ikollu jag]ti lill-garanti.
(3) Id-debitur in solidum ma jistax je``epixxi t-tpa`ija ta’ dak
li l-kreditur ikollu jag]ti lil kondebitur, ]lief g]as-sehem ta’ dan il-
kondebitur.
Jekk id-debitur 
ja``etta `-`essjoni 
tal-kreditu.
1201.  (1) Id-debitur li jkun a``etta ming]ajr ebda ri\erva u
kondizzjoni `-`essjoni li l-kreditur ikun g]amel tal-jeddijiet tieg]u
lil terza persuna, ma jistax je``epixxi kontra `-`essjonarju t-tpa`ija
li, qabel l-a``ettazzjoni ta`-`essjoni, seta’ je``epixxi kontra `-
`edent.
(2) I\da, i`-`essjoni li d-debitur ma jkunx a``etta, imma li tkun
[iet lilu nnotifikata, mhix ta’ xkiel g]at-tpa`ija ]lief tal-krediti ta’
wara n-notifika.
Jekk ikun hemm 
i\jed minn dejn 
wie]ed li jista’ 
jitpa`a.
1202.  Meta l-istess persuna jkollha i\jed minn dejn wie]ed li
jista’ jitpa`a, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1168, 1169 u 1171
dwar l-imputazzjoni tal-]las ig]oddu g]at-tpa`ija.
It-tpa`ija mhix ta’ 
]sara tal-jeddijiet 
ta’ terza persuna.
1203.  (1) It-tpa`ija ma tistax issir bi ]sara tal-jeddijiet li jkunu
[ew akkwistati minn terza persuna.
(2) Id-debitur illi jsir kreditur wara li jkun sar sekwestru f’idejh
favur ta’ terza persuna, ma jistax je``epixxi t-tpa`ija bi ]sara tas-
  214      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
sekwestrant.
}las ta’ dejn li 
spi``a bi tpa`ija.
1204.  Kull min i]allas dejn tieg]u li, skond il-li[i, spi``a bi
tpa`ija, jekk ja[ixxi g]all-kreditu li g]alih ma kienx oppona t-
tpa`ija, ma jistax, bi ]sara tat-terzi, jinqeda bil-privile[[i, bl-
ipoteki jew garanziji o]ra li kienu jsa]]u l-kreditu tieg]u, ]lief
jekk kellu ra[uni tajba biex ma jkunx jaf bil-kreditu li bih kien
imissu pa`a d-dejn tieg]u.
§  IV. FUQ IL-KONFU|JONI
Meta ssir il-
konfuzjoni.
1205. Meta l-kwalità  ta’ kreditur u ta’ debitur jing]aqdu fl-istess
persuna, ti[ri ipso jure konfu\joni illi toqtol id-dejn u l-kreditu.
Il-konfu\joni tiswa 
lill-garanti.
1206.  (1) Il-konfu\joni li ti[ri fil-persuna tad-debitur prin`ipali,
tiswa lill-garanti tieg]u.
(2) Il-konfu\joni li ti[ri fil-persuna tal-garanti ma toqtolx l-
obbligazzjoni prin`ipali.
(3) Il-konfu\joni li ti[ri fil-persuna ta’ wie]ed mid-debituri in
solidum, ma tiswiex lill-kondebituri l-o]ra ]lief g]as-sehem li
tieg]u hu kien debitur.
§  VI. FUQ IT-TELFA TAL-}A{A
Meta l-
obbligazzjoni 
tispi``a bit-telf tal-
]a[a.
1207.  (1) Meta ]a[a `erta u determinata, illi kienet l-o[[ett ta’
l-obbligazzioni, tispi``a, jew ti[i mqieg]da extra commercium, jew
tintilef b’mod li tkun g]al kollox mhix mag]rufa l-e\istenza
tag]ha, l-obbligazzjoni tispi``a, kemm-il darba l-]a[a tkun spi``at
jew [iet ma]ru[a mill-kummer` jew intilfet ming]ajr ]tija tad-
debitur, u qabel ma dan kien in mora.
(2) Ukoll jekk id-debitur ikun in mora, i\da ma kienx ]a fuqu
r-riskju tal-ka\ijiet a``identali, l-obbligazzjoni tispi``a kemm-il
darba l-]a[a kienet tispi``a xorta wa]da g]and il-kreditur li kieku
kienet [iet lilu kkunsinnata.
(3) Id-debitur g]andu jipprova l-ka\ a``identali li hu jallega.
(4) Tkun kif tkun spi``at jew intilfet ]a[a misruqa, it-telfa
tag]ha ma te]lisx lil min seraqha mill-obbligu li jrodd il-valur
tag]ha.
¬essjoni ta’ l-
azzjoni mid-
debitur lill-
kreditur.
1208. Meta l-]a[a tispi``a jew ti[i mqieg]da extra commercium
jew tintilef ming]ajr ]tija tad-debitur, dan g]andu j`edi lill-
kreditur kull jedd jew azzjoni li jista’ jkollu g]all-]las tad-danni
dwar dik il-]a[a.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        215
§ VII.  FUQ IR-REXXISSJONI
Effetti tar-
rexxissjoni.
1209.  (1) Bir-rexxissjoni ta’ kuntratt, jekk il-li[i ma tiddisponix
xort’o]ra, il-partijiet ji[u mqieg]da fl-istat li fih kienu qabel il-
ftehim.
(2) Kull parti g]andha trodd lill-o]ra dak li tkun ir`eviet jew
da]]let b’effett jew bis-sa]]a tal-kuntratt.
(3) Dwar il-frottijiet u l-img]axijiet li jkunu n[abru jew da]lu
sa dak in-nhar tat-talba g]ar-rexxissjoni tal-kuntratt, il-qorti tista’,
skond i`-`irkostanzi, tordna li jitpa`ew b’xulxin.
(4) Meta l-kuntratt ji[i rexxiss min]abba eg]mil dolu\ jew
vjolenza, il-parti ]atja ta’ dak l-eg]mil dolu\ jew ta’ dik il-vjolenza
g]andha trodd lill-o]ra wkoll il-frottijiet li setg]u ji[u mi[bura, u
li, bi ]tija jew bi traskura[ni tag]ha, ma [ewx hekk mi[bura. 
Ir-rexxissjoni 
g]andha effett 
kontra t-terzi.
1210.  (1) Ir-rexxissjoni g]andha effett ukoll kontra t-terzi
pussessuri.
(2) Ir-rexxissjoni t]assar kull jedd li jkun [ie mog]ti jew kull
pi\ li jkun [ie mag]mul fuq il-]a[a li, min]abba t-t]assir tal-
kuntratt, g]andha tintradd.
Meta r-rexxissjoni 
tintalab dwar bi``a 
biss mill-att.
1211.  (1) Jekk att ikun fih \ew[ taqsimiet jew i\jed li ma
jkollhomx x’jaqsmu wa]da ma’ l-o]ra, tista’ tintalab ir-rexxissjoni
ta’ wa]da biss minn dawk it-taqsimiet.
(2) Jekk it-taqsimiet ta’ l-att ikollhom b’xi mod x’jaqsmu
bejniethom, u l-attur jitlob ir-rexxissjoni ta’ taqsima wa]da biss, il-
konvenut jista’ jitlob, sew kontra l-attur, sew, fil-ka\ li fit-taqsima
mhux imda]]la fit-talba ta’ l-attur ikun hemm persuni o]ra
interessati, kontra dawn il-persuni l-o]ra, ir-rexxissjoni ta’ l-att
kollu, jew tat-taqsimiet kollha li jkollhom x’jaqsmu bejniethom.
Meta att jista’ ji[i 
rexxiss. 
Emendat: 
LVIII.1975.6.
1212.  Kull ftehim li fih tkun nieqsa xi wa]da mill-
kondizzjonijiet essenzjali sabiex kuntratt ikun jiswa, jew li l-li[i
tiddikjara espressament li hu null, hu su[[ett g]ar-rexxissjoni.
Rexxissjoni 
min]abba le\joni. 
Emendat: 
LVIII.1975.7.
1213.  Ir-rexxissjoni min]abba le\joni ma tistax tintalab minn
min hu ta’ l-età .
Minuri.
rexxissjoni, f’kull xorta ta’ ftehim mhux e``ettwat espressament
mil-li[i, u jkun kemm ikun l-ammont tal-le\joni, basta li ma jkunx
\g]ir ]afna.
(2) I\da, lanqas il-minuri ma jista’ jitlob ir-rexxissjoni
min]abba le\joni, meta din il-le\joni tkun [ejja minn xi ]a[a
a``identali u mhux mibsura.
Ka\ijiet o]ra ta’ 
le\joni f’ka\ ta’ 
minuri.
1215.  Ir-rexxissjoni min]abba le\joni tista’ ssir ukoll favur il-
minuri, jekk, g]alkemm ma jinsabx li hu fil-fatt bata telf, ji[i
ppruvat li l-ftehim jista’ jda]]lu f’kaw\i jew fi spejje\ kbar, jew
itellfu xi vanta[[ li g]alih kellu jedd.
  216      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta l-partijiet li 
jikkuntrattaw huma 
t-tnejn minuri.
1216. Il-minuri jista’ je\er`ita l-azzjoni ta’ rexxissjoni min]abba
le\joni, ukoll il-parti l-o]ra tkun hija wkoll minuri.
Meta l-minuri 
jiddikjara li hu ta’ 
l-età .
1217.  (1) Id-dikjarazzjoni wa]idha mag]mula mill-minuri li hu
ta’ l-età , ma ttellfux l-azzjoni ta’ rexxissjoni.
(2) I\da, il-minuri ma jistax jattakka l-obbligazzjoni tieg]u
min]abba li ma kienx kapa`i li jikkuntratta, meta hu jkun inqeda
b’inganni li setg]u j[ieg]lu li wie]ed ja]seb li hu kien kapa`i
jikkuntratta, u jkun, b’dan il-mod, qarraq lill-parti l-o]ra. 
Ka\ijiet li fihom il-
minuri ma jistax 
jitlob ir-rexxissjoni 
]lief meta dan il-
jedd hu mog]ti lill-
persuna ta’ l-età . 
Kap. 13.
1218.  Meta l-ftehim huwa tali li g]alih il-minuri, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodi`i tal-Kummer`, jitqies b]ala li hu ta’ l-
età , jew meta ji[i mag]mul mill-minuri min]abba s-seng]a tieg]u,
jew meta l-obbligazzjoni tkun imnissla minn delitt jew kwa\i-
delitt, f’dawk il-ka\ijiet il-minuri ma jistax jitlob ir-rexxissjoni tal-
kuntratt, ]lief f’dawk il-ka\ijiet li fihom jistg]u jitolbuha l-persuni
ta’ l-età , bla ]sara, fil-ka\ ta’ delitt jew kwa\i-delitt, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1035 u 1036.
Ka\ijiet li fihom il-
minuri jitqiesu li 
huma ta’ l-età .
1219. Meta l-formalitajiet me]tie[a g]al atti tal-minuri jew ta’ l-
interdetti, jew g]al atti li jkollhom x’jaqsmu mag]hom dawn il-
minuri jew interdetti, ikunu [ew im]arsa, jew meta t-tuturi jew
kuraturi jkunu g]amlu atti li ma jo]or[ux barra mill-limiti ta’ l-
amministrazzjoni tag]hom, dawn il-minuri jew interdetti jitqiesu,
g]al dawk l-atti, li huma ta’ l-età  jew mhux interdetti, bla ]sara tal-
jedd tag]hom li jduru kontra t-tutur jew il-kuratur, jekk ikun hemm
lok g]al dan il-jedd.
Meta l-
obbligazzjoni li 
tikkuntratta tolqot 
il-ka\ ta’ delitt jew 
kwa\i-delitt. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.67.
1220.  L-obbligazzjonijiet ta’ l-interdett, imnisslin minn delitt
jew kwa\i-delitt, mhumiex su[[etti g]ar-rexxissjoni min]abba li l-
interdett mhuwiex persuna kapa`i skond il-li[i li jikkuntratta. 
Kemm g]andhom 
i]allsu lura l-
minuri u l-
interdetti. 
Emendat: 
XLVI. 1973.68.
1221.  (1) Meta l-minuri jew l-interdetti jistg]u jitolbu r-
rexxissjoni ta’ l-obbligazzjonijiet tag]hom min]abba li mhumiex
persuni kapa`i, ma jistax jintalab lura dak li jkun t]allas lilhom
min]abba dawn l-obbligazzjonijiet fi\-\mien li kienu minuri, jew
interdetti, ]lief sas-somma li dak il-]las ikun safa ta’ vanta[[
lilhom.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll g]all-
ka\ imsemmi fl-artikolu 1216.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
min]abba 
vjolenza, \ball, 
e``. 
Emendat: 
XLVI. 1973.69.
1222.  (1) Meta l-li[i f’xi ka\ partikolari ma tistabbilixxix
\mien aqsar, l-azzjoni g]ar-rexxissjoni min]abba vjolenza, \ball,
eg]mil dolu\, stat ta’ interdizzjoni, jew nuqqas ta’ età , taqa’ bil-
preskrizzjoni eg]luq sentejn.
(2) Dan ig]odd ukoll g]ar-rexxissjoni ta’ obbligazzjonijiet
ming]ajr kaw\a, jew mag]mulin fuq kaw\a falza.
Minn meta jibda 
g]addej i\-\mien 
tal-preskrizzjoni.
1223.  (1) I\-\mien tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmi jibda
jg]odd biss, fil-ka\ ta’ vjolenza, minn dak in-nhar li l-vjolenza
tispi``a, u, fil-ka\ ta’ \ball, ta’ eg]mil dolu\, jew ta’ kaw\a falza,
minn dak in-nhar li jinkixef id-difett.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        217
(2) Fil-ka\ ta’ obbligazzjoni ming]ajr kaw\a, i\-\mien jibda
jg]odd minn dak in-nhar tal-kuntratt.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni 
f’ka\ijiet o]ra.
1224.  F’kull ka\ ie]or mhux imsemmi fl-a]]ar \ew[ artikoli
qabel dan, il-jedd ta’ l-azzjoni ta’ rexxissjoni ta’ obbligazzjoni
jaqa’ bil-preskrizzjoni eg]luq ]ames snin minn dak in-nhar li l-
azzjoni tista’ titmexxa, bla ma jittie]ed qies ta’ l-istat jew tal-
kondizzjoni tal-persuni li jkollhom jedd g]al din l-azzjoni, bla
]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra ta’ dan il-Kodi`i.
Il-jedd ta’ l-azzjoni 
ta’ rexxissjoni 
jg]addi fil-
werrieta.
1225. ll-jedd ta’ l-azzjoni g]ar-rexxissjoni jg]addi fil-werrieta:
I\da dawn ma jistg]ux je\er`itaw dan il-jedd ]lief fi\-
\mien li kien fadlilhom dawk li ming]andhom [ejjin il-jeddijiet
tag]hom, bla ]sara ta’ kull disposizzjoni o]ra tal-li[i dwar il-ksur
jew is-sospensjoni tal-preskrizzjoni.
E``ezzjoni ta’ 
nullità .
1226.  (1) L-e``ezzjoni ta’ nullità  tista’, f’kull \mien, ti[i
mog]tija minn dak li jkun im]arrek g]all-esekuzzjoni tal-kuntratt,
fil-ka\ijiet kollha li fihom huwa nnifsu seta’ ja[ixxi g]ar-
rexxissjoni.
(2) Din l-e``ezzjoni ma taqax ta]t il-preskrizzjoni stabbilita fl-
artikoli 1222 u 1224.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
obbligazzjoni.
1227. It-twettiq jew ir-ratifika ta’ obbligazzjoni li kontra tag]ha
l-li[i tag]ti l-jedd g]all-azzjoni jew g]all-e``ezzjoni ta’ rexxissjoni
min]abba nullità  jew g]al ra[uni o]ra, ikollhom l-effett tag]hom
bejn il-partijiet li jikkuntrattaw bla ]sara tal-jeddijiet tat-terzi.
Meta t-twettiq jew 
ir-ratifika j[ibu 
rinunzja g]all-
azzjoni ta’ 
rexxissjoni.
1228.  It-twettiq jew ir-ratifika ma j[ibux ir-rinunzja g]all-
azzjoni ta’ rexxissjoni, ]lief meta ji[i ppruvat li min wettaq jew
irratifika kien jaf bid-difett li jag]ti jedd g]al dik l-azzjoni. 
It-twettiq jew ir-
ratifika jistg]u 
jsiru ta`itament.
1229.  Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel
dan, it-twettiq jew ir-ratifika jistg]u jsiru ta`itament bl-esekuzzjoni
volontarja ta’ l-obbligazzjoni li kontra tag]ha l-li[i tag]ti l-azzjoni
ta’ rexxissjoni, jew b’xi att ie]or li juri l-intenzjoni li jing]ata
effett g]all-obbligazzjoni.
Twettiq jew 
ratifika ta’ att li l-
li[i tannulla 
espressament 
min]abba nuqqas 
ta’ formalità .
1230.  Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni spe`jali o]ra tal-li[i, it-
twettieq jew ir-ratifika ta’ att li l-li[i espressament tannulla
min]abba nuqqas tal-formalitajiet me]tie[a, ma jsewwux dan l-att
meta ma jsirux b’att li jkollu l-formalitajiet kollha me]tie[a sabiex
kien ikun jiswa l-att li ji[i mwettaq jew ratifikat.
Twettiq jew 
ratifika ta’ 
donazzjoni jew 
disposizzjoni 
testamentarja.
1231.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux g]all-ka\ijiet ta’ twettiq jew ta’ ratifika ta’ donazzjoni
jew ta’ disposizzjoni testamentarja mag]mulin wara l-mewt tad-
donatur jew testatur mill-werrieta tieg]u jew minn persuni o]ra li l-
jeddijiet tag]hom ikunu [ejjin mid-donatur jew testatur. F’dan il-
ka\ it-twettiq jew ir-ratifika, g]alkemm ikunu [ew mag]mula
ta`itament mill-werrieta jew minn dawk il-persuni l-o]ra, i[ibu r-
rinunzja tag]hom g]all-azzjoni jew e``ezzjoni ta’ rexxissjoni.
  218      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu VI.
FUQ IL-PROVA TA’ L-OBBLIGAZZJONIJIET U TAT-TMIEM TAG}HOM
Prova ta’ l-
obbligazzjonijiet u 
tat-tmiem 
tag]hom. 
Emendat: 
XIV.1913.1.
Kap. 12.
1232.  (1) Meta mhux me]tie[ mil-li[i li l-obbligazzjoni jew it-
tmiem tag]ha jidhru minn att pubbliku jew minn kitba privata, il-
prova ta’ l-obbligazzjoni jew tat-tmiem tag]ha tista’ ssir b’xhieda
jew f’mezzi o]ra mag]rufin mill-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili.
(2) L-att publiku hu dak li ji[i mag]mul jew ri`evut, bil-
formalitajiet me]tie[a, minn nutar jew minn uffi`jal pubbliku ie]or
li jkollu s-setg]a skond il-li[i li jag]ti fidi pubblika lill-att.
Atti li g]andhom 
isiru b’att pubbliku 
jew b’kitba privata. 
Emendat: 
XIV. 1913.2.
1233.  (1) Bla ]sara tal-ka\ijiet li fihom il-li[i, espressament,
tag]mel me]tie[ l-att pubbliku, g]andhom isiru b’att pubbliku jew
b’kitba privata, ta]t piena ta’ nullità  -
(a) il-ftehim li jkun fih weg]da ta’ trasferiment jew ta’
akkwist, ta]t kull titolu li jkun, tal-proprjetà  ta’ beni
immobbli jew ta’ jedd ie]or fuq dawk il-beni;
(b) il-weg]diet ta’ self g]all-u\u jew mutuum;
(`) il-garanziji;
(d) it-transazzjoni;
(e) il-kiri ta’ immobbli g]al \mien ta’ i\jed minn sentejn
g]al dak li hu bini, jew minn erba’ snin, g]al dak li hu
raba’;
(f) is-so`jetajiet `ivili; u
Kap. 5. (g) g]all-finijiet tal-Li[i dwar il-Weg]diet ta’ |wie[, kull
weg]da, kuntratt jew ftehim hemm imsemmija.
Kap. 12.
(2) Jekk, fil-ka\ ta’ kitba privata, il-kitba ma tkunx iffirmata
minn kull wa]da mill-partijiet, g]andha ti[i awtentikata b]al ma
jing]ad fl-artikolu 634 tal-Kodi`i ta’ Organizazzjoni u Pro`edura
¬ivili.
Pre\unzjoni tal-
li[i.
1234. Dak li g]andu favur tieg]u pre\unzjoni stabbilita mil-li[i,
hu me]lus minn kull prova tal-fatt pre\unt.
Meta tista’ tin[ieb 
prova kontra l-
pre\unzjoni.
1235.  (1) Ma tista’ tin[ieb ebda prova kontra l-pre\unzjoni
stabbilita mil-li[i f’dawk il-ka\ijiet biss meta fuq dik il-
pre\unzjoni l-li[i tannulla xi atti, jew ti`]ad l-azzjoni jew l-
e``ezzjoni, ming]ajr ma \\omm il-jedd g]all-prova kuntrarja.
(2) F’kull ka\ ie]or, tista’ tin[ieb il-prova kontra l-
pre\unzjoni, allavolja l-li[i ma \\ommx espressament il-jedd g]all-
prova kuntrarja.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        219
Titolu V
FUQ IL-KITBIET TA|-|WIE{
Kitba ta\-\wie[. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1236.  }lief g]al dawk li huma l-akkwisti msemmija fis-Sub-
titolu III ta’ dan it-Titolu, il-li[i ma tistabbilixxi ebda so`jetà  jew
kommunjoni ta’ beni bejn il-mi\\ew[in.
L-g]arajjes jistg]u 
jag]mlu ftehim li 
ma jkunx kontra l-
g]emil xieraq, e``. 
Sostitwit: 
XXI. 1993.77.
1237.  (1) I\da, l-g]arajjes jistg]u jag]mlu kull ftehim ie]or, li
ma jkunx kontra l-g]emil xieraq, jew kontra r-regoli li jinsabu
f’dan l-artikolu jew fl-artikoli li ji[u wara ta’ dan il-Kodi`i.
(2) Il-mi\\ew[in jistg]u, fi ftehim li jsir qabel i\-\wie[ jew
wara, jiftiehmu li l-beni li jinkisbu matul i\-\wie[ tag]hom jibqg]u
separati jew li jkunu regolati b’kommunjoni ta’ residwu ta]t
amministrazzjoni separata ta]t is-Sub-titolu ta’ dan it-Titolu, u, bla
]sara g]as-subartikolu (3), ebda so`jetà  jew komunjoni ta’ beni ma
tista’, b’mod [enerali, tkun stabbilita bejn il-mi\\ew[in ]lief kif
imsemmi f’dan l-artikolu jew fl-artikolu 1236.
Kap. 168.
(3) Il-mi\\ew[in jistg]u, ming]ajr ma jirrikorru g]al qorti, sew
we]edhom jew ma xi ]add ie]or, u tkun liema tkun is-sistema li
jirregola l-beni tag]hom, jag]mlu so`jetà  b’responsabbiltà  limitata
ta]t l-Ordinanza dwar So`jetajiet Kummer`jali*; jeddijiet g]all-
votazzjoni li jkunu marbuta ma’ ishma re[istrati f’isem parti
mi\\ew[a jkunu e\er`itati mill-parti li f’isimha l-ishma jkunu
re[istrati. Il-proprjetà  ta’ l-ishma f’dik is-so`jetà  tibqa’ regolata
skond is-sistema li jirregola l-beni tal-mi\\ew[in.
¬ertu ftehim ma 
jistax isir. 
Emendat: 
XLVI. 1973.70. 
Sostitwit: 
XXI. I993.77.
1238.  (1) L-g]arajjes ma jistg]u jag]mlu ebda ftehim fejn
wiehed minnhom ikun stabbilit kap tal-familja, jew ftehim biex
jitne]]ew jew jitnaqqsu xi wie]ed mill-jeddijiet li ji[u mis-setg]a
tal-[enituri, jew kontra d-disposizzjonijiet tal-li[i dwar l-età  tal-
minuri, jew kontra xi disposizzjoni tal-li[i li fiha xi projbizzjoni.
(2) Madankollu, xi ftehim illi l-ulied kollha, jew xi w]ud
minnhom, g]andhom jitrabbew fir-reli[jon ta’ xi wie]ed mill-
miz\ew[in ikun validu.
Ebda ftehim ma 
jista’ jsir biex ji[i 
mbiddel l-ordni 
skond il-li[i tas-
su``essjoni.
1239. L-g]arajjes ma jistg]u jag]mlu ebda ftehim jew rinunzja li
jistg]u jbiddlu l-ordni tas-su``essjoni skond il-li[i, sew dwarhom
infishom fis-su``essjoni ta’ wliedhom jew dixxendenti tag]hom,
kemm dwar uliedhom bejniethom, bla ]sara tad-disposizzjonijiet
testamentarji jew tad-donazzjonijiet li jistg]u jsiru ta]t dan il-
Kodi`i.
Xi weg]diet li 
jistg]u jsiru fil-
kitba ta\-\wie[. 
Emendat: 
XXl. 1993.78.
1240.  (1) Hija valida l-weg]da mag]mula f’kitba ta’ \wie[
minn [enitur ta’ wie]ed mill-g]arajjes lil dan il-g]arus-
(a) li ma j]allix mill-wirt tieg]u lil dan il-g]arus sehem
anqas minn dak li kieku jmiss lil dan il-g]arus
b’su``essjoni ab intestato; jew
(b) li ma jnaqqasx dak is-sehem b’donazzjoni favur ta’ tfal
o]ra tieg]u jew ta’ xi persuni o]ra; jew
(`) li ma jag]tix jew ma j]allix, b’donazzjoni jew
*Im]assra bl-Att XXV ta’ l-1995 (Kap. 386).
  220      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
b’testment, lil ebda wie]ed mit-tfal l-o]ra tieg]u, i\jed
minn dak li jag]ti jew li j]alli lil dan il-g]arus.
(2) Kull wie]ed mill-g]arajjes jista’ wkoll jirrinunzja g]as-
su``essjoni ta’ wie]ed mill-[enituri tieg]u jew axxendent ie]or,
min]abba dak li jkun ]a ming]and dak il-[enitur jew axxendent
ie]or b’titolu ta’ donazzjoni g]a\-\wie[.
(3) I\da, dik ir-rinunzja ma tiswiex jekk ma ssirx espressament.
Kitba ta\-\wie[ 
mag]mula minn 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.72. 
Sostitiwit: 
XXI. 1993.79.
1241.  Tg]odd il-kitba ta\-\wie[ mag]mula minn minuri bil-
kunsens tal-[enituri jew tal-[enitur li jkun qed je\er`ita s-setg]a
tal-[enituri, jew jekk i\-\ew[ [enituri jkunu assenti, mejta,
interdetti jew im[ienen, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti.
Interdetti. 1242.  L-awtorizzazzjoni tal-qorti hi dejjem me]tie[a sabiex tkun
tiswa l-kitba ta\-\wie[ ta’ persuna li hija inibita li tikkuntratta.
Tibdil tal-kitba ta\-
\wie[ qabel i\-
\wie[.
1243.  Huwa null kull tibdil jew kontra-dikjarazzjoni li l-
g]arajjes jag]mlu dwar il-kitba ta\-\wie[, qabel i\-\wie[,
ming]ajr il-kunsens tal-partijiet kollha f’dik il-kitba.
Ftehim ta’ wara \-
\wie[. 
Emendat: 
XXX. 1981.9; XXI. 
1993.80.
1244. (1) Wara \-\wie[, ir-ra[el u l-mara jistg]u, bis-setg]a
tal-qorti, ibiddlu l-ftehim tal-kitba ta\-\wie[, ming]ajr ]sara tal-
jeddijiet tat-tfal jew ta’ terzi persuni.
(2) Jekk ma tkun saret ebda kitba ta\-\wie[ qabel i\-\wie[, ir-
ra[el u l-mara jistg]u wkoll, bl-awtorizzazzjoni tal-qorti, jag]mlu
kitba ta\-\wie[.
(3) Kull ftehim li bil-li[i ma jistax isir qabel i\-\wie[ lanqas
ma jista’ jsir wara \-\wie[.
(4) Wara \-\wie[, ir-ra[el u l-mara jistg]u, ming]ajr il-]tie[a
ta’ xi awtorità  tal-qorti, jissostitwixxu b’ipoteka spe`jali kull
ipoteka [enerali stabbilita f’xi kitba ta\-\wie[.
Il-kitba ta\-\wie[ 
g]andha ssir b’att 
pubbliku.
1245. Kull kitba ta’ \wie[, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni, ma
jiswewx jekk ma jsirux b’att pubbliku.
L-iskrizzjoni. 1246.  Ebda kitba ta’ \wie[, tibdil, jew kontro-dikjarazzjoni,
m’g]andha sse]] mat-terzi, jekk ma ti[ix imni\\la fir-Re[istru
Pubbliku.
In-nutar g]andu 
jag]mel in-noti ta’ 
riferenza.
Kap. 55.
1247.  Fil-ka\ ta’ tibdil jew kontro-dikjarazzjoni, in-nutar
g]andu, ta]t il-pieni msemmijin fl-Att dwar il-Professjoni Nutarili
u l-Arkivji Nutarili, jag]mel in-noti ta’ riferenza b]al fil-ka\ ta’ att
li bih jit]assar jew jin]all kuntratt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        221
Id-disposizzjon-
ijiet ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu I*
ISTITUZZJONIJIET TAD-DOTA U DOTARJU
Tne]]ija ta’ l-
istituzzjonijiet.
1248.  L-istituzzjonijiet tad-dota u tad-dotarju huma b’dan
imne]]ija.
Im]assar: 
XXI. 1993.81.
§  I. FUQ IL-KOSTITUZZJONI TAD-DOTA
L-artikoli minn 1249 sa 1258 [ew im]assra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im]assar: 
XXI. 1993.81.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET TAR-RA{EL FUQ ID-DOTA
L-artikoli minn 1259 sa 1267 [ew im]assra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im]assar: 
XXI. 1993.81.
§  III. FUQ LI D-DOTA MA TISTAX TI{I TTRASFERITA JEW 
OBBLIGATA
L-artikoli minn 1268 sa 1299 [ew im]assra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Im]assar: 
XXI.1993.81.
§  IV. FUQ IR-RADD TAD-DOTA
L-artikoli minn 1300 sa 1312 [ew im]assra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att 
XXI. 1993.81.
Sub-titolu II
FUQ ID-DOTARJU
L-artikoli minn 1313 sa 1315 [ew im]assra bl-Att XXI ta’ l-
1993.
*G]all-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  222      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
inibiddla bl-Att 
XXI. 1993.82.
Sub-titolu III*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ L-AKKWISTI
I\-\wie[ i[ib il-
komunjoni ta’ l-
akkwisti.
1316.  (1) I\-\wie[ li jsir f’Malta i[ib ipso jure bejn il-
mi\\ew[in, il-komunjoni ta’ l-akkwisti, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’o]ra b’att pubbliku.
(2) I\-\wie[ li jsir barra minn Malta min-nies li, wara ji[u
joqog]du f’Malta, i[ib ukoll bejniethom il-komunjoni ta’ l-
akkwisti, g]al dawk il-beni li huma jakkwistaw wara li jaslu
f’Malta.
Il-komunjoni ta’ l-
akkwisti tista’ ssir 
wara \-\wie[.
1317.  Il-mi\\ew[in jistg]u wkoll wara \-\wie[, bl-
awtorizzazzjoni tal-qorti, jistabbilixxu l-komunjoni ta’ l-akkwisti
li, bil-kitba ta\-\wie[ jew b’att ie]or kienet [iet esklu\a, jew
i]assru dik il-komunjoni ta’ l-akkwisti stabbilita b’kuntratt jew bis-
sa]]a tal-li[i.
Ma jistax ikun 
hemm deroga mid-
disposizzjonijiet.
1318.  Il-mi\\ew[in ma jistg]ux jidderogaw mid-
disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i safejn dawn jirreferu g]all-
komunjoni ta’ l-akkwisti.
Meta tibda u 
tispi``a l-
komunjoni.
1319.  Il-jedd ta’ kull parti mi\\ew[a g]all-komunjoni ta’ l-
akkwisti jibda, bla ]sara ta’ xi disposizzjoni o]ra tal-li[i, minn dak
inhar ta\-\wie[ u jispi``a malli jin]all i\-\wie[.
Beni tal-komunjoni 
ta’ l-akkwisti.
1320. Fil-komunjoni ta’ l-akkwisti jid]lu - 
(a) dak kollu li \-\ew[ partijiet mi\\ew[a jakkwistaw bix-
xog]ol jew bil-]idma tag]hom;
(b) il-frottijiet tal-beni tal-partijiet mi\\ew[a, mag]duda
l-frottijiet tal-beni tad-dota jew su[[etti g]al
fedekommess, sew jekk il-beni kienu g]and ir-ra[el
jew il-mara minn qabel i\-\wie[, sew jekk ikunu
missew lil parti minnhom wara b’wirt, b’donazzjoni,
jew b’titolu ie]or, basta ma jkunux ing]ataw jew
t]allew bil-kondizzjoni li l-frottijiet tag]hom
m’g]andhomx jid]lu fl-akkwisti;
(`) bla ]sara g]al xi disposizzjoni o]ra tal-Kodi`i li ma
taqbilx, il-frottijiet ta’ dawk il-beni tat-tfal li huma
su[[etti g]all-u\ufrutt legali tal-missier jew ta’ l-
omm;
(d) kull beni akkwistati bi flus jew ]wejje[ o]ra li jkunu
[ejjin mill-akkwisti, ukoll jekk l-akkwist ta’ dawk il-
beni ikun sar f’isem parti wa]da mill-mi\\ew[in;
(e) kull beni akkwistati bi flus jew ]wejje[ o]ra li wa]da
mill-partijiet mi\\ew[in kellha minn qabel i\-\wie[,
jew li, wara \-\wie[, missew lilha b’donazzjoni,
b’wirt, jew b’titolu ie]or, ukoll jekk dawk il-beni
jkunu hekk akkwistati f’isem dik il-parti, bla ]sara tal-
jedd tag]ha li tie]u lura l-ispejje\ li tkun g]amlet
*G]all-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu ara l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        223
g]all-akkwist ta’ dawk il-beni;
(f) reb] bix-xorti li jmiss lil parti wa]da jew li\-\ew[
mi\\ew[in, u dak is-sehem ta’ te\or misjub minn parti
minnhom, u li skond il-li[i jmiss lil min isib it-te\or,
sew jekk dik il-parti tkun sabet it-te\or fil-fond tag]ha,
jew fil-fond tal-parti l-o]ra, jew fil-fond ta’ terzi:
I\da dak is-sehem ta’ te\or li jmiss lis-sid tal-
fond jibqa’ kollu g]al dik il-persuna li fil-fond tag]ha
t-te\or ikun instab. 
Pre\unzjoni dwar 
l-akkwisti.
1321.  (1) Il-beni kollha li l-mi\\ew[in ikollhom jew parti
minnhom ikollha, jitqiesu li jag]mlu parti mill-akkwisti sakemm
ma jkunx ippruvat xort’o]ra.
(2) I\da ma jid]lux fl-akkwisti l-beni li messew b’xi titolu lil
wa]da mill-partijiet mi\\ew[a qabel i\-\wie[, minkejja li l-beni
setg]u [ew g]and dik il-parti biss wara \-\wie[.
Amministrazzjoni 
tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti. 
Emendat:
IV.1995.2.
1322.  (1) L-amministrazzjoni ordinarja ta’ l-akkwisti u l-jedd li
wie]ed i]arrek jew ji[i m]arrek dwar dik l-amministrazzjoni
ordinarja imissu lil kull wa]da mill-partijiet mi\\ew[a.
(2) Il-jedd li jitwettqu l-atti ta’ amministrazzjoni straordinarja,
u l-jedd li wie]ed i]arrek jew ji[i m]arrek dwar dawk l-atti jew li
ssir xi transazzjoni dwar xi atti jkunu li jkunu, imissu li\-\ew[
mi\\ew[in flimkien.
(3) Dawn li [ejjin huma l-atti ta’ amministrazzjoni
straordinarja:
(a) atti fejn jeddijiet reali fuq beni immobbli jkunu
akkwistati, ma]luqa jew trasferiti;
(b) atti li jo]olqu jew jolqtu l-ipoteka ta’ beni;
(`) atti fejn ikun hemm qsim ta’ beni;
(d) atti li jag]tu jedd ta’ u\u u, jew, tgawdija ta’ proprjetà
immobbli;
(e) donazzjonijiet barra minn dawk imsemmija fl-artikolu
1753(2)(a);
(f) li tissellef jew tislef flus, barra minn depo\itu ta’ flus
f’kont f’bank;
(g) l-akkwist ta’ proprjetà  mobbli jew ta’ xi jedd ta’ u\u
jew tgawdija ta’ xi proprjetà  mobbli jew immobbli li l-
prezz tieg]u ma jit]allasx mal-konsenja jew qabel:
I\da dan ma japplikax g]al xi dejn mag]mul
g]all-]ti[iet tal-familja skond l-artikolu 1327(`), jew
g]all-kiri ta’ mobbli jew immobbli meta l-prezz tieg]u
jkun moderat meta tqabblu mal-kondizzjoni tal-familja
u l-kirja tkun g]al \mien qasir;
(h) il-kuntratt g]al xi garanzija;
(i) l-g]oti ta’ ple[[; 
(j) is-s]ubija b’responsabbiltà  mhux limitata f’so`jetà
kummer`jali, jew is-sottoskrizzjoni g]al xi ishma li ma
  224      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
jkunux im]allsa kollha jew l-akkwist tag]hom
f’so`jetà  b’ responsabbiltà  limitata;
(k) it-trasferiment ta’ negozju kif ukoll it-trasferiment ta’
xi sehem f’so`jetà  kummer`jali barra minn
kumpannija pubblika;
(l) kull att li jo]loq privile[[ spe`jali skond l-artikolu
2010(b); u
(m) kull att ta’ rexissjoni ta’ xi att imsemmi fil-paragrafi
(a) u (`), u kull att ta’ dikjarazzjoni mag]mula inter
vivos li permezz tag]ha ji[i rikonoxxut jew rinunzjat
xi jedd fuq beni immobbli.
(4) Kull flus depo\itati f’bank g]all-kreditu ta’ persuna
mi\\ew[a jistg]u jkunu rtirati biss minn dik il-persuna ming]ajr
ma l-bank joqg]od jara jekk dawk il-flus humiex tal-komunjoni ta’
l-akkwisti jew le.
(5) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (4) g]andhom jibqg]u
japplikaw ukoll wara li tispi``a l-komunjoni ta’ l-akkwisti g]al kull
ra[uni li tkun u huma ming]ajr ]sara g]al kull dritt ta’ kull wie]ed
jew wa]da mill-mi\\ew[in g]as-sehem s]i] tieg]u jew tag]ha
mill-komunjoni meta l-istess ti[i biex tinqasam.
Kap. 12.
(6) Kull wa]da mill-partijiet mi\\ew[a tista’, b’att pubbliku
jew b’kitba privata awtentikata skond l-artikolu 634 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, ta]tar lill-parti l-o]ra jew lil xi
persuna o]ra, b]ala l-mandatarju tag]ha dwar atti ta’
amministrazzjoni straordinarja u transazzjoni.
(7) In-nutar li jippublika att pubbliku kif imsemmi fis-
subartikolu (6), u l-avukat jew in-nutar li jawtentikaw kitba privata
kif imsemmija fl-istess subartikolu, g]andu f’kull ka\ iwissi ‘1
parti fi\-\wie[ li tkun qed hekk ta]tar mandatarju, bl-importanza u
l-konsegwenzi ta’ dik il-]atra, u g]andha fl-att pubbliku jew il-
kitba privata, skond il-ka\, tiddikjara li tkun hekk wissiet lill-parti
fi\-\wie[.
¬a]da jew nuqqas 
ta’ kunsens.
1323.  (1) Jekk parti mill-mi\\ew[in ti`]ad il-kunsens tag]ha
g]al att ta’ amministrazzjoni straordinarja, il-parti l-o]ra tista’
titlob lill-qorti kompetenti ta’ [urisdizzjoni kontenzju\a biex tag]ti
l-awtorizzazzjoni tag]ha meta l-att ta’ l-amministrazzjoni
straordinarja jkun me]tie[ fl-interessi tal-familja:
I\da l-partijiet jistg]u, f’ka\ijiet b]al dan, jag]\lu li
jadottaw il-pro`eduri kontemplati fl-artikolu 6A biex twassalhom
g]al ftehim jew biex ikun hemm arbitra[[ bejniethom.
Kap. 12.
(2) Jekk wa]da mill-partijiet tkun barra minn Malta jew jekk
ikun hemm xi impediment ie]or dwar wa]da mill-partijiet u f’ kull
ka\ ma jkunx hemm awtorizzazzjoni b’ att pubbliku jew b’kitba
privata kkonfermata skond l-artikolu 634 tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, il-parti l-o]ra tista’ twettaq
dawk l-atti me]tie[a ta’ amministrazzjoni straordinarja ta’ l-
akkwisti li skond il-li[i jkunu je]tiegu l-kunsens ta\-\ew[ partijiet,
u li l-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tista’ tag]ti l-
awtorizzazzjoni b’ mod spe`ifiku; b’dan li l-qorti ma tistax f’dawn
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        225
il-ka\ijiet tawtorizza l-atti me]tie[a kollha ta’ amministrazzjoni
straordinarja b’ mod [enerali.
(3) Ir-re[istrazzjoni me]tie[a bl-artikolu 996 jew 2033, skond
il-ka\, dwar xi att li jittrasferixxi l-proprjetà  jew xi jedd reali fuq
proprjetà  immobbli, u kull ipoteka jekk [enerali jew spe`jali
g]andhom i[ibu wkoll isem il-parti l-o]ra wkoll daqslikieku l-parti
l-o]ra kienet parti fl-atti tat-trasferiment jew fl-ipoteka, u meta dik
ir-re[istrazzjoni ssir f’isem parti wa]da biss mill-mi\\ew[in, din
g]andha dwar terzi, tapplika biss dwar il-parti li f’isimha tkun
re[istrata.
Amministrazzjoni 
ta’ kummer`, 
negozju,e``.
1324.  Atti normali ta’ [estjoni ta’ kummer`, negozju jew
professjoni li jkunu qed jigu e\er`itati minn parti wa]da biss mill-
mi\\ew[in, ikunu vestiti biss f’dik il-parti li fil-fatt tkun qed
te\er`ita dak il-kummer`, negozju jew professjoni anke fejn dawk
l-atti kieku ma kenux mag]mula in relazzjoni ma’ dik is-seng]a,
negozju jew professjoni kienu jikkostitwixxu amministrazzjoni
straordinarja.
Esklu\joni ta’ parti 
mill-
amministrazzjoni 
tal-komunjoni.
1325.  (1) Il-qorti kompetenti ta’ [urisdizzjoni kontenzju\a
tista’ fuq talba ta’ parti fi\-\wie[ tordna li l-parti l-o]ra tkun
esklu\a jew b’mod [enerali jew limitat g]al g]anijiet jew atti
partikolari, mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti,
meta l-parti l-a]]ar imsemmija -
(a) ma jkollhiex ]ila tamministra; jew
(b) tkun amministrat ]a\in il-komunjoni;
u f’ kull ka\ b]al dan l-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti tg]addi, sal-limiti ta’ l-esklu\joni ta’ dik il-parti, g]and il-
parti li ma tkunx hekk esklu\a.
(2) Il-parti li tkun [iet hekk esklu\a mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti tista’, jekk ma jkunux g]adhom je\istu r-ra[unijiet li
g]alihom [iet esklu\a, titlob lill-qorti sabiex tirreintegraha fl-
amministrazzjoni.
Kap. 56.
(3) Kull ordni mag]mul skond dan l-artikolu g]andu jkun
notifikat fi \mien erbg]a u g]oxrin sieg]a mir-re[istratur lid-
Direttur tar-Re[istru Pubbliku li g]andu j\omm dan f’re[istru
spe`jali li j\omm indi`i g]alih. Dawk l-ordnijiet g]andu jkun fihom
il-partikolaritajiet kollha ta\-\ew[ mi\\ew[in kif me]tie[a g]al
noti ta’ iskrizzjoni ta]t l-Att dwar ir-Re[istru Pubbliku u g]andhom
jibdew ise]]u, dwar terzi, minn dik ir-re[istrazzjoni.
(4) Bla ]sara g]al kull ordni mag]mul skond is-subartikolu (1),
fil-ka\ ta’ interdizzjoni jew inkapa`itazzjoni ta’ wa]da mill-
partijiet mi\\ew[a u sakemm tispi``a dik l-interdizzjoni jew
inkapa`itazzjoni, dik il-parti tkun esklu\a mill-amministrazzjoni ta’
l-akkwisti u f’kull ka\ b]al dan l-amministrazzjoni ta’ l-akkwisti
tkun vestita biss fil-parti li ma tkunx hekk esklu\a.
Atti mwettqa 
ming]ajr il-
kunsens me]tie[.
1326.  (1) Atti li je]tie[ l-kunsens ta\-\ew[ partijiet mi\\ew[a
i\da li jitwettqu minn parti wa]da ming]ajr il-kunsens tal-parti l-
o]ra jistg]u jkunu annullati fuq it-talba tal-parti l-a]]ar imsemmija
meta dawk l-atti jkunu dwar it-trasferiment jew il-]olqien ta’ jedd
reali jew personali fuq proprjetà  immobbli; u meta dawk l-atti
  226      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
jkunu dwar proprjetà  mobbli dawn jistg]u jkunu annullati biss meta
l-jeddijiet fuqhom ikunu ng]ataw b’titolu gratuwitu.
(2) Kull azzjoni g]al annullament tista’ tittie]ed biss mill-parti
li kien me]tie[ il-kunsens tag]ha u fi\-\mien perentorju ta’ tlett
snin - 
(a) mid-data minn meta dik il-parti saret taf bl-att, jew
(b) mid-data tar-re[istrazzjoni, meta dak l-att je]tie[
re[istrazzjoni, jew
(`) mid-data li tintemm il-komunjoni ta’ l-akkwisti, 
skond liema tkun l-ewwel data.
(3) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-jedd
mog]ti bis-subartikolu (1) lil parti li titlob annullament ta’ att
jispi``a malli jag]lqu tliet xhur mill-jum li fih ikun notifikat l-att
lil dik il-parti bil-mezz ta’ att [udizzjarju, kemm-il darba dik il-
parti ma tkunx bdiet azzjoni g]al dak l-annullament.
(4) Il-parti li ma tkunx bdiet l-azzjoni g]al annullament fi\-
\mien stabbilit u li ma tkunx irratifikat l-att espressament jew
ta`itament, b’danakollu tkun tista’ tie]u azzjoni biex i[[ieg]el lill-
parti l-o]ra tirreintegra l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew, meta dan
ma jkunx jista’ jsir, tag]mel tajjeb g]ad-danni li jkunu [[arbu.
(5) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu,
meta f’xi att li jkun je]tie[ il-kunsens tal-parti l-o]ra u li jkun dwar
mobbli, parti ta[ixxi wa]edha, il-parti l-o]ra ma tkunx tista’ titlob
annullament ta’ l-att; meta i\da, il-parti l-o]ra ma tkunx ratifikat
dak l-att, espressament jew ta`itament, dik il-parti tkun tista’ tie]u
azzjoni biex i[[ieg]el lill-parti li tkun a[ixxit wa]edha tirreintegra
l-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew meta dan ma jkunx jista’ jsir,
tag]mel tajjeb g]ad-danni li jkunu [[arbu.
(6) Id-disposizzionijiet ta’ dan l-artikolu jkunu bla ]sara g]al
kull jedd li parti mi\\ew[a g]andha ta]t dan il-Kodi`i jew xi li[i
o]ra.
Djun li jmorru fuq 
il-komunjoni.
1327. Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1329 il-beni
li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti jbatu biss id-djun li
[ejjin:
(a) il-pi\ijiet u l-obbli[i marbutin mal-beni skond l-att li
bihom ikunu akkwistati;
(b) l-ispejje\ u l-obbligi li jkunu saru g]all-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti, ]lief dawk l-ispejje\ li
jsiru b’atti li je]tie[u l-kunsens ta\-\ew[ partijiet
mi\\ew[a i\da li jsiru minn parti wa]da ming]ajr il-
kunsens tal-parti l-o]ra;
(`) l-ispejje\ u l-obbli[i, ukoll jekk isiru separatament,
g]all-]ti[iet tal-familja mag]duda dawk g]all-
edukazzjoni u t-trobbija ta’ l-ulied;
(d) kull obbligu li jintrabtu g]alih flimkien i\-\ew[
mi\\ew[in;
(e) djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji tal-
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        227
beni ta’ xi wa]da mill-partijiet fi\-\wie[, li l-utili
tag]ha huma mag]dudin fl-akkwisti;
(f) kull dejn jew indennizz dovut b]ala rimedju `ivili
minn xi wa]da mill-partijiet fi\-\wie[ meta dak l-
indennizz ma jkunx dovut b]ala rimedju `ivili dwar
reat li jkun sar bir-rieda.
Kredituri ta’ parti 
partikolari.
1328.  Kredituri ta’ parti partikolari fi\-\wie[ ji[u wara l-
kredituri tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kemm-il darba ma jkollhomx
ra[uni le[ittima g]al preferenza.
Obbligazzjonijiet li 
jsiru separatament 
minn parti wa]da.
1329.  (1) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan l-
artikolu, il-kredituri ta’ parti fi\-\wie[ g]al djun li ma tbatihomx
il-komunjoni ta’ l-akkwisti, sew jekk id-dejn ikun sar qabel i\-
\wie[ jew wara, jistg]u, meta dawk il-kredituri ma jkunux jistg]u
jissodisfaw it-talba tag]hom kontra l-beni parafernali ta’ dik il-
parti, jinforzaw it-talba tag]hom in subsidium kontra l-beni li jkunu
parti mill-komunjoni ta’ l-akkwisti i\da biss sal-valur li dik il-parti
jkollha mill-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(2) Bla ]sara g]all-jedd tal-parti mi\\ew[a lid-debitur li jitlob
separazzjoni [udizzjarja tal-beni, il-parti mi\\ew[a lid-debitur ma
jkollhiex jedd topponi g]al att li jinforza kreditu kontra xi beni tad-
debitur jew tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ]lief meta l-beni li fuqhom
tkun qed issir l-esekuzzjoni jkunu beni parafernali ta’ dik il-parti
mi\\ew[a lid-debitur.
Meta l-beni 
parafernali jkunu 
su[getti g]ad-djun 
tal-komunjoni.
1330.  Meta l-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti ma jkunux
bi\\ejjed biex jit]allsu d-djun li jkunu pi\ fuqhom, il-kredituri ta’
dik il-komunjoni jistg]u jinforzaw it-talba tag]hom in subsidium
kontra l-beni parafernali tal-mi\\ew[in:
I\da meta -
(a) id-dejn jew indennizz ikun dovut b]ala rimedju `ivili
dwar reat mag]mul bir-rieda minn xi wa]da mill-
partijiet fi\-\wie[; jew
(b) id-dejn jin]oloq mill-e\er`izzju ta’ seng]a, negozju
jew professjoni kif imsemmi fl-artikolu 1324; 
il-kredituri ma jistg]ux jinfurzaw it-talba tag]hom kontra l-beni
parafernali tal-parti mi\\ew[a li ma tkunx hi li min]abba fiha
n]olqot it-talba, i\da jistg]u f’dawn il-ka\ijiet jinfurzaw it-talba
tag]hom sal-limitu ta’ kull parti li tibqa’ ma tit]allasx mill-beni
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, kontra l-beni parafernali tal-parti li
min]abba fiha n]olqot it-talba.
}lasijiet u radd 
lura ta’ flus.
1331.  (1) Kull wa]da mill-partijiet fi\-\wie[ g]andha tag]ti
lura lill-komunjoni ta’ l-akkwisti kull somma ta’ flus jew il-valur
ta’ kull o[[ett li parti tista’ tkun ]adet mill-akkwisti biex t]allas
djun li ma jaqg]ux ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1327,
kemm-il darba ma turix li l-att kien wie]ed vanta[[u\ g]all-
komunjoni jew ikun sar biex jinqdew il-]ti[iet tal-familja.
(2) Kull wa]da mill-partijiet fi\-\wie[ g]andha jedd li tit]allas
lura kull somma ta’ flus jew il-valur ta’ kull o[[ett li jkunu ttie]du
mill-beni parafernali tag]ha meta dawk il-flus ikunu ntefqu jew dak
  228      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
l-o[[ett ikun intu\a dwar dejn jew investiment tal-komunjoni ta’ l-
akkwisti.
(3) Parti fi\-\wie[ li tkun kreditur tal-komunjoni ta’ l-akkwisti
tista’ titlob li ting]ata beni tal-komunjoni sal-valur tal-kreditu
tag]ha. Il-]las lura mill-beni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jsir l-
ewwel billi jing]ataw flus, imbag]ad mobbli u fl-a]]arnett
immobbli.
(4) Dan il-]las lura g]andu jsir meta tispi``a l-komunjoni ta’ l-
akkwisti:
I\da l-qorti tista’ tawtorizza li kull ]las lura b]al dan isir,
f’data qabel meta l-interessi tal-familja hekk je]tie[u jew
jippermettu.
Qsim [udizzjarju 
ta’ beni.
1332.  (1) Il-qsim [udizzjarju ta’ beni jista’ ji[i dikjarat - 
(a) ma’ l-interdizzjoni jew l-inkapa`ità  ta’ wa]da mill-
partijiet fi\-\wie[; jew
(b) meta s-sitwazzjoni di\ordinata ta’ wa]da mill-partijiet
fi\-\wie[ jew l-im[ieba tag]ha dwar l-
amministrazzjoni ta’ l-akkwisti tipperikola l-interessi
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti, jew tal-familja jew tal-
parti li titlob il-qsim [udizzjarju tal-beni; jew
(`) meta wa]da mill-partijiet fi\-\wie[ tonqos
sostanzjalment fid-dmir li tag]ti sehemha g]all-]ti[iet
tal-familja skond l-artikolu 3; jew
(d) meta wa]da mill-partijiet fi\-\wie[ tkun [iet esklu\a
mill-amministrazzjoni skond l-artikolu 1325, jew b’
mod [enerali jew sostanzjalment.
(2) Il-qsim [udizzjarju ta’ beni jista’ jintalab biss minn wa]da
mill-partijiet fi\-\wie[ jew mir-rappre\entanti le[ittimi tag]ha;
hekk i\da li dak il-qsim ma jistax jintalab mill-parti jew mir-
rappre\entanti tal-parti li min]abba fiha jkunu nqalg]u r-ra[unijiet
g]al qsim [udizzjarju msemmija fis-subartikolu (1)(b) jew (`).
(3) Meta l-qsim [udizzjarju jkun intalab mill-parti esklu\a
mill-amministrazzjoni tal-komunjoni ta’ l-akkwisti skond is-
subartikolu (1)(d), il-qorti g]andha, meta l-qsim [udizzjarju j[ib
telf finanzjarju lill-parti l-o]ra, tordna lill-parti li titlob il-qsim
[udizzjarju li t]allas kumpens lill-parti l-o]ra g]at-telf li din
setg]et [arrbet min]abba l-qsim.
(4) Fis-sentenza li tiddikjara l-qsim [udizzjarju ta’ beni, il-
qorti g]andha tordna li l-komunjoni ta’ l-akkwisti tispi``a mill-jum
li fih is-sentenza bejn il-partijiet tista tkun finali u konklu\iva:
I\da l-qorti tista’, bla ]sara g]al kull jedd akkwistat minn
terzi, tordna li s-sentenza tibda tg]odd qabel id-data li fiha jkun [ie
ppre\entat l-att tal-kaw\a li tkun [iet de`i\a.
(5) Il-kredituri ta’ kull wa]da mill-partijiet mi\\ew[a jew tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti jistg]u jimpunjaw il-qsim dikjarat mill-
qorti, ukoll jekk dan ikun ing]ata se]], jekk il-qsim ikun inkiseb
b’qerq tal-jeddijiet tag]hom.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        229
(6) Il-qorti tista’, meta fil-fehma tag]ha `-`irkostanzi hekk
je]tie[u, tordna li l-beni li jkunu parti mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti ma jinqasmux qabel ma jg]addi dak i\-\mien, wara li
tispi``a l-komunjoni ta’ l-akkwisti, li tista’ tistabbilixxi.
(7) Kull ordni mog]ti mill-qorti bis-sa]]a tas-subartikolu (6),
jista’, jekk ting]ata ra[uni tajba, jinbidel jew ikun revokat mill-
qorti.
(8) It-talba g]al qsim [udizzjarju ta’ beni ma twaqqafx xi
azzjoni li tinforza xi dejn tal-komunjoni ta’ l-akkwisti.
(9) Meta tkun [iet ippre\entata talba g]all-qsim ta’ beni,
kreditur ta’ wa]da mill-partijiet mi\\ew[a jista’ jibda jew ikompli
pro`edimenti biex jinforza t-talba tieg]u kontra l-beni tal-
komunjoni ta’ l-akkwisti u f’kull ka\ b]al dan il-parti mi\\ew[a
lid-debitur tista’ titlob li nofs ir-rikavat mill-bejg] ta’ kull o[[ett
tal-komunjoni ta’ l-akkwisti jibqa’ depo\itat fil-qorti akkont tas-
sehem fil-komunjoni ta’ l-akkwisti tal-parti mi\\ew[a lid-debitur;
hekk i\da li jekk dawk id-depo\iti jkunu iktar mis-sehem ta’ dik il-
parti fil-komunjoni ta’ l-akkwisti dik is-somma li tkun depo\itata
iktar tibqa’ g]all-kreditu tal-parti debitri`i u tista’ ti[i sekwestrata
mill-kredituri tag]ha.
(10) Kull sentenza li tordna qsim [udizzjarju ta’ beni ma
jkollhiex se]] kontra terzi ]lief mill-jum li fih dik is-sentenza tkun
re[istrata fir-Re[istru Pubbliku.
Qsim tal-
komunjoni.
1333. Il-qsim tal-komunjoni ta’ l-akkwisti g]andu jsir billi nofs
il-beni u l-passiv tal-komunjoni jinqasmu nofs kull wie]ed bejn il-
mi\\ew[in.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imibiddla bl-Att: 
XXI.1993.82.
Sub-Titolu IV*
FUQ IL-BENI PARAFERNALI
Definizzjoni ta’ 
proprjetà 
parafernali.
1334.  (1) Meta l-komunjoni ta’ l-akkwisti jew il-komunjoni tar-
residwu ta]t amministrazzjoni separata jkunu je\istu bejn il-
mi\\ew[in, il-beni kollha li ma jaqg]ux ta]t l-artikolu 1320(a) sa
(f) jew ma jkunux dotali huma parafernali. Meta l-beni tal-
mi\\ew[in ikunu mi\muma bis-sistema ta’ beni separati, il-beni
kollha li m’humiex dotali huma parafernali.
(2) L-amministrazzjoni tal-beni parafernali tkun b’mod
esklu\iv f’idejn dik il-parti fi\-\wie[ li tag]ha jkunu l-beni.
(3) Sabiex il-familja jkollha g]ajnuna, il-mi\\ew[in g]andhom
l-ewwel ju\aw id-d]ul li jinkiseb minn beni komuni qabel id-d]ul li
jkun esklu\ivament ta’ parti minnhom, u l-ewwel g]andhom ju\aw
il-kapitali li jkun parti mill-beni komuni jew mill-komunjoni ta’ l-
akkwisti qabel il-kapital li jkun esklu\ivament ta’ wa]da mill-
*G]all-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
  230      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
partijiet.
Meta parti fi\-
\wie[ ta]tar lill-
parti l-o]ra b]ala 
a[ent.
1335.  Meta parti fi\-\wie[ ta]tar lill-parti l-o]ra b]ala a[ent
biex tamministra l-beni parafernali tag]ha it-tieni parti tkun
responsabbli lejn l-ewwel parti bl-istess mod b]al a[ent ie]or,
b’dan i\da li dik il-parti tkun obbligata li tag]ti kont ta’ l-utili jekk
hekk jing]ad espressament fil-mandat.
Meta parti fi\-
\wie[ tgawdi beni 
ming]ajr awtorità  
jew b’awtorità  i\da 
ming]ajr 
kondizzjoni li 
tag]ti kont ta’ l-
utili.
1336.  (1) Meta parti fi\-\wie[ tkun gawdiet il-beni parafernali
tal-parti l-o]ra, ming]ajr awtorità , i\da ming]ajr oppo\izzjoni, dik
il-parti jew il-werrieta ta’ dik il-parti, g]andhom, malli jispi``a \-
\wie[ jew ma’ l-ewwel talba tal-parti li l-beni jkunu proprjetà
tag]ha, ikunu biss obbligati li jg]addu l-utili e\istenti, u
m’g]andhomx jag]tu kont ta’ l-utili li jkunu ntu\aw sa dak i\-
\mien.
(2) L-istess g]andu japplika meta dik il-parti tkun gawdiet
dawk il-beni b’awtorità  i\da ming]ajr il-kondizzjoni espressa li
tag]ti kont ta’ l-utili.
Meta parti fi\-
\wie[ tgawdi l-
beni minkejja 
oppo\izzjoni.
1337. Meta parti fi\-\wieg tkun gawdiet il-beni tal-parti l-o]ra
minkejja oppo\izzjoni, l-ewwel parti tkun responsabbli g]all-utili
kollha li jkunu je\istu u li jkunu ntu\aw.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ dan is-Sub-
titolu huma kif 
imbiddla bl-Att: 
XXI. 1993.82.
Sub-Titolu V*
FUQ IL-KOMUNJONI TA’ RESIDWU TA}T 
AMMINISTRAZZJONI SEPARATA
Komunjoni ta’ 
residwu ta]t 
amministrazzjoni 
separata.
1338.  (1) Meta g]arajjes f’kitba ta\-\wie[ jistipulaw li l-beni
akkwistati minnhom matul i\-\wie[ g]andhom ikunu regolati bis-
sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta]t amministrazzjoni separata
g]andhom japplikaw id-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan is-Sub-
titolu.
(2) Il-beni li jkunu regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu ta]t amministrazzjoni separata huma l-beni li jaqg]u ta]t l-
artikolu 1320(a) sa (f).
Kif ikunu re[istrati 
akkwisti.
1339.  (1) Ta]t is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta]t
amministrazzjoni separata l-akkwisti li jsiru minn kull wa]da mill-
partijiet fi\-\wie[ matul i\-\wie[ tag]hom jin\ammu u jkunu
amministrati mill-parti li tkun g]amlet dawk l-akkwisti u, bla ]sara
g]al-limitazzjonijiet li jinsabu f’dan is-Sub-titolu, g]andhom, dwar
terzi, ikunu trattati minn dik il-parti daqslikieku dik il-parti kienet
is-sid esklussiv tag]hom.
(2) Meta ta]t is-sistema ta’ komunjoni ta’ residwu ta]t
amministrazzjoni separata beni jinkisbu mill-partijiet fi\-\wie[
flimkien, dawn ikunu amministrati flimkien. Is-sehem ta’ kull parti
f’dawk il-beni tista’ ti[i biss trasferita inter vivos bil-kunsens tal-
parti l-o]ra, jew, meta dak il-kunsens jin\amm ming]ajr ra[uni, bl-
*G]all-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu   l-artikolu
89 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        231
awtorizzazzjoni tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja, jew b’bejg]
b’irkant [udizzjarju fuq it-talba tal-kreditur ta’ dik il-parti.
Kif tispi``a l-
komunjoni ta’ 
residwu ta]t 
amministrazzjoni 
separata.
1340.  (1) Il-komunjoni ta’ residwu ta]t amministrazzjoni
separata g]andha, sakemm ma tintemmx qabel bil-kunsens tal-
partijiet fi\-\wie[ b’att pubbliku bl-awtorizzazzjoni tal-qorti,
tispi``a max-xoljiment ta\-zwie[; ta]t l-istess `irkostanzi, mutatis
mutandis, li japplikaw g]all-komunjoni ta’ l-akkwisti ta]t l-
artikolu 1332(1)(b) u (`); u mas-separazzjoni legali tal-miz\ew[in.
(2) Is-subartikoli (2), (4), (5), (9) u (10) ta’ l-artikolu 1332
g]andhom japplikaw mutatis mutandis meta x-xoljiment tal-
komunjoni ta’ residwu ta]t amministrazzjoni separata jkun dikjarat
b’sentenza tal-qorti.
Kif ikun meqjus ir-
residwu.
1341.  (1) Meta tispi`ca b’liema mod ikun il-komunjoni tar-
residwu ta]t amministrazzjoni separata, ir-residwu li g]andu
jittie]ed kont tieg]u minn kull wa]da mill-partijiet fi\-\wie[
g]andu jinkludi kull spi\a li ssir minn dik il-parti biss fl-interess
tag]ha mill-beni regolati minn dik il-komunjoni u li jkun f’idejn
dik il-parti, u jkun su[[ett g]at-tnaqqis ta’ kull ammont im]allas
mill-beni parafernali ta’ dik il-parti g]al djun ta’ dik il-parti dwar
il-beni f’idejn dik il-parti u regolati bis-sistema ta’ komunjoni ta’
residwu ta]t amministrazzjoni separata, kif ukoll il-passiv li jkun
g]adu ma t]allasx minn dik il-parti li jkun sar dwar dawk il-beni.
(2) G]andu jitnaqqas mir-residwu kif stabbilit fis-subartikolu
(1) kull dejn parafernali tal-parti fi\-\wie[ li jkun aktar mill-beni
parafernali ta’ dik il-parti.
(3) Dak li jibqa’ bil-mod stabbilit fis-subartikolu (2) ikun,
sakemm mhux debitu, ir-residwu finali ta’ dik il-parti fi\-\wie[.
Jekk ir-ri\ultat ikun debitu g]andu jitqies li ma jkun hemm ebda
residwu finali g]al dik il-parti.
(4) Meta r-residwu finali ta’ wa]da mill-partijiet mi\\ew[a
ikun iktar mir-residwu tal-parti l-o]ra, jew meta parti wa]da biss
ikollha residwu finali, g]andu jing]ata lill-parti bl-inqas residwu
jew ming]ajr residwu finali, skond il-ka\, daqstant mir-residwu
finali tal-parti bl-akbar residwu finali jew bl-uniku residwu finali li
jkun me]tie[ sabiex kull wa]da mill-partijiet ikollha sehem indaqs
tal-beni li jifformaw ir-residwu finali ta\-\ew[ partijiet fi\-\wie[.
Meta dejn ma 
jkunx parafernali.
1342.  (1) G]all-finijiet ta’ l-artikolu 1341(2) kull dejn li
m’huwiex imsemmi hawn ta]t huwa dejn parafernali:
(a)
bihom ikunu akkwistati;
( ) l-ispejje\ u l-obbligi li jkunu saru fl-amministrazzjoni
(` l-ispejje\ u l-obbligi wkoll jekk ikunu saru
separatament, g]all-]ti[iet tal-familja mag]duda dawk
(d djun li jkollhom x’jaqsmu mat-tiswijiet ordinarji ta’
beni parafernali tal-parti li l-utili tag]hom ikunu
  232      ]       
amministrazzjoni separata;
( ) kull dejn jew indennizz dovut b]ala rimedju `ivili
dovut b]ala rimedju `ivili dwar reat li jkun sar bir-
rieda.
1343.   Terzi jistg]u biss je\er`itaw il-jeddijet tag]hom
kontra dik il-parti fi\-\wie[ li tkun g]amlet il-kuntratt jew id-dejn
(2 Malli tispi`ca l-komunjoni ta’ residwu ta]t
amministrazzjoni separata u wara li jing]ata r-residwu finali, il-
sar mag]hom qabel ma tkun spi``at il-komunjoni ta’ residwu ta]t
amministrazzjoni separata, jitolbu   kontra l-parti l-o]ra
sa l-ammont, jekk ikun hemm, tal-beni tar-residwu finali tal-parti
Trasferimenti 
gratuwiti.
 (1)
komunjoni ta’ residwu ta]t amministrazzjoni separata, parti fi\-
\wie[ ma tistax tittrasferixxi   xi beni tag]ha b’titolu
gratuwitu ming]ajr il-kunsens tal-parti l-o]ra.
2) (1) ma japplikax g]al donazzjonijiet ta’ valur
o]ra kollha.
( ) Azzjoni g]all-annullament ta’ att ta’ trasferiment b’titolu
me]tie[ u fi\-\mien perentorju ta’ tlett snin -
( ) mid-data li fiha dik il-parti saret taf bl-att, jew
b)
re[istrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispi``a l-komunjoni ta’ residwu ta]t
skond liema tkun l-ewwel data.
Atti mag]mulin bi  1345.   Meta parti fi\-\wie[ tag]mel xi att bil-]sieb li tqarraq
bil-parti l-o]ra u ``a]]adha mill-jeddijiet kompetenti li jkollha
separata, dik il-parti l-o]ra tista’ te\er`ita l-azzjoni ma]suba fl-
artikolu 1144  daqslikieku kienet kreditur.
jew g]all-werrieta tag]ha u ma jkunx jista’ ji[i e\er`itat mill-
kredituri tal-parti.
2)
jag]lqu ]ames snin -
( ) mid-data li fiha l-parti ssir taf bl-att, jew
b)
re[istrazzjoni, jew
( ) mid-data li tispi``a l-komunjoni ta’ residwu ta]t
KODI~I ~IVILI   KAP. 16.        233
Titolu VI
FUQ IL-BEJG}
FUQ IL-KUNTRATT TA’ BEJG}
ta’ bejg].
1346. Il-bejg] hu kuntratt li bih wa]da mill-partijiet tintrabat li
tag]ti ]a[a lill-o]ra bi prezz li din il-parti l-o]ra tintrabat li t]allas
Meta l-bejg] hu 
perfett.
  Il-bejg] hu perfett bejn il-partijiet, u, kwantu g]all-
à  tal-]a[a tg]addi g]and ix-xerrej, malli jsir il-
[ietx ikkunsinnata u lanqas ma jkun g]ad t]allas il-prezz; u minn
dak il-]in il-]a[a nfisha tibqa’ g]ar-riskju u g]all-u\u tax-xerrej.
]wejje[ mobbli, 
e``.
 (1)
kollha f’salt i\da bl-u\in, jew bil-g]add, jew bil-kejl, il-bejg] mhux
perfett, ji[ifieri, il-proprjet  ma tg]addix g]ax-xerrej u l-]wejje[
mibjug]a jibqg]u g]ar-riskju tal-bejjieg], sakemm ma ji[ux
(2 I\da x-xerrej jista’ jitlob li l-]wejje[ ji[u mi\una,
mag]duda jew imkejla u kkunsinnati lilu, jew, jekk l-obbligazzjoni
(3 Il-bejjieg], ukoll, jista’ j[ieg]el lix-xerrej g]all-
esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, jew, fin-nuqqas, g]all-]las tad-
(4 Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll meta l-
]a[a mibjug]a tkun immobbli u ma tistax ti[i determinata fi\-\gur
Bejg] ta’ kollox 
f’salt.
  Jekk, g]all-kuntrarju, il-]wejje[ ikunu [ew mibjug]a
ma [ewx mi\una, mag]duda jew imkejla.
Tifsira ta’ bejg] ta’ 
bil-pi\, e``.
1350. (1) Il-bejg] hu ta’ kollox f’salt, jekk il-]wejje[ ji[u
g]add jew tal-kejl ta’ dawn il-]wejje[.
( ) Il-bejg] jitqies li sar bl-u\in, bil-g]add jew bil-kejl, jekk il-
bejg] isir g]all-kwantità
determinat kemm jekk isir g]al bi``a biss minn dawk il-]wejje[.
( ) Il-bejg] jitqies ukoll li sar bl-u\in, bil-g]add jew bil-kejl,
jew ta’ tant kejl ta’ ]a[a determinata, g]alkemm g]al dak il-g]add
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
ta’ o[[etti jew g]al dawk il-kwantitajiet ta’ ]a[a determinata jkun
Meta g]andu jsir 
assa[[ jew prova 
1351.   Kwantu g]al dawk il-]wejje[ illi tag]hom, skond l-
u\u jew bis-sa]]a ta’ patt espress, g]andu, qabel ix-xiri, isir l-
approvahom.
( ) Madankollu, dan ma jg]oddx meta l-]a[a li tag]ha, skond
isir l-assa[[ jew il-prova, m’g]andhiex tissodisfa l-gost jew il-
fehma tax-xerrej innifsu, i\da l-assa[[ jew il-prova jsiru biss
jekk il-]a[a hija ]a[a `erta, u jkun sar il-ftehim fuq il-prezz, huma
obbligati \-\ew[ partijiet, i\da l-ftehim jitqies li jkun sar ta]t
j]allas il-prezz tag]ha jekk ji[i ppruvat li din il-]a[a hija tajba u
kummer`jabbli, g]alkemm hu ma jkunx appruvaha.
1352.   Il-prezz g]andu jikkonsisti fi flus.
( ) Madankollu, il-kuntratt jibqa’ ta’ bejg] jekk, mas-somma
in
natura
Kif g]andu ji[i 
stabbilit il-prezz.
 (1)
partijiet.
( ) I\da, il-prezz jista’ jit]alla fil-[udizzju ta’ persuna wa]da
persuna jew xi wa]da minn dawn il-persuni ma tkunx trid jew ma
tkunx tista’ tistabbilixxi dan il-prezz, il-bejg] ma jkunx jiswa.
stabbilit minn 
periti.
  ll-prezz jista’ wkoll jit]alla fil-[udizzju ta’ perit wie]ed
partijiet ma jiftehmux dwar il-perit jew periti li g]andhom ji[u
ma]tura, il-]atra ssir mill-qorti.
m]olli fil-[udizzju 
ta’ \ew[ persuni 
1355. 
\ew[ persuni jew i\jed, dan il-prezz, jekk il-persuni jkunu i\jed
minn tnejn, ji[i mag]mul fuq il-fehma tal-ma[[oranza; i\da jekk il-
jkunu i\jed minn tnejn u ma jkunux jaqblu, b’mod li ma tkunx tista’
to]ro[ ma[[oranza ta’ voti, isir kalkolu ta’ wa]da g]all-o]ra bejn
Prezz tas-suq. 1356. Il-bejg] jista’ jsir bil-prezz tas-suq fi \mien determinat; u
b’dan il-prezz wie]ed g]andu jifhem il-prezz me]ud wie]ed g]all-
g]andu ji[i esegwit.
Weg]da ta’ bejg]. 
XXVII.1976.2.
1357. (1) Il-weg]da ta’ bejg] ta’ ]a[a bi prezz determinat, jew
b]alma jing]ad fl-artikoli ta’ qabel dan, ma titqiesx bejg]; i\da,
jekk ti[i a``ettata, i[[ib, f’dak li wieg]ed, l-obbligu li jag]mel il-
j]allas id-danni lill-accettant.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
(2 L-effett ta’ din il-weg]da jispi``a meta jag]laq i\-\mien
miftiehem bejn il-partijiet g]al hekk jew, jekk ma jkun hemm ebda
ikun jista’ jsir, kemm-il darba l-a``ettant ma jsejja]x lil dak li
wieg]ed, b’att [udizzjarju ppre\entat qabel ma jg]addi \-\mien
darba, fil-ka\ li dak li wieg]ed jonqos li jag]mel hekk, it-talba
b’`itazzjoni sabiex titwettaq il-weg]da ma ti[ix ippre\entata fi
Weg]da ta’ bejg] 
bi prezz [ust.
 Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
Weg]da ta’ bejg] 
bil-kapparra.
 Jekk b’weg]da ta’ bejg] tkun [iet mog]tija kapparra, kull
tat il-kapparra billi titlef din il-kappara, u l-parti li tkun ir`evietha,
bili trodd darbtejn daqsha, kemm-il darba ma jkunx hemm u\u
mog]tija l-kapparra.
Id-disposizzjonijiet 
bejg], ig]oddu 
g]all-weg]da ta’ 
1360. 
g]all-weg]da ta’ xiri.
Spejje\ tal-bejg].
bejg], fosthom dawk li jsiru g]all-]elsien ta’ immobbli minn
ù   ew pi\ijiet o]ra li
g]alihom l-immobbli jkun su[[ett, skond id-disposizzjonijiet
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, ibatihom ix-xerrej.
( ) Is-senserija kif ukoll id-dritt tal-periti jew tal-persuni
ie]or mix-xerrej.
Senserija.
l-bejg] hu ta’ immobbli.
Meta l-bejg] jew 
b’att pubbliku.
2) pro persona
nominanda
lnterpretazzjoni ta’ 
pattijiet oskuri.
  Kull patt oskur jew ambigwu ta’ kuntratt, g]andu ji[i
interpretazzjoni tal-kuntratti in [enerali.
Sub-titolu II
ERSUNI L ISTG} IXTRU J W IB G}U
Min jista’ jixtri jew 
ipprojbit mil-li[i.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
Kuntratt ta’ bejg] 
mara.
1366. Il-kuntratt ta’ bejg] bejn ir-ra[el u l-mara ma jiswiex,
]lief f’dawn il-ka\ijiet li [ejjin -
a)
somma li jkollha tag]tih g]ad-dota;
( ) meta l-kaw\a tal-bejg] jew ta`-`essjoni li r-ra[el
il-]las ta’ kreditu jew l-impjieg ta’ flus tax-xerrej jew
ta`-`essjonarju:
partijiet mi\\ew[in flimkien tie]u b’hekk xi vanta[[ indirett, il-
werrieta tal-parti l-o]ra, jew o]rajn li jkollhom interess, jistg]u
pro tanto.
beni fuq talba tal-
kredituri tar-ra[el 
1367. 
jipprojbixxu lir-ra[el u lill-mara li jixtru beni ming]and xulxin, ma
jg]oddux g]all-ka\ ta’ beni mibjug]in fl-irkant fuq talba tal-
Persuni o]ra li ma 
jistg]ux jixtru xi 
1368. 
interposti, lil tuturi jew kuraturi, ta’ beni ta’ persuni li jkunu ta]t it-
tutela jew il-kurazija tag]hom, jew lil mandatarji ta’ dawk il-beni li
ta]t is-setg]a tal-qorti.
Bejg] jew `essjoni 
im]allfin jew 
ma[istrati.
  Il-bejg] jew `essjoni ta’ kaw\i jew ta’ jeddijiet jew
persuni interposti, favur ta’ m]allfin jew ma[istrati, huma wkoll
nulli. 
} EJ E{ LI JIS G}U JIN IE U
}wejje[ li jistg]u 
jinbieg]u.
 Tista’ tinbieg] kull ]a[a li hi fil-kummer`, kemm-il darba
}wejje[ futuri. 1371. (1) Il-bejg] ta’ ]wejje[ futuri hu bejg] ta]t kondizzjoni;
ma jkollu ebda effett.
( ) I\da, jekk l-o[[ett tal-bejg] ikun it-tama ta’ ]a[a futura,
prezz g]alkemm il-]a[a tibqa’ g]al kollox bla e\istenza.
( ) Fid-dubju, il-bejg] jitqies li sar ta]t kondizzjoni.
]addie]or. 
Emendat:
1372. 
disposizzjonijiet dwar Il-Monti kwantu g]ar-rahan, il-bejg] ta’
]a[a ta’ ]addie]or hu null:
ix-xerrej ma kienx jaf illi l-]a[a kienet ta’ ]addie]or:
I\da wkoll, in-nullit  ta’ dan il-bejg] ma tista’ qatt ti[i
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
opposta mill-bejjieg].
Bejg] ta’ jedd ta’ 
persuna ]ajja.
1373. Il-bejg] jew `essjoni ta’ jedd g]as-su`cessjoni ta’ persuna
]ajja, hu null, g]alkemm din il-persuna tkun tat il-kunsens tag]ha
Bejg] ta’ jeddijiet 
dwar pensjonijiet, 
g]all-
manteniment.
1374. 
mog]tija jew legati m]ollija espressament g]all-manteniment, jew
pensjonijiet mog]tija mill-Gvern, huma wkoll nulli, bla ]sara,
ta’ disposizzjonijiet o]ra tal-Kodici ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili.
\mien tal-kuntratt.
1375. (1) Jekk fi\-\mien tal-kuntratt tal-bejg], il-]a[a
(2 Jekk mill-]a[a mibjug]a kienet spi``at bi``a biss, ix-xerrej
jista’ jag]\el jew li jer[a’ lura mill-kuntratt jew li jitlob il-bi``a li
Jeddijiet tal-
bejjieg] u tax-
wie]ed jew l-ie]or 
kien jaf li l-]a[a 
1376.   Jekk il-bejjieg] kien jaf li l-]a[a kienet spi``at, ix-
xerrej li ma kienx jaf b’dan, g]andu jedd g]all-]las tad-danni.
2)
kienet spi``at, ix-xerrej li kien jaf b’dan mhux obbligat g]all-]las
tal-prezz, imma hu obbligat g]all-]las tad-danni. Jekk il-prezz ikun
L-artikolu 1426 
ig]odd meta l-]a[a 
fil-kummer`, e``.
1377. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll g]all-ka\ li l-bejg] ma jkunx jiswa min]abba li l-]a[a ma
Sub-titolu IV
FUQ L-OB LI  T L-B JJ EG}
bejjieg].
1378. 1l-bejjieg] g]andu fuq kollox \ew[ obbligi, ji[ifieri, li
jikkunsinna, u li jiggarantixxi l-]a[a mibjug]a.
 I. FUQ IL-KUNSINNA
immobbli.
Kap. 12.
 Il-kunsinna ta’ immobbli ssir   bil-pubblikazzjoni
tal-kuntratt tal-bejg], bla ]sara, kwantu g]ad-d]ul fil-pussess ta’
ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Kunsinna ta’ 
]wejje[ ji[u mg]oddija f’idejn ix-xerrej, jew billi jing]ataw f’idejh
l-imfieta] tal-lok fejn dawn il-]wejje[ mobbli jkunu qeg]din, jew
li[i, issarraf daqs kieku [ew mog]tija l-]wejje[ li g]alihom dawk
id-dokumenti jirriferixxu, jew billi l-bejjieg] i[ieg]el li x-xerrej
238      KAP. 16.       KODI~I ~IVILI
]a[a.
Kunsinna ta’ 
bil-kunsens biss.
1381. Il-kunsinna ta’ ]wejje[ mobbli tista’ ssir ukoll bil-kunsens
biss tal-partijiet -
a)
jew
( ) meta l-bejjieg], li jkun \amm g]alih it-tgawdija tal-
tax-xerrej; jew
( ) meta l-kunsinna tal-]a[a mibjug]a ma tistax issir fi\-
I\da, fil-ka\ijiet imsemmijin fil-paragrafi ( ) u  `)
kunsinna ma tistax tkun ta’ ]sara g]at-terzi.
Kunsinna ta’ ]a[a  1382. 
minnha x-xerrej bil-kunsens tal-bejjieg], jew bil-kunsinna tad-
dokumenti, meta l-bejg] hu ta’ jeddijiet li [ejjin minn dokumenti li
Spejje\ tal-
kunsinna.
 (1)
(2 F’dawn l-ispejje\ jid]lu dawk ta’ l-u\in, tal-g]add jew tal-
kejl tal-]a[a, meta l-bejg] isir bl-u\in, bil-g]add jew bil-kejl.
3)
xerrej, meta l-bejg] isir ta’ kollox f’salt u x-xerrej ikun irid ji\en,
jg]odd jew ikejjel il-]a[a biex jara jekk hemmx il-kwantit li
kienet [iet iddikjarata jew imwieg]da.
4)
Il-lok tal-kunsinna. 1384. Il-kunsinna g]andha ssir fil-lok li fih il-]a[a kienet tinsab
fi\-\mien tal-bejg].
jag]milx il-
kunsinna.
  Jekk il-bejjieg] jonqos li jag]mel il-kunsinna, fi\-\mien
ma]lul, jew li huwa ji[i mqieg]ed fil-pussess tal-]a[a mibjug]a,
i\da dan kemm-il darba d-dewmien ikun [ie kka[unat mill-bejjieg]
Responsabbiltà 
bejjieg] g]ad-
danni.
  Fil-ka\ijiet kollha, il-bejjieg] g]andu ji[i kkundannat
kunsinna tal-]a[a fi\-\mien miftiehem.
Merkanzija li 
bastiment.
1387. Meta wie]ed jobbliga ruhu li jikkunsinna merkanzija li
g]andha tasal fuq bastiment li hu jkun \amm il-jedd li jsemmi fi
milli jwie[eb g]ad-danni, jista’ ji[i kkundannat li jikkunsinna, fi
\mien li ji[i mog]ti mill-qorti, skond i`-`irkostanzi, merkanzija
à  u kwantit  b]al dik li tkun [iet miftiehma.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
Nuqqas tal-
kunsinna ta’ 
g]andha tasal fi 
\mien stabbilit ma’ 
imsemmi fil-
ftehim.
  Dan ig]odd ukoll meta persuna tobbliga ru]ha li
jkun ing]ata l-isem fil-ftehim u tonqos li tag]mel il-kunsinna fi\-
\mien stabbilit, kemm-il darba hija ma tippruvax li g]amlet dak
\mien stabbilit u li din ma waslitx f’dak i\-\mien min]abba forza
ma[[uri.
kunsinna ta’ 
]wejje[ li 
jing]addu jew 
jitkejlu.
 Jekk il-bejjieg] ikun obbliga ruhu li jikkunsinna, fi \mien
ma jitqiesx li esegwixxa l-obbligazzjoni tieg]u jekk jirrifjuta li
jikkunsinnahom lix-xerrej li jmur biex jir`evihom fi \mien li jkun
eg]luq ta\-\mien stabbilit:
I\da, kemm-il darba l-bejjieg] ikun lest biex jag]mel il-
tal-]wejje[ mibjug]a jkun jista’ jibda konvenjentement qabel l-
eg]luq ta\-\mien miftiehem, ix-xerrej ma jistax, g]alkemm qabel
]sara tal-jedd tieg]u g]all-azzjoni tad-danni, ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1385 u 1386.
skond il-kwalità
miftiehma jew 
b]all-kampjun.
  Jekk il-]a[a li l-bejjieg] i[ib biex jikkunsinna ma tkunx
à  mwieg]da, jew ma tkunx b]all-kampjun li fuqu l-bejg]
danni, jew li jircievi l-]a[a bi prezz anqas fuq stima ta’ periti.
Il-]las u l-kunsinna 
kondizzjonijiet li 
jimxu flimkien.
  Il-bejjieg] mhux obbligat jikkunsinna l-]a[a jekk ix-
xerrej \mien g]all-]las.
Il-bejjieg] mhux 
kunsinna jekk ix-
xerrej isir mhux 
1392.   Il-bejjieg] lanqas mhu obbligat g]all-kunsinna tal-
]a[a, g]alkemm ikun ta \mien lix-xerrej g]all-]las tal-prezz, jekk,
kuntratt kien ta lill-bejjieg].
( ) Lanqas mhu obbligat g]all-kunsinna jekk, wara l-bejg], ix-
b’mod li l-bejjieg] ikun fil-periklu li jitlef il-prezz.
( ) Dan ig]odd ukoll meta, g]alkemm ix-xerrej kien fi stat ta’
deherx ]lief wara l-bejg] u l-bejjieg] ma kienx jaf bih fi\-\mien
tal-bejg].
4)
obbligat jikkunsinna l-]a[a, jekk ix-xerrej jag]tih garanzija g]all-
]las tal-prezz fi\-\mien miftiehem.
g]andha ti[i 
kkunsinnata. 
  Il-]a[a g]andha ti[i kkunsinnata fl-istat li kienet tinsab
Il-frottijiet 
mag]luqa jew li 
1394.   Minn dak in-nhar tal-bejg], il-frottijiet kollha jmissu
lix-xerrej.
2)
kollha mag]luqa jew li jid]lu qabel ma l-kondizzjoni sse]], imissu
lill-bejjieg].
240      KAP. 16.       KODI~I ~IVILI
. 1395. Il-frottijiet mhux maqtug]a jew maqlug]a fi\-\mien tal-
bejg], jew, jekk il-bejg] isir ta]t kondizzjoni sospensiva, fi\-\mien
mi\rug]a mill-bejjieg].
Qbiela ta’ raba’.  (1)
tal-bejg] jew fi\-\mien li l-kondizzjoni sse]], tmiss ukoll lix-
xerrej. 
2)
sehem tal-kera g]a\-\mien li matulu jkun sar il-bejg] jew il-
kondizzjoni tkun se]]et, jinqasam bejn il-bejjieg] u x-xerrej skond
kondizzjoni u kemm \mien ikun g]adda wara.
Nol tal-vjag[.  Fil-ka\ ta’ bejg] ta’ bastiment li jkun jinsab fil-vja[[, in-
Il-]a[a g]andha 
ti[i kkunsinnata bl-
1398. 
kunsinna ta’ l-a``essorji u ta’ dak kollu li g]andu jservi g]all-u\u
ta’ dejjem tal-]a[a nfisha.
à   1399.  à
kollha miftiehma, bla ]sara ta’ dak li jing]ad xort’o]ra fl-artikoli li
Bejg] ad 
.
1400. (1) Jekk il-bejg] ta’ immobbli jsir billi ting]ad il-
à  b’tant flus g]al kull tant kejl, il-bejjieg] hu obbligat
à
msemmija fil-kuntratt.
2)
il-bejjieg] g]andu jnaqqas il-prezz skond kemm kejl ikun hemm
anqas.
kwantità
1401. 
qabel dan, il-kwantità
kuntratt, ix-xerrej g]andu j]allas i\-\jieda tal-prezz:
I\da, jekk il-bi``a li jkun hemm i\jed tkun aktar minn
à  msemmija fil-kuntratt, ix-xerrej
Bejg] mhux ad  1402.  corpus
determinat u limitat, jew sew jekk il-bejg] ikun ta’ fondi mag]\ulin
il-kejl, inkella jissemma l-ewwel il-corpus
it-tismija tal-kejl ma tag]ti lok g]al ebda \jieda mal-prezz favur il-
bejjieg] g]a\-\ejjed fil-kejl, lanqas g]al ebda tnaqqis ta’ prezz
kejl sewwa u dak imsemmi fil-kuntratt tkun aktar minn wa]da minn
g]oxrin, f’i\jed jew f’anqas, tal-valur tal-]wejje[ kollha mibjug]a
I\da, ma jkunx hemm jedd g]al \jieda jew g]al tnaqqis ta’
prezz, g]alkemm id-differenza tkun aktar minn wa]da minn
]a[a tkun [iet mibjug]a fl-irkant ta]t is-setg]a tal-qorti jew jekk
tkun [iet mibjug]a espressament bla garanzija tal-kwantit  jew
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
jekk il-]a[a tkun [iet mibjug]a tale quale
ma jkunx sar fl-irkant bil-qorti, ta’ kull rimedju mog]ti mil-li[i
f’ka\ ta’ le\joni.
\jieda fil-prezz.
1403. Meta, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel
dan, ikollha tit]allas \jieda fil-prezz g]a\-\ejjed fil-kejl, ix-xerrej
fond, li j]allas i\-\jieda tal-prezz, bl-img]axijiet.
Dmirijiet tal-
xerrej jag]\el li 
jer[a’ lura mill-
1404. 
mill-kuntratt, il-bejjieg] g]andu jroddlu, mal-prezz li jkun ir`ieva,
l-ispejje\ tal-kuntratt u kull spi\a le[ittima o]ra li jkollha x’taqsam
Bejg] ta’ \ew[ 
fondi b’kuntratt 
1405. 
[ie msemmi kemm hu, ikunu [ew mibjug]a b’kuntratt wie]ed, u bi
prezz wie]ed, u jinsab li l-kwantit  ta’ wie]ed mill-fondi hija anqas
u dik ta’ l-ie]or hija i\jed, in-nieqes tal-fond wie]ed g]andu
azzjoni g]a\-\jieda jew g]at-tnaqqis tal-prezz tista’ ti[i e\er`itata
biss skond ir-regoli mi[jubin fl-artikoli ta’ qabel dan.
jew it-tnaqqis ta’ 
prezz.
  Fil-ka\ijiet kollha illi jkun hemm lok g]a\-\jieda jew
g]all-ammont i\jed jew anqas li jaqbe\ i\-\ejjed jew in-nieqes li
tippermetti l-li[i.
azzjoni.
1407. (1) L-azzjoni li tmiss lill-bejjieg] g]a\-\jieda tal-prezz, u
mill-kuntratt, tintilef eg]luq sentejn minn dak in-nhar tal-kuntratt.
( ) Dan i\-\mien tal-preskrizzjoni jimxi kontra l-assenti, l-
dawn il-persuni jkun [ej minn bejjieg] jew xerrej li kontra tieg]u l-
mixi ta\-\mien tal-preskrizzjoni ma ji[ix sospi\.
 II. FUQ IL-GARANZIJA
Garanzija.
jidhrux ta’ dik il-]a[a.
FUQ IL-G RA ZI A TA PUSSESS P IFIKU T L-}A{ IBJUG}
pre\unta.
1409. G]alkemm fil-kuntratt tal-bejg] ma tkunx [iet miftiehma
l-garanzija, il-bejjieg] g]andu   jag]mel tajjeb lix-xerrej
g]all-evizzjoni li ttellfu l-]a[a mibjug]a, kollha jew bi`ca minnha,
u li ma jkunux [ew imsemmijin fil-kuntratt.
Ftehim spe`jali.
  242      ]       
bejjieg] m’g]andu jkun su[[ett g]al ebda garanzija.
Obbligazzjoni tal-
jkollux jag]ti 
garanzija.
  G]alkemm ikun [ie miftiehem illi l-bejjieg] m’g]andu
g]al dik il-garanzija li j[ib b’eg]milu, u kull ftehim kuntrarju g]al
dan ma jiswiex.
evizzjoni l-bejjieg] 
g]andu jrodd il-
1412. 
hemm ebda garanzija, il-bejjieg], fil-ka\ ta’ evizzjoni, hu obbligat
g]ar-radd tal-prezz, jekk ma jkunx [ie miftiehem espressament il-
Jeddijiet tax-xerrej 
f’ka\ ta’ evizzjoni 
hija mwieg]da jew 
pre\unta.
  Meta l-garanzija tkun [iet imwieg]da jew ma jkun sar
jitlob ming]and il-bejjieg] -
( ) ir-radd tal-prezz;
b)
iroddhom lis-sid li jkun ]a lura l-]a[a;
( ) l-ispejje\ kollha [udizzjarji, fosthom dawk li jkun
(d il-]las tal-]sara, kif ukoll l-ispejje\ le[ittimi tal-
kuntratt u kull ]las le[ittimu ie]or li jkollu x’jaqsam
Valur anqas tal-
]a[a fi\-\mien ta’ 
1414.   Meta, fi\-\mien ta’ l-evizzjoni, il-]a[a mibjug]a tkun
saret tiswa anqas jew tkun tg]arrqet bosta, sew bi traskura[ni tax-
g]ar-radd tal-prezz kollu.
( ) I\da, jekk ix-xerrej ikun ]a utili mit-tg]arriq mag]mul
somma daqs kemm ikun dak l-utili.
Jekk il-]a[a ssir  1415. 
tiswa i\jed, ukoll jekk dan ma jkunx [ara b’eg]mil ix-xerrej, il-
bejjieg] g]andu j]allas lix-xerrej is-somma li tkun taqbe\ il-prezz
}las lix-xerrej ta’ 
spejje\.
 (1)
persuna li tkun ]adet il-fond lura li t]allas lix-xerrej, l-ispejje\
kollha tat-tiswijiet u tal-miljoramenti utili illi x-xerrej ikun g]amel
(2 Jekk il-bejjieg] ikun bieg] b’mala fidi l-fond ta’ ]addie]or,
hu g]andu j]allas lix-xerrej l-ispejje\ kollha, fosthom ukoll dawk
Evizzjoni ta’ bi``a 
mill-]a[a.
 (1)
bi``a, meta tinqies mal-]a[a kollha, tkun ta’ hekk importanza, illi
ming]ajrha x-xerrej ma kienx jixtri l-]a[a, hu jista’, fi \mien sena
f’[udikat, jitlob li j]oll il-bejg].
( ) Dan i\-\mien jimxi kif jing]ad fl-artikolu 1407 2)
Stima tal-bi``a. 1418. Jekk, fil-ka\ imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, ix-
xerrej ma jag]\ilx li j]oll il-bejg], il-valur li g]andu ji[i m]allas
  [ 243
mill-bejjieg] lix-xerrej g]all-bi``a milquta bl-evizzjoni, g]andu
g]andu jittie]ed qies ta\-\mien ta’ l-evizzjoni, sew jekk il-]a[a
mibjug]a tkun saret tiswa i\jed kemm jekk tkun saret tiswa anqas.
servitù   mhux 
1419. (1)
ma jidhrux, li tag]hom ma tkunx saret dikjarazzjoni, u dawn is-
x-xerrej ma kienx jixtri l-fond li kieku [ie mg]arraf bihom, dan
(2)
bejg] li jsir fl-irkant ta]t is-setg]a tal-qorti.
f’ka\ ta’ fond 
]ieles minn servitù  
1420. I\da, meta l-fond ikun [ie mibjug] b]ala frank u ]ieles
ù
xort’o]ra mwieg]da espressament, f’dawn il-ka\ijiet ix-xerrej
bejjieg] ma jne]]ix kull servit  jew pi\ ie]or li ma jkunux [ew
ù
xorta li jidhru, u ji[i ppruvat illi x-xerrej kien jaf bihom fi\-\mien
tal-partijiet ma kienx li jda]]lu din is-servit  jew pi\ fil-weg]da
Jekk ix-xerrej 
evizzjoni bi ]las ta’ 
1421. Meta x-xerrej ikun skansa l-evizzjoni tal-fond bil-]las ta’
tal-garanzija billi jag]ti lura lix-xerrej is-somma li dan ikun ]allas
Jekk ix-xerrej ma 
bejjieg] fil-kaw\a 
1422. Il-garanzija g]all-evizzjoni tispi``a, jekk ix-xerrej ikun
ma sejja] fil-kaw\a lill-bejjieg], meta dan jipprova li seta’ j[ib ‘il
talba [udizzjarja kienet ti[i mi`]uda.
azzjoni g]all-
1423. (1)
aqsar, l-azzjoni g]all-garanzija min]abba evizzjoni taqa’ bil-
nhar illi s-sentenza li biha x-xerrej ikun [ie kkundannat tg]addi
(2)
jing]ad fl-artikolu 1407(2).
UQ IL-GARANZIJA G}AD DIFETTI LI MA JIDHRUX TAL-}A{A 
MIBJUG}A
Garanzija g]ad-
difetti li ma 
jidhrux.
1424.  Il-bejjieg] hu obbligat jag]mel tajjeb g]ad-difetti li ma
jidhrux tal-]a[a mibjug]a illi jag]mluha mhux tajba g]all-u\u li
g]alih hija ma]suba, jew li jnaqqsu daqshekk il-valur tag]ha illi x-
xerrej ma kienx jixtriha jew kien joffri prezz i\g]ar, li kieku kien
jaf bihom.
  244      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Il-bejjieg] ma 
jwe[ibx g]ad-
difetti li jidhru.
1425. Il-bejjieg] ma jwe[ibx g]ad-difetti li jidhru, illi x-xerrej
seta’ jsir jaf bihom wa]du.
Il-bejjieg] iwie[eb 
g]ad-difetti li ma 
jidhrux.
1426. I\da, huwa jwie[eb g]ad-difetti li ma jidhrux, ukoll jekk
ma kienx jaf bihom, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li, f’dan il-
ka\, m’g]andux ikun obbligat g]al ebda garanzija.
Actio redhibitoria 
u actio 
aestimatoria.
1427. Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-artikoli 1424 u 1426, ix-xerrej
jista’ jag]\el, billi ji[i ‘1 quddiem bl-azzjoni redibitorja, li jag]ti
lura l-]a[a u jitlob ir-radd tal-prezz, inkella, billi ji[i ‘1 quddiem
bl-azzjoni stimatorja, li j\omm il-]a[a u jitlob lura dik il-bi``a
mill-prezz li ti[i stabbilita mill-qorti.
Meta d-difett hu 
f’wa]da minn 
\ew[ ]wejje[ jew 
i\jed mibjug]in 
flimkien.
1428.  (1) Meta \ew[ ]wejje[ jew i\jed ji[u mibjug]in flimkien,
b’mod li l-wa]da ma kinitx tinbieg] jew tinxtara ming]ajr l-o]ra, u
wa]da minn dawn il-]wejje[ ikollha difett li jag]ti lok g]all-
azzjoni redibitorja jew g]all-azzjoni stimatorja, ix-xerrej ma jistax
jinqeda bl-azzjoni redibitorja ]lief g]all-]wejje[ kollha mixtrija,
g]alkemm il-prezz ikun [ie mag]mul g]al kull ]a[a g]aliha.
(2) I\da, jekk il-]wejje[ mibjug]a flimkien ma jkollhomx
x’jaqsmu wa]da ma’ l-o]ra, l-azzjoni hawn fuq imsemmija ma
tistax titmexxa ]lief kwantu g]all-]a[a difettu\a, g]alkemm il-
]wejje[ kollha jkunu [ew mibjug]a bi prezz wie]ed; u f’dan il-ka\,
il-bejjieg] g]andu jrodd il-prezz ta’ dik il-]a[a bi stima mag]mula
fuq il-prezz li jkun [ie miftiehem g]all-]wejje[ kollha f’daqqa.
Jekk il-bejjieg] 
kien jaf jew le bid-
difetti.
1429.  (1) Jekk il-bejjieg] kien jaf bid-difetti tal-]a[a mibjug]a,
hu obbligat mhux biss li jrodd il-prezz li jkun ir`ieva i\da wkoll li
j]allas id-danni lix-xerrej.
(2) Jekk il-bejjieg] ma kienx jaf bid-difetti tal-]a[a, hu
obbligat biss irodd il-prezz u j]allas lix-xerrej l-ispejje\ li jkollhom
x’jaqsmu mal-bejg].
Jekk il-]a[a 
difettu\a tispi``a.
1430.  (1) Jekk il-]a[a difettu\a tispi``a min]abba d-difetti
tag]ha, it-telfa tag]ha jbatiha l-bejjieg], illi hu obbligat lejn ix-
xerrej g]ar-radd tal-prezz u g]all-]lasijiet l-o]ra msemmijin fl-
a]]ar artikolu qabel dan.
(2) Jekk il-]a[a tispi``a b’a``ident, it-telfa jbatiha x-xerrej.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni. 
Emendat: 
XXVIII.1994.45.
1431.  (1) L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja jaqg]u bil-
preskrizzjoni, g]al dawk li huma immobbli, bl-eg]luq ta’ sena
minn dak in-nhar tal-kuntratt, u, g]al dawk li huma ]wejje[
mobbli, bl-eg]luq ta’ sitt xhur minn dak in-nhar tal-kunsinna tal-
]a[a mibjug]a.
(2) I\da, jekk ma setax ikun li x-xerrej jikxef id-difett li ma
jidhirx tal-]a[a, i\-\minijiet hawn fuq imsemmija tal-preskrizzjoni
ma jibdewx ig]addu ]lief minn dak in-nhar li seta’ jkun li hu jikxef
dak id-difett.
(3) I\-\minijiet tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmija jimxu
kif jing]ad fl-artikolu 1407(2).
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        245
L-azzjoni 
redibitorja u 
stimatorja ma 
jistg]ux jitmexxew 
f’ka\ ta’ bejg] fl-
irkant bil-qorti.
1432.  L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja ma jistg]ux
jitmexxew f’ka\ ta’ bejg] bl-irkant ta]t is-setg]a tal-qorti. 
Sub-titolu V
FUQ L-OBBLIGI TAX-XERREJ
Meta u fejn g]andu 
jit]allas il-prezz.
1433. Meta \-\mien u l-lok tal-]las tal-prezz ma ji[ux miftiehma
fil-kuntratt, ix-xerrej g]andu j]allas fi\-\mien u fil-lok tal-
kunsinna tal-]a[a.
Meta x-xerrej hu 
obbligat g]all-
img]axijiet.
1434. Ix-xerrej, ukoll jekk ma jkunx hemm ftehim fuq daqshekk,
hu obbligat i]allas l-img]axijiet tal-prezz sa dak in-nhar tal-]las
bil-]amsa fil-mija fis-sena, ming]ajr distinzjoni, f’kull wie]ed
mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk il-]a[a mibjug]a u kkunsinnata tag]ti frottijiet
jew utili ie]or;
(b) jekk, g]alkemm il-]a[a ma tkunx tag]ti frottijiet jew
utili je]or, ix-xerrej ikun [ie msejja] b’att [udizzjarju
g]all-]las tal-prezz;
(`) jekk il-kunsinna tal-]a[a, meta din il-]a[a tkun
mobbli, ma tkunx saret bi ]tija tax-xerrej, u l-bejjieg]
ikun sejja]lu, b’att [udizzjarju, biex jir`eviha:
I\da, fil-ka\ijiet imsemmijin fil-paragrafi (b)  u (`), l-
img]axijiet ma jg]addux ]lief minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-
att [udizzjarju msemmi hawn fuq.
Meta x-xerrej 
mhux obbligat 
g]all-img]axijiet.
1435.  (1) Ix-xerrej mhux obbligat g]all-]las ta’ l-img]axijiet
matul i\-\mien mog]ti lilu fil-kuntratt g]all-]las tal-prezz.
(2) I\da, i\-\mien mog]ti mill-bejjieg] wara l-kuntratt tal-
bejg] ma j[ibx rinunzja g]all-img]axijiet tal-prezz, jekk dan i\-
\mien ma jkunx [ie mog]ti b’testment.
Jekk il-]a[a tista’ 
tag]ti frottijiet.
1436. Jekk il-]a[a tista’ tag]ti frottijiet jew utili ie]or, ix-xerrej
jibqa’ obbligat g]all-img]axijiet tal-prezz, g]alkemm il-]a[a, g]al
xi a``ident jew g]al xi ra[uni o]ra, ma tkunx tat dawk il-frottijiet
jew utili fi\-\mien li fih il-prezz ikun g]ad ma t]allasx.
Meta x-xerrej jista’ 
jissospendi l-]las 
tal-prezz.
1437.  (1) Jekk ix-xerrej ji[i mmolestat fil-pussess tal-]a[a jew
ikollu ra[uni tajba li jib\a’ li sejjer ikun hekk immolestat, b’azzjoni
ipotekarja jew rivendikatorja, jista’ jissospendi l-]las tal-prezz
sakemm il-bejjieg] ikun ne]]a l-molestja jew ir-ra[uni li min]abba
fiha jista’ jkun hemm bi\a ta’ dik il-molestja, jekk il-bejjieg] ma
jag]\ilx li jag]ti garanzija, jew jekk ma jkunx [ie miftiehem illi x-
xerrej g]andu j]allas g]alkemm ikun hemm molestja.
(2) B’dan kollu, ukoll fil-ka\ imsemmi f’dan l-artikolu, jekk
jinsab li hemm xi wa]da mi`-`irkostanzi msemmijin fl-artikolu
1434, ix-xerrej, meta jissospendi l-]las tal-prezz, g]andu j]allas l-
img]axijiet fuq dan il-prezz, kemm-il darba ma jag]\ilx li jqieg]ed
  246      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
il-prezz il-qorti.
Meta l-bejjieg] 
jista’ jitlob it-
t]assir tal-bejg] 
min]abba nuqqas 
tal-]las tal-prezz.
1438.  (1) Il-bejjieg] ta’ immobbli ma jistax jitlob il-]all tal-
bejg] min]abba li ma jkunx [ie lilu m]allas il-prezz.
(2) I\da, meta l-bejg] hu ta’ merkanzija jew ta’ ]wejje[ mobbli
o]ra, il-]all tal-bejg], g]alkemm il-kondizzjoni ri\oluttiva ma
tkunx [iet miftiehma espressament, isir ipso jure fl-interess tal-
bejjieg], jekk ix-xerrej, qabel l-eg]luq ta\-\mien miftiehem g]all-
kunsinna tal-]a[a, ma jmurx biex jir`eviha, inkella, g]ad li jmur
biex jir`eviha, ma joffrix fl-istess ]in il-]las tal-prezz, kemm-il
darba ma jkunx [ie miftiehem \mien g]al dan il-]las.
Jeddijiet tal-
bejjieg] mhux 
im]allas fuq il- 
]a[a mibjug]a.
1439. Jekk il-bejg] ta’ ]a[a mobbli jkun sar ming]ajr ma jkun
[ie miftiehem \mien g]all-]las, il-bejjieg] jista’, jekk il-]las ma
jsirx, jie]u lura l-]a[a mibjug]a, sakemm din tkun tinsab f’idejn
ix-xerrej, jew ma j]allix lix-xerrej li jbig]ha lil ]addie]or, basta li
t-talba biex je]odha lura ti[i mag]mula fi \mien ]mistax-il [urnata
mill-kunsinna u l-]a[a tkun tinsab f’dak l-istess stat li kienet fi\-
\mien tal-kunsinna.
Sub-titolu VI
FUQ IL-}ALL U R-REXXISSJONI TAL-BEJG}
}all ta’ kuntratt ta’ 
bejg] b’irkupru, 
jew t]assir tal-
kuntratt min]abba 
le\joni.
1440.  Barra mir-ra[unijiet [a msemmijin f’dan it-Titolu, li
g]alihom jista’ ji[i rexxiss jew ma]lul kuntratt ta’ bejg], u minn
dawk li jg]oddu g]all-kuntratti kollha, il-kuntratt ta’ bejg] jista’,
kollu jew bi``a minnu, ji[i ma]lul bl-e\er`izzju tal-jedd ta’ rkupru,
u jista’ ji[i rexxiss min]abba le\joni.
Emendat: 
IV. 1961.3.
FUQ L-IRKUPRU
Jedd ta’ rkupru. 
Sostitwit: 
IV. 1961.4.
1441. Il-jedd ta’ l-irkupru ji[i minn patt.
Azzjoni ta’ rkupru. 
Emendat: 
IV.1961.5.
1442.  L-azzjoni ta’ rkupru biex jittie]ed lura immobbli, tista’
titmexxa mhux biss kontra x-xerrej, i\da wkoll kontra kull
pussessur ie]or ta’ l-immobbli; u bir-rivendizzjoni, l-immobbli
jg]addi g]and ir-retraent, ]ieles minn kull ipoteka, servitù  jew pi\
ie]or li bihom ikun g]abbieh ix-xerrej jew pussessur ie]or; bla
]sara, kwantu g]all-kiri, ta’ dak li jing]ad fl-artikolu 1530 u 1531.
Dmirijiet tar-
retraent.
1443.  Ir-retraent g]andu j]allas lura lir-retrattarju l-prezz tal-
bejg] li jkun ta lok g]all-irkupru, u kull spi\a le[ittima o]ra li jkun
g]amel ix-xerrej f’dak il-bejg], kif ukoll l-ispejje\ kollha me]tie[a
u utili mag]mulin fil-]a[a mix-xerrej innifsu jew minn kull
pussessur ie]or, ukoll jekk, g]al xi ra[uni li g]aliha m’g]andux
iwie[eb la r-retrattarju u lanqas ebda pussessur ie]or ta’ qablu, ma
jibqax l-effett ta’ dawk l-ispejje\.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        247
Jedd tar-retrattarju 
g]all-img]axijiet.
1444.  Ir-retrattarju g]andu jedd g]all-img]axijiet minn dak in-
nhar li jkun ]are[ kull wa]da mis-somom, li tag]hom, skond l-
a]]ar artikolu qabel dan, g]andu ji[i m]allas lura, i\da minn dawk
l-img]axijiet g]andhom ji[u maqtug]a il-frottijiet li, min dak in-
nhar tal-bejg] li ta lok g]all-irkupru, huwa jew kull pussessur ie]or
ta’ qablu jkun da]]al jew bil-g]aqal ta’ missier tajjeb tal-familja
seta’ jda]]al:
I\da, ir-retrattarju jista’ j\omm il-frottijiet hawn fuq
imsemmija u jirrinunzja g]all-img]axijiet.
Meta jispi``a l-
jedd g]all-
img]axijiet.
1445.  Il-jedd tar-retrattarju g]all-img]axijiet jispi``a minn dak
in-nhar tan-notifika tad-depo\itu ta’ dawk is-somom li g]andhom
ji[u m]allsa lura lilu, basta li l-i\bank tad-depo\itu ma ji[ix
mi\mum ming]ajr ra[uni tajba mir-retraent; f’dan l-a]]ar ka\, il-
jedd g]all-img]axijiet ma jispi``ax ]lief minn dak in-nhar li
jispi``a x-xkiel g]all-i\bank tad-depo\itu.
Radd tal-frottijiet.
retrattarju g]andu jrodd lir-retraent il-frottijiet kollha li jkun da]]al
sa dak in-nhar li jitlaq il-]a[a minn idejh jew, li bil-g]aqal ta’
missier tajjeb tal-familja seta’ jda]]al.
Fructus pendentes.
]a[a minn idejh imissu lir-retraent, i\da, bl-obbligu li j]allas lura l-
ispejje\ mag]mula sabiex saru u n\ammu.
Kif jitmexxa l-jedd 
ta’ rkupru.
1448.  (1) Il-jedd ta’ rkupru jitmexxa bil-pre\entata ta’ `edola
ta’ rkupru fir-re[istru tal-qorti kompetenti, skond fejn ikun joqg]od
il-pussessur tal-]a[a.
(2) I\da r-retraent jitqies li mexxa sewwa l-jedd ta’ rkupru bil-
pre\entata ta`-`edola fir-re[istru tal-qorti kompetenti skond fejn
ikun joqg]od ix-xerrej, kemm-il darba hu ma jkunx [ie qabel, b’att
[udizzjarju, innotifikat bit-trasferiment tal-]a[a mag]mul mix-
xerrej lil persuna o]ra; u f’dan il-ka\ l-atti kollha ta’ wara dwar l-
irkupru hekk e\er`itat, g]andhom isiru f’dik l-istess qorti.
Somma li retraent 
g]andu jqieg]ed il-
qorti. 
Emendat: 
IV. 1961.6.
1449. Ir-retraent g]andu flimkien ma`-`edola ta’ rkupru, jew fi
\mien g]axart ijiem minn dak in-nhar tal-pre\entata tag]ha,
iqieg]ed il-qorti somma li ti[bor fiha -
(a) il-prezz tal-bejg] li ta lok g]all-irkupru;
(b) id-drittijiet tan-nutar li jkun ir`ieva l-kuntratt ta’ dak
il-bejg];
(`) id-drittijiet im]allsin g]all-iskrizzjoni ta’ dak il-
kuntratt fir-Re[istru Pubbliku, meta din l-iskrizzjoni
tkun saret;
(d) kull spi\a le[ittima o]ra li tkun tidher mill-kuntratt ta’
dak il-bejg], jew li r-retraent ikun xort’o]ra [ie jaf li
saret mix-xerrej jew li baqg]et fuqu.
|mien li fih 
g]andu jsir id-
depo\itu.
1450.  (1) Meta ji[i e\er`itat jedd ta’ rkupru, dan ma jistax ji[i
attakkat min]abba li d-depo\itu jkun [ie mag]mul wara \-\mien li
fih dak il-jedd seta’ ji[i e\er`itat, basta li d-depo\itu jsir fil-g]axart
ijiem imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan.
  248      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) I\da, jekk id-depo\itu ma jsirx fil-g]axart ijiem hawn fuq
imsemmija, i`-`edola ta’ rkupru ma jkollhiex i\jed effett,
g]alkemm id-depo\itu jkun sar qabel ma jag]laq i\-\mien li hemm
g]all-e\er`izzju ta’ dak il-jedd, bla ]sara tal-jedd tal-parti li tkun
ippre\entat i`-`edola li te\er`ita mill-[did il-jedd tag]ha ta’ rkupru
billi tippre\enta `edola [dida f’dak i\-\mien, u bla ]sara wkoll ta’
kull disposizzjoni o]ra mi[juba fl-artikoli 1451 sal-1468.
Nuqqas tad-
depo\itu kollu jew 
ta’ bi``a minnu.
1451.  (1) L-e\er`izzju tal-jedd ta’ rkupru ma jista’ lanqas ji[i
attakkat min]abba li ma jkunx sar id-depo\itu, kollu jew bi``a
minnu, jekk ir-retraent, minflok is-somma tad-depo\itu jew is-
somma li tkun tonqos, ikun offra li jpa`i somma daqsha, likwida u
li tista’ tintalab, li jkollu jie]u ming]and ir-retrattarju, jew, jekk id-
depo\itu jkun nieqes bi``a biss u jkun jidher `ar mi`-`irkostanzi li
dak in-nuqqas sar ming]ajr ]sieb jew bi \ball.
(2) I\da, i`-`irkostanza li n-nuqqas fid-depo\itu sar bla ]sieb
jew bi \ball, ma tiswiex g]ar-retraent jekk dan ma jag]milx s]i] id-
depo\itu fi\-\mien ta’ g]axart ijiem minn dak in-nhar li r-
retrattarju jkun, b’att [udizzjarju, sejja]lu g]aldaqshekk.
Ir-retraent jista’ 
jer[a’ lura mill-
irkupru.
1452.  Ir-retraent jista’ jer[a’ lura mill-irkupru sakemm ir-
rettrattarju ma jkunx b’att [udizzjarju a``etta dak l-irkupru.
Rivendizzjoni lir-
retraent.
1453.  (1) Ir-retrattarju mhux obbligat jag]mel ir-rivendizzjoni
tal-]a[a favur ir-retraent, qabel ma dan ikun g]amel l-obbligi
tieg]u kollha skond l-artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) L-ispejje\ tar-rivendizzjoni jibqg]u fuq ir-retraent.
Jeddijiet tal-
partijiet.
1454.  (1) Ir-retrattarju jista’ f’kull \mien wara l-pre\entata ta`-
`edola ta’ rkupru, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejje\, me]tie[a
jew utili, li g]alihom ikollu jedd, u jista’ j[ieg]el lir-retraent
i]allas dawk l-ispejje\ fil-jum li, fuq talba ta’ l-istess retrattarju,
ji[i mog]ti mill-qorti g]ar-rivendizzjoni.
(2) Ir-retraent jista’ wkoll, f’kull \mien wara l-pre\entata ta`-
`edola, jitlob il-likwidazzjoni ta’ l-ispejje\ hawn fuq imsemmija u
l-kundanna tar-retrattarju biex jag]mel ir-rivendizzjoni fi\-\mien u
bil-mod li ji[u ordnati mill-qorti.
}sara fil-]a[a 
b’a``ident.
1455.  Ir-retraent m’g]andux jedd, fil-ka\ ta’ ]sara fil-]a[a
b’a``ident, jitlob ebda tnaqqis mis-somma li jkollu jag]ti ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli ta’ qabel dan.
Meta l-]sara fil-
]a[a ssir mir-
retrattarju jew 
minn pussessur ta’ 
qablu. 
Emendat: 
IV.1961.7.
1456. Jekk il-]sara fil-]a[a tkun saret mir-retrattarju jew minn
pussessur ie]or ta’ qablu, ir-retraent m’g]andux jedd g]all-]las tal-
]sara ]lief f’daqs kemm ikun ]a utili minnha dak li kka[unaha,
meta ma ji[ix ippruvat li dak li g]amel il-]sara jkun g]amilha bil-
]sieb li je]les mill-irkupru jew li jag]mel deni lir-retraent, i\da, bla
pre[udizzju, tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1461.
|mien li ma 
ji[[eddidx. 
Emendat: 
IV. 1961.8.
1457.  Kull \mien stabbilit mil-li[i, dwar l-irkupru
konvenzjonali, hu perentorju.
Jedd ta’ rkupru 
konvenzjonali.
1458.  (1) Il-bejjieg] jista’, fl-att tal-bejg], i\omm il-jedd ta’
rkupru, ji[ifieri, il-jedd li jista jie]u lura l-]a[a mibjug]a, billi
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        249
jrodd il-prezz u j]allas l-ispejje\ u l-img]axijiet kif jing]ad fl-
artikoli 1443, 1444 u 1445.
(2) Kull ftehim li l-bejjieg] g]andu jrodd somma akbar, hu null
kwantu g]a\-\ejjed.
Il-jedd ta’ rkupru 
ma jistax jin\amm 
g]al i\jed minn 
]ames snin.
1459.  (1) Il-jedd ta’ rkupru ma jistax jin\amm g]al i\jed minn
]ames snin li jibdew ig]oddu minn dak in-nhar tal-bejg].
(2) Meta dan il-jedd jin\amm ming]ajr ma ji[i miftiehem ebda
\mien, inkella g]al \mien itwal minn ]ames snin, il-ftehim hu null
g]al kull \mien li jaqbe\ il-]ames snin.
 (3) I\-\mien miftiehem bil-kuntratt jew imnaqqas, kif jing]ad
hawn fuq, hu perentorju; u jimxi wkoll kontra l-minuri, l-interdetti
u l-assenti.
Jedd ta’ rkupru 
kontra t-terz 
pussessur.
1460.  (1) Il-bejjieg] ta’ immobbli, illi jkun \amm g]alih il-jedd
ta’ rkupru, jista’ jmexxi dan il-jedd kontra t-terz pussessur, ukoll
jekk fil-kuntratt li bih dan ikun akkwista l-immobbli ma tkun saret
ebda tismija fuq dak il-jedd.
(2) Dwar ]wejje[ mobbli, l-irkupru ma jistax jitmexxa meta
dawn il-]wejje[ ikunu g]addew f'‘idejn ]addie]or.
Jeddijiet tax-xerrej 
ta]t patt ta’ rkupru.
1461.  (1) Ix-xerrej b’patt ta’ rkupru jista’ je\er`ita l-jeddijiet
kollha ta’ min bieg]lu; hu jista’ jippreskrivi sew kontra s-sid veru
kemm kontra dawk li jkunu jippretendu jeddijiet jew ipoteki fuq il-
]a[a mibjug]a; u jista’ wkoll je``epixxi l-benefi``ju ta’ l-
eskussjoni kontra l-kredituri ta’ min bieg]lu.
(2) I\da, ma jistax ibiddel il-g]amla tal-]a[a mibjug]a lilu.
Meta x-xerrej ta’ 
bi``a mhux 
maqsuma ta’ fond 
jakkwista l-fond 
kollu.
1462.  Jekk ix-xerrej ta’ bi``a mhux maqsuma ta’ fond bil-patt
ta’ rkupru jsir sid il-fond kollu b]ala effett ta’ pro`eduri ta’
li`itazzjoni mmexxija kontra tieg]u, hu jista’ jobbliga lill-bejjieg]
jifdi l-fond kollu, meta dan ikun irid jinqeda b’dak il-patt.
Kif jitmexxa l-
irkupru meta l-
bejjieg]a huma 
tnejn jew i\jed.
1463.  Jekk tnejn min-nies jew i\jed ibig]u lkoll flimkien u
b’kuntratt wie]ed fond komuni bejniethom, kull wie]ed minnhom
jista’ jmexxi l-jedd ta’ rkupru fuq il-bi``a biss li kienet tmissu.
Jeddijiet tal-
werrieta tal-
bejjieg].
1464.  Meta dak li wa]du jkun bieg] il-fond ikun ]alla \ew[
werrieta jew i\jed, kull wie]ed minn dawn jista’ jimxi bil-jedd ta’
rkupru g]al dik il-bi``a biss li tag]ha jkun werriet.
Jeddijiet tax-xerrej 
kontra l-bejjieg]a 
jew il-werrieta 
kollha tal-fond.
1465.  (1) lzda, ix-xerrej, fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[
artikoli qabel dan, jista’ jsejjah, b’att [udizzjarju, lill-bejjieg]a l-
o]ra kollha tal-fond komuni, jew il-werrieta l-o]ra kollha, biex
jiddikjaraw jekk iridux huma wkoll je\er`itaw il-jedd ta’ rkupru,
kull wie]ed g]as-sehem tieg]u.
(2) Il-bejjieg]a tal-fond komuni jew il-werrieta meta ji[u hekk
imsej]in g]andhom jag]mlu d-dikjarazzjoni fuq imsemmija fi\-
\mien li jkun fadal g]all-e\e`izzju tal-jedd ta’ rkupru, basta li, jekk
dan i\-\mien ikun anqas minn g]axart ijiem, inkella, ikun g]alaq
g]al kollox, din id-dikjarazzjoni ssir fi \mien g]axart ijiem li
jg]oddu minn dak in-nhar tan-notifika ta’ l-att [udizzjarju fuq
imsemmi.
  250      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jekk ma ssirx id-
dikjarazzjoni mill-
bejjieg]a tal-fond 
komuni jew mill-
werrieta x-xerrej 
isir s-sid g]al 
kollox tal-fond 
kollu.
1466. Jekk fi\-\mien fuq imsemmi xi wie]ed mill-bejjieg]a tal-
fond komuni jew mill-werrieta ma jiddikjarax li jrid jinqeda bil-
jedd ta’ rkupru g]al dak li hu s-sehem tieg]u, ix-xerrej jibqa’ g]al
kollox is-sid tal-fond kollu, kemm-il darba dawk mill-bejjieg]a jew
mill-werrieta li jkunu mxew bil-jedd ta’ rkupru g]al sehemhom, fi
\mien g]axart ijiem minn dak in-nhar li ji[u mix-xerrej imsej]in
b’att [udizzjarju, ma jifdux il-fond kollu bil-mod li jing]ad fl-
artikolu 1448.
Meta kull bejjieg] 
jista’ jimxi g]alih 
bil-jedd ta’ rkupru.
1467.  Jekk il-bejg] ta’ fond ta’ tnejn min-nies jew i\jed ma
jkunx sar minnhom ilkoll flimkien, u tal-fond kollu, i\da kull
wie]ed minnhom ikun bieg] separatament sehmu, kull wie]ed mill-
bejjieg]a jista’ jimxi bil-jedd ta’ rkupru separatament fuq is-sehem
li kien tieg]u, u x-xerrej ma jistax i[ieg]el lil dak li hekk jinqeda
bil-jedd tieg]u ta’ rkupru, jirkupra l-fond kollu.
Jedd ta’ rkupru 
kontra l-werrieta 
tax-xerrej.
1468.  (1) Jekk ix-xerrej ikun ]alla \ew[ werrieta jew i\jed, il-
jedd ta’ rkupru ma jistax jitmexxa kontra kull wie]ed minnhom
]lief g]al sehmu, sew jekk il-fond mibjug] ikun g]ad ma [iex
maqsum kemm ukoll jekk il-werrieta jkunu [a qasmuh bejniethom.
(2) I\da, jekk il-wirt ikun [ie maqsum, u l-]a[a mibjug]a tkun
misset kollha lis-sehem ta’ wie]ed mill-werrieta, il-jedd ta’ rkupru
jista’ jitmexxa kontra dan il-werriet g]all-fond kollu.
Sub-titolu VII
FUQ I~-¬ESSJONI TA’ KREDITI U JEDDIJIET O}RA
¬essjoni ta’ 
krediti, e``.
1469. I`-`essjoni jew bejg] ta’ kreditu, ta’ jedd, jew ta’ azzjoni
hija perfetta, u l-proprjetà  tag]hom ti[i akkwistata ipso jure mi`-
`essjonarju, hekk kif isir il-ftehim fuq il-kreditu, fuq il-jedd jew
fuq l-azzjoni u fuq il-prezz, u, barra minn meta `-`essjoni tkun ta’
jeddijiet trasferibbli bil-kunsinna tat-titolu, hekk kif isir l-att ta`-
`essjoni.
I`-`essjoni 
g]andha ssir bil-
miktub.
1470.  (1) I`-`essjoni ma tiswiex jekk ma ssirx bil-miktub.
(2) I`-`essjoni ta’ jeddijiet ta’ wirt, jew ta’ krediti, ta’ jeddijiet,
jew azzjoniet li [ejjin minn atti pubbli`i, ma tiswiex jekk ma ssirx
b’att pubbliku.
Notifika lid-
debitur.
1471.  I`-`essjonarju ma jistax, kwantu g]at-terzi, je\er`ita l-
jeddijiet lilu `eduti, ]lief wara li `-`essjoni tkun [iet img]arrfa lid-
debitur b’att [udizzjarju, mi`-`essjonarju nnifsu jew mi`-`edent.
Jekk ma ssirx in-
notifika.
1472. Fin-nuqqas ta’ dik it-tag]rifa, jew sakemm dik it-tag]rifa
ma ssirx -
(a) id-debitur ma jistax je``epixxi `-`essjoni kontra l-
kreditur tieg]u, u jekk i]allas id-dejn lil dan il-
kreditur, ji[i me]lus minn dak id-dejn;
(b) jekk il-kreditur, wara li jkun `eda l-kreditu lil wie]ed,
jag]mel `essjoni o]ra ta’ dak il-kreditu lil ]addie]or,
illi jkun f’bona fidi, it-tieni `essjonarju, jekk ikun
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        251
innotifika `-`essjoni mag]mula lilu, hu preferit g]all-
ewwel wie]ed;
(`) jekk il-kredituri ta`-`edent jissekwestraw f’idejn id-
debitur dak li dan ikollu jag]ti, huma preferiti g]a`-
`essjonarju, allavolja ma jkunux saru kredituri ]lief
wara `-`essjoni;
(d) id-debitur jista’ jpa`i kull somma li g]aliha jsir
kreditur ta`-`edent; i\da, i`-`essjonarju ma jistax ipa`i
l-kreditu lilu `edut ma’ dak li jkollu jag]ti lid-debitur.
A``ettazzjoni ta`-
`essjoni.
1473.  It-tag]rifa mhix me]tie[a jekk id-debitur ikun a``etta `-
`essjoni.
¬essjoni ta’ 
kambjalijiet, e``.
1474. La t-tag]rifa u lanqas l-a``ettazzjoni msemmijin fl-a]]ar
artikolu qabel dan ma huma me]tie[a fil-ka\ ta’ kambjalijiet jew
titoli o]ra ta’ kreditu li ji[u ttrasferiti bil-[ira jew bil-kunsinna.
Jeddijiet li jid]lu 
fi`-`essjoni ta’ 
kreditu.
1475. Fi`-`essjoni ta’ kreditu jid]lu l-garanziji, il-privile[[i, l-
ipoteki, u a``essorji o]ra ta’ l-istess kreditu; i\da ma jid]lux il-
frottijiet mag]luqa u l-azzjoni ta’ rexxissjoni, meta dawn ma
jkunux [ew imsemmijin espressament fi`-`essjoni.
Garanzija.
tajjeb g]all-e\istenza tieg]u fi\-\mien ta`-`essjoni, g]alkemm
ebda garanzija espressa ma tkun saret fi`-`essjoni.
(2) Jekk il-kreditu ma jkunx je\isti, i`-`edent g]andu jrodd il-
prezz li jkun ]a, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li m’g]andux
lanqas jag]mel tajjeb g]all-e\istenza tal-kreditu, sew billi
jiddikjara li j`edi l-kreditu ming]ajr l-ebda garanzija, jew bi kliem
ie]or li jfisser dan.
Is-solvibbiltà  tad-
debitur ma tid]olx 
fil-garanzija jekk 
ma tkunx 
miftiehma.
1477.  (1) I`-`edent ma jwe[ibx g]as-solvibbiltà  tad-debitur, la
g]a\-\mien ta`-`essjoni u lanqas g]a\-\mien ta’ wara, jekk ma
jkunx intrabat g]al dan espressament, sew billi jiddikjara illi l-
kreditu hu tajjeb u li jit]allas, jew bi kliem ie]or li jfisser dan.
(2) Jekk i`-`edent ikun wieg]ed din il-garanzija, hu obbligat
biss sas-somma tal-prezz ta`-`essjoni.
Kemm iddum il-
garanzija tas-
solvibbiltà  tad-
debitur.
1478.  (1) Meta `-`edent ikun g]amel tajjeb g]as-solvibbiltà
tad-debitur ming]ajr ma jkun [ie miftiehem kemm g]andha ddum
din il-garanzija, din titqies li g]andha ddum g]al sena biss minn
dak in-nhar ta`-`essjoni, jekk il-kreditu jkun [a g]alaq, jew minn
dak in-nhar li jag]laq, jekk il-kreditu fi\-\mien ta`-`essjoni jkun
g]ad ma g]alaqx.
(2) Jekk il-kreditu `edut ikun jedd g]all-]las ta’ renta, il-
garanzija ma ddumx ]lief sa g]axar snin minn dak in-nhar ta`-
`essjoni.
Tmiem tal-
garanzija.
1479.  L-obbligazzjoni tal-garanzija tispi``a, jekk il-kreditu jsir
li ma jistax jit]allas bi traskura[ni ta`-`essjonarju.
I`-`essjonarju 
g]andu jimxi 
kontra d-debitur 
qabel ma jdur 
kontra `-`edent.
1480.  (1) I`-`essjonarju g]andu jimxi kontra d-debitur qabel
ma jdur kontra `-`edent, barra minn meta jkun [ie miftiehem illi `-
`edent g]andu j]allas g]ad-debitur jekk dan ma j]allasx fuq
  252      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
sempli`i talba.
(2) Jekk ikun hemm dan il-ftehim, i`-`essjonarju mhu obbligat
jag]mel l-ebda att biex jin\amm il-jedd g]all-kreditu; u `-`edent hu
obbligat sas-somma tal-kreditu `edut.
Garanzija fil-ka\ 
ta’ bejg] ta’ wirt.
1481.  (1) Kull min ibieg] wirt ming]ajr ma jfisser ]a[a ]a[a
x’inhuma l-]wejje[ li hemm fih, mhux obbligat jag]mel tajjeb ]lief
g]all-kwalità  tieg]u ta’ werriet.
(2) Jekk il-wirt ma jkunx je\isti min]abba li s-su``essjoni tkun
g]ad ma nfet]itx, jew jekk il-wirt ikun je\isti i\da ma jkunx imiss
lill-bejjieg], dan hu obbligat lejn ix-xerrej g]ar-radd tal-prezz u
g]all-]las tad-danni.
(3) Dak li jkun bieg] biss il-pretensjonijiet tieg]u fuq wirt,
sabiex ix-xerrej imexxihom g]ar-riskju tieg]u, mhu obbligat g]al
ebda garanzija u lanqas g]ar-radd tal-prezz.
Jekk il-bejjieg] 
ikun debitur jew 
kreditur tal-wirt.
1482. Jekk il-bejjieg] ikun huwa nnifsu debitur lejn il-wirt jew
ikun ir`ieva xi ]a[a mill-wirt, hu obbligat i]allas id-dejn tieg]u
lix-xerrej, jew, skond il-ka\, li jindennizzah: mill-banda l-o]ra, ix-
xerrej g]andu jrodd lill-bejjieg] kull somma li dan ikun ]allas
g]ad-djun jew g]all-pi\ijiet tal-wirt, u g]andu j]allsu tal-krediti li
jkollu kontra l-wirt, kemm-il darba, fil-ka\ il-wie]ed jew l-ie]or,
ma jkunx [ie miftiehem xort’o]ra.
¬essjoni ta’ jedd 
liti[ju\.
1483.  (1) Dak li kontra tieg]u jkun [ie `edut jedd liti[ju\, jista’
je]les mi`-`essjonarju billi jag]tih lura l-prezz veru ta`-`essjoni bl-
ispejje\ u bl-img]axijiet meqjusa minn dak in-nhar li `-`essjonarju
jkun ]allas il-prezz ta`-`essjoni.
(2) Il-jedd jitqies liti[ju\, meta jkun hemm kaw\a kkontestata
fuq jekk hemmx dak il-jedd, jew meta l-kreditu ma jkunx likwidu u
jkun diffi`li li ji[i likwidat.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikolu 1483 
ma jg]oddux.
1484.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux -
(a) jekk i`-`essjoni ssir minn wie]ed mill-werrieta jew
minn komproprjetarju lil werriet ie]or jew
komproprjetarju ie]or tal-jedd `edut;
(b) jekk i`-`essjoni [iet mag]mula lill-kreditur, bi ]las ta’
dak li kellu jie]u;
(`) jekk i`-`essjoni [iet mag]mula lill-pussessur tal-fond
su[[ett g]all-jedd liti[ju\;
(d) jekk i`-`essjoni [iet mag]mula ta]t titolu gratuwitu
g]al kollox.
Titolu VII
FUQ IT-TPARTIT
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ tpartit.
1485.  (1) It-tpartit hu kuntratt li bih il-partijiet jobbligaw
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        253
ru]hom li jag]tu lil xulxin ]a[a li ma tkunx flus.
(2) It-tpartit isir bil-kunsens biss, b]all-bejg].
|jieda fi flus.
g]alkemm ji[i msemmi l-valur tal-]wejje[ li l-partijiet jintrabtu li
jag]tu lil xulxin jew g]alkemm wa]da mill-partijiet tintrabat li
tag]ti, flimkien mal-]a[a, \jieda fi flus.
(2) B’dan kollu, jekk is-somma ta’ flus li wa]da mill-partijiet
tintrabat li t]allas, tkun taqbe\ il-valur tal-]a[a li dik il-parti
tintrabat li tag]ti, il-kuntratt jitqies b]ala xiri u bejg] g]all-]wejje[
kollha illi l-partijiet ikunu ntrabtu li jag]tu lil xulxin.
Jeddijiet tal-parti li 
jkollha tie]u \jieda 
fi flus.
1487. Il-parti li jkollha tie]u \jieda fi flus, tista’ te\er`ita fuq il-
]a[a li tkun tat il-jeddijiet u l-privile[[i li g]andu l-bejjieg] g]all-
prezz, ukoll meta l-kuntratt, ta]t l-a]]ar artikolu qabel dan, ikun
kuntratt ta’ tpartit.
Tpartit ta’ ]a[a 
mobbli ma’ 
immobbli.
1488. }a[a mobbli tista’ titpartat ma’ o]ra immobbli.
Meta t-tpartit 
g]andu jsir b’att 
pubbliku.
1489.  I\da, fil-ka\ijiet kollha li ti[i mog]tija bi tpartit ]a[a
immobbli g]al o]ra mobbli jew immobbli, il-kuntratt ma jiswiex
jekk ma jsirx b’att pubbliku.
Meta wa]da mill-
partijiet tista’ ma 
tag]milx il-
kunsinna.
1490. Wa]da mill-partijiet fi tpartit, illi wara li tkun ir`eviet il-
]a[a mog]tija lilha bi tpartit, tipprova li l-parti li tathielha mhix sid
dik il-]a[a, ma tistax ti[i m[ieg]la tikkunsinna l-]a[a li tkun
wieg]det li tag]ti, i\da biss li trodd il-]a[a li tkun ir`eviet. 
Jeddijiet tal-parti 
fil-ka\ ta’ 
evizzjoni.
1491.  (1) Il-parti li tbati l-evizzjoni tal-]a[a li tkun ]adet bi
tpartit, tista’, kif tag]\el hija, jew titlob il-]las tad-danni, jew titlob
lura l-]a[a li tkun tat.
(2) Jekk din il-parti tag]\el li tie]u lura l-]a[a, hija g]andha,
fil-ka\ ta’ ]a[a immobbli, azzjoni ta’ rivendikazzjoni wkoll kontra
t-terz pussessur; u ter[a’ te]odha lura ]ielsa minn kull pi\ jew
ipoteka li bihom il-parti l-o]ra fit-tpartit jew it-terz pussessur ikunu
aggravawha:
I\da, kwantu g]all-kiri mag]mul b’bona fidi u ta]t
kondizzjonijiet [usti, ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu
1530. 
Spejje\ tal-kuntratt 
ta’ tpartit.
1492.  (1) L-ispejje\ kollha ta’ l-atti, u dawk l-o]ra li jkollhom
x’jaqsmu mat-tpartit, ibatuhom i\-\ew[ partijiet, f’sehem indaqs.
Kap. 12.
(2) I\da, l-ispejje\ g]all-]elsien ta’ immobbli minn
fedekommessi, ipoteki, servitù , jew pi\ijiet o]ra, skond id-
disposizzjonijiet mi[juba fit-Titolu II tat-Taqsima II tat-Tieni
Ktieb tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ~ivili, tbatihom
il-parti li tir`ievi bi tpartit dak l-immobbli.
Regoli tal-kuntratt 
ta’ bejg] li jg]oddu 
g]at-tpartit.
1493. Ir-regoli l-o]ra kollha dwar il-kuntratt ta’ bejg], ig]oddu
wkoll g]all-kuntratt ta’ tpartit.
  254      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Titolu VIII
FUQ L-ENFITEWSI
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ enfitewsi. 
Emendat: 
IV.1961.9.
1494.  (1) L-enfitewsi hija kuntratt li bih wa]da mill-partijiet li
jikkuntrattaw tag]ti lill-parti l-o]ra, g]al dejjem jew g]al \mien,
fond, bi ]las ta’ kull sena determinat jew b’`ens determinat, illi din
ta’ l-a]]ar tintrabat li t]allas lilha, fi flus jew f’o[[etti, b]ala
rikonoxximent tad-dominju.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jg]oddu g]al kull
enfitewsi, ukoll meta `-`ens ikun [ie meqjus fuq il-valur tal-
frottijiet tal-fond.
Min jista’ jag]ti 
b’enfitewsi.
1495.  Ma jistg]ux jag]tu b’enfitewsi dawk li mhumiex kapa`i
skond il-li[i li jag]mlu trasferimenti, jekk ma jkunux [ew
g]aldaqshekk awtorizzati espressament mill-awtorità  kompetenti,
skond il-li[i.
Kon`essjoni ta’ 
enfitewsi ta’ fondi 
ta]t fedekommess. 
Kap. 12.
1496.  G]ad li jkun hemm il-projbizzjoni fl-att li jo]loq il-
fedekommess, il-pussessuri ta’ fondi ta]t fedekommess jistg]u, bil-
pro`eduri me]tie[a fis-Sub-titolu V tat-Titolu VIII tat-Taqsima I
tat-Tieni Ktieb u fit-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-
Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, jaqalg]u mill-qorti
kompetenti l-awtorizzazzjoni li jag]tu dawk il-fondi b’enfitewsi
g]al dejjem jew g]al \mien, kemm-il darba l-qorti tkun ta’ fehma
illi l-kon`essjoni hija ta’ [id g]all-imsej]in g]al dak il-
fedekommess.
Meta l-enfitewsi 
hija nulla.
1497. L-enfitewsi hija nulla -
(a) jekk ma ti[ix mag]mula b’att pubbliku; jew
(b) jekk il-kon`essjoni ssir xort’o]ra minn g]al dejjem
jew g]al \mien stabbilit li jibda jg]odd minn jum `ert;
jew
(`) jekk is-somma ta`-`ens ma ti[ix imsemmija
espressament fil-kuntratt.
Meta xi 
kon`essjoni titqies 
enfitewsi.
1498.  (1) Jekk fond ji[i mog]ti g]al i\jed minn sittax-il sena
jew b’mod li l-kon`essjonarju jista’ jtawwal i\-\mien tal-
kon`essjoni g]al i\jed minn sittax-il sena u, fil-ka\ il-wie]ed jew l-
ie]or, ta]t kondizzjonijiet li jaqblu i\jed mad-disposizzjonijiet ta’
l-artikoli li [ejjin f’dan it-Titolu milli ma’ dawk dwar il-kuntratt ta’
kiri, il-kon`essjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, g]alkemm il-partijiet
ikunu tawha isem ta’ kiri; u din il-kon`essjoni hija nulla jekk ti[i
mag]mula xort’o]ra milli b’att pubbliku.
(2) G]all-kuntrarju, jekk fond ji[i mog]ti b’titolu ta’ enfitewsi,
il-kon`essjoni titqies li hija ta’ enfitewsi, ikun kemm ikun qasir i\-
\mien li g]alih ti[i mag]mula, u jkunu xi jkunu l-pattijiet li
ta]thom tkun saret.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        255
Il-partijiet jistg]u 
jag]mlu kull patt li 
ma jkunx kontra l-
li[i. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.3. 
Emendat: 
XXX. 1981.10.
1499.  (1) Ir-regoli li jinsabu fl-artikoli ta’ qabel u fl-artikoli
1501, 1502, 1512, 1513 u 1519, g]andhom ji[u m]arsa fil-ka\ijiet
kollha u kull ftehim kontra g]alihom ikun ming]ajr effett.
(2) }lief kif provdut fis-subartikolu (1), il-partijiet jistg]u
jag]mlu b]ala kondizzjoni tal-kuntratt ta’ enfitewsi kull patt li
jidhrilhom li jaqbel, basta li ma jkun hemm xejn fih li hu kuntrarju
g]al-li[i.
(3) Bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), jekk
ma jkunx hemm ftehim xort’o]ra, g]andhom ji[u m]arsa r-regoli li
jinsabu fl-artikoli li [ejjin.
I`-`ens ma 
jitbiddilx.
 1500. (1) I`-`ens matul i\-\mien ta’ enfitewsi ma jitbiddilx.
(2) I`-`enswalist ma jistax jitlob it-tnaqqis ta`-`ens min]abba
tibdil ta’ `irkostanzi.
(3) Lanqas ma jista’ jitlob ebda ma]fra jew tnaqqis ta`-`ens ta’
sena jew i\jed, jekk min]abba xi a``ident, ordinarju jew
straordinarju, mibsur jew le, il-[abra kollha tal-frottijiet jew bi``a
minnha, tintilef.
I`-`enswalist jista’ 
jifdi `-`ens. 
Mi\jud: 
XXX.1981.11. 
Emendat: 
XX. 1984.2;
XXIV.1995.362.
1501.  (1) Meta ting]ata enfitewsi perpetwa, i`-`enswalist, ukoll
jekk i`-`ens ikun jista’ ji[i rivedut kull tant \mien stabbilit, ikollu
l-g]a\la li jifdi `-`ens kif provdut fis-subartikoli li [ejjin ta’ dan l-
artikolu, kemm-il darba il-kuntratt innifsu, li jkun kuntratt
mag]mul qabel il-15 ta’ Awissu, 1981, ma jipprovdix b’mod
differenti kif tista’ ssir il-fidwa.
(2) Dik il-fidwa ta`-`ens issir bil-]las ta’ somma li tkun daqs l-
ammont ta`-`ens kapitalizzat bir-rata ta’ ]amsa fil-mija:
I\da meta l-kuntratt jipprovdi li `-`ens jista’ ji[i rivedut fi
\mien spe`ifikat jew mal-[rajja ta’ kondizzjoni spe`ifikata, i`-
`enswalist jista’ jag]\el li jifdi fi \mien l-ewwel sena mid-data ta’
xi revi\joni b]al dik, jew tal-[rajja ta’ dik il-kondizzjoni, u s-
somma li g]andha tit]allas g]all-fidwa ta`-`ens tkun, f’dak il-ka\,
daqs l-ammont ta`-`ens hekk rivedut kapitalizzat bil-medja tar-rata
ta’ l-img]ax li tit]allas minn bank kummer`jali fuq depo\iti li
jkunu ta’ xorta fissa fi \mien il-fidwa.
(3) Jekk ikun hemm iktar minn padrun dirett wie]ed, i`-
`enswalist jista’ jifdi ming]and kull wie]ed jew i\jed minnhom
separatament.
(4) Meta l-fond ikun mi\mum b’subenfitewsi perpetwa, is-
sub`enswalist ikollu l-jedd li jifdi `-`ens ori[inali u \-\ieda fi`-
`ens bil-]las tas-somma li g]andha tit]allas g]all-fidwa li ti[i
stabbilita skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
(5) Kull klaw\ola f’xi ftehim li biha `-`enswalist ma jkunx
jista’ je\er`ita l-jedd li jifdi `-`ens mog]ti b’dan l-artikolu, titqies
li ma kenitx inklu\a f'’dak il-ftehim.
(6) Il-fidwa ta`-`ens tista’ ssir bi ftehim bejn il-padrun dirett u
`-`enswalist mag]mul f’att pubbliku jew permezz ta`-`edola
msemmija fis-subartikolu (7).
(7) Meta l-fidwa ma ssirx b’att pubbliku, i`-`enswalist jista’
  256      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
jag]mel dik il-fidwa billi jippre\enta g]as-spejje\ tieg]u fir-
Re[istru tal-Prim’Awla tal-Qorti ¬ivili, `edola ta’ fidwa u fl-istess
]in jiddepo\ita fl-imsemmi re[istru s-somma li g]andha tit]allas
g]all-fidwa stabbilita skond id-disposizzjonijiet tas-subartikolu
(2); u dwar `edola b]al dik, id-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan is-
subartikolu g]andu jkollhom effett, minkejja kull ]a[a kuntrarja li
tinsab f’xi li[i o]ra:
(a) meta l-persuna li tag]ti l-enfitewsi g]all-ewwel darba
jew il-persuna li lilha jing]ataw il-jeddijiet ta’ padrun
dirett tkun mejta, i`-`edola tal-fidwa tista’ ti[i
notifikata lil, u d-depo\itu jista’ jsir favur, wie]ed jew
iktar mill-werrieta tal-padrun dirett jew tal-persuna li
lilha jg]addi dan il-jedd u dak il-werriet jew dawk il-
werrieta g]andhom, g]all-finijiet kollha tal-li[i,
jitqiesu li jirrappre\entaw lil dawk il-persuni kollha li
jkollhom interess legali fi`-`edola tal-fidwa u fil-flus
hekk depo\itati;
(b) in-nuqqas mi`-`edola ta’ l-isem ta’ xi persuna li
jkollha interess f’xi parti mill-flus depo\itati skond id-
disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, ma jolqotx il-jedd
ta’ xi persuna li tkun hekk im]ollija barra g]al xi
sehem mill-ammont depo\itat;
(`) i`-`edola g]andu jkun fiha:
(i) l-isem u l-kunjom tal-persuna ta’ l-enfitewta, il-
post tat-twelid tag]ha, il-post ta’ residenza
tag]ha, il-professjoni tag]ha, is-seng]a jew stat
ie]or tag]ha, isem missierha u isem u kunjom
xbubit ommha, jew fil-ka\ ta’ korp ta’ persuni l-
isem korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieg]u;
(ii) l-isem u l-kunjom tal-persuna msemmija fi`-
`edola, il-post tat-twelid tag]ha, il-post ta’
residenza tag]ha, il-professjoni tag]ha, is-
seng]a jew stat ie]or tag]ha, isem missierha, u
isem u kunjom xbubit ommha, jew
partikolaritajiet o]ra biex jidentifikaw lil dik il-
persuna, jew fil-ka\ ta’ korp ta’ persuni l-isem
korporat ta’ dak il-korp ta’ persuni u l-
partikolaritajiet dwar l-inkorporazzjoni tieg]u; u
Kap. 56. (iii) l-indikazzjoni skond l-artikolu 7 ta’ l-Att dwar
ir-Re[istru Pubbliku ta’ l-immobbli li dwaru `-
`ens mifdi kien jit]allas;
(d) l-enfitewta g]andu jehme\ ma`-`edola pjanta li turi l-
kobor u l-lok ta’ l-immobbli li jkun su[[ett g]a`-`ens
mifdi;
(e) in-notifika ta`-`edola ssir biss lill-persuna msemmija
f’dik i`-`edola u jekk fi \mien tliet xhur mill-jum li fih
ti[i depo\itata `-`edola, ma ssirx in-notifika lill-
imsemmija persuna, jew min]abba li tkun nieqsa jew
g]al xi ra[uni o]ra, i`-`enswalist g]andu g]as-spejje\
tieg]u jitlob lir-Re[istratur tal-Qrati biex jippubblika
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        257
fil-Gazzetta l-kontenut ta`-`edola, u ma’ dik il-
pubblikazzjoni il-persuna li lilha kellha ti[i notifikata
`-`edola g]andha, g]all-finijiet kollha tal-li[i titqies li
[iet notifikata bi`-`edola;
(f) i`-`enswalist g]andu jara li \ew[ kopji ta`-`edola ji[u
notifikati lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku, li g]andu
j\omm re[istru ta’ dawk i`-`edoli, u l-artikolu 30 ta’ l-
Att dwar ir-Re[istru Pubbliku g]andu, mutatis
mutandis, japplika g]al dawk i`-`edoli.
(8) Id-depo\iti msemmija jistg]u ji[u rtirati mill-persuni
msemmija fih mal-prova tat-titolu tag]hom li ssir lir-Re[istratur
tal-Qrati.
Kif jinqasam i`-
`ens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.4.
1502.  (1) I`-`ens ma jistax jinqasam ming]ajr il-kunsens tal-
padrun dirett; i\da jekk il-fond ji[i ttrasferit lil, jew xort’o]ra jkun
il-proprjetà  ta’, \ew[ persuni jew i\jed separatament, il-padrun
dirett ma jistax jirrifjuta l-kunsens tieg]u g]all-qsim ta`-`ens jekk
dak il-qsim isir sostanzjalment fl-istess proporzjoni tal-partijiet
separati mi\muma mill-persuni li jkunu je]tie[u l-kunsens.
(2) Il-kunsens mog]ti mill-padrun dirett g]at-trasferiment ta’
parti wa]da jew iktar separati tal-fond lil persuni differenti, jew il-
]las li hu jie]u ta’ sehem wie]ed jew iktar ta`-`ens, ming]and
wa]da jew iktar minn dawk il-persuni, ikollhom l-istess effett daqs
kunsens mog]ti mill-padrun dirett g]all-qsim ta`-`ens.
}las lura ta`-`ens 
lil wie]ed mill-
pussessuri.
1503.  (1) Dak fost il-pussessuri illi j]allas i`-`ens kollu,
jit]allas lura ming]and il-pussessuri l-o]ra pro rata, skond il-bi``a
li kull wie]ed minnhom ikun jippossjedi mill-fond, bla ma jittie]ed
qies ta’ ebda `essjoni ta’ jeddijiet.
(2) Huwa jo]rog sehem, fl-istess proporzjon, flimkien mal-
pussessuri l-o]ra, g]all-ishma tal-pussessuri mhux solvibbli.
Jeddijiet ta`-
`enswalist fuq il-
fond.
1504.  (1) I`-`enswalist jista’ jbiddel il-wi`` tal-fond, basta li
b’daqshekk ma jg]arrqux.
(2) Huwa jie]u l-utili kollha tal-fond, u g]andu jedd
jirrivendika l-fond ming]and kull pussessur, sa]ansitra ming]and
il-padrun dirett.
(3) Imiss lilu t-te\or li jinsab fil-fond, bla ]sara tas-sehem li
jmiss, skond il-li[i, lil dak li jkun sabu.
Radd tal-fond fi 
stat tajjeb.
1505. I`-`enswalist g]andu j\omm u, fi\-\mien li jmiss, irodd il-
fond, fi stat tajjeb.
Miljoramenti.
huma tieg]u sakemm iddum l-enfitewsi.
(2) Huwa jista’ jbiddel il-g]amla ta’ dawn il-miljoramenti; i\da
ma jistax jeqridhom ming]ajr il-kunsens espress tal-padrun dirett.
Obbligi ta`-
`enswalist.
1507. Hu dmir ta`-`enswalist li jesegwixxi kull obbligu li skond
il-li[i g]andhom is-sidien ta’ bini jew ta’ artijiet:
I\da, jekk g]all-esekuzzjoni ta’ dan l-obbligu tkun
  258      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
me]tie[a spi\a kbira, u l-enfitewsi tkun g]al \mien, il-qorti tista’,
fuq talba ta`-`enswalist, i[[ieg]el lill-padrun dirett jo]ro[ sehem
minn din l-ispi\a, skond ma jkunu l-pattijiet ta’ l-enfitewsi, i\-
\mien li jkun baqa’ biex tispi``a, is-somma ta`-`ens, u `irkostanzi
o]ra tal-ka\. 
I`-`enswalist jista’ 
jiddisponi mill-
fond.
1508.  (1) I`-`enswalist jista’, ming]ajr ma jg]arraf lill-padrun
dirett jew ma jitlob il-kunsens tieg]u, jiddisponi mill-fond su[[ett
g]al enfitewsi u mill-miljoramenti, sew b’att fost il-]ajjin kemm
b’disposizzjoni testamentarja.
(2) I\da, kull trasferiment mag]mul xort’o]ra milli b’att
pubbliku, ma jiswiex.
I`-`enswalist ma 
je]lisx mill-obbligi 
tieg]u jekk l-
akkwirent ma ji[ix 
mag]ruf mill-
padrun dirett.
1509.  (1) Jekk i`-`enswalist jiddisponi mill-fond ming]ajr il-
kunsens tal-padrun dirett, hu ma ji[ix me]lus mill-obbligazijonijiet
tieg]u lejn il-padrun dirett, jekk min jakkwista ma ji[ix mag]ruf
minn dan.
Obbligazzjonijiet 
ta’ l-akkwirent, 
ukoll jekk ma ji[ix 
mag]ruf. 
Emendat: 
VII. 1944.2; 
LVIlI.1975.9.
 (2) I\da, l-akkwirent, g]alkemm ma jkunx [ie mag]ruf mill-
padrun dirett, hu obbligat personalment lejh g]all-]las ta`-`ens
kollu li jag]laq, u g]at-tiswija tal-]sarat kollha li jsiru fi \mien il-
pussess tieg]u; imma hu mhux obbligat g]a`-`nus mag]luqa, jew
g]all-]sarat li jkunu saru, qabel dan il-pussess; dejjem bla
pre[udizzju tal-jedd tal-padrun dirett, ukoll g]al dawn i`-`nus u
]sarat, fuq il-fond su[[ett g]al enfitewsi, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ig]ammar jew iforni l-fond jew
biex tin]adem l-art, ikunu ta’ min ikunu dawn il-]wejje[:
I\da illi dawn il-jeddijiet ma jing]atawx lis-sid dwar l-
imsemmijin ]wejje[ jekk dawn ikunu ta’ jew mi\mumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta kull meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Meta l-padrun 
dirett g]andu 
jag]raf lill-
akkwirent. 
Emendat: 
IV.1961.10.
1510. Il-padrun dirett ma jistax jirrifjuta li jag]raf, minflok i`-
`enswalist, lil dak li lilu l-enfitewsi tkun giet, ta]t kull titolu li
jkun, ittrasferita, jekk dan ikun persuna tajba biex tesegwixxi l-
obbligazzjonijiet li jo]ro[u mill-kuntrart tal-enfitewsi.
Meta l-akkwirent 
g]andu jag]raf lill-
padrun dirett.
1511.  Dak li lilu l-enfitewsi tkun [iet, b’kull titolu li jkun,
ittrasferita, illi jkollu l-pussess tal-fond, u li l-padrun dirett ikun
g]araf jew ikun lest jag]raf, ma jistax jirrifjuta li jag]raf
espressament lill-padrun dirett jew li jobbliga ru]u lejh
personalment g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li jo]or[u
mill-kuntratt ta’ l-enfitewsi.
Tag]rif. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.5.
1512.  (1) Kull tag]rif imsemmi fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
jista’ jkun imfisser jew mifhum; u l-]las ta’ `ens jew ta’ lawdemju
li jsir jew jittie]ed minn jew ming]and dak li lilu jkun sar it-
trasferiment g]andu jitqies b]ala tag]rif mifhum, kemm-il darba
ma jkunx hemm ri\erva mfissra f’att [udizzjarju.
(2) Kemm il-padrun dirett kif ukoll dak li lilu jkun sar it-
trasferiment jistg]u je]tie[u li t-tag]rif isir b’att pubbliku jew
b’kitba privata; u f’kull ka\ b]al dak l-ispejje\ tbatihom il-parti li
titlob il-forma miktuba.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        259
Ma hemmx jedd ta’ 
lawdemju jekk 
mhux miftiehem, 
e``. 
Sostitwit: 
XXVII.1976.6.
1513. Il-padrun dirett ma g]andu jedd g]al ebda somma b’titolu
ta’ lawdemju, jissejja] kif jissejja], f’okka\joni ta’ bejg] jew
trasferiment ie]or mag]mul wara l-1 ta’ Lulju, 1976 ta’ l-utili
dominju jew tal-miljoramenti kemm-il darba -
 (a) l-att ta’ l-enfitewsi ma jkunx fih ftehim espress g]al
dak il-]las, u
(b) l-enfitewsi ma tkunx mag]mula g]al iktar minn
g]oxrin sena;
u meta xi somma li jkollha hekk tit]allas skond id-disposizzjonijiet
ta’ qabel ta’ dan l-artikolu tkun ikbar mill-ammont ta’ `ens g]al
sena dovut lil dak il-padrun dirett dwar il-fond jew parti mill-fond
mibjug] jew trasferit, dak il-padrun dirett ma jkollux jedd g]al dak
l-e``ess.
Weg]da dwar 
enfitewsi. 
Mi\jud: 
XXVII.1976.7.
1514.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1357, 1359 u 1360
g]andhom japplikaw g]al weg]da dwar enfitewsi mag]mula wara
l-1 ta’ Lulju, 1976, kif japplikaw g]al weg]da ta’ bejg] jew ta’ xiri. 
Jekk il-fond 
jinqered kollu jew 
bi``a minnu.
1515.  (1) L-enfitewsi tin]all ipso jure, jekk il-fond jinqered
kollu kemm hu b’a``ident.
(2) Jekk tinqered bi``a mill-fond, u l-bi``a li tibqa’ ma tkunx
tista’ tag]ti renta daqs i`-`ens, i`-`enswalist ma jistax jitlob it-
tnaqqis ta`-`ens, i\da jista’ jitlob li j]oll l-enfitewsi, billi jrodd lill-
padrun dirett il-fond bil-miljoramenti, ukoll jekk il-bi``a li tibqa’
mill-fond tkun tikkonsisti l-aktar f’dawn il-miljoramenti.
Dmir tal-prova.
jew bi``a minnu, b’a``ident, u ming]ajr ]tija tieg]u jew tal-familja
tieg]u, jew tas-sefturi tieg]u, tal-mistednin jew tal-kerrejja jew tas-
sub-`enswalisti li ma jkunux [ew mag]rufa mill-padrun dirett.
}all ta’ enfitewsi 
meta ma jit]allasx 
i`-`ens. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.8.
1517.  Il-padrun dirett ikun jista’ jitlob li j]oll l-enfitewsi u li
jintradd lilu l-fond bil-miljoramenti jekk i`-`enswalist ikollu jag]ti
b]ala `ens somma daqs kemm i[ibu `-`nus ta’ tliet snin.
Fil-ka\ ta’ tag]riq 
fil-fond.
1518.  (1) Il-padrun dirett jista’ wkoll jitlob li j]oll l-enfitewsi u
li jirtadd lilu l-fond bil-miljoramenti, kif ukoll it-tiswija tal-]sarat,
jekk il-fond ikun tg]arraq ]afna, u `-`enswalist ma jippruvax li dan
[ara ming]ajr ]tija tieg]u jew tan-nies imsemmijin fl-artikolu 15l6.
(2) Dan ig]odd ukoll jekk it-tag]riq ikun [ara fil-miljoramenti
mibnija fil-fond.
|mien g]all-]las 
ta`-`nus mag]luqa, 
e``. 
Emendat: 
XXVII.1976.9.
1519.  (1) Fil-ka\ijiet imsemmija fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel
dan, il-padrun dirett jista’ fl-istess waqt jitlob il-]all ta’ l-enfitewsi
u l-]las ta`-`nus mag]luqa.
(2) I\da l-qorti tista’, f’kull wie]ed minn dawn il-ka\ijiet,
tag]ti lill-konvenut \mien moderat, skond i`-`irkostanzi, g]all-]las
ta`-`nus mag]luqa, jew g]at-tiswijiet me]tie[a, u dak i\-\mien
jista’, g]al ra[uni tajba, ji[i mtawwal g]al \mien moderat ie]or.
(3) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’ qabel dan g]andhom
japplikaw ukoll f’kull ka\ li fih il-]all tal-kuntratt ikun [ie
miftiehem espressament g]al kwalunkwe ra[uni, u g]andhom hekk
  260      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
japplikaw ukoll jekk il-ftehim jeskludi l-g]oti ta’ xi \mien.
(4) Ebda ]a[a f’dan l-artikolu ma g]andha tiftiehem li te]tie[
il-]las ta’ xi `ens jew xi somma o]ra li ma jkunux dovuti, sew
g]aliex it-talba g]alihom tkun waqg]et bi preskrizzjoni sew g]al xi
ra[uni o]ra.
I\-\mien g]all-]las 
ta`-`nus mag]luqa 
jista’ ji[i mitlub 
mill-kreditur ta`-
`enswalist.
1520.  (1) Kull kreditur ta`-`enswalist, jew kull wie]ed ie]or li
jkollu interess, jista’ jid]ol fil-kaw\a u jitlob i\-\mien hawn fuq
imsemmi; u jista’ wkoll matul dak i\-\mien, g]alkemm dak i\-
\mien ikun [ie mog]ti ming]ajr l-intervent tieg]u, fuq talba ta`-
`enswalist, ma j]allix li ti[i ma]lula l-enfitewsi, billi j]allas i`-
`nus li jkollhom jing]ataw jew billi jag]mel it-tiswijiet me]tie[a.
(2) F’dan il-ka\, il-kreditur jew il-persuna li jkollha interess,
biex jie]du lura `-`nus li huma ]allsu jew l-ispejje\ li huma ]ar[u
g]at-tiswijiet, jid]lu minflok il-padrun dirett, u l-jeddijiet tag]hom
ji[u qabel ta’ kull kreditur ie]or ta`-`enswalist, i\da mhux qabel
dak tal-padrun dirett stess.
Tmiem ta’ l-
enfitewsi g]al 
\mien.
 1521. (1) L-enfitewsi g]al \mien tispi``a bl-eg]luq ta\-\mien
miftiehem espressament, u l-fond bil-miljoramenti jintradd lill-
padrun dirett ipso jure.
(2) Kull azzjoni g]at-ti[did ta’ l-enfitewsi, g]al kull ra[uni li
tkun, barra minn bis-sa]]a ta’ patt espress fil-kuntratt ta’ enfitewsi
jew f’att pubbliku ie]or, hija mne]]ija, dwar kull xorta ta’ beni.
Effetti tad-
devoluzzjoni.
1522. F’kull ka\ ta’ devoluzzjoni, tin]all, sew kwantu g]all-fond
kemm kwantu g]all-miljoramenti, kull ipoteka, pi\, jew servitù ,
ukoll jekk din is-servitù  tkun in]olqot ming]ajr il-fatt ta`-
`enswalist; u l-fond bil-miljoramenti jer[a’ jmur lura ]ieles g]and
il-padrun dirett, bla ]sara, jekk ikun [ie mog]ti b’kiri, ta’ dak li
jing]ad fl-artikoli 1530 u l531.
Meta `-`enswalist 
jista’ jitlob il-]las 
tal-miljoramenti.
1523.  (1) Meta jkun hemm id-devoluzzjoni, i`-`enswalist ma
jkollu jedd g]al ebda ]las g]all-miljoramenti, ikunu xi jkunu x-
xorta jew il-valur tag]hom, ]lief jekk id-devoluzzjoni ssir g]al xi
wa]da mir-ra[unijiet imsemmija fl-artikoli 1517 u 1518.
(2) Fil-ka\ijiet imsemmijin f’dawk i\-\ew[ artikoli, il-padrun
dirett g]andu j]allas li`-`enswalist il-prezz tal-miljoramenti, skond
kemm ikun il-valur tag]hom fi\-\mien tad-devoluzzjoni, sas-
somma li l-fond ikun f’dak i\-\mien sar jiswa i\jed min]abba dawk
il-miljoramenti, u skond i\-\mien li jkun fadal g]at-tmiem ta’ l-
enfitewsi.
Kuntratti ta’ 
enfitewsi 
mag]mula qabel l-
1 ta’ Lulju, 1976. 
Sostitwit: 
XXVII. 1976.11.
1524. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu g]andhom japplikaw
g]all-kuntratti kollha ta’ enfitewsi sew jekk mag]mula qabel kemm
jekk mag]mula wara l-1 ta’ Lulju, 1976, barra minn dawk l-
enfitewsi li jkunu g]alqu qabel l-imsemmija data jew li, qabel dik
id-data, ikunu spi``aw jew [ew ma]lula bi ftehim, jew b’sentenza
li tkun saret res judicata, jew bis-sa]]a ta’ li[i; g]al dawn l-
enfitewsi ta’ l-a]]ar, il-li[i li kienet applikabbli fi\-\mien meta
g]alqu, spi``aw jew [ew ma]lula, g]andha safejn ikun me]tie[,
tibqa’ tapplika.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        261
Titolu IX
FUQ IL-KUNTRATT TA’ KIRI
DISPOSIZZJONI {ENERALI
Il-kuntratt ta’ kiri 
jista’ jsir bil-kitba 
jew bil-fomm.
1525.  Il-kuntratt ta’ kiri, sew ta’ ]a[a kemm ta’ xog]ol, jista’
jsir sew b’kitba kemm bil-fomm.
Sub-titolu I
FUQ IL-KIRI TAL-}A{A
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ ]a[a.
1526.  (1) Il-kiri ta’ ]a[a hu kuntratt li bih wa]da mill-partijiet
tintrabat li tag]ti lill-o]ra t-tgawdija ta’ ]a[a, g]al \mien
miftiehem u b’kera miftiehem, li din il-parti l-o]ra tintrabat li
t]allas lilha.
(2) Jistg]u jing]ataw b’kiri kull xorta ta’ ]wejje[ korporali,
mobbli jew immobbli.
Meta hu null il-kiri 
li jsir minn wie]ed 
mill-kom-
pussessuri.
1527.  Il-kiri li jsir minn wie]ed mill-kom-pussessuri tal-]a[a,
ming]ajr awtorizzazzjoni b’sentenza tal-qorti kompetenti jew
ming]ajr il-kunsens ta’ xi wie]ed mill-kom-pussessuri l-o]ra, jista’
fuq talba ta’ dan il-kom-pussessur l-ie]or, ji[i annullat, kemm-il
darba din it-talba ssir fi \mien xahrejn minn dak in-nhar li dan il-
kom-pussessur l-ie]or ikun sar jaf b’dak il-kiri.
Meta l-qorti tista’ 
tag]ti l-
awtorizzazzjoni.
1528.  Il-qorti tista’, fuq talba ta’ wie]ed mill-kom-pussessuri
tal-]a[a, b’`itazzjoni, tag]ti l-awtorizzazzjoni msemmija fl-a]]ar
artikolu qabel dan, meta jinsab illi l-]a[a hija tajba biex tinkera u
illi l-kiri propost huwa ta’ [id, u basta li ma jinsabx li xi wie]ed
mill-kom-pussessuri l-o]ra g]andu ra[uni tajba biex jopponi dak il-
kiri.
Jedd ta’ preferenza 
ta’ kom-pussessur.
1529. Il-kom-pussessur illi jkun ta, bi kliem [enerali, il-kunsens
tieg]u g]all-kiri tal-]a[a, jew illi, kontra l-opposizzjoni tieg]u, il-
qorti tkun tat, bi kliem [enerali l-awtorizzazzjoni g]all-kiri tal-
]a[a, jista’, b’dan kollu, je\er`ita l-jedd ta’ preferenza msemmi fl-
artikoli 1591, 1592 u 1593, kemm-il darba hu ma jkunx b’xi mod
irrinunzja g]al dak il-jedd.
Kiri ta’ ]a[a 
su[[etta g]al 
fedekommess jew 
u\ufrutt, e``.
1530.  (1) Il-g]oti b’kiri minn dak li jkun jippossjedi l-]a[a ta]t
fedekommess jew b’u\ufrutt, jew ta]t titolu ie]or temporanju jew li
jista’ jin]all, jiswa wkoll kwantu g]as-su``essuri tieg]u, jekk ikun
sar ta]t kondizzjonijiet [usti, u g]al \mien mhux i\jed minn tmien
snin, fil-ka\ ta’ raba’, jew erba’ snin, fil-ka\ ta’ bini, jew g]al
\mien soltu skond l-u\u, fil-ka\ ta’ ]wejje[ mobbli, jew g]al kull
\mien aqsar minn kull wie]ed mi\-\minijiet fuq imsemmija, fil-ka\
ta’ beni li l-kiri tag]hom g]al aktar minn dak i\-\mien aqsar huwa
ipprojbit.
(2) ll-kiri mog]ti g]al \mien itwal mill-persuna li tipposjedi l-
]a[a kif jing]ad hawn fuq, ji[i, fuq talba tas-su``essuri tieg]u fil-
pussess tal-]a[a, imnaqqas g]a\-\mien li jmiss kif imsemmi hawn
262      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
fuq, u dan i\-\mien jibda jg]odd minn dak in-nhar tal-kuntratt. 
Meta l-awtorità  
kompetenti tag]ti 
l-awtorizzazzjoni 
g]all-g]oti ta’ kiri 
g]al \mien itwal.
1531. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan dwar i\-
\mien limitat tal-kiri, ma jg]oddux meta l-kiri g]al \mien itwal
ikun [ie miftiehem bl-awtorizzazzjoni ta’ l-awtorità  kompetenti
skond il-li[i.
G]al kemm \mien 
jitqies li sar il-kiri. 
Emendat: 
I.1870.1.
1532.  Jekk ma jkunx hemm ftehim espress jew `irkostanzi li
jistg]u juru x’kienet l-intenzjoni tal-partijiet dwar i\-\mien tal-kiri,
g]andhom ji[u m]arsa r-regoli li [ejjin:
(a) il-kiri ta’ bini jew ta’ ]a[a mobbli jitqies mag]mul
g]a\-\mien li g]alih hu meqjus il-kera, ji[ifieri, g]al
sena, jekk il-kera jkun [ie miftiehem tant fis-sena;
g]al xahar, jekk il-kera jkun [ie miftiehem tant fix-
xahar; g]al [urnata, jekk ikun [ie miftiehem tant kull
jum:
I\da, meta ma jkunx hemm prova jekk il-kera
[iex miftiehem bis-sena, bix-xahar, jew bil-[urnata,
jitqies li [ie miftiehem skond l-u\u.
 (b) il-kiri ta’ raba’ jitqies li sar: jekk il-fond hu li jista’
jag]ti frottijiet, g]a\-\mien me]tie[ g]all-[abra tal-
frottijiet ta’ erba’ annati; jekk il-fond ma jistax jag]ti
frottijiet, g]a\-\mien li g]alih hu meqjus il-kera, b]al
ma jing]ad g]all-bini;
(`) jekk ikun hemm xi u\u partikolari dwar i\-\mien tal-
kiri ta’ xi ]wejje[, il-kiri, dwar dawn il-]wejje[,
jitqies li sar g]a\-\mien meqjus skond dak l-u\u.
Kera. 1533.  (1) Il-kera jista’ jikkonsisti sew fi flus kemm f’xi
kwantità   ta’ o[[etti jew ukoll f’sehem tal-frottijiet li l-]a[a tag]ti.
(2) Meta ma hemmx prova li l-kera [ie miftiehem f’o[[etti jew
f’sehem ta’ frottijiet, jitqies li [ie miftiehem fi flus.
Kif jitqies il-kera 
meta mhux 
miftiehem.
1534.  Meta l-kuntratt tal-kera jkun [a beda miexi, il-kera, fin-
nuqqas ta’ ftehim espress, jew ta’ li[i li tistabbilixxi s-somma tal-
kera, g]andu jitqies fuq il-prezz korrenti, jekk ikun hemm, jew,
jekk ma jkunx hemm, fuq stima ta’ periti.
}las tal-kera bil-
quddiem.
1535.  (1) Kull ]las bil-quddiem ta’ qbiela ta’ raba’ ma jiswiex,
jekk b’hekk ibatu ]sara l-kredituri ipotekarji ta’ sid il-kera jew
dawk li jid]lu warajh fil-pussess tal-fond bis-sa]]a ta’
fedekommess, jew li lilhom, min]abba li b’xi mod ji[i ma]lul il-
jedd tieg]u, ikun imiss il-fond.
(2) Lanqas ma jiswa kull ]las bil-quddiem ta’ kera ta’ bini g]al
i\jed minn sitt xhur, jekk b’hekk titbata l-]sara hawn fuq
imsemmija.
Ti[did ta`itu tal-
kiri.
1536. Jekk, meta jag]laq i\-\mien tal-kiri, il-kerrej jibqa’ u ji[i
m]olli fit-tgawdija tal-]a[a mikrija lilu, jing]add li l-kiri [ie
m[edded ta]t l-istess kondizzjonijiet u bl-istess jeddijiet u obbligi,
g]al \mien meqjus kif jing]ad fl-artikolu 1532, minbarra g]al dak
li hu raba’, illi l-kiri tieg]u jing]add im[edded g]a\-\mien li hu
me]tie[ g]all-[abra tal-frottijiet ta’ sena:
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        263
I\da, jekk il-kera jit]allas b’rati, il-kiri, ]lief fil-ka\ ta’
raba’, jing]add im[edded g]a\-\mien tal-]las ta’ rata wa]da.
Meta ma hemmx 
ti[did ta`itu.
1537. Meta sid il-kera jkun ta avvi\ lill-kerrej biex i]alli l-]a[a
fl-eg]luq ta\-\mien tal-kiri, il-kerrej ma jistax je``epixxi t-ti[did
ta`itu tal-kiri, kif jing]ad fl-a]]ar artikolu qabel dan, lanqas jekk
ikun issokta fit-tgawdija tal-]a[a.
Sa fejn isse]] l-
garanzija.
1538.  ll-garanti f’kuntratt ta’ kiri ma jitqiesx, f’ebda wie]ed
mill-ka\ijiet imsemmija fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, marbut
g]all-obbligazzjonijiet li ji[u mit-ti[did tal-kiri, ]lief kemm-il
darba hu jkun obbliga ru]u espressament g]a\-\mien kollu sakemm
il-kerrej jag]ti lura l-]a[a.
§  I. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TA’ SID IL-KERA
Obbligi ta’ sid il-
kera.
1539.  Sid il-kera hu obbligat, min-natura stess tal-kuntratt, u
ming]ajr ma jin]tie[ ebda ftehim spe`jali -
(a) jikkunsinna lill-kerrej il-]a[a mikrija;
(b) i\omm din il-]a[a fi stat li wie]ed jista’ jag]mel
minnha l-u\u li g]alih [iet mikrija;
(`) iqis li l-kerrej ikollu t-tgawdija bil-kwiet tal-]a[a,
g]a\-\mien kollu tal-kiri.
Kunsinna tal-]a[a 
fi stat tajjeb ta’ 
tiswija.
1540.  (1) Sid il-kera g]andu jikkunsinna l-]a[a fi stat tajjeb ta’
tiswija ta’ kull xorta.
(2) Matul il-kiri, sid il-kera g]andu jag]mel it-tiswijiet kollha
li jsiru me]tie[a, minbarra, g]al dak li hu bini, it-tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556, jekk ma jkunx intrabat espressament
g]alihom ukoll.
Meta l-kerrej jista’ 
f’xi ka\ijiet 
jag]mel tiswijiet.
1541.  (1) Jekk sid il-kera, wara li ji[i msejja] b’att [udizzjarju,
ma jag]milx it-tiswijiet li g]alihom hu obbligat, il-kerrej jista’
jitlob, b’`itazzjoni, li ji[i awtorizzat li jag]mel dawk it-tiswijiet bi
spejje\ ta’ sid il-kera, ta]t dawk il-kondizzjonijiet illi l-qorti jkun
jidhrilha xierqa fi`-`irkostanzi.
(2) Il-kerrej g]andu jedd li j\omm il-kera mag]luq jew dak li
jkun g]ad irid jag]laq, biex jit]allas lura ta’ dawk l-ispejje\, bla
]sara tal-jeddijiet tieg]u g]al kull somma akbar, jekk l-ammont ta’
dawk l-ispejje\ ikun i\jed minn dak il-kera.
Responsabbiltà  ta’ 
sid il-kera 
min]abba d-
dewmien.
1542.  Sid il-kera g]andu j]allas lill-kerrej il-]sara li dan ibati
min]abba li sid il-kera jkun dam ma g]amel it-tiswijiet illi, wara s-
sej]a bil-qorti msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan, kien obbligat
jag]mel.
Tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1543. Il-kerrej jista’, ming]ajr ma jkunu jin]tiegu pro`eduri bil-
qorti, jag]mel bi spejje\ ta’ sid il-kera, dawk it-tiswijiet, li n-
nuqqas jew id-dewmien tag]hom, jista’ jkun g]alih ta’ ]sara kbira;
u, f’dan il-ka\, jista’, biex jit]allas lura, i\omm il-kera b]al ma
jing]ad fl-artikolu 1541:
I\da, il-kerrej g]andu mill-aktar fis li jista’ jkun, ig]arraf
  264      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
b’dan lil sid il-kera u jag]tih rapport ta’ perit dwar il-]tie[a tal-
g]a[[la ta’ dawk it-tiswijiet u l-]sara li jista’ j[ib id-dewmien:
I\da wkoll, sid il-kera g]andu l-jedd jissokta t-tiswijiet illi
jkunu nbdew ta]t id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu.
Meta l-kuntratt 
jista’ jin]all g]al 
nuqqas ta’ 
tiswijiet.
1544. Jekk it-tiswijiet li sid il-kera hu obbligat jag]mel huma tali
li jekk ma jsirux ifixklu jew inaqqsu bil-wisq it-tgawdija tal-]a[a
mog]tija b’kiri, u sid il-kera jonqos li jag]milhom fi\-\mien
mog]ti mill-qorti, il-kerrej jista’ jitlob ukoll il-]all tal-kuntratt,
flimkien mal-]las tad-danni.
Responsabbiltà  ta’ 
sid il-kera dwar 
mankamenti jew 
difetti tat- ]a[a 
mog]tija b’kiri.
1545.  (1) Sid il-kera g]andu jag]mel tajjeb li l-]a[a mog]tija
b’kiri m’g]andhiex mankamenti jew difetti li jfixxklu jew inaqqsu
l-u\u tag]ha; u, meta jinsab li hemm dawn il-mankamenti jew
difetti, il-kerrej jista’ jag]\el li jitlob jew il-]all tal-kuntratt jew it-
tnaqqis tal-kera.
(2) Dan ig]odd ukoll, g]alkemm dawn il-mankamenti jew
difetti jkunu nqalg]u wara l-kuntratt.
(3) I\da, sid il-kera ma jwe[ibx g]all-mankamenti jew difetti li
jidhru, u li l-kerrej seta’ jinduna bihom huwa nnifsu fi\-\mien tal-
kuntratt.
Responsabbiltà  ta’ 
sid il-kera g]ad-
danni li ji[ru 
min]abba difetti 
mo]bija.
1546.  Meta, min]abba mankamenti jew difetti mo]bija li jkun
hemm fil-]a[a mikrija fi\-\mien tal-kuntratt, il-kerrej ibati ]sara,
sid il-kera, jekk kien jaf b’dawk il-mankamenti jew difetti, jew
kellu ra[uni jissuspetta fihom, hu obbligat g]all-]las tad-danni,
kemm-il darba ma jkunx g]arraf lill-kerrej li hemm, jew li jib\a’ li
hemm, dawk il-mankamenti jew difetti.
Sid il-kera ma 
jistax ibiddel il-
g]amla tal-]a[a 
mikrija.
1547.  Sid il-kera ma jistax, matul i\-\mien tal-kiri, ibiddel il-
g]amla tal-]a[a mikrija, ming]ajr il-kunsens tal-kerrej.
Il-kerrej g]andu 
j]alli li jsiru t-
tiswijiet li ma 
jridux dewmien.
1548.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-fond mikri jkun ji]tie[ tiswijiet
li ma jridux dewmien u li ma jistg]ux jit]allew sat-tmiem tal-
kuntratt, il-kerrej g]andu j]alli jsiru dawn it-tiswijiet, ikun xi jkun
ix-xkiel li j[ibulu, ukoll jekk, fi\-\mien li jkunu qeg]din isiru hu
jitlef l-u\u ta’ bi``a mill-fond.
(2) I\da, jekk dawn it-tiswijiet jie]du i\jed minn erbg]in
[urnata, il-kera ji[i mnaqqas fil-proporzjon ta\-\mien u tal-bi``a
tal-fond li tag]ha l-kerrej jitlef l-u\u.
Il-kerrej jista’ f’xi 
ka\ijiet jitlob li 
j]oll il-kuntratt.
1549.  (1) Fil-ka\ ta’ bini li qieg]ed g]all-abitazzjoni, jekk it-
tiswijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan ikunu ta’ xorta tali
li jag]mlu mhux abitabbli g]al kull \mien li jkun dik il-bi``a tal-
fond li hija me]tie[a biex ig]ammru fiha l-kerrej u l-familja tieg]u,
il-kerrej jista’, skond i`-`irkostanzi, jitlob li j]oll il-kuntratt.
(2) Dan ig]odd ukoll fil-ka\ ta’ ]a[a  mobbli, meta t-tiswijiet
huma ta’ xorta tali li min]abba fihom ma jkunx jista’ jsir u\u mill-
]a[a g]al kull \mien li jkun.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        265
Sid il-kera ma 
jag]milx tajjeb 
g]all-molestji ta’ 
terzi persuni,
1550. Sid il-kera mhux obbligat jag]mel tajjeb lill-kerrej g]all-
molestji li terzi persuni, b’eg]milhom, jikka[unawlu fit-tgawdija
tal-]a[a, meta dawn il-persuni ma jkunux jippretendu xi jedd fuq
il-]a[a mikrija, bla ]sara tal-jedd tal-kerrej li ja[ixxi kontra dawk
il-persuni fl-isem tieg]u nnifsu.
]lief meta jintalab 
jedd fuq il-]a[a.
1551.  (1) Jekk, g]all-kuntrarju, il-kerrej ibati molestja fit-
tgawdija tal-]a[a min]abba azzjoni dwar jedd fuq il-]a[a mikrija,
hu jista’ ja[ixxi kontra sid il-kera g]all-]las tad-danni, jekk il-
]a[a ti[i me]uda lilu kollha kemm hi, jew g]al tnaqqis
proporzjonat tal-kera, skond it-telfa li jbati, jekk ti[i me]uda lilu
bi``a biss mill-]a[a, jew ti[i mnaqqsa lilu t-tgawdija tag]ha, jew
ji[i mag]mul lilu xi xkiel.
 (2) I\da, il-kerrej jista’ wkoll, fit-tieni ka\ fuq imsemmi, jitlob
il-]all tal-kuntratt jew il-]las tad-danni, jekk bil-bi``a tal-]a[a li
tibqag]lu ma jkunx jista’ jinqeda g]all-]sieb li kellu meta ]a b’kiri
l-]a[a kollha.
Meta ma hemmx 
jedd g]ad-danni.
1552. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, dwar il-
]las tad-danni, ma jg]oddux -
(a) jekk il-kerrej jonqos li jg]arraf lil sid il-kera, ming]ajr
dewmien, bil-molestja, u sid il-kera jbati ]sara
min]abba dan in-nuqqas;
(b) jekk il-motiv ta’ l-azzjoni msemmija fl-a]]ar artikolu
qabel dan, ikun inqala’ wara l-kuntratt, u ma jkunx [ej
mill-eg]mil ta’ sid il-kera;
(`) jekk, fi\-\mien tal-kuntratt, il-kerrej kien jaf bil-jedd
tat-terza persuna.
Meta l-kerrej 
g]andu jsejja] lil 
sid il-kera biex 
jiddefendih.
1553.  Jekk it-terzi li jkunu kka[unaw molestja b’eg]milhom,
jippretendu li g]andhom xi jedd fuq il-]a[a mikrija, jew jekk il-
kerrej ikun huwa nnifsu [ie m]arrek biex ji[i kkundannat jitlaq
minn idejh il-]a[a kollha jew bi``a minnha, jew biex i]alli li ti[i
ezer`itata xi servitù,  hu g]andu jsejja] lil sid il-kera biex
jiddefendih, u, kemm-il darba hekk jitlob, g]andu ji[i me]lus mill-
kaw\a, billi jag]ti l-isem ta’ sid il-kera illi fl-isem tieg]u huwa
jkollu f’idejh il-]a[a.
§  II. FUQ IL-JEDDIJIET U L-OBBLIGI TAL-KERREJ
Obbligi tal-kerrej.
(a) jinqeda bil-]a[a mikrija b]ala missier tajjeb tal-
familja, u g]all-u\u miftiehem fil-kuntratt, jew, jekk
ma jkunx hemm ftehim fuq dan, g]all-u\u li jista’ ji[i
pre\unt mi`-`irkostanzi;
(b) i]allas il-kera miftiehem, jew stabbilit kif jing]ad fl-
artikolu 1534.
U\u ]azin tal-]a[a 
mikrija.
1555.  (1) Jekk il-kerrej jag]mel mill-]a[a mikrija u\u xorta
o]ra minn dak li g]alih hi qieg]da, jew b’mod li bih jista’ j[ib
  266      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
]sara lil sid il-kera, dan jista’, skond i`-`irkostanzi, jitlob il-]all
tal-kuntratt.
(2) Dan ig]odd ukoll fil-ka\ ta’ raba’, jekk il-kerrej ma jkunx
baqa’ ja]dmu, jew ma ja]dmux ta’ missier tajjeb tal-familja, u sid
il-kera jista’ b’dan ibati ]sara li g]aliha ma tkun ing]atat ebda
garanzija.
(3) F’kull wie]ed mill-ka\ijiet hawn fuq imsemmija, il-kerrej
hu obbligat ukoll g]all-]las tad-danni.
Tiswijiet li g]andu 
jag]mel il-kerrej 
ta’ bini,
1556. ll-kerrej ta’ bini g]andu jag]mel it-tiswijiet -
(a) fil-fuglari;
(b) fi\-\[ie[;
(`) fil-bibien, fi`-`a``is tat-twieqi, fi`-`appetti, fil-firrolli
u fis-serraturi.
minbarra meta jsiru 
me]tie[a bi 
qdumija, e``.
1557.  Ebda wa]da mit-tiswijiet imsemmija fl-a]]ar artikolu
qabel dan ma g]andu jbatiha l-kerrej, jekk tkun saret me]tie[a bi
qdumija jew b’forza ma[[uri, u bla ebda ]tija tal-kerrej.
T]ammil ta’ 
[wiebi u ta’ latrini.
1558.  It-t]ammil tal-[wiebi u tal-latrini hu obbligu ta’ sid il-
kera.
Stat li fih il-]a[a 
g]andha tintradd.
1559. Meta sid il-kera u l-kerrej ikunu g]amlu deskrizzjoni ta’ l-
istat tal-]a[a mog]tija b’kiri, il-kerrej g]andu jag]tiha lura f’dak l-
istat li jkun ir`evieha, skond id-deskrizzjoni li tkun saret, minbarra
kwantu g]al dak li jkun inqered jew tg]arraq bi qdumija jew
b’forza ma[[uri.
Meta l-]a[a titqies 
li ttie]det fi stat 
tajjeb.
1560.  Jekk ma tkun saret ebda deskrizzjoni ta’ l-istat tal-]a[a
mog]tija b’kiri, jing]add, fin-nuqqas ta’ prova kuntrarja, li l-kerrej
ir`ieva l-]a[a fi stat tajjeb, ukoll g]al dawk li huma tiswijiet
imsemmija fl-artikolu 1556.
Il-kerrej iwie[eb 
g]all-]sarat, e``.
1561. Il-kerrej iwie[eb g]at-tg]arriq u g]all-]sarat li ji[ru matul
it-tgawdija tieg]u, meta ma jippruvax li dan it-tg]arriq jew ]sarat
[raw ming]ajr ]tija tieg]u.
Il-kerrej iwie[eb 
g]all-]ruq.
1562. Il-kerrej iwie[eb g]al kull ]sara li ti[ri bi ]ruq, kemm-il
darba ma jippruvax li tkun [rat ming]ajr ]tija tieg]u jew tal-
persuni msemmijin fl-artikolu ta’ wara dan, jew b’a``ident jew
b’forza ma[[uri, jew b’difett fil-bini, jew lill-]ruq [ie kkumnikat
minn fond vi`in.
Il-kerrej iwie[eb 
g]all-eg]mil tas-
sefturi, e``.
1563. Il-kerrej iwie[eb g]at-tg]arriq jew ]sarat li jsiru b’eg]mil
jew b’nuqqas min-nies tal-familja tieg]u, jew mis-sefturi tieg]u,
jew minn mistednin, jew sub-kerrejja tieg]u.
Miljoramenti. 1564.  (1) Il-kerrej, matul il-kiri, ma jista’ jag]mel ebda tibdil
fil-]a[a mikrija ming]ajr il-kunsens ta’ sid il-kera, u m’g]andux
jedd jitlob il-]las lura tal-valur, ikun kemm ikun, tal-miljoramenti
mag]mula ming]ajr dak il-kunsens.
(2) B’dan kollu, il-kerrej g]andu jedd jie]u lura dawk il-
miljoramenti, billi jer[a’ jqieg]ed il-]a[a fl-istat li kienet qabel ma
saru, i\da dan kemm-il darba, g]al dawk li huma l-miljoramenti li
jkunu g]adhom je\istu fit-tmiem tal-kiri, huwa juri li jista’ jie]u xi
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        267
utli minnhom billi jaqlag]hom, u sid il-kera ma jag]\ilx li
j\ommhom, u j]allas lill-kerrej somma daqs il-[id li dan jista’ jie]u
li kieku jaqlag]hom.
Il-kerrej g]andu 
jg]arraf lis-sid bl-
u\urpazzjoni, e``., 
li ssir minn 
]addie]or.
1565.  Il-kerrej hu obbligat, ta]t piena tad-danni, ig]arraf, bla
dewmien, lil sid il-kera, bl-u\urpazzjonijiet jew ]sarat o]ra li jsiru
fuq il-]a[a mikrija.
§  III. KIF JIN}ALL IL-KIRI
Tmiem tal-kiri bl-
eg]luq ta\-\mien,
1566.  Il-kiri, meta jag]laq i\-\mien miftiehem espressament,
jispi``a ipso jure, ming]ajr ma hu me]tie[ li sid il-kera jew il-
kerrej jag]tu avvi\ lil xulxin.
ukoll jekk f’ka\ ta’ 
raba’ jew ]wejje[ 
mobbli, i\-\mien 
hu pre\unt.
1567. Il-kiri ta’ raba’ jew ta’ ]wejje[ mobbli jispi``a wkoll ipso
jure bl-eg]luq ta\-\mien, g]alkemm dan i\-\mien ikun pre\unt kif
jing]ad fl-artikolu 1532.
Jekk i\-\mien tal-
kiri ta’ bini hu 
pre\unt, hu 
me]tie[ avvi\ 
g]at-tmiem tieg]u.
1568. I\da, g]al dak li hu bini, meta \-\mien tal-kiri hu pre\unt
kif jing]ad fl-artikolu 1532, il-kiri ma jispi``ax bl-eg]luq ta\-
\mien kemm-il darba sid il-kera ma jag]tix avvi\ lill-kerrej, jew
dan lil dak, mill-anqas xahar qabel, jekk i\-\mien pre\unt tal-kiri
hu g]al sena, jew hmistax-il gurnata qabel, jekk dan i\-\mien hu
g]al anqas minn sena.
Il-kiri jin]all jekk 
isse]] xi 
kondizzjoni li 
ta]tha jsir il-
kuntratt,
1569.  (1) Il-kiri jin]all ukoll ipso jure, jekk isse]] xi
kondizzjoni li ta]tha l-]all tal-kuntratt ikun [ie miftiehem
espressament, bla ]sara ta’ l-azzjoni tad-danni li tmiss lill-parti li
favur tag]ha jkun [ie miftiehem il-]all tal-kuntratt jekk ikollha
jedd skond il-li[i.
(2) Jekk il-]all tal-kiri ji[i miftiehem g]all-ka\ li wa]da mill-
partijiet tonqos li tag]mel dak li tkun wieg]det, il-kuntratt ma
jin]allx ]lief minn dak in-nhar li l-parti li favur tag]ha l-]all ikun
[ie miftiehem, tg]arraf b’att [udizzjarju lill-parti l-o]ra, bil-]sieb
tag]ha li tinqeda b’dak il-ftehim.
(3) Fil-ka\ijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, ma jistax jing]ata
\mien lill-parti ]atja biex fih tag]mel dak li minnu tkun naqset. 
jew meta wa]da 
mill-partijiet 
tonqos mill-ftehim,
1570.  (1) Il-kiri jista’ wkoll jin]all, g]ad li ma jkunx hemm il-
kondizzjoni ri\oluttiva, jekk wa]da mill-partijiet ma tesegwix l-
obbligazzjoni tag]ha; u, f’kull ka\ b]al dan, il-parti li lejha l-
obbligazzjoni ma tkunx [iet esegwita tista’ tag]\el jew li [[ieg]el
lill-parti l-o]ra g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni, meta dan
jista’ jkun, jew li titlob il-]all tal-kuntratt flimkien mal-]las tad-
danni g]an-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni tal-kuntratt.
(2) F’dan l-a]]ar ka\, basta li l-]all tal-kuntratt ma jkunx [ie
miftiehem espressament, il-qorti tista’ tag]ti lill-konvenut \mien
moderat, skond i`-`irkostanzi, g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni
fuq imsemmija, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir ming]ajr ]sara
ta’ l-attur.
  268      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
jew jekk il-]a[a 
tinqered.
1571.  (1) Jekk, matul il-kiri, il-]a[a mikrija ti[i meqruda g]al
kollox b’a``ident, il-kiri jin]all ipso jure; jekk ma ti[ix meqruda
]lief bi``a minnha biss, il-kerrej jista’, skond i`-`irkostanzi, jitlob
jew it-tnaqqis tal-kera, jew il-]all tal-kuntratt.
(2) Il-kerrej jista’ wkoll, skond i`-`irkostanzi, jitlob it-tnaqqis
tal-kera jew il-]all tal-kuntratt, jekk, b’a``ident, il-]a[a mikrija
ssir ma tiswiex biex wie]ed jinqeda biha.
(3) F’ebda wie]ed mill-ka\ijiet mi[juba f’dan l-artikolu ma
jista’ jintalab ]las g]all-]sara.
Il-kiri ma jin]attx 
bil-mewt ta’ sid il-
kera jew tal-kerrej,
1572. ll-kuntratt ta’ kiri ma jin]allx bil-mewt ta’ sid il-kera jew
tal-kerrej, bla ]sara ta’ dak li hu mi[jub fl-artikolu 1589.
jew min]abba li sid 
il-kera jrid imur 
joqg]od huwa fid-
dar,
1573. Sid il-kera ma jistax i]oll il-kuntratt min]abba li jkun irid
imur joqg]od huwa nnifsu fid-dar mikrija, ]lief jekk dan il-jedd
ikun [ie miftiehem espressament: f’dan il-ka\, sid il-kera g]andu
jag]ti avvi\ lill-kerrej xahar qabel, jekk i\-\mien li jkun fadal g]at-
tmiem tal-kiri ma jkunx anqas minn sena, jew ]mistax-il [urnata
qabel, jekk dan i\-\mien ikun anqas minn sena.
jew fil-ka\ ta’ 
trasferiment tal-
]a[a mikrija.
1574. Jekk sid il-kera jbig] il-]a[a mikrija, jew jag]mel minnha
xort’o]ra, l-akkwirent ma jistax i]oll il-kiri, kemm-il darba sid il-
kera ma jkunx \amm dan il-jedd fil-kuntratt tal-kiri.
Avvi\ mill-
akkwirent lill-
kerrej.
1575.  (1) L-akkwirent tal-]a[a mikrija, meta jkun irid jinqeda
bil-jedd li jkun in\amm fil-kuntratt dwar il-]all tal-kiri fil-ka\ ta’
bejg] jew trasferiment ie]or, hu obbligat, meta ma jkunx [ie
miftiehem mod ie]or fil-kuntratt, jag]ti avvi\ lill-kerrej, sena
qabel, f’ka\ ta’ raba’, u xahar jew ]mistax-il [urnata qabel, skond
l-artikolu 1573, f’ka\ ta’ bini.
(2) Fil-ka\ ta’ ]wejje[ mobbli, l-avvi\ lill-kerrej g]andu
jing]ata tmint ijiem qabel, jew mill-anqas tant \mien qabel daqs
kemm ikun nofs i\-\mien li jkun jonqos g]at-tmiem tal-kiri.
Ix-xerrej ma jistax 
jo]ro[ lill-kerrej 
sakemm ma jkunx 
sar sid g]al kollox. 
Emendat: 
IV.1961.2.
1576. Ix-xerrej ta’ fond su[[ett g]all-irkupru konvenzjonali, ma
jistax jinqeda bil-jedd li jo]ro[ lill-kerrej, sakemm hu ma jkunx sar
is-sid g]al kollox ta’ dak il-fond.
Fondi tal-Gvern 
e``.
Mi\jud:
IV.1995.3.
1576A.  Minkejja d-disposizzjonijiet l-o]ra ta’ dan il-Kodi`i u
ta’ kull li[i o]ra sid il-kera meta dan ikun il-Gvern jew xi
korporazzjoni jew awtorità  mwaqqfa b’li[i jista’ f’kull \mien fl-
interess tal-pubbliku, i]oll il-kuntratt tal-kiri meta l-kiri jkun sar
g]al \mien determinat li jkun g]adu ma g]alaqx, billi jag]ti avvi\
ta’ l-istess b’att [udizzjarju lill-kerrej, liema avvi\ g]andu jkun ta’
mhux anqas minn tliet xhur kemm fil-ka\ ta’ fondi ta’ bini u\at
g]al abitazzjoni kif ukoll fil-ka\ ta’ fondi o]ra; u malli jing]ata dak
l-avvi\ il-kuntratt ta’ kiri jin]all fid-data msemmija fl-avvi\ u
g]andhom japplikaw id-disposizzjonijiet li [ejjin ta’ dan is-sub-
titolu.
Meta ma jkunx 
hemm dritt g]all-
kumpens. 
Mi\jud:
IV.1995.3.
1576B.  Jekk sid il-kera li j]oll il-kuntratt skond l-artikolu
1576A, kien ikollu ra[uni valida i]oll il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, il-kerrej ma jkollu jedd
g]al ebda kumpens.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        269
Meta jkun hemm 
dritt g]al kumpens. 
Mi\jud:
IV.1995.3.
1576¬.  Jekk sid il-kera li j]oll il-kuntratt skond l-artikolu
1576A  ma kienx ikollu ra[uni valida i]oll il-kuntratt skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1566 sa 1575, hu g]andu j]allas lill-
kerrej somma li ti[i meqjusa mill-qorti, skond i`-`irkostanzi, biex
tikkumpensa lill-istess kerrej g]al spejje\ \ejda li hu jkun da]al
fihom biex jo]ro[ mill-fond qabel il-waqt kif ukoll biex jikri, u
jittrasferixxi g]al, fond ie]or minflok dak li minnu jkun ]are[, u
dan g]a\-\mien tal-kuntratt li jkun g]adu ma g]alaqx, u f’ka\ ta’
fond kummer`jali, fejn il-kerrrej jipprova li jkun sofra telf fl-
avvjament min]abba x-xoljiment tal-kuntratt, somma li ti[i
meqjusa mill-qorti, skond i`-`irkostanzi, biex tikkumpensa g]at-
telf f’dak l-avvjament, tenut kont ta\-\mien li jkun g]ad fadal tal-
kirja qabel ix-xoljiment. 
Ma hemmx ]tie[a 
ta’ dikjarazzjoni 
mill-qorti. 
Mi\jud:
IV.1995.3.
1576D. (1) Il-kuntratt jin]all immedjatament malli sid il-kera
jav\a lill-kerrej skond kif provdut fl-artikolu 1576A, u ma’ dan il-
kerrej ma jibqag]lu ebda titolu fuq il-fond, u dan bla ebda ]tie[a
ta’ ebda awtorità  jew konferma mill-qorti.
(2) Ix-xoljiment tal-kuntratt skond l-artikolu 1576A ma jistax
jitwaqqaf g]ax ji[i allegat li ma jkunx hemm il-]tie[a
g]aldaqshekk fl-interess pubbliku, i\da jekk ji[i ppruvat li l-
kuntratt ikun [ie ma]lul abbu\ivament u mhux fl-interess pubbliku,
il-kerrej ikollu dritt g]al dawk id-danni li l-qorti jidhrilha xierqa
fi`-`irkostanzi.
Emendat:
I.1870.2.
§  IV. REGOLI SPE¬JALI DWAR IL-KIRI TA’ RABA’ LI JAG}TI 
FROTTIJIET
Ma]fra jew tnaqqis 
tal-qbiela f’ka\ ta’ 
telfa tal-prodott.
1577. Jekk il-kiri huwa g]al sentejn jew i\jed, u, matul dan i\-
\mien, jintilef, b’a``ident, il-prodott kollu ta’ sena, jew g]all-anqas
bi``a hekk kbira minn dan il-prodott li l-valur tal-frottijiet li
jibqg]u, wara li jitnaqqsu l-valur ta\-\rierag] u l-ispejje\ tal-[abra
tal-prodott, ma jkunx daqs in-nofs tal-qbiela miftiehma, il-gabillott
jista jitlob, fl-ewwel ka\, il-ma]fra tal-qbiela kollha, u, fit-tieni
ka\, it-tnaqqis tal-qbiela, f’ammont daqs ta’ kemm tkun id-
differenza bejn il-valur tal-frottijiet li jibqg]u u s-somma tal-qbiela
fuq imsemmija.
Il-gabillott g]andu 
jitlob il-verifika 
tat-telfa.
1578. Sabiex il-gabillott jista’ jie]u l-ma]fra jew it-tnaqqis tal-
qbiela hawn fuq imsemmijin, huwa g]andu, fi \mien is-sajran u
qabel il-[abra tal-frottijiet, jitlob, b’`itazzjoni, il-verifika tat-telf;
fin-nuqqas ta’ din it-talba, hu ma jistax i[ib i\jed ‘il quddiem il-
jeddijiet tieg]u.
Meta ma hemmx 
ma]fra jew 
tnaqqis.
1579.  Il-ma]fra jew it-tnaqqis tal-qbiela ma jing]atawx jekk,
meta jsir kalkolu bejn i\-\ejjed u n-nieqes tas-snin ta’ qabel, jinsab
li baqa’ qlig] bi\\ejjed biex titnaqqas it-telfa li tbatiet fis-sena
msemmija fit-talba, sa anqas minn nofs il-qbiela.
 Kif ti[i [[ustata t-
telfa meta l-kiri 
jissokta.
1580. Jekk, wara li jsir dan il-kalkolu, it-telf hawn fuq imsemmi
jinsab li hu i\jed min-nofs il-qbiela, u l-kiri jkun li g]andu jissokta
g]al sena o]ra jew i\jed, il-qorti tista’ te]les g]al mument lill-
gabillott mill-]las tal-qbiela skond ma tkun il-]sara li bata.
  270      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Il-ma]fra jew 
tnaqqis g]andhom 
ji[u [[ustati g]al 
kollox fit-tmiem 
tal-kiri.
1581.  I\da, f’dan il-ka\, ma ji[ix de`i\ g]al kollox jekk
g]andhomx ji[u ma]fura jew imnaqqsa l-qbiela, ]lief fit-tmiem tal-
kiri, meta jer[a’ jsir kalkolu ie]or bejn i\-\ejjed u n-nieqes fil-
prodott mi[bur matul i\-\mien kollu tal-kiri, u ebda ma]fra jew
tnaqqis ma ji[u mog]tija jekk minn dan il-kalkolu jibqa’ qlig]
bi\\ejjed biex titnaqqas it-telfa tas-sena msemmija fit-talba sa
anqas minn nofs il-qbiela.
Jekk ma jinsabx li 
kien hemm telf fi\-
\mien tal-kalkolu, 
il-ma]fra jew it-
tnaqqis ma jistg]ux 
jintalbu wara.
1582. Jekk meta jsir il-kalkolu msemmi fl-artikolu 1579, jinsab
li m’g]andhiex issir il-ma]fra jew it-tnaqqis tal-qbiela, il-kerrej
m’g]andux jedd jag]mel it-talba mill-[did fit-tmiem tal-kiri,
g]alkemm ikun bata telf fis-snin ta’ wara; bla ]sara tal-jedd tieg]u
li jitlob il-ma]fra jew it-tnaqqis tal-qbiela g]al kull wa]da mis-snin
ta’ wara, jekk ikun hemm ra[uni bi\\ejjed g]al din it-talba.
Il-ma]fra jew 
tnaqqis jekk 
mog]tijin ma 
jistg]ux jitre[[g]u 
lura.
1583. Jekk, matul il-kiri, sid il-kera jkun ]afer jew naqqas lill-
gabillott il-qbiela ta’ sena, min]abba t-telf li jkun bata f’dik is-
sena, hu m’g]andux jedd jitlob il-]las tas-somma ma]fura,
g]alkemm minn kalkolu li jsir kif jing]ad fl-artikolu l581, jinsab li
l-gabillott, fis-snin ta’ wara dik il-ma]fra jew tnaqqis g]amel qlig]
daqs jew ukoll i\jed minn dak it-telf, ]lief jekk sid il-kera, meta
]afer jew naqqas il-qbiela, ikun \amm g]alih dak il-jedd.
Ma]fra jew tnaqqis 
tal-qbiela meta l-
kiri mhux g]al 
aktar minn sena.
1584.  Meta \-\mien tal-kiri ma jkunx i\jed minn sena, il-
gabillott g]andu wkoll jedd jitlob il-ma]fra jew it-tnaqqis tal-
qbiela, jekk f’dik is-sena ji[ru `-`irkostanzi msemmijin fl-artikolu
1577. 
Il-qbiela m]allsa 
ma tistax tintalab 
lura.
1585.  F’ebda ka\ il-gabillott m’g]andu jedd, g]al kull telf li
jkun bata, jitlob lura l-qbiela minnu m]allsa, ]lief jekk meta ]allas
ikun \amm dak il-jedd, jew jekk ikun ]allas bil-quddiem.
Ma ting]atax 
ma]fra jew tnaqqis 
ta’ qbiela g]at-telf 
ta’ frottijiet 
maqlug]a mill-art,
1586. Il-gabillott m’g]andux jedd g]all-ma]fra jew g]at-tnaqqis
tal-qbiela, jekk it-telfa tal-frottijiet ti[ri wara li ji[u maqlug]a mill-
art, ]lief meta l-qbiela jkunu [ew miftiehma f’sehem mill-frottijiet
infishom; f’dan il-ka\ sid il-kera jbati t-telf skond ma jkun is-
sehem tieg]u, basta li l-gabillott ma jkunx in mora fil-kunsinna tas-
sehem tieg]u mill-frottijiet.
lanqas jekk kien [a 
je\isti l-ka[un tal-
]sara.
1587. Il-gabillott ma jistax lanqas jitlob il-ma]fra jew it-tnaqqis
tal-qbiela, meta l-ka[un tal-]sara kien [a je\isti u mag]ruf fi\-
\mien li sar il-kuntratt.
Il-gabillott jista’ 
jintrabat li jbati t-
telf li jsir 
b’a``ident.
1588.  (1) Il-gabillott jista’, bi ftehim espress, jintrabat li jbati
kull telf li jsir b’a``ident.
(2) Dan il-ftehim g]andu jitqies li jg]odd biss g]all-a``identi
ordinarji, b]al meta jin\el is-sil[, ix-xita barra mill-qies jew in-
nuqqas ta’ xita.
(3) F’dan il-ftehim ma jitqiesx li jid]lu l-a``identi
straordinarji, ]lief jekk il-gabillott ikun intrabat li jbati l-a``identi
kollha, mibsurin jew le.
Il-kiri, meta 
miftiehem bil-patt 
tal-mezzadrija, 
jin]all bil-mewt 
tal-gabillott.
1589. Il-kiri ta’ raba’ jin]all bil-mewt tal-gabillott meta jkun [ie
miftiehem bil-patt tal-qsim tal-frottijiet bejn sid il-kera u l-
gabillott. 
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        271
§  V. FUQ IL-JEDD TA’ PREFERENZA FIL-KIRI TA’ }A{A
Jedd ta’ preferenza 
jew ta’ inkwilinat, 
Emendat: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
1590. Ma hemmx jedd ta’ preferenza jew ta’ inkwilinat fil-kiri
ta’ ]a[a, ukoll fil-ka\ ta’ beni tal-Gvern ta’ Malta, ]lief fil-ka\ijiet
imsemmijin fl-artikoli li [ejjin.
ta’ wie]ed mill-
kom-pussessuri tal-
]a[a,
1591. Jekk tnejn min-nies jew i\jed ikollhom flimkien il-pussess
ta’ ]a[a, kull wie]ed minnhom g]andu jedd ta’ preferenza fuq kull
persuna barranija g]all-kiri ta’ dik il-]a[a ta]t l-istess
kondizzjonijiet li joffru o]rajn.
jista’ jezeri`itah 
biss il-kom-
pussessur.
1592.  Dan il-jedd ma jistax ji[i ezer`itat ]lief mill-kom-
pussessur innifsu, u ma jistax jezer`itah wara li l-]a[a tkun inkriet
lil ]addie]or b’mod li jiswa skond il-li[i.
Konkors g]all-
e\er`izzju ta’ dan 
il-jedd bejn \ew[ 
kom-pussessuri 
jew i\jed tal-]a[a.
1593. Jekk jikkonkorru tnejn min-nies jew i\jed li jkollhom dan
il-jedd, jista’ kull wie]ed minnhom jitlob li l-]a[a ti[i mikrija fl-
irkant bejniethom, lil min minnhom joffri l-aktar, ming]ajr ma ji[u
mda]]lin nies barranin biex joffru.
Jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XLII. 1933.2; 
XVI. 1967.20; 
VI. 1972.2.
1594. Jekk ma jkunx hemm talba mill-persuni li g]andhom jedd
ta’ preferenza g]ar-ra[uni msemmija fl-artikolu 1591, il-jedd ta’
preferenza, fil-kiri ta’ immobbli, jing]ata -
(a) lill-kerrej li lilu kien l-a]]ar mikri l-bini, g]all-kiri l-
[did ta’ dak il-bini;
(b) lill-pussessur jew detentur tal-parti ta’ fuq ta’ bini,
g]all-kiri l-[did tal-parti ta’ ta]t ta’ dak il-bini, sew
jekk din il-parti ta’ ta]t tkun ta’ sid il-kera tal-parti ta’
fuq jew tkun ta’ ]addie]or, u sew jekk ikollha bieb
g]at-triq sew jekk ma jkollhiex:
I\da l-jedd ta’ preferenza mog]ti skond dan il-
paragrafu ma japplikax g]al bini mibni jew u\at b]ala
kerrejja jew g]al bini li jkun jikkonsisti f’appartamenti
li, g]alkemm ikollhom g]all-u\u komuni partijiet o]ra
tal-bini, ikunu mibnija, mikrija, jew okkupati g]all-
u\u separatament.
Il-jedd ta’ 
preferenza huwa 
g]al kollox 
personali.
1595.  (1) Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan,
il-jedd ta’ preferenza jista’ ji[i e\er`itat, bil-mod u fi\-\minijiet
imsemmija i\jed ‘il quddiem, ukoll wara li l-kiri l-[did ikun [ie
miftiehem ma’ ]addie]or.
(2) I\da, dan il-jedd huwa g]al kollox personali, u ma jistax
ji[i ttrasferit lil ]addie]or, jew img]oddi lill-werrieta jew
su``essuri o]ra tal-persuna li lilha dak il-jedd ikun imiss.
Kif il-jedd ta’ 
preferenza ji[i 
e\er`itat.
1596. Il-persuna li g]andha l-jedd ta’ preferenza g]al xi wa]da
mir-ra[unijiet imsemmijin fl-artikolu 1594, g]andha, biex te\er`ita
dan il-jedd b’mod li jkun jiswa, fi \mien ]mistax-il [urnata minn
dak in-nhar li ji[u nnotifikati lilha minn sid il-kera l-
kondizzjonijiet li offra ]addie]or, jew miftehmin ma’ ]addie]or,
ta``etta dawk il-kondizzjonijiet, u tag]ti, jekk flimkien man-
notifika fuq imsemmija ti[i hekk mitluba, garanzija bi\\ejjed tajba
g]all-esekuzzjoni ta’ dawk il-kondizzjonijiet, meta din il-garanzija
tkun wa]da minn dawn il-kondizzjonijiet.
  272      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Notifika tal-
kondizzjonijiet.
1597.  (1) In-notifika tal-kondizzjonijiet offerti jew miftehmin
g]andha ssir minn sid il-kera b’att [udizzjarju, li bih il-persuna li
lilha l-att ikun mibg]ut ti[i msej]a biex tiddikjara, fi\-\mien
imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, jekk tridx ta``etta dawk il-
kondizzjonijiet, u mwissija illi, jekk ma ta``ettahomx f’dak i\-
\mien, il-jedd tag]ha ta’ preferenza jispi``a.
(2) Jekk ikun hemm kitba dwar il-kiri l-[did, sid il-kera jista’,
f‘dak l-att [udizzjarju, isemmi l-kondizzjonijiet ta’ dak il-kiri billi
jag]mel riferenza biss g]al dik il-kitba, i\da f’dan il-ka\ hu
g]andu, jekk din il-kitba tkun kitba privata, ida]]al kopja tag]ha
ma’ l-att [udizzjarju, inkella, jekk tkun att pubbliku jew minuta ta’
att pubbliku, isemmi f’dak l-att [udizzjarju l-isem, il-kunjom, u l-
lok fejn joqg]od in-nutar li g]andu jkunu l-att jew il-minuta.
Jekk il-parti li 
g]andha ti[i 
nnotifikata bil-
kondizzjonijiet 
tkun assenti.
1598.  (1) Jekk il-persuna li lilha g]andha ssir in-notifika, tkun
nieqsa minn Malta, in-notifika tista’ ssir, g]al din il-persuna, lil xi
]add li jkun prokuratur tag]ha jew inkarigat minnha biex jie]u
]sieb il-fond jew biex i\omm l-imfieta], jew li bil-kunsens tag]ha
jkollu d-detenzjoni tal-fond jew ikun joqg]od fih ta]t kull titolu li
jkun.
(2) Jekk ma jkunx hemm prokuratur, jew l-inkarigat fuq
imsemmi, jew id-dententur jew min joqg]od fil-fond, din in-
notifika tista’ ssir b’avvi\ ma]ru[ fil-Gazzetta tal-Gvern.
(3) Fil-ka\ijiet imsemmijin f’dan l-artikolu \-\mien g]all-
a``ettazzjoni tal-kondizzjonijiet hu ta’ xahar.
A``ettazzjoni. 1599.  L-a``ettatzjoni  tal-kondizzjonijiet,  bl-offerta  tal-
garanzija, meta mitluba, g]andha ssir ukoll lil sid il-kera b’att
[udizzjarju.
Nullità  tan-notifika 
tal-kondizzjonijiet 
jew ta’ 
a``ettazzjoni.
1600.  Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar tliet artikoli qabel dan,
in-notifika tal-kondizzjonijiet, jew l-a``ettazzjoni tag]hom,
mag]mula xort’o]ra minn kif jing]ad f'dawk l-artikoli, ma tiswiex. 
Garanzija 
b’ipoteka.
1601. Il-kerrej, jekk ikollu beni immobbli, jista’ joffri li jag]ti
garanzija bl-ipoteka ta’ dawk il-beni, minflok il-garanzija l-o]ra li
tkun [iet mitluba lilu minn sid il-kera ta]t l-artikolu 1596.
Meta sid il-kera 
jirrifjuta garanzija 
b]ala mhix tajba.
1602. Jekk, meta l-garanzija ti[i offerta fi\-\mien imsemmi fl-
artikolu 1596, sid il-kera, fi \mien ]mistax-il [urnata min-notifika
ta’ dik l-offerta, b’att [udizzjarju, jirrifjuta dik il-garanzija b]ala
mhix tajba, il-kerrej jista’, fi \mien erbat ijiem min-notifika ta’ dak
l-att, jitlob, b’`itazzjoni, li ti[i ddikjarata b]ala tajba l-garanzija
mi[juba minnu, u li jing]ata effett lill-jedd tieg]u ta’ preferenza.
Il-qorti tista’ tag]ti 
li tin[ieb garanzija 
[dida.
1603.  Jekk, fuq din i`-`itazzjoni, il-kerrej ma jippruvax li l-
garanzija mi[juba minnu hija tajba, il-qorti tista’, qabel ma tag]ti
s-sentenza, tag]tih \mien, mhux i\jed minn tmint ijiem, biex i[ib
garanzija o]ra, u, jekk din il-garanzija [dida, we]idha jew flimkien
ma’ dik ta’ qabel, ma ti[ix mill-qorti mag]rufa b]ala li hija tajba,
il-qorti tg]addi biex tag]ti s-sentenza fuq i`-`itazzjoni fuq
imsemmija, u tiddikjara li spi``a l-jedd ta’ preferenza.
|minijiet li ma 
ji[[eddux.
1604. I\-\minijiet imsemmijin fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
huma perentorji.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        273
Nullità  tal-
kondizzjonijiet ta’ 
kiri [did min]abba 
qerq.
1605.  (1) G]alkemm wie]ed ikun a``etta l-kondizzjonijiet tal-
kiri l-[did, hu jista’, matul i\-\mien ta’ dak il-kiri, jitlob li ji[u
annullati dawk il-kondizzjonijiet kollha, bil-]las tad-danni, jekk
jipprova li, g]al xi wa]da jew o]ra minn dawk il-kondizzjonijiet,
kien hemm simulazzjoni jew qerq bi ]sara tieg]u; u, f’dan il-ka\,
il-kiri l-[did jibqa’ jse]] ta]t l-istess kondizzjonijiet tal-kiri ta’
qabel b’kera li ji[i meqjus fuq stima ta’ periti, skond i`-`irkostanzi
ta\-\mien li fih il-kondizzjonijiet hekk attakkati kienu [ew
a``ettati.
(2) L-azzjoni g]ad-danni min]abba simulazzjoni jew qerq, kif
jing]ad hawn fuq, tista’ ti[i e\er`itata wkoll sa sena wara li jin]all
il-kiri fuq imsemmi, i\da mhux wara li tag]laq dik is-sena.
Meta jispi``a jedd 
ta’ preferenza. 
Emendat: 
XXX1X. 1939.5.
1606. Ma hemmx jedd ta’ preferenza f’ebda wie]ed mill-ka\ijiet
imsemmijin fl-artikolu 1594, jekk il-kiri jing]ata g]al \mien ta’
mhux anqas minn sena lil qarib sid il-kera, mid-demm jew bi
\wie[, sal-grad ta’ ku[in inklu\ivament; i\da, fil-ka\ ta’
simulazzjoni jew ta’ qerq, il-persuna li kellha l-jedd ta’ preferenza
g]andha azzjoni g]ad-danni, li tista titmexxa fi \mien sena biss, li
tibda tg]odd, fil-ka\ imsemmi fil-paragrafu (a) ta’ l-artikolu hawn
fuq imsemmi, mill-[urnata li fiha din il-persuna tkun ]ar[et mill-
fond min]abba l-kiri hawn fuq imsemmi, u fil-ka\ imsemmi fil-
paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu, mid-data ta’ dak il-kiri.
Meta jispi``a l-
jedd ta’ preferenza 
tal-kerrej li jkun 
fil-fond. 
Emendat: 
XXXIX.1939.6; 
XI.1977.2.
1607. Il-jedd ta’ preferenza mog]ti ta]t l-artikolu 1394(a), lill-
kerrej, li lilu l-a]]ar kien mikri l-fond, g]all-kiri l-[did ta’ l-istess
fond, jispi``a -
(a) jekk il-kerrej ma jkunx joqg]od f’Malta;
(b) jekk, fi\-\mien tal-kiri l-[did, il-kerrej, bil-familja
tieg]u ma jkunx f'Malta u jkun ilu nieqes minnha
sentejn jew i\jed;
(`) jekk, fil-ka\ ta’ bini, la l-kerrej u lanqas ]add mill-
familja tieg]u ma jkun joqg]od fil-fond, jew ma jkunx
qag]ad fih fis-sentejn ta’ qabel il-kiri l-[did, u l-fond
ikun qieg]ed l-aktar g]all-abitazzjoni;
(d) jekk qabel il-kiri l-[did, il-kerrej ikun ]alla jew [ie
m[ieg]el i]alli l-fond;
(e) jekk il-kerrej, matul l-a]]ar kiri, ma kienx g]al
darbtejn jew i\jed puntwali fil-]las tal-kera meta
g]alaq:
G]all-finijiet ta’ dan il-paragrafu, il-kerrej ma
jitqiesx li ma kienx puntwali, jekk id-dewmien fil-]las
ma kienx i\jed minn ]mistax-il [urnata minn dak in-
nhar li sid il-kera jkun talbu, imqar bil-fomm, dak il-
]las;
(f) jekk il-kerrej ikun naqas li jag]mel, jew ikun kiser, xi
wie]ed mill-obbligi l-o]ra tal-kuntratt ta’ l-a]]ar kiri,
jew ma jkunx esegwixxa dak l-obbligu ]lief wara li
jkun [ie m[ieg]el bil-qorti;
(g) jekk il-kiri ta’ qabel [ie ma]lul g]al ra[uni o]ra minn
dik ta’ l-eg]luq ta\-\mien li g]alih il-kiri kellu jdum;
274      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(h) jekk il-kerrej, ming]ajr il-kunsens espress ta’ sid il-
kera, ikun issulloka l-fond kollu, jew `eda l-kiri, u l-
fond, fi\-\mien tal-kiri l-[did, ikun detenut mis-
subkerrej jew `essjonarju, g]ad illi ma jkunx [ie
miftiehem li l-kerrej ma jistax jissulloka jew i`edi l-
kiri ta’ dak il-fond:
I\da, jekk is-sullokazzjoni jew i`-`essjoni tal-kiri
tkun saret dwar parti mill-fond, il-jedd ta’ preferenza
jispi``a g]al din il-parti biss; imma l-kerrej jitlef ukoll
il-jedd ta’ preferenza fuq il-parti l-o]ra li ma [ietx
sullokata jew li l-kiri tag]ha ma [iex `edut, jekk sid il-
kera ma jkunx irid jag]ti b’kiri kull parti tal-fond
g]aliha, u l-kerrej ma ja``ettax il-kiri l-[did tal-fond
kollu ta]t l-istess kondizzjonijiet li jkunu offerti minn
o]rajn, jew miftehmin ma’ o]rajn, g]all-fond kollu.
Il-jedd ta’ 
preferenza ma 
jistax jin[ieb ’il 
quddiem jekk il-
kerrej jirrifjuta li 
ja``etta l-
kondizzjonijiet tal-
kiri l-[did.
1608.  Il-kerrej ma jistax i[ib ’il quddiem il-jedd tieg]u ta’
preferenza kontra t-talba biex i]alli l-fond, meta hemm jedd g]al
din it-talba, kemm-il darba ma jkunx irid ja``etta l-kiri l-[did bil-
kondizzjonijiet li jsiru lilu u li l-qorti jidhrilha li huma sewwa,
g]alkemm ji[i ppruvat li l-attur bi ]siebu jikri l-fond lil ]addie]or
b’kondizzjonijiet anqas gravu\i.
Jekk sid il-kera 
jiddikjara li ma 
jikrix il-fond sa 
sena, e``.
1609.  Lanqas ma jista’ j[ib ’il quddiem il-jedd tieg]u ta’
preferenza kontra t-talba fuq imsemmija, meta hemm jedd g]al din
it-talba, jekk l-attur jiddikjara bil-[urament li ma jridx jikri l-fond
sa sena minn dak in-nhar tat-talba, inkella li ma jridx jikrih, matul
dak i\-\mien, b’kondizzjonijiet anqas gravu\i minn dawk li l-
konvenut ma jkunx irid ja``etta, ikunu xi jkunu dawn il-
kondizzjonijiet, apparti kull fehma tal-qorti fuq dawn il-
kondizzjonijiet:
I\da, jekk id-dikjarant, kontra d-dikjarazzjoni li jkun
g]amel, jikri l-fond, matul i\-\mien hawn fuq imsemmi, lil persuna
o]ra li ma tkunx wa]da minn dawk imsemmijin fl-artikolu 1606, il-
parti li tkun ]alliet il-fond min]abba dik id-dikjarazzjoni, g]andha
azzjoni kontra d-dikjarant g]ad-danni, li tista’ ti[i e\er`itata sa
sena minn dak in-nhar li jkun hekk [ie mikri l-fond.
Meta l-jedd ta’ 
preferenza jispi``a 
g]al min ikun 
joqg]od fil-bi``a 
ta’ fuq tal-fond.
1610. Il-jedd ta’ preferenza mog]ti ta]t l-artikolu 1594(b), lill-
pussessur jew lid-detentur tal-parti ta’ fuq ta’ fond, g]all-kiri l-[did
tal-parti ta’ ta]t ta’ dak il-fond, jispi``a -
(a) jekk il-pussessur jew id-detentur tal-parti ta’ fuq, ma
jkunx ju\aha g]all-abitazzjoni tieg]u jew tal-familja
tieg]u;
(b) jekk il-kiri l-[did tal-parti t’isfel ji[i mitlub mill-istess
kerrej li jkun gawdieha matul l-a]]ar kiri, bis-sa]]a
tal-jedd ta’ preferenza mog]ti ta]t l-artikolu 1594(a).
Jekk tnejn min-nies 
jew i\jed li jkunu 
pussessuri ta’ i\jed 
minn parti wa]da 
ta’ fuq ta’ fond 
jitolbu l-jedd ta’ 
preferenza.
1611.  Jekk tnejn min-nies jew i\jed li jkunu l-pussessuri jew
detenturi ta’ i\jed minn parti wa]da ta’ fuq ta’ fond jitolbu l-jedd
ta’ preferenza g]all-kiri l-[did tal-parti ta’ ta]t, il-preferenza
ting]ata lill-pussessur jew detentur tal-parti tal-fond li tkun
qieg]da sewwa sew fuq il-parti ta’ ta]t li g]andha tinkera.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        275
Il-parti ta’ ta]t.
ta’ l-istess fond li tag]hom huma pussessuri jew detenturi dawk
kollha li jitolbu l-jedd g]all-kiri l-[did, g]andu l-ewwel jedd il-
pussessur jew detentur li l-estensjoni tal-parti tieg]u fuq il-parti ta’
ta]t hija l-akbar; u jekk l-estensjoni ta’ kull parti ta’ fuq li ti[i fuq
il-parti ta’ ta]t, hija ndaqs, sid il-kera jista’ jag]ti l-fond lil dak li
jag]\el hu fost dawk li jitolbuh.
§  VI. FUQ IS-SULLOKAZZJONI
Sullokazzjoni.
kuntratt ta’ sullokazzjoni hu regolat mid-disposizzjonijiet li
jg]oddu g]all-kuntratt ta’ kiri.
Il-kerrej jista’ jikri 
l-]a[a lil ]addie]or 
meta din is-setg]a 
ma tkunx [iet lilu 
mne]]ija.
1614.  (1) Il-kerrej g]andu jedd li jissulloka l-]a[a, jew li j`edi
l-kiri tag]ha, meta din is-setg]a ma tkunx [iet lilu mne]]ija fil-
kuntratt.
(2) Din is-setg]a tista’ ti[i mne]]ija lilu g]al kollox jew
f’parti.
Xi tfisser it-
tne]]ija tas-setg]a.
1615.  (1) It-tne]]ija tas-setg]a li l-kerrej jikri lil ]addie]or, ma
[[ibx mag]ha li l-kerrej ma jistax jinqeda bil-]a[a mikrija g]al u\u
ta’ lukanda jew ta’ allo[[, meta dan l-u\u ma jkunx [ie pprojbit
espressament fil-kuntratt, bla ]sara ta’ dak li jing]ad fl-artikolu
1555.
(2) Lanqas ma tne]]i lill-kerrej il-jedd li jda]]al nies o]ra
joqg]odu mieg]u bi ]las ta’ bi``a mill-kera, jew b’kumpens ie]or,
meta dan il-jedd ma jkunx [ie mne]]i espressament fil-kuntratt.
Il-kerrej li ja]dem 
raba’ bil-patt 
ta’mezzadrija ma 
jistax jikri lil 
]addie]or 
ming]ajr il-
kunsens ta’ sid il-
kera.
1616. Il-kerrej li ja]dem raba’ bil-patt li jaqsam il-frottijiet ma’
sid il-kera, ma jistax jag]ti b’kiri l-fond jew i`edi l-kiri lil
]addie]or, jekk din is-setg]a ma tkunx [iet mog]tija lilu
espressament minn sid il-kera.
Kerrej ta’ parti 
mill-bini ma jistax 
jikri lil ]addie]or.
1617.  Lanqas ma jista’ d-detentur ta’ parti minn bini, mhix
mifruda minn partijiet o]ra ta’ l-istess bini, jew li g]aliha tid]ol
mill-istess bieb li jie]u g]al partijiet o]ra ta’ l-istess fond, jikriha
lil ]addie]or jew i`edi l-kiri tag]ha ming]ajr il-kunsens ta’ sid il-
kera.
Jedd ta’ sid il-kera 
li jie]u lura l-fond 
jekk ji[i w\at g]al 
skop immorali. 
Emendat: 
XXXIX.1939.8.
1618. G]alkemm is-setg]a g]as-sullokazzjoni jew g]a`-`essjoni
tal-kiri ma tkunx [iet esklu\a, sid il-kera g]andu l-jedd li jie]u lura
l-fond, jekk dan il-fond ji[i sullokat jew il-kiri tieg]u ji[i `edut lil
persuna li tkun tu\ah, jew li [[ieg]el jew li thalli li ji[i w\at, g]al
skop ta’ prostituzzjoni jew g]al skop ie]or immorali.
Jeddijiet ta’ sid il-
kera fuq il-]wejje[ 
tas-sub-konduttur. 
Emendat: 
VII.1944.3; 
XLVI.1973.85.
1619.  Sid il-kera jista’ je\er`ita kull jedd tieg]u g]all-kera,
g]all-]las tat-tiswijiet li ma jkunux saru jew g]al kull patt ie]or
tal-kuntratt, fuq il-frottijiet u fuq il-valur ta’ dak kollu li jkun
qieg]ed biex ig]ammar jew iforni l-fond, jew biex tin]adem l-art,
ukoll jekk dawk il-frottijiet jew ]wejje[ o]ra jkunu tas-sub-
  276      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
konduttur, u dan ikun ]allas id-dejn tieg]u lejn is-sullokatur:
I\da illi dawn il-jeddijiet ma jing]atawx lil sid il-kera dwar
l-imsemmijin ]wejje[ jekk dawn ikunu ta’ jew mi\mumin minn jew
f’isem xi dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
Jeddijiet tas-sub-
konduttur.
1620.  Is-sub-konduttur m’g]andux kontra sid il-kera ebda
wie]ed mill-jeddijiet li jmissu lill-kerrej.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1619 u 
1620 ig]oddu 
g]all-ka\ imsemmi 
f’dan l-artikolu.
1621.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan
jg]oddu wkoll meta s-setg]a li l-kerrej jikri jew i`edi l-kiri lil
]addie]or ma tkunx [iet imne]]ija jew tkun [iet mog]tija
espressament, i\da dan kemm-il darba sid il-kera ma jkunx
espressament ]eles lill-kerrej mill-obbligazzjonijiet tieg]u, jew ma
jkunx espressament g]araf lis-sub-konduttur minflok il-kerrej.
Jedd ta’ preferenza 
li jg]odd g]as-
sullokazzjoni.
1622.  (1) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1591,
ig]odd ukoll fil-ka\ ta’ sullokazzjoni ta’ ]a[a li tkun g]and \ew[
kerrejja jew i\jed flimkien.
(2) Il-jedd ta’ preferenza msemmi fl-artikolu 1594(a), imiss
ukoll lis-sub-konduttur fis-sullokazzjoni [dida tal-fond; i\da l-jedd
ta’ preferenza ta]t il-paragrafu (b) ta’ l-istess artikolu jmiss lis-sub-
konduttur fil-ka\ biss illi l-parti t’isfel tal-fond ti[i sullokata mill-
persuna li tkun issullokat il-parti ta’ fuq lil dak is-sub-konduttur.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1596 sa l-1610,
inklu\ivament, ig]oddu g]all-ka\ijiet kollha msemmijin f‘dan l-
artikolu.
Sub-titolu II
FUQ IL-KIRI TA’ XOG}OL U TA’ INDUSTRJA
Tifsir ta’ kuntratt 
ta’ kiri ta’ xog]ol u 
ta’ industrja.
1623. Il-kiri ta’ xog]ol u ta’ industrja hu kuntratt li bih wa]da
mill-partijiet tintrabat li tag]mel xi ]a[a g]all-parti l-o]ra, bi ]las
li din tintrabat li tag]tiha.
}las. 1624. Jekk il-]las mhux stabbilit fil-ftehim, jew b’li[i jew b’u\u,
ji[i meqjus mill-qorti bi stima ta’ periti, jew ukoll ming]ajr din l-
istima, skond i`-`irkostanzi.
Xog]ol ipprojbit 
mil-li[i, e``.
1625.  (1) Il-ftehim dwar xog]ol jew qadi pprojbit mil-li[i jew
kuntrarju g]all-eg]mil xieraq, ma jiswiex.
(2) Kull min jaqdi jew jag]mel dan ix-xog]ol m’g]andu ebda
azzjoni g]all-]las.
Ka\ijiet ta’ kiri ta’ 
xog]ol u ta’ 
industrja.
1626. Hu kiri ta’ xog]ol u ta’ industrja -
(a) dak ta’ seftur, ta’ ]addiem, jew ta’ impjegat ie]or li
jobbliga ru]u li jag]ti x-xog]ol tieg]u g]all-qadi ta’
]addie]or*;
(b) dak tal-vetturali li jinkarigaw ru]hom g]all-[arr, bl-art
jew bil-ba]ar, tan-nies jew tal-]wejje[;
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        277
(`) dak ta’ dawk li jie]du x-xog]ol b’appalt.
Id-disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1569 u 
1570 ig]oddu 
g]all-kiri ta’ 
xog]ol u ta’ 
industrja.
1627.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1569 u 1570 ig]oddu
wkoll g]all-kiri ta’ xog]ol u ta’ industrja, bla ]sara tad-
disposizzjonijiet spe`jali dwar dan il-kiri.
Projbizzjoni ta’ 
diskriminazzjoni.
Mi\jud:
XX. 2002.3.
1627A. }add ma jista’ jie]u ebda azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja kontra xi wie]ed mill-uffi`jali, impjegati jew
a[enti tieg]u min]abba f’li dawk l-uffi`jali jew impjegati, billi
jkollhom tassew g]aliex jissuspettaw li jkun hemm xi korruzzjoni,
jkunu rrappurtaw b’mod bonafidi s-suspett tag]hom lil persuni jew
awtoritajiet responsabbli, u kull min seta’ kien il-vittma ta’ tali
azzjoni jew sanzjoni diskriminatorja g]andu, ming]ajr pre[udizzju
g]al kull dritt ie]or li jkollu ta]t xi li[i o]ra, jkollu l-jedd g]al
kumpens g]ad-danni lilu ka[unati b’dik l-azzjoni jew sanzjoni
diskriminatorja.
§  I. FUQ IL-VETTURALI BL-ART JEW BIL-BA}AR
Responsabbiltà  tal-
vetturali,
1628.  ll-vetturali bl-art jew bil-ba]ar g]andhom, dwar il-
kustodja u l-]ars tal-]wejje[ fdati lilhom, l-istess obbligi tad-
depo\itarji.
g]al ]wejje[ 
mog]tija 
f'idejhom,
1629. Huma obbligati mhux biss g]al dak li jkunu ir`evew fil-
vettura tag]hom jew fid-dg]ajsa jew f’bi``a o]ra tal-ba]ar, i\da
wkoll g]al dak li jkun [ie lilhom ikkunsinnat f’kull lok li jkun
sabiex ji[i mqieg]ed fil-vettura, dg]ajsa, jew bi``a o]ra tal-ba]ar,
jew sabiex jin[arr xort’o]ra.
g]at-telf.
]sarat li ji[ru fiha, meta ma jippruvawx li l-]a[a ntilfet jew [ratilha
]sara b’a``ident jew b’forza ma[[uri u ming]ajr ]tija tag]hom.
{arr bil-ba]ar.
fuq kull dg]ajsa jew bi``a o]ra tal-ba]ar, [ewwa l-limiti ta’ Malta,
ji[ifieri: minn g\ira g]all-o]ra, jew min-na]a g]al o]ra ta’ l-istess
g\ira.
Bla ]sara ta’ 
li[ijiet o]ra. 
Kap. 10.
1632.  Xejn f‘dan il-Kodi`i ma j]assar id-disposizzjonijiet tal-
Kodi`i tal-Li[ijiet tal-Pulizija.
§  II. FUQ L-APPALTI
Ftehim mal-
]addiem li jinda]al 
g]al bi``a xog]ol.
1633.  Meta wie]ed ji[i mqabbad g]al xi xog]ol, jista’ ji[i
miftiehem li hu g]andu jag]ti biss ix-xog]ol jew is-seng]a tieg]u,
inkella li jag]ti wkoll il-materjal.
*Sa l-1952, dan il-kuntratt kien regolat skond id-disposizzjonijiet ta’ §  I "Fuq il-
Kiri tax-Xog]ol tas-Sefturi, tal-}addiema u ta’ Impjegati o]ra" ta’ dan is-sub-
titolu. Dawn id-disposizzjonijiet [ew revokati bl-Att XI ta’ l-1952.
278      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jekk il-]a[a 
tispi``a qabel il-
kunsinna meta l-
arti[jan jag]ti l-
materjal.
1634.  Jekk, meta l-arti[jan jag]ti l-materjal, il-]a[a tispi``a,
b’kull mod li jkun, qabel ma ti[i kkunsinnata, it-telfa jbatiha huwa,
i\da dan kemm-il darba dak li qabbdu ma jkunx in mora biex
jir`eviha.
Meta l-arti[jan 
jag]ti biss ix-
xog]ol jew is-
seng]a tieg]u biss.
1635. Jekk, meta l-arti[jan jag]ti x-xog]ol jew is-seng]a tieg]u
biss, il-]a[a tispi``a, hu jwie[eb biss g]all-]tija tieg]u.
Ebda ]las ma jsir 
meta l-]a[a 
tispi``a qabel il-
kunsinna.
1636. Fil-ka\ imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, jekk il-]a[a
tispi``a, g]alkemm ming]ajr ]tija ta’ l-arti[jan, qabel ma x-xog]ol
ji[i kkunsinnat, u ming]ajr ma dak li qabbdu jkun in mora fil-
verifika tax-xog]ol, l-arti[jan m’g]andux i\jed jedd g]all-]las
tieg]u i\da dan kemm-il darba l-]a[a ma tkunx spi``at min]abba
difett fil-materjal.
Meta x-xog]ol 
ikun jikkonsisti 
f’i\jed minn bi``a 
wa]da.
1637.  (1) Meta x-xog]ol ikun jikkonsisti f’i\jed minn bi``a
wa]da jew isir bil-kejl, ix-xog]ol jibqa’ wkoll g]ar-riskju ta’ l-
arti[jan sakemm min qabbdu jivverifka x-xog]ol kollu; i\da dan
kemm-il darba ma jkunx [ie miftiehem illi l-verifika ta’ kull bi``a
g]andha ssir hekk kif din il-bi``a titlesta.
(2) Il-verifika hija pre\unta li saret g]all-b`ejje` kollha tax-
xog]ol li jkunu [ew im]allsin, jekk min qabbad lill-arti[jan i]allsu
skond ix-xog]ol li jkun sar.
(3) I\da, ma hemmx lok g]al din il-pre\unzjoni, jekk il-
]lasijiet, g]alkemm miftehmin, jew mag]mulin wara li tkun tlestiet
bi``a wa]da jew i\jed tax-xog]ol, huma akkont tax-xog]ol kollu,
ming]ajr imputazzjoni g]al ebda bi``a partikolari ta’ dak ix-
xog]ol.
Kemm \mien idum 
responsabbli 
appaltatur u l-perit 
arkitett.
1638.  (1) Jekk bini jew xog]ol ie]or kbir ta’ [ebel, mibni
b’appalt, fi \mien ]mistax-il sena minn dak in-nhar li tkun tlestiet
il-kostruzzjoni, jinqered, kollu jew bi``a minnu, jew juri li hemm
periklu `ar li sejjer ji[[arraf min]abba difett fil-kostruzzjoni, jew
ukoll min]abba difett ta’ l-art, l-arkitett u l-appaltatur g]andhom
iwie[bu g]al dan.
(2) L-azzjoni g]all-]las tal-]sara g]andha titmexxa fi \mien
sentejn minn dak in-nhar li jigri xi wie]ed mill-ka\ijiet hawn fuq
imsemmija.
L-appaltatur 
m’g]andux jedd 
g]a\-\jieda tal-
prezz.
1639.  L-appaltatur illi ntrabat li jtella’ bini, jew xog]ol ie]or
kbir, skond pjanta stabbilita u miftiehma ma’ min tah ix-xog]ol, ma
jista’ jitlob ebda \jieda ta’ prezz, min]abba li jkun \died il-prezz
tal-]addiema jew tal-materjali, jew min]abba li fil-pjanta jkun sar
xi tibdil jew \jieda, li ma jkunux gravu\i g]alih.
Min jag]ti x-
xog]ol jista’ j]oll 
il-kuntratt. 
Sostitiwit: 
IV.1995.4.
1640.  (1) Min jag]ti x-xog]ol jista’ j]oll, meta jrid, il-kuntratt,
g]alkemm ix-xog]ol ikun di[à  beda.
(2) Jekk ma jkunx hemm ra[uni valida biex i]oll il-kuntratt,
min jag]ti x-xog]ol g]andu j]allas biss lill-appaltatur l-ispejje\
kollha u x-xog]ol kollu tieg]u flimkien ma’ somma li ti[i meqjusa
mill-qorti, skond i`-`irkostanzi, i\da mhux i\jed mill-qlieg] li l-
appaltatur seta’ jag]mel b’dak l-appalt.
(3) Jekk ikun hemm ra[uni valida biex i]oll il-kuntratt, min
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        279
jag]ti x-xog]ol g]andu j]allas biss lill-appaltatur somma li ma
tkunx i\jed mill-ispejje\ ta’ l-appaltatur u l-valur tax-xog]ol, wara
li jittie]ed qies ta’ l-utilità  ta’ dawk l-ispejje\ u dak ix-xog]ol lil
min ikun ta x-xog]ol kif ukoll id-danni li dan ikun sofra.
(4) Kull somma mog]tija bil-quddiem lill-appaltatur qabel ma
l-kuntratt ikun in]all g]andha ti[i applikata g]al dak dovut skond
is-subartikolu (2) jew (3) u l-appaltatur g]andu jrodd lil min ikun ta
x-xog]ol kull e``ess li jirri\ulta.
(5) Il-kuntratt jin]all immedjatament malli min ikun ta x-
xog]ol jinforma lill-appaltatur, b’kull mezz li jkun, bid-de`i\joni
tieg]u li j]oll il-kuntratt, u dan bla ]tie[a ta’ ebda awtorità  jew
konferma mill-qorti.
Il-kuntratt jin]all 
bil-mewt ta’ l-
arti[jan, e``.
1641.  (1) Il-kuntratt ta’ xog]ol jew locatio operis jin]all bil-
mewt ta’ l-arti[jan, ta’ l-arkitett, jew ta’ l-appaltatur.
(2) I\da, min jag]ti x-xog]ol g]andu j]allas lill-werrieta ta’ l-
arti[jan, ta’ l-arkitett jew ta’ l-appaltatur, fil-proporzjon tal-prezz
miftiehem, il-valur ta’ kemm ikun sar xog]ol u tal-materjali li
tlestew, i\da biss kemm-il darba dan ix-xog]ol u dawn il-materjali
jistg]u jiswewlu.
Responsabbiltà  ta’ 
l-appaltatur.
1642. L-appaltatur iwie[eb g]all-eg]mil tan-nies li j]addem.
Jedd tal-bennejja, 
e``.
1643. Il-bennejja, il-mastrudaxxi, u arti[jani o]ra mqabbdin fit-
tlug] ta’ bini jew xog]ol ie]or mog]ti b’appalt, m’g]andhomx
azzjoni kontra dak li g]alih sar ix-xog]ol, ]lief sas-somma biss li
huwa jkollu jag]ti lill-appaltatur fi\-\mien li huma jmexxu l-
azzjoni tag]hom.
Titolu X
FUQ IL-KUNTRATT TA’ SO¬JETÀ
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
X’inhu l-kuntratt 
ta’ so`jetà .
1644.  Is-so`jetà  hija kuntratt li bih tnejn min-nies jew i\jed
jiftiehmu li jqieg]du xi ]a[a in komun, sabiex jaqsmu l-qlig] li
b’hekk jistg]u jie]du.
Is-so`jetà  g]andu 
jkollha b]ala skop 
]a[a le`ita.
1645.  (1) Kull so`jetà  g]andu jkollha b]ala skop ]a[a le`ita, u
g]andha ti[i miftiehma g]all-interess tal-partijiet kollha flimkien.
(2) Kull so`ju g]andu jo]ro[ jew flus jew beni o]ra, jew ix-
xog]ol tieg]u.
Is-so`ju ma jistax 
jo]ro[ b]ala 
sehmu dak li g]ad 
ikun irid jakkwista 
b’wirt jew 
b’donazzjoni.
1646.  (1) Kull ftehim li wie]ed mis-so`ji g]andu jo]ro[ b]ala
sehmu fis-so`jetà  l-proprjetà  jew it-tgawdija ta’ beni, li jista’ ‘l
quddiem jakkwista b’wirt jew b’donazzjoni, ma jiswiex.
(2) Il-kuntratt li jkun fih dan il-ftehim jista’ ji[i annullat kollu
kemm hu, fuq talba ta’ kull wie]ed mis-so`ji l-o]ra.
  280      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Dawn id-
disposizzjonijiet 
ma jg]oddux g]as-
so`jetajiet 
kummer`jali. 
Emendat: 
XLVI. 1973.86.
Kap.168.
1647.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma ig]oddux g]as-
so`jetajiet kummer`jali ]lief kif provdut bl-Ordinanza dwar
So`jetajiet Kummer`jali.
Sub-titolu I
FUQ ID-DIVERSI XORTA TA’ SO¬JETÀ
Ma tistax issir 
so`jetà  universali 
tal-beni kollha.
1648.  Is-so`jetà   universali tal-beni kollha tas-so`ji, g]alkemm
tkun dwar il-beni pre\enti biss, hija nulla.
So`jetà  universali 
tal-qlig] tg]odd.
1649.  (1) Is-so`jetà  universali tal-qlig] tg]odd: f’din is-so`jetà
jid]ol biss dak kollu li l-partijiet jakkwistaw bix-xog]ol tag]hom,
b’kull titolu li jkun, matul i\-\mien tas-so`jetà , u l-u\u tal-beni,
mobbli jew immobbli, iddestinati g]all-e\er`izzju tas-seng]a jew
tal-professjoni tas-so`ju li jkun jippossjedihom.
(2) Is-so`jetà  msemmija f’dan l-artikolu hija nulla, jekk il-
kuntratt ma ji[ix mag]mul b’att pubbliku.
So`jetà  partikolari. 1650. Is-so`jetà  partikolari hija dik li jkollha b’o[[ett xi ]wejje[
partikolari, jew l-u\u tag]hom, jew il-frottijiet li jistg]u jittie]du
minnhom, jew xi impri\a partikolari, jew l-e\er`izzju ta’ xi seng]a
jew professjoni.
Meta s-so`ji 
jo]or[u beni 
immobbli hu 
me]tie[ l-att 
pubbliku.
1651.  (1) Il-kuntratt ta’ so`jetà  li fih xi wie]ed mis-so`ji
jobbliga ru]u li jqieg]ed fis-so`jetà  l-proprjetà  ta’ beni immobbli,
hu null kwantu g]all-obbligu li titqieg]ed fis-so`jetà  din il-
proprjetà , jekk il-kuntratt ma ji[ix mag]mul b’att pubbliku.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1646(2), ig]oddu wkoll
g]al dan il-kuntratt.
Ig]oddu d-
disposizzionijiet 
ta’ l-artikoli 994 sa 
996.
1652. Meta s-so`ju jkun obbliga ru]u b’mod li jiswa skond il-
li[i li jittrasferixxi lis-so`jetà  l-proprjetà  tal-beni li g]andu
jqieg]ed fis-so`jetà , ig]oddu kwantu g]at-trasferiment ta’ dawk il-
beni, id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 994, 995 u 996.
 Sub-titolu II
FUQ L-OBBLIGAZZJONLJIET TAS-SO¬JI BEJNIETHOM
Bidu tas-so`jetà . 1653. Is-so`jetà  tibda mill-waqt li jsir il-kuntratt, jekk ma jkunx
miftiehem \mien ie]or.
Ma tiswiex is-
so`jetà  miftiehma 
li g]andha ddum 
g]al dejjem.
1654.  (1) Kull ftehim li so`jetà  g]andha ddum g]al dejjem jew
g]all-g]omor ta’ wie]ed mis-so`ji hu null.
(2) Il-kuntratt ta’ so`jetà  li jkun fih dan il-ftehim, jitqies
b]allikieku sar ming]ajr ftehim ta’ \mien.
So`jetà  dwar affari 
li ddum g]al \mien 
limitat.
1655.  Jekk is-so`jetà  tkun dwar affari g]al \mien limitat, is-
so`jetà  titqies li saret g]a\-\mien kollu li l-affari g]andha ddum.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        281
Obbligi tas-so`ji 
dwar dak li 
g]andhom 
jo]or[u.
1656.  (1) Kull so`ju hu debitur lejn is-so`jetà  ta’ dak kollu li
wieg]ed li g]andu jqieg]ed fiha.
(2) Meta dan il-konferiment ikun jikkonsisti f’]a[a partikolari
li tag]ha s-so`jetà  tbati l-evizzjoni, is-so`ju li jkun g]amel il-
konferiment hu garanti tag]ha bl-istess mod li hu l-bejjieg] favur
ix-xerrej f’ka\ ta’ evizzjoni.
Is-so`ju hu 
obbligat g]all-
img]axijiet tas-
somom li jkollu 
jag]ti jew li 
minnhom ikun 
g]amel u\u.
1657.  (1) Is-so`ju li obbliga ru]u li jqieg]ed fis-so`jetà  somma
ta’ flus u jonqos milli jqeg]idha, huwa ipso jure debitur ta’ l-
img]axijiet ta’ dik is-somma minn dak in-nhar li dik is-somma
kellha ti[i m]allsa minnu.
(2) Dan ig]odd ukoll g]as-somom li s-so`ju jie]u mill-kaxxa
tas-so`jetà  g]al vanta[[ tieg]u partikolari, u l-img]axijiet ta’ dawn
is-somom ig]addu minn dak in-nhar li jkun hekk ]adhom.
(3) Xejn f’dan l-artikolu ma jne]]i l-jedd tas-so`jetà  li [[ib ‘il
quddiem azzjoni, jekk ikollha dan il-jedd, g]al danni o]ra kontra s-
so`ju, ukoll jekk dan ma jkunx [ie mqieg]ed in mora.
Il-flus li s-so`ju 
jirtira mill-kaxxa 
jitqies li ]adhom 
g]al vanta[[ 
tieg]u.
1658. Is-so`ju li jirtira flus mill-kaxxa tas-so`jetà  jitqies, jekk hu
ma jkunx l-amministratur tas-so`jetà , li ]adhom g]al vanta[[
tieg]u partikolari, bla ]sara tal-prova kuntrarja.
Obbligi tas-so`ji li 
g]andhom jag]tu 
x-xog]ol tag]hom.
1659.  Is-so`ji li jkunu ntrabtu li jag]tu x-xog]ol tag]hom fis-
so`jetà , g]andhom jag]tu kont tal-qlig] kollu li jkunu g]amlu b’dik
ix-xorta ta’ xog]ol li hu l-o[[ett tas-so`jetà .
Imputazzjoni tal-
]las li s-so`ju 
amministratur 
jir`ievi meta huwa 
nnifsu hu kreditur 
tal-parti li t]allas.
1660. Meta so`ju li jkollu f’idejh l-amministrazzjoni, ikun huwa
nnifsu kreditur, f’somma li tista’ tintalab, ta’ persuna li jkollha
tag]ti wkoll lis-so`jetà  somma li l-istess tkun tista’ tintalab, kull
]las li dan is-so`ju jir`ievi ming]and id-debitur g]andu ji[i imputat
akkont tal-kreditu tas-so`jetà  u tal-kreditu tieg]u nnifsu, fil-
proporzjon ta\-\ew[ krediti, g]alkemm ikun ta ri`evuta li biha jkun
g]amel l-imputazzjoni tal-]las kollu g]all-kreditu tieg]u
partikolari. 
 Meta l-kreditur 
tas-so`ju g]andu 
preferenza fuq dak 
tas-so`jetà .
1661.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ma
jg]oddux jekk il-kreditu tas-so`ju jkollu, skond ir-regoli mi[jubin
fl-artikolu 1171(`), (d), (e) u (f), preferenza fuq il-kreditu tas-
so`jetà  u l-]las ikun [ie espressament imputat g]all-kreditu tas-
so`ju.
(2) I\da, f’kull ka\, jekk is-so`ju jiddikjara fir-ri`evuta li l-]las
g]andu ji[i imputat kollu g]all-kreditu tas-so`jetà , hu ma jistax
jitlob li l-]las, kollu jew bi``a minnu, ikun imputat g]all-kreditu
tieg]u.
Jekk is-so`ju 
jir`ievi bi``a mill-
kreditu komuni 
minn debitur li ma 
jibqax solvibbli.
1662.  Jekk wie]ed mis-so`ji jkun ir`ieva bi``a minn kreditu
komuni, hu g]andu, jekk id-debitur ma jibqax solvibbli, iqieg]ed
fil-fond komuni dak li jkun ir`ieva, g]alkemm meta ir`ieva l-]las,
ikun espressament g]amel ri`evuta g]as-sehem li jmiss lilu minn
dak il-kreditu.
}sara kka[unata 
mis-so`ju lis-
so`jetà .
1663.  Kull so`ju hu obbligat lejn is-so`jetà  g]al kull ]sara li
jkun ikkaguna lis-so`jetà  bi ]tija tieg]u, u dan is-so`ju ma jistax
ipa`i din il-]sara bl-utili li s-so`jetà  tkun qalg]et bix-xog]ol tieg]u
  282      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
f’affarijiet o]ra.
Meta fis-so`jetà  
tkun in[iebet it-
tgawdija biss tal-
]a[a.
1664.  (1) Jekk il-]wejje[ li tag]hom tkun in[iebet fis-so`jetà  t-
tgawdija biss, ikunu ]wejje[ `erti u determinati illi ma jintemmux
bl-u\u, huma jibqg]u g]ar-riskju tas-so`ju li jkun sidhom.
(2) Jekk dawn il-]wejje[ jintemmu bl-u\u, jew jekk ikunu tali
li ma jistg]ux jin\ammu ming]ajr ma ti[rilhom ]sara, jew kienu
ma]suba biex ji[u mibjug]a, jew in[iebu fis-so`jetà  fuq stima,
huma jibqg]u g]ar-riskju tas-so`jetà .
(3) Jekk il-]a[a tkun [iet stmata, is-so`ju ma jistax jitlob lura
]lief is-somma ta’ l-istima.
Jedd tas-so`ju 
kontra s-so`jetà .
1665.  Kull so`ju g]andu azzjoni kontra s-so`jetà , mhux biss
g]ar-radd tas-somom li jkun ]are[ g]as-so`jetà , bl-img]axijiet,
i\da wkoll g]all-obbligazzjonijiet li jkun ikkuntratta b’bona fidi
g]all-affarijiet tas-so`jetà , u g]ar-riskji li bil-fors i[[ib l-
amministrazzjoni tieg]u.
Sehem tas-so`ji fil-
qlig] jew fit-telf.
1666.  (1) Meta l-kuntratt tas-so`jetà  ma jkunx iffissa s-sehem
ta’ kull wie]ed mis-so`ji fil-qlig] jew fit-telf, dan is-sehem g]andu
jkun fil-proporzjon ta’ kemm kull wie]ed minnhom ikun qieg]ed
fil-fond tas-so`jetà .
(2) Kwantu g]as-so`ju li ma jkunx qieg]ed fis-so`jetà  ]lief ix-
xog]ol tieg]u, is-sehem tieg]u fil-qlig] jew fit-telf ikun meqjus
b]as-sehem ta’ dak is-so`ju li fis-so`jetà  jkun ]are[ l-anqas somma
jew sehem.
Jekk is-so`ji 
jiftiehmu li j]allu 
d-de`i\joni ta’ 
dawn l-ishma 
f’idejn wie]ed mis-
so`ji, e``.
1667.  (1) Jekk is-so`ji jkunu ftiehmu li j]allu f’idejn wie]ed
minnhom jew f’idejn wie]ed barrani li jidde`idi kemm g]andhom
ikunu dawn l-ishma, din id-de`i\joni ma tistax ti[i attakkata ]lief
fil-ka\ li tkun bid-dieher kontra l-ekwità .
(2) Ma tistax ti[i attakkata lanqas f’dan il-ka\, jekk ig]addu
i\jed minn tliet xhur minn dak in-nhar li s-so`ju li jidhirlu li hu
aggravat b’dik id-de`i\joni sar jaf biha jew jekk huwa nnifsu jkun
beda jesegwiha.
(3) Jekk il-parti li g]ad-de`i\joni tag]ha s-so`ji jkunu ftiehmu
li joqog]du, ma tkunx trid jew ma tkunx tista’ tistabbilixxi l-ishma,
jew tonqos li tistabbilixxi dawn l-ishma fi\-\mien miftiehem mill-
partijiet, inkella, jekk ma jkunx sar ftehim, fi \mien xahar, is-
so`jetà  hija nulla.
Nullità  ta’ xi 
ftehim.
1668.  (1) Kull ftehim li jag]ti lil wie]ed mis-so`ji l-jedd g]all-
qlig] kollu, huwa null.
(2) Kull ftehim li bih il-kapitali jew il-beni mi[juba fis-so`jetà
minn wie]ed jew i\jed mis-so`ji g]andhom ji[u me]lusa minn kull
sehem fit-telf, huwa wkoll null.
Il-jeddijiet, setg]at 
u obbligi tas-so`ju 
amministratur 
huma b]al dawk 
ta’ mandatarju.
1669.  Jekk ma jkunx hemm ftehim xort’o]ra, u fejn dan il-
Kodi`i ma jiddisponix xort’o]ra, il-jeddijiet, is-setg]at u l-obbligi
ta’ kull wie]ed mis-so`ji inkarigat bl-amministrazzjoni tas-so`jetà ,
jaqg]u ta]t id-disposizzjonijiet dwar il-jeddijiet, is-setg]at u l-
obbligi tal-mandatarju.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        283
Setg]at tas-so`ju 
amministratur.
1670.  (1) Is-so`ju inkarigat mill-amministrazzjoni ta]t patt
spe`jali fil-kuntratt tas-so`jetà , jista’ jag]mel, g]ad li jkun hemm l-
oppo\izzjoni tas-so`ji l-o]ra, l-atti kollha li jid]lu fl-
amministrazzjoni tieg]u, basta li huwa jimxi ming]ajr qerq.
(2) Din is-setg]a ma tistax ti[i mne]]ija ming]ajr ra[uni tajba
matul i\-\mien tas-so`jetà ; i\da jekk din is-setg]a tkun [iet
mog]tija b’att li jsir wara l-kuntratt tas-so`jetà , tista’ ti[i mne]]ija
b]al fil-ka\ ta’ mandat sempli`i.
Meta jkunu 
inkarigati mill-
amministrazzjoni 
\ew[ so`ji jew 
i\jed.
1671.  Meta \ew[ so`ji jew i\jed ikunu inkarigati mill-
amministrazzjoni tas-so`jetà , ming]ajr ma jkunu [ew spe`ifikati d-
dmirijiet ta’ kull wie]ed minnhom, jew ming]ajr ma jkun [ie
miftiehem li wie]ed ma jistax jag]mel ming]ajr l-ie]or, kull
wie]ed minnhom jista’ jag]mel ming]ajr l-ie]or l-atti kollha ta’ l-
amministrazzjoni.
Amministrazzjoni 
flimkien.
1672.  Meta jkun [ie miftiehem li wie]ed mis-so`ji
amministraturi ma jista’ jag]mel ebda ]a[a ming]ajr l-ie]or,
wie]ed wa]du ma jista’ jag]mel ebda att ming]ajr l-ie]or, jekk ma
jkunx hemm ftehim [did, g]ad li dan l-ie]or ikun jinsab f’dak i\-
\mien fi stat li ma jistax jie]u parti fl-atti ta’ l-amministrazzjoni,
]lief fil-ka\ ta’ att li ma jkunx irid dewmien u tali li jekk ma jsirx
jista’ jkun hemm g]as-so`jetà  ]sara kbira u li ma tistax tissewwa.
Regoli dwar l-
amministrazzjoni 
meta ma jkunx sar 
ftehim.
1673.  Meta ma jkunx sar ftehim spe`jali fuq kif g]andha
titmexxa l-amministrazzjoni, g]andhom jit]arsu r-regoli li [ejjin:
(a) jitqies li s-so`ji taw lil xulxin bejniethom is-setg]a li
jamministraw il-wie]ed g]all-ie]or; u kull ma jsir
minn kull wie]ed minnhom jiswa wkoll g]as-sehem
tas-so`ji l-o]ra, g]alkemm ma jkunx ittie]ed il-
kunsens tag]hom;
 (b) jekk is-so`ji ma jkunux i\jed minn tnejn, kull wie]ed
minnhom jista’ jopponi l-operazzjoni qabel ma ti[i
mag]luqa, bla ]sara tal-jedd tas-so`ju l-ie]or li jitlob
il-]all tas-so`jetà , flimkien  mad-danni, jekk  l-
oppo\izzjoni tkun vessatorja, jew kuntrarja g]all-iskop
tas-so`jetà , jew xort’o]ra ta’ ]sara kbira g]all-
interessi tas-so`jetà ;
(`) jekk is-so`ji jkunu i\jed minn tnejn, fil-ka\ ta’
oppo\izzjoni, tirba] il-fehma tal-ma[[oranza meqjusa
fuq il-g]add tas-so`ji kollha, inkella, meta d-de`i\joni
tittie]ed f’laqg]a msej]a bi ftehim, jew f’laqg]a illi
g]aliha s-so`ji kollha jkunu [ew imsej]a, fuq il-g]add
biss tas-so`ji li jkun hemm fil-laqg]a:
I\da, jekk id-de`i\joni tal-ma[[oranza tkun
vessatorja, jew tkun kuntrarja g]all-iskop tas-so`jetà ,
jew tkun li tista’ tag]ti esekuzzjoni g]al atti li ma
jkunux jid]lu minnhom infishom fl-iskop tas-so`jetà ,
jew xort’o]ra ta’ ]sara kbira g]all-interessi tas-
so`jetà , is-so`ju li jkun kuntrarju jista’ jitlob il-]all
tas-so`jetà,  flimkien mad-danni;
(d) kull so`ju jista’ jag]mel u\u mill-]wejje[ tas-so`jetà ,
basta li jinqeda bihom g]all-iskop li g]alih g]andhom
  284      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
iservu skond l-u\u, u ma jinqedix bihom kontra l-
interess tas-so`jetà  jew b’mod li ma j]allix lis-so`ji l-
o]ra jinqdew bihom skond il-jedd tag]hom;
(e) kull so`ju g]andu jedd li jobbliga lis-so`ji l-o]ra li
jo]or[u sehem mieg]u g]all-ispejje\ me]tie[a sabiex
jin\ammu fi stat tajjeb il-]wejje[ tas-so`jetà ;
(f) wie]ed mis-so`ji ma jistax jag]mel tibdil fl-immobbli
tas-so`jetà , lanqas jekk jidhirlu li dan it-tibdil ikun ta’
[id g]as-so`jetà , kemm-il darba is-so`ji l-o]ra ma
jag]tux il-kunsens tag]hom g]aldaqshekk.
Is-so`ju li ma 
jkunx 
amministratur ma 
jistax jittrasferixxi 
]wejje[ tas-
so`jetà .
1674. Is-so`ju li ma jkunx amministratur ma jistax jittrasferixxi
jew jobbliga l-]wejje[ tas-so`jetà , lanqas jekk ikunu ]wejje[
mobbli.
So`ju jista’ jsie]eb 
ie]or.
1675. Kull wie]ed mis-so`ji jista’, ming]ajr il-kunsens tas-so`ji
l-o]ra, isie]eb mieg]u lil ]addie]or fis-sehem li jkollu fis-so`jetà ;
i\da hu ma jistax, ming]ajr il-kunsens tag]hom, ida]]al lil dan il-
wie]ed ie]or fis-so`jetà , lanqas jekk huwa jkollu l-
amministrazzjoni tag]ha.
 Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGAZZJONIJIET TAS-SO¬JI LEJN IT-TERZI
Is-so`ji mhumiex 
obbligati in 
solidum g]ad-djun 
tas-so`jetà .
1676.  Is-so`ji mhumiex obbligati in solidum g]ad-djun tas-
so`jetà ; u wie]ed mis-so`ji ma jistax jobbliga lill-o]rajn, jekk
dawn ma jkunux tawh is-setg]a g]aldaqshekk.
Responsabbiltà  tas-
so`ji meta ishma 
tag]hom ma 
jkunux indaqs.
1677. Is-so`ji huma obbligati lejn il-kredituri li mag]hom ikunu
kkuntrattaw, kull wie]ed minnhom g]al somma u sehem indaqs,
ukoll jekk is-sehem ta’ wie]ed minnhom fis-so`jetà  ikun anqas,
kemm-il darba l-kuntratt ma jkunx espressament illimita l-
obbligazzjoni ta’ dan is-so`ju fil-proporzjon tas-sehem tieg]u.
Jekk l-
obbligazzjoni ssir 
fl-isem tas-so`jetà .
1678.  (1) Il-patt illi l-obbligazzjoni saret akkont tas-so`jetà ,
jobbliga biss lis-so`ju li kkuntratta u mhux lill-o]rajn, ]lief jekk
dawn ikunu tawh dik is-setg]a, jew jekk il-]a[a tkun sfat ta’ [id
g]as-so`jetà .
(2) Is-so`ju li jikkuntratta f’ismu, ma jorbotx lis-so`ji l-o]ra,
lanqas jekk il-]a[a tkun sfat ta’ [id g]as-so`jetà , bla ]sara ta’ kull
azzjoni favur ta’ dawk li kkuntrattaw mieg]u, ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1143.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        285
Sub-titolu IV
FUQ KIF TISPI¬¬A S-SO¬JETÀ
Kif tispi``a s-
so`jetà .
1679. Is-so`jetà  tispi``a -
(a) bl-eg]luq ta\-\mien li g]alih [iet miftiehma;
(b) billi jispi``a l-fond tas-so`jetà , jew bit-tmiem ta’ l-
affari li g]aliha s-so`jetà  tkun saret;
(`) bil-mewt ta’ wie]ed mis-so`ji;
(d) bl-inibizzjoni, [enerali jew spe`jali, li jikkuntratta, ta’
wie]ed mis-so`ji, jew bl-insolvenza jew falliment
tieg]u;
(e) bid-dikjarazzjoni ta’ wie]ed mis-so`ji li hu ma jridx
jissokta fis-so`jetà .
It-telfa tal-]a[a 
mwieg]da.
1680.  (1) Jekk wie]ed mis-so`ji wieg]ed li j[ib fis-so`jetà  l-
proprjetà  ta’ ]a[a u din il-]a[a tispi``a qabel ma s-so`jetà
takkwista l-proprjetà  tag]ha, is-so`jetà  tin]all g]as-so`ji kollha.
(2) I\da, is-so`jetà  ma tin]allx jekk it-telfa tal-]a[a ti[ri wara
li s-so`jetà  tkun akkwistat il-proprjetà  tag]ha.
Telfa tal-]a[a li 
tag]ha [iet 
imwieg]da t-
tgawdija.
1681.  Jekk wie]ed mis-so`ji wieg]ed li j[ib fis-so`jetà  t-
tgawdija ta’ ]a[a, it-telfa ta’ din il-]a[a [[ib il-]all tas-so`jetà ,
ukoll jekk it-telfa ti[ri wara li s-so`jetà  tkun bdiet tgawdi l-]a[a. 
 Ftehim li s-so`jetà  
tissokta f’ka\ ta’ 
mewt ta’ wie]ed 
mis-so`ji.
1682.  (1) Jista’ ji[i miftiehem li f’ka\ ta’ mewt ta’ wie]ed mis-
so`ji, is-so`jetà  g]andha tissokta mal-werriet tieg]u, inkella bejn
is-so`ji biss li jibqg]u ]ajja.
(2) F’dan it-tieni ka\, il-werriet tal-mejjet m’g]andux jedd
]lief li jitlob il-qsim tal-fond tas-so`jetà  skond l-istat tag]ha fi\-
\mien tal-mewt tas-so`ju, u ma jkollux sehem fil-jeddijiet
akkwistati wara, ]lief meta dawn il-jeddijiet huma ta’ bil-fors il-
konsegwenza ta’ operazzjonijiet mag]mulin qabel il-mewt tas-
so`ju li lilu jiret.
}all tas-so`jetà  
b’rinunzja.
1683. Il-]all tas-so`jetà  bil-volontà  ta’ wa]da mill-partijiet jista’
jsir biss jekk is-so`jetà  tkun [iet mag]mula ming]ajr limiti ta’
\mien, u jsir bil-mezz ta’ rinunzja, innotifikata lis-so`ji l-o]ra
kollha, basta li din ir-rinunzja ssir b’bona fidi u mhux barra minn
waqtha.
Meta r-rinunzja 
mhix mag]mula 
bona fidi, e``.
1684.  (1) Ir-rinunzja mhix bona fidi, meta s-so`ju jirrinunzja
sabiex jie]u wa]du l-qlig] li s-so`ji kellhom fi ]siebhom li jag]mlu
flimkien.
(2) Hija mag]mula barra minn waqtha, meta l-]wejje[ ma
jkunux g]adhom i\jed s]a], u l-interess tas-so`jetà  jkun jitlob illi l-
]all tag]ha jit]alla g]al i\jed ‘il quddiem.
Il-ftehim li jne]]i 
l-jedd tal-]all tas-
so`jetà  mag]mula 
bla limiti ta’ 
\mien, hu null.
1685. Kull ftehim li bih ji[i mne]]i lil wie]ed mis-so`ji l-jedd li
jitlob li j]oll is-so`jetà  mag]mula ming]ajr limiti ta’ \mien, huwa
null.
  286      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Jista’ jsir patt 
kontra l-]all tas-
so`jetà .
1686. Madankollu, jiswa l-ftehim li bih is-so`ji j\ommu l-jedd li
jopponu ru]hom g]all-]all tas-so`jetà  mitlub minn wie]ed
minnhom, billi je]ilsuh minn kull obbligu lejn is-so`jetà  jew lejn
it-terzi, u billi jag]tuh somma li ti[i miftiehma, inkella s-somma ta’
l-azzjonijiet tieg]u fis-so`jetà , jekk din tkun maqsuma
f’azzjonijiet.
Meta jista’ jintalab 
il-]all tas-so`jetà  
mag]mula b’limiti 
ta’ \mien.
1687. Ma jistax jintalab il-]all tas-so`jetà  mag]mula b’limiti ta’
\mien qabel ma jag]laq i\-\mien miftiehem, ]lief meta jkun hemm
ra[unijiet tajba, b]al fil-ka\ li wie]ed mis-so`ji jonqos mill-obbligi
tieg]u, jew li marda ta’ sikwit tag]mlu mhux tajjeb biex jaqdi l-
affarijiet tas-so`jetà , jew f’ka\ijiet o]ra bhal dawn, li s-sewwa u l-
gravità  tag]hom huma m]ollija fid-dehen tal-qorti.
Regoli g]all-qsim. 1688.  Ir-regoli dwar il-qsim tal-beni in komun ig]oddu wkoll
g]all-qsim bejn is-so`ji, u g]all-effetti ta’ dan il-qsim.
Titolu XI
FUQ IL-KOSTITUZZJONI TA’ RENTA
Kostituzzjoni ta’ 
renta.
1689. Renta, jew ]las ta’ kull sena ta’ flus jew f’o[[etti, tista’
ti[i kkostitwita bi`-`essjoni ta’ ]a[a mobbli jew immobbli, jew bil-
]las ta’ somma ta’ flus li dak li j]allasha jobbliga ru]u li ma
jitlobhiex lura.
Forma tal-kuntratt 
ta’ renta.
 1690. Il-kuntratt li bih tin]oloq renta ma jiswiex jekk ma jsirx
bil-miktub, jew, fil-ka\ ta’ `essjoni ta’ ]wejje[ immobbli, jekk ma
jsirx b’att pubbliku.
Effett ta’ `essjoni 
ta’ immobbli.
1691.  I`-`essjoni ta’ ]wejje[ immobbli, imsemmija fl-artikolu
1689, tittrasferixxi fi`-`essjonarju l-proprjetà  tal-]a[a `eduta, g]ad
illi jkun hemm patt kuntrarju, ukoll il-patt li bih i`-`edent i\omm
g]alih id-dominju, bla ]sara dejjem ta’ dak li jing]ad fl-artikolu
996.
Xorta ta’ renta. 1692. Ir-renta tista’ tkun perpetwa jew vitalizja.
Li[ijiet dwar `nus 
bollali.
1693. Il-li[ijiet dwar i`-`nus bollali huma mne]]ija, ]lief g]a`-
`nus li jkunu [ew ikkostitwiti qabel l-14 ta’ Awissu, 1862. 
Sub-titolu I
FUQ IR-RENTA PERPETWA
X’inhi renta 
fundjarja u renta 
sempli`i.
1694.  (1) Ir-renta perpetwa ikkostitwita b]ala prezz ta’
trasferiment, jew b]ala pi\ ta’ `essjoni, ta’ immobbli, sew b’titolu
oneru\ kemm b’titolu gratuwitu, tissejja] renta fundjarja.
(2) Ir-renta ikkostitwita bil-]las ta’ somma flus jew ta’
]a[‘o]ra mobbli, tissejja] renta sempli`i.
Kemm tista’ tkun 
ir-renta.
1695. Ir-renta ikkostitwita bil-]las ta’ somma ta’ flus ma tistax
tkun i\jed mill-erbg]a fil-mija fis-sena fuq is-somma m]allsa.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        287
Fidwa ta’ renta 
perpetwa. 
Emendat: 
1.1870.3.
1696.  (1) Ir-renta perpetwa hija fl-essenza tag]ha li tista’
tinfeda, f’kull \mien, meta jrid id-debitur, g]alkemm ikun hemm
pattijiet kuntrarji, bla ]sara tal-proviso ta’ l-artikolu 1701.
(2) B’dan kollu, il-kreditur jista’ jiftiehem illi  r-renta
m’g]andhiex ti[i mifdija fi \mien ]ajtu, jew qabel ma jg]addi `ertu
\mien, li ma jistax ikun i\jed minn g]oxrin sena, fil-ka\ ta’ renti
fundjarji, jew i\jed minn g]axar snin, fil-ka\ ta’ renta sempli`i, li
jibdew ig]addu minn dak in-nhar li ti[i kkostitwita r-renta.
(3) Kull ftehim g]al \mien itwal, ji[i mqassar, g]all-wie]ed
jew l-ie]or mi\-\minijiet hawn fuq imsemmija, skond il-ka\.
Fidwa ta’ renta 
sempli`i 
mag]mula bi ]las 
ta’ somma ta’ flus, 
e``.
1697.  (1) Il-fidwa ta’ renta sempli`i kkostitwita bil-]las ta’
somma ta’ flus, issir billi tintradd l-istess somma.
(2) Jekk ir-renta tkun [iet ikkostitwita bil-g]oti ta’ ]wejje[
mobbli o]ra li jkunu [ew stmati fil-kuntratt, il-fidwa ssir bir-radd
ta’ somma daqs dik l-istima.
Fidwa ta’ renta 
fundjarja, e``. 
Emendat: I.1870.4, 
5.
1698.  (1) Il-fidwa ssir bir-radd tas-somma li to]ro[ meta
tikkapitalizza r-renta bit-tlieta fil-mija, fil-ka\ ta’ renta fundjarja,
jew, bl-erbg]a fil-mija, f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) fil-ka\ ta’ renta sempli`i kkostitwita bil-g]oti ta’
]wejje[ mobbli li l-valur tag]hom ma jkunx [ie
iddikjarat fil-kuntratt;
(b) fil-ka\ ta’ renta ordnata b’testment, b’donazzjoni, jew
b’att ie]or li minnu ma jidhirx `ar dak li ng]ata biex
[iet ikkostitwita r-renta.
(2) I\da, jekk ir-renta tkun [iet ikkostitwita biex to]loq
benefi``ju ekkle\jastiku jew patrimonju sagru, jew biex tkun
minfuqa f’opri ta’ ]niena, jew f’g]ajnuna lill-fqar, jew fi premju
g]all-virtù  jew g]all-mertu, jew fi ]wejje[ o]ra ta’ fejda pubblika,
il-fidwa ssir, f’kull ka\ bir-radd tas-somma li to]ro[ meta
tikkapitalizza r-renta bit-tnejn fil-mija.
Meta d-debitur 
jista’ ji[i m[ieg]el 
biex jifdi r-renta.
1699.  Bla ]sara tal-ka\ijiet imsemmijin espressament fil-
kuntratt, id-debitur ta’ renta perpetwa jista’ ji[i m[ieg]el jifdiha -
(a) jekk jonqos li jag]ti lill-kreditur il-garanzija
mwieg]da fil-kuntratt;
(b) jekk, meta ji[u neqsin il-garanziji mog]tija, ma j[ibx
flokhom o]rajn tajbin daqshom;
(`) jekk g]al tliet snin jonqos li j]allas ir-renta, jew jekk,
g]ad illi kull sena huwa jkun g]amel xi ]lasijiet, jibqa’
debitur f’somma daqs ir-renta ta’ tliet snin;
(d) jekk ifalli jew ma jibqax solvibbli, jew l-istat tieg]u
jitbiddel b’mod li jkun hemm periklu li ma jissoktax
i]allas ir-renta.
Il-qorti tista’ tag]ti 
\mien.
1700.  (1) Fil-ka\ijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (b) u (`) ta’ l-
a]]ar artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tag]ti lid-debitur \mien
moderat sabiex fih jag]ti l-garanzija mwieg]da, jew biex i[ib
garanzija o]ra flok dik li [iet nieqsa, jew biex i]allas ir-renta
  288      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
mag]luqa, u b’hekk je]les mill-obbligu tal-fidwa tar-renta.
(2) Dan i\-\mien ma jistax ikun ta’ i\jed minn xahrejn, u jista
ji[i m[edded, g]al ra[uni tajba, g]al xahrejn o]ra biss.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1520 jg]oddu wkoll, fil-
ka\ ma]sub f’dan l-artikolu, g]al kull kreditur tad-debitur, u g]al
kull wie]ed li jkollu interess.
Ig]oddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ l-artikoli 1696 
sa l-1700. 
Emendat: 
I.1870.6.
1701.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1696 sa l-1700
jg]oddu wkoll g]al kull ]las ie]or perpetwu ta’ kull sena kkostitwit
bis-sa]]a ta’ kull titolu li jkun, ukoll jekk b’testment jew
b’donazzjoni, bla ]sara tad-disposizzjonijiet dwar l-enfitewsi.
(2) Dawk id-disposizzjonijiet ig]oddu wkoll g]ar-renti jew
]lasijiet ta’ kull sena kkostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870:
I\da l-fidwa ta’ renta jew ]las ie]or ta’ kull sena kkostitwiti
skond il-li[i, sew qabel kemm wara l-11 ta’ Frar, 1870, biex
jo]olqu benefi``ju ekkle\jastiku jew patrimonju sagru, jew biex
bihom isiru opri ta’ ]niena, ma tistax issir ming]ajr il-kunsens ta’
l-awtorità  ekkle\jastika kompetenti.
Sub-titolu II
FUQ IL-VITALIZJU
Kif jista’ ji[i 
kkostitwit vitalizju.
1702. Il-vitalizju jista’ ji[i kkostitwit sew fuq il-]ajja ta’ dak li
jo]ro[ il-flus jew ]a[’o]ra, kemm fuq il-]ajja tad-debitur jew ta’
]addie]or li ma jkollux jedd g]ar-renta.
Ir-renta tista’ ti[i 
kkostitwita fuq il-
]ajja ta’ persuna 
wa]da jew i\jed,
1703.  Il-vitalizju jista’ ji[i kkostitwit fuq il-]ajja ta’ persuna
wa]da jew i\jed.
jew favur terza 
persuna.
1704. Il-vitalizju jista’ wkoll ji[i kkostitwit favur terza persuna,
g]alkemm il-prezz tieg]u jkun [ie m]allas minn persuna o]ra.
Il-vitalizju fuq il-
]ajja ta’ wie]ed li 
kien [à  mejjet fi 
\mien il-kuntratt 
m’g]andux effett.
1705.  Il-kuntratt ta’ vitalizju fuq il-]ajja ta’ wie]ed li kien [à
mejjet fi\-\mien tal-kuntratt, ma g]andu ebda effett.
Rata ta’ img]ax. 1706.  Il-vitalizju jista’ ji[i kkostitwit bir-rata ta’ img]ax li l-
partijiet jog][obhom jiftiehmu.
Meta dak li favur 
tieg]u [ie 
kkostitwit il-
vitalizju jista’ 
jiltob li ji[i ma]lul.
1707. Dak li favur tieg]u jkun [ie kkostitwit il-vitalizju bil-]las
ta’ prezz, jista’ jitlob il-]all tal-kuntratt jekk min ikkostitwixxa l-
vitalizju ma jag]ti]x il-garanziji miftehmin g]all-esekuzzjoni
tieg]u.
Jeddijiet tal-
persuna li favur 
tag]ha jsir il-
vitalizju.
1708. In-nuqqas biss tal-]las ta’ l-annati mag]luqa ma jag]tix lil
dak li favur tieg]u jkun [ie kkostitwit il-vitalizju l-jedd li jitlob ir-
radd tal-kapital, jew li jer[a’ jid]ol fil-pussess tal-]a[a li tkun [iet
ittrasferita: hu m’g]andux ]lief il-jedd li jitlob il-]las tar-renta
mag]luqa, u garanzija g]all-]lasijiet li jag]ilqu ’l quddiem.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        289
Min jikkostitwixxi 
vitalizju ma jistax 
jitlob il-]all tal-
vitalizju.
1709.  Min jikkostitwixxi l-vitalizju ma jistax je]les mill-]las
tar-renta billi joffri li jrodd il-kapital u billi jirrinunzja g]all-annati
m]allsa minnu: hu obbligat i]allas ir-renta matul il-]ajja kollha tal-
persuna jew tal-persuni li fuq il-]ajja tag]hom il-vitalizju jkun [ie
kkostitwit, ig]ixu kemm ig]ixu din il-persuna jew dawn il-persuni,
u jsir kemm isir gravu\ il-]las tal-vitalizju.
Kif jit]allas il-
vitalizju.
1710.  (1) Ir-renta tal-vitalizju tmiss lil sid il-vitalizju skond in-
numru tal-[ranet li jkun g]ex dak li fuq il-]ajja tieg]u l-vitalizju
jkun [ie kkostitwit.
(2) I\da, jekk ikun [ie miftiehem li l-vitalizju g]andu jit]allas
bil-quddiem, ir-rata kollha m]allsa bil-quddiem jew li kellha hekk
tit]allas, ti[i akkwistata minn dak in-nhar li jag]laq il-]las.
Meta mhux su[[ett 
g]al sekwestru.
1711.  (1) Ma jistax isir patt illi r-renta tal-vitalizju ma tkunx
su[[etta g]al sekwestru, ]lief meta l-vitalizju ji[i kkostitwit
b’titolu gratuwitu, sew b’att fost il-]ajjin kemm b’testment. 
 (2) Meta r-renta tkun [iet hekk ikkostitwita b’titolu gratuwitu,
jista’ jsir patt illi ma tistax ti[i ttrasferita jew mibjug]a.
Sid il-vitalizju 
g]andu jipprova l-
e\istenza tal-
persuna li fuq il-
]ajja tag]ha 
vitalizju [ie 
kkostitwit.
1712. Sid il-vitalizju ma jistax jitlob il-]las ta’ l-annati, jekk ma
jippruvax li l-persuna li fuq il-]ajja tag]ha l-vitalizju kien [ie
kkostitwit g]adha tg]ix.
Titolu XII
FUQ IL-LOG}OB U L-IM}ATRI
Ma hemmx azzjoni 
g]all-]las ta’ dejn 
ta’ log]ob.
1713.  (1) Il-li[i ma tag]ti ebda azzjoni g]al dejn ta’ log]ob,
jew g]all-]las ta’ m]atra.
(2) Ma tag]ti lanqas ebda azzjoni -
(a) g]ar-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kienet
taf li dawk is-somom kellhom iservu g]al-log]ob;
(b) g]ar-radd ta’ somom mislufin minn persuna li kellha
interess fil-log]ob, g]all-]las ta’ dejn ta’ dak il-
log]ob.
E``ezzjonijiet.
ti[rijiet bir-ri[lejn jew fuq \wiemel jew tad-dg]ajjes, il-log]ob tal-
ballun u log]ob iehor ta’ din ix-xorta illi jg]in biex jag]ti ]effa u
e\er`izzju lill-[isem, ma jid]lux fid-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar
artikolu qabel dan.
(2) B’dan kollu, il-qorti tista’ tnaqqas is-somma mitluba
kemm-il darba jidhrilha li hija kbira \-\ejjed.
Ftehim biex 
jin]arbu d-
disposizzjonijiet 
ta’ qabel.
1715. Kull ftehim mag]mul biex jin]arbu d-disposizzjonijiet ta’
l-a]]ar \ew[ artikoli qabel dan, huwa null.
Radd ta’ flus 
mitlufa fil-log]ob.
1716.  It-tellief f’log]ob, li ma jid]olx fil-log]ob imsemmi fl-
artikolu 1714, jista’ jitlob lura ming]and ir-rebbie] is-somma jew
  290      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
il-]a[a li jkun [a ]allas lilu, basta li, b’att [udizzjarju, fi \mien
xahrejn minn dak in-nhar tal-]las, isejja] lir-rebbie] biex jag]tih
lura s-somma jew il-]a[a m]allsa.
Radd ta’ flus 
im]allsin 
f’lotterija.
1717. Kull min ikun g]amel ]las f’Malta g]al xi 1otterija li tkun
saret f’Malta jew f’pajji\i o]ra, jista’ jitlob lura s-somma li jkun
]allas ming]and dak li f’idejh ikun g]amel il-]las, g]alkemm dan
ma jkunx ]lief a[ent ta’ persuni o]ra; i\da dan kemm-il darba l-
lotterija ma tkunx saret bis-setg]a jew bil-permess mog]tijin mill-
awtorità  kompetenti f’Malta.
~erti kuntratti 
m’g]andhomx 
jitqiesu b’log]ob u 
m]atri.
Mi\jud:
XXII. 2000.101.
1717A.  Ebda dejn jew obbligazzjoni o]ra li titnissel minn xi
kuntratt dwar divrenzji, ftehim dwar l-og]la mg]ax, bdil, kambju
ta’ munita barranija jew xi ftehim ie]or b]al dak li jkollu b]ala
g]anijiet jew li l-g]an inti\ tieg]u jkun biex ji\gura profitt jew
jevita telfien (b’riferenza g]al fluttwazzjonijiet fil-valur jew fil-
prezz ta’ proprjetà  ta’ kull deskrizzjoni jew f’xi indi`i jew fattur
ie]or ma]sub g]al dak il-g]an fil-kuntratt)  ma g]andu jkun null u
inesegwibbli min]abba fid-dispo\izzjonijiet  ta’ dan it-Titlu jew ta’
kull li[i o]ra li jkollha x’taqsam mal-log]ob jew l-im]atri.
Titolu XIII
FUQ IT-TRANSAZZJONI
X’inhu kuntratt ta’ 
transazzjoni. 
1718. It-transazzjoni hija kuntratt li bih il-partijiet, b’xi ]a[a li
jag]tu, iwieg]du, jew i\ommu, jag]tu tmiem g]al kaw\a mibdija,
jew jevitaw kaw\a li tkun sejra ssir.
Meta t-transazzjoni 
g]andha ssir b’att 
pubbliku.
1719.  (1) Jekk il-kaw\a li g]aliha 1-partijiet iridu jag]tu tmiem,
jew li jkunu jridu jevitaw, ikollha b’o[[ett ]wejje[ immobbli, it-
transazzjoni ma tiswiex jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) Dan ig]odd ukoll meta, sabiex issir it-transazzjoni, ting]ata
jew titwieg]ed ]a[a immobbli.
Min jista’ jag]mel 
transazzjoni.
1720.  Ma jistg]ux jag]mlu transazzjoni ]lief dawk li huma
kapaci li jittrasferixxu l-]wejje[ imda]]lin fit-transazzjoni. 
Transazzjoni bejn 
ir-ra[el u l-mara.
1721.  Kull transazzjoni bejn ir-ra[el u l-mara, ming]ajr
awtorizzazzjoni tal-qorti kompetenti hija nulla, minbarra fil-ka\jiet
li fihom, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1366, jista’ jsir
bejniethom kuntratt ta’ bejg].
Transazzjoni dwar 
beni su[[etti g]al 
fedekommess, e``.
1722. Kull transazzjoni, dwar beni su[[etti g]al fedekommess,
jew dwar manteniment g]al li [ej, sew jekk dan ikun [ie m]olli
b’testment jew akkwistat b’donazzjoni jew kuntratt ie]or, sew jekk
ikun ordnat mill-qorti, jew g]andu jing]ata bis-sa]]a tal-li[i, hija
wkoll nulla, jekk issir ming]ajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti
kompetenti.
Awtorizzazzjoni 
tal-qorti.
1723.  (1) Meta sabiex transazzjoni tkun tiswa hija me]tie[a 1-
awtorizzazzjoni tal-qorti, din 1-awtorizzazzjoni, jekk il-kaw\a tkun
g]ad ma nbdietx, jew is-smig] tal-kaw\a jkun g]ad ma nfeta]x,
g]andha ti[i mog]tija, meta jkun il-ka\, mill-qorti ta’ [urisdizzjoni
volontarja.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        291
(2) Jekk is-smig] tal-kaw\a jkun beda, l-awtorizzazzjoni tista’
ti[i mog]tija sew mill-qorti hawn fuq imsemmija, kemm mill-qorti
li quddiemha tkun miexja l-kaw\a.
Effett tal-klawsola 
penali.
1724.  (1) Il-klawsola penali mag]mula f’kuntratt ta’
transazzjoni kontra 1-parti li tonqos li tesegwixxi dik it-
transazzjoni, tg]odd flok il-kumpens g]all-]sara kka[unata mid-
dewmien, i\da jibqa’ s]i] l-obbligu ta’ l-esekuzzjoni tat-
transazzjoni, barra minn dak li jing]ad fl-artikolu 1119, fil-ka\ li l-
kuntratt ji[i annullat.
(2) Jekk il-kuntratt ta’ transazzjoni ji[i attakkat min]abba
nullità , il-]las tal-penali, fi\-\mien li tkun miexja l-kaw\a, jibqa’
sospi\.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu g]all-
kuntratti ta’ arbitra[[ li jkun fihom klawsoli penali.
Effetti tat-
transazzjoni.
1725. Fit-transazzjoni ma jid]olx ]lief dak li hu l-o[[ett tag]ha:
fir-rinunzja mag]mula f’kuntratt ta’ transazzjoni g]all-jeddijiet,
azzjonijiet, u pretensjonijiet kollha, jid]ol biss dak li jkollu
x’jaqsam mal-kwistjonijiet li min]abba fihom tkun saret dik it-
transazzjoni.
It-transazzjoni ma 
tag]tix tmiem ]lief 
g]all-kwistjonijiet 
li jkunu fil-]sieb 
tal-partijiet.
1726. It-transazzjoni ma tag]tix tmiem ]lief g]all-kwistjonijiet
li l-partijiet kellhom fil-]sieb, sew jekk dawn il-partijiet ikunu
wrew il-]sieb tag]hom bi kliem spe`jali jew [enerali, kemm jekk
dan il-]sieb ikun jidher b]ala ta’ bil-fors il-konsegwenza ta’ dak li
jkun [ie ddikjarat.
Meta persuna li 
tag]mel 
transazzjoni fuq 
jedd, takkwista 
wara jedd b]alu.
1727. Jekk persuna li tkun g]amlet transazzjoni fuq jedd tag]ha
nfisha, wara takkwista jedd b]alu ming]and persuna o]ra, ma
tibqax obbligata bit-transazzjoni ta’ qabel g]all-jedd akkwistat
[did.
Transazzjoni 
mag]mula minn 
wie]ed fost bosta 
interessati.
1728.  It-transazzjoni mag]mula minn wie]ed fost bosta
interessati ma torbotx lill-o]rajn, u ma tistax ti[i e``epita
minnhom. 
Transazzjoni 
g]andha setg]a ta’ 
sentenza li 
g]addiet f’[udikat.
1729.  (1) It-transazzjoni g]andha, bejn il-partijiet, is-setg]a ta’
sentenza li g]addiet f’[udikat.
(2) Ma tistax ti[i attakkata min]abba \ball ta’ li[i.
Meta transazzjoni 
tista’ ti[i rexxissa.
1730.  (1) I\da, transazzjoni tista’ ti[i rexxissa jekk ikun hemm
\ball dwar il-persuna li mag]ha sar il-ftehim, jew dwar il-]a[a li
kienet l-o[[ett tal-kwistjoni li fuqha l-partijiet kellhom il-]sieb li
jittransi[u.
(2) It-transazzjoni tista’ ti[i rexxissa kull meta jkun hemm
eg]mil dolu\ jew vjolenza.
|ball tal-fatt.
\ball ta’ fatt, tkun saret b’esekuzzjoni ta’ titolu null, i\da dan
kemm-il darba l-partijiet ma jkunux irran[aw espressament fuq dik
in-nullità .
Dokumenti foloz.
foloz, hija nulla g]al kollox.
  292      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Transazzjoni fuq 
kaw\a li g]addiet 
f’[udikat.
1733.  (1) It-transazzjoni dwar kaw\a li tkun spi``at b’sentenza
li g]addiet f’[udikat, meta l-partijiet jew wa]da minnhom ma
kinux jafu biha, hija wkoll nulla.
(2) Jekk mis-sentenza li l-partijiet ma kinux jafu biha, ikun
g]ad jista’ jsir appell, it-transazzjoni tiswa.
Meta jinsabu 
dokumenti wara 
transazzjoni.
1734.  (1) Meta l-partijiet ikunu g]amlu transazzjoni b’mod
[enerali dwar l-affarijiet kollha li jista’ jkun hemm bejniethom, id-
dokumenti li ma kinux jafu bihom, jew li ji[u mikxufa wara, ma
jag]tux jedd biex tintalab ir-rexxissjoni, ]lief jekk ikunu [ew
mo]bija b’eg]mil ta’ wa]da mill-partijiet.
(2) I\da, it-transazzjoni hija nulla, meta ssir fuq ]a[a wa]da
biss, u ji[i ppruvat bid-dokumenti mikxufa wara, li wa]da mill-
partijiet ma kellha ebda jedd fuq dik il-]a[a.
|ball ta’ kalkolu. 1735.  Kull wa]da mill-partijiet g]andha jedd li titlob li ji[i
msewwi \ball ta’ kalkolu li sar fit-transazzjoni.
Transazzjoni fuq 
wirt.
1736. It-transazzjoni fuq wirt li jkun jiddependi minn testment, li
ma jkunx mag]ruf, hija nulla.
Titolu XIV
FUQ ID-DONAZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
X’inhi donazzjoni. 1737.  (1) Il-li[i ma tag]rafx ]lief id-donazzjonijiet bejn il-
]ajjin.
(2) Id-donazzjoni bejn il-]ajjin hija kuntratt li bih id-donatur,
g]al dejjem u bla ]las, jittrasferixxi ]a[a  lid-donatarju, li dan
ja``etta.
(3) Id-donazzjoni li fiha d-donatur i\omm il-jedd li j]assarha
jew li jbiddilha, hija nulla, barra minn fil-ka\ijiet li dan il-Kodi`i
jsemmi espressament.
Rigali 
b’rikonoxxenza.
1738. Ir-rigali li wie]ed jag]ti b’rikonoxxenza, jew b’tag]rif tal-
merti tad-donatarju, jew bi ]las spe`jali ta’ xog]ol li g]alih id-
donatarju ma jkollu ebda jedd ta’ azzjoni, kif ukoll ir-rigali li
bihom ji[i ordnat xi pi\ lid-donatarju, huma wkoll donazzjoni, bla
]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu ta’ wara dan.
Donazzjoni flok 
]las.
1739. Jekk id-donazzjoni ssir bi ]las ta’ xi xog]ol li g]alih id-
donatarju kellu jedd ta’ azzjoni, ir-regoli partikolari dwar id-
donazzjonijiet ma jg]oddux, ]lief meta l-valur tal-]a[a mog]tija
b’donazzjoni jkun i\jed, g]all-anqas bin-nofs, mill-]las li jkun
]aqqu dak ix-xog]ol, u dwar dan i\-\ejjed biss.
Donazzjonijiet 
oneru\i.
1740.  Ir-regoli partikolari dwar id-donazzjonijiet lanqas ma
jg]oddu g]ad-donazzjonijiet oneru\i lid-donatarju, ]lief meta l-
valur tal-]a[a mog]tija jkun i\jed, g]all-anqas bin-nofs, tal-valur
tal-pi\ijiet ordnati lid-donatarju, u dwar dan i\-\ejjed biss.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        293
Fid-donazzjoni 
tid]ol biss il-
proprjetà  pre\enti.
1741.  (1) Id-donazzjoni ma tistax tkun ]lief tal-beni li d-
donatur ikollu fi\-\mien tad-donazzjoni.
(2) Jekk fid-donazzjoni ji[u mda]]la beni li d-donatur g]ad
ikollu, id-donazzjoni hija nulla dwar dawn il-beni.
(3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]ad-
donazzjonijiet imsemmijin fis-Sub-titoli IV u V ta’ dan it-Titolu.
Benefizzji 
ekklesjasti`i, e``., 
regolati mil-li[i 
kanonika. 
Mi\jud:
V. 1920.2.
1742.  Bla ]sara ta’ kull li[i o]ra spe`jali f’Malta, il-benefizzji
ekklesjasti`i, jew il-kappellaniji ekklesjasti`i perpetwi, jew il-
patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali perpetwi g]andhom, sew
g]al dak li g]andu x’jaqsam ma’ l-e\er`izzju, it-tgawdija, it-tmiem
jew it-telf tal-[uspatrunat, attiv jew passiv, kif ukoll g]al dak li
g]andu x’jaqsam mal-kwalifiki u l-kondizzjonijiet me]tie[a sabiex
jistg]u jikkostitwixxu titolu ta’ ordinazzjoni jew sabiex jista’ jsir
u\u minnhom g]aldaqshekk, huma regolati mil-li[i kanonika li issa
jew minn \mien g]al \mien tkun isse]] f’Malta:
I\da, xejn f’dan l-artikolu ma jista’ jkun ta’ ]sara g]al ebda
jedd li jmiss lill-Gvern u li hu mill-Gvern e\er`itat dwar benefizzji,
kappellaniji, patrimonji sagri jew sussidji patrimonjali.
Sub-titolu I
FUQ MIN JISTA’ JAG}MEL JEW JIR¬IEVI DONAZZJONI
Min jista’ jag]mel 
jew jir`ievi 
donazzjoni. 
Emendat: 
LVIII. 1975.10. 
Kap. 201.
1743.  Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-
Manumorta, jistg]u jag]mlu jew jir`ievu donazzjoni l-persuni
kollha, minbarra dawk li f’dan it-Titolu huma ddikjarati inkapa`i. 
Persuni inkapa`i li 
jag]mlu 
donazzjoni. 
Emendat: 
XLVI. 1973.87.
1744. Huma inkapa`i li jag]mlu donazzjoni -
(a) dawk li, skond l-artikolu 597(a),  (b), (`) u (d), huma
inkapa`i li jag]mlu testmenti;
(b) l-interdett min]abba tberbiq, jekk ma jkunx [ie
awtorizzat biex jag]mel donazzjoni mill-qorti li tkun
ordnat l-interdizzjoni tieg]u;
(`) il-minuri, ]lief b’kuntratt ta’ \wie[ b]al ma jing]ad fl-
artikolu 1807.
Nullità  ta’ 
donazzjoni 
g]alkemm l-
inkapa`ità  tad-
donatur tispi``a 
qabel l-
esekuzzjoni.
1745. Id-donazzjoni mag]mula minn min mhux kapa`i jag]mel
donazzjoni, hija nulla, ukoll jekk l-inkapa`ità  tad-donatur tkun
spi``at qabel i\-\mien li fih id-donazzjoni g]andha ti[i esegwita. 
Persuni mhux 
kapa`i li jir`ievu 
b’donazzjoni.
1746.  (1) Mhumiex kapa`i li jir`ievu b’donazzjoni dawk illi,
fi\-\mien tad-donazzjoni, jew fi\-\mien li sse]] il-kondizzjoni
sospensiva li minnha d-donazzjoni kienet tiddependi, ikunu
g]adhom ma [ewx kon`epiti.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]at-tfal
  294      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
immedjati ta’ persuna determinata u li tkun ]ajja fi \mien id-
donazzjoni, u lanqas g]al persuni li jkunu msej]a biex igawdu xi
fondazzjoni.
Dawk li ma 
jitwildux fi stat li 
jistg]u jg]ixu.
1747.  (1) Lanqas m’huma kapa`i biex jir`ievu b’donazzjoni
dawk li jitwieldu fi stat li ma jistg]ux ig]ixu.
(2) Fid-dubju, jitqiesu li jistg]u jg]ixu dawk li jitwieldu ]ajjin.
Persuni li ma 
jistg]ux jir`ievu 
b’donazzjoni i\jed 
milli jit]alla lilhom 
b’testment. 
Emendat: 
XXI.1962.18.
1748.  Il-persuni hawn ta]t imsemmija ma jistg]ux jir`ievu
b’donazzjoni i\jed minn dak li jista’ jit]alla lilhom b’testment, kif
hemm fl-artikoli 602, 603, 604 u 611:
(a) it-tfal ille[ittimi tad-donatur;
(b) \ew[ jew mart id-donatur;
(`) it-tfal tad-donatur, imwielda mit-tieni \wie[, jew minn
\wie[ wara dan u t-tfal adottati tad-donatur; 
(d) il-membri ta’ l-ordnijiet monasti`i u tax-xirkiet
reli[ju\i ta’ regolari, wara li jkunu ntrabtu bil-voti fl-
ordni jew xirka reli[ju\a.
Tg]odd id-
disposizzjoni ta’ l-
art. 609.
1749.  Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 609 dwar l-inkapa`ità
tat-tutur jew kuratur, ig]oddu g]ad-donazzjonijiet.
Donazzjoni 
mo]bija ta]t 
g]amla ta’ kuntratt 
b’titolu oneru\.
1750. Id-donazzjoni mag]mula favur ta’ persuna mhix kapa`i li
tir`ievi b’donazzjoni, ta]t l-artikoli ta’ qabel dan, hija nulla, kollha
jew f’parti, skond ix-xorta ta’ inkapa`ità , ukoll jekk ti[i mo]bija
ta]t il-g]amla ta’ kuntratt b’titolu oneru\, jew mag]mula f’isem ta’
persuna interposta.
Persuni interposti. 1751.  (1) Jitqiesu persuni interposti, skond il-ka\, il-missier u l-
omm, l-ulied u d-dixxendenti, u r-ra[el jew il-mara tal-persuna
inkapa`i li tir`ievi b’donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]al
missier u omm il-persuni msemmijin fl-artikolu 1748(d).
Donazzjoni 
mag]mula lin-
nutar li jir`ievi l-
att, e``. 
Emendat: 
XLVI. 1973.88.
1752. Id-donazzjoni mag]mula lin-nutar li jkun ir`ieva l-att tad-
donazzjoni, jew lill-mara jew lir-ra[el tan-nutar, jew lil wie]ed
minn qrabatu mid-demm jew bi \wie[ sat-tielet grad
inklu\ivament, tista’ ti[i annullata fuq talba tad-donatur jew tal-
werrieta tieg]u, sakemm din id-donazzjoni ma tkunx [iet esegwita.
Sub-titolu II
FUQ IL-FORMA U L-EFFETTI TAD-DONAZZJONI
Id-donazzjoni 
g]andha ssir b’att 
pubbliku.
1753.  (1) Id-donazzjoni hija nulla jekk ma ssirx b’att pubbliku.
(2) I\da, id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma jg]oddux -
(a) g]al rigali, li jing]ataw minn id g]al id, ta’ flus jew ta’
]wejje[ mobbli korporali o]ra, jew ta’ titoli g]all-
portatur, jekk is-somma jew il-valur tag]hom ikun
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        295
\g]ir, meta jitqiesu l-kondizzjoni tal-persuni u
`irkostanzi o]ra;
(b) g]al rinunzja gratuwita ta’ jeddijiet jew g]al `essjoni
ta’ krediti jew ta’ titoli negozjabbli, jew g]al ma]fra
ta’ djun jew g]al patt mag]mul favur terzi fil-ka\ijiet
imsemmijin fl-artikoli 999, 1000 u 1704:
I\da, g]al dik li hija l-forma ta’ din ir-rinunzja,
`essjoni, ma]fra jew patt, g]andhom ji[u m]arsa d-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli hawn fuq imsemmija jew
ta’ li[ijiet o]ra, g]alkemm dawn id-disposizzjonijiet
ig]oddu g]al kuntratti b’titolu oneru\.
Meta d-donazzjoni 
tobbliga lid-
donatur.
1754.  (1) Id-donazzjoni ma tobbligax lid-donatur u ma g]andha
ebda effett ]lief minn dak in-nhar li d-donatarju, espressament jew
ta`itament, ikun a``ettaha.
(2) L-a``ettazzjoni ta’ donazzjoni ta’ ]wejje[ immobbli hija
nulla, jekk ma ssirx fl-att stess tad-donazzjoni jew b’att pubbliku
ie]or.
|mien g]all-
a``ettazzjoni ta’ 
donazzjoni.
1755.  Id-donatarju g]andu jedd ja``etta d-donazzjoni f’kull
\mien fil-]ajja tad-donatur sakemm dan ma j]assarhiex. 
Meta l-
a``ettazzjoni tista’ 
ssir wara l-mewt 
tad-donatur.
1756.  (1) L-a``ettazzjoni mag]mula wara l-mewt tad-donatur
ma tiswiex, ]lief fil-ka\ijiet li [ejjin:
(a) meta d-donatur ikun \amm g]alih, g]a\-\mien ta’
]ajtu,  l-u\u jew  l-u\ufrutt  tal-]a[a  mog]tija
b’donazzjoni;
(b) meta l-esekuzzjoni tad-donazzjoni g]andha ssir wara l-
mewt tad-donatur;
(`) meta d-donatur imut fi \mien tliet xhur minn dak in-
nhar tad-donazzjoni.
(2) F’kull wie]ed mill-ka\ijiet hawn fuq imsemmija, id-
donatarju jista’, fi \mien li ji[i mog]ti mill-qorti, fuq talba ta’ min
ikollu interess, ja``etta validament id-donazzjoni li ma tkunx [iet
im]assra mid-donatur; dan i\-\mien ma jistax ikun i\jed minn
xahar, imma jista’ ji[i g]al ra[uni tajba m[edded mill-qorti g]al
xahar ie]or.
A``ettazzjoni mill-
werrieta jew mill-
kredituri tad-
donatarju.
1757.  L-a``ettazzjoni  mag]mula mill-werrieta jew  mill-
kredituri tad-donatarju ma tiswiex.
Donazzjoni 
mag]mula lil 
minuri. 
Emendat: 
XLVI. 1973.90; 
XXI.1993.2.
1758.  (1) Id-donazzjoni mag]mula lil wie]ed minuri tista’ ti[i
a``ettata g]alih sew mill-missier kemm mill-omm, kif ukoll, minn
kull wie]ed mill-axxendenti tan-na]a ta’ missieru jew ta’ ommu,
g]alkemm missieru jew ommu jkunu ]ajja.
(2) Jekk id-donazzjoni ssir minn wie]ed mill-[enituri jew mill-
axxendenti tal-minuri, tista’ ti[i a``ettata g]alih mill-[enitur l-
ie]or jew minn kull axxendent ie]or.
(3) I\da, jekk il-minuri jkun su[[ett g]as-setg]a tal-[enituri,
ebda persuna, barra mill-[enitur li jkun qed je\er`ita is-setg]a tal-
  296      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
[enituri, ma tista’ ta``etta d-donazzjoni f’isem il-minuri jekk mhux
bl-awtorità  tal-qorti.
(4) Jekk id-donazzjoni ssir mill-missier u l-omm tal-minuri, il-
qorti tista’ tag]ti l-awtorizzazzjoni lill-minuri nnifsu biex
ja``ettaha, jew ta]tar persuna biex ta``ettaha g]alih.
Donazzjoni lil tifel 
ille[ittimu.
1759. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll fil-ka\ ta’ missier u omm ta’ iben ille[ittimu mag]ruf fl-
istess att ta’ a``ettazzjoni, jew b’att ie]or, jew le[ittimat b’digriet
tal-qorti.
Donazzjoni 
mag]mula lil 
persuna ta]t tutela 
jew kurazija.
1760.  Id-donazzjoni mag]mula lil persuna li, min]abba l-età
tag]ha jew g]al ra[unijiet o]ra, tkun ta]t tutela jew kurazija, ma
tistax ti[i a``ettata ]lief mit-tutur jew kuratur, bl-awtorizzazzjoni
tal-qorti.
Nullità  ta’ 
donazzjoni 
min]abba nuqqas 
ta’ 
awtorizzazzjoni.
1761.  Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar tliet artikoli qabel dan,
id-donazzjoni ma tistax ti[i annullata min]abba nuqqas ta’
awtorizzazzjoni hemm imsemmija, ]lief fuq talba tad-donatarju; u
din it-talba ma tistax issir ]lief fi \mien sentejn minn dak in-nhar li
d-donatarju jsir ta’ l-età , jew ma jibqax ta]t tutela jew kurazija.
Meta jista’ jin]atar 
kuratur spe`jali.
1762.  (1) Jekk fil-ka\ijiet imsemmijin fl-artikoli 1758, 1759 u
1760, il-missier jew l-omm, l-axxendent le[ittimu, jew it-tutur jew
kuratur, ma je]dux ]sieb, jew, ming]ajr ra[uni tajba, ma jkunux
iridu ja``ettaw id-donazzjoni, il-qorti, fuq talba ta’ kull min ikun,
ta]tar kuratur spe`jali g]aldaqshekk.
(2) Dan ig]odd ukoll jekk dak li jag]mel it-talba jistqarr bil-
[urament li ma jafx jekk il-minuri g]andux [enituri jew axxendenti
le[ittimi, ]ajjin, inkella, li ma jafx fejn jinsab xi wie]ed minn dawk
il-[enituri jew axxendenti, u l-qorti jkun jidhrilha li d-donazzjoni
hija ta’ [id g]all-minuri.
Meta l-minuri 
nnifsu jista’ 
ja``etta 
donazzjoni. 
Emendat: 
XXI.1993.2.
1763.  Il-minuri li ma jkunx ta]t is-setg]a tal-[enituri u lanqas
ikollu kuratur, jista’ wkoll validament ja``etta donazzjoni jekk
ikun g]alaq l-erbatax-il sena; i\da bla ]sara, favur tieg]u, ta’ l-
azzjoni tat-t]assir tad-donazzjoni, ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-
artikolu 971.
Obbligu ta’ 
persuna li ta``etta 
g]al ]addie]or. 
Emendat: 
XLVI.1973.91.
1764.  (1) Il-persuna li skond il-li[i tkun a``ettat donazzjoni
g]al ]addie]or hija obbligata titlob l-iskrizzjoni tad-donazzjoni,
meta huwa l-ka\, fir-Re[istru Pubbliku, skond id-disposizzjonijiet
u g]all-finijiet ta’ l-artikolu 996.
(2) I\da, din l-iskrizzjoni tista’ ssir ukoll b’talba tan-nutar li
jkun ir`ieva l-att tad-donazzjoni jew ta’ l-a``ettazzjoni, jew b’talba
tad-donatarju, ikun min ikun, ukoll ming]ajr ebda awtorizzazzjoni. 
Restitutio in 
integrum. 
Emendat: 
XLVI. 1973.92.
1765.  (1) Il-minuri, jew kull donatarju ie]or, ma g]andhomx
jedd ta’ l-azzjoni g]ar-restitutio in integrum fil-ka\ ta’ nuqqas ta’
a``ettazzjoni jew ta’ l-iskrizzjoni tad-donazzjoni; bla ]sara tal-jedd
li d-donatarju g]andu skond il-li[i li jdur kontra l-persuna li kienet
obbligata ta``etta g]alih id-donazzjoni jew li titlob l-iskrizzjoni
tag]ha.
(2) Ir-restitutio in integrum ma jing]atax lanqas jekk il-persuna
hekk obbligata tkun mhux solvibbli.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        297
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ \wie[ ma tistax 
ti[i attakkata 
min]abba nuqqas 
ta’ a``ettazzjoni.
1766. Id-donazzjonijiet li jsiru b’kontemplazzjoni ta’ \wie[ `ert
u determinat, u qabel ma dan i\-\wie[ isir, sew mill-g]arajjes
bejniethom, sew minn ]addie]or lill-g]arajjes u lit-tfal li jitwieldu
mi\-\wie[ tag]hom, ma jistg]ux ji[u attakkati min]abba li ma
jkunux [ew a``ettati.
Donazzjonijiet 
bejn ir-ra[el u l-
mara matul i\-
\wie[.
1767. Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan ig]oddu
wkoll g]ad-donazzjonijiet bejn ir-ra[el u l-mara, matul i\-\wie[.
Donazzjoni ta]t 
kondizzjoni ta’ 
radd tal-]a[a 
mog]tija jekk id-
donatur ikollu tfal.
1768. B’dak kollu li jing]ad fl-artikolu 1056, tiswa d-donazzjoni
mag]mula ta]t il-kondizzjoni li d-donatarju g]andu jrodd il-]a[a
mog]tija lilu, kemm-il darba d-donatur ikollu tfal minn \wie[
mag]mul qabel jew wara d-donazzjoni.
Djun tad-donatur.
meta d-donazzjoni ma tkunx issu[[ettatu g]alihom; bla ]sara tal-
jedd tal-kredituri g]all-azzjoni msemmija fl-artikolu 1144, u g]all-
azzjoni ipotekarja, meta hemm lok g]aliha.
Donazzjoni ta]t 
kondizzjoni tal-
]las tad-djun.
1770.  (1) Tiswa d-donazzjoni mag]mula ta]t il-kondizzjoni tal-
]las ta’ djun jew pi\ijiet li jkun hemm fi \mien id-donazzjoni, jew
ta’ djun jew pi\ijiet li g]ad ikun hemm, basta li dawn ikunu g]al
]wejje[ imsemmijin fl-att tad-donazzjoni jew b’nota mg]aqqda
mieg]u.
(2) I\da, id-donazzjoni mag]mula ta]t kondizzjoni ta’ ]las ta’
djun jew pi\ijiet o]ra li g]ad ikun hemm, hija nulla.
Limiti tar-
responsabbiltà  tad-
donatarju.
1771. F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fis-subartikolu (1)
ta l-a]]ar artikolu qabel dan, jekk fl-att jew fin-nota fuq imsemmija
ma jkunx [ie ddikjarat ukoll l-ammont tad-djun jew pi\ijiet, id-
donatarju mhux obbligat g]al i\jed mill-valur tal-]a[a mog]tija
b’donazzjoni, ]lief kemm-il darba hu jkun intrabat espressament li
j]allas dawk id-djun jew pi\ijiet, jil]aq kemm jil]aq l-ammont
tag]hom.
Meta jitqies li 
hemm din l-
kondizzjoni.
1772.  I\da, id-donazzjoni tal-beni kollha pre\enti jew ta’ parti
tal-beni kollha pre\enti, titqies li saret, meta l-att tad-donazzjoni
ma jkun fih xejn li juri intenzjoni kuntrarja, bil-patt li titnaqqas
minnha, qabel ma l-beni ji[u mitluqa jew ikkunsinnati, is-somma
tad-djun tad-donatur, li jkun hemm fi\-\mien tad-donazzjoni,
kollha jew fil-proporzjon tas-sehem mog]ti b’donazzjoni, skond
jekk id-donazzjoni tkunx tal-beni kollha jew ta’ parti minnhom
biss:
I\da, dan it-tnaqqis ma jkunx jista’ i\jed jintalab wara li
ji[u kkunsinnati jew mitluqa l-beni; bla ]sara tad-jedd tal-kredituri
g]all-wa]da jew l-o]ra mill-azzjonijiet imsemmijin fl-artikolu
1769. 
Manteniment lid-
donatur.
1773.  (1) Id-donatarju hu obbligat jag]ti l-manteniment lid-
donatur li jaqa’ fil-b\onn, sa l-ammont li jkunu j[ibu l-frottijiet tal-
]a[a, i\da dan kemm-il darba d-donatarju jkollu g]andu l-]a[a
mog]tija b’donazzjoni jew il-valur tag]ha u ma jkunx huwa nnifsu
fil-b\onn.
(2) Jekk il-]a[a mog]tija b’donazzjoni tkun g]and id-
  298      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
donatarju, i\da ma tkunx tag]ti frottijiet, l-obbligu hawn fuq
imsemmi jasal sas-somma ta’ l-img]axijiet fuq il-valur tal-]a[a
nfisha, bi stima.
(3) Jekk id-donatarji jkunu tnejn jew i\jed, id-donatarju ta’
qabel g]andu l-obbligu hawn fuq imsemmi fil-ka\ biss li g]all-
manteniment tad-donatur ma jkunx bi\\ejjed dak li jkun imissu
jag]ti d-donatarju ta’ warajh.
(4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu ukoll jekk id-
donatur ikollu qraba mid-demm jew bi \wie[, li jkunu obbligati u fi
stat li jistg]u jag]tuh il-manteniment.
|amm tal-jedd li 
jiddisponi.
1774.  Jekk id-donatur ikun \amm il-jedd li jiddisponi minn xi
]a[a mda]]la fid-donazzjoni, jew minn somma partikolari fuq il-
beni mog]tija b’donazzjoni, u jmut ming]ajr ma jkun iddispona
mill-]a[a, din il-]a[a jew somma ssir tad-donatarju, barra minn fil-
ka\ ta’ dikjarazzjoni kuntrarja mag]mula espressament fl-att stess
tad-donazzjoni, jew barra minn fil-ka\ li d-donatarju jkun
impedixxa lid-donatur milli jiddisponi minn dik il-]a[a jew
somma.
Jedd fuq il-]a[a li 
tit]alla barra mid-
donazzjoni.
1775.  Jekk id-donatur ikun ]alla barra mid-donazzjoni xi ]a[a
sabiex jiddisponi minnha, u hu ma jiddisponix minnha la b’att fost
il-]ajjin u lanqas b’testment, din il-]a[a tkun tmiss lill-werrieta
tad-donatur, barra minn meta d-donatur innifsu jkun, fl-att stess
tad-donazzjoni, iddikjara espressament li, jekk imut ming]ajr ma
jkun iddispona minnha, din il-]a[a g]andha tmiss lid-donatarju.
Projbizzjoni ta’ 
fedekommessi fid-
donazzjonijiet.
1776.  Il-fedekommessi huma ipprojbiti fid-donazzjonijiet b]al
fit-testmenti; u dak li hu mi[jub fl-artikoli 331, 736 u 757 sa 761
ig]odd g]ad-donazzjonijiet.
Riserva ta’ 
u\ufrutt.
1777.  Id-donatur jista’ j\omm favur tieg]u l-u\ufrutt tal-]a[a
mog]tija b’donazzjoni.
Donazzjoni ta’ 
]wejje[ mobbli 
b’\amm tal-jedd 
ta’ l-u\ufrutt.
1778. Jekk f’donazzjoni ta’ ]wejje[ mobbli d-donatur i\omm il-
jedd ta’ l-u\ufrutt, id-donatarju g]andu, meta dan l-u\ufrutt
jispi``a, l-istess jeddijiet, kontra d-donatur jew il-werrieta tieg]u,
li huma mog]tija lis-sid ta]t id-disposizzjonijiet tat-Titolu III tat-
Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodi`i g]ar-radd ta’ dawk il-
]wejje[.
Patt riversiv. 
Emendat: 
XXXIX.1939.10.
1779.  (1) Id-donatur jista’ j\omm g]alih u g]all-werrieta tieg]u
l-patt riversiv dwar il-]wejje[ mog]tija b’donazzjoni, fil-ka\ li d-
donatarju jmut ming]ajr tfal, f’kull \mien li jkun.
(2) Jista’ wkoll i\omm il-patt riversiv dwar il-]wejje[ mog]tija
b’donazzjoni sew fil-ka\ li jmut qablu d-donatarju biss kemm fil-
ka\ li jmutu qablu d-donatarju u d-dixxendenti tieg]u:
I\da dan il-patt ma jistax isir ]lief favur id-donatur biss.
Effett tal-patt 
riversiv.
1780.  Meta l-patt riversiv ise]], kull trasferiment tal-beni
mog]tija b’donazzjoni jin]all, u dawn il-beni jer[g]u jmorru lura
g]and id-donatur ]ielsa minn kull pi\ jew ipoteka, i\da tibqa’ l-
ipoteka inskritta b]ala garanzija tad-dota u tad-dotarju li jmissu
lill-mara tad-donatarju, meta l-beni l-o]ra tieg]u ma jkunux
bi\\ejjed g]aldaqshekk, u d-donazzjoni tkun saret lilu bl-istess
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        299
kitba ta\-\wie[ li biha [iet ikkostitwita d-dota jew imwieg]ed id-
dotarju. 
Donazzjoni bil-patt 
riversiv favur ta’ 
i\jed minn persuna 
wa]da.
1781.  Meta d-donazzjoni bil-patt riversiv issir favur \ew[
persuni jew i\jed, u xi wa]da minn dawn il-persuni jew id-
dixxendenti tag]ha tmut jew imutu qabel, skond il-ka\ijiet
imsemmija fl-artikolu 1779, il-kondizzjoni titqies li se]]et dwar is-
sehem tal-persuna mejta, u d-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu
qabel dan isiru jg]oddu dwar dan is-sehem.
Garanzija tad-
donatur.
1782.  Id-donatur mhux obbligat jag]mel tajjeb lid-donatarju
g]all-evizzjoni li dan ibati tal-]wejje[ mog]tija lilu b’donazzjoni,
]lief f’kull wie]ed mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) meta d-donazzjoni ssir b’kontemplazzjoni ta’ \wie[,
jew b’titolu ta’ patrimonju sagru;
(b) meta d-donatur iwieg]ed espressament il-garanzija;
(`) meta l-evizzjoni ssir min]abba djun li g]alihom id-
donatur ikun obbligat personalment;
(d) meta d-donatur jag]ti ]a[a ta’ ]addie]or, b’mala fidi u
bil-]sieb li j[ieg]el lid-donatarju li jag]ti, inkella li
jag]mel jew ma jag]milx xi ]a[a;
(e) meta, bid-donazzjoni, ikunu [ew ordnati lid-donatarju
pi\ijiet li jistg]u jinstmaw fi flus, jew meta d-
donazzjoni tkun [iet mag]mula bi ]las ta’ xog]ol li
jista’ ji[i stmat fi flus u li g]alih kien imiss lid-
donatarju jedd ta’ azzjoni: f’dan il-ka\ id-donatur hu
obbligat jag]mel tajjeb sas-somma li jkunu jiswew
dawk il-pi\ijiet jew xog]ol.
Effetti tal-
garanzija.
1783.  (1) Fil-ka\ijiet imsemmijin fil-paragrafi (a), (b), (`) u (d)
ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, id-donatarju ma jistax jitlob
ming]and id-donatur i\jed mill-valur li l-]a[a mog]tija lilu
b’donazzjoni kellha fi\-\mien tad-donazzjoni, ]lief jekk, fil-ka\
imsemmi fil-paragrafu (d), id-donatarju jkun bata ]sara f’somma
akbar minn kemm tkun tiswa l-]a[a mog]tija b’donazzjoni: f’dan
il-ka\ l-effetti tal-garanzija jaslu sa dik is-somma.
(2) Fil-ka\ imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ l-artikolu hawn fuq
imsemmi, id-donatarju jista’ jitlob ming]and id-donatur somma
daqs kemm ikun il-valur tal-pi\ijiet li hu ]allas jew tax-xog]ol li
hu g]amel, ikun kemm ikun il-valur tag]hom.
Servitù j ew 
pi\ijiet.
1784.  Id-donatur mhux obbligat je]les il-]a[a mog]tija
b’donazzjoni minn servitujiet jew pi\ijiet o]ra li g]alihom tkun
su[[etta, bla ]sara tal-jedd tad-donatarju, li jkun a``etta d-
donazzjoni ming]ajr ma kien jaf b’dawk is-servitujiet jew pi\ijiet,
illi jirrinunzja g]all-]a[a mog]tija b’donazzjoni sa \mien sena
minn dak in-nhar li jkun sar jaf b’dawk is-servitujiet jew pi\ijiet.
  300      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu III
FUQ L-E¬¬EZZJONIJIET G}AR-REGOLA DWAR LI D-
DONAZZJONIJIET MA JISTG}UX JIT}ASSRU
Ra[uni g]at-t]assir 
ta’ donazzjoni.
1785.  Id-donazzjonijiet jistg]u jit]assru biss bis-sa]]a ta’
kondizzjoni ri\oluttiva, espressa jew ta`ita, skond id-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1066, 1067, 1068 u 1069, inkella
min]abba ingratitudni.
T]assir bis-sa]]a 
ta’ kondizzjoni 
ri\oluttiva.
1786.  Jekk it-t]assir tad-donazzjoni jsir bis-sa]]a ta’
kondizzjoni ri\oluttiva, il-beni jer[g]u lura g]and id-donatur ]ielsa
minn kull pi\ jew ipoteka li d-donatarju jkun g]amel fuqhom; u d-
donatur g]andu kontra t-terzi pussessuri ta’ l-immobbli li kienu
[ew mog]tija b’donazzjoni, il-jeddijiet kollha li kien ikollu kontra
d-donatarju nnifsu.
T]assir min]abba 
ingratitudni.
1787.  Id-donazzjoni ma tistax tit]assar min]abba ingratitudni,
]lief f’wie]ed jew ie]or mill-ka\ijiet li [ejjin:
(a) jekk id-donatarju jkun ittenta g]all-]ajja tad-donatur,
jew ikun sar ]ati lejh ta’ mo]qrija jew ta’ in[urja
gravi; 
(b) jekk id-donatarju jkun volontarjament, u bil-]sieb li
jag]mel deni lid-donatur, g]amel ]sara kbira fil-
proprjetà  ta’ dan, jew ippre[udikalu ]afna l-interessi
tieg]u;
(`) jekk, fil-ka\ li d-donatur ikun fi b\onn ur[enti ta’
manteniment jew ta’ g]ajnuna personali o]ra, id-
donatarju ji`]adlu l-g]ajnuna li ming]ajr xkiel kbir
g]alih innifsu seta’ jag]tih.
It-t]assir g]al 
ingratitudni ma jsir 
qatt ipso jure.
1788. It-t]assir ta’ donazzjoni min]abba ingratitudni ma jsir qatt
ipso jure.
Ir-rinunzja g]all-
jedd ta’ t]assir 
min]abba 
ingratitudni hija 
nulla.
1789. Ir-rinunzja g]all-jedd ta’ t]assir ta’ donazzjoni min]abba
ingratitudni, hija nulla, meta tkun saret qabel ma jkun [ara l-ka\ li
jag]ti lok g]all-e\er`izzju ta’ dak il-jedd.
Limiti ta’ \mien li 
fih tista’ titmexxa 
l-azzjoni g]at-
t]assir.
1790.  (1) It-talba g]at-t]assir ta’ donazzjoni min]abba
ingratitudni ma tistax issir ]lief sa \mien sena minn dak in-nhar tal-
fatt li d-donatur i[ib kontra d-donatarju, jew minn dak in-nhar li d-
donatur seta’ jsir jaf b’dak il-fatt.
(2) It-t]assir g]ar-ra[uni hawn fuq imsemmija ma jistax
jintalab mid-donatur kontra l-werrieta tad-donatarju, lanqas mill-
werrieta tad-donatur kontra d-donatarju, ]lief meta, f’dan l-a]]ar
ka\, l-azzjoni tkun in[iebet ‘il quddiem mid-donatur innifsu, jew
dan ikun miet fi \mien sena minn dak in-nhar li [ara l-fatt.
It-t]assir mhux ta’ 
]sara g]at-
trasferimenti, e``.
1791.  It-t]assir ta’ donazzjoni min]abba ingratitudni mhix ta’
pre[udizzju g]at-trasferimenti mag]mulin mid-donatarju, jew
g]all-ipoteki jew pi\ijiet o]ra li hu jkun g]amel fuq il-beni
mog]tija lilu b’donazzjoni, qabel ma tkun saret it-talba [udizzjarja
g]at-t]assir tad-donazzjoni.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        301
(2) I\da, id-donatarju g]andu jrodd lid-donatur il-valur tal-
]wejje[ ittrasferiti, skond il-valur tag]hom fi\-\mien tat-talba fuq
imsemmija, flimkien mal-frottijiet minn dak in-nhar ta’ dik it-talba,
u g]andu j]allas il-]sara li jbati d-donatur min]abba l-ipoteki jew
pi\ijiet o]ra li g]alihom ikun issu[[etta l-beni li ma [ewx
ittrasferiti.
Donazzjoni 
b’kontemplazzjoni 
ta’ \wie[ mhix 
su[[etta g]at-
t]assir min]abba 
ingratitudni.
1792.  (1) Id-donazzjonijiet mag]mulin b’kontemplazzjoni ta’
\wie[ ma jistg]ux ji[u m]assra min]abba ingratitudni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux g]ad-
donazzjonijiet li l-g]arajjes jag]mlu lil xulxin.
Sub-titolu IV
FUQ ID-DONAZZJONIJIET MAG}MULIN B’KONTEMPLAZZJONI TA’ 
|WIE{
Id-donazzjonijiet 
ta’ beni pre\enti 
jaqg]u ta]t ir-
regoli [enerali.
1793.  Id-donazzjonijiet ta’ beni pre\enti biss, g]alkemm
mag]mulin b’kontemplazzjoni ta’ \wie[, jaqg]u, jekk ma jkunx
hemm disposizzjoni kuntrarja, ta]t ir-regoli mi[jubin f’dan it-
Titolu dwar id-donazzjonijiet in [enerali.
Donazzjonijiet ta’ 
beni li g]andhom 
jit]allew fil-mewt 
tad-donatur.
1794.  Kull persuna kapa`i tista’, b’kontemplazzjoni ta’ \wie[
`ert u determinat, i\da qabel ma jsir i\-\wie[, tiddisponi mill-beni
kollha, jew minn bi``a minnhom, li tkun sejra t]alli fi\-\mien tal-
mewt tag]ha, sew favur il-g]arajjes jew wie]ed minnhom, kemm
favur it-tfal li jitwieldu mi\-\wie[ tag]hom.
F’liema sens id-
donazzjoni ma 
tistax tit]assar.
1795.  (1) Id-donazzjoni msemmija fl-a]]ar artikolu qabel dan
ma tistax tit]assar f’dan is-sens biss, illi d-donatur ma jistax i\jed
jiddisponi b’titolu gratuwitu, mill-]wejje[ imda]]lin fid-
donazzjoni, ]lief minn somom \g]ar b]ala kumpens jew xort’o]ra,
i\da dan kemm-il darba ma jkunx \amm setg]a akbar biex
jiddisponi.
(2) I\da, id-donatur, g]andu, sa mewtu, il-jedd li jiddisponi
b’titolu oneru\ mill-]wejje[ imda]]lin fid-donazzjoni; u r-rinunzja
g]al din is-setg]a hija nulla.
Donazzjoni ta’ 
beni li d-donatur 
g]andu u g]ad 
ikollu.
1796.  Id-donazzjoni b’kontemplazzjoni ta’ \wie[ `ert u
determinat, favur il-g]arajjes jew wie]ed minnhom, jew favur it-
tfal tag]hom, tista’ ssir, f’daqqa wa]da, tal-beni li d-donatur
g]andu u li g]ad ikollu, kollha jew bi``a minnhom, i\da bl-obbligu
li ma’ l-att tad-donazzjoni ti[i mg]aqqda deskrizzjoni tal-beni u
tad-djun u tal-pi\ijiet tad-donatur, li jkun hemm fi\-\mien tad-
donazzjoni; f’dan il-ka\ id-donatarju jkollu l-jedd, fi\-\mien tal-
mewt tad-donatur, li j\omm g]alih il-beni li kien hemm fi\-\mien
tad-donazzjoni, bl-obbligu li j]allas biss id-djun u l-pi\ijiet li kien
hemm f’dak i\-\mien, u li jirrinunzja g]all-bqija tal-beni tad-
donatur.
  302      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta d-
deskrizzjoni ma 
ti[ix imda]]la fl-
att tad-donazzjoni.
1797.  (1) Jekk id-deskrizzjoni msemmija fl-a]]ar artikolu qabel
dan ma ti[ix img]aqqda ma’ l-att tad-donazzjoni tal-beni li d-
donatur g]andu u li g]ad ikollu, id-donatarju hu obbligat ja``etta
jew jirrinunzja d-donazzjoni, kollha kemm hi.
(2) Fil-ka\ ta’ a``ettazzjoni, ma jistax jippretendi ]lief il-beni
li jkun hemm fi\-\mien tal-mewt tad-donatur, u jkun obbligat
g]all-]las tad-djun u tal-pi\ijiet kollha tal-wirt, sas-somma ta’
kemm ikun il-valur ta’ dawk il-beni.
Meta jitqies li l-
beni huma 
bi\\ejjed biex 
jit]allsu d-djun. 
Kap. 12.
1798.  Il-beni li jmissu lid-donatarju b’donazzjoni mag]mula
skond l-artikolu 1794, jew fil-ka\ ma]sub fl-a]]ar artikolu qabel
dan, jitqiesu bi\\ejjed g]all-]las tad-djun jew tal-pi\ijiet tal-wirt,
kemm-il darba d-donatarju, qabel ma jie]u pussess ta’ dawk il-
beni, ma jkunx g]amel inventarju bil-mod me]tie[ fil-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili, bla ]sara dejjem tal-prova
kuntrarja.
Meta d-donatarju 
ma jistax jitlob l-
esekuzzjoni tad-
donazzjoni.
1799.  (1) G]al dawk li huma d-donazzjonijiet imsemmijin fl-
artikoli 1794 u 1796, id-donatarju ma jistax, fil-]ajja tad-donatur,
jitlob l-esekuzzjoni tad-donazzjoni g]al ebda bi``a mill-beni
mda]]lin fiha.
(2) B’din id-donazzjoni, id-donatarju ma jsirx is-sid tal-beni
]lief fil-mewt tad-donatur.
(3) I\da, fil-ka\ li d-donazzjoni tkun saret skond l-artikolu
1796, u, fil-mewt tad-donatur, id-donatarju jkun irid jinqeda bis-
setg]a, mog]tija lilu f’dak l-artikolu, li j\omm g]alih il-beni li kien
hemm fi\-\mien tad-donazzjoni bl-obbligu li j]allas id-djun u l-
pi\ijiet li kien hemm f’dak i\-\mien, id-donatarju jkollu l-jedd
jitlob il-]all ta’ kull trasferiment li d-donatur ikun g]amel, ukoll
jekk ta]t titolu oneru\, ta’ ]wejje[ immobbli minn fost dawk il-
beni, u l-]all ta’ l-ipoteki jew pi\ijiet o]ra li l-istess donatur ikun
g]amel fuq dawk l-immobbli, basta li d-donazzjoni tkun [iet
inskritta skond l-artikolu 996.
Donatur li jibqa’ 
]aj wara d-
donatarju.
1800.  (1) Id-donazzjonijiet imsemmijin fl-artikoli 1794 u 1796
ma jkollhomx effett, jekk id-donatur jibqa’ ]aj wara d-donatarju u
d-dixxendenti tieg]u mi\-\wie[ li b’kontemplazzjoni tieg]u d-
donazzjoni tkun saret.
(2) Jekk it-tfal u d-dixxendenti jkunu ma]ru[a barra mid-
donazzjoni, din tibqa’ ming]ajr effett jekk id-donatur jibqa’ ]aj
wara d-donatarju.
Meta jitqies li 
donazzjoni saret 
favur tat-tfal.
1801.  (1) Id-donazzjonijiet hawn fuq imsemmija, g]alkemm
mag]mula favur l-g]arajjes jew wie]ed minnhom, jitqiesu dejjem,
meta d-donatur ma jmutx qabel, li saru favur it-tfal u d-dixxendenti
li jitwieldu mi\-\wie[ li b’kontemplazzjoni tieg]u dawk id-
donazzjonijiet ikunu saru, meta dawn it-tfal u dixxendenti ma
jkunux [ew ma]ru[a barra fl-att tad-donazzjoni.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jg]oddu wkoll favur
it-tfal imwielda qabel id-donazzjoni, u le[ittimati bi\-\wie[ li
b’kontemplazzjoni tieg]u d-donazzjoni tkun saret.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        303
Rigali f’okka\joni 
ta’ \wie[.
1802.  Ir-rigali li l-qraba jew il-]bieb ta’ wie]ed mill-g]arajjes
jag]tu lill-ie]or f’okka\joni ta’ \wie[, jitqiesu mog]tija lil dak li
tieg]u ikunu qraba jew ]bieb, g]alkemm fil-]in li jing]ataw ikun
[ie w\at kliem li jista’ jittie]ed b]ala li d-donazzjoni saret lill-
ie]or; i\da dan kemm-il darba, bla ma jittie]ed qies ta’ dan il-
kliem, ma ji[ix ippruvat li l-]sieb tad-donatur kien li jag]ti dawk
il-]wejje[ lil dak il-wie]ed mill-g]arajjes li lilu kkunsinnahom.
Id-donazzjoni 
m’g]andhiex effett 
jekk i\-\wie[ ma 
jsirx, e``.
1803.  (1) Kull  donazzjoni  jew  weg]da  mag]mula
b’kontemplazzjoni ta’ \wie[, tibqa’ ming]ajr effett jekk i\-\wie[
ma jsirx.
(2) Kull donazzjoni mag]mula b’titolu ta’ patrimonju sagru ma
jkollhiex effett, jekk id-donatarju ma ji]ux l-ordni sagri fi \mien
]ames snin minn dak in-nhar li jkun da]al fl-età  li jista’ jie]u dawk
l-ordni.
Sub-titolu V
FUQ ID-DONAZZJONIJIET BEJN L-G}ARAJJES JEW IR-RA{EL U L-
MARA FIL-KITBA TA|-|WIE{ JEW MATUL I|-|WIE{
Donazzjoni bejn l-
g]arajjes. 
Emendat: 
XLVI.1973.93.
1804.  L-g]arajjes jistg]u, b’kitba ta\-\wie[, jag]mlu
donazzjonijiet lil xulxin, jew wie]ed minnhom lill-ie]or, ta]t il-
kondizzjonijiet hawn ta]t imsemmija.
Jekk id-donatur 
ikollu tfal.
1805. Kull min g]andu tfal jew dixxendenti le[ittimi, inkella tfal
jew dixxendenti le[ittimati bi \wie[ li jsir wara, jew tfal adottivi
jew id-dixxendenti tag]hom le[ittimi jew le[ittimati b]al ma
jing]ad hawn fuq, ma jistax jag]ti b’donazzjoni lill-g]arus jew
g]arusa tieg]u b’kontemplazzjoni ta’ \wie[ i\jed milli r-ra[el jew
il-mara li jkollhom dawn it-tfal jew dixxendenti jistg]u j]allu lil
xulxin b’testment, ta]t l-artikolu 604.
Meta titqies li saret 
il-kondizzjoni li d-
donatarju jibqa’ ]aj 
wara d-donatur.
1806. Kull donazzjoni ta’ beni pre\enti, jew ta’ beni li d-donatur
g]andu u li g]ad ikollu, jew ta’ dak li d-donatur ikun sejjer i]alli
fi\-\mien tal-mewt tieg]u, titqies dejjem, ukoll jekk din id-
donazzjoni tkun mag]mula lil xulxin, li saret bil-kundizzjoni li d-
donatarju jibqa’ ]aj wara d-donatur, meta ma jkunx [ie miftiehem
espressament il-kuntrarju; u taqa’, f’kull ]a[‘o]ra, ta]t ir-regoli
kollha hawn fuq mi[juba dwar id-donazzjonijiet li ji[u mag]mula
lill-g]arajjes min-nies o]ra.
Minuri. 
Emendat: 
XLVI.1973.94.
1807. Min hu minuri ma jistax jag]mel lill-g]arus jew g]arusa
tieg]u, bil-kitba ta\-\wie[, la donazzjoni sempli`i u lanqas
donazzjoni lil xulxin, ming]ajr il-kunsens tal-[enitur li ta]t is-
setg]a tieg]u jkun qieg]ed jew, jekk i\-\ew[ [enituri jkunu mejta
jew l-imsemmi [enitur ma jkunx jista’ jag]ti l-kunsens tieg]u,
ming]ajr l-awtorizzazzjoni tal-qorti; i\da b’dan il-kunsens jew
b’din l-awtorizzazzjoni, il-minuri jista’ jag]ti b’donazzjoni dak
kollu li skond il-li[i l-g]arus ta’ età  jista’ jag]ti lill-ie]or.
Rigali mill-
g]arajjes.
1808.  (1) Ir-rigali li l-wie]ed mill-g]arajjes jag]mel lill-ie]or,
fl-okka\joni ta\-\wie[, jibqg]u ta’ dak il-wie]ed mill-g]arajjes li
g]amilhom, u jitqiesu mog]tijin lill-ie]or sabiex jinqeda bihom
  304      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
biss matul i\-\wie[, g]alkemm fil-kunsinna ta’ dawk ir-rigali jkun
[ie w\at kliem li jista’ jfisser donazzjoni, i\da dan kemm-il darba
ma jkunx jidher mill-kitba ta\-\wie[ li dawn l-o[[etti [ew
mog]tija b’donazzjoni.
(2) Dan il-jedd ta’ l-u\u tar-rigali hawn fuq imsemmija jispi``a
fil-ka\ ta’ firda tar-ra[el u l-mara bi ]tija ta’ min fosthom ikun
ir`ieva dawk ir-rigali.
Jekk i\-\wie[ ma 
jsirx.
1809.  (1) Kull  donazzjoni  mag]mula  mill-g]arajjes
b’kontemplazzjoni ta’ \wie[, jew bil-kitba ta\-\wie[, sew lil xulxin
jew minn wie]ed mill-g]arajjes lill-ie]or, m’g]andhiex effett jekk
i\-\wie[ ma jsirx.
Kap. 5.
(2) I\da, id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jg]oddux, u
d-donatarju jista’ j\omm il-]wejje[ mog]tija lilu b’donazzjoni,
jekk i\-\wie[ ma jsirx g]aliex id-donatur, ming]ajr ra[uni tajba,
ma jkunx irid jag]mel dan i\-\wie[; bla ]sara tal-jedd tad-
donatarju g]ad-danni ta]t id-disposizzjonijiet tal-Li[i dwar
Weg]diet ta’ |wie[.
Donazzjoni bejn ir-
ra[el u l-mara,
1810.  (1) Kull donazzjoni illi, matul i\-\wie[, ir-ra[el jag]mel
lil martu, jew il-mara lil \ew[ha, ming]ajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti hija nulla, ukoll jekk tkun lil xulxin jew b’kumpens. 
(2) I\da, jekk ikun hemm din l-awtorizzazzjoni, ir-ra[el jista’
jag]mel donazzjoni lill-mara, u din lir-ra[el, ta’ beni li d-donatur
g]andu, jew ta’ beni li d-donatur g]andu u g]ad ikollu, jew ta’ dak
li d-donatur ikun sejjer i]alli fi\-\mien tal-mewt tieg]u, bla ]sara
ta’ dak li hu mi[jub fl-artikolu 1748; u g]al dawn id-donazzjonijiet
ig]oddu wkoll id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1806.
lill-qraba tal-
wie]ed jew ta’ l-
o]ra.
1811. Kull donazzjoni mag]mula ming]ajr l-awtorizzazzjoni tal-
qorti minn wie]ed mill-mi\\ew[in lill-qarib mid-demm jew bi
\wie[ ta’ l-ie]or, hija wkoll nulla.
Rigali \g]ar. 1812.  Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 639, l-
awtorizzazzjoni tal-qorti, imsemmija fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel
dan, ma hix me]tie[a g]al dawk li huma rigali jew donazzjonijiet
minn id g]al id ta’ ]wejje[ ta’ valur \g]ir, meta jittie]ed qies ta`-
`irkostanzi tad-donatur.
Sub-titolu Vl
FUQ IT-TNAQQIS TAD-DONAZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
donazzjonijiet li 
jaqbzu s-sehem 
disponibbli.
1813.  Id-donazzjonijiet ta’ kull xorta, ukoll jekk mag]mula
f’kontemplazzjoni ta’ \wie[, lill-g]arajjes u lit-tfal li jitwieldu
mi\-\wie[ tag]hom, g]andhom, jekk fi\-\mien li tinfeta] is-
su``essjoni tad-donatur jinsab li jaqb\u s-sehem tal-beni li d-
donatur, skond ir-regola mi[juba fl-artikolu 614, seta’ jiddisponi
minnu, ji[u mnaqqsa sa dak is-sehem.
  [ 305
Ig]oddu r-regoli 
disposizzjonijiet 
ta’ testment. 
  Ir-regoli mi[jubin fl-artikolu 621 u fl-artikolu 647 u fl-
g]andhom jit]arsu wkoll dwar it-tnaqqis ta’ donazzjonijiet. 
Min jista’ jitlob it-
dawk li favur tag]hom il-li[i tirriserva sehem mill-beni tal-mejjet,
u mill-werrieta tag]hom jew minn dawk li l-jeddijiet tag]hom
Il-jedd g]at-talba 
tat-tnaqqis ma 
irrinunzjat matul il-
]ajja tad-donatur.
 Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1240, dawk li
donazzjonijiet, ma jistg]ux jirrinunzjaw g]al dan il-jedd fil-]ajja
tad-donatur, la b’dikjarazzjoni espressa, lanqas billi jag]tu l-
Id-donatarji, e``., 
ma jistg]ux jitolbu 
1817. 
jistg]ux jitolbu t-tnaqqis tad-donazzjonijiet jew jie]du [id minnu.
Ma jsirx tnaqqis ta’ 
wara li ma jkun 
fadal xejn mill-
testment.
1818. It-tnaqqis tad-donazzjonijiet ma jsirx ]lief wara li ma jkun
fadal xejn i\jed mill-valur tal-beni kollha mda]]lin fit-testment; u
a]]ar donazzjoni u hekk wa]da wara l-o]ra, billi wie]ed jitla’ minn
ta’ l-a]]ar g]al dawk ta’ qabel.
nfisha.
1819. Ir-radd tal-]a[a ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar
artikolu qabel dan, isir bir-radd tal-]a[a nfisha, bla ]sara ta’ dak li
Radd tal-frottijiet.
donazzjoni li taqbe\ is-sehem disponibbli, minn dak in-nhar tal-
in[iebet ‘il quddiem matul is-sena; inkella, minn dak in-nhar tat-
talba [udizzjarja.
g]andhom 
jintraddu ]ielsa.
  L-immobbli li g]andhom jintraddu min]abba t-tnaqqis,
fuqhom mid-donatarju.
L-azzjoni ta’ 
titmexxa kontra t-
terzi.
 (1)
tista’ tin[ieb ‘il quddiem minn dawk li lilhom tmiss, kontra t-terzi
pussessuri ta’ l-immobbli li jkunu jag]mlu parti mid-
fl-istess ordni li tista’ tin[ieb ‘il quddiem kontra l-istess donatarji,
i\da mhux qabel l-eskussjoni tal-beni tag]hom mill-attur.
Din l-azzjoni g]andha ti[i e\er`itata skond l-ordni tad-dati
tat-trasferimenti, billi jinbeda mill-a]]ar wie]ed.
azzjoni ta’ tnaqqis, 
e``.
 (1)
kontra d-donatarji kemm kontra t-terzi, taqa’ bil-preskrizzjoni
eg]luq ]ames snin minn dak in-nhar tal-ftu] tas-su``essjoni.
I\-\mien hawn fuq imsemmi jimxi wkoll kontra l-minuri u
l-interdetti.
  306      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Titolu XV
FUQ IS-SELF G}ALL-U|U JEW KOMMODAT
X’inhu l-
kommodat.
1824. Il-kommodat jew self g]all-u\u hu kuntratt li bih wa]da
mill-partijiet tikkunsinna ]a[a lill-parti l-o]ra, sabiex din tinqeda
biha, bla ]las, g]al \mien jew g]al u\u determinat, bl-obbligu ta’
dak li jir`iviha li jrodd il-]a[a nfisha.
X’jista’ jing]ata 
b’kommodat.
1825.  Dak kollu li hu fil-kummer`, u li ma jintemmx bl-u\u,
jista’ jkun l-o[[ett ta’ dan il-kuntratt.
L-obbligazzjonijiet 
ig]addu fil-
werrieta.
1826.  L-obbligazzjonijiet li ji[u kkuntrattati bis-sa]]a tal-
kommodat,  ig]addu  fil-werrieta  tal-kommodant  u  tal-
kommodatarju:
I\da jekk is-self ikun sar g]all-[id tal-kommodatarju, u
tieg]u nnifsu biss, il-werrieta tieg]u ma jistg]ux jissoktaw igawdu
l-]a[a mislufa.
Obbligi ta’ min 
jissellef 
b’kommodat.
1827.  (1) Il-kommodatarju g]andu jqis li j]ares u j\omm fi stat
tajjeb il-]a[a lilu mislufa, b]al missier tajjeb tal-familja.
(2) Ma jistax, ta]t piena tad-danni, jinqeda bil-]a[a g]al u\u
ie]or minn dak li g]alih g]andha sservi kif turi l-]a[a nfisha jew
minn dak li jkun [ie stabbilit fil-ftehim.
Il-kommodatarju 
ma jwe[ibx g]all-
]sara jekk il-]a[a 
tispi``a.
1828.  Jekk il-]a[a tispi``a b’a``ident, ming]ajr ]tija tal-
kommodatarju, dan mhu obbligat g]al ebda ]las ta’ ]sara. 
Il-kommodatarju 
jwie[eb g]all-u\u 
xort’o]ra jew 
g]ad-dewmien.
1829.  Jekk il-kommodatarju jag]mel mill-]a[a u\u xort’o]ra,
jew jinqeda biha g]al \mien itwal milli jmissu, hu jwie[eb g]at-
telfa tag]ha wkoll jekk ti[ri b’a``ident, kemm-il darba ma
jippruvax li l-]a[a kienet tispi``a xorta wa]da li kieku ma nqediex
biha g]al u\u ie]or, jew li kieku raddha fi\-\mien miftiehem fil-
kuntratt.
Jekk il-
kommodatarju 
seta’ je]les il-]a[a 
mislufa milli 
tispi``a.
1830.  Jekk il-]a[a mislufa tispi``a b’a``ident li minnu l-
kommodatarju seta’ je]lisha billi jinqeda b’]a[a tieg]u milli bil-
]a[a mislufa, jew, jekk ma setax isalva ]lief wa]da mi\-\ew[
]wejje[ g]a\el li je]les lil tieg]u, huwa jwie[eb g]at-telfa ta’ l-
o]ra. 
Effett ta’ l-istima 
tal-]a[a mislufa fi 
\mien is-self.
1831.  L-istima tal-]a[a, mag]mula fi\-\mien tas-self, ma
tiswiex g]al ]a[‘o]ra ]lief biex ji[i stabbilit il-valur tal-]a[a f’dak
i\-\mien, g]all-ka\ li l-kommodatarju jkollu jwie[eb g]al xi ]sara
li tista’ ti[ri; u l-kommodatarju ma jwe[ibx, min]abba biss li l-
]a[a tkun [iet stmata fi\-\mien tal-kunsinna, g]at-telfa li ti[ri
b’a``ident, ]lief jekk ji[i ppruvat xort’o]ra li kien hemm ftehim
kuntrarju.
Meta l-]a[a 
titg]arraq bla ]tija 
tal-kommodatarju.
1832. Jekk il-]a[a titg]arraq min]abba biss l-u\u li g]alih [iet
mislufa, u ming]ajr ]tija tal-kommodatarju, dan ma jwe[ibx g]at-
tg]arriq tal-]a[a.
 Il-kommodatarju 
ma jistax jitlob l-
ispi\a g]all-u\u 
tal-]a[a.
1833.  Jekk sabiex jista’ jinqeda bil-]a[a mislufa, il-
kommodatarju jkun g]amel xi spi\a, hu m’g]andux jedd g]all-]las
lura ta’ dik l-ispi\a.
KODI~I ~IVILI   KAP. 16.        307
à  
tnejn minn-nies 
jew i\jed li jisselfu 
]a[a.
1834. Jekk tnejn min-nies jew i\jed jie]du flimkien b’self l-
istess ]a[a, huma jwie[bu g]aliha   lejn il-kommodant.
Radd tal-]a[a lill-
i\-\mien.
1835.  (1) Il-kommodant ma jistax jie]u l-]a[a lura ]lief wara li
jkun g]adda \-\mien miftiehem, inkella, fin-nuqqas ta’ ftehim,
wara li tkun serviet g]all-u\u li g]alih [iet mislufa.
(2) I\da, jekk matul i\-\mien miftiehem, jew qabel ma jkun
spi``a l-b\onn tal-kommodatarju, jinqala’ lill-kommodant il-b\onn
bil-g]a[la u bla ]sieb, tal-]a[a, il-qorti tista’, skond i`-`irkostanzi,
i[[ieg]el lill-kommodatarju li jroddha, ta]t l-obbligu tal-
kommodant li j]allsu ta’ l-ispejje\ li huwa jkun g]amel sabiex
jinqeda biha.
Meta l-
kommodatarju 
jag]mel spejje\ 
straordinarji.
1836. Jekk, matul is-self, il-kommodatarju kellu, biex i\omm il-
]a[a fi stat tajjeb, jag]mel xi spi\a straordinarja u me]tie[a, u hekk
ta’ g]a[la li ma setax qabel ig]arraf biha lill-kommodant, dan ta’ l-
a]]ar hu obbligat i]allas lill-ie]or dik l-ispi\a.
Meta l-kommodant 
iwie[eb g]ad-
difetti fil-]a[a 
mislufa.
1837. Meta l-]a[a mislufa jkollha difetti li jistg]u jag]mlu ]sara
lil dak li jinqeda biha, il-kommodant iwie[eb g]all-]sara, jekk kien
jaf b’dawk id-difetti u ma g]arrafx bihom lill-kommodatarju.
Kwistjoni jekk il-
kuntratt hux 
kommodat jew 
kiri.
1838.  (1) Meta tinqala’ kwistjoni dwar jekk is-self tal-]a[a sarx
b’titolu ta’ kommodat jew ta’ kiri, il-persuna li tippretendi l-]las
g]andha tipprova l-jedd tag]ha bi ftehim espress jew ta`itu.
(2) Il-ftehim ta`itu jista’ ji[i ppruvat mill-kondizzjoni tal-
persuni, mix-xorta tal-]a[a, mi\-\mien fit-tul ta’ l-u\u, u minn
`irkostanzi o]ra.
Titolu XVI
FUQ IL-PREKARJU
X’inhu prekarju.
fl-artikolu 1824, i\da b’din id-differenza biss, illi dak li jislef il-
]a[a jibqa’ fis-setg]a li je]odha lura meta jrid.
Radd mat-talba.
radd tag]ha, meta ti[i lilu mitluba lura, min]abba li bir-radd jista’
jbati ]sara:
I\da, jekk jinsab li r-radd [ie mitlub bil-]sieb li ti[i
kka[unata ]sara lil dak li ssellef il-]a[a, il-qorti tista’ tag]ti lil dan
\mien g]al dak ir-radd.
Ig]oddu r-regoli li 
hemm g]all-
kommodat.
1841. Bla ]sara ta’ dak li hu mi[jub fl-a]]ar \ew[ artikoli qabel
dan, ir-regoli dwar il-kuntratt ta’ kommodat ig]oddu g]all-
prekarju.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
Titolu XVII
X’inhu l-mutwu. 1842. Il-mutwu jew self g]all-konsum huwa kuntratt li bih
wa]da mill-partijiet tikkunsinna lill-o]ra xi kwantit  ta’ ]wejje[ li
jintemmu bl-u\u, bl-obbligu ta’ min jissellef li jrodd lil min jislef
à
Effetti tas-self g]al  1843. Bis-sa]]a ta’ dan is-self, min jissellef isir sid il-]a[a
L-obbligazzjoni li 
ta’ flus.
  L-obbligazzjoni li to]ro[ minn self ta’ flus hija, fil-
fil-kuntratt.
G]alkemm ikun hemm patt kuntrarju, jekk isir xi tibdil fis-
obbligat biss irodd is-somma fin-numru lilu mislufa, fi flus skond
Radd ta’ flus fi  1845. Jista’ ji[i miftiehem li r-radd isir fi spe`ji determinata ta’
jekk fi\-\mien tal-]las din ix-xorta ta’ flus ma tkunx tista’ tinsab
i\bur\ant is-somma fi flus korrenti, barra milli jwie[eb g]ad-danni
Self ta’ ingotti jew  1846. Jekk is-self ikun ta’ ingotti jew o[[etti, id-debitur g]andu
à à
tbaxxa l-prezz tag]hom.
1837.
 
g]all-mutwu.
ma jistax irodd il-
kwalit  u kwantit .
  Jekk min jissellef ma jkunx jista’, ming]ajr ]sara
à
kwantit  fi\-\mien miftiehem, huwa obbligat i]allas il-valur
(2)
il-lok, il-]las isir skond kif kien miexi l-prezz fi\-\mien u fil-lok li
Ma hemmx img]ax 
miftiehem.
 
bla ]sara ta’ dak li jing]ad fl-artikoli 1139 u 1140, kemm-il darba
jew fi\-\mien illi, meta ma jkunx hemm ftehim, ji[i mog]ti mill-
Ftehim g]all- 1850. (1)
flus kemm ta’ merkanzija jew ]wejje[ o]ra mobbli.
Jistg]u wkoll jitbiddlu f’kapital [did, b’img]ax, l-
jing]ataw g]al \mien ta’ anqas minn sena.
Kull ftehim ie]or ta’ mg]axijiet fuq img]axijiet, ma
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        309
}las ta’ mg]axijiet 
mhux miftiehma.
1851.  (1) Jekk min jissellef i]allas img]axijiet mhux
miftehmin, ma jistax jitlobhom lura u lanqas jaqtag]hom mill-
kapital, ]lief f’kemm dawn l-img]axijiet ikunu i\jed mil-limiti
mog]tija fl-artikolu ta’ wara dan.
(2) I\da, l-img]axijiet im]allsa fuq kull somma ta’ mg]axijiet
li jkollhom jing]ataw g]al \mien ta’ anqas minn sena, jistg]u
jintalbu lura jew jinqatg]u mill-kapital, ukoll jekk l-img]axijiet
hekk im]allsa ma jkunux jaqb\u l-limiti hawn fuq imsemmija. 
Limiti ta’ mg]ax. 
Emendat: 
XXXIX. 1961.2; 
LIV. 1974.9; 
VI. 1983.5; 
IX.1992.2.
1852.  (1) L-img]ax ma jistax jaqbe\ it-tmienja fil-mija fis-
sena.
(2) L-img]ax miftiehem f’i\jed minn daqshekk ji[i mnaqqas
sal-limiti hawn fuq imsemmija.
(3) Jekk ikun [ie m]allas img]ax i\jed minn dak li tag]ti l-
li[i, i\-\ejjed jinqata’ mill-kapital.
Kap. 215.
(4)* Meta jing]ata self minn bank li g]andu li`enza skond l-Att
dwar il-Kummer` Bankarju, jew jin[abar self f’xi \mien wara l-1
ta’ Lulju, 1982, bil-]ru[ ta’ bonds, debentures jew titoli o]ra u r-
rata ta’ l-img]ax og]la minn tmienja fil-mija fis-sena tkun [iet
stabbilita b’ordni mag]mul skond l-artikolu 22 ta’ l-imsemmi Att u
tkun tapplika dwar dak is-self, jew, dwar self mag]mul jew li
jin[abar kif intqal qabel, tkun [iet approvata mill-Ministru
responsabbli g]all-finanzi rata ta’ mg]ax og]la minn tmienja fil-
mija spe`ifikament dwar dak is-self, id-disposizzjonijiet ta’ qabel
ta’ dan l-artikolu g]andhom japplikaw g]al dak is-self, safejn u
g]al dak i\-\mien u bla ]sara g]al dawk il-kondizzjonijiet li
ta]thom dik ir-rata ta’ mg]ax og]la tkun tapplika jew tkun [iet
approvata kif intqal qabel, b]allikieku r-rata ta’ mg]ax hekk
stabbilita jew approvata kif intqal qabel kienet l-og]la rata ta’
mg]ax li tista’ ti[i mposta skond is-subartikolu (1).
Kap. 233.
(5) Minkejja kull ]a[a fid-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-
artikolu, jew f’xi disposizzjoni o]ra ta’ li[i, i\da bla ]sara g]ad-
disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Kontroll fuq il-Kambju, fejn ikun
hemm obbligazzjoni g]al ]las ta’ img]ax b’rata og]la minn tmienja
fil-mija fis-sena ta]t li[i ta’ pajji\ li mhux Malta, jew tkun regolata
minn dik il-li[i, skond il-kondizzjonijiet tas-suq li jkunu jipprevalu
f’dak il-pajji\ l-ie]or jew skond kundizzjonijiet tas-suq
internazzjonali, u l-ammont ikun iddeterminat u pagabbli f’valuta
barranija, dik ir-rata og]la ta’ img]ax g]andha g]al finijiet u effetti
kollha tkun rikonoxxuta b]ala valida u esegwibbli f’Malta.
Kuntratt mag]mul 
b’qerq tad-
disposizzjoni ta’ 
qabel.
1853. Kull kuntratt, ta]t kull isem li jkun, mag]mul b’qerq tad-
disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan, jista’ jit]assar; u
f’dan il-ka\, jekk il-]wejje[ mislufa ma jistg]ux ji[u mog]tija lura,
il-kreditur jista’ jitlob biss il-]las tal-valur tag]hom fi\-\mien li hu
kkunsinnahom lid-debitur.
*L-Att dwar il-Kummer` Bankarju (Kap. 215) [ie m]assar bl-Att ta’ l-1994,
dwar il-Kummer` Bankarju, u l-Att [did ma g]andux disposizzjoni simili g]all-
artikolu 22 ta’ l-Att l-antik.
Ara wkoll l-artikolu 38 ta’ l-Att dwar il-Bank ¬entrali ta’ Malta (Kap. 204).
  310      ]       
Meta r-rata ta’ l-
img]ax ma tkunx 
1854. 
ming]ajr ma ti[i miftiehma r-rata, l-img]ax jinqies bil-]amsa fil-
mija fis-sena.
kapital ming]ajr 
riserva g]all-
1855. 
il-jedd g]all-img]axijiet, tnissel il-pre\unzjoni tal-]las tag]hom, u
[[ib il-]elsien minnhom, bla ]sara tal-prova kuntrarja.
b’ipoteka fuq 
bastimenti.
XXII. 2000.101.
Kap. 234.
(1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titlu jew ta’ kull parti
jillimitaw jew jirrestrin[u l-[bir ta’ mg]ax u mg]ax kompost, ma
g]andhomx ikunu japplikaw g]al djun jew g]al obbligazzjonijiet
Att dwar il-Bastimenti Merkantili; u jkun le[ittimu li l-ammont ta’
mg]ax dovut  dwar xi dejn jew obbligazzjoni o]ra b]al dawk ikun
obbligazzjoni l-o]ra.
(2)
Bank ~entrali ta’ Malta, b’ordni jestendi d-disposizzjonijiet tas-
subartikolu (1) g]al dawk id-djun u obbligazzjonijiet o]ra li jista’
jista’ f’dak l-ordni jistabbilixxi, u jista’ bl-istess mod minn \mien
g]al \mien jemenda, jirrevoka jew jissostitwixxi kull ordni hekk
Titolu XVIII
FUQ IL-MANDAT
XORTA U FORMA TAL-MANDAT
X’inhu l-mandat.  (1)
tag]ti lil persuna o]ra s-setg]a li tag]mel xi ]a[a g]aliha.
(2)
il-mandat.
L-o[[ett tal- 1857.   Il-mandat g]andu jkollu b]ala skop tieg]u ]a[a le`ita
li min jag]ti l-mandat seta’ jag]mel huwa nnifsu.
Bla ]sara ta’ kull disposizzjoni spe`jali o]ra tal-li[i, il-
mandat jista’ jing]ata b’att pubbliku, b’kitba privata, b’ittra, jew
A``ettazzjoni mill-
mandatarju.
  L-a``ettazzjoni tal-mandatarju tista’ wkoll tkun ta`ita u
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        311
Konsegwenzi meta 
l-mandatarju 
jonqos li jg]arraf 
bir-rifjut lill-
mandant.
1859. Kull persuna fil-kummer` jew li te\er`ita professjoni illi,
ming]ajr ra[uni tajba tonqos li tg]arraf bla dewmien lill-mandant li
ma tridx ta``etta inkarigu dwar affarijiet tal-kummer` jew tal-
professjoni, skond il-ka\, twie[eb lejn il-mandant g]ad-danni
kka[gunati bid-dewmien.
L-isem tal-
mandatarju m]olli 
in bjank.
1860.  Jekk il-mandat jing]ata b’kitba privata, l-isem tal-
mandatarju jista’ jit]alla in bjank; f’dan il-ka\, sakemm l-isem ma
ji[ix miktub, min ikollu f’idejh il-kitba jew l-att tal-prokura jitqies
li huwa l-mandatarju.
Meta l-mandat hu 
bla ]las.
1861.  Il-mandat hu bla ]las jekk ma jkunx hemm ftehim
kuntrarju.
Il-mandat huwa 
spe`jali jew 
[enerali.
1862.  Il-mandat huwa spe`jali, jekk jing]ata g]al ]a[a wa]da
jew g]al xi ]wejje[ determinati, biss; jew [enerali, jekk jing]ata
g]all-affarijiet kollha tal-mandat.
Mandat [enerali.
ta’ amministrazzjoni.
 (2) Is-setg]a sabiex isiru trasferimenti ta’ beni, minbarra dawk
it-trasferimenti li jaqg]u fil-limiti ta’ l-amministrazzjoni, jew
sabiex isiru ipoteki fuq beni jew sabiex isiru atti o]ra ta’ proprjetà ,
g]andha tkun espressa.
Setg]at tal-
mandatarju.
1864.  Il-mandatarju ma jista’ jag]mel xejn li jo]ro[ mil-limiti
tal-mandat.
Atti li mandatarju 
jista’ jag]mel.
1865.  (1) G]all-esekuzzjoni tal-mandat, il-mandatarju jista’
ja[ixxi [udizzjarjament; jag]mel u jissokta appelli; jag]mel prova
bis-subizzjoni tal-parti kuntrarja; jie]u l-[urament in litem jew il-
[urament suppletorju; jesegwixxi sentenzi sew fuq ]wejje[ mobbli
kemm immobbli; jitlob il-]ru[ ta’ atti kawtelatorji, fosthom dawk li
g]alihom hu me]tie[ li jsiru rikorsi jew dikjarazzjonijiet bil-
[urament; jitlob, meta hemm jedd, l-arrest tal-persuna tad-debitur
tal-mandant; u jag]mel kull ]a[a o]ra li l-mandant jista’ jag]mel
huwa nnifsu, g]alkemm dawn is-setg]at ma jkunux espressi fil-
mandat.
(2) Il-mandatarju jista’ wkoll, bis-setg]a hawn fuq imsemmija,
ikun konvenut fl-isem tal-mandant, f’kaw\i li g]andhom x’jaqsmu
ma’ l-affari li tid]ol fil-mandat.
Meta l-mandatarju 
ma jistax joqg]od 
fil-kaw\a b]ala 
attur jew konvenut. 
Kap. 12.
1866.  I\da, il-mandatarju ma jistax joqg]od fil-kaw\a, b]ala
attur jew konvenut, fl-isem tal-mandant, g]alkemm dan ikun tah
din is-setg]a, meta l-mandant innifsu ma jkunx nieqes mill-g\ira li
fiha l-kaw\a g]andha ssir, bla ]sara dejjem ta’ dak li jing]ad fl-
artikolu 786 tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Setg]at o]ra tal-
mandatarju.
1867.  (1) Fis-setg]a espressa mog]tija lill-mandatarju li
jittransi[i, ma tid]olx is-setg]a li j[ib kwistjoni, arbitra[[, u lanqas
il-kontra.
(2) Fis-setg]a li jir`ievi tid]ol is-setg]a li jag]ti ri`evuta.
(3) Fis-setg]a li jbig] tid]ol is-setg]a li jir`ievi l-prezz.
Setg]at [enerali.
ordinarju tal-professjoni jew xog]ol tag]ha, ming]ajr ma ji[u
  312      ]       
espressament limitati s-setg]at tag]ha, jitqies li lil din il-persuna
ing]atat is-setg]a li tag]mel dak kollu li jidhrilha me]tie[ g]all-
xog]ol hawn fuq imsemmijin, jista’ ji[i mag]mul minnha.
Minuri jistg]u 
Sostitwit: 
XLVl. 1973.96.
 Il-minuri jistg]u ji[u ma]tura mandatarji; i\da f’kull ka\
skond ir-regoli [enerali dwar l-obbligazzjonijiet tal-minuri.
Setg]at tal- 1870. 
direttament kontra dak li mieg]u l-mandatarju f’din il-kwalità
Jekk l-mandatarju 
ja[ixxi f’ismu.
 (1)
il-mandant m’g]andux azzjoni kontra dawk li mag]hom il-
mandatarju jkun ikkuntratta, u lanqas dawn m’g]andhom azzjoni
(2) I\da, f’dan il-ka\, il-mandatarju hu obbligat direttament
tieg]u nnifsu.
Bla ]sara ta’ 
Kap. 13.
1872. Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kodi`i ma j]assrux id-
disposizzjonijiet tal-Kodi`i tal-Kummer`, lanqas ta’ li[ijiet spe`jali
Sub-titolu II
FUQ L-OB LI I TA MANDATARJU
Dmirijiet tal-
mandatarju.
 (1)
sakemm hu jibqa’ inkarigat, u fil-ka\ ta’ nuqqas ta’ esekuzzjoni
jwie[eb g]ad-danni u l-img]axijiet.
Huwa wkoll obbligat li jispi``a l-affari li jkun beda qabel
il-mewt tal-mandant, jekk id-dewmien jista’ jkun ta’ ]sara.
à  tal- 1874.   Il-mandatarju jwie[eb mhux biss g]all-eg]mil dolu\,
i\da wkoll g]al negli[enza fl-esekuzzjoni tal-mandat.
I\da, din ir-responsabbiltà
g]andha titqies b’mod anqas sever fil-ka\ ta’ dak li l-mandat tieg]u
jkun bla ]las, milli fil-ka\ ta’ dak li l-mandat tieg]u jkun bil-]las.
mandatarju li jag]ti 
kont.
 ll-mandatarju, meta ma jkunx me]lus espressament mill-
ta’ dak kollu li jkun ir`ieva bis-sa]]a tal-mandat, ukoll jekk dak li
jkun ir`ieva ma kellux jing]ata lill-mandant.
jistax iqieg]ed lil 
]addie]or floku.
 (1)
jekk ma tkunx [iet mog]tija lilu s-setg]a g]aldaqshekk mill-
mandant.
Jekk tkun [iet mog]tija lilu din is-setg]a, i\da ming]ajr ma
jkun [ie mog]ti l-isem tal-persuna li g]andha toqg]od floku, il-
g]a\el persuna mag]rufa b]ala mhix ta’ ]ila jew mhix solvibbli,
jew jekk xort’o]ra kien jafha b]ala tali.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        313
(3) Fil-ka\ijiet kollha, il-mandant jista’ ja[ixxi direttament
kontra l-persuna li l-mandatarju jkun qabbad floku.
Meta \ew[ 
mandatarji jew 
i\jed huma 
ma]tura bl-istess 
att.
1877.  (1) Meta b’att wie]ed ji[u ma]tura \ew[ prokuraturi jew
mandatarji, inkella i\jed, huma mhumiex bejniethom responsabbli
in solidum ]lief jekk ikun [ie hekk miftiehem espressament.
(2) Kull wie]ed minn dawn il-mandatarji jista’ jesegwixxi l-
mandat b’mod li jiswa, ukoll ming]ajr il-kunsens tal-mandatarji l-
o]ra, jew bl-opposizzjoni tag]hom, barra minn meta l-mandant
ikun ordna espressament illi l-wie]ed ma jistax ja[ixxi ming]ajr l-
ie]or, jew ikun xort’o]ra qassam espressament bejniethom l-
inkarigi ta’ kull wie]ed.
(3) Il-limiti tas-setg]at ta’ kull wie]ed mill-mandatarji hawn
fuq imsemmijin ma jistax jin[ieb kontra t-terzi, ]lief jekk dan il-
limiti jkun jirri\ulta mill-att tal-prokura jew ji[i ppruvat li dawn it-
terzi kienu b’mod ie]or jafu bi\\ejjed b’dan il-limiti.
Il-mandtarju 
g]andu jag]ti l-
img]ax tas-somom 
li jie]u g]all-u\u 
tieg]u, e``.
1878. Il-mandatarju g]andu jag]ti l-img]axijiet tas-somom illi,
ming]ajr is-setg]a tal-mandant, ikun inqeda bihom g]all-u\u
tieg]u nnifsu, minn dak in-nhar li jkun hekk inqeda bihom, u ta’
kull somma o]ra li tag]ha jkun baqa’ debitur lejn il-mandant, minn
dak in-nhar li jkun [ie mqieg]ed in mora, bla ]sara, fi\-\ew[
ka\ijiet hawn fuq imsemmija, ta’ l-u\i tal-kummer`.
Il-mandatarju 
mhux obbligat 
huwa nnifsu lejn 
min ikkuntratta 
mieg]u f’dik il-
kwalità .
1879. Il-mandatarju, illi jkun g]arraf bi\\ejjed bis-setg]at tieg]u
lill-parti li mag]ha jkun ikkuntratta f’dik il-kwalità , ma jwie[eb
g]al ebda garanzija dwar dak li jkun g]amel barra minn dawk il-
limiti, ]lief jekk hu jkun obbliga ru]u huwa nnifsu g]aldaqshekk.
Sub-titolu III
FUQ L-OBBLIGI TAL-MANDANT
Obbligi tal-
mandant,
1880.  (1) Il-mandant g]andu jesegwixxi l-obbligazzjonijiet li l-
mandatarju jkun ikkuntratta skond is-setg]at li huwa jkun tah.
(2) Hu mhux obbligat g]al dak li l-mandatarju jkun g]amel
barra mil-limiti ta’ dawk is-setg]at, ]lief jekk hu jkun irratifika
espressament jew ta`itament dak l-eg]mil.
lejn il-mandatarju,
dan ikun ]are[ u l-ispejje\ li jkun g]amel fl-esekuzzjoni tal-
mandat; u g]andu jikkumpensah tax-xog]ol tieg]u jekk ikun
wieg]du dan il-kumpens, jew jekk dan il-kumpens g]andu jitqies li
[ie miftiehem ta`itament min]abba l-professjoni tal-mandatarju u
`irkostanzi o]ra.
(2) Meta ma jistax jing]ad li kien hemm negli[enza fil-
mandatarju, il-mandant ma jistax ji`]ad li jag]ti l-]las u l-kumpens
fuq imsemmi, g]alkemm l-affari ma tkunx irnexxiet; u lanqas ma
jista’ jnaqqas is-somma ta’ dawk l-ispejje\ li jkunu saru u tal-flus li
jkunu n]ar[u bona fidi mill-mandatarju, bl-isku\a li setg]u kienu
314      KAP. 16.       KODI~I ~IVILI
g]al telf, 1882. Il-mandant g]andu wkoll jindennizza lill-mandatarju tat-
telf li jkun bata min]abba l-mandat, meta ma jistax jing]ad li kien
g]al img]ax tal-
flus ma]ru[a u 
1883. 
img]axijiet fuq il-flus ma]ru[a u spejje\ imsemmijin fl-artikolu
1881, minn dak in-nhar tal-]las ta’ dawk is-somom.
jkunu tnejn jew 
i\jed huma 
in 
solidum 
mandatarju.
1884. Meta mandatarju ji[i ma]tur minn \ew[ persuni jew i\jed
g]al affari komuni, kull wa]da minnhom hija obbligata 
lejn il-mandatarju g]all-effetti kollha li jo]or[u mill-mandat.
Il-mandatarju jista’ 
]wejje[ tal-
mandat.
  Il-mandatarju g]andu jedd i\omm f’idejh il-]wejje[ tal-
dak il-mandat.
Sub-titolu IV
IF J SP A L- AN AT
Tmiem tal-mandat.  Il-mandat jispi``a -
a)
(b bil-mewt, bl-inibizzjoni, [enerali jew parzjali, li
jikkuntratta, bid-dikjarazzjoni ta’ falliment, jew bi`-
, tal-mandant jew tal-mandatarju;
( ) bit-tmiem tas-setg]at tal-mandant;
d)
(e bir-rinunzja tal-mandatarju.
Tne]]ija tal- 1887.   Il-mandant jista’ jne]]i l-mandat kull meta jrid.
(2)
tne]]ija tal-mandat mog]ti lil dak ta’ qabel, ukoll jekk il-
mandatarju l-[did ma ja``ettax l-inkarigu.
Mandat [enerali ma j[ibx it-tne]]ija ta’ mandat spe`jali li
jkun [ie mog]ti qabel, ]lief jekk fil-mandat [enerali tkun [iet
It-tmiem ta’ 
mandat ma 
ma jkunux jafu bih.
1888. (1) ll-fatt li jkun hemm xi wa]da mir-ra[unijiet li
min]abba li ma kinux jafu b’dak il-fatt, ikunu kkuntrattaw mal-
mandatarju, bla ]sara tal-jedd tal-mandant li jdur kontra l-
(2) Lanqas ma jista’ l-fatt ta’ xi wa]da minn dawk ir-ra[unijiet
kienx jaf b’dak il-fatt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        315
Rinunzja tal-
mandat.
1889.  (1) Il-mandatarju jista’ jirrinunzja g]all-mandat billi
jg]arraf b’din ir-rinunzja lill-mandant.
(2) B’dan kollu, jekk ir-rinunzja tkun ta’ ]sara g]all-mandant,
dan g]andu ji[i kkumpensat mill-mandatarju, ]lief meta dan ma
jkunx jista’ jissokta fl-esekuzzjoni tal-mandat, ming]ajr ma jbati
huwa stess ]sara kbira.
Dmir tal-werrieta 
tal-mandatarju li 
jmut.
1890. Jekk il-mandatarju jmut, il-werrieta tieg]u, jekk ikunu jafu
li huwa kien mandatarju, g]andhom ig]arrfu b’dan lill-mandant, u,
sa dan il-waqt, jag]mlu dak li hu me]tie[ fl-interess tal-mandant,
skond ma jkunu jitolbu `-`irkostanzi.
 
Titolu XIX
FUQ ID-DEPO|ITU
X’inhu d-depo\itu.
jir`ievi l-]a[a ta’ ]addie]or, bl-obbligu li jikkustodiha u li jroddha
in natura.
Sub-titolu I
FUQ ID-DEPO|ITU HEKK PROPRJAMENT IMSEJJA}
Xorta tad-depo\itu 
hekk proprjament 
imsejja].
1892.  (1) Id-depo\itu hekk proprjament imsejja] huwa kuntratt
gratuwitu, bla ]sara ta’ kull ftehim kuntrarju.
(2) Il-]wejje[ mobbli biss jistg]u jkunu l-o[[ett ta’ dan id-
depo\itu.
Meta d-depo\itu hu 
perfett.
1893.  (1) Id-depo\itu hu perfett biss bil-kunsinna tal-]a[a lid-
depo\itarju.
(2) Il-kunsinna ssir bil-kunsens biss, jekk il-]a[a tkun [a
f’idejn id-depo\itarju ta]t titolu ie]or u ji[i miftiehem li g]andha
tibqa’ f’idejh b]ala depo\itu.
Meta d-depo\itarju 
jista’ jinqeda bil-
]a[a ddepo\itata.
1894. Id-depo\itu ta’ flus jew ta’ ]wejje[ o]ra li jintemmu bl-
u\u, hu regolat mil-li[ijiet dwar is-self ta’ ]a[a g]all-konsum jew
mutwu, meta lid-depo\itarju tkun ing]atat is-setg]a li jinqeda bil-
]a[a ddepo\itata g]andu, bl-obbligu biss li jrodd daqsha ta’ l-istess
xorta u kwalità .
Depo\itu 
volontarju jew 
ne`essarju.
1895. Id-depo\itu hu volontarju jew ne`essarju.
§  I. FUQ ID-DEPO|ITU VOLONTARJU
Xorta tad-depo\itu 
volontarju.
1896. Id-depo\itu volontarju jsir bil-kunsens min-na]a l-wa]da
ta’ dak li jiddepo\ita u min-naha l-o]ra ta’ dak li jir`ievi l-]a[a
  316      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
b’depo\itu.
Bejn min jista’ jsir 
id-depo\itu 
volontarju.
1897.  (1) Id-depo\itu volontarju jista’ jsir biss bejn persuni
kapa`i li jikkuntrattaw.
(2) B’dan kollu, jekk persuna kapa`i li tikkuntratta ta``etta
depo\itu li jsir lilha minn persuna li ma tkunx kapa`i li tikkuntratta,
hija tkun marbuta bl-obbligazzjonijiet kollha ta’ veru depo\itarju.
Depo\itu 
volontarju 
mag]mul minn 
persuna kapa`i lil 
wa]da inkapa`i.
1898. Jekk id-depo\itu jsir minn persuna kapa`i li tikkuntratta lil
wa]da li ma tkunx kapa`i, il-persuna li tag]mel id-depo\itu
m’g]andhiex ]lief il-jedd ta’ l-azzjoni tar-rivendikazzjoni tal-]a[a
mog]tija b’depo\itu sakemm tkun g]adha f’idejn id-depo\itarju,
inkella ta’ l-azzjoni tar-radd sas-somma li tkun sfat ta’ [id lid-
depo\itarju.
FUQ L-OBBLIGI TAD-DEPO|ITARJU
}sieb li g]andu 
jie]u d-
depo\itarju.
1899. Id-depo\itarju g]andu, fil-kustodja tal-]a[a ta]t depo\itu,
jie]u ]sieb daqs kemm jie]u fil-kustodja ta’ ]wej[u.
Ka\ijiet li fihom l-
obbligi g]andhom 
ji[u m]arsa 
b’akbar reqqa.
1900.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan
g]andhom ji[u applikati b’mod aktar sever -
(a) meta d-depo\itarju jkun offra ru]u huwa nnifsu biex
jie]u f’idejh id-depo\itu;
(b) meta jkun ftiehem li g]andu jit]allas g]all-kustodja
tad-depo\itu;
(`) meta d-depo\itu jkun sar biss fl-interess tad-
depo\itarju;
(d) meta jkun [ie miftiehem espressament li d-depo\itarju
g]andu jwie[eb g]al kull xorta ta’ negli[enza.
(2) F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fis-subartikolu
(1)(a), (b) u (`), ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1132(1);
u, fil-ka\ imsemmi fil-paragrafu (d) ta’ l-istess subartikolu, id-
depo\itarju jwie[eb g]al kull negli[enza, tkun kemm tkun \g]ira.
Id-depo\itarju ma 
jwe[ibx g]all-
a``identi jew g]at-
telfa tal-]a[a.
1901.  Id-depo\itarju ma jwie[eb qatt g]all-a``identi li ji[ru
b’forza ma[[uri, ]lief jekk ikun [ie mqieg]ed in mora g]ar-radd
tal-]a[a ddepo\itata; lanqas ma jwie[eb, f’dan l-a]]ar ka\, jekk il-
]a[a kienet tispi``a xorta wa]da li kieku kienet tinsab g]and id-
depo\itant.
Hu ma jistax 
jinqeda bil-]a[a 
ddepo\itata.
1902.  Id-depo\itarju ma jistax jinqeda bil-]a[a ddepo\itata,
ming]ajr il-kunsens, espress jew pre\unt, tad-depo\itant.
Hu m’g]andux 
ifittex li jikxef 
x’inhuma l-
]wejje[ 
iddepo\itati.
1903.  Hu m’g]andux ifittex x’inhuma l-]wejje[ iddepo\itati,
meta jkunu [ew fdati lilu f’kaxxa mag]luqa jew misrura u
ssi[illati.
Radd tad-depo\itu, 1904.  (1) Id-depo\itarju g]andu jrodd dik il-]a[a stess li jkun
ir`ieva, fl-istat li din tkun tinsab fi\-\mien tar-radd.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        317
(2) It-tg]arriq li jsir fil-]a[a ming]ajr ]tija tad-depo\itarju,
ibatih id-depo\itant.
jew tal-]a[a 
mog]tija flokha.
1905. Id-depo\itarju, li ming]andu l-]a[a ddepo\itata tkun [iet
me]uda b’forza ma[[uri, u illi jkun ir`ieva flokha somma ta’ flus
jew ]a[‘o]ra, g]andu jrodd dak li jkun ir`ieva.
Dmirijiet tal-
werriet tad-
depo\itarju.
1906. Il-werriet tad-depo\itarju, illi b’bona fidi jbig] il-]a[a li
ma kienx jaf li kienet b’depo\itu, hu obbligat biss li jrodd il-prezz
li da]]al jew i`edi l-jedd ta’ l-azzjoni kontra x-xerrej, jekk il-prezz
ikun g]ad ma t]allasx.
Jekk id-depo\itu 
jag]ti frottijiet.
1907.  Jekk il-]a[a ddepo\itata tkun tat frottijiet li jkunu [ew
imda]]la mid-depo\itarju, dan g]andu jroddhom.
 Lil min g]andu 
jintradd id-
depo\itu.
1908.  Id-depo\itarju g]andu jrodd il-]a[a ddepo\itata lil dak
biss li jkun fdahielu, jew lil dak li fl-isem tieg]u jkun sar id-
depo\itu, jew lill-persuna li tkun [iet ma]tura biex tir`ievi lura l-
]a[a.
Id-depo\itarju ma 
jistax jitlob li d-
depo\itant jipprova 
li hu sid il-]a[a.
1909.  (1) Id-depo\itarju m’g]andux jedd jitlob illi d-depo\itant
jipprova li hu sid il-]a[a ddepo\itata.
(2) B’dan kollu, jekk id-depo\itarju jikxef li l-]a[a kienet [iet
mitlufa jew misruqa, hu g]andu jg]arraf lil dak li lilu l-]a[a [iet
misruqa, jew li kien tilifha, bid-depo\itu li sar g]andu, u jag]tih
\mien bi\\ejjed biex jitlob lura dak id-depo\itu. Jekk dak li ji[i
hekk img]arraf ma jitlobx lura d-depo\itu fi\-\mien fuq imsemmi,
id-depo\itarju jkun me]lus jekk jikkunsinna d-depo\itu lill-persuna
li ming]andha jkun ir`evieh.
Meta d-depo\itant 
imut, ir-radd isir 
lill-werriet.
1910.  Jekk id-depo\itant imut, il-]a[a tista’ tintradd biss lill-
werriet tieg]u.
Meta jkun hemm 
i\jed minn werriet 
wie]ed.
1911. Meta l-werrieta jkunu tnejn jew i\jed, jew inkella l-]a[a
ddepo\itata tkun ta’ i\jed minn persuna wa]da, id-depo\itarju ma
jistax irodd il-]a[a jekk mhux bil-kunsens ta’ kul]add, barra minn
meta s-sehem ta’ kull wie]ed ikun mag]ruf.
Tibdil ta’ l-istat 
tad-depo\itant. 
Emendat: 
XLVI. 1973. 97.
1912.  Jekk l-istat tad-depo\itant jitbiddel, b]al meta l-persuna
ta’ l-età  li tkun g]amlet id-depo\itu ti[i interdetta, f’dawn u
f’ka\ijiet b]al dawn, id-depo\itarju li jkun jaf b’dan it-tibdil ta’
stat, ma jistax irodd id-depo\itu ]lief lil dak li jkollu l-
amministrazzjoni tal-jeddijiet u tal-]wejje[ tad-depo\itant.
Jekk id-depo\itu 
jsir mit-tutur, e``.
1913.  Id-depo\itu mag]mul minn tutur jew kuratur, jew mir-
ra[el jew minn amministratur, f’wa]da minn dawn il-kwalitajiet,
ma jistax jintradd ]lief lill-persuna li g]aliha kien jidher dan it-
tutur, kuratur, ir-ra[el, jew l-amministratur,  jekk l-
amministrazzjoni tag]hom tkun spi``at u d-depo\itarju jkun jaf li
din l-amministrazzjoni spi``at.
Fejn g]andu jsir ir-
radd tad-depo\itu.
1914.  (1) Ir-radd tad-depo\itu g]andu jsir fil-lok fejn tkun
tinsab il-]a[a ddepo\itata. Jekk fil-kuntratt ikun [ie msemmi lok
ie]or, id-depo\itarju g]andu j[orr il-]a[a f’dak il-lok.
(2) L-ispejje\ tal-[arr huma g]ad-depo\itant.
|mien g]ar-radd.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
jitolbu, ukoll jekk fil-kuntratt ikun [ie mag]mul \mien g]ar-radd
jew b’talba [udizzjarja.
Jeddijiet tad- 1916.   Id-depo\itarju jista’ j[ieg]el lid-depo\itant jie]u lura
d-depo\itu.
I\da, hu ma jistax, ming]ajr ra[uni tajba, i[ieg]lu jie]u
lura d-depo\itu qabel i\-\mien miftiehem.
depo\itarju 
jispi``aw jekk ikun 
1917. 
jipprova li l-]a[a ddepo\itata hija tieg]u nnifsu.
FUQ L-OB LI I TA DEPO| TA T
Radd ta’ l-ispejje\ 
mag]mula mid-
depo\itarju.
1918.  Id-depo\itant g]andu jrodd lid-depo\itarju l-]las ta’ l-
ispejje\ li dan ikun g]amel biex jikkonserva l- ]a[a  ddepo\itata, u
g]andu jikkumpensah tat-telf kollu li jkun [ieblu d-depo\itu.
Id-depo\itarju 
jista’ j\omm 
f’idejh id-depo\itu 
sakemm jit]allas 
ta’ l-ispejje\.
1919.  Id-depo\itarju jista’ j\omm f’idejh id-depo\itu sakemm
jit]allas g]al kollox ta’ dak kollu li jkollu jie]u min]abba dak id-
depo\itu.
§  II. FUQ ID-DEPO|ITU NE¬ESSARJU
X’inhu d-depo\itu 
ne`essarju.
1920.  Id-depo\itu ne`essarju hu dak li wie]ed ikun im[ieg]el
jag]mel min]abba xi a``ident, b]al ]ruq, ti[rif, sakke[[, g]arqa,
jew xi [rajja o]ra ta’ bla ]sieb.
Disposizzjonijiet 
dwar id-depo\itu 
volontarju li 
jg]oddu g]ad-
depo\itu 
ne`essarju.
1921.  Kull disposizzjoni o]ra dwar id-depo\itu volontarju
tg]odd ukoll g]ad-depo\itu ne`essarju.
Sub-titolu II
FUQ IS-SEKWESTRU KONVENZJONALI
X’inhu s-sekwestru 
konvenzjonali.
1922.  (1) Is-sekwestru konvenzjonali huwa d-depo\itu ta’ ]a[a
li fuqha jkun hemm kwistjoni, mag]mul f’idejn terza persuna, illi
tobbliga ru]ha li troddu, meta tispi``a l-kwistjoni, lill-persuna li
lilha l-]a[a ti[i ddikjarata li tkun tmiss.
(2) Is-sekwestru konvenzjonali jista’ jkollu b]ala o[[ett sew
]wejje[ mobbli kemm ]wejje[ immobbli.
}elsien tas-
sekwestratarju.
1923. Is-sekwestratarju ma jistax ji[i me]lus qabel ma tispi``a l-
kwistjoni, ]lief bil-kunsens ta’ dawk li fdawlu l-]a[a, jew g]al
ra[uni tajba.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        319
Disposizzjonijiet 
dwar id-depo\itu 
volontarju li 
jg]oddu g]as-
sekwestru 
konvenzjonali.
1924.  Id-disposizzjonijiet dwar id-depo\itu volontarju jg]oddu
g]as-sekwestru konvenzjonali.
Titolu XX
FUQ IL-GARANZIJA
Sub-titolu I
X’INHI U SA FEJN TG}ODD IL-GARANZIJA
X’inhu l-kuntratt 
ta’ garanzija.
1925.  Il-garanzija hija kuntratt li bih wie]ed jintrabat lejn il-
kreditur li jissodisfa l-obbligazzjoni ta’ wie]ed ie]or, jekk dan ma
jissodisfahiex huwa nnifsu.
Ma jistax ikun 
hemm garanzija 
]lief g]al 
obbligazzjoni li 
tkun tiswa. 
Emendat: 
XLVI.1973.98.
1926.  (1) Ma jistax ikun hemm garanzija ]lief g]al
obbligazzjoni li tkun tiswa.
(2) I\da, il-garanzija tista’ ting]ata g]al obbligazzjoni li tista’
ti[i annullata bis-sa]]a ta’ e``ezzjoni personali g]ad-debitur, b]al
ma hija dik ta’ inkapa`ità  min]abba età  minuri jew interdizzjoni.
Il-garanzija ma 
tistax taqbe\ id-
dejn.
1927.  (1) Il-garanzija ma tistax tkun g]al i\jed minn dak li
jkollu jag]ti d-debitur, lanqas ma tista’ ssir ta]t kondizzjonijiet
i\jed gravu\i.
(2) Tista’ ting]ata g]al bi``a biss mid-dejn, u ta]t
kondizzjonijiet anqas gravu\i.
(3) Il-garanzija g]al i\jed mid-dejn jew mag]mula ta]t
kondizzjonijiet i\jed gravu\i, tiswa biss sa daqs kemm tkun l-
obbligazzjoni prin`ipali.
Persuna tista’ tkun 
garanti bla ma jkun 
jaf id-debitur.
1928.  (1) Wie]ed jista’ jid]ol garanti ming]ajr ma tkun talbet
jew ukoll ming]ajr ma tkun taf il-persuna li g]aliha jobbliga ru]u.
(2) Wie]ed jista’ wkoll jid]ol garanti mhux biss tad-debitur
prin`ipali, i\da wkoll tal-garanti tieg]u.
Il-garanzija mhix 
pre\unta.
1929.  Il-garanzija ma tistax tkun pre\unta, i\da g]andha tkun
espressa; u ma tistax tin]are[ barra mil-limiti li fihom tkun [iet
ikkuntrattata.
Garanzija bi kliem 
[enerali.
1930.  (1) Fil-garanzija mog]tija bi kliem [enerali g]al
obbligazzjoni prin`ipali, jid]ol ukoll dak kollu li hu a``essorju
g]ad-dejn.
(2) Jid]lu wkoll fiha l-ispejje\ me]tie[a sabiex jit]allas id-
dejn, basta li l-kreditur, qabel ma jibda l-atti li jag]tu lok g]al
dawn l-ispejje\, ig]arraf bihom lill-garanti, b’att [udizzjarju.
(3) L-ispejjez ta’ dan l-att imorru ma’ l-ispejje\ li jid]lu fil-
garanzija.
  320      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Min jista’ jkun 
garanti.
1931.  Id-debitur li jkun obbligat li j[ib garanti g]andu j[ib
persuna kapa`i li tikkuntratta, li jkollha beni bi\\ejjed biex tag]mel
tajjeb g]all-o[[ett ta’ l-obbligazzjoni, u li jkollha d-domi`ilju
tag]ha f’Malta.
Insolvenza tal-
garanti.
1932.  (1) Meta l-garanti a``ettat mill-kreditur, minn rajh jew
b’ordni tal-qorti, wara ma jibqax solvibbli, id-debitur g]andu j[ib
garanti ie]or.
(2) Din ir-re[ola ma tg]oddx fil-kaz biss illi l-garanti ikun
in[ieb bis-sa]]a ta’ ftehim li bih il-kreditur kien ried b]ala garanti
lil dik il-persuna partikolari.
Mara ma tistax 
tid]ol b]ala garanti 
g]al \ew[ha. 
Sostitwit: 
XLVI. 1973.99.
1933. Im]assar bl-artikolu 83 ta’ l-Att XXI ta’ l-1993.
Sub-titolu II
FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA
§  I. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-KREDITUR U
L-GARANTI
Meta l-garanti hu 
obbligat i]allas.
1934. Il-garanti hu obbligat biss i]allas meta jonqos id-debitur
prin`ipali, illi qabel xejn g]andu ji[i eskuss fuq il-beni tieg]u. 
Meta l-benefi``ju 
ta’ l-eskussjoni ma 
jg]oddx.
1935. Il-benefi``ju ta’ l-eskussjoni ma jg]oddx -
(a) jekk il-garanti jkun irrinunzja g]al dan il-benefi``ju;
(b) jekk il-garanti jkun obbliga ru]u in solidum mad-
debitur;
(`) jekk id-debitur jista’ jag]ti e``ezzjoni personali, b]al
dawk imsemmija fl-artikolu 1926;
(d) jekk id-debitur ikun sar mhux solvibbli.
Responsabbiltà  tal-
kreditur meta ti[i 
milqug]a l-
e``ezzjoni ta’ l-
eskussjoni. 
Kap. 12.
1936.  Jekk ti[i milqug]a l-e``ezzjoni ta’ l-eskussjoni, il-
kreditur, sa l-ammont tal-valur tal-beni mi[jubin fin-nota
ppre\entata mill-garanti skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu
VIII tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ~ivili, iwie[eb lejn il-garanti, g]all-insolvenza tad-
debitur prin`ipali li tkun [rat sadattant min]abba li l-kreditur ikun
iddawwar ma beda l-pro`eduri [udizzjarji jew ma jkunx issokta
bid-dili[enza me]tie[a l-pro`eduri mibdija.
Meta l-garanti 
huma tnejn jew 
i\jed g]all-istess 
debitur.
1937.  (1) Meta tnejn min-nies jew i\jed jid]lu b]ala garanti ta’
l-istess debitur u g]all-istess dejn, kull wie]ed minnhom ikun
obbligat g]ad-dejn kollu.
(2) I\da, kull wie]ed minnhom jista’, kemm-il darba ma jkunx
irrinunzja g]all-benefi``ju tal-qsim tad-dejn, jew ma jkunx obbliga
ru]u in solidum mad-debitur, jitlob li l-kreditur jaqsam l-azzjoni
tieg]u u jnaqqasha g]as-sehem ta’ kull wie]ed mill-garanti. 
Insolvenza ta’ 
wie]ed jew i\jed 
mill-garanti.
1938.  Jekk, fi\-\mien li fih lil xi wie]ed mill-garanti jkun
ing]ata l-benefi``ju tal-qsim tad-dejn, xi w]ud mill-garanti ma
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        321
kinux solvibbli, dak il-garanti jkun obbligat proporzjonatament
g]all-ishma ta’ dawk li ma jkunux solvibbli; i\da ma tista’ tin[ieb
kontra tieg]u ebda pretensjoni dwar l-ishma ta’ dawk il-garanti l-
o]ra li jkunu saru mhux solvibbli wara l-qsim tad-dejn.
Qsim ta’ l-azzjoni 
mill-kreditur.
1939.  Jekk il-kreditur ikun qasam huwa nnifsu, minn rajh, l-
azzjoni tieg]u, ma jistax jer[a’ lura mill-qsim li jkun g]amel,
lanqas jekk qabel i\-\mien li fih ta l-kunsens g]al dak il-qsim kien
hemm xi w]ud mill-garanti li ma kinux solvibbli.
Responsabbiltà  tal-
garanti tal-garanti.
1940.  Il-garanti tal-garanti mhux obbligat lejn il-kreditur ]lief
meta d-debitur prin`ipali u l-garanti tieg]u kollha jkunu mhux
solvibbli, jew ikunu [ew me]lusa b’e``ezzjonijiet personali g]ad-
debitur u g]all-garanti.
Garanti fi ]wejje[ 
tal-kummer`.
1941.  Il-garanti fi ]wejje[ tal-kummer`, meta ma jkunx hemm
ftehim xort’o]ra, jitqies dejjem li hu obbligat in solidum mad-
debitur.
§  II. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN ID-DEBITUR U L-
GARANTI
Il-garanti jista’ jdur 
kontra d-debitur 
prin`ipali.
1942.  (1) Il-garanti li jkun ]allas, g]andu jedd idur kontra d-
debitur prin`ipali, sew jekk il-garanzija tkun ing]atat bil-kunsens
tad-debitur kemm jekk tkun ing]atat ming]ajr dan ma kien jaf.
(2) Dan il-jedd ta’ regress ig]odd sew g]all-kapital kemm
g]all-img]axijiet u l-ispejje\:
I\da, g]al dawk li huma spejje\, il-garanti m’g]andux jedd
ta’ regress ]lief g]al dawk l-ispejje\ li jkun g]amel wara li b’att
[udizzjarju, ikun g]arraf lid-debitur prin`ipali bil-molestji li jkun
bata.
lmg]axijiet u danni 
li g]andhom 
jit]allsu lill-
garanti.
1943.  (1) Hu g]andu wkoll jedd idur kontra d-debitur g]all-
img]axijiet ta’ dak kollu li jkun ]allas g]alih, g]ad illi d-dejn ma
kienx i[ib img]axijiet, kif ukoll g]ad-danni, jekk ikun hemm.
(2) I\da, l-img]axijiet li ma kinux imissu lill-kreditur, ma
jibdewx g]addejja favur il-garanti ]lief minn dak in-nhar li dan,
b’att [udizzjarju, ikun g]arraf lid-debitur bil-]las li jkun g]amel.
Meta l-garanzija 
ssir kontra l-
volontà  tad-
debitur.
1944.  Jekk il-garanzija tkun saret kontra l-volontà  tad-debitur,
il-garanti m’g]andux jedd idur kontra d-debitur ]lief g]al dak li
jkun safa ta’ [id lil dan.
Effett tal-]las 
mag]mul mill-
garanti.
1945.  Il-garanti li j]allas id-dejn, jid]ol ipso jure fil-jeddijiet
kollha li l-kreditur kellu kontra d-debitur; bla ]sara ta’ dak li
jing]ad fl-artikolu 1167 jekk mid-dejn tkun t]allset bi``a biss.
Jedd tal-garanti 
g]ar-regress meta 
hemm \ew[ 
debituri jew i\jed 
obbligati in 
solidum.
1946.  Meta jkun hemm \ew[ debituri prin`ipali jew i\jed
obbligati in solidum g]all-istess dejn, il-persuna li tkun da]let
garanti tag]hom kollha, g]andha jedd iddur kontra kull wie]ed
minnhom biex tie]u lura s-somma kollha li tkun ]allset.
  322      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta l-garanti jitlef 
il-jedd li jdur 
kontra d-debitur.
1947.  (1) Il-garanti m’g]andux jedd idur kontra d-debitur
prin`ipali, jekk dan, billi ma jkunx [ie mg]arraf mill-garanti bil-
]las li g]amel, i]allas huwa wkoll.
(2) Il-garanti, li j]allas ming]ajr ma jg]arraf lid-debitur
prin`ipali, m’g]andux jedd idur kontra dan id-debitur, jekk, fi\-
\mien tal-]las, dan kellu mezzi li bihom id-dejn seta ji[i ddikjarat
im]allas.
(3) F’kull wie]ed minn dawn il-ka\ijiet, l-azzjoni tal-garanti
kontra l-kreditur, biex jitlob lura li jkun ]allas, tibqa’ s]i]a.
Meta l-garanti 
jista’ ja[ixxi kontra 
d-debitur g]ar-
rilevanza.
1948. Il-garanti, ukoll qabel ma j]allas, jista’ ja[ixxi kontra d-
debituri sabiex ji[i minnu rilevat -
(a) jekk ji[i m]arrek g]all-]las;
(b) jekk id-debitur ifalli jew isir mhux solvibbli, jew l-
istat tieg]u jitbiddel u jkun hemm il-g]aliex wie]ed
jib\a’ li sejjer isir mhux solvibbli;
(`) jekk id-debitur ikun obbliga ru]u li g]andu je]ilsu
mill-garanzija fi \mien miftiehem, u dan i\-\mien ikun
g]alaq;
(d) jekk id-dejn ikun sar e\i[ibbli billi jkun g]alaq i\-
\mien miftiehem g]all-]las;
(e) jekk id-debitur ikun in mora fil-]las;
(f) eg]luq sentejn, jekk ma jkunx [ie ffissat \mien g]all-
]las, u l-obbligazzjoni ma tkunx minnha nfisha tali li
ma tistax ti[i mitmuma qabel \mien itwal.
§  III. FUQ L-EFFETTI TAL-GARANZIJA BEJN IL-GARANTI
Jeddijiet tal-garanti 
bejniethom.
1949.  (1) Meta \ew[ persuni jew i\jed ikunu da]lu garanti ta’ l-
istess debitur u g]all-istess dejn, il-garanti li j]allas id-dejn g]andu
jedd idur kontra dawk l-o]ra li jkunu garanti mieg]u, kull wie]ed
minnhom g]as-sehem tieg]u.
(2) Il-garanti g]andu dan il-jedd ta’ regress fil-ka\ biss li jkun
]allas f’wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel
dan.
Insolvenza tal-
garanti.
1950. Il-garanti li j]allas id-dejn jista’ jitlob biss ming]and kull
wie]ed minn dawk li jkunu garanti mieg]u s-sehem li g]alih
g]andu jwie[eb kull wie]ed minnhom, u huwa nnifsu, flimkien
mal-garanti l-o]ra, g]andu jo]ro[ sehem g]all-ishma tal-garanti
mhux solvibbli, ukoll jekk, meta ]allas, ikun ]a ming]and il-
kreditur `essjoni espressa tal-jeddijiet tieg]u.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
Sub-titolu III
FUQ IL-G RA ZI A LE AL U IZ JA JA
Kwalifiki tal-
j[ib garanzija, il-garanti li jin[ieb g]andu jkollu l-kwalifiki
msemmijin fl-artikolu 1931.
rahan meta ma 
jinsabx garanti.
 Dak li ma jistax isib garanti jista’ minflok jag]ti rahan jew
Il-garanti legali 
jew [udizzjarju ma 
eskussjoni tad-
debitur prin`ipali.
  Il-garanti legali jew [udizzjarju ma jistax jitlob l-
ll-garanti tal-
garanti legali jew 
jitlob l-eskussjoni 
ta’ dan ta’ l-a]]ar.
 Dak li jkun da]al biss b]ala garanti tal-garanti legali jew
Bla ]sara ta’ 
ligijiet o]ra.
1955. 
j]assrux id-dispozizzjonijiet tal-Kodi`i ta’ Organizzaz-zjoni u
Pro`edura ¬ivili.
K F TI PI¬¬A L-G RA ZI A
Kif tispi``a 
obbligazzjoni tal-
garanti.
1956.  L-obbligazzjoni mnissla mill-garanzija tispi``a g]all-
istess ra[unijiet li g]alihom jispi``aw l-obbligazzjonijiet l-o]ra
kollha.
Konfu\joni fil-
persuna tad-debitur 
u tal-garanti 
tieg]u.
1957.  Il-konfu\joni li ti[ri fil-persuna tad-debitur prin`ipali u
tal-garanti tieg]u, meta wie]ed minnhom isir werriet ta’ l-ie]or, ma
toqtolx l-azzjoni tal-kreditur kontra dak li jkun da]al garanti tal-
garanti.
E``ezzjonijiet li l-
garanti jista’ jag]ti 
kontra l-kreditur.
1958.  Il-garanti jista’ jag]ti kontra l-kreditur l-e``ezzjonijiet
kollha li jista’ jag]ti d-debitur prin`ipali, u li huma mg]aqqdin
mad-dejn; i\da ma jistax jag]ti dawk l-e``ezzjonijiet li jkunu g]al
kollox personali g]ad-debitur.
}elsien tal-garanti 
meta ma tistax issir 
is-surroga.
1959.  Il-garanti, ukoll jekk obbligat in solidum, huwa me]lus
jekk is-surroga fil-jeddijiet, ipoteki u privile[[i tal-kreditur ma
tkunx tista’ ssir favur tieg]u bi htija tal-kreditur.
Meta l-kreditur 
je]les wie]ed mill-
garanti ming]ajr il-
kunsens ta’ l-
o]rajn.
1960. Jekk il-kreditur je]les wie]ed mill-garanti tieg]u ming]ajr
il-kunsens ta’ l-o]rajn, dan il-]elsien jiswa lill-garanti l-o]ra sas-
sehem tal-garanti li jkun [ie hekk me]lus.
A``ettazzjoni mill-
kreditur ta’ 
immobbli jew 
proprjetà  o]ra bi 
]las tad-dejn.
1961.  Meta l-kreditur ja``etta minn jeddu immobbli jew ]a[a
o]ra bi ]las tad-dejn prin`ipali, il-garanti ji[i me]lus, g]alkemm
wara l-kreditur ibati l-evizzjoni ta’ dik il-proprjetà.
  324      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
It-ti[did ta\-\mien 
g]all-]las ma 
je]lisx lill-garanti.
1962. It-ti[did biss ta\-\mien g]all-]las li l-kreditur jag]ti lid-
debitur prin`ipali, ma je]lisx lill-garanti; i\da dan jista’, f’dan il-
ka\, ja[ixxi kontra d-debitur biex i[ieg]lu j]allas.
Kemm iddum l-
obbligazzjoni tal-
garanti.
1963.  Il-garanti illi jkun illimita l-garanzija tieg]u g]all-istess
\mien li jkun [ie mog]ti lid-debitur prin`ipali, jibqa’ obbligat ukoll
wara dak i\-\mien u g]a\-\mien kollu me]tie[ biex id-debitur ji[i
m[ieg]el i]allas, basta li l-kreditur fi \mien xahrejn mill-eg]luq ta’
dak i\-\mien ikun beda l-pro`eduri u jkun issoktahom bid-diligenza
me]tie[a.
Titolu XXI
FUQ IL-KUNTRATT TA’ RAHAN
Tifsir. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.11.
1964.  (1) Ir-rahan huwa kuntratt li jin]oloq biex jag]mel tajjeb
g]al obbligazzjoni. Ir-rahan jista’ jing]ata jew mid-debitur innifsu
jew minn terza persuna g]ad-debitur.
(2) Il-]wejje[ li jistg]u jing]ataw b’rahan huma ]wejje[
mobbli u krediti u jeddijiet o]ra dwar ]wejje[ mobbli.
Rahan ta’ ]wejje[ 
mobbli. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.12.
1965.  (1) Ir-rahan ta’ ]wejje[ mobbli ji[i kostitwit bil-kunsinna
lill-kreditur tal-]a[a mog]tija b’rahan jew tad-dokument li jag]ti l-
jedd esklusiv li wie]ed jiddisponi mill-]a[a.
(2) Il-]a[a mog]tija b’rahan jew id-dokument imsemmi qabel
jistg]u wkoll ji[u kunsinnati lil terza persuna mag]\ula mill-
partijiet g]all-kuntratt jew imqieg]da fil-kustodja ta\-\ew[
partijiet hekk li dik il-parti li tag]ti r-rahan ma tkunx tista’
tiddisponi minnhom ming]ajr il-koperazzjoni tal-kreditur.
Effetti tar-rahan. 
Emendat: 
IV.1907.1. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.13.
1966.  (1) Ir-rahan jag]ti lill-kreditur il-jedd li jit]allas minn fuq
il-]a[a mirhuna bi privile[[ fuq kredituri o]ra kif jing]ad fit-
Titolu XXIII.
(2) Dan il-privile[[ jiswa fuq il-]a[a mirhuna fil-ka\ biss li din
il-]a[a jew id-dokument dwarha jkunu [ew ikkunsinnati jew
imqieg]da f’kustodja kif provdut fl-artikolu 1965 u biss dment li
dik il-]a[a jew dak id-dokument jibqg]u f’idejn il-kreditur jew
f’idejn it-terza persuna mag]\ula mill-partijiet jew fil-kustodja ta\-
\ew[ partijiet kif intqal qabel.
(3) Meta l-]a[a mog]tija b’rahan tkun kreditu jew jedd ie]or li
dwaru ma jkun hemm ebda dokument hekk kif imsemmi fl-artikolu
1965, l-imsemmi privile[[ ma jin]oloqx kemm-il darba r-rahan ma
jirri\ultax minn att pubbliku jew minn skrittura privata, u jew ikun
ing]ata avvi\ tar-rahan b’att [udizzjarju notifikat lid-debitur tal-
kreditu jew jedd ie]or jew dak id-debitur ikun irrikonoxxa bil-
miktub ir-rahan.
(4) Meta dak il-kreditu jew jedd ie]or ikun jirri\ulta minn
dokument, il-persuna li tag]ti r-rahan g]andha, ]lief meta d-
dokument ikun att pubbliku, tikkunsinna d-dokument lill-kreditur. 
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        325
Ir-rahan jista’ 
jin\amm g]al djun 
o]ra.
1967.  Jekk l-istess debitur jag]mel dejn ie]or ma’ l-istess
kreditur wara l-kunsinna tal-]a[a mirhuna, il-kreditur, jekk ma
jkunx hemm ftehim xort’o]ra, jakkwista fuq ir-rahan, g]at-tieni
dejn, l-istess jeddijiet li jkollu g]ad-dejn ta’ qabel, g]alkemm ma
jkunx [ie miftiehem espressament li r-rahan g]andu jag]mel tajjeb
g]all-]las tat-tieni dejn.
Meta l-]a[a 
mog]tija b’rahan 
tkun dejn. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.14.
1968.  (1) Meta l-]a[a mirhuna tkun kreditu, il-kreditur li favur
tieg]u jsir ir-rahan ikun responsabbli g]all-[bir ta’ dak il-kreditu
meta jag]laq, u g]andu jqieg]ed il-flejjes jew o[[etti l-o]ra
ri`evuti jew kif miftiehem jew, f’nuqqas ta’ ftehim, kif il-qorti
tista’ tidde`iedi.
(2) Jekk id-dejn garantit b’rahan ikun dovut, il-kreditur li favur
tieg]u jsir ir-rahan jista’ j\omm, minn kull flejjes ri`evuti kif intqal
qabel, ammont li jkun bi\\ejjed biex jissodisfa l-jeddijiet tieg]u u
g]andu jikkunsinna l-bqija lil min jag]ti r-rahan; u jekk il-]a[a li
ti[i ri`evuta ma tkunx flus, dan jista’ jg]addi g]all-bejg] tal-]a[a
kif provdut fl-artikolu 1970.
(3) Il-kreditur ta’ dejn li jkun garantit bir-rahan ta’ kreditu
ie]or jista’, f’kull \mien wara li l-kreditu tieg]u jkun dovut, jitlob
li l-kreditu mirhun favur tieg]u jing]ata lilu bi ]las sa l-ammont
tal-kreditu tieg]u.
(4) Id-debitur ta’ kreditu mog]ti b’rahan jista’ jag]ti lill-
kreditur tad-dejn garantit b’dak ir-rahan l-e``ezzjonijiet kollha li
seta’ jag]ti lill-kreditur tieg]u stess; i\da jekk dak id-debitur ikun
hu nnifsu a``etta ming]ajr ri\erva l-g]oti tal-kreditu b’rahan, dan
ma jistax jag]ti lill-kreditur tad-dejn hekk garantit xi
kumpensazzjoni li setg]at saret qabel ma [ie mog]ti r-rahan.
Rahan ta’ ]a[a ta’ 
]addie]or. 
Emendat: 
XLIX. 1981.6.
1969.  (1) Jekk persuna tag]ti b’rahan ]a[a li ma tkunx tag]ha,
ir-rahan jiswa, u sid il-]a[a ma jistax jitlobha lura ming]ajr ma
j]allas id-dejn li g]alih tkun [iet mirhuna.
(2) Din id-disposizzjoni ma tg]oddx, ]lief g]al Il-Monti, fil-
ka\ijiet li [ejjin:
(a) meta jinsab li kien hemm mala fidi fil-persuna li
r`eviet ir-rahan;
(b) meta jinsab li l-]a[a mirhuna kienet misruqa, u l-
persuna li rahnitha ma setg]atx, milli kien jidher, tkun
sid dik il-]a[a.
Bejg] ta’ rahan fl-
irkant. 
Emendat: 
IV.1907.2, 3; 
XXXIX. 1976.8.
1970.  (1) Il-kreditur, minbarra Il-Monti, ma jistax jiddisponi
mir-rahan fin-nuqqas ta’ ]las: i\da hu g]andu jedd jitlob il-bejg]
tal-]a[a fl-irkant ta]t is-setg]a tal-qorti.
Setg]a tal-qorti 
meta r-rahan 
g]andu prezz fil-
bor\a jew fis-suq.
(2) It-talba tal-kreditur g]al dan il-bejg] tista’ ssir imqar
b’rikors u l-qorti tista’ fuq din it-talba tordna l-bejg] tar-rahan,
jekk id-debitur jew min jidher g]alih skond il-li[i, wara li ji[i
nnotifikat kif imiss b’kopja ta’ dak ir-rikors, bi\-\mien ta’ tliet
ijiem sabiex iwie[eb, jonqos li jwie[eb jew ma jag]milx
opposizzjoni g]at-talba.
  326      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Kap. 12.
(3) Il-qorti tista’, meta tin[ieb quddiemha ra[uni tajba, tqassar
kif jidhrilha sewwa fid-dehen tag]ha, i\-\minijiet imsemmijin fl-
artikoli 256 u 312 u fl-a]]ar bi``a ta’ l-artikolu 314(3) tal-Kodi`i
ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
(4) Jekk il-]a[a mirhuna jkollha prezz fil-bor\a jew fis-suq, il-
qorti tista’, fuq rikors tal-kreditur, li g]andu ji[i nnotifikat lid-
debitur jew lil min jidher g]alih skond il-li[i, tordna li l-bejg] tar-
rahan, ukoll jekk dan il-bejg] ikun b’esekuzzjoni ta’ sentenza, isir,
minflok fl-irkant, bil-mezz ta’ sensal pubbliku jew ta’ bank jew ta’
istitut ie]or ta’ kreditu li ji[i ma]tur mill-qorti.
(5) Il-talba msemmija fl-a]]ar subartikolu qabel dan ta’ dan l-
artikolu ma tistax, ]lief jekk il-bejg] tar-rahan ikun b’esekuzzjoni
ta’ sentenza, issir mill-kreditur sakemm ma jkunux g]addew tlitt
ijiem min-notifika ta’ avvi\ li bih id-debitur jew dak li jidher g]alih
skond il-li[i jkun [ie msejja] biex i]allas id-dejn f’dak i\-\mien,
bit-twissija li fin-nuqqas ta’ dak il-]las, isiru l-pro`eduri g]all-
bejg] tar-rahan.
(6) F’ebda ka\ l-opposizzjoni tad-debitur g]all-bejg] tar-rahan
kif jing]ad fis-subartikolu (4), ma tista’ \\omm jew iddewwem dan
il-bejg], bla ]sara tal-jedd tad-debitur g]all-]las tad-danni, jekk
ikun il-ka\.
(7) Fil-ka\ imsemmi fis-subartikolu (4), il-qorti tista’, jekk il-
kreditur ikun bank jew istitut ie]or ta’ kreditu, tag]ti l-
awtorizzazzjoni lil dan il-kreditur li jbig] ir-rahan bil-prezz li jkun
miexi, bla ]sara tal-jedd tad-debitur g]all-]las tad-danni, jekk ikun
il-ka\.
(8) Is-sensal pubbliku, il-bank jew istitut ie]or ta’ kreditu,
imsemmija f’dan l-artikolu, g]andhom, fi \mien erbg]a u g]oxrin
sieg]a mid-d]ul tal-prezz tal-bejg] tar-rahan, jiddepo\itaw dan il-
prezz ta]t is-setg]a tal-qorti li tkun ordnat il-bejg], wara li jaqtg]u
minnu l-ispejje\ u d-drittijiet li jkollhom jie]du.
Meta d-debitur 
jista’ jitlob il-bejg] 
tar-rahan.
1971. Id-debitur ukoll jista’, wara li d-dejn jag]laq, jew imqar
qabel, jekk i\-\mien g]all-]las ma jkunx [ie miftiehem favur il-
kreditur, jitlob, bil-mod li jing]ad fl-a]]ar artikolu qabel dan, il-
bejg] tar-rahan biex i]allas id-dejn li g]alih ir-rahan ikun [ie
mog]ti.
Meta r-rahan ma 
jistax jin\amm 
ming]ajr ma ti[rilu 
]sara.
1972. Il-bejg] tar-rahan jista’ jintalab f’kull \mien li jkun, sew
mid-debitur kemm mill-kreditur, meta jinsab li r-rahan ma jistax
jin\amm g]al i\jed \mien ming]ajr ma ti[rilu ]sara.
Xi pattijiet li huma 
nulli.
1973. Kull patt li jag]ti s-setg]a lill-kreditur li jie]u bi proprjetà
r-rahan, jew li jiddisponi minnu ming]ajr ma j]ares il-pro`edura
msemmija fl-artikolu 1970, jew li jne]]i lill-kreditur jew lid-
debitur il-jedd li jitlob il-bejg] tar-rahan kif jing]ad fl-artikoli
1970, 1971 u 1972, huwa null.
Id-debitur jibqa’ 
sid ir-rahan.
1974. Id-debitur jibqa’ sid il-]a[a mirhuna sakemm ma ti[ix lilu
mne]]ija l-proprjetà  tag]ha.
Responsabbiltà  tal-
kreditur.
1975.  (1) Il-kreditur iwie[eb g]at-telf tar-rahan jew g]all-]sara
li ti[ri fih bi ]tija tieg]u.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        327
(2) Id-debitur min-na]a tieg]u g]andu j]allas lill-kreditur l-
ispejje\ li dan jag]mel biex jikkonserva r-rahan.
Frottijiet.
minnu, u jaqg]u ta]t il-jeddijiet kollha tal-kreditur b]ar-rahan
stess.
Kif g]andhom 
jitnaqqsu l-
img]axijiet u utli 
o]ra tar-rahan.
1977.  (1) Jekk il-]a[a mirhuna tag]ti mg]axijiet jew utli o]ra,
il-kreditur g]andu jnaqqas dawn l-img]axijiet jew utli o]ra mill-
img]axijiet li jkollu jie]u.
(2) Jekk id-dejn, li biex jag]mel tajjeb g]alih ir-rahan ikun [ie
mog]ti, ma jkunx i[ib img]ax, it-tnaqqis isir mill-kapital tad-dejn.
(3) Kull patt kuntrarju g]ad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu,
hu null. 
Abbu\ mill-
kreditur.
1978. Jekk il-kreditur jabbu\a mir-rahan, id-debitur jista’ jitlob
li r-rahan ji[i mqieg]ed g]and ]addie]or, sabiex ji[u m]arsa l-
jeddijiet sew tal-kreditur kemm tad-debitur.
Radd tar-rahan lid-
debitur.
1979.  Id-debitur ma jistax jitlob ir-radd tar-rahan sakemm ma
jkunx ]allas g]al kollox il-kapital, l-img]axijiet u l-ispejje\ tad-
dejn li g]alihom ir-rahan ikun su[[ett.
Il-kreditur jista’ 
jag]mel u\u mir-
rahan.
1980.  Il-kreditur jista’, bil-kunsens tad-debitur, jag]mel u\u
mir-rahan, bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1977 jekk
il-kreditur jag]mel xi qlig] minn dak l-u\u.
L-u\u tar-rahan 
ming]ajr il-
kunsens tad-
debitur jitqies 
abbu\.
1981.  L-u\u tal-]a[a mirhuna mag]mul mill-kreditur ming]ajr
il-kunsens tad-debitur, jitqies abbu\ mir-rahan, u l-kreditur iwie[eb
g]all-konsegwenzi msemmijin fl-artikolu l978, u, barra minn dan,
g]andu l-obbligu li jag]mel l-imputazzjoni msemmija fl-artikolu
1977, jekk huwa jkun g]amel xi qlig] minn dak l-u\u.
Il-kreditur jista’ 
bil-kunsens tad-
debitur jirhan l-
]a[a mirhuna.
1982. 1l-kreditur li bil-kunsens tad-debitur jag]ti b’rahan il-]a[a
li hu jkun i\omm b’dan it-titolu, jibqa’ jwie[eb g]at-telf tar-rahan
jew g]all-]sara li ti[ri fih b’negli[enza, kif ukoll g]ar-radd tar-
rahan fi\-\mien li dan ir-radd g]andu jsir.
ll-kreditur li jirhan 
il-]a[a mirhuna 
ming]ajr il-
kunsens tad-
debitur.
1983.  Il-kreditur li, ming]ajr il-kunsens tad-debitur, jirhan il-
]a[a mog]tija lilu b’rahan, iwie[eb ukoll g]al kull telf jew ]sara li
ti[ri b’a``ident, jekk ir-rahan ma kienx jintilef jew ma kinetx
ti[rilu ]sara kieku baqa’ g]and il-kreditur.
Jekk dak li lilu l-
]a[a [iet mog]tija 
b’rahan mill-
kreditur jag]mel 
u\u minnha.
1984. Jekk dak li lilu l-]a[a [iet mog]tija b’rahan mill-kreditur,
jag]mel u\u minnha, ig]oddu d-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1980
u 1981, favur id-debitur li jkun ta l-]a[a b’rahan lill-kreditur
tieg]u.
Ir-rahan ma 
jinqasamx.
1985.  (1) Ir-rahan ma jinqasamx, g]alkemm id-dejn ikun ta’
xorta li jista’ jinqasam bejn il-werrieta tad-debitur jew il-werrieta
tal-kreditur.
(2) Il-werriet tad-debitur, li jkun ]allas sehmu tad-dejn, ma
jistax jitlob ir-radd ta’ sehmu tar-rahan sakemm id-dejn ma
jit]allasx g]al kollox.
(3) Min-naha l-o]ra, il-werriet tal-kreditur, li jkun da]]al
sehmu tal-kreditu, ma jistax irodd ir-rahan bi ]sara tal-werrieta l-
o]ra mieg]u li ma jkunux t]allsu.
  328      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Dwar flus ma]ru[a 
bil-quddiem fuq 
merkanziji f-
operazzjonijiet 
kummer`jali.
1986. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma j]assrux il-li[ijiet
u l-u\i li jkunu jse]]u dwar il-jeddijiet ta’ kredituri g]al flus
ma]ru[a bil-quddiem fuq merkanziji, f’operazzjonijiet
kummer`jali.
Titolu XXII
FUQ L-ANTIKRESI
X’ inhi l-antikresi. 
Emendat: 
XXX. 1981.13; XX. 
1984.3; 
V. 1993.3.
1987.  (1) L-antikresi hija kuntratt li bih il-kreditur jakkwista l-
jedd li jda]]al il-frottijiet ta’ l-immobbli tad-debitur tieg]u, bl-
obbligu li kull sena jaqta’ dawn il-frottijiet mill-img]axijiet, jekk
ikollu je]odhom, u mbag]ad mill-kapital tal-kreditu tieg]u.
(2) L-antikresi ma tistax issir ]lief bil-miktub.
(3) Antikresi li saret b’att pubbliku qabel it-28 ta’ Frar, 1961,
g]al \mien ta’ iktar minn tletin sena, titqies li hi bejg], kemm-il
darba l-imsemmi att pubbliku ji[i insinwat fir-Re[istru Pubbliku
b]ala trasferiment b’titolu ta’ bejg].
(4) L-insinwa msemmija fis-subartikolu (3) tista’ ssir f’kull
\mien mill-kreditur jew minn kull min jikseb il-jedd ming]and il-
kreditur.
Responsabbiltà  tal-
kreditur.
1988.  (1) Il-kreditur hu obbligat, meta ma jkunx hemm ftehim
xort’o]ra, i]allas i`-`nus u pi\ijiet o]ra li g]alihom ikun su[[ett l-
immobbli li jkun g]andu b’antikresi.
(2) Hu g]andu wkoll ja]seb biex i\omm l-immobbli fi stat
tajjeb u biex jag]mel fih it-tiswijiet me]tie[a.
(3) L-ispejje\ kollha g]all-]wejje[ fuq imsemmija g]andhom
jitnaqqsu qabel xejn mill-frottijiet.
Tgawdija mill-[did 
ta’ l-immobbli.
1989.  (1) Id-debitur ma jistax, qabel ma j]allas id-dejn g]al
kollox, jer[a’ jid]ol fit-tgawdija ta’ l-immobbli li jkun ta
b’antikresi.
(2) I\da, il-kreditur li jkun irid je]les mill-obbligi msemmijin
fl-a]]ar artikolu qabel dan, jista’ dejjem i[ieg]el lid-debitur jie]u
lura t-tgawdija ta’ l-immobbli, kemm-il darba ma jkunx irrinunzja
g]al dan il-jedd.
Il-proprjetà  ta’ l-
immobbli ma 
tg]addix g]and il-
kreditur.
Kap. 12.
1990.  (1) Il-kreditur ma jsirx sid l-immobbli bin-nuqqas biss
tal-]las fi\-\mien miftiehem; u kull patt kuntrarju huwa null.
(2) Fin-nuqqas ta’ ]las, il-kreditur jista’ ja[ixxi g]all-bejg] tal-
fond fl-irkant bil-qorti, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
Tpa`ija tal-
frottijiet ma’ l-
img]axijiet. 
Emendat: 
XXXIX.1961.2.
1991.  Il-partijiet jistg]u jiftiehmu li l-frottijiet jitpa`ew bl-
img]axijiet, f’kollox jew f’parti, ukoll jekk b’hekk jinqab\u l-
img]axijiet miftiehma, basta li b’daqshekk l-img]axijiet ma ji[ux
jaqb\u t-tmienja fil-mija fis-sena.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        329
Applikabbiltà  ta’ 
disposizzjonijiet 
dwar ir-rahan. 
Sostitwit: 
LVIII. 1975.15.
1992.  (1) L-antikresi tista’ ting]ata minn terza persuna g]ad-
debitur.
(2) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1979 u 1985 ig]oddu
wkoll g]all-antikresi.
Jeddijiet tat-terzi 
fuq l-immobbli 
mog]ti b’antikresi.
1993.  (1) Xejn fid-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma hu ta’
]sara g]all-jeddijiet li t-terzi jistg]u jkollhom fuq l-immobbli
mog]ti b’antikresi.
(2) Jekk il-kreditur li jkun i\omm l-immobbli b’antikresi,
ikollu, apparti mill-antikresi, jedd ta’ privile[[ jew ta’ ipoteka li
jkun ise]] skond il-li[i fuq dak l-immobbli, hu jista’ je\er`ita dan
il-jedd ta’ privile[[ jew ta’ ipoteka fil-grad li jkun imissu u b]al
kull kreditur ie]or.
Titolu XXIII
FUQ IL-PRIVILE{{I U L-IPOTEKI
Il-beni tad-debitur 
jag]mlu tajjeb 
g]ad-djun tieg]u.
1994.  Kull min jobbliga ru]u personalment, hu obbligat
jesegwixxi l-obbligazzjonijiet tieg]u bil-beni kollha li g]andu u li
g]ad ikollu.
Il-beni tad-debitur 
huma garanzija 
komuni tal-
kredituri tieg]u.
1995.  Il-beni tad-debitur huma garanzija komuni tal-kredituri
tieg]u, illi g]andhom ilkoll jedd indaqs fuq dawk il-beni, kemm-il
darba ma jkunx hemm bejniethom jeddijiet le[ittimi ta’ preferenza.
Jeddijiet ta’ 
preferenza.
1996.  Il-jeddijiet le[ittimi ta’ preferenza huma l-privile[[i, l-
ipoteki u l-benefi``ju tal-firda tal-patrimonju.
Jedd tal-kreditur li 
j\omm il-]a[a fil-
pussess tieg]u. 
Emendat: 
LVIII.1975.16.
Kap. 234.
1997.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jne]]ux il-
jedd lill-kreditur li j\omm il-]a[a fil-pussess tieg]u meta jkun
hemm dan il-jedd skond il-li[i.
(2) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija ma jg]oddux
g]all-bastimenti jew g]all-krediti li g]alihom jistg]u jkunu
su[[etti l-bastimenti, ]lief safejn dawk id-disposizzjonijiet huma
kompatibbli mad-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar il-Bastimenti
Merkantili.
(3) Id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija lanqas ma
jg]oddu g]al krediti ta’ flus ma]ru[a bil-quddiem fuq merkanziji
f’operazzjonijiet tal-kummer`, ]lief sa fejn dawk id-
disposizzjonijiet huma kumpatibbli ma’ li[ijiet u u\i o]ra li jkunu
jse]]u.
Bla ]sara ta’ 
li[ijiet ta’ qabel. 
1998.  Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, barra dawk ta]t is-
Sub-titolu V, ma j]assrux il-li[ijiet ta’ qabel dwar il-privile[[i u l-
ipoteki kostitwiti qabel il-11 ta’ Frar, 1870.
  330      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu I
FUQ IL-PRIVILE{{I
X’ inhu l-privile[[. 1999.  Il-privile[[ huwa jedd ta’ preferenza illi x-xorta tal-
kreditu tag]ti lill-kreditur fuq il-kredituri l-o]ra, ukoll jekk ikunu
kredituri ipotekarji.
Privile[[i [enerali 
jew spe`jali.
2000. Il-privile[[i jistg]u jkunu sew fuq ]wejje[ mobbli kemm
fuq immobbli. Huma [enerali jew spe`jali.
Effetti. 2001.  (1) Ta]t il-privile[g [enerali jaqg]u l-beni kollha ta’ kull
xorta.
(2) Il-privile[[ spe`jali jolqot biss xi ]wejje[ mobbli jew
immobbli partikolari.
Privile[[i li 
mhumiex 
img]aqqdin mal-
proprjetà .
2002.  (1) Il-privile[[i spe`jali fuq ]wejje[ mobbli u l-
privile[[i [enerali ma jibqg]ux ise]]u fuq il-]a[a jekk din tg]addi
f’idejn it-terzi.
Privile[[i 
mg]aqqdin mal-
proprjetà .
(2) Il-privile[[i spe`jali fuq l-immobbli jibqg]u mg]aqqdin
ma’ dawn l-immobbli, g]alkemm dawn ig]addu g]and persuni
o]ra. 
§  I. FUQ IL-PRIVILE{{I {ENERALI
Krediti assigurati 
bi privile[[ 
[enerali.
2003.  Il-krediti privile[[ati fuq il-beni kollha ta’ kull xorta,
huma:
(a) l-ispejje\ [udizzjarji;
(b) l-ispejje\ tal-funerali;
(`) l-ispejje\ ta’ l-a]]ar marda;
(d) is-salarji tas-sefturi;
(e) l-o[[etti mog]tija g]al-manteniment.
Spejje\ [udizzjarji. 2004.  (1) L-ispejje\ [udizzjarji privile[[ati huma dawk li jsiru
g]all-inventarju, jew g]al xi ]a[‘o]ra fl-interess tal-kredituri
kollha, fosthom l-ispejje\ me]tie[a sabiex isir il-bejg] tal-beni u l-
qsim tal-prezz tag]hom.
(2) L-ispejje\ li kreditur jag]mel g]all-kreditu tieg]u nnifsu u
li mhumiex ta’ [id g]all-kredituri l-o]ra, jitqiesu b]ala a``essorju
tal-kreditu stess.
Spejje\ tal-
funerali.
2005. L-ispejje\ privile[[ati tal-funerali huma dawk li, skond l-
u\u u fil-limiti ta’ dak li hu xieraq, isiru g]all-[arr u g]ad-dfin tal-
kadavru, u g]as-servizzi reli[ju\i.
Spejje\ ta’ l-a]]ar 
marda.
2006.  (1) L-ispejje\ privile[[ati ta’ l-a]]ar marda huma dawk
tat-tabib, tal-kirurgu, ta’ l-ostetriku, tal-qabla u ta’ l-ispi\jar, kif
ukoll ta’ dawk li jduru bil-marid.
(2) Fil-ka\ ta’ mard tat-tul, il-privile[[ ig]odd biss g]all-
ispejje\ li jkunu saru fl-a]]ar xahrejn ta’ qabel il-mewt.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        331
Salarji tas-sefturi.
a]]ar xahrejn ta’ qabel il-ftu] tal-konkors tal-kredituri, jew ta’
qabel il-mewt tad-debitur.
O[[etti ta’ 
manteniment.
2008.  Il-privile[[ dwar o[[etti mog]tija g]all-manteniment
ig]odd biss g]all-]wejje[ ta’ l-ikel li ma setg]ux ig]addu
ming]ajrhom id-debitur u l-familja tieg]u, matul ix-xahrejn hawn
fuq imsemmija, u g]all-ilbies me]tie[ g]al-luttu tal-familja.
§  II. FUQ IL-PRIVILE{{I SPE¬JALI
FUQ IL-PRIVILE{{I FUQ }WEJJE{ MOBBLI PARTIKOLARI
Krediti privile[[ati 
fuq ]wejje[ mobbli 
partikolari. 
Emendat: 
VII. 1944.4; 
II.1966.4; 
XLVI.1973. 100.
2009.  Il-krediti privile[[ati fuq ]wejje[ mobbli partikolari
huma:
Min jie]u r-rahan.
f’idejh b’titolu ta’ rahan;
Lukandier. 
jew provvisti mog]tija lill-allo[[jant, fuq ]wejje[ ta’
l-allo[[jant, sakemm dawn il-]wejje[ ikunu fil-
lukanda jew fid-dar tal-lukandier;
Spejje\ tal-[arr.
jin[arru;
Prezz ta’ ]a[a.
sar bi \mien g]all-]las, kemm ming]ajr \mien; u l-
kreditu g]al xog]lijiet, fornimenti jew spejje\, li jkunu
servew biex issir il-]a[a jew biex tin\amm fi stat
tajjeb jew biex issir a]jar milli tkun, fuq il-]a[a
nfisha, bla ]sara, kwantu g]all-bejjieg], tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 1439.
Avukati u 
prokuraturi legali.
Jid]lu wkoll f’dan il-privile[[, il-krediti ta’ l-avukat u
tal-prokuratur legali g]ad-drittijiet tag]hom fil-kaw\a
li jkunu sostnew biex tittie]ed lura l-]a[a, fuq il-]a[a
nfisha, jekk tkun me]uda lura; kif ukoll il-kreditu ta’
min ikun ]are[ il-flus g]all-ispejje\ li jkunu saru f’dik
l-istess kaw\a;
Padrun dirett u sid 
il-kera.
(e) il-kreditu tal-padrun dirett g]a`-`ens, u dak ta’ sid il-
kera g]all-kera ta’ immobbli, fuq il-frottijiet, u fuq il-
valur ta’ dak kollu li jservi biex ig]ammar jew iforni l-
fond jew biex tin]adem l-art, ikunu ta’ min ikunu
dawk il-frottijiet jew ]wejje[ o]ra:
I\da illi dan il-privile[[ ma jing]atax lis-sid jew
lil sid il-kera jekk l-imsemmijin u`uh jew ]wejje[
ikunu ta’ jew mi\mumin minn jew f’isem xi
dipartiment tal-Gvern ta’ Malta meta dak id-dejn ma
jkunx ta’ dak id-dipartiment.
  332      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Dan il-privile[[ ig]odd ukoll g]all-indennizz li
g]andu jing]ata lill-padrun dirett jew lil sid il-kera,
g]at-tiswijiet li `-`enswalist jew il-kerrej ikun naqas li
jag]mel, u g]an-nuqqas ta’ l-esekuzzjoni ta’ kull patt
ie]or tal-kuntratt.
Il-padrun dirett u sid il-kera jistg]u b’mandat
jaqbdu jew jissekwestraw il-]wejje[ mobbli li bihom
kien img]ammar jew fornut il-fond, jew li servew biex
bihom tin]adem l-art, meta jkunu [ew me]uda
band’o]ra ming]ajr il-kunsens tag]hom, u huma
j\ommu l-privile[[ tag]hom fuq dawn il-]wejje[
mobbli, basta li jag]mlu t-talba g]all-]ru[ tal-mandat
fi \mien ]mistax-il [urnata minn dak in-nhar li dawk
il-]wejje[ ikunu [ew hekk me]uda band’o]ra.
FU L- RI IL F Q IM OB LI
Privile[[ tal-
immobbli.
2010. Il-kredituri privile[[ati fuq l-immobbli huma:
Il-padrun dirett. a)
b’enfitewsi, g]all-kreditu tieg]u g]a`-`nus li jkollu
jag]ti `-`enswalist, u g]all-esekuzzjoni ta’ l-
enfitewsi;
Arkitetti, e``. b)
fuq l-immobbli mibni jew mibni mill-[did jew
imsewwi, g]all-kreditu ta’ l-ispejje\ u tal-prezz ta’
Persuni li jo]or[u 
flus jew materjal. ikun ]are[ flus jew materjali g]all-bini jew bini mill-
[did, jew g]at-tiswija ta’ l-immobbli, inkella g]all-
jkun jidher mill-att hawn fuq imsemmi illi l-]ru[ ta’
flus jew ta’ materjali sar g]al dawk il-]wejje[, u ji[i
materjali jew bil-flus hekk ma]ru[a.
It-terz pussessur.
l-immobbli li minnu [ie spussessat, g]at-tiswijiet u l-
benefikati mag]mulin fih.
tiswijiet me]tie[a sabiex l-immobbli jin\amm fi stat
tajjeb, ig]odd g]as-somma kollha tal-kreditu; f’kull
ta’ l-immobbli li jkunu [iebu dak ix-xog]ol u dawk l-
ispejje\;
wie]ed ie]or li 
jittrasferixxi.
`)
b’titolu oneru\ jew gratuwitu, fuq l-immobbli mibjug]
jew ittrasferit b’att pubbliku, g]all-prezz kollu jew
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        333
g]all-bqija tal-prezz, jew g]all-esekuzzjoni tal-
pattijiet miftehmin fl-att tal-bejg] jew tat-trasferiment.
L-i\bur\ant ta’ flus 
g]all-]las tal-
prezz.
L-istess privile[[ imiss lil dak li b’att pubbliku,
ikun ]are[ il-flus kollha, jew bi``a mill-flus, g]all-
]las tal-prezz miftiehem, basta li jkun jidher mill-att
tas-self li l-flus [ew ma]ru[a g]al dak l-iskop, u ji[i
ppruvat li l-flus me]uda b’self gew im]allsa lill-
bejjieg] jew lil min g]amel it-trasferiment. 
Fil-ka\ ta’ \ew[ trasferimenti jew i\jed wara
xulxin, dak li g]amel l-ewwel trasferiment g]andu
preferenza fuq it-tieni, it-tieni fuq it-tielet, u hekk
wie]ed wara l-ie]or;
Werrieta ta’ 
flimkien.
(d) dawk li jkunu werrieta flimkien u dawk li jkunu qasmu
bejniethom, fuq l-immobbli mi[jubin fil-qasma, fil-
ka\ ta’ evizzjoni tal-beni maqsumin bejniethom, u g]al
kull tpattija jew ]las biex l-ishma jkunu ndaqs;
Avukat u 
prokuratur legali.
(e) l-avukat u l-prokuratur legali, g]ad-drittijiet tag]hom
tal-kaw\a li jkunu sostnew biex jittie]ed lura l-
immobbli, u l-i\bur\ant ta’ l-ispejje\ ta’ dik il-kaw\a,
fuq l-immobbli, jekk jittie]ed lura.
Sub-titolu II
FUQ L-IPOTEKI
X’ inhi l-ipoteka.
debitur jew ta’ terza persuna, favur il-kreditur, biex jag]mel tajjeb
g]all-esekuzzjoni ta’ l-obbligazzjoni.
(2) L-ipoteka hija minnha nfisha indivisibbli, u sse]] kollha
kemm hi fuq il-beni kollha hekk marbuta, fuq kull wie]ed minn
dawn il-beni, u fuq kull bi``a minnhom.
Xorta ta’ ipoteki. 
Sostitwit:
LVIII. 1975.17.
2012.* (1) Ipoteka hija [enerali jew spe`jali: hija [enerali jekk
tolqot il-beni kollha li g]andu u li g]ad ikollu d-debitur; hija
spe`jali jekk tolqot biss wie]ed jew i\jed minn immobbli
partikolari tax-xorta li [ejjin:
(a) l-immobbli minnhom infushom, u l-prodott ta’ dawn l-
immobbli sakemm ma ji[ix mifrud minnhom;
(b) il-jedd ta’ u\ufrutt fuq l-immobbli hawn fuq
imsemmija, g]a\-\mien li jdum l-u\ufrutt;
(`) id-dominju dirett fuq l-immobbli hawn fuq imsemmija
mog]tijin b’enfitewsi, u l-utili dominju fuq dawk l-
immobbli.
(2) L-ipoteka hija legali, [udizzjali jew konvenzjonali: hija
legali jekk mog]tija mil-li[i; hija [udizzjali jekk [ejja minn
sentenza; hija konvenzjonali jekk ti[i stabbilita b’kuntratt.
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika g]all-ipoteki
kollha li n]olqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. 
334      KAP. 16.       KODI~I ~IVILI
meta l-beni 
jg]addu f’idejn 
Sostitwit:
LVIII. 1975.18.
*  Ipoteka spe`jali tibqa’ mg]aqqda ma’ kull immobbli
li jkun su[[ett g]aliha, allavolja dak l-immobbli jkun g]adda
(2) Ipoteka [enerali tibqa’ mg]aqqda mal-beni li jkunu su[[etti
(3) G]all-effetti ta’ l-ipoteka, il-krediti jew l-azzjonijiet `eduti
jkunx da]]al il-kreditu jew ]a l-o[[ett ta’ l-azzjoni, ]lief fil-ka\ ta’
krediti jew ta’ azzjonijiet imnisslin minn kambjalijiet jew minn
L-ipoteka tista’ ssir 
g]al obbligazzjoni 
2014. 
indeterminata, basta li l-o[[ett tag]ha jkun determinat.
L-ipoteka tista’ 
obbligazzjoni 
prin`ipali.
 Jekk il-jedd tad-debitur fuq il-]a[a su[[etta g]al ipoteka,
annullat, l-ipoteka tkun ukoll ta]t kondizzjoni, jew su[[etta li
tin]all jew li li[i annullata bla ]sara ta’ dak li hu mi[jub fl-artikolu
Ipoteka spe`jali 
b’\ieda ma ipoteka 
Sostitwit: 
LVIII.1975.19. 
VII. 1985.3.
2016.  (1)
l-jeddijiet tieg]u ma jkunux di[à
ikollu, u jista’ j[ieg]el li ti[i re[istrata, b]ala garanzija i\jed ta’ l-
istess kreditu, ipoteka spe`jali fuq dawk mill-beni immobbli tad-
valur bi\\ejjed biex il-kreditu jkun garantit kif provdut fl-artikolu
2063.
Il-jedd mog]ti bis-subartikolu (1) jkun e\er`itabbli permezz
ta’ nota ppre\entata lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku g]ar-
artikolu 2045, setg]et iffirmat in-nota dwar l-ipoteka [enerali u fil-
ka\ ta’ debituri li jirri\ultaw minn att pubbliku bil-mezz ta’ nota
ikun bla ]sara g]all-jeddijiet tad-debitur li jitlob it-tnaqqis jew it-
t]assir tar-re[istrazzjoni skond id-disposizzjonijiet tas-Sub-titolu V
*Dan l-artikolu, kif sostitwit bl-Att LVIII ta’ l-1975, japplika g]all-ipoteki
kollha li n]olqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. I\da, sakemm jg]addu
ta’ dan il-Kodi`i, ipoteka [enerali re[istrata qabel l-1 ta’ Jannar, 1976, g]andha
tibqa mg]aqqda ma’ l-immobbli su[[etta g]aliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
il-Kodi`i kien g]ad g]andhom effett kif kienu fis-se]] qabel ma [ew sostitwiti bl-
Att LVIII ta’ l-1975.
li n]olqu jew kuntrattwali qabel l-1 ta’ Jannar, 1976. I\da, sakemm jg]addu
g]axar snin mid-data msemmija, u bla ]sara g]ad-disposizzjonijiet l-o]ra kollha
tibqa mg]aqqda ma’ l-immobbli su[[etta g]aliha, ukoll jekk dawk l-immobbli
ji[u akkwistati wara l-1 ta’ Jannar, 1976, daqslikieku d-disposizzjonijiet ta’ dan
Att LVIII ta’ l-1975.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        335
Kap. 296.
(3) Meta l-immobbli tad-debitur li dwarha tkun re[istrata l-
ipoteka spe`jali msemmija fis-subartikolu (1) tkun sitwata f’area
dikjarata b]ala area ta’ re[istrazzjoni ta’ artijiet skond l-Att dwar
ir-Re[istrazzjoni ta’ Artijiet, jew xort’o]ra tkun re[istrata skond
id-disposizzjonijiet ta’ dak l-Att, il-jedd mog]ti bis-subartikolu (1)
jkun e\er`itabbli bir-re[istrazzjoni skond dak l-Att, ta’ ipoteka jew
ipoteka kaw\jonali, skond il-ka\.
§  I. FUQ L-IPOTEKA LEGALI
Meta ting]ata l-
ipoteka legali.
2017.  L-ipoteka legali hija mog]tija biss fil-ka\ijiet hawn ta]t
imsemmija.
Ipoteka legali favur 
il-mara, g]ad-dota.
2018.  (1) Il-mara g]andha, minn dak in-nhar ta\-\wie[, ipoteka
legali [enerali fuq ]wejje[ \ew[]a, g]ad-dota li tkun [iet
ikkostitwita b’att pubbliku qabel i\-\wie[.
(2) G]as-somom jew beni dotali li jmissu lilha minn
su``essjoni jew donazzjoni, l-ipoteka fuq imsemmija sse]] biss
mill-jum tal-ftu] tas-su``essjoni jew mill-jum li fih id-donazzjoni
tibda sse]]. 
Ipoteka legali favur 
minuri. 
Sostitwit:
XLVI.1973.102. 
Emendat: 
XXI.1993.84.
2019.  (1) Minuri g]andu ipoteka legali [enerali fuq il-beni tal-
[enitur li g]as-setg]a tieg]u huwa jkun su[[ett dwar ir-
responsabbiltà  li dak il-[enitur ikun ]a fl-amministrazzjoni tal-beni
tal-minuri.
(2) Dik l-ipoteka tibda sse]] minn dak in-nhar li l-
amministrazzjoni tal-beni tg]addi f’idejn il-[enitur.
(3) Meta [enitur jer[a’ ji\\ewwe[, l-imsemmija ipoteka torbot
ukoll il-beni ta’ \ew[ jew mart il-[enitur minn dak in-nhar ta\-
\wie[, kemm-il darba l-[enitur ikompli fl-amministrazzjoni
ming]ajr l-awtorizzazzjoni me]tie[a bil-li[i.
It-tfal jew 
dixxendenti o]ra,
2020.  (1) It-tfal u dixxendenti o]ra g]andhom ukoll ipoteka
legali [enerali fuq il-beni ta’ l-axxendent tag]hom li jibqa’ ]aj
wara l-ie]or, g]all-jeddijiet riservati favur tag]hom ta]t l-artikoli
637, 638 u 825, fil-ka\ li dan l-axxendent jerga’ ji\\ewwe[.
(2) Din l-ipoteka tibda sse]] minn dak in-nhar tal-mewt ta’ l-
axxendent l-ie]or.
lill-persuni ta]t 
tutela, e``. 
Emendat: 
XLVI.1973.103.
2021. Il-persuni ta]t tutela jew kurazija g]andhom ipoteka legali
[enerali fuq il-beni tat-tuturi jew kuraturi, g]ar-responsabbiltà  ta’
l-amministrazzjoni tag]hom, minn dak in-nhar li t-tuturi jew
kuraturi ja``ettaw it-tutela jew il-kurazija.
Il-kreditur 
privile[[at g]andu 
ipoteka spe`jali.
2022.  Il-kreditur li g]andu privile[[ fuq immobbli, g]andu
ipoteka legali spe`jali fuq l-immobbli su[[ett g]all-privile[[.
  336      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
§  II. FUQ L-IPOTEKA {UDIZZJALI
Ipoteka [udizzjali. 2023. L-ipoteka [udizzjali titnissel - 
(a) mis-sentenzi mog]tija mill-qrati ta’ Malta favur dawk
li jkunu ]adu dawk is-sentenzi;
(b) minn de`i\jonijiet ta’ arbitri jew minn sentenzi
mog]tija minn qrati ta’ barra minn Malta, favur dawk
li jkunu ]adu dawn id-de`i\jonijiet jew sentenzi,
kemm-il darba tkun [iet ordnata l-esekuzzjoni
tag]hom b’sentenza tal-qorti kompetenti f’Malta.
§  III. FUQ L-IPOTEKA KONVENZJONALI 
Min jista’ jobbliga 
ru]u b’ipoteka 
konvenzjonali.
2024.  (1) Ma jistg]ux jobbligaw ru]hom b’ipoteki
konvenzjonali ]lief dawk li jistg]u jittrasferixxu l-beni li jqieg]du
ta]t dik l-ipoteka.
(2) Il-beni ta’ dawk li ma jistg]ux jag]mlu trasferimenti, ma
jistg]ux ji[u ipotekati b’kuntratt ]lief g]al dawk il-]wejje[ u dawk
il-formalitajiet li tg]id il-li[i.
L-ipoteka 
konvenzjonali ma 
tistax ti[i 
mag]mula ]lief 
b’att pubbliku.
2025.  L-ipoteka konvenzjonali ma tistax ti[i mag]mula ]lief
b’att pubbliku.
Kuntratti 
mag]mulin barra 
minn Malta. 
Emendat: 
XXXI. 1965.22. 
LVIII. 1974.68.
2026.  Il-kuntratti mag]mulin barra minn Malta b’att pubbliku
jew awtentiku, skond il-li[ijiet tal-pajji\, jew quddiem ir-
rappre\entant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta f’dak
il-pajji\ jew persuna li tkun isservi fis-servizz diplomatiku,
konsulari jew servizz ie]or barrani ta’ xi pajji\ li, b’arran[ament
mal-Gvern ta’ Malta, ikun assuma li jirrappre\enta l-interessi ta’
dak il-Gvern f’dak il-pajji\ jew persuna awtorizzata g]al hekk mill-
President ta’ Malta, jistg]u j[ibu ipoteka fuq beni li jinsabu
f’Malta, meta l-qorti `ivili kompetenti, fuq talba tal-kreditur,
b’`itazzjoni, tordna l-iskrizzjoni tag]hom.
Is-somma li 
g]aliha l-ipoteka 
hija miftiehma 
g]andha ting]ad fl-
att.
2027.  L-ipoteka konvenzjonali ma tiswiex jekk is-somma li
g]aliha [iet miftiehma ma tkunx `erta u determinata fl-att. Jekk il-
kreditu li [ej minn obbligazzjoni jkun kondizzjonali kwantu g]all-
e\istenza tieg]u, jew mhux determinat, il-kreditur ma jistax jitlob
l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka ]lief g]al dik is-somma li ti[i ddikjarata
g]aldaqshekk minnu, bla ]sara tal-jedd tad-debitur li jitlob li dik
is-somma ti[i mnaqqsa, jekk ikun il-ka\.
L-ipoteka 
konvenzjonali hija 
[enerali jew 
spe`jali.
2028.  (1) L-ipoteka konvenzjonali tista’ tkun [enerali jew
spe`jali.
(2) Il-beni immobbli biss imsemmijin fl-artikolu 2012 jistg]u
ji[u marbuta b’ipoteka spe`jali
(3) L-ipoteka spe`jali sse]] ukoll fuq il-benefikati kollha li
jsiru wara fil-beni ipotekati.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        337
Sub-titolu III
FU IF J N|A MU L-PR VI E{{I U L-I OT KI*
spe`jali g]andhom 
ji[u nskritti.
 Il-privile[[i spe`jali fuq l-immobbli m’g]andhomx effett
xahrejn. 
Il-jum li minnu 
iskrizzjoni.
2030. I\-\mien imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan jibda
jg]odd - 
a) (a , ( ) u  d)
minn dak in-nhar tal-kuntratt;
( ) g]all-krediti msemmijin fil-paragrafu (b  ta’ dak l-
artikolu, minn dak in-nhar li jitlesta x-xog]ol, jew,
immobbli;
( ) g]all-krediti msemmijin fil-paragrafu  e)
artikolu, minn dak in-nhar tas-sentenza jew ta’ l-att li
bih il-kaw\a tispi``a.
jekk inskritti, 
mhumiex ta’ ]sara 
e``., mag]mula 
matul i\-\mien 
2031.   G]all-privile[[i hawn fuq imsemmija, jekk inskritti
fi\-\mien imsemmi fl-a]]ar artikolu qabel dan, mhumiex ta’ ]sara
ikunu saru dwar l-immobbli su[[ett g]all-privile[[.
(2)
s]i]a, ukoll jekk dawn il-privile[[i ma jkunux [ew inskritti fi\-
\mien hawn fuq imsemmi, basta li din l-ipoteka ti[i inskritta kif
Privile[[i [enerali 
u privile[[i spe`jal 
mhumiex su[[etti 
g]all-iskrizzjoni.
  Il-privile[[i [enerali, u l-privile[[i spe`jali fuq ]wejje[
L-ipoteka g]andha 
ti[i mni\\la fir-
2033.   L-ipoteka legali, [udizzjali, jew konvenzjonali,
m’g]andhiex effett jekk ma ti[ix imni\\la fir-Re[istru Pubbliku, u
(2) Madankollu, l-ipoteka g]ad-dota li tkun in[iebet qabel i\-
\mien xahar minn dak in-nhar tat-tie[: u f’dan il-ka\ g]al din l-
ipoteka mhumiex ta’ ]sara t-trasferimenti, l-ipoteki, jew il-pi\ijiet,
Dmirijiet tan-nutar 
dwar l-iskrizzjoni 
tal-mara kontra r-
ra[el f’xi ka\ijiet. 
XXXIX. 1939.12; 
XLVI. 1973.104; 
2034.   In-nutar li jir`ievi att li j[ib kostituzzjoni ta’ dota
g]andu jag]mel l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka relattiva fuq il-beni tar-
kuntrarju, kemm-il darba dik ir-re[istrazzjoni ma tkunx saret f’dak
i\-\mien fuq talba ta’ ]addie]or.
In-nutar li jikser id-disposizzjoni tas-subartikolu (1) ta’ dak
l-artikolu jwie[eb g]ad-danni lejn il-parti interessata, u je]el il-
ara l-Ordinanza dwar l-lskrizzjoni
(Kapitolu 27 .
  338      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
piena ta’ l-ammenda, mhux i\jed minn ]ames liri, li ti[i mog]tija
mill-Qorti ta’ Revi\joni ta’ l-Atti Nutarili, sew ex officio kemm fuq
talba ta’ kull min ikun.
Responsabbiltà  tar-
re[istratur tal-qorti 
ta’ [urisdizzjoni 
volontarja dwar il-
persuna ta]t tutela 
jew kurazija.
Kap. 12.
2035. Ir-re[istratur tal-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja jwie[eb
g]ad-danni lejn il-persuna ta]t tutela jew kurazija, jekk hu jonqos li
jag]mel l-iskrizzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet li jie]u t-tutur jew il-
kuratur, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ¬ivili.
Min jista’ jitlob l-
iskrizzjoni.
2036.  L-iskrizzjoni tista’ ti[i mitluba mill-kreditur, jew minn
kull persuna o]ra li jkollha interess.
lI-qraba jistg]u 
jitolbu l-
iskrizzjonijiet f’xi 
ka\ijiet.
Emendat: 
XLVI. 1973.105.
2037. L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteki legali mog]tija favur il-minuri,
jew l-im[ienen jew l-interdetti, tista’ ti[i mitluba wkoll mill-qraba
tag]hom.
L-axxendent 
g]andu jag]mel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka mog]tija 
favur it-tfal tal-
familja.
Emendat: 
XLVI.1973.106; 
XXX.1981.14; 
XXI.1993.2.
2038.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka legali mog]tija favur il-
minuri ta]t l-artikolu 2019, g]andu ja]seb g]aliha il-[enitur
imsemmi f’dak l-artikolu, fi \mien erba’ xhur minn dak in-nhar li
titnissel l-ipoteka, kemm-il darba dik l-iskrizzjoni ma tkunx [à
saret fuq talba ta’ xi ]add ie]or mill-qraba ta’ dawk it-tfal.
(2) Il-[enitur illi jikser id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1)
jaqa’ mill-jeddijiet li ji[u mis-setg]a tal-[enituri, kif ukoll mill-
jedd li jinda]al i\jed fl-amministrazzjoni tal-beni tal-persuni li
kienu qabel su[[etti g]as-setg]a tieg]u, jew li jie]u l-u\ufrutt li
g]alih kellu jedd bil-li[i.
(3) Il-qorti ta’ [urisdizzjoni volontarja tista’, skond i`-
`irkostanzi, ter[a’ tqieg]ed il-[enitur fil-jeddijiet li jkun tilef. 
|mien li fih l-
axxendent, e``., 
g]andu jag]mel l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka favur it-
tfal. 
Emendat: 
XXI. 1993.2.
2039.  (1) Jekk it-tfal jew dixxendenti o]ra msemmija fl-
artikolu 2020 ikunu minuri, l-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka mog]tija
favur tag]hom ta]t dak l-artikolu g]andha ssir bi ]sieb ta’ l-
axxendent hemm imsemmi, jew, skond il-ka\, tat-tutur jew kuratur,
fi \mien ]mistax-il [urnata mit-tie[ ta’ l-axxendent hawn fuq
imsemmi, kemm-il darba ma tkunx [à  saret fuq talba ta’ xi ]add
ie]or mill-qraba.
(2) Jekk l-axxendent li jkun imissu jag]mel din l-iskrizzjoni
jonqos li jag]milha fi\-\mien hawn fuq imsemmi, il-qorti tista’,
skond i`-`irkostanzi, ta]tar amministratur tal-beni, li l-proprjetà
tag]hom, bis-sa]]a ta’ l-artikoli 637, 638 u 825, tkun g]addiet lit-
tfal jew dixxendenti fuq imsemmija, u, kwantu g]all-jeddijiet li
ji[u mis-setg]a tal-[enituri li jkunu jmissu lil dak l-axxendent,
ig]oddu id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan.
Meta l-iskrizzjoni 
kontra debitur fi 
stat ta’ falliment 
jew kontra wirt ma 
tiswiex.
2040.  (1) L-iskrizzjoni m’ g]andhiex effett jekk ti[i mag]mula
fi \mien li fih id-debitur ikun fi stat ta’ falliment, jew jekk ji[i
appruvat li l-kreditur, fi\-\mien ta’ l-iskrizzjoni, kien jaf
b’`irkostanzi li setg]u j[ieg]lu lid-debitur jiddikjara falliment.
(2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) jg]oddu wkoll g]al
bejn il-kredituri ta’ wirt, jekk l-iskrizzjoni ssir wara l-ftu] tas-
su``essjoni, u l-wirt jibqa’ battal jew ji[i a``ettat bil-benefi``ju ta’
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        339
l-inventarju.
E``ezzjonijiet.
jg]oddux meta l-iskrizzjoni ma tkunx setg]et issir min]abba li ma
kienx hemm \mien bi\\ejjed, u dan i\-\mien jitqies mhux bi\\ejjed
meta jkun g]ad ma g]addewx ]mistax-il [urnata minn dak in-nhar
li setg]et issir l-iskrizzjoni sa dak in-nhar li fih id-debitur kien fi
stat ta’ falliment, jew li fih il-kreditur sar jaf b’`irkostanzi li setg]u
j[ieg]lu lid-debitur jiddikjara falliment, jew li fih id-debitur miet.
(2) Dawn id-disposizzjonijiet ma jg]oddux lanqas g]al
privile[[i jew ipoteki akkwistati qabel il-jum hawn fuq imsemmi,
jekk i\-\mien li hemm sabiex dawn il-privile[[i jew ipoteki ji[u
inskritti jkun g]ad ma g]alaqx.
X’ g]andu jkun 
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni. 
Emendat: 
XXXIX. 1939.13; 
XXV.1940.2.
2042. Biex issir l-iskrizzjoni hu me]tie[ li ti[i ppre\entata lid-
Direttur tas-Re[istru Pubbliku nota li jkun fiha dawn il-
partikolaritajiet li [ejjin:
(a) l-isem u l-kunjom tal-kreditur, il-lok fejn twieled u
fejn joqg]od, u l-professjoni, seng]a, jew stat ie]or
tieg]u, u l-isem ta’ missieru;
(b) l-isem u l-kunjom tad-debitur, il-lok fejn twieled u fejn
joqg]od, il-professjoni, seng]a jew stat ie]or tieg]u, l-
isem ta’ missieru, l-isem t’ommu u l-kunjom ta’
xbubitha jew xi partikolaritajiet o]ra li jiswew, fil-
fehma tad-direttur, g]all-identità  tad-debitur;
(`) il-kaw\a tal-kreditu jew jedd ie]or, u d-data u x-xorta
ta’ l-att li minnu dak il-kreditu jew jedd jitnissel; 
(d) is-somma tal-kapital li d-debitur ikollu jag]ti, jew is-
somma ddikjarata fil-ka\ijiet imsemmijin fl-artikolu
2027;
(e) l-img]axijiet miftiehma;
(f) i\-\mien ta’ meta g]andu jit]allas id-dejn;
(g) tismija dwar jekk l-iskrizzjoni hix tintalab g]al
privile[[ jew g]al ipoteka, u, fil-ka\ ta’ ipoteka, jekk
din hix [enerali jew spe`jali;
(h) fil-ka\ ta’ privile[[ jew ta’ ipoteka spe`jali, it-tismija
ta’ l-immobbli su[[ett g]all-privile[[ jew g]all-
ipoteka.
Meta l-kaw\a tal-
privile[[ jew ta’ l-
ipoteka g]andha 
ting]add fin-nota.
2043.  Meta l-ipoteka legali jew il-privile[[ ma jkunux [ejjin
minn att pubbliku, il-kaw\a li tag]ti lok g]al dak il-privile[[ jew
g]al dik l-ipoteka, u \-\mien ta’ meta tnisslu, g]andha ti[i
msemmija fin-nota.
Meta mhux 
me]tie[ li jing]ad 
l-ammont tad-dejn.
2044.  Fl-ipoteka legali, ma hemmx l-obbligu li ting]ad is-
somma tad-dejn fil-ka\ ta’ jeddijiet illi l-valur tag]hom f’somma
likwida ma jidhirx minn att pubbliku.
Minn min g]andha 
tkun iffirmata n-
nota.
2045.  (1) Meta l-kreditu jirri\ulta minn att pubbliku, in-nota
g]andha tkun iffirmata mir-re[istratur tal-qorti, jew min-nutar li
jkun ir`ieva l-att, jew li jkun il-konservatur tieg]u, jew li jkollu s-
setg]a li jag]ti kopja tieg]u.
  340      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) Jekk id-dejn jirri\ulta minn sentenza, in-nota g]andha tkun
iffirmata mir-re[istratur tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
(3) F’kull ka\ ie]or, in-nota g]andha tkun iffirmata mill-
persuna li titlob l-iskrizzjoni, jew minn avukat, nutar, jew
prokuratur legali.
Meta tista’ ssir l-
iskrizzjoni ta’ l-
ipoteka [udizzjali.
2046.  (1) L-iskrizzjoni ta’ l-ipoteka [udizzjali tista’ ssir g]ad
illi s-sentenza tkun su[[etta g]all-appell, bla ]sara li tista’ ti[i
mnaqqsa jew im]assra, meta hemm lok.
(2) I\da, jekk is-sentenza jew id-de`i\joni ta’ arbitri ma
tikkundannax lid-debitur i]allas somma likwida, l-iskrizzjoni ma
tistax issir jekk is-somma li tag]ha g]andha ssir l-iskrizzjoni ma
tigix stabbilita f’dak l-istess att, jew b’sentenza o]ra, jew
b’de`i\joni o]ra ta’ arbitri, jew bil-kunsens tad-debitur, b’att
pubbliku.
Iskrizzjoni fuq il-
beni ta’ wie]ed 
mejjet.
2047. L-iskrizzjoni fuq il-beni ta’ wie]ed mejjet tista’ ssir ta]t
ismu, ming]ajr ma jissemma l-werriet.
Meta l-immobbli 
jkun f’idejn terzi.
2048.  Jekk fi\-\mien ta’ l-iskrizzjoni l-immobbli jkun f’idejn
terza persuna, hu bi\\ejjed li jing]ata biss l-isem tad-debitur. 
Differenza bejn is-
somma li g]andha 
ting]ata, u dik 
mi[juba fl-
iskrizzjoni.
2049.  Jekk ikun hemm differenza bejn is-somma li d-debitur
ikollu jag]ti u dik mi[juba fl-iskrizzjoni, l-iskrizzjoni tkun tiswa
g]all-i\g]ar somma.
L-ispejje\ ta’ l-
iskrizzjoni huma 
g]ad-debitur.
2050.  L-ispejje\ ta’ l-iskrizzjoni, jekk ma jkunx hemm ftehim
xort’o]ra, jit]allsu mid-debitur.
I`-`essjonijiet 
jistg]u jitni\\lu fir-
re[istru.
2051.  (1) I`-`essjonarju ta’ kreditu jew jedd ie]or li g]andu
privile[[ jew ipoteka inskritti, jista’ jitlob li `-`essjoni, sew jekk
tkun tas-somma kollha kemm ta’ bi``a minnha, ti[i nnotata fir-
re[istru g]as-somma hekk `eduta, basta li `-`essjoni tkun saret
b’att pubbliku.
(2) It-talba hawn fuq imsemmija tista’ ssir ukoll minn kull
persuna o]ra li jkollha interess.
X’ g]andu jkun 
fiha n-notazzjoni 
ta’ `essjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.5.
2052.  (1) Biex issir l-annotazzjoni ta’ `essjoni fir-re[istru, kif
jing]ad hawn fuq, hu me]tie[ li ti[i ppre\entata nota lid-Direttur
tar-Re[istru Pubbliku, illi g]andu jkun fiha, in-numru li jmiss u s-
sena tar-re[istrazzjoni, id-data ta`-`essjoni, u min hu `-`essjonarju
bil-mod li skond il-li[i g]andu jing]ad min hu l-kreditur.
(2) In-nota g]andha tkun iffirmata min-nutar li jkun ir`ieva l-
att ta`-`essjoni, jew li jkun il-konservatur tieg]u jew li jkollu s-
setg]a li jag]ti kopja tieg]u.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
Sub-titolu IV
FUQ IT-T ID T ISKRIZZJONIJIET
Ti[did ta’ 
iskrizzjoni ta’ 
ipoteki.
2053. (1) L-iskrizzjoni tal-privile[[i u ta’ l-ipoteki fir-Re[istru
il darba ma ti[ix im[edda qabel ma jag]laq dak i\-\mien.
(2)
persuna ta]t tutela jew kurazija, hija me]tie[a mill-obbligu tat-
ti[did sa sena wara li \-\wie[ jin]all jew li l-amministrazzjoni
It-ti[did wara l-
eg]luq ta\-\mien 
ipoteka [dida.
2054. Meta t-ti[did isir wara l-eg]luq ta\-\mien stabbilit, ikollu,
ukoll fil-ka\ ta’ privile[[, l-effett ta’ ipoteka [dida, illi tie]u grad
Min jista’ jitlob it-
ti[did.
 (1)
skond il-li[i jista’ jitlob l-iskrizzjoni.
(2)
saret l-iskrizzjoni.
It-ti[did ma jiksirx 
preskrizzjoni.
2056. It-ti[did ta’ iskrizzjoni li jsir mill-kreditur ma jiksirx il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur. 
2057. 
ppre\entata lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku nota b]al dik ta’ l-
iskrizzjoni ta’ qabel b’talba g]at-ti[did ta’ l-iskrizzjoni ori[inali.
2058. 
jibqg]u fuq id-debitur.
Sub-titolu V
UQ I TNAQQIS U T- ASSIR T ISKRIZZJONIJIET
Tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
 (1)
f’parti.
(2)
(a jekk ti[i m]allsa bi``a mid-dejn;
( ) jekk il-jedd tal-kreditur, li qabel kien ise]] fuq l-
limitat g]al bi``a minn dak l-immobbli, li tista’ ti[i
mifruda bla xkiel, jew g]al wie]ed jew g]al xi w]ud
Kif l-iskrizzjoni 
tista’ ti[i mnaqqsa 
2060.   L-iskrizzjonijiet jistg]u ji[u mnaqqsa jew im]assra
g]al kollox bil-kunsens tal-kreditur mog]ti b’att pubbliku, jew bis-
(2) Jekk il-kreditur ma jkunx kapa`i jittrasferixxi, il-kunsens
ma jkunx mog]ti fil-mod li trid il-li[i.
  342      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta l-kunsens tal-
kreditur mhux 
me]tie[ g]at-
tnaqqis ta’ 
iskrizzjoni.
2061.  Jekk il-]las tad-dejn kollu inskritt jew ta’ bi``a minnu
jkun jirri\ulta minn sentenza li g]addiet [udikat jew minn att ie]or
pubbliku, it-t]assir ta’ l-iskrizzjoni, jew it-tnaqqis tag]ha dwar is-
somma tal-kreditu, jista’ jsir ming]ajr il-kunsens tal-kreditur.
Meta t-tnaqqis 
jista’ ji[i ordnat 
mill-qorti.
2062.  (1) Barra minn fil-ka\ imsemmi fl-artikolu 2027 it-
tnaqqis ta’ iskrizzjoni jista’ ji[i ordnat b’sentenza fil-ka\ ta’
ipoteka legali [enerali jew ta’ ipoteka [udizzjali, jekk ji[i ppruvat
illi l-iskrizzjoni tista’, kwantu g]all-beni su[[etti g]aliha, ti[i
limitata ming]ajr ]sara tal-kreditur.
(2) Dan ig]odd ukoll g]all-ipoteka [enerali konvenzjonali,
mag]mula biex tag]mel tajjeb g]al jedd li jkun jiddependi minn
[rajja mhux \gura, ukoll jekk din l-ipoteka tkun [iet miftiehma
qabel il-11 ta’ Frar, 1870; u kull rinunzja g]all-jedd li jintalab it-
tnaqqis ma tiswiex, jekk ma ssirx b’att pubbliku, f’jum wara dak
tal-kuntratt li bih l-ipoteka tkun in]olqot.
Valur ta’ l-
immobbli li g]alih 
l-iskrizzjoni 
g]andha ti[i 
limitata.
2063.  (1) I\da, it-tnaqqis ma jistax ji[i ordnat f’ebda wie]ed
mill-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan, jekk il-valur
ta’ l-immobbli, li g]alih id-debitur jitlob li ti[i limitata l-
iskrizzjoni, ma jkunx jaqbe\, mill-anqas, bin-nofs, is-somma tal-
kreditu inskritt bl-img]axijiet mag]luqa, u dawk li jag]lqu sa
]ames snin minn dak in-nhar tat-tnaqqis.
Kap. 12.
(2) Il-qorti tista’ tistabbilixxi l-valur ta’ dak l-immobbli fuq ir-
regoli mi[jubin fis-sub-titolu III tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb tal-
Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili.
It-t]assir ta’ l-
iskrizzjoni jista’ 
ji[i ordnat 
b’sentenza.
2064.  It-t]assir ta’ l-iskrizzjoni jista’ wkoll ji[i ordnat
b’sentenza jekk ma ji[ix ippruvat illi l-iskrizzjoni [iet mag]mula
g]al ra[uni le[ittima, jew jekk ji[i ppruvat illi l-jedd tal-kreditur
spi``a.
X’ g]andu jkun 
fiha n-nota g]at-
tnaqqis jew t]assir 
ta’ l-iskrizzjoni. 
Emendat: 
XII. 1986.6.
2065. Sabiex jista’ jsir it-tnaqqis jew it-t]assir ta’ iskrizzjoni, hu
me]tie[ li ti[i ppre\entata lid-Direttur tar-Re[istru Pubbliku nota,
li jkun fiha:
(a) in-numru li jmiss u s-sena ta’ l-iskrizzjoni;
(b) jekk hux jintalab it-tnaqqis jew it-t]assir ta’ l-
iskrizzjoni;
(`) it-tismija tas-sentenza, jew ta’ l-att, meta hemm, li bis-
sa]]a tag]hom jintalab dak it-tnaqqis jew it-t]assir. 
X’ g]andu jkun 
fiha i\jed f’ka\ ta’ 
tnaqqis.
2066.  Meta jintalab it-tnaqqis ta’ l-iskrizzjoni, g]andu jing]ad
fin-nota g]al liema somma, jew fuq liema beni, g]andha tibqa’
sse]] l-iskrizzjoni.
Minn min g]andha 
tkun iffirmata n-
nota tat-tnaqqis 
jew tat-t]assir.
2067.  Jekk it-tnaqqis jew it-t]assir jintalab bis-sa]]a ta’ att
pubbliku, in-nota g]andha tkun iffirmata min-nutar li jkun ir`ieva
l-att jew li jkun il-konservatur tieg]u, jew li jkun awtorizzat biex
jag]ti kopja tieg]u; jekk dan it-tnaqqis jew t]assir jintalab bis-
sa]]a ta’ sentenza, in-nota g]andha tkun iffirmata mir-re[istratur
tal-qorti li tkun tat is-sentenza.
Spejje\ tat-tnaqqis 
jew t]assir.
2068.  (1) L-ispejje\ tat-tnaqqis jew tat-t]assir ta’ iskrizzjoni
jbatihom id-debitur.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        343
(2) I\da, meta t-t]assir isir min]abba li ma kienx hemm ra[uni
le[ittima sabiex issir l-iskrizzjoni, l-ispejje\ ibatihom dak li jkun
talab li ssir dik l-iskrizzjoni.
(3) Fil-ka\ imsemmi fl-artikolu 2027, hu m]olli fid-dehen tal-
qorti li tidde`idi, skond i`-`irkostanzi, jekk l-ispejje\ g]andux
ibatihom il-kreditur jew id-debitur.
Sub-titolu VI
FUQ L-EFFETT TAL-PRIVILE{{I U TA’ L-IPOTEKI KONTRA T-TERZI 
PUSSESSURI
Jeddijiet tal-
kredituri kontra t-
terzi pussessuri.
2069.  Il-kredituri li g]andhom privile[[ jew ipoteka inskritti,
i\ommu fuq l-immobbli su[[ett g]all-privile[[ jew g]all-ipoteka l-
jedd tag]hom li ji[u gradwati u m]allsin skond l-ordni tal-krediti
jew ta’ l-iskrizzjoni tag]hom, ikunu g]and min ikunu g]addew
dawn il-beni.
Obbligi tat-terz 
pussessur.
2070. Jekk it-terz pussessur ma jkunx g]amel dak li hu me]tie[
mil-li[i sabiex je]les il-proprjetà  tieg]u, huwa jibqa’ obbligat
b]ala pussessur, bis-sa]]a ta’ l-iskrizzjoni mag]mula skond il-li[i,
g]ad-djun kollha ipotekarji, u jgawdi l-benefi``ju ta\-\mien u ta’
kull ti[did ta’ \mien mog]ti lid-debitur ori[inarju.
Obbligi o]ra tat-
terz pussessur.
2071. It-terz pussessur hu obbligat, fil-ka\ hawn fuq imsemmi, li
jitlaq, ming]ajr ebda riserva, l-immobbli su[[ett g]all-ipoteka,
kemm-il darba ma jag]\ilx li j]allas id-djun ipotekarji kollha, kull
meta jag]laq kull wie]ed minnhom, tkun kemm tkun is-somma
tag]hom.
Il-kredituri jistg]u 
jitolbu l-bejg] ta’ 
immobbli mg]obbi 
b’ipoteka.
2072.  (1) Jekk it-terz pussessur ma jitlaqx l-immobbli jew ma
j]allasx id-dejn li [a g]alaq, il-kreditur ipotekarju jista’ jitlob bil-
qorti l-bejg] ta’ l-immobbli su[[ett g]al ipoteka, wara li jkun
sejja] bi protest lid-debitur biex i]allas id-dejn, u lit-terz pussessur
biex i]allas id-dejn jew jitlaq il-fond.
(2) Din it-talba ma tistax issir qabel ma jg]addu tletin [urnata
min-notifika tal-protest lid-debitur u lit-terz pussessur.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jag]ti l-e``ezzjoni 
ta’ l-eskussjoni.
2073. It-terz pussessur li ma jkunx obbligat personalment g]ad-
dejn jista’, billi jag]ti l-e``ezzjoni ta’ l-eskussjoni, jag]mel
oppo\izzjoni g]all-bejg] tal-fond li tieg]u jkollu l-pussess, jekk,
f’idejn id-debitur jew il-garanti tieg]u jew ta’ o]rajn li jkunu
obbligati g]ad-dejn personalment, g]alkemm mhux in solidum,
ikun g]ad hemm beni o]ra su[[etti g]al dak id-dejn.
Meta ma tistax 
ting]ata l-
e``ezzjoni ta’ l-
eskussjoni.
2074.  L-e``ezzjoni tal-benefi``ju ta’ l-eskussjoni ma tistax
ting]ata kontra l-kreditur li jkollu privile[[ jew ipoteka spe`jali
fuq l-immobbli.
It-terz pussessur 
jista’ jag]\el f’xi 
ka\ijiet.
2075.  Jekk il-valur effettiv tal-benefikati mag]mulin fil-fond
mit-terz pussessur ikun jaqbe\ il-valur effettiv tal-fond ming]ajr
dawk il-benefikati, it-terz pussessur jista’ jag]\el jew li j]allas il-
valur effettiv tal-fond ming]ajr il-benefikati jew li jitlaq il-fond.
  344      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jitlaq il-fond.
2076. It-tluq tal-fond g]all-]las ta’ l-obbligazzjoni li g]aliha l-
fond ikun su[[ett, jista’ jsir minn kull terz pussessur li ma jkunx
obbligat personalment g]ad-dejn kollu jew g]al bi``a minnu, u li
jkun kapa`i jittrasferixxi jew ikun [ie awtorizzat g]aldaqshekk.
Meta t-terz 
pussessur jista’ 
jie]u lura l-fond.
2077.  It-tluq tal-fond, sakemm ma jsirx il-bejg] tieg]u, ma
jtellifx lit-terz pussessur il-jedd li jie]u l-fond lura billi j]allas id-
dejn kollu u l-ispejje\ lanqas jekk il-fond ikun [ie mitluq
b’esekuzzjoni ta’ sentenza.
Kif jintelaq l-fond. 2078. It-tluq tal-fond isir b’att ippre\entat fil-qorti kompetenti.
Responsabbiltà  
g]at-tg]arriq.
2079.  (1) It-tg]arriq li jsir minhabba ]tija gravi tat-terz
pussessur bi ]sara tal-kredituri ipotekarji, jag]ti jedd g]all-azzjoni
kontra tieg]u g]all-]las tad-danni.
(2) Hu m’g]andux jedd jitlob ir-radd ta’ l-ispejje\ u tal-
benefikati mag]mulin minnu, ]lief skond id-disposizzjoni ta’ l-
artikolu 2010(b).
(3) Hu m’g]andux jedd i\omm f’idejh il-fond min]abba l-
benefikati.
Frottijiet li jmissu 
lit-terz pussessur.
2080.  It-terz pussessur ma jkollux jag]ti l-frottijiet ta’ l-
immobbli ]lief minn dak in-nhar li jkun [ie msejja] biex jitlaq il-
fond jew i]allas id-dejn; u jekk minn dak in-nhar tkun g]addiet
sena qabel ma [iet mag]mula t-talba [udizzjarja, il-frottijiet
ikollhom jing]ataw minn dak in-nhar ta’ din it-talba.
Jedd ta’ servitù,  
e``., tat-terz 
pussessur.
2081.  (1) Is-servitujiet u l-jeddijiet reali li t-terz pussessur kellu
fuq l-immobbli qabel ma ]a pussess tieg]u, jer[g]u jibdew ise]]u
wara li hu jitlaq l-immobbli jew wara l-liberazzjoni li ssir kontra
tieg]u.
(2) I\da jekk dawn il-jeddijiet kienu jeddijiet ta’ privile[[ jew
ta’ ipoteka, dawn ma ji]dux grad ]lief jekk ikunu [ew inskritti. 
Jeddijiet tal-
kredituri tat-terz 
pussessur.
2082.  Il-kredituri partikolari tat-terz pussessur je\er`itaw il-
jeddijiet tag]hom ta’ ipoteka fuq l-immobbli mitluq jew mibjug],
skond il-grad li g]andha l-iskrizzjoni ta’ kull wie]ed, wara l-
kredituri li l-krediti tag]hom ikunu [ew inskritti kontra s-sidien ta’
qabel fi\-\mien ta’ qabel it-trasferiment mag]mul minn dawn ta’ l-
a]]ar, jew fi\-\minijiet imsemmijin fl-artikoli 2031 u 2033.
Jeddijiet tat-terz 
pussessur kontra d-
debitur u kontra 
terzi pussessuri 
o]ra.
2083.  (1) It-terz pussessur li jkun ]allas id-dejn jew telaq il-
fond jew li [ie spussessat mill-fond, g]andu jedd idur kontra d-
debitur prin`ipali g]all-evizzjoni li jkun bata.
(2) Hu g]andu wkoll azzjoni kontra t-terzi pussessuri ta’
immobbli o]ra su[[etti g]all-istess dejn, jekk dawn it-terzi
pussessuri l-o]ra jkunu akkwistaw l-immobbli tag]hom wara \-
\mien li fih l-attur ikun akkwista l-immobbli tieg]u.
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
Sub-titolu VII
FUQ KIF JIS I¬¬A L- RI IL  U L-IPOTEKI
Kif jispi``aw il-
privile[[i u l-
ipoteki.
2084. Il-privile[[i u l-ipoteki jispi``aw -
(a) meta tispi``a l-obbligazzjoni prin`ipali;
(b) bir-rinunzja tal-kreditur g]all-privile[[ jew g]all-
ipoteka;
Kap. 12.
(`) billi jsiru l-pro`eduri me]ti[in ta]t it-Titolu II tat-
Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodi`i ta’
Organizzazzjoni u Pro`edura ¬ivili;
(d) bil-preskrizzjoni.
Meta l-
preskrizzjoni ti[i 
akkwistata favur 
id-debitur.
2085. Il-preskrizzjoni ti[i akkwistata favur id-debitur, g]al beni
li jkunu fil-pussess tieg]u, bl-eg]luq ta\-\mien li hemm stabbilit
g]all-preskrizzjoni tal-kreditu li g]andu privile[[ jew ipoteka. 
Meta l-
preskrizzjoni ti[i 
akkwistata favur it-
terz pussessur.
2086.  G]all-beni fil-pussess ta’ terza persuna, il-preskrizzjoni
ti[i akkwistata favur din it-terza persuna bl-eg]luq ta’ g]axar snin
minn dak in-nhar li tkun akkwistat dawk il-beni, ukoll jekk il-
kreditur ma kienx jaf li dawn il-beni g]addew fil-pussess ta’ terza
persuna.
L-iskrizzjoni ma 
tiksirx il-
preskrizzjoni.
2087. L-iskrizzjonijiet li jsiru fuq talba tal-kreditur ma jiksrux il-
mixi tal-preskrizzjoni favur id-debitur jew it-terz pussessur.
Sub-titolu VIII
FUQ L-ORDNI BEJN IL PRIVILE{{I U L-IPOTEKI
Regola [enerali ta’ 
kredituri li 
jkollhom diversi 
2088. 
skond ix-xorta partikolari ta’ kull privile[[.
Preferenza 
privile[[i [enerali.
2089. Il-krediti li g]andhom privile[[ [enerali skond l-artikolu
2003( ), (b  u ( ) jit]allsu qabel dawk li g]andhom privile[[
xort’o]ra, minn barra biss il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan f’idejh,
a).
mog]tija lil xi 
privile[[i [enerali 
Emendat: 
XI.1977.2.
  Il-krediti li g]andhom privile[[ [enerali ta]t l-artikolu
d) u ( ) jit]allsu qabel dawk li g]andhom privile[[ xort’o]ra,
minn barra l-krediti msemmijin fil-paragrafi (a b) u ( ) ta’ l-
artikolu hawn fuq imsemmi, il-kreditu ta’ dak li jkollu rahan
artikolu 2009(b
Regola ta’ 
preferenza 
minn dawk 
imsemmijin l-
2090.
2091. (1) Bla ]sara tad-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar \ew[
privile[[ati, li ma jkunux fi grad wie]ed, l-ordni li fih il-privile[[i
huma mqeg]din fl-artikoli 2003, 2009 u 2010, jirregola l-
  346      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) I\da, il-privile[[ tal-bejjieg], imsemmi fl-artikolu 2009(d),
ma jse]]x bi ]sara tal-privile[[ tal-padrun dirett jew ta’ sid il-kera,
imsemmi fil-paragrafu (e) ta’ dak l-artikolu; il-jedd tal-bejjieg]
imsemmi fl-artikolu 1439 ma jse]]x bi ]sara tal-krediti msemmijin
fl-artikolu 2009(a), (b) u (`); u l-kreditu msemmi fl-artikolu
2010(b), meta hu g]al tiswijiet me]tie[a biex il-fond jin\amm fi
stat tajjeb, g]andu preferenza fuq il-kreditu tal-padrun dirett.
Il-krediti ipotekarji 
jit]allsu skond l-
ordni ta’ l-
iskrizzjoni.
2092. Il-krediti ipotekarji jit]allsu skond l-ordni ta’ l-iskrizzjoni,
bla ]sara ta’ dak li jing]ad fl-artikolu 2033(2).
Il-]in ta’ l-
iskrizzjoni ma 
jo]loqx preferenza 
bejn ipoteki 
inskritti f’[urnata 
wa]da.
2093.  L-ipoteki inskritti fl-istess [urnata jag]tu lill-kredituri
jedd g]al grad indaqs, ming]ajr l-ebda differenza bejn l-
iskrizzjonijiet mag]mulin f’]in u dawk mag]mulin f’]in ie]or ta’ l-
istess [urnata.
ll-krediti 
privile[[ati fi grad 
wie]ed jit]allsu 
pro rata.
2094.  Il-krediti privile[[ati jew ipotekarji li huma fi grad
wie]ed, jit]allsu pro rata.
L-ispejje\ 
a``essorji g]all-
kreditu jitqieg]du 
fi grad wie]ed mal-
kreditu.
2095. Fl-istess grad li fih ikun imqieg]ed kreditu, jitqieg]du l-
img]axijiet ta’ dak il-kreditu, l-ispejje\ ta’ l-iskrizzjoni u l-ispejje\
mag]mulin, meta hu me]tie[, biex il-kreditu ji[i mag]ruf
b’sentenza kemm-il darba dawn l-ispejje\ ta’ l-a]]ar ma jkunux
privile[[ati xort’o]ra.
Titolu XXIV
FUQ IL-BENEFI¬¬JU TAL-FIRDA TAL-PATRIMONJI
X’ inhu l-
benefi``ju tal-firda 
tal-patrimonji.
2096.  Il-benefi``ju tal-firda tal-patrimonji huwa l-jedd li
g]andhom il-kredituri ta’ wie]ed mejjet u l-legatarju tieg]u, li
jitolbu illi l-]wejje[ mobbli u immobbli tal-wirt ji[u mifruda mill-
beni partikolari tal-werriet, u jit]allew g]all-]las tal-krediti jew
legati tag]hom, bi preferenza fuq kollha kemm huma l-kredituri
partikolari tal-werriet.
Effetti tal-
benefi``ju.
2097. L-effett ta’ dan il-benefi``ju favur dawk li g]andhom il-
jedd li jitolbuh, huwa biss li je]les lilhom mill-pre[udizzju li
jistg]u jbatu g]al dawk li huma l-beni tal-wirt, min]abba l-jeddijiet
tal-kredituri partikolari tal-werriet; u dan il-benefi``ju j\omm favur
kull wie]ed minnhom, f’konkors, dawk il-jeddijiet biss li jistg]u
imissu lil kull wie]ed minnhom skond ix-xorta u l-kondizzjonijiet
tal-kreditu jew jedd ie]or tieg]u fuq il-]wejje[ tal-wirt.
|mien sabiex 
jintalab.
2098. Il-jedd g]all-e\er`izzju ta’ dan il-benefi``ju jispi``a jekk
ma jitmexxiex fi \mien sena minn dak in-nhar tal-ftu] tas-
su``essjoni.
Trasferiment ta’ 
beni tal-wirt qabel 
ma ji[i e\er`itat il-
benefi``ju,
2099. It-trasferiment tal-]wejje[ tal-wirt, mobbli jew immobbli,
mag]mul mill-werriet, ukoll jekk matul i\-\mien fuq imsemmi,
qabel ma ji[i e\er`itat dan il-benefi``ju, jibqa’ s]i]; i\da, f’dan il-
ka\, il-benefi``ju jista’ jitmexxa fuq il-prezz li jkun g]ad ma
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
t]allasx.
jew wara li ji[i 
werriet jibqa’ s]i], ukoll jekk isir wara li ji[i e\er`itat il-
trasferiment ta’ ]wejje[ liti[ju\i.
(2)
benefi``ju, jibqg]u su[[etti g]all-jeddijiet tal-kredituri tal-mejjet u
g]al dawk tal-legatarji tieg]u.
benefi``ju.
2101. (1) Dan il-benefi``ju ji[i e\er`itat b’talba [udizzjarja.
I\da, g]al dawk li huma immobbli, l-iskrizzjoni tal-
benefi``ju sservi minflok din it-talba.
fiha n-nota ta’ l-
iskrizzjoni.
 (1)
patrimonji, hu me]tie[ li ti[i ppre\entata lid-Direttur tar-Re[istru
Pubbliku, nota li jkun fiha -
a) (a ,  b)
(` , ( ), (e  u ( );
b)
patrimonju tad-debitur mejjet minn dak tal-werriet
tieg]u.
Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 2043 sa l-2047 u 2049 sa l-
2052 ig]oddu g]all-iskrizzjoni ta’ dan il-benefi``ju.
iskrizzjoni.
2103. L-iskrizzjoni ta’ dan il-benefi``ju mag]mula fi\-\mien ta’
tliet xhur mill-jum tal-ftu] tas-su``essjoni tibda sse]] minn dak il-
Meta l-benefi``ju 
ma jistax ji[i 
2104.   Il-benefi``ju tal-firda tal-patrimonji ma jistax ji[i
e\er`itat meta hemm novazzjoni billi jkun [ie a``ettat il-werriet
(2) Dan il-benefi``ju ma jiswiex ]lief favur dawk li jkunu
(3) Jista’ ji[i e\er`itat g]all-firda tal-beni kollha ming]ajr
Il-kredituri tal-
werriet ma jistg]ux 
benefi``ju.
2105. Il-kredituri tal-werriet ma jistg]ux jitolbu l-firda tal-
patrimonji kontra l-kredituri tal-wirt.
su``essjonijiet 
miftu]a qabel il-11 
2106.Il-benefi``ju tal-firda tal-patrimonji dwar su``essjonijiet
kienu jse]]u fi\-\mien tal-ftu] ta’ dawk is-su``essjonijiet. 
  348      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Titolu XXV
FUQ IL-PRESKRIZZJONI
DISPOSIZZJONIJIET {ENERALI
X’ inhi l-
preskrizzjoni.
2107.  (1) Il-preskrizzjoni hija mod ta’ akkwist ta’ jedd
b’pussess kontinwu, mhux miksur, pa`ifiku, pubbliku, u mhux
ekwivoku, g]al \mien li tg]id il-li[i.
(2) Il-preskrizzjoni hija wkoll mezz sabiex wie]ed je]les minn
azzjoni meta l-kreditur ma jkunx e\er`ita l-jedd tieg]u g]al \mien
li tg]id il-li[i.
Rinunzja 2108.  (1) Ma tistax issir minn qabel rinunzja bil-quddiem g]all-
preskrizzjoni, lanqas ma jista’ ji[i miftiehem g]all-preskrizzjoni
\mien itwal minn dak li hemm fil-li[i.
(2) Tista’ ssir rinunzja g]all-preskrizzjoni [a akkwistata.
tista’ tkun espressa 
jew ta`ita.
2109.  (1) Ir-rinunzja g]all-preskrizzjoni tista’ tkun espressa
jew ta`ita.
(2) Ir-rinunzja ta`ita ti[i minn fatt li jissoponi l-abbandun tal-
jedd akkwistat.
Min ma jistax 
jirrinunzja g]all-
preskrizzjoni [a 
akkwistata.
2110.  Min ma jistax jittrasferixxi, ma jistax jirrinunzja g]all-
preskrizzjoni [a akkwistata.
Il-preskrizzjoni 
g]andha ti[i 
e``epita mill-parti.
2111.  Il-qorti ma tistax ex officio tag]ti effett g]all-
preskrizzjoni, jekk din ma tigix e``epita mill-parti interessata.
Meta tista’ ti[i 
e``epita.
2112.  L-e``ezzjoni tal-preskrizzjoni tista’ ting]ata f’kull waqt
tal-kaw\a, imqar fl-appell.
Min jista’ jag]tiha. 2113.Il-kredituri u persuni o]ra li jkollhom interess li jinqdew
bil-preskrizzjoni, jistg]u jag]tu l-e``ezzjoni tal-preskrizzjoni,
ukoll jekk id-debitur jew il-pussessur ikun irrinunzja g]aliha.
}wejje[ li 
g]alihom m’ 
hemmx 
preskrizzjoni.
2114.  Ma hemmx preskrizzjoni dwar ]wejje[ li huma extra
commercium.
}wejje[ li 
g]alihom hemm 
preskrizzjoni. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2115.  (1) Il-preskrizzjoni tolqot il-jeddijiet u l-azzjonijiet li
jmissu lil kull persuna, istitut, jew korp morali, bla distinzjoni, kif
ukoll il-beni su[[etti g]al fedekommess.
(2) I\da, l-e``ezzjoni tal-preskrizzjoni ma tistax ting]ata
kontra jeddijiet u azzjonijiet li jmissu lill-Gvern ta’ Malta, ]lief fil-
ka\ijiet imsemmijin fl-artikoli 2149, 2153, 2154, 2155 u 2156.
Meta jg]oddu d-
disposizzjonijiet 
ta’ dan it-Titolu.
2116. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jg]oddu f’kull ka\ li
g]alih ma jkunx ipprovdut xort’o]ra f’partijiet o]ra ta’ dan il-
Kodi`i jew f’li[ijiet o]ra.
Preskrizzjonijiet li 
bdew qabel il-11 
ta’ Frar, 1870.
2117.  (1) Il-preskrizzjonijiet li bdew qabel il-11 ta’ Frar, 1870
huma regolati skond il-li[i li kienet isse]] f’dak i\-\mien.
(2) B’dan kollu, il-preskrizzjoni li tkun bdiet qabel il-jum fuq
  [ 349
imsemmi, u li biex tag]laq, skond il-li[i li kienet isse]] f’dak i\-
imsemmi f’dan il-Kodi`i, tag]laq meta jg]addi \-\mien imsemmi
f’dan l-Kodi`i, li g]andu jibda jg]odd minn dak il-jum.
Ebda \mien li g]adda qabel il-jum hawn fuq imsemmi ma
g]andu ji[i mag]dud g]all-preskrizzjoni ta’ ]wejje[ jew
kinux su[[etti g]al preskrizzjoni, u li saru hekk su[[etti bis-sa]]a
ta’ dan il-Kodi`i.
pro`edimenti ta’ 
arbitra[[.
II.1996.78.
Kap. 387.
 G]al dak li g]andu x’jaqsam mal-preskrizzjoni, ir-
riferenza ta’ kull ]a[a g]al arbitra[[ skond id-disposizzjonijiet ta’
l-Att dwar l-Arbitra[[, g]andu jkollha l-istess effett ta’ azzjoni
[udizzjarja quddiem qorti kompetenti.
F Q IL-KA I L IMPEDIXXU L- RE KR ZZ ON
]addie]or ma 
jistg]ux 
tag]hom infishom.
2118. Dawk li j\ommu l-]a[a f’isem ]addie]or jew il-werrieta
tag]hom, ma jistg]ux jippreskrivu favur tag]hom infishom: b]al
dawk li ma j\ommux il-]a[a b]ala tag]hom infishom.
i\da jistg]u 
it-titolu tag]hom 
jitbiddel.
  I\da, il-persuni msemmijin fl-a]]ar artikolu qabel dan
ra[uni li tkun [ejja minn terza persuna, jew bis-sa]]a ta’ l-
oppo\izzjoni li huma jag]mlu g]all-jedd tas-sid.
jakkwistaw 
ming]and il-kerrej, 
jippreskrivu.
2120. Kull persuna li lilha l-kerrej, id-depo\itarju jew sempli`i
detentur ie]or jittrasferixxi l-]a[a b’titolu li jista’ jittrasferixxi l-
à , tista’ tippreskrivi.
jippreskrivi kontra 
t-titolu tieg]u 
2121.   }add ma jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieg]u
nnifsu fis-sens li ]add ma jista’ jbiddel g]alih innifsu r-ra[uni li
(2) I\da, wie]ed jista’ jippreskrivi kontra t-titolu tieg]u nnifsu,
obbligazzjoni.
Sub-titolu II
UQ I KAW| I JISS SP ND PRESKRIZZJONI
II-preskrizzjoni 
timxi [eneralment 
2122. 
(a l-assenti;
( ) il-wirt battal g]alkemm ma jkunx [ie ma]tur kuratur
  350      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(`) il-werriet matul i\-\mien biex jag]mel l-inventarju u
biex jidde`iedi jekk ja``ettax il-wirt; u
(d) in [enerali, kontra kull persuna o]ra li ma tid]olx fl-
e``ezzjonijiet imsemmijin fl-artikoli li [ejjin.
E``ezzjonijiet. 
Emendat: 
XLVI. 1973.107;
XXI.1993.2.
2123. Il-preskrizzjoni ma timxix -
(a) bejn ir-ra[el u l-mara;
(b) bejn il-[enitur u t-tifel li hu ta]t is-setg]a tal-[enituri;
(`) bejn il-persuna ta]t tutela jew kurazija u t-tutur jew
kuratur tag]ha, sa tispi``a t-tutela jew il-kurazija, u sa
jing]ataw g]al kollox u ji[u approvati l-kontijiet;
(d) bejn il-werriet u l-wirt a``ettat bil-benefi``ju ta’ l-
inventarju.
Minuri interdetti, 
e``.
2124.  (1) }lief fil-ka\ijiet imsemmijin mil-li[i, il-preskrizzjoni
ma timxix kontra l-minuri u l-interdetti.
(2) Ma timxix lanqas, matul i\-\wie[, kontra l-mara mi\\ew[a,
fil-kazijiet li fihom l-azzjoni li tmiss lill-mara, jekk ti[i ezer`itata,
tag]ti jedd lill-konvenut li jdur kontra \ew[ha.
Ka\ijiet o]ra li 
g]alihom il-
preskrizzjoni ma 
timxix.
2125. Il-preskrizzjoni hija wkoll sospi\a - 
(a) kwantu g]all-jeddijiet kondizzjonali, sakemm il-
kondizzjoni ma sse]]x;
(b) kwantu g]all-azzjonijiet ta’ garanzija, sakemm ma
jkunx hemm l-evizzjoni;
(`) kwantu g]al kull azzjoni o]ra li l-ezer`izzju tag]ha hu
sospi\ bi \mien, sakemm jag]laq dan i\-\mien. 
II-preskrizzjoni 
tissokta wara li 
tispi``a r-ra[uni 
tas-sospensjoni 
tag]ha.
2126. Il-preskrizzjoni mibdija u sospi\a, tissokta timxi minnufih
li tispi``a r-ra[uni tas-sospensjoni tag]ha.
Sub-titolu III
FUQ IL-KAW|I LI JIKSRU L-PRESKRIZZJONI
Ksur tal-
preskrizzjoni bl-
evizzjoni tal-
pussessur,
2127. Il-preskrizzjoni tinkiser meta l-pussessur ji[i mne]]i, g]al
i\jed minn sena, mit-tgawdija tal-]a[a, sew jekk mis-sid sew jekk
minn ]addie]or.
b’att [udizzjarju. 2128.  Il-preskrizzjoni tinkiser ukoll b’kull att [udizzjarju
ppre\entat fl-isem tas-sid jew tal-kreditur, innotifikat lill-parti li
kontra tag]ha wie]ed irid li ma j]allix timxi l-preskrizzjoni, u li
minnu jkun jidher bi`-`ar illi s-sid jew il-kreditur bi ]siebhom
i\ommu l-jedd tag]hom.
Il-preskrizzjoni 
tinkiser g]alkemm 
l-att ma jkunx sar 
kif imiss, e``.
2129. Il-preskrizzjoni tinkiser allavolja t-talba, il-protest, jew att
[udizzjarju ie]or ikunu nulli min]abba difett ta’ forma, jew
min]abba li jkunu [ew ippre\entati quddiem qorti li mhix il-qorti
kompetenti.
KODI~I ~IVILI   KAP. 16.        351
g]andu ji[i 
ppre\entat.
 (1)
ma ssirx qabel ma jag]laq xahar li g]andu jibda jg]odd mill-a]]ar
jum ta\-\mien li hemm g]all-preskrizzjoni.
(2) I\da, jekk dak li g]andu ji[i nnotifikat ikun nieqes minn
Gvern, fi \mien xahar li g]andu jibda jg]odd mill-a]]ar jum ta\-
\mien hawn imsemmi, fuq talba tal-parti li tkun ippre\entat l-att,
(3) L-avvi\ hawn fuq imsemmi g]andu jkun fih fil-qosor l-att li
tal-qorti li quddiemha l-att ikun [ie ppre\entat.
Ksur tal-
b’talba [udizzjarja.
Kap. 12.
 Il-preskrizzjoni tinkiser b’talba [udizzjarja, ukoll jekk din
nieqes minn Malta jew g]al xi ra[uni tajba o]ra, basta li l-attur
jissokta l-kaw\a kontra kuratur ma]tur mill-qorti, bil-mod li
sentenza fuq dik it-talba.
1I-ksur tal-
jiswiex f’ka\ ta’ 
rinunzja g]at-talba, 
2132.   Il-ksur tal-preskrizzjoni mag]mul b’talba [udizzjarja,
jitqies b]allikieku ma sarx, jekk l-attur jirrinunzja g]at-talba, jew
(2) G]al dik li hija r-rinunzja jew i`-`a]da ta’ talba
ka\ijiet li l-attur jista’, skond il-li[i, jer[a’ j[ib ’ il quddiem it-
talba, basta li din it-talba ter[a’ tin[ieb ’ il quddiem fl-istess qorti
`a]da, u l-konvenut ji[i nnotifikat bil-mod u fi\-\mien imsemmijin
fi\-\ew[ artikoli ta’ qabel dan, skond ma jkun il-ka\.
preskrizzjoni 
b’tag]rif tal-jedd,
  Il-preskrizzjoni tinkiser jekk id-debitur jew il-pussessur
bdiet miexja.
bi ]las akkont tad-
mag]mul mid-debitur innifsu jew minn wie]ed li jkun jidher
g]alih.
preskrizzjoni dwar 
il-garanti.
  It-tag]rif tad-dejn mid-debitur prin`ipali, jew kull att
jiswa wkoll b]ala ksur tal-preskrizzjoni kontra l-garanti, bla ]sara,
meta l-garanti jkun intrabat   mad-debitur prin`ipali, tad-
disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 1100 u 1101.
preskrizzjoni li [a 
g]alaq ma 
2136.   Meta l-preskrizzjoni ti[i miksura, i\-\mien li jkun
g]adda qabel ma jg]oddx g]albiex wie]ed jippreskrivi.
I\da, il-preskrizzjoni tista’ tibda miexja mill-[did.
  352      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(2) F’kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin f’dawk l-artikoli,
il-preskrizzjoni dwar il-]wejje[ u l-azzjonijiet imsemmijin fis-
subartikolu (1) tag]laq biss bl-eg]luq ta’ erbg]in sena, i\da ebda
oppo\izzjoni g]al din il-preskrizzjoni ma tista’ ssir min]abba n-
nuqqas ta’ titolu jew ta’ bona fidi.
Jeddijiet li ma 
jistg]ux ji[u 
e\er`itati ]lief 
rarament.
2145.  (1) Id-disposizzjonijiet ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan
ig]oddu ukoll fil-ka\ ta’ jedd, ukoll jekk ekkle\jastiku, illi ma
jistax ji[i e\er`itat ]lief rarament.
(2) I\da, f’dan il-ka\, dak li je``epixxi l-preskrizzjoni g]andu,
barra mill-eg]luq ta’ erbg]in sena, jipprova wkoll li, matul dan i\-
\mien, [iet l-okka\joni, g]all-anqas g]al tliet darbiet, li wie]ed
seta’ je\er`ita dak il-jedd, u li kull darba huwa e\er`itah, jew,
skond il-ka\, li l-parti li lilha dak il-jedd kien imiss naqset kull
darba li te\er`itah.
Obbligazzjoni tad-
debitur ta’ renta.
2146.  (1) Wara ]amsa u g]oxrin sena mid-data ta’ l-a]]ar
kitba, id-debitur ta’ renta jew ta’ ]las ie]or ta’ kull sena li
g]andhom jissoktaw g]al i\jed minn tletin sena jista’ ji[i m[ieg]el
jag]ti lill-kreditur jew lill-persuna li ti[i ’ l quddiem bil-jeddijiet
tal-kreditur, kitba [dida, li fiha ji[i mag]ruf id-dejn jew ji[u
ddikjarati l-]lasijiet li jkunu saru.
(2) Il-kreditur jista’ jitlob li din il-kitba, bi spejje\ tieg]u, issir
b’att pubbliku.
§  II. FUQ XI PRESKRIZZJONI PARTIKOLARI
Azzjonijiet li 
jaqg]u bi 
preskrizzjoni 
eg]luq sena.
2147. L-azzjonijiet hawn ta]t imsemmija jaqg]u bi preskrizzjoni
bl-eg]luq ta’ sena:
(a) l-azzjonijiet tas-surmastrijiet jew g]alliema ta’ xjenzi
jew ta’ arti, g]al-lezzjonijiet li jag]tu bil-[urnata jew
bix-xahar;
(b) l-azzjonijiet tas-sidien ta’ lukanda, tverna jew allo[[
g]all-allo[[ u g]all-ikel li jag]tu;
(`) l-azzjonijiet tas-sefturi jew persuni o]ra m]allsin bix-
xahar, ta’ l-arti[jani jew tal-]addiema bil-[urnata,
g]all-]las tal-[ranet tal-pagi, tas-salarji, jew tal-
fornituri li jkollhom jie]du;
(d) l-azzjonijiet tal-vetturali bl-art jew bil-ba]ar,
imsemmijin fl-artikoli 1628 sa l-1631, g]all-]las tal-
kirjiet jew tal-pagi tag]hom.
Azzjonijiet li 
jaqg]u bi 
preskrizzjoni 
eg]luq tmintax-il 
xahar.
2148. L-azzjonijiet hawn ta]t imsemmija jaqg]u bi preskrizzjoni
bl-eg]luq ta’ tmintax-il xahar:
(a) l-azzjonijiet tal-]ajjata, skrapar, mastrudaxxi,
bennejja, bajjada, ]addieda, ar[entieri, arlu[[ara u ta’
persuni o]ra li ja]dmu seng]a jew arti mekkanika,
g]all-prezz ta’ l-opri jew tax-xog]lijiet tag]hom, jew
tal-materjal li jfornu;
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        353
(b) l-azzjonijiet ta’ kredituri g]all-prezz ta’ merkanzija,
o[[etti jew ]wejje[ o]ra mobbli, mibjug]a bl-imnut;
(`) l-azzjonijiet ta’ dawk li g]andhom djar ta’ edukazzjoni
jew ta’ tag]lim, ta’ liema xorta jkunu, g]all-]las tad-
dritt tag]hom;
(d) l-azzjonijiet ta’ dawk im]allsin bis-sena, g]all-]las
tas-salarju tag]hom;
(e) l-azzjonijiet tas-sensala, g]ad-dritt tas-senserija;
(f) l-azzjonijiet ta’ kull persuna, g]all-kera ta’ ]wejje[
mobbli.
Azzjonijiet li 
jaqg]u bi 
preskrizzjoni 
eg]luq sentejn. 
Emendat: 
A.L 148 ta’ l-1975.
2149. L-azzjonijiet hawn ta]t imsemmija jaqg]u bi preskrizzjoni
bl-eg]luq ta’ sentejn:
(a) l-azzjonijiet tal-bennejja ta’ bastimenti jew b`ejje`
o]ra tal-ba]ar, u tal-kuntratturi ta’ bini ie]or jew ta’
xog]lijiet o]ra ta’ injam, [ebel, jew materjal ie]or,
g]all-opri ma]dumin minnhom jew g]all-materjali li
jfornu: 
(b) l-azzjonijiet tat-tobba, kirur[i, ostetri`i u spi\jara,
g]all-vi\ti jew operazzjonijiet li jag]mlu jew g]all-
medi`ini li jfornu;
(`) l-azzjonijiet ta’ l-avukati, prokuraturi legali, nutara,
arkitetti u in[inieri `ivili, u persuni o]ra li je\er`itaw
professjonijiet jew arti liberali o]ra, g]ad-drittijiet
tag]hom u g]all-ispejje\ li jkunu g]amlu;
(d) l-azzjonijiet tal-prokuraturi ad litem jew ta’
prokuraturi o]ra, jew mandatarji, g]all-]las li
jmisshom, g]all-ispejje\, li jag]mlu, g]all-indennizz li
jkollhom jie]du g]at-telf li jbatu, u g]ar-radd tal-flus
li jo]or[u minn tag]hom;
(e) l-azzjonijiet tal-Gvern ta’ Malta, g]all-]las ta’
drittijiet [udizzjarji, dazji jew taxxi o]ra.
Bidu tal-
preskrtzzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, e``.
(3) Fil-ka\ ta’ drittijiet g]al konsulti, u ta’ drittijiet jew spejje\
g]al ittri uffi`jali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti o]ra jew
xog]ol ie]or li ma jkollhomx x’ jaqsmu ma’ kaw\a li tkun miexja
jew li ti[i mibdija fi \mien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xog]ol ie]or, i\-\mien me]tie[ g]all-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Bidu ta’ 
preskrizzjoni ta’ l-
azzjoni ta’ l-
avukati, e``.
2150. (1) il-preskrizzjoni ta’ l-azzjonijiet hawn fuq imsemmija
ta’ avukati, prokuraturi legali jew prokuraturi ad litem, tibda
miexja minn dak in-nhar tad-de`i\joni finali jew tat-transazzjoni
tal-kaw\a jew minn dak in-nhar li jispi``a l-inkarigu mog]ti
lilhom.
(2)  G]all-finijiet ta’ dan l-artikolu, kull att finali, g]alkemm
ma jkunx jag]mel sehem mill-pro`eduri tal-kaw\a, ikollu, i\da
x’jaqsam mag]ha, jitqies b]ala li jag]mel sehem minn dawk il-
pro`eduri.
  354      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
(3) Fil-ka\ ta’ drittijiet g]al konsulti, u ta’ drittijiet jew spejje\
g]al ittri uffi`jali, protesti, mandati, rikorsi, jew atti o]ra jew
xog]ol ie]or li ma jkollhomx x’jaqsmu ma’ kaw\a li tkun miexja
jew li ti[i mibdija fi \mien sentejn mill-jum tal-konsult, ta’ l-att
jew ta’ xog]ol ie]or, i\-\mien me]tie[ g]all-preskrizzjoni jibda
minn dak il-jum.
Fornituri. e``., li 
jissoktaw.
2151.  (1) Fil-ka\ijiet imsemmijin fl-a]]ar erba’ artikoli qabel
dan, ikun hemm lok g]all-preskrizzjoni, g]ad li kien hemm
kontinwazzjoni ta’ fornituri, kunsinni bil-kreditu, xog]olijiet,
servizzi, jew qadi ie]or.
(2) I\da, f’kull ka\ b]al dan, jekk il-kreditu g]al dawn il-
fornituri, kunsinni, xog]olijiet, servizzi, jew qadi ie]or jirri\ulta
minn kont a``ettat mid-debitur jew minn dikjarazzjoni o]ra tad-
debitur bil-miktub, l-azzjoni ma taqax bi preskrizzjoni ]lief bl-
eg]luq ta’ ]ames snin li jibdew mid-data ta’ dak il-kont jew ta’ dik
id-dikjarazzjoni.
Preskrizzjoni tal-
jedd kontra avukati 
u prokuraturi legali 
g]al karti 
kkunsinnati lilhom.
2152.  (1) L-avukati u l-prokuraturi legali huma me]lusa minn
kull obbligu li jag]tu kont ta’ karti dwar kaw\i jew konsulti, sena
wara li l-kaw\i jkunu [ew maqtug]a jew spi``aw xort’o]ra, jew
wara li l-konsulti jkunu [ew mog]tija.
(2) Hekk ukoll huma me]lusa mill-obbligu li jag]tu kont tal-
karti kkunsinnati lilhom biex jibdew kaw\i, bl-eg]luq ta’ sentejn
mill-kunsinna, kemm-il darba f’dan i\-\mien il-kaw\i ma jkunux
inbdew.
 (3) I\da, huma jistg]u ji[u msej]a biex jistqarru b’[urament
jekk dawk il-karti humiex g]andhom jew jekk jafux fejn dawk il-
karti jinsabu.
Azzjoni g]all-]las 
tal-]sarat mhux 
ikka[unati b’reat.
2153.  L-azzjoni g]all-]las tal-]sarat mhux ikka[unati b’reat
taqa’ bi preskrizzjoni bl-eg]luq ta’ sentejn.
Azzjoni g]all-]las 
tal-]sarat 
ikka[unati b’reat. 
Emendat: 
I.1870.8.
Kap. 9.
2154.  (1) Dwar il-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni `ivili g]all-]las
tal-]sarat ikka[unati b’reat, g]andhom jit]arsu r-regoli li hemm fil-
Kodi`i Kriminali, g]all-preskrizzjoni ta’ l-azzjoni kriminali.
(2) I\da, kull min jisraq ]a[a, jew isir pussessur tag]ha bil-
mezz ta’ reat ta’ frodi, jew xjentement jir`ievi jew jixtri dik il-
]a[a, meta jaf li kienet misruqa jew akkwistata bi frodi, ma jista’
jippreskriviha qatt, ig]addi kemm ig]addi \mien.
Azzjoni biex 
tittie]ed lura l-]a[a 
mitlufa jew 
misruqa.
2155.  (1) L-azzjoni biex wie]ed jie]u lura ming]and terza
persuna l-]a[a mobbli mitlufa jew misruqa, meta hemm jedd g]al
din l-azzjoni ta]t l-artikolu 559, taqa’ bi preskrizzjoni bl-eg]luq ta’
sentejn, jekk it-terz ikun ir`ieva l-]a[a b’bona fidi.
(2) Jekk ikun ir`eviha b’mala fidi, ig]oddu d-disposizzjonijiet
tas-subartikolu (2) ta’ l-a]]ar artikolu qabel dan.
Azzjonijiet li 
jaqg]u bi 
preskrizzjoni 
eg]luq ]ames snin. 
Emendat: 
XXVII.1976.12.
2156. L-azzjonijiet hawn ta]t imsemmija jaqg]u bi preskrizzjoni
bl-eg]luq ta’ ]ames snin:
(a) l-azzjonijiet g]al annati ta’ `nus, ta’ renti perpetwi jew
ta’ vitalizji, ta’ mg]axijiet ta’ `nus bollali li tnisslu
KODI~I ~IVILI [ KAP. 16.       
qabel l-14 ta’ Awissu, 1862 u g]all-]las tal-lawdemji
dovuti fl-obbligazzjoni ta’ bejg] jew trasferiment
(b l-azzjonijiet g]all-]las ta’ pensjoni g]all-
manteniment;
`)
(d l-azzjonijiet g]all-]las ta’ mg]axijiet ta’ somom
me]uda b’self jew ta]t titolu ie]or, u, in [enerali, ta’
aqsar minn sena;
( ) l-azzjonijiet g]ar-radd ta’ flus mog]tija b’self, jekk is-
(f l-azzjonijiet g]all-]las ta’ kull kreditu ie]or li [ej
minn operazzjonijiet kummer`jali jew minn ]wejje[
jew li[ijiet o]ra, ta]t preskrizzjoni aqsar, jew ma
jkunx jirri\ulta minn att pubbliku.
kontijiet kontra 
tutur, kuratur,
2157. 
mandatarju, jew amministratur ie]or, taqa’ bi preskrizzjoni bl-
eg]luq ta’ ]ames snin minn dak in-nhar li l-amministrazzjoni
kuratur, mandatarju jew amministratur ie]or.
Il-preskrizzjoni 
kontra dak li 
j]allas g]ad-
2158. 
jistg]u wkoll ji[u e``epiti kontra dak li jkun ]allas g]ad-debitur,
minbarra minn meta l-]las ikun sar fuq talba tad-debitur innifsu,
b]ala garanti, jew b]ala debitur in solidum
jew g]al ra[unijiet o]ra, obbligat i]allas.
Minuri u interdetti.
kuraturi.
Jista’ jing]ata l-
debitur jew lill-
werrieta tieg]u jew 
tag]hom [ej 
ming]andu.
 (1)
2149, 2156 u 2157, m’g]andhomx effett jekk il-partijiet li
je``epuhom, meta jing]ata lilhom il-[urament, ma jistqarrux li
(2) Jekk il-[urament ji[i mog]ti lill-werrieta tal-persuna li
tag]hom [ejjin ming]and dik il-persuna, il-preskrizzjonijiet fuq
imsemmija ma jkollhomx effett jekk huma ma jistqarrux li ma jafux
  356      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Emendata: 
XIII.1932.3. 
Sostitwita: 
XXVIII.1948.2. 
Emendata: 
XXI. 1962.19; 
XXXI. 1965.23; 
VI.1972.5; 
XXX.1979.5; 
A.L. 161 ta’ l-
1989.
Sostitwita:
A.L. 212 ta’ l-
1997.
L-ISKEDA
Taqsima I
DRITTIJIET
Drittijiet li g]andhom jin[abru ta]t l-artikolu 268
Lm c
1. G]ar-re[istrazzjoni ta’ att tat-twelid ............ 1.00
2. G]ar-re[istrazzjoni ta’ att ta\-\wie[ ............ 1.00
Nota: G]all-]las tad-drittijiet imsemmijin ta]t il-
paragrafi 1 u 2 il-[enituri tat-tarbija, fil-ka\ ta’
twelid, u l-g]arajjes, fil-ka\ ta’ \wie[, huma
marbutin in solidum.
3. G]ar-re[istrazzjoni kif ma]sub fis-
subartikolu (3) ta’ l-artikolu 290, tal-le[ittimazzjoni
ta’ bniedem li l-att tat-twelid tieg]u mhux re[istrat
fir-Re[istru Pubbliku ................................................  0.50
4. G]al kull nota .............................................. 0.50
5. G]al vi\joni ta’ kull re[istrazzjoni jew ta’
annotazzjoni li tag]ha ting]ata d-data ....................... 0.50
6. (a) G]al kull tfittxija g]al kitba mni\\la
dwar xi bniedem g]alih, b’vi\joni jew ming]ajrha .... 0.05
(b) G]al kull `ertifikat li juri li ma tkun
saret ebda kitba f’Re[istrazzjonijiet ta’ Stat ~ivili
dwar xi bniedem g]alih, mag]dud id-dritt g]at-
tfittxija ..................................................................... 2.00
7. (a) G]al kull estratt minn att tat-twelid,
ta\-\wie[, tal-mewt jew ta’ re[istrazzjoni fir-
Re[istru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli, I, K,
M, O fit-Taqsima I ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi`i ...................................................................... 0.50
(b) G]al kull estratt minn att tat-twelid,
ta\-\wie[, tal-mewt jew ta’ re[istrazzjoni fir-
Re[istru tal-Persuni Adottati skond il-Formuli J, L,
N, P fit-Taqsima II ta’ l-Iskeda li tinsab ma’ dan il-
Kodi`i ...................................................................... 0.50
(`) G]al kull `ertifikat li jkollu kopja s]i]a
ta’ re[istrazzjoni tat-twelid, \wie[ jew mewt b’dawk
in-noti li jista’ jkun hemm mag]ha ........................... 2.00
8. G]al re[istrazzjoni fir-Re[istru tal-Persuni
Adottati..................................................................... 1.00
KODI~I ~IVILI   KAP. 16.        357
FORMULI
Emendata: 
1975;
XXX. 1995.5.
EDITT G}AL A}BARIJIET DWAR WIE}ED ASSENTI
IR- E{IS RU TAS-SEKOND’ AWLA TAL-QORTI ¬IVILI
......................................19
Billi .................., b’rikors li ppre\enta f.....................................,
talab il-]atra ta’ kuratur g]al ..........................., (jew, skond il-ka\,
il-ftu] ta’ testment sigriet, jew id-dikjarazzjoni li jista’ jinqara t-
testment pubbliku ta’ ......................., inkella, id-d]ul tar-rikorrent
fil-pussess provvi\orju tal-beni ta’......................) li kif jing]ad ilu
ma jidher f’Malta minn ................................. bla ma ttie]du
a]barijiet tieg]u.
Kull min g]andu a]barijiet li l-imsemmi ..................................
g]adu ]aj, huwa mitlub li jag]tihom lir-Re[istratur tas-Sekond’
Awla tal-Qorti ¬ivili, hawn ta]t iffirmat, sabiex din il-Qorti tkun
taf bihom, fi \mien xahar li jibda jg]odd minn dak in-nhar li jo]ro[
dan l-editt fil-Gazzetta tal-Gvern.
B’ordni tal-Qorti,
Re[istratur.
  358      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Emendata: 
A.L. 148 ta’ l-
1975.
FORMULA B
(ARTIKOLU 254)
AVVI|
MIR-RE{ISTRU TAL-PRIM’AWLA TAL-QORTI ¬IVILI
                             ........................19
Billi ................................ ppre\enta `itazzjoni, li fiha jitlob il-
korrezzjoni tar-re[istrazzjoni (jew it-t]assir tar-re[istrazzjoni
inkella r-re[istrazzjoni) tat-twelid tieg]u, jew ta\-\wie[ tieg]u, jew
tal-mewt ta’ ........................... .
Kull min jidhirlu li g]andu interess, u jrid jopponi dik it-talba,
b’dan l-avvi\ hu msejja] sabiex ifisser il-fehma tieg]u, b’nota li
g]andha ti[i ppre\entata, fir-Re[istru fuq imsemmi, fi \mien
]mistax-il [urnata mill-]ru[ ta’ dan l-avvi\ fil-Gazzetta tal-Gvern.
Dawk illi, fi\-\mien fuq imsemmi, ikunu ippre\entaw dik in-nota
g]andhom ji[u innotifikati b’kopja ta`-`itazzjoni hawn fuq
imsemmija, bil-[urnata li ti[i mog]tija g]as-smig] tal-kaw\a.
B’ordni tal-Qorti,
Re[istratur.
  KAP. 16.       
Mi\juda: 
Emendata: 
FORMULA BB
RE{ISTRU TAL-QORTI TAR-REVI|JONI TA’ ATTI NUTARILI
Billi AB ta avvi\ tat-twelid tieg]u/ta’ CD, tarbija li ommha u n-
fejn qed jg]id li hu/l-imsemmi CD twieled fid-data ta’
bint ......................... imwielda .......................... fi ....................... .
ji[i b’dan imsejja], bil-mezz ta’ nota ippre\entata fir-Re[istru fuq
dan l-avvi\.
notifikat bil-jum ma]tur g]as-smig] mill-Vi\itatur hawn ta]t
tag]rif fuq il-kwistjoni.
E.F.
  360      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        361
  362      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        363
FORMULA F
(ARTIKOLU 296)
¬ERTIFIKAT TA’ MEWT
.............................19
Lil ..................... uffi`jal inkarigat biex jag]mel 1-atti tal-mewt,
il-Belt.
B’dan i`-`ertifikat (hawn g]andu jg]id jekk jafx huwa nnifsu jew
b'tag]rif minn ]addie]or, u, f'dan l-a]]ar ka\, minn min) li
................................. li jien b]ala tabib kont nikkura fl-a]]ar
marda tieg]u, miet b’........................, il-jum ......................... id-
dar tieg]u Nru ................... f’....................... u li 1-mewt [rat fil-
]in tal- ........................ 
(Firma)
Tabib.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        365
  366      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Sub-titolu IV
FUQ I|-|MIEN ME}TIE{ G}ALL-PRESKRIZZJONI
Bidu tal-
preskrizzjoni.
2137. Bla ]sara ta’ disposizzjonijiet o]ra tal-li[i, il-preskrizzjoni
ta’ azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista’ ti[i
e\er`itata; ming]ajr ma jittie]ed qies ta’ l-istat jew tal-kondizzjoni
tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss.
Kif jitqies i\-\mien 
tal-preskrizzjoni.
2138.  (1) Il-preskrizzjoni titqies bi [ranet s]a], u mhux bis-
sig]at.
(2) Il-[ranet huma kontinwi: ix-xhur jitqiesu skond il-
kalendarju.
Meta tag]laq il-
preskrizzjoni. 
Emendat: 
Xl.1977.2.
2139.  (1) Il-preskrizzjoni tag]laq minnufih li jg]addi l-a]]ar
jum ta\-\mien me]tie[ g]all-preskrizzjoni.
(2) I\da, jekk l-a]]ar jum ikun is-Sibt jew btala pubblika, il-
preskrizzjoni tag]laq malli jg]addi l-ewwel jum ta’ wara, li ma
jkunx Sibt jew btala pubblika.
§  I. FUQ IL-PRESKRIZZJONI TA’ G}AXAR SNIN, TLETIN U 
ERBG}IN SENA
Preskrizzjoni ta’ 
g]axar snin.
2140.  (1) Kull min b’bona fidi u b’titolu tajjeb biex
jittrasferixxi l-proprjetà,  jipposjedi ]a[a immobbli g]al \mien ta’
g]axar snin, jakkwista l-proprjetà  tag]ha.
(2) Jekk it-titolu jkun [ej minn att li, skond il-li[i, g]andu jkun
inskritt fir-Re[istru Pubbliku, i\-\mien me]tie[ g]all-preskrizzjoni
ma jibdiex miexi ]lief mill-jum ta’ l-iskrizzjoni ta’ dak l-att.
Bona fidi. 2141. Mhux biz\ejjed li jkun hemm il-bona fidi fi\-\mien ta’ l-
akkwist, i\da je]tie[ li dina tissokta g]a\-\mien kollu me]tie[
g]all-preskrizzjoni.
Mala fidi tal-
pussessur ta’ qabel 
mhix ta’ ]sara g]al 
ta’ warajh.
2142.  (1) Il-mala fidi tal-pussessur ta’ qabel mhix ta’ ]sara
g]as-su``essur tieg]u, sew jekk dan ikun b’titolu universali kemm
jekk ikun b’titolu partikolari.
(2) I\da, f’dan il-kaz, is-su``essur ma jistax g]all-finijiet tal-
preskrizzjoni ig]aqqad il-pussess tieg]u ma’ dak tal-pussessur ta’
qablu.
Preskrizzjoni ta’ l-
azzjonijiet reali, 
personali u misti.
2143. L-azzjonijiet kollha, reali, personali, jew misti jaqg]u bil-
preskrizzjoni eg]luq tletin sena, u ebda oppo\izzjoni g]all-
preskrizzjoni ma tista’ ssir min]abba n-nuqqas ta’ titolu jew ta’
bona fidi.
Preskrizzjoni ta’ 
erbg]in sena.
2144.  (1) Iz-\mien me]tie[ g]all-preskrizzjoni msemmi fl-
artikoli 2140 u 2143 ma jg]oddx g]all-preskrizzjoni fil-kaz ta’
immobbli su[[ett g]al fedekommess, jew ta’ immobbli jew
azzjonijiet li jkunu ta’ jew li jmissu lil knejjes jew xi istituzzjoni
pija.
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        367
  368      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Mi\juda: 
XXXI.1969.23.
Sostitwita: 
XXI.1993.85.
FORMULAJ
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta]t iffirmat, b’dan ni``ertifika illi dan li [ej huwa
ESTRATT veru mir-Re[istrazzjoni Nru......................... tas-Sena
...................... fir-Re[istri ta’ 1-Istat ¬ivili dwar Atti tat-Twelid u
r-Re[istru ta’ Persuni Adottati mi\muma fl-Uffi``ju tar-Re[istru
Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/ir-Rabat, G]awdex, skond id-
disposizzjonijiet tal-Kodi`i ¬ivili (Kap. 16).
Post tat-twelid:
Data tat-twelid:
Isem u Kunjom:
Sess:
UFFI¬¬JU TAR-RE{ISTRU PUBBLIKU -
MALTA/G}AWDEX
DIRETTUR
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        369
  370      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        371
Mi\juda: 
XXXI.1965.23.
Emendata: 
XXI.1993.85.
FORMULAL
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta]t iffirmat, b’dan ni``ertifika li dan ta’ hawn ta]t
huwa estratt veru mill-Att ta\-|wie[ Nru....................... re[istrat
fl-Uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
G]awdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ¬ivili (Kap. 16).
Isem u kunjom ir-ra[el:
Isem u kunjom xbubit il-mara:
Post ta\-\wie[:
Data ta\-\wie[:
Il-mara g]a\let li \\omm kunjom xbubitha ma\-\wie[ (]assar
fejn ma japplikax)
UFFI¬¬JU TAR-RE{ISTRU PUBBLIKU - 
MALTA/G}AWDEX
DIRETTUR
  372      KAP. 16. ]          KODI~I ~IVILI
Mi\juda:
XXXI.1965.23.
FORMULA M
(ARTIKOLU 251)
Im]assra bl-artikolu 85 ta' l-Att XXI ta' 1-1993.
[ KAP. 16.       
Mi\juda:
XXXI.1965.23.
(ARTIKOLU 251
Im]assra bl-artikolu 85 ta' 1-Att XXI ta' 1-1993.
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        375
FORMULA P
(ARTIKOLU 251)
Jiena, hawn ta]t iffirmat, b’dan ni``ertifika li dan ta’ hawn ta]t
huwa estratt veru mill-Att tal-Mewt Nru ...................... re[istrat fl-
Uffi``ju tar-Re[istru Pubbliku, il-Belt Valletta, Malta/Victoria,
G]awdex, skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i ¬ivili (Kap. 16).
Isem u kunjom il-mejjet:
Post u data tal-mewt:
Età  (snin):
UFFI¬¬JU TAR-RE{ISTRU PUBBLIKU -
MALTA/GHAWDEX
DIRETTUR
  KAP. 16. ]      KODI~I ~IVILI
KODI~I ~IVILI   [ KAP. 16.        377
Mi\juda:
XXXI.1965.23.
Emendata:
XXX.1995.7.
Taqsima III
Partikolaritajiet dwar `erti korrezzjonijiet fl-Atti ta' l-Istat 
¬ivili.
(ARTlKOLU 257)
ATT TAT-TWELID
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Post tat-twelid tat-tarbija;
(`) Sess tat-tarbija; 
(d) Ismijiet mog]tija lit-tarbija; 
(e) Isem jew ismijiet li bihom it-tarbija g]andha tissejja];
(f) Età  u post tat-twelid u residenza - 
(i) tal-[enituri tat-tarbija; u
(ii) tal-persuna li tag]mel id-dikjarazzjoni;
(g) L-isem u l-kunjom tan-nanniet tat-tarbija u tal-missier tal-
persuna li tag]mel id-dikjarazzjoni;
(h) Jekk in-nanniet tat-tarbija jew missier il-persuna li
tag]mel id-dikjarazzjoni humiex ]ajjin jew mejtin;
(i) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
ATT TA|-|WIE{
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom (kull fejn ikun hemm), data u post tat-
twelid u residenza tar-ra[el u tal-mara;
(`) Isem u kunjom tal-missier u isem, kunjom u kunjom
xbubiet l-omm tar-ra[el u tal-mara;
(d) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda;
(e) Il-knisja, kappella, jew post ie]or fejn sar i\-\wie[.
ATT TAL-MEWT
(a) Data ta’ l-Att;
(b) Isem u kunjom il-mejjet;
(`) Jekk il-mejjet kienx mi\\ewwe[ jew le, armel jew armla;
(d) Età , post tat-twelid u residenza tal-mejjet;
(e) L-isem u l-kunjom tal-[enituri tal-mejjet, u jekk humiex
]ajjin jew mejtin;
(f) Il-post u l-kaw\a tal-mewt, u l-post tad-difna;
(g) Il-partikolaritajiet kollha tax-xhieda, jekk ikun hemm.
