TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR  [ K AP. 116.
KAPITOLU 116 
ORDINANZA LI TRA||AN IL-KERA 
FUQ ID-DJAR 
Biex tra\\an il-Kera fuq id-Djar, u biex idda]]al xi disposizzjonijiet
dwar il-Kiri tag]hom.
(2 ta’ Ottubru, 1944)*
Saret li[i bl-ORDINANZA XVI ta’ l-1944, u [iet emendata bl-
Ordinanza XXIX ta’1-1947; bl-Atti: V ta’1-1947, I ta’ l-1957; bl-
Ordinanza ta’ Emer[enza XIV ta' 1-1958; bl-Ordinanzi: VI ta' 1-1959,
XXV ta' l-1962; bl-Avvi\i Legali: 4 ta’ l-1963, 46 ta’ 1-1965; bl-Atti:
XXII ta’ 1-1976, XI ta' 1-1977, XIII ta’ 1-1983, VIII ta’ 1-1990 u XXXI
ta’ l-1995.
Titolu fil-qosor. 
Emendat: 
V. 1947.5. 
1. Din l-Ordinanza tista’ tissejja] l-Ordinanza li Tra\\an il-
Kera fuq id-Djar.
Tifsir.
Emendat: 
XXIX. 1947.3; 
V. 1947.2;
I. 1957.2;
XXV. 1962.5; 
A.L. 4 ta’ l-1963. 
Kap. 69.
2. F’din l-Ordinanza - 
"Bord" tfisser il-Bord imwaqqaf ta]t l-Ordinanza li Tirregola it-
Ti[did tal-Kiri ta’ Bini. G]all-g]anijiet ta’ din l-Ordinanza, il-Bord
ikollu dawk is-setg]at u jimxi fuq l-istess regoli ta’ pro`edura, sa
fejn jista’ jkun, li jinsabu fl-istess Ordinanza;
"dar" tfisser bini, sehem minn bini mikri g]alih, jew kamra
mikrija g]aliha, li jkunu mikrija l-aktar b]ala dar jew imkien fejn
wie]ed joqg]od u tfisser ukoll art imda]]la mal-lok mikri, i\da ma
tfissirx bini, sehem minn bini jew kamra meta dawn ikunu
mqabblin flimkien ma’ raba’;
"dar [dida" tfisser kull dar illi, ming]ajr ma jing]addu l-fittings,
it-tibjid u \-\ebg]a, u kull tibdil, sa]ansitra jekk fil-bini, ma kenitx
mibnija jew lesta sabiex titg]ammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar qadima" tfisser kull dar illi, ming]ajr ma jing]addu l-
fittings, it-tibjid u \-\ebg]a, u kull tibdil, sa]ansitra jekk fil-bini,
kienet mibnija jew lesta sabiex titg]ammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;
"dar ta’ pro[ett" tfisser dar [dida ta’ proprjeta privata bil-]sieb li
tkun mikrija separatament li g]all-bini tag]ha l-Gvern g]amel
donazzjoni ta]t pro[ett g]all-bini ta’ djar;
"kera xieraq" tfisser - 
(i) dwar dar qadima, il-kera xieraq li wie]ed
g]andu jistenna li j]allas g]al dar qadima billi
wie]ed iqis il-kera li, mill-wie]ed g]all-ie]or,
kien jimxi fil-31 ta’ Marzu, 1939, kif jidher fir-
re[istri ta’ l-Uffi``ju dwar il-Valutazzjoni ta’ l-
Artijiet dwar djar li jixxie]bu, fl-istess imkejjen
jew f’imkejjen li jixb]uhom:
*Ara 1-artikolu 1 ta’ l-Ordinanza kif ori[inarjament promulgat, li parti minnu [iet
im]ollija barra ta]t 1-Att ta’ l-1980 dwar ir-Revi\joni tal-Li[ijiet Statutarji, u 1-
Proklama Nru. VII tad-29 ta’ Settembru, 1944.
 2      KAP. 116.]    TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR 
I\da meta, wara l-31 ta’ Marzu, 1939, ikunu
saru tibdil jew \idiet fil-bini ta’ dar, sew jekk
[dida jew qadima, illi, fil-fehma tal-Bord, ikunu
g]ollew is-siwi tal-kera tad-dar u illi dwarhom
jew, kif ja]bat, dwar sehem minnhom, ebda
kumpens ma t]allas jew ma jist]oqq li jit]allas
ta]t id-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-}sarat tal Gwerra*, u ebda ammont
ma t]allas jew ma jist]oqq li jit]allas b]ala
donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta, il-kera g]andu
ji\died b’g]add illi, fil-fehma tal-Bord, jaqbel
g]a\-\ieda fis-siwi tal-kera u illi qatt ma g]andu
j]alli i\jed minn tlieta u kwart fil-mija fis-sena
fuq il-flus minfuqin g]at-tibdil jew g]a\-\idiet
(ming]ajr ma jing]add l-img]ax fuq self jew
dwar flejjes qeg]din) jew, kif ja]bat, fuq dak is-
sehem minnu li dwaru kumpens ma jkunx t]allas
u ma jkunx jist]oqq li jit]allas ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza ta’ l-1943 dwar
il-}sarat tal-Gwerra*, u ebda ammont ma t]allas
jew ma jist]oqq li jit]allas b]ala donazzjoni
mill-Gvern ta’ Malta, kif ipprovat minn sid il-
kera hekk li jog][ob lill-Bord jew, fin-nuqqas
ta’ din il-prova, kif iffissat mill-Bord; u
(ii) dwar dar [dida, g]add ta’ flus li jkun daqs id-
d]ul bit-tlieta fil-mija fis-sena fuq is-siwi ta’ l-
art ]ielsa u franka u bit-tlieta u kwart fil-mija
fuq l-infieq g]all bini (ming]ajr ma jing]add
kull ammont li t]allas jew li jist]oqq li jit]allas
b]ala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta u l-
img]ax fuq self jew dwar flejjes qeg]din) kif
ipprovat minn sid il-kera b’sodisfazzjon tal-Bord
jew, fin-nuqqas ta’ din il-prova, kif ikun iffissat
mill-Bord:
I\da meta ]las ta]t l-Ordinanza ta’ l-1943
dwar il-}sarat tal-Gwerra*, isir jew ikun
jist]oqq mill- kont tal-]sarat tal-gwerra dwar
bini li kien hemm qabel u li minnu jew li fuq l-
art fejn kien tinbena dar [dida f’kollox jew
f’sehem, g]all-g]an li jing]add il-kera xieraq ta’
dik id-dar [dida id-d]ul minn dak is-sehem tal-
flus minfuqin, hekk im]allas jew li jist]oqq
mill-kont tal-]sarat tal-gwerra, qatt ma g]andu
ji\boq il-kera xieraq ta’ sena tal-bini li kien
hemm qabel kif kien fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew
it-tlieta u kwart fil-mija g]al sena fuq dak is-
sehem tal-flus minfuqin, liema fosthom ikun l-
i\g]ar g]add;
(iii) dwar dar ta’ pro[ett, somma fis-sena li g]andha
ti[i iffissata bi ftehim kif ma]sub fis-subartikolu
(4) ta’ l-artikolu 5;
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR  [ K AP. 116.
"kerrej" tfisser ukoll subkonduttur, u "kirja" tfisser ukoll
sullokazzjoni;
"raba’" ma tfissirx il-[nien ta’ dar jew bini, jew art fil-mag]laq
ta’ dar jew bini;
"sid il-kera" tfisser ukoll bniedem li jkollu jedd g]all-kera ta]t
sid il-kera ewlieni;
"tikri" tfisser ukoll tissulloka;
Kap. 110.
"Uffi`jal g]all-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet" tfisser l-uffi`jal
ma]tur g]al din il-kariga mill-Prim Ministru g]all-g]anijiet ta’ l-
Ordinanza dwar il-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet Mibnija.
It-tiswija, bini 
mill-[did u tibdil 
ta’ dar jew \idiet 
fiha, im]allsin ta]t 
1-Ordinanza dwar 
il-}sarat tal-
Gwerra, ma 
jbiddlux ix-xorta 
tag]ha. 
Mi\jud: 
XXIX. 1947.4.
3. Kull tiswija jew bini mill-[did ta’ dar, li jkunu saru ta]t
]las ta’ xog]lijiet g]al ftit \mien jew ta]t ]las tan-nefqa ta’
xog]lijiet jew bi ]las jew bit-tama ta’ ]las ta’ valur, kull wie]ed
minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-}sarat tal-
Gwerra*, jew kull \ieda jew tibdil fil-bini ta’ dar ma jag]mlux hekk
illi jbiddlu s-sura qadima jew [dida tad-dar, g]alkemm il-pjanta
tat-tlug], imma mhux ix-xorta u l-qis ta’ fuq fuq tag]ha, jkunu
setg]u [ew imbiddlin f’xi ]a[a importanti.
Kera xieraq. 
Emendat: 
I.1957.3; 
VI. 1959.3; 
XXII. 1976.4; 
XIII. 1983.4.
4. (1) Il-kera xieraq ta’ dar qadima jista’ jkun stabbilit g]al xi
\mien jew darba g]al dejjem.
(2) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit darba g]al
dejjem- 
(a) mill-Bord ta]t is-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 5 jew
ta]t l-artikolu 6;
(b) b’eg]luq i\-\mien kif hemm fis-subartikolu (1) (i) ta’
l- artikolu 5.
(3) Il-kera xieraq ta’ dar qadima huwa stabbilit g]al xi \mien
fil-ka\ijiet xerqin - 
(a) mill-Uffi`jal g]all-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet; jew 
(b) mill-Accountant  General  jew minn wie]ed mill-
uffi`jali msemmijin fis-subartikolu (5) ta’ dan l-
artikolu.
(4) Fuq talba u mag]ha ]las ta’ ]ames `ente\mi, l-Uffi`jal
g]all-Valutazzjoni ta’ l-Artijiet jo]ro[, dwar kull dar qadima
g]aliha `ertifikat fejn ig]id liema huwa l-kera ta’ dik id-dar qadima
g]aliha, li b’hekk [ie milqug] fl-a]]ar fil-kotba ta’ l-Uffi``ju tal-
Valutazzjoni ta’ l-Artijiet, u l-kera hekk imsemmi g]andu jitqies li
huwa l-kera xieraq g]al xi \mien ta’ dik id-dar.
(5) Dwar djar qodma li kull jedd fihom, ]lief xi kiri, ikun
skond il-li[i tal-Gvern ta’ Malta, il-kera xieraq ikun stabbilit g]al
xi \mien fuq il-kera ta’ dik id-dar fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fuq
il-kera ta’ dik id-dar li kien ise]] fi \mien xahar minn dak il-jum,
f’kull ka\ kif dikjarat bil-miktub mill-Accountant General. Jekk dik
id-dar qadima ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fi
\mien xahar minn dak il-jum, f’dak il-ka\ il-kera xieraq ikun
*Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980. (Kapitolu 289).
 4      KAP. 116.]    TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR 
stabbilit biss darba g]al dejjem mill-Bord.
(6) Il-kera xieraq ta’ dar [dida jista’ ji[i stabbilit biss darba
g]al dejjem, u biss mill-Bord ta]t is-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 5.
(7) Il-kera xieraq ta’ dar ta’ pro[ett jista’ ji[i ffissat biss
definitivament u biss bi ftehim kif ma]sub fis-subartikolu (4) ta’ l-
artikolu 5.
Ti[did ta’ kirjiet u 
kirjiet [odda. 
Emendat:
 I. 1957.4;
XIV.1958.2;
XXV. 1962.5; 
XI. 1977.2.
5. (1) Meta sid il-kera jkollu ]sieb jikri jew i[edded kirja ta’- 
(a) dar b’kera og]la minn, jew b’kondizzjonijiet li ma
jaqblux ma’ l-o]rajn, il-kera u l-kondizzjonijiet li
bihom dik id-dar kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939;
jew
(b) dar qadima li ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu,
1939-
 (i) sid il-kera u l-kerrej jistg]u jiftehmu dwar il-
kera u l-kondizzjonijiet, i\da ma jistg]ux
jiftehmu li l-kera g]andu jisboq il-kera xieraq
stabbilit g]al xi \mien u lanqas illi l-kirja
g]andha tkun fuq kondizzjonijiet aktar iebsa
minn dawk li bihom dik id-dar kienet mikrija fil-
31 ta’ Marzu, 1939, jew jekk ma kenux
issemmew ebda kondizzjonijiet, fuq
kondizzjonijiet aktar iebsa mill-kondizzjonijiet
tas-soltu. Matul it-tmienja u g]oxrin jum tax-
xog]ol wara l-jum tal-ftehim sew is-sid jew il-
kerrej jista’ jitlob lill-Bord g]al tiswija tal-kera
jew tal-kondizzjonijiet hekk miftehmin u kull
tiswija li l-Bord jag]mel fuq hekk tkun tiswa
mill-jum meta sar il-ftehim, jew, inkella,
(ii) sid il-kera, qabel il-bidu jew ti[did tal-kirja,
jista’ jersaq quddiem il-Bord sabiex dan jaqta’ l-
kera xieraq darba g]al dejjem.
(2) Meta sid il-kera jkollu ]sieb jikri dar [dida - 
(i) sid il-kera u l-kerrej jistg]u ji[u fi ftehim g]al xi
\mien dwar il-kera u l-kondizzjonijiet, i\da hekk
illi dak il-ftehim isir ta’ darba g]al dejjem biss
b’de`i\joni tal-Bord fuq talba tas-sid jew tal-
kerrej, u din id-de`i\joni g]andha f’kull ka\
ikollha sa]]a mill-ewwel jum li fih beda jg]odd
il-ftehim. Is-sid jag]mel reat jekk ma jag]milx
talba b]al din fi \mien xahrejn mill-ewwel jum
li fih beda jg]odd il-ftehim, kemm-il darba l-
kerrej ma jkunx g]amel huwa it-talba qabel. Jew
inkella,
(ii) sid il-kera, qabel ma tibda l-kirja, jista’ jitlob
lill- Bord sabiex jiffissa l-kera xieraq darba
g]al- dejjem.
(3) F’kull ka\ l-applikant lill-Bord g]andu jikxef liema huma
1-pattijiet u kondizzjonijiet tal-kirja li tkun fi ]siebu u, sa fejn jaf
hu, kull ma jista’ jg]odd sabiex jinqata’ l-kera xieraq tad-dar.
TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR  [ K AP. 116.
(4) Qabel ma ting]ata donazzjoni g]all-bini ta’ dar ta’ pro[ett
jew waqt li tkun qieg]da ting]ata d-donazzjoni g]andu jsir ftehim
permezz ta’ att nutarili bejn il-Ministru li f’dak i\-\mien ikun
inkarigat mill-Kummissjoni dwar il-}sarat tal-Gwerra jew persuna
o]ra li minn \mien g]al ie]or tkun delegata minnu g]alhekk u min
jir`ievi d-donazzjoni, billi ji[i ffissat il-kera xieraq tad-dar ta’
pro[ett proposta.
Kap. 69. 
(5) Dwar dar, sew jekk [dida jew qadima, imsewwija jew
mibnija mill-[did bi ]las jew bit-tama ta’ ]las ta’ valur kif imfisser
fl-Ordinanza ta’ l-1943 dwar il-}sarat tal-Gwerra*, jew imsewwija
ta]t ]las ta’ xog]lijiet g]al ftit \mien jew ta]t ]las tan-nefqa ta’
xog]lijiet, kull wie]ed minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza ta’ l-
1943 dwar il-}sarat tal-Gwerra*, meta sid il-kera ma jkunx irid
i\omm dik id-dar biex joqg]od fiha huwa nnifsu, il-kerrej li l-a]]ar
kienet g]andu mikrija kif il-kelma "kerrej" hija mfissra fl-
Ordinanza li Tirregola t-Ti[did tal-Kiri ta’ Bini, ikun ippreferut fil-
kiri l-[did fuq kull kerrej ie]or li ma jkunx ji[i minn sid il-kera fil-
linja tan-nisel ’l fuq jew ’l isfel, mid-demm jew bi \wie[ jew
adozzjoni jew ]uh jew o]tu:
Kap. 16. 
I\da b’dan illi dik id-dar, fil-jum li fih din l-Ordinanza
tibda sse]] , ma kenitx la]qet inkriet, u i\da wkoll illi, meta sid il-
kera jibg]at lill-kerrej li l-a]]ar id-dar kienet mikrija g]andu
tag]rifa kif jing]ad fl-artikolu 1597 jew 1598 tal-Kodi`i ~ivili, dan
il-kerrej juri ]siebu li jinqeda b’dan il-jedd ta’ preferenza, mog]ti
lilu ta]t dan is-subartikolu, fi\-\mien u kif jing]ad fl-artikolu 1596
tal-Kodi`i ~ivili.
(6) Jekk xi ]add jikser dak li jing]ad fis-subartikolu (1) jew (3)
ta’ dan l-artikolu jew ma joqg]odx g]alli jg]idu jew jekk sid il-
kera jag]mel ir-reat msemmi fis-subartikolu (2) (i), il-]ati jkun ]ati
ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u dak ir-reat jkun hemm g]alih l-
piena msemmija fl-artikolu 14 ta’ din l-Ordinanza, ]lief illi l-inqas
piena ta’ flus li g]andha ting]ata tkun ta’ erbg]in lira.
Talbiet lill-Bord.
Emendat:
I. 1957.5.
6. Sid il-kera, jew il-kerrej jista’ f’kull \mien jitlob lill-Bord
sabiex dan jaqta’ liema huwa l-kera xieraq tad-dar li tissemma (li
ma tkunx dar ta’ pro[ett) kemm-il darba - 
(i) il-kera xieraq ta’ dik id-dar ma jkunx la]aq [ie
stabbilit mill-Bord; jew
(ii) il-kera xieraq g]al xi \mien ta’ dar qadima ma
kienx [ie milqug] minn sid il-kera u mill-kerrej
kif jg]id is-subartikolu (1)(i) ta’ l-artikolu 5 u \-
\mien miftiehem fil-kuntratt tal-kera jkun g]adu
g]addej; jew
(iii) il-proviso  (i) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7
ma jkunx ig]odd.
G]oli \ejjed ta’ 
kera. 
Emendat: 
I.1957.6. 
7. (1) Jekk, kull meta jkun wara li din l-Ordinanza tibda
sse]], il-kera ta’ xi dar ikun i\jed mill-kera xieraq sew kif maqtug]
mill-Bord jew milqug] skond is-subartikolu (1) (i) ta’ l-artikolu 5,
jew miftiehem kif ma]sub fis-subartikolu (4) ta’ dak l-artikolu, il-
* Revokata bl-Att XXIX ta’ 1-1980 (Kapitolu 289).
 6      KAP. 116.]    TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR 
g]add ta’ din i\-\ieda, jekk ukoll ikun hemm ftehim kontra dan sew
jekk mag]mul qabel jew wara li din l-Ordinanza tibda sse]], ma
jkunx jista’ ji[i mfittex ming]and il-kerrej, u jekk ikun la]aq
t]allas mill-kerrej, ikun jista’ ji[i imfittex minnu jew minn xi ]add
li jfittex f’ismu mill-bniedem li lilu jkun t]allas jew mill-werrieta
ta’ dan, u jista’, ming]ajr ]sara g]al kull mezz ie]or ta’ [bir,
jitnaqqas mill-kera jew mill-flus li mill-kerrej jist]oqqu, jew li ’1
quddiem g]ad jistg]u jist]oqqu, lil sid il-kera:
I\da illi:
Kuntratti ta’ kiri 
b’se]] mill-31 ta’ 
Marzu, 1939, jew 
minn data qabel 
din.
(i) fil-ka\ ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
isse]] kienet mikrija b’sa]]a ta’ kuntratt ta’ kiri
mag]mul fi, jew qabel, il-31 ta’ Marzu, 1939,
jew mag]mul  bona fide  wara dak il-jum i\da
hekk illi g]andu jse]] minn dak il-jum jew minn
jum ta’ qabel, dan is-subartikolu m’g]andux i[ib
illi jista’ ji[i mfittex ming]and il-kerrej, jew illi
l-kerrej jew xi ]add f’ismu jista’ jfittex, jew illi
jista’ jitnaqqas, xi kera li g]andu jit]allas ta]t
dak il-kuntratt ta’ kiri matul i\-\mien tal-kirja li
twaqqfet b’sa]]a ta’ dak il-kuntratt;
Kuntratti ta’ kiri 
b’se]] mill-1 ta’ 
April, 1939, jew 
minn jum wara, 
mag]mulin qabel 
ma din 1-
Ordinanza tibda 
sse]].
(ii) fil-ka\ ta’ dar li meta din l-Ordinanza bdiet
isse]] kienet mikrija b’sa]]a ta’ kuntratt ta’ kiri
mag]mul fi, jew wara, il-1 ta’ April, 1939, i\da
mhux hekk illi g]andu  bona fide  jse]] minn
qabel dak il-jum, dan is-subartikolu m’g]andux
i[ib illi jista’ ji[i mfittex ming]and il-kerrej jew
illi l-kerrej jew xi ]add f’ismu jista’ jfittex, jew
illi jista’ jitnaqqas, xi kera li ta]t il-kuntratt ta’
kiri g]andu jit]allas, jew li t]allas, sa meta t-
talba me]tie[a ti[i mressqa fir-re[istru tal-Bord,
imma din it-tir\ina ma g]andha qatt tg]odd dwar
kera li t]allas, jew li jmissu t]allas, bil-quddiem
g]al \mien itwal minn tliet xhur. Il-]las tal-kera
ta’ wara g]andu jsir kif jg]id is-subartikolu (2)
li [ej.
(2) Meta l-proviso  (ii) tas-subartikolu (1) ta’ l-artikolu 7 jkun
ig]odd, il-kera li mill-ewwel darba jag]laq wara li tkun [iet
imressqa talba fir-re[istru tal-Bord, g]andu jkun il-kera xieraq g]al
xi \mien stabbilit kif hemm fl-artikolu 4; imma jekk il-Bord
jag]mel xi tiswija f’dak il-kera, din it-tiswija tkun tg]odd mill-jum
minn mindu dak il-kera xieraq g]al xi \mien beda jist]oqq.
(3) Jekk xi sid il-kera bid-dehen ida]]al xi kera li b’sa]]a ta’
din l-Ordinanza sid il-kera ma g]andux il-jedd li jfittex g]alih,
huwa jkun ]ati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u jekk xi sid il-kera
jinsab ]ati ta’ xi reat b]al dan, il-qorti li fiha huwa jkun insab ]ati
tista’, ming]ajr ]sara ta’ ebda jedd ie]or illi l-kerrej jista’ jkollu
sabiex ji[bor il-kera m]allas \ejjed, tordna lil sid il-kera li jrodd
dak il-kera \ejjed bl- img]ax mill-jum ta’ l-ordni.
Tir\in fuq it talba 
ta’ rigali. 
8. (1) }add ma g]andu jitlob jew jilqa’, b]ala kondizzjoni ta’
l-g]oti, ti[did, jew issuktar ta’ kirja ta’ xi dar, il-]las ta’ xi rigal
jew ta’ flus o]ra b]al dan jew il-g]oti ta’ xi ]a[a li tkun minbarra l-
TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR  [ K AP. 116.
kera, u meta jsir xi ]las b]al dan jew ting]ata ]a[a li tkun wara li
din l-Ordinanza tibda sse]], il-bniedem li jkun g]amel il-]las jew
ta il-]a[a jew il-werrieta tieg]u jkunu jistg]u jfittxu sabiex jie]du
lura dawk il-flejjes jew is-siwi ta’ dik il-]a[a.
(2) Kull bniedem li, wara li din l-Ordinanza tibda sse]], jitlob
xi ]las jew il-g]oti ta’ xi ]a[a li tkun bi ksur ta’ dan l-artikolu, ikun
]ati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u, jekk bniedem misjub ]ati li
talab jew li laqa’ xi ]las jew xi ]a[a li tkun kif imsemmi hawn
qabel ikun ]a dak il-]las jew dik il-]a[a li tkun, il-qorti li tkun
sabitu ]ati tista’ tordnalu li jrodd lill-bniedem li ming]andu jkun
]adhom, jew lill-werrieta ta’ dak il-bniedem, il-g]add ta’ dawk il-
flejjes jew is-siwi ta’ dik il-]a[a li tkun, bl-img]ax mill-jum li fih
kien ]adhom.
Djar mikrija bil-
g]amara. 
Emendat: 
XXIX. 1947.5; 
V. 1947.3.
9. (1) Id-disposizzjonijiet li jinsabu f’din l-Ordinanza jkunu
jg]oddu g]al kull dar mikrija bil-g]amara ming]ajr ma titqies dik
il-g]amara, u d-differenza bejn il-kera hekk maqtug] u l-kera
miftiehem bejn sid il-kera u l-kerrej titqies li tkun il-kera ta’ l-
g]amara.
(2) Kull kerrej ta’ dar bil-g]amara jekk hekk jidhirlu, jista’
f’kull \mien jitlob lill-Bord sabiex dan jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-
g]amara, i\da kull tiswija ta’ kera li l-Bord jaqta’ ma tibdiex
tg]odd ]lief mill-ewwel jum li fih g]andu jit]allas il-kera li ja]bat
wara li t-talba tal-kerrej tkun [iet mressqa fir-re[istru tal-Bord; u
i\da wkoll illi l-g]a\la hekk mog]tija ma tistax tkun u\ata aktar
minn darba mill-istess kerrej dwar l-istess kirja, sew kif mill-bidu
kien sar il-ftehim jew kif im[edda minn \mien g]al \mien.
(3) Meta ssir talba b]al din, il-Bord g]andu, f’kull ka\, ja]tar
espert sabiex jistma kemm, wara li jinqatg]u l-ispejje\, dik il-
g]amara tista’ [[ib f’bejg] bl-irkant li jsir bir-rieda ta’ sidha. Id-
dritt ta’ ]las ta’ l-espert u l-ispejje\ li dan jag]mel jo]ro[hom fil-
waqt il-kerrej b’\ieda ta’ kull dritt li dan ta’ l-a]]ar ikun ]allas ta]t
l-artikolu 10.
(4) Il-Bord jaqta’ l-kera xieraq ta’ l-g]amara bil-]mistax fil-
mija fis-sena tas-siwi stmat ta’ l-g]amara:
I\da f’ebda ka\ dan il-kera xieraq ta’ l-g]amara m’g]andu
jkun i\jed - 
(i) fil-ka\ ta’ dar qadima, li fiha ma jkunu saru wara
il-31 ta’ Marzu, 1939, ebda tibdil jew xi \idiet
fil-bini li ma jit]allsux mill-kont dwar il-]sarat
tal-gwerra, mill-kera xieraq tad-dar b]ala dar bla
g]amara, iffissat skond id-disposizzjonijiet ta’
din l-Ordinanza;
(ii) fil-ka\ ta’ dar qadima, li fiha jkunu saru wara l-
31 ta’ Marzu, 1939, tibdil jew \idiet fil-bini li
ma jit]allsux mill-kont dwar il-]sarat tal-gwerra,
mill-kera xieraq tad-dar b]ala dar bla g]amara
mi\jud bis-sebg]a fil-mija ta\-\ieda tal-kera,
jekk ikun hemm, illi l-Bord ta]t id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jista’
jiffissa jew ikun iffissa min]abba dak it-tibdil
 8      KAP. 116.]    TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR 
jew \idiet fil-bini;
(iii) fil-ka\ ta’ dar [dida, mill-kera xieraq tad-dar
b]ala dar bla g]amara iffissat skond id-
disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza mi\jud bis-
sebg]a fil-mija:
I\da wkoll illi meta ji[i biex jaqta’ l-kera ta’ dar bil-
g]amara, il-Bord, fuq it-talba tal-kerrej u wara li jisma’ lis-sid tad-
dar, jista’ fid-dehen tieg]u, jordna illi sabiex isir il-kalkolu tal-kera
ta’ l-g]amara ma g]andhiex ting]add xi bi``a jew bi``iet g]amara
minnu msemmijin li ma jkunux la me]te[in tassew g]at-tag]mir
tad-dar u lanqas ma jaqblu, g]al dik li hi kwalità u siwi fis-suq,
mal-kotra tal-b`ejje` l- o]ra ta’ g]amara fl-istess dar; u meta l-
Bord jo]ro[ amar b]al dak, sid il-kera jkun jista’ jekk irid, ine]]i
minn dik id-dar, spejje\ tieg]u u f’kull ]in xieraq li bih g]andu
jg]arraf bil-miktub lill-kerrej mhux inqas minn erbg]a u g]oxrin
sieg]a qabel, il-bi``a jew il-b`ejje` mhux mag]dudin fil-kalkolu
tal-kera.
(5) Billi j\omm f’mo]]u sa fejn il-kera ta]t id-disposizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu iqarreb jew le lejn il-kera qabel im]allas jew
miftiehem, il-Bord g]andu jaqta’ jekk id-dritt u l-ispejje\ ta’ l-
espert g]andhomx jit]allsu darba g]al dejjem mill-kerrej jew minn
sid il-kera jew mit-tnejn f’dawk l-ishma li l-Bord isemmi.
Kap. 69. 
(6) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikoli 3, 8, 9, 10, 11, 13, 15 u 27
u tas-subartikolu (2) ta’ l-artikolu 25 ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-
Ti[did tal-Kiri ta’ Bini ikunu jg]oddu g]al djar mikrija bil-
g]amara.
Drittijiet tal- 
pre\entata. 
Emendat: 
XXIX. 1947.6; 
XIII. 1983.4. 
Kap. 69.
Kap. 12. 
10. Id-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikolu 29 ta’ l-Ordinanza
li Tirregola t-Ti[did tal-Kiri ta’ Bini jkunu jg]oddu g]at-talba
mressqa sew minn sid il-kera jew mill-kerrej, i\da f’kull ka\ ta’ dar
mikrija bil-g]amara d-dritt ta’ re[istru tal-pre\entata tar-rikors
g]andu jkun ta’ lira u ]amsin `ente\mu meta l-kera tad-dar mikrija
bil-g]amara ma jkunx i\jed minn ]ames liri fix-xahar, jew ta’ \ew[
liri meta l-kera tad-dar mikrija bil-g]amara ikun i\jed minn ]ames
liri fix-xahar, u f’ka\ jew l-ie]or barra dan g]andhom jit]allsu d-
drittijiet tat-trasport g]an-notifika tar-rikors, skond it-Tariffi li
jg]oddu g]alhekk u li jinsabu mal-Kodi`i ta’ Organizzazzjoni u
Pro`edura ~ivili.
Senserija. 
Mi\jud: 
XXIX. 1947.7.
11. (1) Is-senserija dwar il-kiri ta’ dar, sew jekk bil-g]amara
jew ming]ajr g]amara, qatt ma g]andha tisboq nofs il-kera ta’
xahar kera tad-dar kif maqtug] mill-Bord.
(2) Kull ftehim li bih bniedem, direttament jew indirettament,
jiftiehem li j]allas b]ala senserija, tkun kif tkun imsemmija, xi
g]add ta’ flus jew ]a[a o]ra i\jed mis-somma ffissata ta]t id-
disposizzjonijiet tas-subartikolu li ja]bat sew sew qabel dan, ma
jkunx jiswa g]al dak i\-\ejjed.
(3) Kull bniedem illi, sew jekk bid-dehen jew bi \ball, i]allas
i\\ejjed kif imsemmi, jkollu l-jedd li jitlob ir-radd ta’ dak i\-\ejjed
g]alkemm ikun sar xi ftehim jew xi weg]da jew ikun hemm xi li[i
kontra hekk.
TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR  [ K AP. 116.
(4) Kull azzjoni li tista’ tittie]ed ta]t is-subartikolu (3) ta’ dan
l-artikolu tkun preskritta bil-mog]dija ta’ ]ames snin mill-jum li
fih ikun sar il-]las.
Preskrizzjoni ta’ 
talbiet mill-kerrej.
12. Kull talba minn kerrej kontra sid il-kera mag]mula bis-
sa]]a tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza tkun preskritta bil-
mog]dija ta’ sena mill-jum tat-tmiem tal-kirja, jew mill-jum li fih
din l-Ordinanza tieqaf mis-se]], liema jum fosthom ja]bat l-ewwel.
Re[istrazzjoni tal-
kuntratt jew 
donazzjoni.
 Mi\jud:
I. 1957.7. 
Emendat: 
XIV. 1958.2; 
XXV. 1962.5. 
13. Il-Ministru li f’dak i\-\mien ikun inkarigat mill-
Kummissjoni dwar il-}sarat tal-Gwerra jew persuna o]ra li minn
\mien g]al ie]or tkun delegata minnu g]al hekk g]andu, minnufih
kif ikun prattikabbli wara l-esekuzzjoni ta’ kull att skond is-
subartikolu (4) ta’ l-artikolu 5 ta’ din l-Ordinanza jew, skond il-
ka\, wara li ting]ata kull donazzjoni mill-Gvern skond xi pro[ett
dwar djar, i[ieg]el notamenti ta’ dak l-att jew dik id-donazzjoni
b’dawk il-partikolaritajiet li l- Ministru jista’ minn \mien g]al
ie]or jidde`iedi li ji[i re[istrat fl-Uffi``ju g]all-Valutazzjoni ta’
Artijiet u l-Uffi`jal g]all-Valutazzjoni ta’ Artijiet g]andu hekk
jirre[istra dak in-notament.
Piena g]al kull 
reat.
Emendat: 
A.L. 46 ta’ l-1965.
14. (1) Kull min ikun ]ati li kiser amar ta’ din l-Ordinanza
jkun jista’ je]el multa ta’ minn g]oxrin lira sa mitejn lira, jew ]abs
g]al mhux i\jed minn tliet xhur, jew sew dik il-multa kemm dak il-
]abs flimkien:
I\da illi l-qrati m’g]andhomx jag]tu l-piena ta’ ]abs, ]lief
meta wie]ed jonqos li j]allas multa, qabel ma l-Kamra tad-Deputati
ma tkunx g]addiet ri\oluzzjoni g]al dak il-g]an dwar reati li jsiru
wara.
(2) Meta r-reat ikun sar minn so`jetà, asso`jazzjoni ta’ nies jew
xi xirka o]ra mag]rufa mill-li[i, kull bniedem illi, fi\-\mien li jsir
ir-reat kien direttur jew uffi`jal ta’ dik is-so`jetà, asso`jazzjoni jew
xirka mag]rufa, jitqies li hu ]ati ta’ dak ir-reat kemm-il darba ma
jurix illi r-reat sar ming]ajr ma huwa kien jaf li ser isir jew illi
huwa g]amel ]iltu kollha sabiex dak ir-reat ma jsirx.
{uri\dizzjoni u 
preskrizzjoni ta’ 
akku\a.
Emendat: 
XXII. 1976.4; 
XI. 1977.2; 
VIII. 1990.3. 
Kap. 9.
15. (1) Kull reat kontra din l-Ordinanza g]andu ji[i quddiem
il-Qorti tal-Ma[istrati skond id-disposizzjonijiet tal-Kodi`i
Kriminali: 
I\da l-prosekutur ikollu jedd ta’ appell quddiem il-Qorti ta’
Appell Kriminali f’ kull wie]ed mill-ka\ijiet imsemmijin fl-
artikolu 413 tal-Kodi`i Kriminali u wkoll kull meta fil-fehma
tieg]u s-sentenza li jkun fiha kundanna ma tkunx bi\\ejjed.
(2) Kull meta `-chairman tal-Bord jidhirlu li g]andu ja]seb illi
reat kontra din l-Ordinanza sar minn xi parti fil-pro`edimenti
quddiem il-Bord, huwa g]andu minnufih jordna li l-Kummissarju
tal-Pulizija ji[i mg]arraf bir-reat li jkun hemm suspett li sar.
(3) Pro`edimenti dwar reat kontra din l-Ordinanza jistg]u
jinbdew meta jkun, fi \mien sentejn mill-jum li fih ir-reat ikun sar. 
Sa]]a ta’ l-
Ordinanza. 
Kap. 69.
16. Id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza g]andhom ji\diedu
mad-disposizzjonijiet ta’ l-Ordinanza li Tirregola t-Ti[did tal-Kiri
ta’ Bini, u, ]lief fejn ma jaqblux mag]hom, ma g]andhomx
 10      KAP. 116.]    TRA||ANIL-KERAFUQID-DJAR 
ji`]duhom.
Kif tapplika din l-
Ordinanza. 
Mi\jud: 
XXXI.1995.3.
*17. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din l-Ordinanza ma
g]andhomx ikunu japplikaw g]all-kiri ta’ fond li jsir fl-1 ta’ {unju,
1995 jew wara dik id-data.
(2) G]all-g]anijiet ta’ dan 1-artikolu - 
(a) kiri tinkludi sullokazzjoni; u
(b) it-tigdid ta’ kiri fl-1 ta’ {unju, 1995 jew wara dik id-
data (sew jekk dak it-tigdid ikun wie]ed
konvenzjonali, legali, konswetudinarju jew xort’o]ra)
ma g]andux jitqies li jkun kiri li jsir fl-1 ta’ {unju,
1995 jew wara dik id-data.
*L-artikolu 5 ta’ l-Att XXXI ta’ l-1995 jipprovdi inter alia:
5. Ebda ]a[a li tinsab fl-artikolu 17 ta’ l-Ordinanza li Tra\\an il-Kera fuq id-Djar
ma g]andha titqies li tnaqqas mis-setg]at li d-Direttur g]all-Akkomodazzjoni
So`jali g]andu bis-sa]]a ta’ 1-Att dwar id-Djar, (Kap. 125) u d disposizzjonijiet
ta’ 1-Ordinanza kif kienu fis-se]] minnufih qabel il-bidu fis-se]] ta’ dan 1-Att (1
ta’ {unju, 1995) g]andhom ikomplu japplikaw, sakemm dan jibqa’ japplika,
g]ar-rigward tar-relazzjoni bejn dak id-Direttur u sid ta’ xi fond li dak id-Direttur
ikollu’ pussess tieg]u f’dik id-data, jew bejn dak id-Direttur u kull min ikun
qieg]ed legalment jokkupa kull fond b]al dak. Id-disposizzjonijiet ta’ 1-
Ordinanza kif imsemmija qabel g]andhom ukoll ikomplu jirregolaw ir-relazzjoni
bejn persuna li tkun qieg]da tokkupa dak il-fond u s-sid relattiv.
